d * : Td " ; à ' : U / l , " ' )w- ΄ 1 "1 c i . I D * ᾿ Gc ^ - Ϊ . D ps t a^ * ' E 4 "-— * *- 1 - TT «ila LA SW Mte 3 : € - m δ... 2 . E l A » Y! s á : l E 2 " v T" En - FRAGMENTA PHILOSOPHORUM GIUECORUM ΤΥ, e auge FARISIS. — EXCUDEBANT FIRMIN DIDOT FRATRES, VIA JACOB, 56. ) v , FRAGMENTA PHILOSOPHORUM GILECORUM COLLEGIT RECENSUIT VERTIT ANNOTATIONIBUS ET PROLEGOMENIS ILLUSTRAVIT INDICIBUS INSTRUXIT FH. GUIL. X3UG. MULLACHIUS PHIL. DR. ARTIUM LL. M. LITTERARUM ANTIQUARUM PROFESSOR POESEOS PHILOSOPHIC/E UC.ETERORUMQUE ANTE SOCRATEM PHILOSOPHORUM QU.E SUPERSUNT PARISIIS EDITORE AMBROSIO FIRMIN DIDOT INSTITUTI IMPERIALIS FRANCLE TYPOGRAPHO VIA JACOB , δ M DCCC LX BT. MICHAEL'&8 corLecGE WAR: -7 1937 3357 ἐξ δ λόφος δ τος HSCEDHNC REOR SCOSDHSCERO HR δ ἐφ Ὁ τὸ ἐφ ESL PR/EFATIO. Nihil esse ad cognoscendam philosophi: Grece historiam ac- commodatius assidua librorum qui a philosophis relicti sunt tra- ctatione, inter omnes constare arbitror. Quo in genere non tantum Platonis, Aristotelis, Sexti Empirici, Procli, Plotini aliorumque qua exstant ingenii monumenta legendo conteri, sed etiam quid- quid fragmentorum in aliorum scriptis latet colligi et sub suo cujus- que nomine digestum uno aut pluribus voluminibus comprehendi par est. Quod quamvis ita se habeat, pauci tamen inde a renatis litteris exstiterunt qui in hac humanitatis studiorum parte locu- pletanda industriam suam ponerent. Est enim res ardua ac difficilis, quum tam ab ipsa antiquitate, quam a scriptorum, qui reliquias istas servarunt vel de sapienti: doctoribus eorumque decretis ex- posuerunt, dissensione, partim etiam a codicum manu exayatorum discrepantia obscuritatem traxerit. Quo majore preconio dignus est Henr. Stephanus qui in Poesi philosophica Parisiis anno 1573 ex- cusa principum quorundam philosophorum carmina, locos com- munes et effata collegit. Cujus libelli ea esse przstantia videbatur ut certatim illum liberalium artium proceres (1) lectitarent, memora- rent, laudibus ferrent. At deest magna versuum ac sententiarum: pars, deest omnis doctrinz apparatus, non deest ingenii acumen quo homo laboriosissimus idemque eruditissimus depravata multa tacite correxit, quamquam pleraque quz in his sapientissimorum poetarum flosculis criticorum manus artifices desiderant, aliis per- 1) Valckenarius Diatrib. in Eur. fragm. p. 282; Wyttenbachius Epist. ad Heusd. Opusc. II p. 38, alii. PHILOS. GB.EC. x ij PRAEFATIO. polienda reliquit. Postea vero , nostra potissimum memoria haud pauci iique doctissimi viri ad hzc studia incubuerunt, Brandi- sius, Beeckhius, Schleiermacherus, Bergkius, Prellerus, Karstenius, Sturzius, Schaubachius, Wyttenbachius , alii qui singulorum fra gminibus castigandis explicandisque de antiqua philosophia bene meruerunt. Quorum vestigiis ingressus ipse anno 1845 Democriti li- brorum reliquias emisi ac 1845 Aristotelis de Melisso, Xenophane et Gorgia disputationes cum Eleaticorum philosophorum fragmen- tis et Ocelli Lucani , qui fertur, de universi natura libello recensui alque interpretatus sum. Adde quod Quiestiones Empedocleas Be- rolini annis 1850 et 1853 publici juris feci. Eodemque tempore Hieroclis in aureum Pythagoreorum carmen commentarium reco- gnovi atque illustravi. Sed nemo inventus est qui omnia philoso- phorum dicta et fragmenta per varios scriptores sparsa unum in corpus redegerit. Nam qui majus quid moliebatur Jo. Conr. Orel- lius (2) moralia et politica veterum Graccorum tum commentariola tum apophthegmata se divulgaturum pollicitus promissis non stetit, : sed jactis fundamentis operi inchoato fastigium non imposuit. Huc accedit quod aliena qu: nullo cum lectorum damno omitti pote- rant moralibus opusculis inseruit. Quum igitur Ambrosius Firminus Didot, clarissimus antiqua- rum litterarum ingenuarumque artium fautor et antistes, in bibliothecam Graecam ἃ se editam philosophorum Grecorum Íragmenta recipere vellet, ego hoc labore jam maxima ex parte perfunctus primum statim. volumen prelo subjeci. In quo quid prestiterim , ut sstimare veteris sapientie studiosi facile pos- sint, paucis mihi de instituti mei ratione edendique libri consilio disserendum est. Primum id spectavi, ut ex omnibus qui in lucem prolati sunt scriptoribus grzcis (3) philosophorum reliquias conge- rerem. Qua in re non modo optimas editiones inspexi, sed sedulo 2) Vid. pravf. ad Opusc. vet!. Graec. sententiosa et moralia tom. 1 p. XX. Lipsiae 1819. 3) Nam ablitos fontes et inelitos libros adire mihi non licuit. PRJEFATIO. itj etiam cavi, ne illa fragmenta quie alios fugerant pritermitterem. Deinde universa, quoad ejus fieri poterat, lucido ordine disposui , quo facilius singula intelligerentur. Locos corruptos aut consultis melioribus membranarum lectionibus sanavi aut certa emendatione restitui. Sed ut prope omnia solus agerem in quibusdam scriptori- bus, superiorum criticorum incuria factum est qui sepe aperta vi- tia aut intacta reliquerant aut conjecturis suis ab ejus quem in manibus habebant philosophi mente aberraverant. Neque tamen unquam aliorum suspiciones et inventa , si probabilitate commen- darentur, repudiavi. Itaque fragmenta et plura et emendatiora et melius, quam olim, digesta exhibui. Scripturz varietatem non omnem , sed potiorem adnotavi , ac simul meas emendationes con- jecturasque tam ab aliorum inventis quam a vetustorum exempla- rium lectionibus distinxi. Tum ad ea qux obscura videbantur ex- plananda accessi. Quum vero amplos conficere commentarios mihi non esset propositum, pauca tantum in quibus hzrere legentes possent explicui. Porro philosophorum carmina locosque soluta oratione scriptos omni adhibita diligentia e grzco sermone in lati- num ipse transtuli , ne vel interpretum errores commemorandi vel veteres interpretationes propter mutatum textum mutandz essent. Quapropter raro aliorum verba qui in iisdem sententiis vertendis versati erant retinui. Denique ne quid desideraretur, quod ad fragmenta illustranda valeret, uniuscujusque philosophi vitam bre- viter descriptam ejus reliquiis preposui. De placitis: qu: e phi- losophorum verbis discimus uberius disputare non attinuit. Ve- rum et hac interdum, prouti rei natura vel necessitas postulabat , attigi. Ita confido fore ut hoc opus peritis et zquis judicibus probetur. Scripsi Berolini a. d. VI Id. Sextil. a. 1857. GO CEDE MESERHECEIDM SIONIS ARMS RIMIS SR CHIRON CONSPECTUS. LEV ue PRAEFATIO. ..... "ys Saas ELE cleseisis icto s iE τς 1 | Diogenis Apolloniat:e fragmenta.......-... ses ον 254 PRODEMIUN. SCARE diea im riri) ie olele : v| De Archelao......... err Axesor 257 . pé Melisso........- dec. 1e. ree EERERPTREE 259 LIBER I. Melissi-fragmenla. 7-2, «7» c xvin EIE 261 De Empedocle. ......... "Dan Mic iU OLEI xur 4; De Zenonet- τ δ MOTTO eo. 266 Empedoclis carmina... “τον τς eret tme 1 | Zenonis ἱτδρηηθηΐδ.. .. .- - Ὁ - τ τ το τον ree 269 Commentarius in Empedoclis carminum reliquias.. ^15 | Przefatio ad Aristotelis libellum de Melisso,, Xeno- SEL SU UUT OOo THU NOSOP HOOP τρρτρ τ ον 81 phane'et;Gorgia- —..-2:522. 5: 5 CLTC LT 271 De uaumonesP Hl aSID-. ες mee eeieloist pie oce ima nis nin 83 | Aristotelis lib. de Melisso, Xenophane et Gorgia... 277 — Timonis Phliasii fragmenta......... leere 84| De Heraclito. SN TOMUO doc LS EIN usns 310 De Xenophane.......... en 99 | Heraclii fragmenta. . -.«».- «i-9««.- 1-272 SIE S 315 "Xenophanis carminum reliquii........ ΚΡ aes 101 | 'De Democrto:2..225 021 000062 3 ΣΕ 330 De Parmenide........... e IR 109 |. De Pseudodemocrate. ...........-- 2222-22-02». 339 Parmenidis carminum reliquie........... sees 114 | 'Democrili "fragmenta. Ὁ τος τος που 340 De Epicharmo. J33 0 10719 TIDDEE OSTIO COLE ΤΥ τ 131 | De Ocello bucano... ..-.: 22-2: p 2E SS EISE 383 Enietiapmilfraggienia-- τ. - ἐν Ἔριν στο κι ρις eee nim ojnln iss 135 | Ocelli Lucani de Universi natura libellus aere s E εὐ 1,88 De Cleanthe. . . ...- SODAOOU Sgt M EDS SO 148 | Ejusdem Ocelli fragmentum......... leeren 407 "Cleanthis carmina. ....... Ἔα docu 151 | De Hierocle ac de Carminis aurei auctore. ........ 408 LO ECTS OC ROC πο τ Ὁ 155 | Hieroclis Commentarius in Aureum carmen....... 416 CUN 5d socoddady 3199 4-0 399 ΟΥ̓ ΤΥ 3: 3093 158 | Pythagoreorum aliorumque philosophorum Similitu- Musei fragmenta ΤΣ dodo mado 160 ΠΥ REEOSSSNOCS SIR cs De Orpheo....... leen mI 432298 162 | Demophili Similitndines ex Pythagoreis Pe ^ 4... 485 —Orpfica fragmenta...... «...eee I 166 | Similitudines aliunde collecta........ aded ssl BB Porphyrii fragmentum de philosophía ex oraculis.. 191 | Demophili Sententiae pythagoricze. . . ... "T 497 -Pylhagoreorum Carmen aureum......... esee 193 | Aliz sententi:e Pylhagoreorum........- es e jn δ οὐ εν 500 Alii versus Pythagoreorum........ seen 200 | Symbola pythagorica. ....... eese que S vs 504 Secundi Atheniensis Sententige, MATO του 4 Rn A 512 LIBER IT. Secundi Responsa ad Vip ce gig Hadriani a. 516 Septem sapientum carmina et apophthegmata. .. ... 203 | Altercalio Hadriani et Secundi...... ς «νον κε νν νον 518 IUe" Anaximaundlo-. cives ev Ἐῶ με ες ἘΣ Ἐπ οὐ αν, 237 | Sexti Pythagorici Sententi:............. Ὑ rss 5223 Anaximandri fragmenta. ....... isses 240 | Sexti philosophi Enchiridion....... xo Hogunaaca . $23 DB τ ἐγ ΘΗΝ Kies rte eile iem reise Pi lie Ris ἢ 241 | Pythagoreorum philosophorum reliquia : Diotoge- De Amaxagora....... ΤΑ δ δ deno erdt 243 nis, Sthenide, Ecphanti, Charonda, Zaleuci. . 539 Anaxagore fragmenta......... eere nne . 248 | Anonymi Disputationes morales dorice conscriptae. . 544 De Diogene Apolloniate, ...... eene 252 Archyte Tarentini fragmenta......... PREDA. cns PROCEMIUM. Philosophia quz: a Grecis et Romanis rerum divinarum humanarumque cognitio vocata est, tam sua ipsius majestate praceptorumque firmi- tate quam. utilitatis magnitudine reliquis omni- bus disciplinis adeo excellit, ut uberior et am- plior neque esse neque animo fingi possit. Quum enim czterz artes et doctring in singu- larum rerum investigatione versentur atque idcirco vel ad patefaciendos nature aditus vel ad civitates quovis bonorum genere cumulandas vel ad ornandam vitam humanam referantur, vel denique ad cogitandi et disserendi subtilita- tem spectent : una hzc nullis terminis circum- scripta libere vagatur suoque lumine cunctas litterarum. partes complet. Quippe ut magnus auri, argenti , eboris acervus per se inutilis est, nisi mens humana accesserit , quz indigestam il- lam molem digerat : ita aliz discipline quamvis preclarz , ne materiz obscuritate laborent, phi- losophia tanquam mente illustrantur. Hac quum divinam naturam scrutatur, sacra disciplina vocari solet; quum rerum univer- sitatem intuetur atque in corporum motus et mensuras inquirit, physica et mathematica no- minatur; quum de moribus disputat, moralis philosophia dicitur : eadem a disserendi ratione tradenda dialectica nomen invenit : in leguni fontibus aperiendis et vi explicanda jurispru- dentia appellatur : in animantium compage et fabrica consideranda morbisque curandis medi- cina (1) est : quum rerum gestarum seriem, generis humani fata, gentium, populorum, civitatum origines, incrementa, vicissitudines , conversiones enarratet quum locorum regionum- que situm velut in picta tabella proponit, histo- (1) Plato Phzedr. p. 121 C. XO. Ψυχῆς οὖν φύσιν ἀξίως λόγου χατανοῆσαι οἴει δυνατὸν εἶναι ἄνευ τῆς τοῦ ὅλου φύσεως: ΦΔΙ. Εἰ μὲν Ἱπποχράτε: τῷ τῶν Ἀσχληπιαδῶν δεῖ τι πείθε- σθαι, οὐδὲ περὶ σώματος ἄνευ τῆ: μεθόδου ταύτης χτλ. Cf. Galen. Comm. in Hippocr. lib. de nat. hominis, tom. V p. 2 et 16 ed. Bas. (2) Strabo, lib. T, 1: Τῆς τοῦ φιλοσόφου πραγματείας εἶναι νομίζομεν, εἴπερ ἄλλην τινά, χαὶ τὴν γεωγραφιχήν, ἣν νῦν προγρήμεθα ἐπισχοπεῖν. Ὅτι δ᾽ οὐ φαύλως νομίζομεν, ἐχ πολλῶν δῆλον. Οἵ τε γὰρ πρῶτοι θαῤῥήσαντες αὐτῆς ἁψα- σθαι τοιοῦτοί τινες ὑπῆρξαν, “Ὅμηρός τε xai ᾿Αναξίμανξρος ὁ Μιλήσιος xai Ἑχαταῖος, ó πολίτης αὐτοῦ, χαθὼς xai 'Ega- τοσθένης τησί " xai Δημόχριτος δὲ xai Εὔδοξος xai Διχαίαρ- PHILOS GREC ria et geographia (2) nuncupatur : eadem deni- que poesis et eloquentize speciem induit, quum clarorum virorum facta moresque celebrat alla- tisque veteribus exemplis mortales a rebus fluxis avocare et ad virtutis studium convertere cona- tur, Ést igitur philosophia quasi divina quaedam mentis humanz dux, vite magistra, virtutis in- dagatrix, expultrix vitiorum laudandarumque omnium artium parens. Sed quomodo aliorum studiorum , sic hujus doctrinarum principis ob- scura sunt initia neque litterarum monumentis prodita, Apud Gracos autem primi sapientes et poete et vates et musici Orpheus , Linus, Mu- saeus fuisse traduntur. Qui quoniam homines in agris dispersos ratione quadam unüm in locum compulerunt et congregarunt atque e feris et im- manibus mites et mansuetos reddiderunt, lapi- des et arbores cantu movisse perhibentur. Fuit vero omnium artium antiquissima poesis cujus beneficio mortales ad vitz melioris consuetudi- nem traducti divini cultus primordia didicere, Verum e posterioribus poetis nemo carminum pulchritudine diutius Graecorum animos tenuit, quam Homerus atque Hesiodus. Quo factum est ut eorum fabule ab omnibus probate rerum sacrarum vim auctoritatemque obtinerent ipsique vulgo Grace mythologie conditores haberen- tur (3). At procedente tempore quo magis homi- num vita morum probitate formari artiumque varietate excoli ceepta est : eo magis etiam ani- morum habitus est mutatus. Itaque veterum opinionum commenta dum paullatim delet dies, novz eaeque veriores opiniones percrebuerunt, qua tum poetarum scriptis divulgate, tum in mysteriis credite politioris humanitatis semina yo; xai "Ezopoc xai ἄλλοι πλείους " ἔτι δὲ οἱ μετὰ τούτους, Ἐρατοσθένης τε xai Πολύδιος χαὶ Ποσειδώνιος, ἄνδρες φιλό- cogo: Jj, τε πολυμάθεια, δι’ ἧς μόνης ἐφιχέσθαι τοῦδε τοῦ ἔργου δυνατόν, oUx ἄλλου τινός ἔστιν ἣ τοῦ τὰ θεῖα xai τὰ ἀνθρώπεια ἐπιθλέποντος, ὧνπερ τὴν φιλοσοφίαν ἐπιστήμην φασίν. Ὡς δ᾽ αὕτως xai $ ὦ φέλεια ποιχίλη τις οὖσα, ἡ μὲν πρὸς τὰ πολιτιχὰ xai τὰς ἡγεμονιχὰς πράξεις, f; δὲ πρὸς ἐπι- στήμην τῶν τε οὐρανίων xai τῶν ἐπὶ γῆς xai θαλάττης ζῴων χαὶ φυτῶν χαὶ χαρπῶν χαὶ τῶν ἄλλων ὅσα ἰδεῖν παρ᾽ ἑχάστοις ἐστί, τὸν αὐτὸν ὑπογράφει ἄνδρα, τὸν φροντίζοντα τῆς περὶ τὸν βίον τέχνης χαὶ εὐδαιμονίας. (3) Conf. Herodot , lib. 11 cap. 53. vj PROOEMIUM. sparserunt et maturiorem cogitandi sentiendique rationem przepararunt. Sed debebatur fatis phi- losophiz origo. Nam septimo fere ante Chr. n. szculo ingens rerum conversio facta est, qua in Asia minori subito orta inde per Italiam et Sici- liam manavit, denique per Graeciam dissemi- nata maximam effecit civitatum, discipline publice, studiorum immutationem. Civitates alie motibus concusse, alie novis legibus et institutis temperate, plurimz etiam colonie condita. Quid? quod artes pleraeque quas huma- nus civilisque cultus desiderat tum aut incho- atze aut ita tractatae sunt, ut ad summum per- venisse viderentur. Porro nova litterarum et poesis genera inventa brevi invaluerunt. Quibus rebus omnibus commoti mortales altiores spiri- tus gessere et quarendi studio incensi in rerum divinarum humanarumque contemplatione ope- ram locare statuerunt, Itaque multi ea quz ve- teres poetice lusissent magna cum cura retracta- runt placitasque vulgo fabulas et commenta ad nature veritatem revocarunt. Hoc studium ut primum hominum mentes occupavit, dici vix potest quanta discendi cupiditate flagraverint. Etenim haud pauci relicta patria peregrinati sunt, utsi quid sapientiz apud exteras gentes esset, si quid laudabile in aliarum civitatum institutis, id diligenter cognitum domum reversi cum civibus suis communicarent. Quapropter non defuerunt qui sacerdotes etiam aliosque vi- TOS sépientia przstantes tum in /Egypto tum in reliqua barbaria convenirent. Quin etiam me- mori: proditum est quosdam res familiares suas abjecisse agrosque deseruisse incultos, quo li- berius inquirendze veritati vacarent. Ab his initiis profecta est philosophia, cui praeclarum hoc a discendi cupiditate et sapientie studio Graeci nomen indiderunt. Qualis autem illis temporibus prima fuerit philosophia forma , nemo facile dixerit. Quem- admodum enim pucherrimz statuz quz e Phi- dix officina prodiere, antequam artificis manu consummatz elaboratzeque essent, rudia quon- dam et inelaborata signa fuerunt in quibus vix corporum lineamenta agnosceres : sic philoso- phie incunabula a perfecta ejus forma pluri- mum distant. Omnes vero artes que postea generibus distincte sunt , initio communi phi- losophiz vinculo continebantur. Id antiquorum exemplum tantum valuit, ut sequenti quoque tempore qua mentis acie Democritus cunctarum rerum vinr naturamque viderat editisque scriptis illustraverat, eadem Aristoteles doctrinze orbem ornandum susciperet, At serum fuit philosophiae nomen, ipsa res vetustissima. Nam qui ceteros eruditione et prudentia superabant , sapientes (4) vulgo et habebantur et nominabantur. Sic septem illi qui a Graecis σοφοί, sapientes a Latinis vo- cabantur (5), et quicunque deinceps in rerum contemplatione studia ponebant, hoc ipso no- mine appellabantur, donec primus Pythagoras rejecto honorifico sapientis vocabulo sapientiae studiosum, id est, philosophum se esse et nun- cupari voluit. Verum enimvero in tanta ingenua- rum artium varietate unum quiddam erat , quod hominum doctrine studiis ardentium mentes praecipue teneret, nature investigatio. Qui igi- tur mundi ortum indagare, qui siderum magni- tudines, intervalla, cursus anquirere, qui in animalium, plantarum, lapidum, cognitione tempus consumere solebant, qui denique tam singula quam universa spectantes omnium qua sub oculos cadunt causas animo complecti nite- bantur, hos potissimum Pythagoras philosophos nominandos esse censuit. Sed reddenda ejus nominis ratio est, « Ferunt Pythagoram (6) Phliuntem venisse et cum Leonte, Phliasiorum principe, docte et copiose quaedam disseruisse. Cujus ingenium et eloquentiam quum admiratus esset Leon, quz- sivisse ex eo, qua maxime arte confideret : at illum, artem quidem se scire nullam, sed esse philosophum (7). Admiratum Leontem novita- tem nominis, quzsivisse, quinam essent philo- (4) Grzece cozot; interdum σοτισταί. Diogenes Laertius lib. 1, 12 : Θᾶττον δὲ ἐχαλεῖτο σοφία, xxi σοφὸς ὁ ταύτην ἐπαγγελλόμενος, ὃς εἴη ἂν χατὰ ἀχρότητα ψυχῆς ἀπηχριδωμέ- νος" φιλόσοτος δὲ, ὁ σοφίαν ἀσπαζόμενος. Οἱ δὲ σοφοὶ xai σοφισταὶ ἐχαλοῦντο᾽ xai οὐ μόνον, ἀλλὰ xal οἱ ποιηταί, σο- quat χαθὰ xxi Κρατῖνος ἐν ᾿Αρχιλόχῳ τοὺς περὶ Ὅμηρον xai Ἡσίοδον ἐπαινῶν οὕτως χαλεῖ. Hesychius : σοφιστὰς ἔλε- γον τοὺς περὶ μουσιχὴν διατρίδοντας xai τοὺς μετὰ κιθάρας ἄδοντας. (5) Diogenes Laertius lib. T, 13 : Σοφοὶ δὲ ἐνομίζοντο οἵδε. Θαλῆς, Σόγων, Περίανδρος, Κλεόδουλος, Χείδων, Βίας, Πιτταχός. Τούτοις προσαριθμοῦσιν Ἀνάχαρσιν τὸν Σχύθην, Μύσωνα τὸν Χηνέα, Φερεχύδην τὸν Σύριον, Ἔπιμε- νίδην τὸν Κρῆτα" ἔνιοι xoi Πεισίστρατον τὸν τύραννον. (6) Ut ait Heraclides Penticus apud Ciceronem Tusc. SE (7) Diogenes Laertius lib. I, 12 : Φιλοσοφίαν δὲ πρῶτος ὠνόμασε Πυθαγόρας xai ἑαυτὸν φιλόσοφον, ἐν Σιχνῶνι διαλε- γόμενος Λέοντι τῷ Σιχυωνίων τυράννῳ, ἢ Φλιασίων, xat φησιν Ἡραχλείδης ὁ Ποντιχὸς ἐν τῷ περὶ τῆς ἄπνου. Μηδένα γὰρ εἶναι σοφὸν ἄνθρωπον, ἀλλ᾽ ἢ θεόν. Id. lib. VIII, 8: Σω- σιχράτης ὃὲ ἐν διαδοχαῖς φησιν αὐτὸν [ τὸν Πυθαγόραν ] ἐρωτηθέντα ὑπὸ Λέοντος τοῦ Φλιασίων τυράννον, τίς εἴη; φιλόσοφος, εἰπεῖν, xai τὸν βίον ἐοιχέναι πανηγύρει. Ὡς οὖν εἰς ταύτην οἱ μὲν ἀγωνιούμενοι, ol δὲ χατ᾽ ἐμπορίαν, ol δὲ γε βέλτιστοι ἔρχονται θεαταί * οὕτως ἐν τῷ βίῳ οἱ μὲν ἀνδρα-. ποδώδεις, ἔφη, φύονται δόξης xoi πλεονεξίας θηραταί οἱ δὲ φιλόσοφοι τῆς ἀληβθείας,. —-—— POOEMIUM. Vj sophi et quid inter eos et reliquos interesset ; Pythagoram autem respondisse, similem sibi videri vitam hominum, et mercatum eum qui haberetur maximo ludorum apparatu, totius Grecis celebritate. Nam ut illic alii corporibus exercitatis gloriam et nobilitatem coron: pete- rent, alii emendi aut vendendi quzstu et lucro ducerentur, esset autem. quoddam genus eorum, idque vel maxime ingenuum, qui nec plausum nec lucrum quzrerent, sed visendi causa veni- rent studioseque perspicerent, quid ageretur et quo modo : item nos quasi in mercatus quan- dam celebritatem ex urbe aliqua, sic in hanc vitam ex alia vita et natura profectos, alios glo- rie servire, alios pecuniz; raros esse quosdam qui ceteris. omnibus pro nihilo habitis rerum naturam studiose intuerentur; hos se appellare sapientize studiosos, id est enim philosophos : et ut illic liberalissimum esset , spectare nihil sibi acquirentem, sic in vita longe omnibus studiis contemplationem rerum cognitionemque prz- stare. » In his autem cognoscendis varias in- gressi sunt vias. Alii videlicet sensuum ope freti, que sunt queque cernuntur omnia exquirere tentabant , alii divino afflatu concitati retrusa et abdita persequebantur ac velut oracula funde- bant. Sic plures philosophantium quasi famili: exorte sunt : lonici, Pythagorei, Eleatici, a quibus philosophiz jacta sunt fundamenta. Ne- que vero dubium quin multz ezque gravissime questiones omnium philosophorum communes fuerint. Quare controversias de maximis rebus inter veteres illos ortas postea summi sapientize doctores minuere aut dirimere studuerunt. Sed tamen in tanto ardore animorum , tanta scientize cupiditate, tam preclaris przceptis paucis con- tigit ex illis philosophize conditoribus , ut phi- losophi potius quam poetz essent. Testes sunt, ut unum caput commemorem , cosmogonie ad priscorum vatum normam aut paullo aliter ficte , quibus delectamur magis quam docemur. Nam quum nullo rerum usu nullaque experien- tia imbuti essent atque omni supellectile tum ad observandos siderum motus, tum ad illustran- dam nature obscuritatem necessaria carerent : quzecunque ignorabant, fingendo supplere aggre- diebantur. Neque tamen propterea quisquam veterem illam quz ante Socratis ztatem fuit sa- pientiam contemnere audeat. Hic enim primus sapientiz studium , ut omnes confitentur, e ccelo devocavit et in urbibus collocavit atque in do- mos etiam introduxit et coegit de vita et moribus rebusque bonis et malis querere. Quid plura? philosophiam a latentibus rerum causis anqui- rendis avocavit atque ad vitam communem traduxit. Cujus ingenii magnitudo, multiplex ratio disserendi rerumque copia et varietas, quarum alix aliis placebant, plura peperit ge- nera dissentientium philosophorum. Etenim preter Platonem et Xenophontem qui egregias ejus disputationes et dicta memorabilia litteris consignarunt, multi ab eo profecti sunt alii. Ac (8) primo ab ipso Platone Aristoteles et Xe- nocrates; quorum alter Peripateticorum, alter Academiz nomen obtinuit ; deinde ab Antisthene qui patientiam et duritiam in Socratico ser- mone maxime adamarat , Cynici primum , dein- de Stoici; tum ab Aristippo quem ille magis voluptarie disputationes delectarant, Cyrenaica philosophia manavit, quam ille et ejus posteri simpliciter defenderunt. Epicurei vero qui vo- luptate omnia metiebantur, dum verecundius id agunt, nec dignitati satisfaciebant, quam non aspernabantur, nec voluptates tuebantur, quas amplexari volebant. Fuerunt etiam alia genera philosophorum qui se omnes fere Socraticos esse dicerent , Eretricorum , Herilliorum , Mega- ricorum, Pyrrhoneorum, sed ea horum vi et disputationibus fracta et exstincta sunt. Taceo Academicorum dissidia quz plures Academias effecerunt, item Platonicos et Pythagoricos recen- tiores de quibus aliud erit dicendi tempus.^ t non pratereundus Diogenis locus est quo philoso- phorum successiones lib. I, 13 in hunc modum tradit : Φιλοσοφίας δὲ δύο γεγόνασιν ἀρχαί, ἥ τε ἀπὸ Ἀναξιμάνδρου xai ἣ ἀπὸ Πυθαγόρου, τοῦ μὲν Θαλοῦ διαχηκοότος, Πυθαγόρου δὲ Φερεχύδης χαθηγήσατο" xai ἐχαλεῖτο ἣ μὲν Ἰωνιχὴ ὅτι Θαλῆς Ἴων ὧν ( Μιλή- σιος γάρ), καθηγήσατο Ἀναξιμάνδρου, ἣ δὲ Ἰταλιχὴ ἀπὸ Πυθαγόρου, ὅτι τὰ πλεῖστα χατὰ τὴν Ἰταλίαν ἐφι- λοσόφησε. Καταλήγει δὲ ἣ μὲν εἰς Κλειτόμαχον χαὶ Χρύσιππον χαὶ Θεόφραστον, ἣ ᾿Ἰωνική, f δὲ ᾿Ιταλιχὴ εἰς ᾿Επίχουρον. Θαλοῦ μὲν γὰρ ᾿Αναξίμανδρος, οὗ Ἄνα- ξιμένης, οὗ ᾿Αναξαγόρας, οὗ Ἀρχέλαος, οὗ Σωχράτης ὃ τὴν ἠθιχὴν εἰσαγαγών, οὗ οἵ τε ἄλλοι Σωχρατιχοὶ xot Πλάτων ὃ τὴν ἀρχαίαν Ἀχαδημίαν συστησάμενος, οὗ Σπεύσιππος xxi Ξενοχράτης, οὗ Πολέμων, οὗ Κράντωρ xai Κράτης, οὗ Ἀρχεσίλαος ὃ τὴν μέσην Ἀχαδημίαν εἰσηγησάμενος, οὗ Λακύδης ὃ τὴν νέαν Ἀχαδημίαν φιλοσοφήσας, οὗ Καρνεάδης, οὗ Κλειτό- μαχος. Καὶ ὧδε μὲν εἰς Κλειτόμαχον, εἰς δὲ Χρύσιτ- mov οὕτω χαταλήγει: Σωχράτους Ἀντισθένης, οὗ Διογένης 6 κύων, οὗ Κράτης ὃ Θηθαῖος, οὗ Ζήνων ὃ Κιτιεύς, οὗ Κλεάνθης, οὗ Χρύσιππος. Ei; δὲ Θεό- ——————————————————D (8) Cicero de orat. III, 17. u. viij PROOEMIUM. goxazoy οὕτως" Πλάτωνος Ἀριστοτέλης, có Θεόφρα - στος. Καὶ ἡ μὲν Ἰωνικὴ τοῦτον χαταλήγει τὸν τρόπον, $ δὲ Ἰταλικὴ οὕτω - Φερεκύδους Πυθαγόρας, οὔ Γηλαυγὴς ὃ υἱός, οὗ Ἐξενοφβνης, οὗ Παρμενίδης, οὗ Ζήνων ὃ E λεάτης, οὗ Λεύχιππος, οὗ Δημόκχριτος, οὗ πολλοὶ μέν, ἐπ᾽ ὀνόματος δὲ Ναυσιφάνης χαὶ Ναυχύ- δης, ὧν ᾿Επίχουρος. Similiter Clemens Alexandri- nus Strom. I p. 3oo € : Φιλοσοφίας τρεῖς γεγόνασι διαδοχαί, ἐπώνυμοι τῶν τόπων., περὶ οὖς διέτρυψαν " Ἰταλικὴ μὲν ἢ ἀπὸ Πυθαγόρου, ᾿Ιωνικὴ δὲ ἢ ἀπὸ Θαλοῦ, ᾿Ελεατιχὴ δὲ ἢ ἀπὸ Ξενοφάνους xz. Sed hzc multo accuratiore expositione egent quam singulis locis afferre constituimus. Confer Zum- piii dissertationem de philosophorum scholis apud Athenienses przsidumque successionibus, insertam Commentationibus Acad. Berol. a. 1842 , B. 1841, p. 27-119. Quum vero inter eos sapientiz doctores qui firma haberent decreta atque illos qui suam ipsi sententiam tegentes errore alios levarent et in omni disputatione quid veri simillimum esset quaererent , plurimum interesse pateat : Diogenes lib. I, 16 duo philosophorum genera ponit. Sunt autem hzc ejus verba : Τῶν δὲ φιλοσόφων οἵ μὲν γεγόνασι Δογματικοί, οἵ δὲ "Ecexcuxot* Δογματιχοὶ uv , ὅσοι περὶ τῶν πραγμάτων ἀποφαίνονται ὡς xa ταληπτῶν, ᾿Εφεχτιχοὶ δέ," ὅσοι ἐπέχουσι περὶ αὐτῶν ὡς ἀχαταλήπτων. Paulo aliter Sextus Empiricus Pyrrh. Hypot. ilm seqq. : Οἱ μὲν εὑρηκέναι. τὸ ἀληθὲς ἔφασαν, oi δὲ ἀπεφήναντο μὴ δυνατὸν εἶναι τοῦτο χαταληφθῆναι, οἵ δὲ ἔτι ζητοῦσι. Καὶ εὑρηχέναι μὲν δοχοῦσιν οἱ ἰδίως καλούμενοι Δογματιχοί * ὡς δὲ περὶ ἀχαταλήπτων ἀπεφήναντο οἱ περὶ Κλειτόμαγον χαὶ Κα en xai ἄλλοι Ἀχαδημαΐχοί" ζητοῦσι δὲ οἵ Σχεπτιχο ὅθεν εὐλόγως δοχοῦσιν αἵ ἀνωτάτω φιλοσο- φίαι τρεῖς εἶναι, Ao γματιχή, Ἀχαδημαϊχή, Σχεπτιχή. lestat ut cA veteres de sapientiz partibus et philosophantium sectis dixerint, breviter per- stringamus, Post Socratem variz fuerunt doctorum homi- num de philosophiz partibus sententize. Eorum plerique tripartitam optimarum rerum cognitio- nem esse arbitrati sunt : moralem, naturalem, rationalem. Prima animum componit moresque fingit, secunda rerum naturam scrutatur, tertia accurate disserendi leges et argumentationes tra- dit, ne pro veris falsa dicantur. Ceteroqui re- perti sunt qui aut pauciora aut plura sapientiz studii capita et locos esse vellent. Qua de re multa leguntur apud Senecam Epist. 89, 8 seqq. (9). De sectis hec habet Simplicius in Aristotelis Categ. praef. 5 fol. I. E: Αἱ μὲν oov κατὰ φιλοσοφίαν αἱρέσεις ἑπταχῶς ὀνομάζονται * ἢ ἀπὸ τοῦ συστησαμέ- νου τὴν αἵρεσιν, ὡς οἵ Πυθαγόρειοι καὶ Πλατωνιχοί- ἢ ἀπὸ τῆς τοῦ αἱρεσιάρχου πατρίδος, ὡς Κυρηναϊχοὶ οἵ ἀπὸ Ἀριστίππου χαὶ Μεγαρικοὶ oí ἀπὸ Εὐχλείδου καὶ ᾿Ελεατιχοὶ ot ἀπὸ Ξενοφάνους χαὶ Παρμενίδου " E ἀπὸ τοῦ τόπου ἐν ᾧ διέτριθον φιλοσοφοῦντες, ὡς Ἄχα- δημαϊχοὶ χαὶ Στωικοί- ἢ ἀπὸ συμδεδηχνίας ἐνεργείας, ὡς Περιπατητικοί: ἢ ἀπὸ τῆς ἐν τῷ φιλοσοφεῖν χρί- σεως, ὡς ᾿Εφεχτιχοὶ οἱ ἀπὸ Πύῤῥωνος- ἢ ἀπὸ τοῦ τέλους ὃ προτίθενται τῆς ἑαυτῶν φιλοσοφίας, ὡς Ἣδο- νιχοὶ οἱ ᾿Επιχούρειοι - ἢ ἀπὸ τοῦ εἴδους τῆς ζωῆς, ὡς οἵ Kuvixot. Diogenes lib. I, 18-21 : Τοῦ δὲ ἠθιχοῦ (μέρους) γεγόνασιν αἱρέσεις δέκα, Ἀχαδημαϊχή, Ku- ρηναϊχή, Ἠλειαχή, Μεγαρική, Κυνιχή, Ἐρετρική, Διαλεχτιχή, Περιπατητιχή μ Στωική , Ἐπιχούρειος. Ἀχαδημαϊχῆς μὲν οὖν τῆς ἀρχαίας προέστη Πλάτων, τῆς μέσης ᾿ἈΑρχεσίλαος, τῆς νέας Λαχύδης. Κυρηναῖ- x5; Ἀρίστιππος 6 Κυρηναῖος, ᾿Ηλειαχῇῆς Φαίδων 6 Ἠλεῖος, Μεγαριχῆς Εὐχλείδης Μεγαρεύς, Κυνιχῆς ᾿Αντισθένης ὃ ᾿Αθηναῖος, ᾿Ερετριχῆς Μενέδημος Ἔρε- τριεύς, Διαλεχτιχῆς Κλειτόμαχος Καρχηδόνιος, Πε- ριπατητιχῆς ᾿Δριστοτέλης Σταγειρίτης, Στωιχῇς Ζή- νων Κιττιεύς. Ἢ δὲ ᾿Επικχούρειος ἀπ᾽ αὐτοῦ χέκληται ᾿Επιχούρου. Ἱππόθοτος δ᾽ ἐν τῷ περὶ αἱρέσεων ἐννέα φησὶν αἱρέσεις χαὶ ἀγωγὰς εἶναι - πρώτην Μεγαριχήν, δευτέραν ᾿Ερετριχήν, τρίτην Κυρηναϊχήν, τετάρτην Ἐπιχούρειον, πέμπτην ᾿Ἀννιχέρειον, ἕχτην Θεοδώ- getov , ἑδδόμην Ζηνώνειον, τὴν xal Στωιχήν ὀγδόην ᾿Αχαδημαϊχὴν τὴν ἀρχαίαν, ἐννάτην Περιπατητιχήν" οὔτε δὲ Κυνιχήν, οὔτε Ἠλειαχήν, οὔτε Διαλεχτιχήν. "Dv μὲν γὰρ Πυῤῥώνειον οὐδ᾽ οἵ πλείους προσποιοῦν- ται διὰ τὴν ἀσάφειαν. "Evtot δὲ κατά τι μὲν αἵρεσιν εἶναί φασιν αὐτήν, χατά τι δὲ οὔ. Δοχεῖ μὲν γὰρ αἵρε- σις εἶναι. Αἵρεσιν δὲ λέγομεν. φασί, τὴν λόγῳ τινὶ χατὰ τὸ φαινόμενον ἀχολουθοῦσαν, ἢ δοχοῦσαν dxo- λουθεῖν- καθ᾽ ὃ εὐλόγως ἂν αἵρεσιν τὴν σχεπτιχὴν χα- λοῖμεν. Ei δὲ αἵρεσιν νοοῖμεν πρόσχλισιν ἐν δόγμασιν, H , x. 36 σθαι. om, , ἀχολουθίαν εχουσιν, OUXET ἂν προσαγορευοιτο αἵρε-. σις" οὗ γὰρ ἔχει δόγματα........ Ἔτι δὲ πρὸ ὀλίγου καὶ ἐχλεχτιχή τις αἵρεσις εἰσήχθη ὑπὸ Ποτάμωνος τοῦ ᾿λλεξανδρέως, ἐχλεξαμένου τὰ ἀρέσαντα ἐξ ἑχάστης τῶν αἱρέσεων. Caeterum eclecticam philosophandi rationem plerique post Chr. n. inde a tertio (9) Diogenes Laerlius lib. I, 18: Μέρη δὲ φιλοσοφίας τρία, φυσιχόν, ἤθιχόν, διαλεχτιχόν. Φυσιχόν μὲν τὸ περὶ χόσμου χαὶ τῶν ἐν αὐτῷ, ἠθιχὸν δὲ τὸ περὶ βίου xoi τῶν πρὸς ἡμᾶς διαλεχτιχὸν δὲ τὸ ἀμφοτέρων τοὺς λόγους πρε- σδεῦον. Καὶ μέχρι μὲν Ἀρχελάον τὸ φυσιχὸν εἶδος ἦν, ἀπὸ δὲ Σωχράτους τὸ ἠθιχόν, ἀπὸ δὲ Ζήνωνος τοῦ ᾿λεάτου τὸ δια- λεχτιχκόν. ΟἹ. Sext. Empir, Pyrrh. Hyp. 11,18; adv. Math. VII, 16. B did A PROOEMIUM. ix fere szeculo tam christiani (10) quam pagani se- quebantur, quz res et profuit et obfuit philoso- phie. Nam pravo consilio inferior wtas Plato- nem et Aristotelem. de multis dissidentes ita conciliare studuit , ut omnem dissensionem tol- leret atque adeo scripta in quibus utriusque et voluntatis et judicii diversitas apparet ab Aca- demicis et Peripateticis olim magnis illis philo- sophiz auctoribus supposita esse contenderet. Sic Hierocles apud Photium cod. 251 p. 750 ed. Hoesch. : Πολλοὶ τῶν ἀπὸ Πλάτωνος xat 'Agiszo- τέλους συγχρούειν ἀλλήλοις τοὺς σφῶν διδασχάλους χατὰ τὰ χαίρια, φησί, τῶν δογμάτων σπουδὴν χαὶ (10) Clemens Alexandrinus Strom. I p. 288 A : Φιλοσο- φίαν δὲ οὐ τὴν Στωιχὴν λέγω οὐδὲ τὴν Πλατωνιχὴν ἣ τὴν Ἐπιχούρειόν τε xai ᾿Αριστοτελιχήν, ἀλλ᾽ ὅσα εἴρηται παρ᾽ μελέτην εἰσενηνοχότες, μέχρι τούτου φιλονεικίας χαὶ τόλμης ἤλασαν, ὡς xal τὰ συγγράμματα τῶν οἰχείων " ^M 4, , bI - ^ I * νοθεῦσαι διδασχάλων, εἰς τὸ μᾶλλον ἐπιδεῖξαι τοὺς ἄνδρας ἀλλήλοις μαχομένους. Καὶ διέμεινε τοῦτο τὸ πάθος τοῖς φιλοσόφοις διατριδαῖς ἐνσχῆψαν,, ἕως Ἂμ- , - ΝΗ T - » , μωνίου τοῦ θεοδιδάχτου. Οὗτος γὰρ πρῶτος ἐνθουσιά-- σας πρὸς τὸ τῆς φιλοσοφίας ἀληθινόν, καὶ τὰς τῶν “Ὁ H - D - y. ^ πολλῶν δόξας ὑπεριδὼν τὰς πλεῖστον ὄνειδος φιλοσο- φία προστριθομένας εἶδε χαλῶς τὰ ἑχατέρου xat συν- ἤγαγεν εἰς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν νοῦν, καὶ ἀστασίαστον τὴν φιλοσοφίαν παραδέδωχε πᾶσι τοῖς αὐτοῦ γνωρίμοις, μάλιστα δὲ τοῖς ἀρίστοις τῶν αὐτῷ συγγεγονότων, Πλωτίνῳ xai ᾿Ωριγένει χαὶ τοῖς ἑξῆς ἀπὸ τούτων. ! e i ἑχάστῃ τῶν αἱρέσεων τούτων χαλῶς ; διχαιοσύνην μετ᾽ εὖσε- θοῦς ἐπιστήμης ἐχδιδάσχοντα, τοῦτο σύμπαν τὸ ἐχλεχτιχὸν φιλοσοφίαν φημί. E —————— 9 2n τ4 " d T sii ali ᾿ dies T ! TT "vun ATTI [ "D MAI ttes idt ; 555 | ον ivi anti MN RON id pu RE ya^ QURE dee uiros | 16 vien Dig MR RR ID ] WE ULL UEM ua 4 o uen th εν rud i Mn ι εὐ εἰν δὰ If sisisne ltd —— , ILI ΚΣ, δ᾽ νι wi qe ipe dd Tn ge E πο] trop. 249 ΜΘ Ν V ad i "s μὲ ' Ἢ ὁ ^ i ὙΠ Δ bes e RAT Dru . | " * pete ue X dene αἰ με Eu EN Aou w » - j i B T 3 rait ra ll RA on rti ix ψηφονα Jus ar lu Ty e fe "- - E X cs — dodi li "f ) T roca ario ΡΜ wr χε ρὸμ rp Pp Mlote)- | NN , ui ] ἐ τῷ Yr 2.0 n uiei C Opel TIU. vn we ὡ».} "m LETS stud 4 í à 4 " , E Ξ πὰ vat * s ^w — 9 — " » - --- * * ] ! * »: á & — cR « ͵ , * * » ῃ * " E ] J F" i£ (t TT ἊΝ - “ὃ t L] P * * * ν᾿ 4 , ( Js — PHILOSOPHORUM GRI/ECORUM FRAGMENTA. LIBER PRIMUS. POET KE. * ir 4] E d PN , b i i a - 3 i L. " ' 4n 1 JUS RECTAM d 9 ] H aW ΠΗ ΟΦΕΝ 2 ων - - m» τ : » ἃ. MO * x TAS P «VH FO AH ! * E n í νυ , Pts i . * ν᾿ , EM ip" " L - t Vm CON OPHISEEPNNRC ODE EOM OTD PIENE OD WEE HAC O OD HAEC EODRIEC O39 En Quanta fuerit olim apud zquales Empedoclis fama et sapienti: gloria cum aliunde colligi oportet , tum e lustralium carminum initio quod Diogenes Laertius (1) servavit. Nam quum vitam ad Pythagoriee doetrine normam dirigeret, multum vero eloquentia valeret quam in eo pror- sus mirificam ae singularem fuisse veteres pro- diderunt, porro artis salutaris et rerum natura- lium seientia omnes superaret, neque solum poeta egregius , verum etiam vates insignis judi- earetur, denique praeclare de republiea meruis- set, faetum est, ut Agrigentini civem suum summis honoribus prosequerentur. Qua res eam vim habuit, ut ipse quasi deposita humana na- ture fragilitate immortalitatis divinitatisque partieeps esse sibi videretur (2). Ac profeeto ea fuit Empedoclis czterorumque illius zetatis illu- DE EMPEDOCLE. strium virorum disciplina qux non intra privatos parietes delitesceret et ad paucorum hominum notitiam perveniret, sed modo in fori luce splen- didissimis tanquam solis radiis collustrata , modo civilibus fluetibus agitata latissime diffunderetur et ad communem civium utilitatem expromere- tur. Quare non est quod miremur Agrigentinos virum quovis virtutum genere eumulatissimum omnibus ornamentis affecisse. Illud mirandum, quod quum Plato et Aristoteles minus honorifice de Empedoele sensissent, tamen Agrisentini poete carmina ita posterorum studia tenuerunt , ut ex omnibus illis qui apud Graecos philosophiam versuum majestate ae venustate celebrare conati sunt , hujus unius plurima fragmenta ad nostram memoriam manserint. Sed ne de Aristotelis in- terpretibus nune loquar, qui eximie Empedoclem 1) Diogenes Laertius VIII, 62 : Ὦ φίλοι ot μέγα ἄστυ χατὰ ξανθοῦ ᾿Αχράγαντος ναίετ᾽ ἀν᾽ ἄχρα πόλευς κτλ. Vid. vss. 397-408. 2) Empedocles ap. Diog. Laert. 1. c. Χαίρετ᾽- ἐγὼ δ᾽ ὕμμιν θεὸς ἄμθροτος, οὐκέτι θνητός. Quamobrem in superborum numerum refertur a Philo- demo libro decimo de Vitiis paz. 17 ed. Saupp. verbis mire quidem depravatis, sed quorum sententiam facile ex- pedias. Hiec autem leguntur in volumiue Herculanensi : APICTON TO..YN.E....QCHEPITOY KO. PIZ... . HEPHPANIACE ΠΥ ον τος σον, "AJONM, 2 ust. ΝῊ - ΑΤΈΧΗΝΤΙ. . . Ho. Q....QNOYMO NO..A.A... TAYTHCYIIEP Hb ...NOY.... NAAAAKAI AIATIPO. . T . . MENHMEICKAI AW ..I.. AIAYTTHNOPIAOCO vL... HOAAONAOZANTON Q...KAE. ΤΟΥΚΑΙΠΥΘΑΙῸ MUR I sns EAOKAEOYCKAI COK . ATOYCKAIIHOIHTONENI $0.0.€CO.IIAAAIOITONK. MOIAOFPATONEIHEPAIIZON Initium Caterinus sic emendari voluit ; Ἀρίστων τοίνυν yc- γραφὼς περὶ τοῦ χουφίζειν ὑπερηφανίας ἐπιστολιμαῖον βιθλίον μηνύει παρεῖναι ὄγχον διὰ τύχην ὑπερηφάνων ὀλδίων, et de Aristonis Chii epistolis cogitari jussit. At intelligenda Cei ὑπομνήματα ὑπὲρ χενοδοξίας. Cf. Diog. Laert. VII, 163. Sensus vero hujus loci hic videtur esse, ut Philode- mus Aristonem qui de levanda superbia scripserit, toto libro de iis tantum disputasse dicat, qui fortunam fautri- cem nacti in rerum omnium abundantia superbi sint, quum tamen multi alias ob causas in idem vitium inciderint. Sauppius verba sic supplenda esse exislimal : Ἀρίστων τοίνυν γεγραφὼς περὶ τοῦ χουφίζειν ὑπερηφανίας ἐπὶ τὸ πολὺ τὸ βιδλίον ἀποτέταχε χατὰ τῶν διὰ τύχην ὑπερηφάνων, πολ- λῶν γ᾽ οὐ μόνον δι᾽ αἰτίας ταύτης ὑπερηφανούντων, ἀλλὰ xai δι᾽ ἃ προείπομεν ἡμεῖς, χαὶ δή τοι xai δι᾽ αὐτὴν φιλοσοφίαν πολλῶν δοξάντων, ὡς Ἡραχλείτου xai Πυθαγόρου xai Ἔμ- πεδοχλέους: xal Σωχράτους, xai ποιητῶν ἐνίων, οὗς οἱ παλαιοὶ τῶν χωμῳδογράφων ἐπεῤῥάπιζον. Pro xai δή τοι xai praete- rea idem vir doctus legendum conjicit : xxi νὴ Δία xai, quod mihi non placet. Suspicor enim Philodemum in hunc fere modum scripsisse : ᾿Αρίστων τοίνυν γεγρα- φὼς περὶ τοῦ χουφίζειν ὑπερηφανίας ἐπιπληχτιχὸν βιδλίον μέμνηται μόνον τῶν διὰ τύχην ὑπερηφάνων, χαίπερ πολλῶν οὗ μόνον διὰ τὴν αἰτίαν ταύτην ὑπερηφανούντων, ἀλλὰ xoi δι’ ἃ προείπομεν ἡμεῖς, χαὶ δὴ xai OU αὐτὴν τὴν φιλοσοφίαν πολλῶν δοξάντων, ὡς Ἡραχλείτου xai Πυθαγόρου xai 'Ep.- πεδοχλέους xai Σωχράτους, xai ποιητῶν ἐνίων, οὺς οἱ πα- λαιοὶ τῶν χωμῳδογράφων ἐπεῤῥάπιζον. Quippe in corrigen- dis voluminibus Herculanensibus quz cum lacera esse ac prope in cineres conversa constat tum evanidis litteris scripta, ut zegre a viris erudilis legi ac describi potuerint, vel audacior medicina locis corruptis allata apud peritos facile excusatur. Confer alium Philodemi locum e libro IV de Musica in Vol. Hercul. Tom. I pag. 135 col. 36, quem sanavi Democr. fragm. p. 237 et 359. xiij xiv et coluerunt et cohonestarunt, nemo inter prio- res divinarum humanarumque rerum magistros magis Agrigentinum vatem admiratus atque in argumento quamvis dissimili secutus est, quam T. Lucretius Carus, cujus hac sunt verba e primo carminis libro (1) petita : Quorum Acragantinus cum primis Empedocles est, insula quem triquetris terrarum gessit in oris. Οὐδ quum magna modis multis miranda videlur gentibus humanis regio visundaque fertur, rebus opima bonis, multa munita virum vi : nil tamen hoc habuisse viro przeclarius in se, nec sanctum magis δὲ mirum carumque videtur. Carmina quin etiam divini pecloris ejus vociferantur et exponunt praeclara reperta , ut vix humana videatur stirpe creatus. Ergo non magis laudabat in Empedocle poeta Romanus sanctitatem integritatemque, quam ineredibilem carminum vim, et ipsa qua profes- sus est deereta admirabatur. Atque illa quidem laus vitz, quemadmodum priscorum szeulorum ratio ferebat, e sapientia preceptis aetze perpetuo manebit Empedoeli, neque insignem earminum pulehritudinem ab elato animo et generoso pe- ctore profectam ulla temporum injuria delebit. Tantum enim fuit in hoe viro lumen ingenii, ut! qua ctate philosophia jam pridem soluta ora- tione, quz haud paulo aptior est ad philosophan- dum et subtiliter disserendum, quorundam stu- diis illustrata erat, ipse Xenophanis et Parme- nidis exemplo inflammatus Musarum ope ad sapientie fastigium evehi studeret. At si de do- etrina quaritur, quantum Empedocles ab aliis philosophis mutuatus sit reputantes confiteri decet, temperandam esse admirationem quae quasi per manus tradita etiam nune plerorumque animos occupavit. Nam quum veterum plurimi eum Pythagoreis adnumerarent , alii Parmenidis vel Xenophanis discipulum facerent, Plato cum Heraclito , Aristoteles eum Leucippo , Democrito vel Anaxagora eonjungeret, vari: antiquorum sententi& eo valuerunt, ut non minor inter re- centiores de hoe viro dissensio esset. Quorum haud pauci Agrigentinum naturz verique inter- pretem tanta laude ornarunt, ut cupidius quam verius judicasse videantur. Quam rem copiosis- sime tractaremus, si per hujus loci angustias liceret. Itaque vitato omni verborum anfractu DE EMPEDOCLE. breviter nostrum de Empedoclis doctrina judi- cium exponemus, ea mente, ut quid de carmi- num ejus procmio statuendum sit perspieue appareat. Triplex fere in Empedoclis philosophia reperi- tur dogmatum genus, quorum alia e Pythago- reorum scholis petita sunt, alia ab Eleaticis sumta , alia ex Heracliti preceptis tanquam fonte manarunt. Etenim quo tempore Pythagorica ra- tio per Magnam Greciam vigebat , atque ii qui eam non tantum animo perceptam haberent, sed etiam vita et factis profiterentur, ubique in ho- nore erant, videtur Empedocles diseiplinz illius amore captus ita sead Pythagoricos composuisse, ut quamvis non omnia eorum placita qua for- tasse jam adolescens cognoverat, probanda exi- stimaret, eorum tamen castitatem et temperan- tiam per totam vitam retineret. Sed acrioribus stimulis ejus animum scientiz desiderio incen- j sum Eleatici et Ephesius philosophus coneitabant. Hos igitur magnam partem in vero indagando secutus res prope dissociabiles entis immoti zeter- nitatem et eaducam eorum naturam qua perpe- tuo motu fluminis instar labuntur miscuit et consociavit. In quo ita versatus est, ut quum Heraclitus copulata materia atque illa vi, qua motum rebus affert, cuneta continenter fieri dixisset, Parmenides vero omni motu sublato nihil nisi ens, quod sensuum fallaciis non ob- noxium mentis tantum acie percipitur revera esse deerevisset , ipse utriusque rationem sejun- eta materia , quz enti responderet , et vi, a qua motum oriri voluit, colligaret. Atqui rerum multitudinem uni enti repugnare ratus non unam materiam , sed quattuor elementa, neque unum motus principium , sed duo amorem ae discor- diam posuit. In qua partitione amor entis uni- tati, diseordia Heracliteo dissidio comparatur. Utautem Heraclito quz fierent simul eomposi - tione et separatione nasci placuit, Empedocli contra quz oriuntur sola compositione exsistere, qua occidunt una distractione interire videntur, siquidem illud amori , hoc discordia tribuit : ita Heraelitum probabile est, quamvis de vieissitu- dine rerum compagis modo orientis modo occi- dentis disseruerit, nullum quietis perfectzeque consensionis intervallum singulis temporum spa- tiis interposuisse, Empedoclem vero apparet 1) vs. 717 seqq. DE EMPEDOCLE. Xv unitatem et multitudinem , quietem et motum ad diversos temporum ambitus revocasse, quoniam in sphaera quidem eorum qui sunt unitas et quies, in suo autem eujusque ztatis rerum na- turc corpore ( χόσμῳ ) elementorum distractio et sempiternus nascentium ae pereuntium motus inesset. Hine patet , Empedocli si constare sibi vellet nihil potuisse eum Pythagoreorum familia esse commune. At ille pristinze disciplinae memor qua Pythagorei de divina natura ac de animo- rum migratione przceperant vera esse arbitratus, quemadmodum olim ab his in vero investigando ad alia eaque certiora profluxerat, sie decreta hie tanquam extrinsecus petita neque in eundem eum reliquis przceptionibus velut gyrum com- pellenda in procmio carminis quod de rerum natura conseripserat explicavit. Preter haec nihil reperias quod Empedocles P ythagoreis acceptum retulisse videatur. Etenim numerorum doctrinae nullum in ejus fragmentis vestigium relictum est, nisi forte in verbis τρισμυρίας ὥρας de qui- bus infra agemus. In iis vero de quibus quid censuerit Agrigentinus vates parum constat, commemoranda est necessitas. Apud Ciceronem quidem de Fato cap. 17 lecimus Empedoclem statuisse omnia ita fato fieri, ut id fatum vim necessitatis afferret; sed vix putaverim tale quid usquam a poeta diserte dictum esse. Stobzus (t) aliique veterum τὴν οὐσίαν τῆς ἀνάγχης in Empe- doclea philosophia esse perhibent αἰτίαν χρηστικὴν τῶν ἀρχῶν xat τῶν στοιχείων, i. e. causam quz pri- mis nature viribus et elementis utatur sive ea gubernet. Sed hane definitionem quam e verbis ἔοτιν ἀνάγχης χρῆμα apud Plutarch. de Exsil. p. 607 eonelusam esse contendit Panzerbiete- rus (2) potius e versibus ab Aristotele Metaph. II, 4 ἀλλ᾽ ὅτε δὴ μέγα veixoc x. τ. Δ. servatis ortam esse reor. Plutarchus (3) necessitatem , quam alii fati nomine afficiunt, Empedocli ait amicitiam simul et dissidium esse. Ergo in conjuncta utrius- que actione necessitatem inesse vult. Simpli- eius in Phys. III, f. 107 A extr. necessitatem una cum amieitia et discordia causas efficientes 1) Stob. Ecl. 1, 5 p. 160 ed. Heer. Plutarch. de Plac. phil. I, 26. Galen. Hist. phil. c. X. Alter Stobzei locus I, 3 p. 60 depravatus est. 2) Panzerbieter in. Beitrzgen zur Kritik und Erklx- rung des Empedocles ( Meiningze 1844). 3) Plutarchus de Anim. procreat. p. 1026 B : ἀνάγχην, ἣν εἱμαρμένην oi πολλοὶ καλοῦσιν, ᾿Εμπεδοχλῆς δὲ φιλίαν ὅμοῦ xxi νεῖχος. Philoponus in Aristot. Phys. If, 6 p. 10 nominat; idem tamen in Phys. I f. 43 A Empe- doclem testatur amicitiz et discordie vires con- trarias coegisse εἰς μονάδα τὴν τῆς ἀνάγχης xal αὕτη μὲν, addit, ὡς £v, τὸ δὲ νεῖχος xal fj φιλία ὡς δύο. Verum omnes has finitiones ab interpreti- bus , non ab ipso Empedocle profeetas esse jure affirmat Karstenius p. 362, quem tamen mira- mur quz nescimus suo Marte addidisse et exor- nasse. Nam p. 361 : « Illa (necessitas) est, inquit, qu:? amicitia et discordiz vices regit, quzv mundi ordinem et mutationem , qui rerum mortalium vicissitudines certa lege moderatur; » et p. 362 : « Empedocles, inquit, fatum quale sit, non defi« nivisse videtur; intellexit vero nihil aliud nisi naturam, φύσιν, ut Plato appellat, i. e. tam pro- priam eujusque elementorum naturam quam mutuam inter ipsa necessitudinem , quibus et singulorum potestas et omnium inter se ordo totiusque mundi harmonia servetur. Hanc ap- pellavit necessitatem (4), seeutus poetarum et philosophorum morem , qui illam dominam uni- versi predicabant eamque poetice informavit quasi vindicem feederis mutuo deorum ( i. e. na- ture virium ) consensu constituti, quo mundi vices rerumque tam divinarum quam humana- rum ordo servetur. » Talia facillime ex aliorum et poetarum et physicorum comparatione confin- guntur. At nostrum est videre quid quisque do- euerit, non ea comminisci, qua aliena potius quam Empedoelea videantur, nedum falsa pro veris venditare. Id autem accidit Karstenio deos pro nature viribus accipienti ae physicam Empe- doclis rationem eum iis quz de rebus divinis tra- didit, confundenti. Idem est , ne de aliis loquar, Panzerbieteri (5) error, qui triginta annorum millia ab Empedocle geniorum exsilio variisque mortalium , quz subeunt , corporum mutationi- bus constituta ad mundi fabricam transtulit iis- que rerum universitatis vices e certis temporum intervallis suspensas designari contendit. Verum nihil hujusmodi apud Empedoclem in procemio invenias, quod idcirco nobis hie enarrare pro- positum est. Origo erroris per multorum seripta idem dicit τὴν τύχην et τὸ αὐτόματον. Τὴν yàp φιλίαν ó ᾿Εμπεδοχλῆς καὶ τὸ νεῖχος ταῦτα εἶναι ᾧετο. 4) Themist. Phys. ausc. II, f. 27 B : πάντες σχεδὸν οἱ περὶ φύσεως διαλεχθέντες εἰς τὴν ἀνάγχην ἀνάγουσι τὰς αἰτίας, οὐδὲν ἄλλο τὸν ἀνάγχην Y, τὴν ὕλην εἶναι νομίζοντες. Cf. Philopon. Phys. 1H, f. 2 seq. 5) Panzerbieler. l. c. pag. 1 et 25. xvj DE EMPEDOCLE. propagati repetenda e Simplicii quodam loco ubi sagacissimus ille Aristotelis interpres duos versus ab Agrigentino vate in principio operis de rerum natura positos in alienam sententiam detorsit. Quod ne eui dubium videatur, ipsa Simplicii verba afferam. Ait igitur ad Phys. p. 272 B. : τοῦτο δὲ ἔοιχεν ᾿Εμπεδοχλῆς ἂν εἰπεῖν, ὅτε λέγει, ὅτι τὸ χρατεῖν χαὶ χινεῖν ἐν μέρει τὴν φιλίαν χαὶ τὸ νεῖχος ἐξ ἀνάγχης ὑπάρχει τοῖς πράγμασιν " εἰ δὲ xol τοῦτο, καὶ τὸ ἠρεμεῖν ἐν τῷ μεταξὺ χρόνῳ " τῶν γὰρ ἐναν-- , , , , ».o "^ ' τίων χινήσεων ἠρεμία μεταξύ ἐστιν. Εὔδημος δὲ τὴν ἀχινησίαν ἐν τῇ τῆς φιλίας ἐπικρατείᾳ χατὰ τὸν σφαῖ- pov ἐχδέχεται, ἐπειδὰν ἅπαντα συγχριθῇ, ἔνθ᾽ οὔτ᾽ ἠελίοιο διείδεται ὠκέα γυῖα, ἀλλ᾽, ὥς φησιν (6 ᾿Εμπεδοχλῆς), οὕτως ἁρμονίης πυχινῷ χρύφῳ ἐστήρικται σφαῖρος χυχλοτερὴς μονίῃ περιηγέϊ γαίων. ἀρξαμένου δὲ πάλιν τοῦ νείχους ἐπικρατεῖν, τότε πά - λιν χίνησις ἐν τῷ σφαίρῳ γίνεται" πάντα γὰρ ἑξείης πελεμίζετο γυῖα θεοῖο. (Hactenus Eudemus. ) τί δὲ διαφέρει τοῦ « ὅτι πέ- φυχεν οὕτως» τὸ « ἐξ ἀνάγχης » λέγειν, αἰτίαν μὴ προσ- τιθέντα; ταῦτα δὲ ᾿Ἐμπεδοχλῆς ἔοιχε λέγειν ἐν τῷ , ΄, ἐν δὲ μέρει χρατέουσι περιπλομένοιο χρόνοιο, ^ y? mM M xaX ὅτ᾽ ἀνάγχην τῶν γινομένων αἰτιᾶται" y XA -- SN " ἔστιν ἀνάγχης χρῆμα, θεῶν Ψήφισμα παλαιόν, ἀΐδιον, πλατέεσσι κατεσφρηγισμένον ὅρκοις. ^ M A EJ , ^ M [:4 , € , διὰ γὰρ τὴν ἀνάγχην καὶ τοὺς ὅρκους τούτους ἑκάτερον παρὰ μέρος ἐπιχρατεῖν φησι. λέγει δὲ xat ταῦτα Ἔμ- WIPE. (HUS $3 ΠῈΣ, ἈΕῚ ; πεδοχλῆς ἐπὶ τῆς τοῦ νείχους ἐπιχρατείας " - ges Y 2 M , - M , 2 14 αὐτὰρ ἐπεὶ μέγα veixoc ἐνὶ μελέεσσιν ἐθρέφθη, ἐς τιμάς τ᾽ ἀνόρουσε τελειομένοιο χρόνοιο, ὅς σφιν ἁμοιδαῖος πλατέος παρελήλαται ὅρχου, ταῦτα οὖν, φησὶ (6 Ἀριστοτέλης), χωρὶς αἰτίας λε- γόμενα οὐδὲν ἄλλο λέγειν ἐστίν, ἢ « πέφυχεν οὕτω. » Postremi tres quos citat versus ab Aristotele quoque Metaph. II, 4 laudantur, nisi quod ille ἀλλ᾽ ὅτε δὴ μέγα veixog habet. Quorum versuum sensum hune esse patet : « sed ubi magna dis- cordia divinis in membris increvit potentiamque affectavit exaeto tempore, quod ipsis per vices certo fcedere transit. » (1) Vera sunt quae Aristo- sunt. 1) Vide quie in Commentar. de vss. 175-180 disputata | teles adjieit : xxi ἅμα δὲ αὐτῆς τῆς μεταθδολῇς oi- τιον οὐθὲν λέγει, ἀλλ᾽ ἢ ὅτι οὕτω πέφυχεν - ἀλλ᾽ ὅτε δὴ μέγα νεῖχος x. τ. À. ὡς ἀναγκαῖον μὲν ὃν μεταθάλ- Jew , αἰτίαν δὲ τῆς ἀνάγκης οὐδεμίαν δηλοῖ. Speetat igitur πλατέος ὅρχου certo jurejurando, i. e. certo fodere, certa lege, ad necessitatem. Sed quamvis vel maxime Empedocles variis mutationibus , quz in hoe aspectabili mundo fiunt , necessitatem prafecerit, simulque in rebus divinis ejusdem dez potentiam celebrarit , inde non sequitur phy- sieam poetae doetrinam ita ad reliqua ejus dog- mata transferri oportere, ut quz de geniis ac de divina natura versibus persecutus est per inver- sionem, quam ἀλληγορίαν Graeci vocant, dieta existimemus. Siquidém ea est Empedoclis in poe- tieis coloribus diligentia, ut divina et humana, ut mutabilia et perennia , ut denique rerum na- turz vieissitudines et deorum zeternitatem probe distinguat. Jam vero quid intersit inter illos ver- sus, quos ultimo loco attulit Simplieius , atque eos qui proxime precedunt videamus. Plutarchus (2) auctor est, Empedoclem initio operis sic posuisse : ἔστιν Ἀινάγχης y priua s θεῶν ψήφισμα παλαιόν, ἀΐδιον, πλατέεσσι χατεσφρηγισμένον ὅρχοις., εὐτέ τις ἀμπλακίῃσι φόνῳ φίλα γυῖα μιήνη, αὔτως ἢ ἐπίορκον ἁμαρτήσας ἐπομόσσῃ ΝΟ Jg , , , (δαίμων οἵτε βίοιο λελόγχασι μαχραίωνος) τρίς μιν μυρίας ὥρας ἀπὸ μαχάρων ἀλάλησθαι, εινόμενον παντοῖα διὰ χρόνου εἴδεα θνητῶν EOM 4 Dd ἀργαλέας βιότοιο μεταλλάσσοντα χελεύθου Η $5 t A 19 X - 5 ^ , Wer , ὡς xat ἐγὼ νῦν εἶμι φυγὰς θεόθεν xal ἀλήτης νείκεϊ μαινομένῳ πίσυνος. Inest autem in his versibus, si eorum quie poe- tie; orationis luminibus distineta sunt, sum- mam paucis eomplecti velimus,hze fere senten- lia. Neecessitate atque adeo antiquis deorum deeretis, qua magno jurejurando confirmata sint, accidere ait philosophus , ut si quis genius per scelus ezde se polluerit, is triginta annorum millia proeul a beatorum sede oberret ac deinceps sepius nascendo omnis generis mortalium cor- porum formas induat. Eadem ratione se ipsum narrat e deorum domicilio expulsum ae discor- die furenti (quz in hoe mundo dominatur) jam obnoxium vagari. Hine liquido constat , 1?) Plutarchus de Exsil. p. 607. Cf. Comment. ad vss. 1-10. Inserui autem versus ab Hippolyto servatos. | DE EMPEDOCLE. quanto in errore versentur qui in explananda Empedoclis philosophia deorum immortalium res omninoque celestia eum hoe universitatis ΘΟ... pore in quo, salva elementorum zeternitate, omnia sunt mortalia et eaduca, commiscere et confundere non dubitarunt (1). Nimirum illa mon solum sua natura , sed etiam locorum inter- vallis distare inter se philosophus eredidit. Jam quaritur, quid Empedocles de diis ae de geniis sive diemonibus eorumque eum hominibus neces- situdine censuerit, quomodo illa τρισμύριαι ὧραι intelligenda» sint, denique num in definienda deorum natura sibi congruerit philosophus. " Empedocles duplex videtur deorum genus di- stinxisse, alterum cternum , perfectum , sanetis- simum, summa denique conspicuum beatitudine, alterum fragile et caducum, ut e terrena materie coneretum , ae partim diuturna quidem , sed non bevor a vita praeditum , partim vero propter materi: perennitatem perpetuum, a vitiis etiam hominum instar non immune. Prius illud deorum genus lueulenter iis versibus (2) describit , quibus ait deum non esse, ut vulgus opinetur, mortali eorpore instructum , neque oeulis manibusve posse attingi , sed mentem esse sanctam et infini- tam , universum celeri cogitatione permeantem. In hane mentis sanctitatem quin cadat beatitudo dubium esse nequit, jdque aperte testatur phi- losophus in earminis procemio τῶν μαχάρων men- tione facta qui sunt dii beatum zvvum procul a mortalibus agentes. Àlibi poeta ita deos homini- bus opponit, ut illos beatos et zternos, hos :rumnis , vieissitudinibus et fatis obnoxios ap- pellet (3). Hie autem loeus vel ideo memorabilis est, quod Aristotelem (4) erroris coarguit qui Empedoclis sphaeram simpliciter modo unius x vij modo dei nomine afficit, quasi ille preter hunc globum nullum noverit numen divinum. Quod autem e vatis Agrigentini placitis efficere aggre- ditur, deum istum felicissimum minus esse sa- pientem (5) ezteris rebus, quia non omnia ele- menta cognita habeat, quum remota sit discor- dia , similia autem similibus tantum cognoscan- tur, id aperte falsum est, si de priore deorum genere intelligitur. Qui enim rerum universitatem mente complectitur, eum non modo beatitudine, sed etiam sapientia ita excellere oportet , ut re- liqua omnia tanquam infra se posita sua ipse divinitate obruat. At globus iste quem etiam ipse Empedocles alicubi (6) deum vocat, poste- riori deorum generi adnumerandus est. In horum vero numero ponenda preter illum quattuor ele- menta divinis nominibus a philosopho ornata : Jupiter, Juno, Hades, Nestis, item Amicitia et Discordia (7). Nam quum e Xenophanis senten- tia Homerus et Hesiodus diis attribuissent quaz- cunque inter homines dedeeus et probrum putantur (8), Empedoeles antiquorum deorum nominibus ad designandum inferius hoc deorum genus uti non gravatus est. Denique ad hos una eum hominibus, bestiis , plantis pertinent reli- qui dii ex elementorum coagmentatione con- flati : £x τῶν πάνθ᾽ ὅσα τ᾽ ἦν ὅσα T ἔσθ᾽ ὅσα τ᾽ ἔσται [ὀπίσσω, δένδρεά τ᾽ ἐδλάστησε xal ἀνέρες ἠδὲ γυναῖχες, θῇρές τ᾽ οἰωνοί τε καὶ ὑδατοθρέμμονες ἰχθῦς. καί τε θεοὶ δολιχαίωνες τιμῆσι φέριστοι (9). Tales sine dubio fuerunt dii quos vulgus puta- bat et genii illi quos ipse commentus est. Qui rerum humanarum euram gerentes inter beatos 1) Karstenius et Panzerbieterus l. c. 2) Ap. Clement. Alex. Strom. V, p. 587 B et Theodo- ret. Therap. 1, p. 476 D. (vss. 389-391) οὐχ ἔστιν πελά- cac0' οὐδ᾽ ὀφθαλμοῖσιν ἐτιχτόν χτλ. 3) Apud Clement. 1. |l. V, p. 607 B. et Eusebium Prip. Ev. XIII, 13 p. 684 (vss. 460-461) ἀθανάτοις ἄλ- λοισιν δμέστιοι Ey τε τραπέζαις χτλ. 4) Aristot. Metaph. Il. 4 : xai γὰρ ὄνπερ οἱηθείη λέγειν ἄν τις μάλιστα ὁμολογουμένως αὑτῷ, ᾿Εμπεδοχλῆς, xai o9- τος ταὐτὸν πέπονθεν᾽ τίθησι μὲν γὰρ ἀρχήν τινα αἰτίαν τῆς φθορᾶς τὸ νεῖχος, δόξεις δ᾽ ἂν οὐθὲν ἧττον χαὶ τοῦτο γεννᾶν ἔξω τοῦ ἑνός" ἅπαντα γὰρ ἐχ τούτου τἄλλά ἐστι πλὴν ὁ θεός. Λέγει γοῦν" « ἐξ ὧν πάνθ᾽ ὅσα τ᾽ ἣν ὅσα τ᾽ ἔσθ᾽ ὅσα τ᾽ ἔσται ὀπίσσω « x. τ. A. Verba ἔξω τοῦ ἑνὸς recle interpretatur Bonilius : « pr:eter sphzerufh sive indiscretam illam qua- tuor elementorum mistionem, quam etiam deum appellat. » Cf. de Gen. et corr. Il, 6. 5) Aristot. Melaph. 1. c. pag. 1000. B. ed. Bekk : διὸ xoi συμδαίνει αὐτῷ τὸν εὐδαιμονέστατον θεὸν ἧττον φρόνι- μὸν εἶναι τῶν ἄλλων" οὐ γὰρ γνωρίζει τὰ στοιχεῖα πάντα" τὸ γὰρ νεῖχος οὐχ ἔχει, ἣ δὲ γνῶσις τοῦ ὁμοίου τῷ ὁμοίῳ" « γαίῃ μὲν γάρ, φησί, γαῖαν ὀπώπαμεν χτλ. » 6) Ap. Simplic. in Phys. VIII, f. 272 B. : πάντα γὰρ ἑξείης πελεμίζετο γυῖα θεοῖο. Sed veri dii, ut e versibus supra (adn. 2) allatis patet, non habent membra. 7) Ap. Stobaeum Ecl. I, c. 11, 11 p. 287 et alios scri- plores. Vid. ad vss. 159-162 τέσσαρα τῶν πάντων ῥιζώματα πρῶτον ἔασι χτλ. 8) Xenophanes fragm. 7 : πάντα θεοῖς ἀνέθηχαν “Ὅμηρός θ᾽ ἩΗσίοδός τε ὅσσα παρ᾽ ἀνθρώποισιν ὀνείδεα xal ψόγος ἐστί, xoi πλεῖστ᾽ ἐφθέγξαντο θεῶν ἀθεμίστια ἔργα, χλέπτειν, μοιχεύειν τε xal ἀλλήλους ἀπατεύειν. 9) Ap. Aristot. Metaph. 1. c. et alibi. xviij quidem versantur, sed peccatis non abstinent. Omnino duo demonum genera primus finxit Em- pedocles (1) , quorum alteri boni sunt alteri mali. His omnibus olim commercium eum diis immor- talibus et ejusdem beatitudinis communio fuit. Sed ubi genius aliquis sempiternz felicitatis impatiens eade vel peccatis se polluit, id est, postquam ea coneupivit 485 hominum pravitati non deorum sanctitati conveniunt carnibus vesci et cognatorum ezde animi labem contrahere, e beatorum sede ejectus ad luendam poenam per totum mundum vagatur, quum omnibus elemen- tis invisus et abominatus a cclo in terram, a terra in mare, a mari in aerem exspuatur (2), donee sepius mutata figura scelere purgatus ad pristinam beatitudinem redeat. Verum in hae mutationum varietate non desinunt alii genii esse meliores , alii deteriores. Nam inter divinas illas naturas, quz in terra habitant, locum illztabi- lem et ipsarum prestantie parum aptum colen- tes, commemorat poeta Letum, Curam, Sopo- rem, Majestatem, Squalorem, Sinceritatem , Dissimulationem (3), alias, quz recens natos exeipiunt, hominum rebus intersunt eorumque fata regunt ae partim ad bona, partim ad mala eos impellunt (4). Quodsi ab his discesseris qui vite humana praesides sunt ac fortasse multa et varia passi ad eam evecti sunt dignitatem , qua ornati reditum ad deos parare possint : ii qui 1) Plutarchus de orac. def. p. 418 : ἀλλὰ φαύλους μὲν δαΐμονας οὐχ Ἐμπεδοχλῆς μόνον.... ἀπέλιπεν, ἀλλὰ xoi Πλά- των χτλ. Id. de Isid. οἱ Osir. p. 360 : γίνονται γὰρ ὡς ἐν &v- θρώποις, xai δαίμοσιν, ἀρετῆς διαφοραὶ xoi χακίας χτλ. Cl. Tiedemanni disputationem de Artium magicarum orig. et propag. ( Gotling. 1787) p. 40. 2) Plutarchus de Isid. et Osir., p. 361 : ᾿Ἐμπεδοχλῆς δὲ xai δίχας φησὶ διδόναι τοὺς δαίμονας ὧν ἐξαμάρτωσι xai πλημμελήσωσιν" « αἰθέριον μὲν γάρ σφε μένος πόντονδε διώ- χει χτὰ.» (Vid. vss. 32-35.) ἄχρις οὗ χολασθέντες οὕτω xai χαθαρθέντες, αὖθις τὴν χατὰ φύσιν χώραν καὶ τάξιν ἀπο- λάξωσι. Cf. de Vit. zere al. p. 830 et Euseb. Ργέθρ. Evang. V, 5 p. 187 D. 3) Vid. vss. 18-28. 4) Pseudorig. Philosoph. 1Π| : ὡς ἀναστρέφονται Gtot- χοῦντες τὰ χατὰ γῆν ὄντες πλεῖστοι. Similiter Timzus Lo- Crus extr. : ἅπαντα δὲ ταῦτα ἐν δευτέρᾳ περιόδῳ à Νέμεσις συνδιέχρινε σὺν δαίμοσι παλαμναίοις χθονίοις τε, τοῖς ἐπό- mate τῶν ἀνθρωπινων, olc ὁ πάντων ἁγεμὼν ϑεὸς ἐπέτρεψε διοίχησιν χόσμω χτλ. Plutarch. de Anim. tranq. p. 474 : ἀλλὰ μᾶλλον, ὡς Ἐμπεδοχχῆς (φησιν), διτταί τινες ἕχαστον ἡμῶν γενόμενον παραλαμδάνονυσι χαὶ χατάρχονται μοῖραι xad δαίμονες. Cf. Porphyr. de antr. Nymph. c. 8. 5) In eandem sententiam Philolaus ap. Clement. Strom. JH p. 433 A. Sylb. : μαρτυρέονται δὲ xai οἱ παλαιοὶ θεολό- γοι τε xad μάντιες, ὡς διά τινος τιμωρίας & ψυχὰ τῷ σώματι συνέζευχται vai χαθάπερ ἐν σάματι τούτῳ τέθαπται. De DE EMPEDOCLE. primum e colo expulsi in terram deveniunt animi, corpore vestiuntur (5) et per longissi- mum temporis spatium in varias corporum for- mas coguntur transire. Sunt igitur non solum homines, verum etiam bestiz, arbores, plante (6) daemonibus cognati et fatorum consortes. Quando vero terra terrenaque regio, quam Pseudori- gene (7) teste Empedocles usque ad lunam ex- tendit, locus natur? nostre minime congruens est, antrum obseurum, malorum et miseriarum pratum (8), de vatis Agrigentini sententia tri- stissima hominum sors est qui ex immortalibus et beatis mortales facti calamitatibus et aerumnis conflietantur. In eo autem quem conficiunt mu- tationum orbe alia potior, alia deterior est con- versio : nam in feras abeuntibus optimum in leonis formam transire, in arbores, lauri specie indui (9). Sed finito tempore ad ponam consti- tuto tandem in przstantiores naturas mutantur, quibus vita funetis deorum obtingit consortium. Namque ut vates , poetze, medici , eivitatum gu- bernatores post mortem deorum ordinibus aseri- buntur et dii fiunt : ita reliqui homines qui juste sancteque vixerunt fiunt convive deorum , inter quos ab humanis calamitatibus liberati et immu- nes summzque participes beatitudinis in eter- num requiescunt (10). Ceeterum ille perpetuz eon- versionis circuitus, quo effjcitur, ut omnis generis animalium rerumque formas induant animi, tri- quo dicto praeclare disputat Beockhius Philol. p. 180 seqq. 6) Empedocles ap. Diog. Laert. VIII, 77 de se ipso ait (vss. 11-12) : ἤδη γάρ ποτ᾽ ἐγὼ γενόμην χοῦρός τε χόρη τε θάμνος τ᾽ οἱωνός τε xai εἰν ἁλὶ ἔλλοπος ἰχθύς. Sext. Empir. adv. Math. IX, 127 : οἱ μὲν περὶ τὸν Τυϑαγό- pav xai τὸν ᾿Εμπεδοχλέα χαὶ τῶν. Ἰταλῶν πλῆθός φασι, μὴ μόνον ἡμῖν πρὸς ἀλλήλους χαὶ πρὸς τοὺς θεοὺς εἶναί τινα χοινωνίαν, ἀλλὰ xai πρὸς τὰ ἄλογα τῶν ζώων᾽ ἕν γὰρ ὑπάρ- χειν πνεῦμα,, τὸ διὰ παντὸς τοῦ χόσμον διῆχον Ψυχῆς τρό- πον, τὸ xai ἑνοῦν ἡμᾶς πρὸς ἐχεῖνα. 7) Pseudorig. Philos. IV. : ὥσπερ ὁ Ἐμπεδοχλῆς πάντα τὸν xaÜ' ἡμᾶς τόπον ἔφη καχῶν μεστὸν εἶναι, xal μέχρι δὲ - σελήνης τὰ χαχὰ φθάνειν ἐχ τοῦ περὶ γῆν τόπου ταὔέντα, περαιτέρω δὲ μὴ χωρεῖν, ἅτε χαθαρωτέρου τοῦ ὑπὲρ τὴν σελήνην παντὸς ὄντος τόπον, οὕτω χαὶ τῷ Ἡραχλείτῳ ἔδοξεν. 8) Emped. ws. 17 ἀσυνήθεα χῶρον. VS. 18 ἀτερπέα χῶ- ρον. Vs. 21 Ἄτης λειμῶνα. vs. 29. ἄντρον ὑπόστεγον. Cf. Wyttenb. ad Plat. Phaedon. p. 300 seq. 9) Alian. hist. anim. XII, 7 : λέγει καὶ ᾿Εμπεδοχλῆς τὴν ἀρίστην εἶναι μετοίχησιν τὴν τοῦ ἀνθρώπον, εἰ μὲν εἰς ζῷον ἣ λῆξις αὐτὸν μεταγάγοι͵, λέοντα γίγνεσθαι, εἰ δὲ εἰς φυ- τόν, δάφνην. "A δὲ ᾿"Εμπεδοχ)ῆς γένει ταῦτ᾽ ἐστίν" « ἐν θήρεσσι ᾿ λέοντες xt). » Vid. vss. 448-449. 10) Clemens Alexandrinus Stromat. lib, IV, p. 534 €: ——— DD — o — Ó 1 D! ud LNT uus sad RA DE EMPEDOCLE. xix ginta millibus annorum absolvitur. Dubitatum est ἃ viris doctis, num Empedocles ὥρας vocarit diei horas, an menses, an anni tempora , an denique annos. Prima sententia: auctor exstitit Xylander qui versus ἃ Plutarcho servatos sie vertit : Fata jubent, stant haec decreta antiqua deorum , Si quid peccando longwvi daemones errant : quisque luit poenas ccloque extorris ab alto triginta horarum per terras millia oberrat : sic el ego nunc ipse vagor divinitus exsul. Quamquam fieri potest, ut Xylander horas eo acceperit sensu quo Horatius Jovem dixit variis mundum horis temperare, ut anni tempestates intelligantur. Sturzius menses esse credidit atque omnem istum numerum ad triginta hominum etates referendum ratus annos 2500 computavit. Sed in hae mystice philosophie disciplina hu- mana vile spatium centum annorum esse crede- batur. Plato de rep. X, p. 615 : ὑπὲρ ἁπάντων δίχην δεδωχέναι ἐν μέρει, ὑπὲρ ἑχάστου Cexdxic. τοῦτο δὲ εἶναι χατὰ ἑχατονταετηρίδα ἑχάστην, ὡς βίου ὄν-- τὸς τοσούτου τοῦ ἀνθρωπίνου. At diei ποτε et men- ses non magis hoe loco mihi probantur, quam anni tempestates quas acerrime defendit R. C. Bakhuizen van den Brink in Variis lectionibus ex historia philosophie antiqui p. 31 seq. miram inter locum Empedocleum et Herodoti verba lib. H, 123 similitudinem invenisse sibi visus. Ibi enim historie pater hae prodit : πρῶτοι δὲ xai τόνδε τὸν λόγον Αἰγύπτιοί εἶσι οἱ εἰπόντες, ὡς ἀνθρώ-͵ mou ψυχὴ ἀθάνατός ἐστι. τοῦ σώματος δὲ χαταφθίνον- τος ἐς ἄλλο ζῷον αἰεὶ γινόμενον ἐσδύεται, ἐπεὰν δὲ περιέλθη πάντα τὰ χερσαῖα χαὶ τὰ θαλάσσια χαὶ τὰ πετεινά, αὖτις ἐς ἀνθρώπου σῶμα γινόμενον ἐσδύνειν " τὴν περιήλυσιν δὲ αὐτῇ γίνεσθαι ἐν τρισχιλίοισι ἔτεσι" τούτῳ τῷ λόγῳ εἰσὶ οἱ “Ἑλλήνων ἐχρήσαντο, οἱ μὲν πρότερον, oi δὲ ὕστερον, ὡς ἰδίῳ ἑωυτῶν ἐόντι" τῶν ἐγὼ εἰδὼς τὰ οὐνόματα οὐ γράφω. Quzritur quos potissimum spectaverit Herodotus qui animorum migrationem ab JEgyptiis aeceptam tanquam suam doctrinam professi sint. Wesselingius He- rodoti dietum ad Pythagoram et Pherecydem pertinere ait, Brinkius ad Empedoclem z:qualem fere illorum temporum et summa auctoritate in- signem. Qua ipsa auctoritate historieum a pro- ferendo Agrigentini vatis nomine deterritum esse conjicit. Neque est quod temporum rationem huie suspicioni obstare dicas. « Sive enim sta- tuas, inquit, hiec jam tum ab Herodoto fuisse scripta, quum in magno Graecis consessu suas recitaret historias, eadem Olympia vel nostrum Empedoclem vel hujus cognominem avum olea silvestri coronatum viderat; nostrum certe o- mnium Grecorum ore celebratum propter χαθαρ- μούς eodem loco decantatos (1) : sive malis hec tum demum ab Herodoto addita esse, quum Thurios profectus scripta sua secundis curis retraetaret , haud levis sane causa erat, eur mo- deste loqueretur de homine per omnem Italiam Siciliamque nobili , qui et ipse aliquamdiu Thu- riis commoratus (2) post mortem quoque statuis a civibus suis Agrigentinis honorabatur. » Haze Brinkius, qui simul conjecturam suam Platonis aliquo testimonio firmare tentat. Quippe Plato in Phiedro p. 248 extr. ait : εἰς μὲν γὰρ τὸ αὐτό, ὅθεν ἥχει ἢ ψυχὴ ἑχάστη, οὐχ ἀφικνεῖται ἐτῶν μυρίων οὗ γὰρ πτεροῦται πρὸ τοσούτου χρόνου, πλὴν ἣ τοῦ φιλοσοφήσαντος ἀδόλως 7j παιδεραστήσαντος μετὰ φιλοσοφίας - αὗται δὲ τρίτῃ περιόδῳ τῇ χιλιετεῖ, ἐὰν ἕλωνται τρὶς ἐφεξῆς τὸν βίον τοῦτον---τρισχιλιοστῷ ἔτει ἀπέρχονται. Si enim illas, quarum Empedo- eles meminit, τρισμυρίας ὥρας propria notione intelligamus anni vicissitudines , quarum singu- lis annis ternas contineri vetustissimi Graci qui θέρος et ὀπώραν non diseernebant (3) , censuerunt, decem annorum millia effici videamus. Atqui hoe eum Platone convenit, non item eum Herodoto. Quamobrem nulla est ratio , eur Empedoclem ab Herodoto significatum censeas , presertim quum priores et posteriores animorum immortalitatis et migrationis vindices distinguat, qui mihi eum Wesselingio Pherecydes, Pythagoras et quieun- φησὶ δὲ xal ὁ Ἐμπεδοχλῆς τῶν σοφῶν τὰς ψυχὰς θεοὺς yive- σθαι, ὧδέ πως γράφων" εἰς δὲ τέλος μάντεις τε xai ὑμνοπόλοι xai ἰητροὶ χαὶ πρόμοι ἀνθρώποισιν ἐπιχθονίοισι πέλονται" ἔνθεν ἀναδλαστοῦσι θεοὶ τιμῇσι φέριστοι. Id. Strom. lib. V, p. 607 B : ἣν δὲ ὁσίως xai ξιχαίως δια- διώσωμεν, μακάριοι μὲν ἐνταῦθα, μαχαριώτεροι δὲ μετὰ τὴν ἐνθένδε ἀπαλλαγὴν ἐσόμεθα, οὐ χρόνῳ τινὶ τὴν εὐδαιμονίαν ἔχοντες, ἀλλὰ ἐν αἰῶνι ἀναπαύεσθαι δυνάμενοι" ἀθανάτοις ἄλλοισιν ὁμέστιοι, ἔν τε τραπέζαις (038. 460- εὔνιες ἀνδρείων ἀχέων, ἀπόχηροι, ἀτειρεῖς, [461) ὡς ἣ φιλόσοφος ᾿Εμπεδοχλέους λέγει ποιητιχή. 1) Cf. Dioz. Laert. VII, 66. Dicaarchus apud Athe- naum XIV, p. 620. 2) Diog. Laert. VIIT, 52. cf. Karsten. Emped. p. 45. 3) Vid. Ideler Handbuch der math. u. techn. Chro- nol. T. t, p. 240-251. xx DE EMPEDOCLE. que ex hujus sehola prodierunt, videntur. Multi vero Herodoti etate in Magna Gracia degebant Pythagorei, quorum famz consulere quam lau- dibus obtreetare satius ducebat. Huc accedit do- ctring& diversitas quz Brinkium fugit. Etenim expleto mutationum de quibus Herodotus agit orbe animi in humana corpora redeunt, sed Em- pedoelei genii finita migratione et quasi peregri- natione in deorum domicilium tanquam patriam reversi pristinum inter deos loeum recuperant. Denique Karstenius putat ab Empedocle ὥρας diei infinitum temporis spatium pro finito, videri autem annos designari. Sed loci ipsius exordium docet certum aliquod decretum tradi , quod pro- fecto friget , si constitutze poenz incertum quod- dam tempus significetur. Itaque non dubito, quin óox: Empedocli sint anni, presertim quum cognata vox ópoc ab He- sycehio et Suida exponatur ἐνιαυτός, Fuit autem ternarius numerus antiquitus velut consecratus. Cf. Rittersh. in Porphyr. vit. Pythag. n. 38 p- 55. Sie qui ter utrimque, in terris et in orco, sine labe vixissent, his aditum in beatorum se- dem patere Pindarus Olymp. II, 75 cecinit his verbis : ὅσοι δ᾽ ἐτόλμασαν ἐς τρὶς ἑχατέρωθι μείναν- τες ἀπὸ πάμπαν ἀδίχων ἔχειν ψυχάν, ἔτειλαν Διὸς δὲὸν παρὰ Κρόνου τύρσιν - ἔνθα μακάρων νᾶσον ὠχεα- νίδες αὖραι περιπνέουσιν χ.τιλ. Enimvero triginta millia universe pro ingenti multitudine dici so- lere probare studuit Bergkius in Ephem. anti- quar. 1837 Nr. 55 et 61. Appositum est ad ejus opinionem firmandam illud /Eschyli exemplum , qui teste Hygino Astron. II, 15 p. 456 et Scho- liasta δὰ ZEscehyli Prom. Vinet. vs. 94 (1) in Prometheo ignifero finxit hunc per triginta an- norum millia in Caucaso monte alligatum fuisse. Cf. Hermanni opusc. IV, p. 257 564. Hesiodus Op. et D. vs. 250 auctor est «pic: μυρίους δαίμονας in terris versari. Reliqui etiam quos Bergkius af- fert loci e Melisso ap. Simplic. in Aristot. Phys. f. 24; Herodoto V, 97; Platone Symp. p. 175 E; Aristoph. Eccles. 1133, Avv. 1136 et 1179, indicio quidem sunt τρεῖς μυριάδας pro infinito numero usurpari, sed nihil ad Empedoclem per- tinent. Quis enim, ut paulo ante dixi, ejusmodi ferat legem , qua certo sceleri incerta pcena sta- tuatur vel edietum quo luendz pone tempus infinitum relinquatur? Quodsi antiquorum my- steriis inter alia id propositum fuit, ut homiei- dis lustrationes invenirentur atque ea qua hac dere a scriptoribus relata sunt tanquam illius doctrinz precepta legum vim brevitatemque prz se ferunt (2), dubitari nequit quin in simili argu- mento Empedoclis verba τρὶς μυρίας ὥρας de certo definitoque annorum numero accipienda sint. Porro quaeritur qua fuerit priorum et poeta- rum et philosophorum de geniis sententia et quid ab Empedocle hac in re novatum sit. Antiquis- sima «tate apud Graecos δαίμων nihil aliud erat quam deus. Quamobrem Juppiter, Venus aliique sepenumero ab Homero δαίμονες vocantur. Cf. Od. V, 166; Iliad. V, 420 (3) etc. Inter poste- riores multi hune usum imitati sunt , quos lon- gum est enumerare; unum e philosophis nomi- nabo Parmenidem qui in carminis exordio vs. 3 apud Sextum Empirieum adv. Math. VII, 111 p. 213 ed. Bekker. deam sapientie praesidem hoc ipso nomine ornat. Apud Hesiodum δαίμων in universum de deo aliquoties aecipitur, velut Seut. Herc. vs. 94, sed minorum gentium deos significare videtur Theogon. vs. 991. Quattuor autem divinarum naturarum genera Asereus poeta discernit. In his primo loco sunt dii Olym- pii, seeundo animi hominum primi et aurei seculi , quos δαίμονας esse dicit Op. et D. vs. 120 seq., per terram oberrare et mortalium res tueri, tertio argentez xtatis homines de quibus v. 139 hac predieat : αὐτὰρ ἐπεὶ καὶ τοῦτο γένος χατὰ γαῖα χάλυψε, τοὶ μὲν ὑποχθόνιοι μάχαρες θνητοὶ καλέονται, δεύτεροι, ἀλλ᾽ ἔμπης τιμὴ xal τοῖσιν ὁπηδεῖ. got, wn πὴ Quarto loco sunt heroes vel quartum hominum genus tertio justius et melius : 1) Hyginus l. c. : Prometheum autem in monte ΒΟΥ nomine Caucaso ferrea catena vinxit : quem alligatum ad triginta millia annorum JEschylus tragediarum scriptor ail. Scholiasta : ἐν γὰρ τῷ πυρφόρῳ tois μυριάδας (ἐτῶν) φησὶ δεδέσθαι αὐτόν. 2) Unum proferam Platonis locum de Legg. IX, 10 P. 870 D : ὃν πολλοὶ λόγον τῶν ἐν ταῖς τελεταῖς περὶ τὰ τοιαῦτα ἐσπουδακότων ἀχούοντες σφόδρα πείθονται, τὸ τῶν τοιουτῶν τίσιν ἐν ἅδον γίγνεσθαι, χαὶ πάλιν ἀφιχομένοις δεῦρο ἀναγχαῖον εἶναι τὴν χατὰ φύσιν δίχην ἐχτῖσαι τὴν τοῦ παθόντος, ἅπερ αὐτὸς ἔδρασεν, ὑπ᾽ ἄλλου τοιαύτῃ μοίρᾳ τε- λευτῆσαι τὸν τότε βίον. 3) Neque mirandum, δαίμων et θεός promiscue usur- pari. Etenim quod ait poeta Odyss. x, vs. 64, πῶς ἦλθες, Ὀδυσεῦ; τίς τοι χαχὸς ἔχρας δαίμων ; id exponitur vs. 73 el 74 : οὐ γάρ μοι θέμις ἐστὶ χομιζέμεν οὐδ᾽ ἀποπέμπειν ἄνδρα τὸν ὅς χε θεοῖσιν ἀπέχθηται μαχάρεσσιν. Cf. Odyss, E, vs. 396. DE EMPEDOCLE. ἀνδρῶν ἡρώων θεῖον γένος ot χαλέονται δε δοῦν νον ἐονίοι ἦι καὶ τοὶ μὲν ναίουσιν ἀχηδέχ θυμὸν ἔχοντες ἐν μαχάρων νήσοισι παρ᾽ Ὠχεανὸν βαθυδίνην ὄλδιοι ἥρωες" τοῖσιν μελιηδέα χαρπὸν τρὶς τοῦ ἔτους θάλλοντα φέρει ζείδωρος ἄρουρα (1). Hac paullulum immutarunt Pythagorei; nam in aureo carmine legitur : ἀθανάτους μὲν πρῶτα θεούς, νόμῳ ὡς διάχεινται, τίμα xal σέδου ὅρχον, ἔπειθ᾽ ἥρωας ἀγαυούς, τούς τε χαταχθονίους σέδε δαίμονας ἔννομα ῥέζων. Porphyrius vero mystico posteriorum Platonico- rum more in fragmento libri secundi de philo- sophia ex Oraeulis haurienda pag. 144 ed. Wolf. et apud Orell. Opuse. Vett. Gr. sentt. et morr. tom. T, p. 318, triplicem prolem divinam in hune modum carmine celebrat : ᾿Αϑανάτων ἄῤῥητε πατήρ, αἰώνιε, μύστα, T| , 3 p. χόσμων ἀμφιδρόμων ἐποχούμενε δέσποτα νώτοις αἰθερίοις, ἀλχῆς ἵνα σοι μένος ἐστήριχται πάντ᾽ ἐπιδερχομένῳ xal ἀχούοντ᾽ οὔασι χαλοῖς" ^-^ —- ^ E4 acc v », eu χλῦθι τεῶν παίδων , obc ἤροσας αὐτὸς ἐν ὥραις. Σὴ γὰρ ὑπὲρ χόσμον τε καὶ οὐρανὸν ἀστερόεντα υσῇ ὑπέρχειται πολλὴ αἰώνιος ἀλχή [EJ ἧς ὑπερηώρησαι ὀρίνων φωτὶ σεαυτόν, ἀενάοις ὄχετοῖσ: τιθηνῶν νοῦν ἀτάλαντον, 'Xxj ὅς bx χυεῖ τόδε πᾶν τεχνούμενος ἄφθιτον ὕλην, ἧς γένεσις δεδόκηται, ὅτε σφε τύποισιν ἔδησας. yg^ ἔνθεν ἐπεισρείουσι γοναὶ ἁγίων μὲν ἀνάχτων 27 , A ; ἀμφί ae, παντόχρατορ, βασιλεύτατε xal μόνεθνη- F [τῶν ἀθανάτων τε πάτερ μαχάρων᾽ αἵ δ᾽ εἰσὶν ἄτερθεν, ἐχ σέο μὲν γεγαυῖαι, ὑπ᾽ ἀγγελίησι δ᾽ ἕχαστα πρεσδυγενεῖ διάγουσι νόῳ xal χάρτεϊ τῷ σῷ. aS LUCR RUE , / , Πρὸς δ᾽ ἔτι xot τρίτον ἄλλο γένος ποίησας ἀνάκτων, pado - y , IA NS ot δ ἑχὰς ἦμαρ ἄγουσιν ἀνυμνείοντες ἀοιδαῖς A ΤΟΝ ἢ MA OU βουλόμενόν σ᾽ ἐθέλοντες, ἀοιδιάουσι δ᾽ ἐσῶδε. Ῥύνη δ᾽ ἐσσὶ πατὴρ καὶ μητέρος ἀγλαὸν εἶδος , L L4 E ΕΝ Y^ € , καὶ τεχέων τέρεν ἄνθος, ἐν εἴδεσιν εἶδος ὑπάρχων, καὶ ψυχὴ καὶ πνεῦμα καὶ ἁρμονίη xa ἀριθμός (2). Quod autem Hesiodus ait, genios illos rebus humanis praesse ac juste et injuste faeta homi- num observare, id non solum Empedocles, sed omnes fere philosophi usque ad Platonem tenuisse videntur (3). Ac ne uberius de iis disputem locis quibus in Cratylo (4), quinto de Republica (5) et quarto de Legg. libro (6) Hesiodum Plato inter- pretatur, neve ea pertractem , qua in Timao (7) disserit, ubi damones esse concedit, imprimis memorabilia sunt quz in Ph:zedone reperiun- tur (8), ubi de geniis loquitur qui singulis homi- nibus in vita duces et comites additi putabantur. Praeterea observatu digna censemus quz in So- eratis Apologia p. 27 C exstant : τοὺς δὲ δαίμονας 1) Hesiodum sequitur Babrius fab. 1 : Γενεὴ διχαίων ἦν τὸ πρῶτον ἀνθρώπων, ὦ Βράγχε τέχνον, ἣν χαλοῦσι χρυσείην. τρίτη δ᾽ ἀπ᾽ αὐτῶν τις ἐγενήθη χαλχείη, μεθ᾽ ἣν γενέσθαι φασὶ θείαν ἡρώων. Post secundum hujusmodi excidit versus : τῆς δευτέρας ἐπῆλθεν ἀργυροῦν φῦλον. 2) Vide quz infra de hoc fragmento dicam. 3) Laertius 1, 27 de Thalete : ἀρχὴν δὲ τῶν πάντων ὕδωρ ὑπεστήσατο xai τὸν χόσμον ἔμψυχον vai δαιμόνων πλήρη. Id. IX, 7 de Heraclito : (ἐδόχει αὐτῷ) πάντα ψυ- χῶν εἶναι xad δαιμόνων πλήρη. 4) Plato Cratylo p. 398 : τοῦτο τοίνυν παντὸς μᾶλλον λέγει, ὡς ἐμοὶ δοχεῖ, τοὺς δαίμονας, ὅτι φρόνιμοι xai δαήμο- νες ἦσαν, δαίμονας αὐτοὺς ὠνόμασε. Καὶ ἔν ys τῇ ἀρχαία τῇ ἡμετέρᾳ φωνῇ αὐτὸ συμδαίνε: (lege σημαίνει) τὸ ὄνομα. Λέγει οὖν χαλῶς xai οὗτος xai ἄλλοι ποιηταὶ πολλοί, ὅσοι λέγουσιν, ὡς ἐπειδάν τις ἀγαθὸς ὧν τελευτήσῃ, μεγάλην μοῖραν xal τιμὴν ἔχει, xai γίγνεται δαίμων χατὰ τὴν τῆς φρονήσεως ἐπωνυμίαν. Ταύτῃ οὖν τίθεμαι χαὶ ἐγὼ τὸν δαή- μονα, πάντ᾽ ἄνδρα, ὃς ἂν ἀγαθὸς ᾧ, δαιμόνιον εἶναι ζῶντα χαὶ τελευτήσαντα, καὶ ὀοθῶς δαίμονα καλεῖσθαι. 5) Id. de Republ. lib. V, p. 469 : ἀλλ᾽ οὐ πεισόμεθα Ἡσιό- δῳ,, ἐπειδάν τινες τοῦ τοιούτου γένους τελευτήσωσιν, ὡς ἄρα « οἵ μὲν δαίμονες ἁγνοὶ ἐπιχϑόνιο: τελέθουσιν, ἐσθλοί, ἀλε- PHILOS GREC. ξίχαχοι, φύλαχες μερόπων ἀνθρώπων ; » πεισόμεθα μὲν οὖν. Διαπυθόμενοι ἄρα τοῦ θεοῦ πῶς χρὴ τοὺς δαιμονίους τε χαὶ θείους τιθέναι xxi τίνι διαφόρῳ, οὕτω xai ταύτῃ θήσομεν ᾧ ἂν ἐξηγῆται ; τί δ᾽ οὐ μέλλομεν ; χαὶ τὸν λοιπὸν δὴ χρόνον ὡς δαιμόνων, οὕτω θεραπεύσομέν τε χαὶ προσχυνήσομεν αὐτῶν τὰς θήκας; 6) Id. Lege. lib. IV, p. 717 : Πρῶτον μέν, φαμέν, τιμὰς τὰς μετ᾽ Ὀλυμπίους τε καὶ τοὺς τὴν πόλιν ἔχοντας θεοὺς τοῖς χθονίοις ἄν τις θεοῖς ἄρτια καὶ δεύτερα χαὶ ἀριστερὰ νέμων ὀρθότατα τοῦ τῆς εὐσεδείας σχοποῦ τυγχάνοι, τοῖς δὲ τούτων ἄνωθεν τὰ περιττὰ xad ἀντίφωνα τοῖς ἔμπροσθεν ῥηθεῖσι νῦν δή. Μετὰ θεοὺς δὲ τούσδε χαὶ τοῖς δαίμοσιν ὅ γ᾽ ἔμφρων ὁρ- γιάζοιτ᾽ ἄν, ἥρωσι δὲ μετὰ τούτους. Ἑπαχολουθεῖ δ᾽ αὐτοῖς ἱδρύματα ἴδια πατρῴων θεῶν χατὰ νόμον ὀργιαζόμενα. l'o7 νέων δὲ μετὰ ταῦτα τιμαὶ χτλ. ! 7) Id. Timaeo pag. 40: Περὶ δὲ τῶν ἄλλων δαιμόνων εἰπεῖν, καὶ γνῶναι τὴν γένεσιν μεῖζον 7j xa) ἡμᾶς, πειστέον δὲ τοῖς εἰρηχόσιν ἔμπροσθεν, ἐχγόνοις μὲν θεῶν οὖσιν, ὡς ἔφασαν, σαφῶς δέ που τούς γε αὑτῶν προγόνους εἰδόσιν. ᾿Αδύ- νατον οὖν θεῶν παισὶν ἀπιστεῖν, χαίπερ ἄνευ τε εἰχότων xal ἀναγχαίων ἀποδείξεων λέγουσιν, ἀλλ᾽ ὡς οἰχεῖα φάσχουσιν ἀπαγγέλλειν ἑπομένους τῷ νόμῳ πιστευτέον. 8) Id. Phadone p. 107 : Λέγεται δὲ οὕτως, ὡς ἄρα τε- λευτήσαντα ἑχάστου δαίμων, ὅσπερ ζῶντα εἰλήχει, οὗτος ἄγειν ἐπιχειρεῖ εἰς δή τινα τόπον, οἷ δεῖ τοὺς ξυλλεγέντας διαδιδασχομένους εἰς Ἅιδου πορεύεσθαι μετὰ ἡγεμόνος ἐχείνον - ᾧ δὴ προστέταχται τοὺς ἐνθένδε ἐχεῖσε πορεῦσαι. b xvxij s - P ^. οὐχὶ ἤτοι θεούς γε ἡγούμεθα εἶναι, 7j θεῶν παῖδας; i m » -— φής, ἢ οὔ; Πάνυ γε. Οὐκοῦν εἴπερ δαίμονας ἡγοῦμαι, € ^ , 3 1 , , 3 ΐ ὃ , m 9 ὡς σὺ φής, εἰ μὲν θεοί τινές εἰσιν οἱ δαίμονες, τοῦτ᾽ ἂν εἴη, ὃ ἐγώ φημί σε αἰνίττεσθαι xal χαριεντίζεσθαι, θεοὺς οὖχ ἡγούμενον φάναι ἐμέ, θεοὺς αὖ ἡγεῖσθαι πον ΒΓ , Ces € - “ΝῊ * Hd πάλιν, ἐπειδήπερ γε δαίμονας ἡγοῦμαι. εἰ δ᾽ αὖ oi €^, - "NE 5 , , “ἢ 2 T - δαίμονες θεῶν παῖδές εἶσι νόθοι τινές. ἢ ἐκ Νυμφῶν , ^ y "Δ SL NA D n 2 S E , 2 ἔχ τινων ἄλλων, ὧν δὴ καὶ λέγονται, τίς ἂν ἀνθρώ- DE EMPEDOCLE. πὼν θεῶν μὲν παῖδας ἡγοῖτο εἶναι, θεοὺς δὲ μή; INO- lim hie explieare que apud Porphyrium (t) et Iamblichum (2) magnam partem ex aureo ear- mine hausta leguntur vel quae Eustathius (3) ad lliad. «, 4, Euripidis interpres (4) ad Hecuba vs. 164, Proclus (5) et Tzetzes (6) ad Hesiodi l. €. adnotarunt vel quz ab aliis (7) de hoc argu- mento dicta sunt : id certe apparet, Empedoclem 1) Porph. de Vita Pythag. : παρήνει δὲ περὶ uiv τοῦ θείου χαὶ δαιμονίου xoi ἡρῴου γένους εὔφημον εἶναι. 2) lamblichus de vita Pytlag. c. 100 : ἔτι πρὸς τούτοις περί τε τοῦ θείον xoi περὶ τοῦ δαιμονίου xoi περὶ τοῦ ἥρωϊ- χοῦ γένους εὔφημόν τε καὶ ἀγαθὴν ἔχειν διάνοιαν. Ωσαύτως δὲ χαὶ ἐπὶ τῶν γονέων τε xal εὐεργετῶν διανοεῖσθαι, νόμῳ τε βοηθεῖν xai ἀνομία πολεμεῖν. Id. cap. 175 : μετὰ δὲ τὸ θεῖόν τε χαὶ τὸ δαϊμόνιον, πλεῖστον ποιεῖσθαι λόγον γονέων τε χαὶ νόμου xui τούτων ὑπήκοον αὑτὸν χατασχενάζειν. Id. c. τε τῷ κόσμῳ xai τῷ βίῳ xai ταῖς πόλεσι xoi τῇ φύσει μᾶλλον τιμώμενον τὸ προηγούμενον, ἢ τὸ τῷ χρόνῳ ἑπόμε- νον. εἶον ἀνατολὴν τῆς δύσεως---χαὶ τοὺς οἰκιστὰς τῶν πό- λεων, χαὶ χαθόλον τοὺς μὲν θεοὺς τῶν δαιμόνων, ἐχείνου : OE τῶν ἡμιθέων, τοὺς ἥρωας δὲ τῶν ἀνθρώπων, ἐχ τούτων δὲ ποὺς αἰτίους τῆς γενέσεως τοῖς νεωτέροις. ᾿Επαγωγῆς δὲ ἕνεχα ταῦτα ἔλεγε πρὸς τὸ περὶ πλείονος ποιεῖσθαι τοὺς γονεῖς ἕαυ - τῶν. ld. c. 30 : xai μετὰ τῶν θεῶν τὸν Πυθαγόραν λοιπὸν χατηρίθμουν, ὡς ἀγαθόν τινα δαίμονα xa φιλανθρωπότατον, οἱ μὲν τὸν Πύθιον, oi δὲ τὸν ἐξ Ὑπερθδορείων ᾿Απόλλωνα, οἱ δὲ τὸν Παιῶνα, οἱ δὲ τῶν τὴν σελήνην χατοιχούντων δαιμό- νων ἕνα. Adjiciamus hic quae de Pythagorze doctrina tradit Diog. Laert. lib VIII, 31 seqq. : ἐχριφθεῖσαν δὲ αὐτὴν [i. e. τὴν ψυχὴν ] ἐπὶ γῆς πλάζεσθαι ἐν τῷ ἀέρι ὁμοίαν τῷ σώματι, τὸν δὲ Ἑρμῆν ταμίαν εἶναι τῶν ψυχῶν ---χκαὶ ἄγεσθαι μὲν τὰς χαθαρὰς ἐπὶ τὸν ὕψιστον, τὰς δὲ ἀχαθάρτους μήτε ἐκείναις πελάζειν μήτε ἀλλήλαις, δεῖσθαι δ᾽ ἐν ἀῤῥήχτοις δεσμοῖς ὑπὸ ᾿Εριννύων. Εἶναί τε πάντα τὸν ἀέρα ψυχῶν ἔμπλεων, καὶ τούτους δαίμονάς τε xal ἥρωας νομίζεσθαι, xxi ὑπὸ τούτων πέμπεσθαι ἀνθρώποις τούς τε ὀνείρους χαὶ τὰ σημεῖα νόσον τε χαὶ ὑγιείας. --- μέγιστον δέ φησι τῶν ἐν ἀνθρώποις εἶναι, τὴν Ψυχὴν πεῖσαι ἐπὶ τὸ ἀγαθὸν ἢ ἐπὶ τὸ χαχόν. Εὐδαιμονεῖν ἄνθρωπον ὅταν ἀγαθὴ ψυχὴ προσγένηται. 3) Eustathius ad Iliad. α, 4 : Ἥρωας δὲ ἣ παλαιὰ σο- φία γένος τι θεῖον εἶναι δοξάζει μέσον θεῶν xai ἀνθρώπων" wa τὸ μὲν θεῖον φῦλον εἰς θεοὺς διαιρεῖ xo δαίμονας, ὧν xxi διαφορὰν λέγει, ὁποία φανήσεται ἀλλαχοῦ" τοὺς δὲ ἀνθρώπους ( corr. τὸ δὲ ἀνθρώπινον) εἴς τε ἥρωας xai εἰς αὐτὸ τοῦτο, &v- θρώπους. Καὶ ὑποδεθηχέναι μέν φησι θεοῖς δαίμονας, ἀνθρώ- πους δὲ ἥρωσιν, οὺς xai ἐχ θείον xoi ἀνθρωπίνου σώματος φῦναι λέγουσιν. 4) Schol. Eurip. ad Hecuba vs. 104 : θεοὺς ὑψηλότερόν τι τάγμα ἡγοῦνται τῶν δαιμόνων. "Ov γὰρ λόγον ἔχουσιν οἱ ἥρωες πρὸς τοὺς ἀνθρώπους, ὕψηλότεροί τινες δοχοῦντες καὶ ὑπερέχοντες, τὸν αὐτὸν λόγον χαὶ οἱ θεοὶ πρὸς τοὺς δαίμονας, ὑψηλότεροί τινες δοκοῦντες τούτων εἶναι, Λέγονται δὲ κατα- χρηστιχῶς θεοὶ xai οἱ δαίμονες. 5) Proclus ad Hesiodi 1. c. : ὄντας δὲ φύλακας τοῦ βίον τῶν ἀνθρώπων δαίμονας χαλεῖ παρὰ τὸ δαῆναι τὰ πάντα ἢ μερίζειν τὰ ἀγαθὰ xod. xxx τοῖς ἀνθρώποις. “Ὅμηρος δὲ δαί- μονας τοὺς ἀνθρώπους οὐ χαλεῖ, ἀλλὰ τοὺς θεούς" ἢ οὕτως" εἰς τέσσαρα διαιρεῖ τὴν λογιχὴν πᾶσαν φύσιν, τὴν μὲν πρώτην θεῶν, τὴν δὲ δευτέραν δαιμόνων, τὴν δὲ τρίτην ἡρώων, xai τὴν τετάρτην ἀνθρώπων. Καὶ τὸ μὲν θεῖον ἡμῖν ἀνεπίμιχτον᾽ δαίμονας δὲ τοὺς ἐφορῶντας τὰ ἀνθρώπινα, ὡς xxi Πλάτων φησί. 6) Tzetzes ad eundem Hesiodi locum : ἐπιφωνηματιχὸς δὲ ὁ λόγος xal τολμιηδός, θεοὺς ἐπιχθονίους λέγειν. Δαίμονες γὰρ θεοὶ αὐτοὶ λέγονται χατά τινας. ἔλλλοι δὲ διαιροῦσι τοὺς δαίμονας, οὐσίας αὐτοὺς λέγοντες εἶναι ἀσωμάτους, τὰ περὶ γῆν ὁρῶντας χαὶ ὑπὸ γῆν᾽ τινὲς δὲ καὶ τὰς ψυχὰς τῶν ἀπο- διούντων. “Ἥρωας δὲ καλοῦσι τοὺς Ex τοῦ ζῆν μεταστάντας. Τὸ δὲ χρεῖττον θεοὶ οἱ θεώμενοι xai βλεπόμενοι xai ὁρώμενοι ἀστέρες xai τὰ στοιχεῖα, ἢ οἱ θέοντες xai τρέχοντες. Δαίμονες δὲ αἱ ψυχιχαὶ δυνάμεις xad αἱ ψυχαί, δαίμονες ( corr. δαήμο- νες) xai ἔμπειροι οὖσαι, ἢ δαΐζουσαι πάντα xai διαμερίζου- σαι vai χρίνουσαι xxv ἀξίαν. “Ἥρωες δὲ οἱ ζῶντες xai ὄντες ἀρετῆς τινος μέτοχοι, ἄνθρωποι δὲ οἱ ἄνω ἀθροῦντες καὶ γινώσχοντες ἃ ὀπώπασιν. 7) Hierocles in Carm. aur. p. 40 ed. nostr. : Ot δὴ eixó- " τως ἀγανοὶ ἥρωες λέγονται, ἀγανοὶ μὲν ὡς ἀγαϑοὶ ὄντες xai φωτεινοὶ ἀεὶ χαὶ μήτ᾽ ἐν χαχίᾳ μήτ᾽ ἐν λήθῃ ποτὲ γινόμενοι, ἥρωες δὲ ὡς ἔρωές τινες ὄντες xad ἔρωτες, οἷον ἐρωτιχοὶ χαὶ διαλεχτιχοὶ ἐρασταὶ τοῦ θεοῦ, αἴροντες ἡμᾶς καὶ χουφίζοντες πρὸς τὴν θείαν πολιτείαν ἀπὸ τῆς ἐν γῇ διατριδῆς. Τοὺς δὲ αὐτοὺς xoi δαίμονας ἀγαθοὺς καλεῖν ἔθος, ὡς ὄντας δαήμονας xoi ἐπιστήμονας τῶν θείων νόμων. Et ad vers. 3 pag. 42: τὰς ἀνθρωπίνας ψυχὰς ἀληθείᾳ xai ἀρετῇ χοσμηθείσας δαίμο- νας χαλεῖ, ὡς δαήμονας xad ἐπιστήμονας. Εἶτα χωρίζων αὐτὰς τῶν φύσε: δαιμόνων, οἱ τὸ μέσον γένος πληροῦσι, χαταχθο- νίους προσεῖπεν, ὡς δυναμένας ἐπὶ γῆς πολιτεύεσθαι καὶ γήϊνα σώματα ἐπεισιέναι χαὶ χατὰ γῆς οἰχεῖν, ἵνα τῷ μὲν δαίμονας εἰπεῖν χωρίσῃ τῶν φαύλων χαὶ ἀνεπιστημόνων ἀνθρώπων, ὡς ἀδαημόνων τινῶν xai οὐ δαιμόνων, τῷ δὲ χα- ταχθονίους προσθεῖναι διαστήσῃ τῶν ἀεὶ δαημόνων xai ἐπι- στημόνων ἀεὶ xai ἐπὶ γῆς πολιτεύεσθαι μὴ πεφυχότων μηδὲ γηΐνοις συζὴν σώμασιν. Adde pag. 142 : χάτεισι γὰρ xai ἀποπί- πτει τῆς εὐδαίμονος χώρας ὁ ἄνθρωπος, ὡς ᾿Εμπεδοχλῆς φησιν ὁ ΠΠνθαγόρειος « φυγὰς θεόθεν xal ἀλήτης νείχεϊ μαινομένῳ πίσυνος. » Ἄνεισι δὲ xai τὴν ἀρχαίαν ἕξιν ἀπολαμδάνει, el φύγοι τὰ περὶ γῆν xai τὸν ἀτερπέα χῶρον, ὡς αὐτὸς λέγει, « ἔνθα φόνος τε χότος τε xai ἄλλων ἔθνεα χηρῶν, » εἷς ὃν οἵ ἐμπεσόντες, « "τῆς ἂν λειμῶνα xax σχότος ἠλάσχουσιν. » *H δὲ ἔφεσις τοῦ φεύγοντος τὸν τῆς Ἄτης λειμῶνα πρὸς τὸν τῆς ἀληθείας ἐπείγεται λειμῶνα, ὃν ἀπολιπὼν τῇ ὁρμῇ τῆς πτεροῤῥυήσεως εἰς γήϊνον ἔρχεται σῶμα ὀλθίον --- αἰῶνος ἀμερθείς. Plutarch. Romul. c. 28 : οὐδὲν οὖν δεῖ τὰ σώματα τῶν ἀγαθῶν συναναπέμπειν παρὰ φύσιν εἰς οὐρανόν, ἀλλὰ τὰς ἀρετὰς xol τὰς ψυχὰς παντάπασιν οἴεσθαι χατὰ φύσιν xo δίχην θείαν Ex μὲν ἀνθρώπων εἰς ἥρωας, ἐχ δ᾽ ἡρώων εἰς δαίμονας, ἐχ δὲ δαιμόνων, ἂν τέλεον ὥσπερ ἐν τελετῇ καθαρ- θῶσι xoi ὁσιωθῶσιν, ἅπαν ἀποφυγοῦσαι τὸ θνητὸν xad παθη- τικόν, οὐ νόμῳ πόλεως, ἀλλ᾽ ἀληθείᾳ καὶ χατὰ τὸν εἰκότα λόγον εἰς θεοὺς ἀναφέρεσθαι τὸ χάλλιστον χαὶ μαχαριώτατον τέλος ἀπολαθούσας. Dionys. Ant. Rom. 1, 77 : ὡς ἀναχε- χραμένης τῆς ἁπάσης οὐσίας τοῦ χόσμονυ xai μεταξὺ τοῦ θείου χαὶ τοῦ θνητοῦ γένους ὑπαρχούσης φύσεως, ἣν τὸ δαιμόνων φῦλον ἐπέχει, τοτὲ μὲν ἀνθρώποις τοτὲ δὲ θεοῖς ἐπιμιγνύμενον, ἐξ οὗ ὁ λόγος ἔχει τὸ μυθενόμενον ἡρώων φῦναι γένος. Cf. praterea Psellum in libro de geniis , imprimis vero Ploti- | num qui multis locis ita de hac re disputat, ut prope omnia "P" DE EMPEDOCLE. poetarum et philosophorum commenta seeutum ita informasse diemones, ut vel dii vel deorum filii, vel certe inferioris conditionis naturz divine viderentur. In eo tantum ἃ prioribus discessit , quod bonorum et malorum didemonum discrimen invenit. Quum autem Apollini summo deo acci - derit, ut e ccelo ejeetus Admeti regis servus ali- quamdiu esset , nequaquam mirandum Empedo- cleos genios diuturna migrationi destinatos non soluma deorum concilio abesse, sed longo demum tempore exacto in eclum redire. His expositis ad reliqua procemii fragmenta transeamus , in quibus omnibus tenendum nihil tradi quod. e disciplinz quasi sacrario prolatum cum ceteris praceptionibus arcte cohareat, sed ea diei que quum semota sint a doctrinz per- petuitate atque constantia poetarum quam phi- losophorum dictis similiora videantur. Quod quum aliunde perspici licet, tum ex eo quod Empedocles poetarum more deos affatur Musas- que invocat, ut ecpto suo faventes eum sancta oratione mentis sanctitatem przbeant. Ait enim VS. 45 564. : ᾿Αλλὰ θεοὶ τῶν μὲν μανίην ἀποτρέψατε γλώσσης, ἐχ δ᾽ ὁσίων στομάτων χαθαρὴν ὀχετεύσατε πηγήν. χαί σε, πολυμνήστη λευχώλενε παρθένε Μοῦσα, ἄντομαι, ὧν θέμις ἐστὶν ἐφημερίοισιν ἀχούειν, πέμπε παρ᾽ Εὐσεῤδίης ἐλάουσ᾽ εὐήνιον ἅρμα. Neque vero solum initio operis, sed in medio etiam earmine de diis ac de rebus divinis ad vulgi eaptum accommodate loquitur, ut satis pa- teat quantus eorum sit error qui philosophum xxiij ubique sibi constare arbitrantur. Sunt autem hujusmodi loci vs. 387 : ^ , , , ^ ὄλθιος ὃς θείων πραπίδων ἐκτήσατο πλοῦτον, bh av qr , m^ / ων» " δειλὸς δ᾽ ᾧ σχοτόεσσα θεῶν πέρι δόξα μέμηλεν. Porro vs. 142 : " "A EA T ῬΕΞΎ. , e , »* * οὕτω μή σ' ἀπάτα φρένας, ὥς νύ xev ἄλλοθεν εἶναι θνητῶν, ὅσσα γε φῦλα γεγᾶσιν ἀάσπετα, πηγήν, ἀλλὰ τορῶς τοῦτ᾽ ἴσθι, θεοῦ πάρα, μὖθον ἀκούσας, atque alii. Ceterum in proemio Empedocles duo dogmata significat magis quam explicat, alterum de animarum migratione, qua de re satissupcerque diximus, alterum de humana mentis angustiis et cognoscendi diffieultate. Neque enim erat ubi commodius de sensuum fallaciis ae prasstiziis, de vitz brevitate, de fatorum vi illisque malis qui- bus obnoxium humanum genus est reliquisque perfeetze sapientie , quam omnes expetunt, im- pedimentis ageret. Ut vero Empedoeli persuasum erat propter eas quas dixi causas frustra omnes jactare, sese rerum universitatem mente com- prehendisse nee visu pereipiendam illam nec auditu neque intellectu : ita ipse professus se non plus traditurum quam quantum humana intel- ligentia perspiceret, in illam quasi sapientia ar- cem divinis tantum viribus evehi posse sibi vi- debatur. Nam quum philosophie, quz recte ab antiquis rerum divinarum et humanarum cogni- tio voeata est, tantam csse vim et majestatem videret , ut ejus absolutam scientiam in hominum quales plerique sunt ingenia, mores , conditio- nem cadere negaret, ratus ad assequendam illam quae veteres de deorum ac daemonum natura, origine, fatis eorumque inter se discrimine dixerant collegisse et post erio- ris philosophie invenlis auxisse videalur. Sed quamvis proclive sit ejus decreta in hunc locum congerere, minus tamen necessarium est, quia partim aliena a suis non dis- tinguit , partim, qui illorum Platonicorum mos est, auti- quorum rationes interpretando obscurat, partim ea statuit, quie a nostra disputatione abhorreant. Unum tantum ejus locum apponam ex Ennead. III, lib. V, pag. 295 (ed. Ba- Sil. 1580) : ἀλλὰ τί δὴ χρὴ λέγειν mc Οὔ ἔρωτος xai τῆς λεγομένης γενέσεως αὐτοῦ ; δῆλον δὴ ὅτι δεῖ λαδεῖν τίς Tj πενία χαὶ τίς ὁ πόρος χαὶ πῶς ἁρμόσουσιν οὗτοι γονεῖς εἶναι αὐτῷ. Δῆλον δὲ ὅτι δεῖ xai τοῖς ἄλλοις δαίμοσι τούτοις (leg. τού- τους) ἁρμόσαι, εἴπερ δεῖ φύσιν εἶναι xai οὐσίαν μίαν, καθὸ δαΐμονες, δαιμόνων εἰ μὴ χοινὸν ὄνομα ἕξουσι μόνον. Λάδω- μὲν τοίνυν, πῇ ποτε διορίζομεν θεοὺς δαιμόνων" xai εἰ πολ- λάχις καὶ δαίμονας θεοὺς λέγομεν εἶνα:, ἀλλ᾽ ὅταν γε τὸ μὲν ἕτερον, τὸ δὲ ἕτερον λέγομεν (corr. λέγωμεν) αὐτῶν εἶναι γένος. Τὸ μὲν δὴ θεῶν ἀπαϑὲς λέγομεν xai νομίζομεν γένος" ! δαίμοσι δὲ προστίθεμεν πάθη, ἀϊδίως ( corr. ἀϊδίους ) λέγον- τες ἐφεξῆς τοῖς θεοῖς, ἤδη πρὸς ἡμᾶς μεταξὺ θεῶν τε xai τοῦ ἡμετέρου γένους. Πῆ δὴ οὖν οὐχ ἔμειναν. ἀπαθεῖς ὄντες οὖ- τοι (del. ὄντες), πῇ δὲ χατέδησαν τῇ φύσει πρὸς τὸ χεῖ! xai δὴ xxi τοῦτο σχεπτέον, πότερα δαίμων ἐν τῷ vor, εἷς, χαὶ αὖ ἐν τῷ χόσμῳ τῷδε δαίμονες μόνον, θεὸς δὲ ἐν τῷ νοητῷ ἀτορίζεται ἢ εἰσι: xod ἐνταῦθα θεοὶ xai ὁ κόσμος θεός, ὥσπερ σύνηθες λέγειν, τρίτος, xai οἱ μέχρι σελήνης ἕχαστος θεός. Βέλτιον δὲ μηδένα ἐν τῷ νοητῷ δαίμονα λέγειν, ἀλλὰ χαὶ εἰ αὐτὸ δαίμων,, θεὸν χαὶ τοῦτον εἶναι. xal αὖ ἐν τῷ αἰσθητῷ τοὺς μέχρι σελήνης θεοὺς τοὺς δρατούς, θεοὺς δευτέρους με ἐχείνους xal xa ἐχείνους τοὺς νοητούς, ἐξηρτημένους Suet νων ὥσπερ αἴγλην περὶ ἕκαστον ἄστρον. Τοὺς δὲ δαίμονας ἴχνος (leg. εἶδος); Xo& γε ψυχῆς ἐν χόσμῳ γενομένης τὸ ἀφ᾽ ἑχάστης ἴχνος; διὰ τί δὲ τῆς ἐν χόσμῳ,, ὅτι ἡ χαθαρὰ θεὸν γεννᾷ, καὶ θεὸν ἔφαμεν τὸν ταύτης ἔρωτα. Πρῶτον δὴ διὰ τί οὐ πάντες οἱ δαίμονες ἔρωτες" εἶτα, πῶς οὐ καϑαροὶ xai οὖ- τοι ὕλης ; χτλ. χχὶν divinitatem humanz mature claustra perfrin- genda esse, vatum more deos compellat ad eos- que, id est, si altius ejus voluntatem scrutere, ad divinum mentis instinetum confugit. Neque enim quemquam sine inflammatione animorum et sine quodam afflatu quasi furoris bonum poe- tam exsistere posse veteres arbitrabantur. Hoc autem divino spiritu et animi ardore, quem antiqui in poetis inesse volebant, eo magis egebat Agrigentinus vates quod vitatis vulgari- bus carminum argumentis sanctiora et altiora quam reliqui poete versibus exaggerare volebat. Jam si quis ea qua versibus (1) in extrema procmii parte positis continentur paucis com- plecti velit, tria potissimum inde efficiat, primum abstrusam esse et diffieilem mortalibus natura cognitionem, deinde obscuros et fallaces sensus, resque alias sepe iis videri, alias revera esse, denique non humana ope, sed divino potius im- petu et ingenii estu sapientiam comparari eam- que cum sanctitate et modestia esse eonjunetam. Horum primum et alterum aliquoties Cicero in Academicis Quastionibus memorat, unde disci- mus eum alios Academieos tum Arcesilam De- mocriti, Anaxagorz , Empedoclis, Socratis dieta ita esse interpretatos, ut veteribus illis eam quam ipsi profitebantur formulam obtruderent. Em- pedoeles igitur fertur statuisse (2) « nihil co- gnosei, nihil percipi , nihil sciri posse , angustos sensus , imbecillos animos, brevia curricula vitz, denique omnia tenebris esse cireumfusa. » Hae quamquam ex ipsis poeta verbis collecta , tamen mirum quantum aucta sunt. Verius Lucullus An- tiochi auditor illis contradicens (3) : « Sed neque Saturninus, inquit, simile quidquam habuit ve- terum illorum, nec Arcesilae calumnia conferenda est eum Democriti verecundia. Isti philosophi raro admodum quum hzrent aliquo loco , excla- mant quasi mente ineitati, Empedocles quidem, ut interdum mihi furere videatur, abstrusa esse omnia, nihil nos sentire, nihil cernere, nihil omnino quale sit posse reperire. Majorem autem partem mihi quidem omnes isti videntur nimis etiam quadam affirmare plusque profiteri se 1) Vss. 36-57. 2) Cicero Quest. Acad. I, 12. 3) Ibid. IV, 5. 4) Sextus Empiricus adv. Math. VII, 123-124 : ἄλλοι δὲ ἦσαν ol λέγοντες χατὰ τὸν ᾿Ἐμπεδοχλέα χριτήριον εἶναι τῆς ἀληθείας οὐ τὰς αἰσθήσεις, ἀλλὰ τὸν ὀρθὸν λόγον, τοῦ δὲ DE EMPEDOCLE. scire quam sciunt. » Àt ne haee quidem consen- - tanea sunt versibus Empedocleis , in quibusSicu- lus poeta non dicit αὐλὴ! cognosci posse, sed uni- versum perspici posse negat. Sed quomodo posteriores philosophi simplicem illam Empedo- elis doetrinam ad dialecticorum subtilitatem revocaverint intelligitur e Sexti (4) verbis. Hie enim testatur fuisse qui dicerent Empedoclem veri indagandi viam et quasi instrumentum (χρι- τήριον) non sensus, sed rectam rationem habuisse, hane vero duplicem esse vel divinam vel huma- nam, alteram licere in vulgus efferri, alteram non ^ licere. In his primum χριτήριον offendit, vocabulum optimum, sed minime Empedocleum; deinde, etiamsi nonnunquam jubet nos 2ente, non ocu- lis cernere (5), non tamen exczceat nos Empedo- cles , non orbat sensibus, quippe qui eorum fidem in serutanda rerum natura non tollat. Judieavit tantum, sensus parum valere ad rerum univer- sitatem pernoscendam , id est ad universi ortum animadvertendum et leges perspieiendas; hee non corporis oeulis sed mentis acie cerni. Deni- que quod duplicem distinguunt rationem, divi- nam alteram , alteram humanam, id ad ingenii humani imbecillitatem , ejusque remedium , di- vinam mentis incitationem et permotionem refe- rendum est, siquidem Empedocles rerum arcana, qui supra vulgi captum sunt, non agnosci nisi cclesti mentis instinctu docuit. Haec de prooemio dicta sufficiant. Aristippus et Satyrus apud Diogenem Laer- tium lib. VIII, 61 memori: prodiderunt, Em- pedoclem tres de rerum natura libros Pausaniz amico inseripsisse : ἦν δὲ 6 Παυσανίας, ὥς φησιν Ἀρίστιππος καὶ Σάτυρος, ἐρώμενος αὐτοῦ, ᾧ δὴ χαὶ τ " τὰ περὶ τῆς φύσεως προσπεφώνηχεν οὕτως " IIxucavía, σὺ δὲ χλῦθι δαΐφρονος ᾿Αγχίτου υἱέ (6). Huue Pausaniam Anchiti filium egregia laude ornavit Empedocles seripto epigrammate, quod apud Diogenem Laertium l. e. et in Anthologia Palatina VII, 508 exstat : Παυσανίην ἰητρὸν ἐπώνυμον, ᾿Αγχίτου υἱόν, .- π᾿ — RU ὀρθοῦ λόγου τὸν μέν τινα θεῖον ὑπάρχειν, τὸν δὲ ἀνθρώπινον, ὧν τὸν μὲν θεῖον ἀνέξοιστον εἶναι, τὸν δὲ ἀνθρώπινον ἐξοιστόν. 5) Vs. 82. τὴν σὺ νόῳ δέρχεν μηδ᾽ ὄμμασιν ἧσο τεθη- πώς. R 6) Vide que de his verbis dixi in Commentario ad vs. 58. ; τυ, τὶ DE EMPEDOCLE. XXV τόνδ᾽ Ἀσχληπιάδην πατρὶς ἔθρεψε l'a, ὃς πολλοὺς μογεροῖσι μαραινομένους χαμάτοισι φῶτας ἀπέστρεψεν Περσεφόνης θαλάμων (1). Accedit Galeni auctoritas qui Therapeut. I t. IV, p. 35 ed. Basil. Pausaniam summa inter medicos gloria floruisse testatur : x«i πρόσθεν μὲν ἔρις ἦν οὗ σμιχρά, νιχῆσαι τῷ πλήθει τῶν εὑρημάτων ἀλλή- λους ὀριγνωμένων τῶν ἐν Kip xai Κνίδῳ. διττὸν γὰρ ἔτι τοῦτο τὸ γένος ἦν τῶν ἐπὶ τῆς Ἀσίας ᾿Ασχληπια- δῶν, ἐπιλιπόντος τῶν χατὰ ἹῬόδον. ἤριζον δ᾽ αὐτοῖς τὴν ἀγαθὴν ἔριν ἐχείνην, ἣν Ἡσίοδος ἐπήνει, xal οἱ ix τῆς Ἰταλίας ἰατροί, Φιλιστίων xal ᾿Εμπεδοχλῆς xat Παυσανίας xai οἱ τούτων ἑταῖροι. Anchitum pa- trem , qui in epigrammate memoratur, eundem esse putarunt viri docti, quem Iambliehus Em- pedoelis hospitem fuisse atque ab eo e summo perieulo ereptum refert in vita Pythagorae 113 : ᾿Ἐμπεδοχλῆς δὲ σπασαμένου τοῦ ξίφους (leg. τὸ ξί- oc) ἤδη νεανίου τινὸς ἐπὶ τὸν αὑτοῦ ξενοδόχον Ἄγχι- Tov, ἐπεὶ διχάσας δημοσία τὸν τοῦ νεανίου πατέρα ἐθανάτωσε, xal ἄξαντος, ὡς εἶχε συγχύσεως καὶ θυμοῦ, ξιφήρους παῖσαι τὸν τοῦ πατρὸς χαταδιχαστήν, ὡσανεὶ φονέα Ἄγχιτον, μεθαρμοσάμενος εὐθὺς ἀνεχρούσατο τὸ νηπενθές τ᾽ ἄχολόν τε χαχῶν ἐπίληθον ἁπάντων, χατὰ τὸν ποιητήν, χαὶ τόν τε ἑαυτοῦ ξενοδόχον Ἂγ- χιτον θανάτου ἐῤῥύσατο χαὶ τὸν νεανίαν ἀνδροφονίας. Quodsi eum Anchito patre et Pausania filio eodem amiciti: vineulo conjunctus fuit Empedocles, non est quod miremur philosophum Pausaniz hos de rerum natura libros dedieasse. Quod. au- tem Bergkius pluribus argumentis efficere aggre- ditur, Empedoclem non hoc tantum poema, sed lustralia etiam carmina ad eundem Pausaniam atque ad Telaugzem , Pythagorz filium , misisse, ut duos viros sapientia claros in utriusque operis fronte compellaverit ; id admodum incertum vi- detur, rationes autem quas affert, parum proba- biles sunt. Jam singulas argumentationis partes videamus. Lustralia carmina ita orsus est Empe- docles, ut amieos , quos Agrigenti haberet, al- loqueretur (2) (cf. Diog. Laert. VIII, 54 et 62) : Ὦ οὗλοι οἵ μέγα ἄστυ χατὰ ξανθοῦ ᾿Αχράγαντος 1) Confer qui notavi-ad vss. 473-470. Epigramma hoc, a Diogene Empedocli ascriptum, in Anthologia Pla- ναίετ᾽ ἀν᾽ ἄχρα πόλευς ἀγαθῶν μελεδήμονες Éo- ξείνων αἰδοῖοι λιμένες, χαχότητος ἄπειροι, [ov , RO de Any deg : χαίρετ᾽ * ἐγὼ δ᾽ ὕμμιν θεὸς du Gpoxos , οὐχέτιθνητός, πωλεῦμαι μετὰ πᾶσι τετιμένος, ὥσπερ ἔοιχε, ταινίαις τε περίστεπτος στέφεσίν τε θαλείοις. Τοῖσιν ἅμ᾽ εὖτ᾽ ἂν ἵχωμαι ἐς ἄστεα τηλεθόωντα, μ I [ ἀνδράσιν ἠδὲ γυναιξὶ σεδίζομαι. οἱ δ᾽ ἅμ᾽ ἕπονται μυρίοι, ἐξερέοντες ὅπη πρὸς χέρδος ἀταρπός, οἵ μὲν μαντοσυνέων χεχρημένοι, οἵ δ᾽ ἐπὶ νούσων e τὰ x ; CAE (δηρὸν δὴ χαλεπῆσι πεπαρμένοι ἀμφ᾽ ὀδύνησιν) παντοίων ἐπύθοντο χλύειν εὐηκέα βάξιν. Longe diversam esse apparet rationem illius loci qui a Diogene Laertio VIII, 59 affertur (3) : , ν᾽ - -Ὁ- * , » Φάρμαχα δ᾽ ὅσσα γεγᾶσι χαχῶν xat γήραος ἄλχαρ πεύση, ἐπεὶ μούνῳ σοι ἐγὼ χρανέω τάδε πάντα " παύσεὶς δ᾽ ἀκαμάτων ἀνέμων μένος, οἵ τ᾿ ἐπὶ γαῖαν ὀρνύμενοι πνοιαῖσι χαταφθινύθουσιν ἄρουραν, χαὶ πάλιν, εὖτ᾽ ἐθέλησθα, παλίντιτα πνεύματ᾽ [ἐπαάξεις - θήσεις δ᾽ ἐξ ὄμξῥοιο χελαινοῦ χαίριον αὐχμὸν kJ , , ^' AL 3 *, - , ἀνθρώποις, θήσεις δὲ χαὶ ἐξ αὐχμοῖο θερείου ; MUN 2 SI AME. T. ῥεύματα δενδρεόθρεπτα, καλὸν θέρος ἀρδεύσοντα, ἄξεις δ᾽ ἐξ Αἴδαο χαταφθιμένου μένος ἀνδρός. In quo quum ad unum convertat orationem Em- pedoeles, errasse opinor Sturzium et Bergkium qui hzc verba inter χαθαρμοὺς posita fuisse cen- suerunt. Ipsa autem de qua philosophus loqui- tur materia testimonio est hos versiculos e me- dico carmine (2x τῶν ἰατριχῶν) esse sumtos, quod unum Karstenio etiam verborum argumento convenire videbatur. Adde quod in codice quo- dam Matritensi, quo iidem versus servantur (teste Iriarte Catalog. p. 450) hae adscripta sunt: ᾿Εμπεδοχλῆς Παυσανίᾳ ὑφηγήσατο τὸ (περὶ τὴν) ἄπνουν. Οὐδ congruunt eum iis quz Hera- clides apud Diogenem VIII, 60 rettulit : Ἥρα- χλείδης δὲ ἐν τῷ περὶ νόσων φησί, xat Παυσανία ὗφη- γήσασθαι αὐτὸν τὰ περὶ τὴν ἄπνουν. Hine fuerunt qui eolligerent , Pausaniam seriptum de Panthea, muliere Agrigentina, edidisse, quae quum mor- tua visa atque a medicis deposita jam ae despe- rata esset, Empedoclis arte in vitam revocata Laerlius suppeditat, in Anthologia est ἔθαψε. Sed Pau- saniam Empedocli superstitem fuisse tradit Diogenes lib. nudea incerlis adnumeratur, in Palat. VIT, 508 librario- | VIIT, 68 et 69. rum, ut videtur, errore ad Simonidem auctorem refertur. €f. Schneidew. Simonid. rell. p. 225. Pro -ἔθρεψε quod 2) Vid. vss. 397-408. 3) Cf. vss. 462-470. xxvi DE EMPEDOCLE. est (1). Alii Empedoclem ipsum ejusmodi librum composuisse arbitrati sunt. Quamquam autem e Laertii verbis nihil certi cogere licet , quoniam ὑφηγεῖσθαι pracipere tam sermonibus quam sceri- ptis significat, tamen propter ultimum versum : ἄξεις δ᾽ ἐξ Αἴδαο χαταφθιμένου μένος ἀνδρός, facile adducor, ut philosophum rationem euran- dorum hominum qui etsi exanimes videantur, nondum tamen exspirarunt, versibus persecu- tum et Pausaniz tradidisse putem. Similiter De- mocritus historiam hominum pro mortuis habi- torum, qui postea revixerunt, libro περὶ τῶν ἐν "AZo» enarravit. Vid. Demoer. fraemm. p. 117. Quodsi locus, de quo agitur, neque e libris de rerum natura scriptis neque e χαθαρμοῖς, sed e medico carmine depromtus est, omnis Bergkii disputatio ad irritum cadit. Sed ad alterum ejus argumentum transgredior. E versu qui apud Dio- genem exstat : , IIaucavíx, σὺ δὲ χλῦθι δαΐφρονος ᾿Αγχίτου υἱέ, concludit doctus ille vir alium preterea fuisse, quem eodem loco poeta allocutus sit propterea quod σὺ δὲ proprio nomine premisso tum demum in usu sit, ubi sermo ab alio ad alium subito deflectat, ut apud Euripidem in Oreste v. 1689 : Ὦ Ζηνὸς Ἑλένη χαῖρε παῖ, ζηλῶ δέ σε θεῶν χατοιχήσασαν ὄλθιον δόμον. Ὀρέστα, σοὶ δὲ παῖδ᾽ ἐγὼ χατεγγυῶ. Cf. Porson. ad ejusdem fabula vs. 614. Non ne- gaverim σὺ δέ pregresso proprio nomine ita sepe usurpari, ut quando sermo ab alio ad alium trans- it posterior priori opponatur. Neque tamen hoc semper fit. Etenim Hesiodus Op. et D. vs. 27 : - , , ᾿ - -5 , - ὦ Πέρση, σὺ δὲ ταῦτα τεῷ ἐνικάτθεο θυμῷ, et vs. 272 : Y , - € ὦ Πέρεη, σὺ δὲ ταῦτα μετὰ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν, nulla alterius mentione facta unum fratrem afía- tur. Ergo partieula δέ non hominem homini, sed sententiam sententiz opponit. Quamobrem non alius preterea quarendus est quem eo honore dignatus sit Empedocles, ut Physica ei inscribe- ret, siquidem unus sufficit Pausanias. Hvie uni et τὰ ἰατρικὰ consecravit. Quum vero lustralium carminum initio aut omnes Agrigzentinos aut quosdam ,.quorum familiaritate uteretur, com- pellaverit, in horum societatem liquet Telauzem venire non posse, qui si quid video non apud Avrigentinos , sed apud Crotoniatas vivebat Cf. Schol. ad Plat. Remp. X, 475,16. Taceo tempo- |rum rationem qua Empedoclee cum Telauge consuetudini obstare videtur (2). Quod reliquum est quzritur quomodo dispersz carminum reliquie, si non ad pristinam , quod fieri nequit, seriem revocari , at certe in proba- bilem sententiarum ordinem redigi possint. De quo diversissima eruditorum hominum judicia fuisse nemo mirabitur. Neque enim quidquam diffieilius est, quam artificiose quondam com- pagis disjeeta membra simili arte conglutinare et eolligare. Quz; res in Empedocle tanto plus habet dubitationis, quanto major carminum pars periit. Quapropter sic digessi Empedoclis dieta , ut alia priorum editorum exemplo disponerem , alia ipse meo arbitratu ordinarem. Ediderunt autem Empedoclem Henr. Stepha- nus in Poesi Philosophica Parisiis 1573, Fr. Guil. Sturzius Lipsie 1805, Amadeus Peyron ibid. 1810, Thomas Gaisfordius in Poetis mino- ribus graecis t. IIT, Simon Karstenius Amstelo- dami 1838, Henr. Steinius Bonne 1852. Porro ad emendandum poetam accesserunt nonnulla virorum doctorum conjectura Bergkii (3), Prel- leri (4), Emperii (5), Panzerbieteri (6), Sehnei- dewini (7^, Lobeckii (8), aliorum partim in Ephe- meridibus , partim aliis locis propositze. Denique fragmentorum numerus auctus est versibus nuper ab Emmanuele Millero (9) et P. Ma- tranga (10) vulgatis. ————————————————————————————————————————————— 1) Diog. Laert. lib. VIII, 69 : Ἕρμιππος δέ φησι, Παάνθειάν τινα ᾿Αχραγαντίνην, ἀπηλπισμένην ὑπὸ τῶν ἰα- τρῶν, θεραπεῦσαι αὐτόν. Cf. ibid. 61 el Suidas in ἄπνους. 2) Vide qui in Commentario notavi ad vs. 477. 3) Vid. Acla Socielalis Groecze f, 1 p. 203 seqq.; Com- mentationem de Emped. procm, Berol. 1839; Ephem. Antiq. 1835, 39; 1837, 54; 1842, 10. 4) Cf. Ephem. Antiq. 1837, 18 et Hist. Phil. Gr. R. Hamb. 1838 ; ed. alt. 1858. 8) In opusculis. 6) Beitrezge zur Kritik wund Erklarung des Emp. Meining. 1844. Cf. Eph. Antiq. 1845, p. 883 sqq. 7) Philol. T. VI, p. 155 sqq. ( Gottinge 1851 ). 8) Vid. ἹΡηματιχόν sive verb. Grac. et nom. verbal. technol. ( Regimontii 1846). : 9) In libro qui inscribitur : Ὠριγένους φιλοσοφούμενα ἢ χατὰ πασῶν αἱρέσεων ἔλεγχος. Origenis philosophumena sive omnium hzeresium refutatio, e codice Parisino nunc primum edidit E. Miller. Oxonii 1851. 10) In Anecdotis Graecis. Romae 1850. DE EMPEDOCLE. xxvij Quie quum ita sint, id operam dedi, ut novus hie Empedoclis reliquiarum liber non modo su- perioribus omnibus loeupletior esset, sed etiam diligentioris recensionis laudem haberet, Plurima igitur qua depravata erant correxi , multa etiam qua obseura videbantur aeeuratius quam a quo- quam faetum erat explieui. Quantum vero tum expoliendis his carminibus ad restituendum pri- stinum Sieulie Muse nitorem, tum adjecta in- terpretatione latina additoque commentario ad illustrandos mirabiles de rerum natura versus attulerim , aliorum esto judicium. Mihi in pra- sens neque plura neque pauciora dare propositum erat. π᾿ ier dune ER aae Za now Y ^" M de «m E ἢ 4 LK UE - 1 p^. D n n | rp cH ] . Io - SR ao5otrtir 1 Pr fi "Ing. ii ut DA τησϊεϊϊλτῳ μὰ TURNS MA nz «al «fat. «αν aA ARA, apes er obit à fia {4} unpotilh4 inn γον mist bue Sa tu riv b HT My "ἘΠ ibt. venam ult EY ! ΝΕ bur e] 1 45. p RAE uta ἐν τοῖν, mio δεν (was tio hu wie ui rp fa nds E j Jat] mif e tet Li 7o—— pee Ww ἧς τς EMIIEAOKAEOYX ΕΠΗ. ΠΕΡῚ ΦΥΣΕΩΣ. EK TOY IIPOOIMIOY. Ἔστιν ἀνάγχης χρῆμα, θεῶν ψήφισμα παλαιόν, ἀΐδιον. πλατέεσσι χατεσφρηγισμένον ὅρχοις, εὖτέ τις ἀμπλαχίησι φόνῳ φίλα γυῖα μιήνη αὕτως ἢ ἐπίορχον ἁμαρτήσας ἐπομόσσῃ 6 (δαίμων οἵτε βίοιο λελόγχασι μαχραίωνος), τρίς μιν μυρίας ὥρας ἀπὸ μακάρων ἀλάλησθαι, γεινόμενον παντοῖα διὰ χρόνου εἴδεα θνητῶν, ἀργαλέας βιότοιο μεταλλάσσοντα κελεύθους, ὡς χαὶ ἐγὼ νῦν εἶμι φυγὰς θεόθεν καὶ ἀλήτης, τὸ νείχεϊ μαινομένῳ πίσυνος. * * * "Ἤδη γάρ ποτ᾽ ἐγὼ γενόμην χοῦρός τε χόρη τε θάμνος τ᾽ οἰωνός τε xal εἶν ἁλὶ ἔλλοπος ἰχθύς. - * - ^. Οἴμοι, ὅτ᾽ οὐ πρόσθεν με διώλεσε νηλεὲς ἦμαρ, , "-ν r , πρὶν σχέτλι᾽ ἔργα βορᾶς περὶ χείλεσι μητίσασθαι. * * P * 1$. ἐξ οἵης τιμῆς τε καὶ ὅσσου μήχεος ὄλθου ὧδε τάλας λειμῶνας ἀναστρέφομαι χάτα θνητῶν. - - * * ^ τὸ ) χλαῦσά τε xal χώχυσα ἰδὼν ἀσυνήθεα χῶρον. - - - ἀτερπέα χῶρον, ἔνθα Φόνος τε Κότος τε χαὶ ἄλλων ἔθνεα Κηρῶν, 5 , , * , * , 20 (αὐχμηραί τε νόσοι xaX σήψιες ἔργα τε δευστά) Ἄτης ἂν λειμῶνά τε χαὶ σχότον ἠλάσχουσιν. - * * "Ev0^ ἦσαν Χθονίη τε xai Ἡλιόπη ταναῶπις D i , - | * H à t€ n - Δῆρίς θ᾽ αἱματόεσσα xat Ἁρμονίη θεμερῶπις, Καλλιστώ τ᾽ Αἴσχρη τε, Θόωσά τε Δηναιή τε 25 Νημερτής τ᾽ ἐρόεσσα μελάγχουρός τ᾽ Ἀσάφεια" * * * * T V Φυσώ τε Φθιμένη τε καὶ Εὐναίη xat Eysgot;, Κινώ τ᾽ Ἀστεμφής τε, πολυστέφανός τε Μεγιστώ xal Φορυὴ καὶ δῖα Σιωπή τ᾽ ᾿Ομφαίη τε. * * * PHILOS. GREC. I. EMPEDOCLIS CARMINA. DE NATURA. E. PROCEMIO. Necesse est ac deorum decretum antiquum, teternum , magno confirmatum jurejurando, si quis per scelus membra cade polluerit temere vel admisso flagitio pejeraverit (genius qui quidem longam sortiti sunt vitam) , eum ter dena annorum millia procul a beatis errare nascentem interpositis intervallis per omnis generis morta- molestas vite vias mutantem , [lium formas , quemadmodum et ego nunc e colo profugus sum et exsul, Discordi» furenti parens. * * » Jam enim ipse puer aliquando fui atque puella et frutex et ales et mutus in zequore piscis. * * - Hei mihi , quod non ante me ater dies absumsit , quam nefandas dapes circumcirca labiis attizissem. * * * Post qualem honorem quantamque felicitatis amplitudinem ita infelix mortalium in pratis versor. * * * Flevi et ejulavi insolitam sedem conspicatus. * * * illetabilem sedem, ubi Czedes et Simultas et aliorum agmina Fatorum (tetrique morbi et contagia et opera fluxa ) Nox per pratum perque tenebras vagantur. * * * Ibi erant Terricola et longe spectans Heliopoa Pugnaque cruenta et decoro Harmonia vultu , Pulchritudo et Deformitas, Properantia tardaque Cura [tio; et amabilis Sinceritas et nigris oculorum pupillis Dissimula- * * τι Ortus et Interilus ac Sopor et Vigilanlia, Motus et inconcussa Quies et honorala Majestas ac Squalor divinumque Silentium et clara Vox. * * * 30 35 40 45 [TU EMiIEAOKAEOYX EUH. Ἠλύθομεν τόδ᾽ ὅπ’ ἄντρον ὑπόστεγον. * * * Ὦ πόποι, ὦ δειλὸν θνητῶν γένος, ὦ δυσάνολθον, οἵων ἐξ ἐρίδων ἔχ τε στοναχῶν ἐγένεσθε. * * * Αἰθέριον μὲν γάρ σφε μένος πόντονδε διώχει, πόντος δ᾽ ἐς χθονὸς οὐδας ἀπ πτυσε; γαῖχ δ᾽ ἐς αὖ- ἠελίου ἀχάμαντος, ὃ δ᾽ αἰθέρος ἔμβαλε δίναις -[γὰς ἄλλος δ᾽ ἐξ ἄλλου δέχεται, στυνέο! ε ^ uox AV υσι CE πᾶντες. »* * * M ^ - Στεινωποὶ μὲν γὰρ παλάμαι χατὰ γυῖα χέχυνται, ^ δ WN31—-F s 3 τἢἡὦ , , πολλὰ δὲ δείν᾽ ἔμπαια, τάτ᾽ du λύνουσι μερίμνας, - ^l mM EJ , , ΕΣ , παῦρον δὲ ζωῆς ἀδίου μέρος ἀθρήσαντες ὠχύμοροι, χαπνοῖο δίχην ἀρθέντες ἀπέπταν, αὐτὸ μόνον πεισθέντες, ὅτῳ προσέχυρσεν ἕχαστος, mávcoG' ἐλαυνόμενοι: τὸ δ᾽ ὅλον πᾶς εὔχεται εὑρεῖν [κουστά, : 4 cw» ^ z M NT » , J πὰ δον αὔτως" οὔτ᾽ ἐπιδερχτὰ τάδ᾽ ἀνδράσιν οὔτ᾽ ἐπα- EA , ) y Ww UN 3^. τὰν B img oS UR οὔτε νόῳ περιληπτά. Σὺ δ᾽ οὖν, ἐπεὶ ὧδ᾽ ἐλιάσθης, πεύσεαι οὐ πλέον ἠὲ βροτείη μῆτις δρᾶται. * * - »? M M σω νὴ 14 Ἀλλὰ θεοὶ τῶν μὲν μανίην ἀποτρέψατε γλώσσης, , - ἐκ δ᾽ δσίων στομάτων χαθαρὴν ὀχετεύσατε πηγήν. Καί σε, πολυμνήστη λευχώλενε παρθένε Μοῦσα, ἄντομαι, ὧν θέμις ἐστὶν ἐφημερίοισιν ἀχούειν, πέμπε παρ᾽ Εὐσεῤίης touc? εὐήνιον ἅρμα. RI MONT 1 M E μηδὲ μέ γ᾽ εὐδόξοιο βιήσεται ἄνθεα τιμῆς t - 5 ΄ τ Ξ 0 , d πρὸς θνητῶν ἀνελέσθαι, ἐφ᾽ ᾧθ᾽ ὁσίης πλέον εἰπεῖν. , ' , , Θάρσει χαὶ τότε δὴ σοφίης ἐπ᾽ ἄκροισι θόαζε. 5.55.» ἡ ; ΩΣ Ἀλλ᾽ ἀγ᾽ ἄθρει πάση παλάμη, πῇ δῆλον ἕκαστον, ὃ“ ᾽ν Ν -M , A Ἂν , μηδὲ τιν᾽ ὄψιν ἔχων πιστοῦ πλέον ἢ κατὰ χούρας ἢ ἀχοὴν ἐρίδουπον ὑπὲρ τρανώματα γλώσσης, μηδέ τι τῶν ἄλλων, ὅππη πόρος ἐστὶ νοῆσαι" , , » , δ᾽ Tow e. γυίων πίστιν £puxe , νόει δ᾽ ἢ δῆλον ἕχαστον. * * * M Παυσανία, σὺ δὲ χλῦθι, ὃ δαΐφρονος ᾿Αγλίτου υἱέ! » . - ἹΤέσσαρα τῶν πάντων ῥιζώματα πρῶτον ἄχουε, πῦρ χαὶ ὕδωρ χαὶ γαῖαν ἰὸ ᾿αἰθέρος ἄπλετον ὕψος £x. γὰρ τῶν ὅσα τ᾽ ἦν ὅσα τ᾽ ἔσσεται ὅσσα τ᾽ ἔασιν. EK TOY ΠΡΩΤΟΥ͂ TON ΦΥΣΙΚΩΝ. PO 3 ΥΣ M PI ES E Β΄ Διπλ ἔρεω" τοτε μὲν γὰρ ἕν ηὐξήθη μόνον εἶναι Ἂ O5 ΄ 220g op " ἊΝ ἐχ πλεόνων, τοτὲ δ᾽ αὖ διέφυ πλέον᾽ ἐξ ἑνὸς εἶναι. Δοιὴ ὃ δὲ rcv γένεσις, δοιὴ δ᾽ ἀπόλειψις" τὴν μὲν γὰρ πάντων σύνοδος τίχτει τ᾽ ὀλέχει τε, ἣ δὲ πάλιν διαφυομένων θρεφθεῖσα διέπτη " χαὶ ταῦτ᾽ ἀλλάσσοντα διαμπε ρὲς οὐδαμὰ λήγει, Pervenimus in hoc anlrum obscurum, * * * Pro dii! o miserum mortale genus , o infortunatum ! quantis e litibus et suspiriis orti estis. * * * Namque eos zetherea vis in mare propellit , mare in terrze solum exspuit, terra in flammas solis indefessi , hic zetheris injicit vorticibus ; alius ex alio excipit, horrent vero omnes. * * * Angusta enim intelligendi facultas per artus fusa est, multaque ingruunt mala, mentis hebetantia curam , breve autem vilze non vitalis spatium emensi conspicatique cita morte fumi instar absumti avolant , id lantum perspectum habentes , quod cuique assequi licuit , quoquoversus agitali ; universum vero mente se compre- [ hendisse frustra omnes gloriantur : nec visuillud hominibus nec auditu nec intellectu percipiendum. Tu vero quando huc secessisti, non plus cognosces, quam quantum humana intelligentia [ videt. - * Sed Dii istorum furorem a lingua avertite mea sanctoque ex ore purum educite flumen. Teque, Musa memor, candidis ulnis ornata virgo , precor, (dicturo mihi) quantum mortalibus audire fas sit, ἃ Pietate profecta agilem mitte currum. Neque me impellet cupiditas eximii flores honoris a mortalibus reportandi, ut plura quam fas sit enuntiem. Aude et sic in sapientize fastigium evadito. Sed age, quantum potes cerne, qua quidque manifestumsit, neve visis magis crede quam quantum pupillze docent , neveauditui obtuso magis quam quantum te clara linguae pro- neve ulli reliquarum cognoscendi viarum : [nuntiatio docet, sensuum fidem declina, reputa vero quale quidque per se [appareat. * * Pausania , tu hzec audi , sapientis Anchiti fili. * * * Quattuor rerum omnium radices primum audi : ignem et aquam terramque et zetheris immensilatem : ex his enim orta quaecunque fuerunt eruntque et nunc sunt. E PRIMO PHYSICORUM. Duplex preceptum dabo : modo enim unum crescit solum e pluribus , modo rursus plura ex uno secreta oriuntur. Duplex est mortalium ortus , duplex item interitus : illum enim coitus omnium gignit el perdit, liic rursus anctus diremtis iisdem rumpitur ac dissilit ; alque hzec perpetuo variari nequaquam desinunt , 95 100 "o T5 ; EMPEDOCLIS CARMINA. 3 ἄλλοτε μὲν φιλότητι συνερχόμεν᾽ elc £v ἅπαντα, ἄλλοτε δ᾽ αὖ δίχ᾽ ἕχαστα φορεύμενα νείκεος ἔχθει. Οὕτως 3 μὲν ἕν ἐκ πλεόνων μεμάθηχε φύεσθαι, ἠδὲ πάλιν διαφύντος ἑνὸς πλέον᾽ ἐχτελέθουσι, τῇ μὲν γίγνονταί τε χαὶ οὔ σφισιν ἔμπεδος αἰών " ἧ δὲ τάδ᾽ ἀλλάσσοντα διαμπερὲς οὐδαμὰ λήγει, ταύτη δ᾽ αἰὲν ἔασιν ἀχίνητον χατὰ χύχλον. [ξει. Ἀλλ᾽ ἄγε, μύθων χλῦθι - μάθη γάρ τοι φρένας αὔ- Ὡς yp xal πρὶν ἔειπα, πιφαύσχων πείρατα μύθων, δίπλ᾽ ἐρέω " τοτὲ μὲν γὰρ ἕν ηὐξήθη μόνον εἶναι ἐχ πλεόνων, τοτὲ δ᾽ αὖ διέφυ πλέον ἐξ ἑνὸς εἶναι" πῦρ καὶ ὕδωρ xal γαῖα xal αἰθέρος ἥπιον ὕψος, Νεῖχός τ᾽ οὐλόμενον δίχα τῶν. ἀτάλαντον ἑκάστῳ xal Φιλότης μετὰ τοῖσιν, ἴση μῆκός τε πλάτος τε’ τὴν σὺ νόῳ δέρχευ μηδ᾽ ὄμμασιν ἧσο τεθηπώς" ἥτις καὶ θνητοῖσ: νομίζεται ἔμφυτος ἄρθροις, τῇ τε φίλα φρονέουσ᾽ ἰδ᾽ ὁμοίια ἔργα τελοῦσι, Ῥηθοσύνην χαλέοντες ἐπώνυμον 39 Ἀφροδίτην" τὴν οὔτις διὰ παντὸς ἑλισσομένην δεδάηχε [τηλόν. θνητὸς ἀνήρ. Σὺ δ᾽ ἄκουε λόγων στόλον οὐχ ἀπα-- Ῥαῦτα γὰρ lod τε πάντα xal ἥλιχα γένναν ἔασι, τιμῆς δ᾽ ἄλλης ἄλλο μέδει, πάρα δ᾽ ἦθος ἑχάστῳ: ἐν δὲ μέρει χρατέουσι περιπλομένοιο χύχλοιο, καὶ φθίνει εἰς ἄλληλα χαὶ αὔξεται ἐν μέρει αἴσης. Καὶ πρὸς τοῖς οὔτ᾽ ἄλλο τι γίγνεται οὐδ᾽ ἀπολήγει. Εἴτε γὰρ ἐφθείροντο διαμπερές, οὐχέτ᾽ ἂν ἦσαν.. τοῦτο δ᾽ ἐπαυξήσειε τὸ πᾶν τίχε xal πόθεν ἐλθόν; πὴ δέ χε χαὶ ἀπολοίατ᾽, ἐπεὶ τῶνδ᾽ οὐδὲν ἔρημον; ἀλλ᾽ αὔτ᾽ ἔστιν ταῦτα, δι᾽ ἀλλήλων δὲ θέοντα γίγνεται ἄλλοτε ἄλλα διηνεχές, αἰὲν ὁμοῖα. Ἄλλο δέ τοι ἐρέω" φύσις οὐδενός ἐστιν ἁπάντων θνητῶν, οὐδέ τις οὐλομένου θανάτοιο τελευτή, ἀλλὰ μόνον μῖξίς τε διάλλαξίς τε μιγέντων ἐστί, φύσις δ᾽ ἐπὶ τοῖς ὀνομάζεται ἀνθρώποισιν. ἐχ τοῦ γὰρ μὴ ἐόντος ἀμήχανόν ἐστι γενέσθαι, τό τ᾽ ἐὸν ἐξόλλυσθαι ἀνήνυστον xal ἄπρηχτον " αἰεὶ γὰρ περιέσται ὅπη x£ τις αἰὲν ἐρείδη. ἀλλὰ χαχοῖς μὲν χάρτα πέλει χρατέουσιν ἀπιστεῖν" ὡς δὲ παρ᾽ ἡμετέρης χέλεται πιστώματα Μούσης, γνῶθι, διατμηθέντος ἐνὶ σπλάγχνοισι λόγοιο. Οἱ δ᾽ ὅ, τι xev χατὰ φῶτα μιγὲν φάος αἰθέρος Gon, ἠὲ xa! ἀγροτέρων θηρῶν γένος ἢ χατὰ θάμνων ἠὲ χατ᾽ οἰωνῶν, τόγε μὲν φάσχουσι γενέσθαι" εὖτε δ᾽ ἀποχρινθῶσι, τὸ δ᾽ αὖ δυσδαίμονα πότμον ἀπρεπέως χαλέουσι, νόμ:» δ᾽ ἐπίφημι xal αὐτός. Νήπιοι." οὐ γάρ σφιν δολιχόφρονές εἰσι μέριμναι, οἵ δὴ γίγνεσθαι πάρος οὐχ ἐὸν ἐλπίζουσιν ἤ τι καταθνήσχειν τε xad ἐξόλλυσθαι ἁπάντη. Οὐχ ἂν ἀνὴρ τοιαῦτα σοφὸς φρεσὶ μαντεύσαιτο, ὡς ὄφρα μέν τε Bist , τὸ δὴ βίοτον χαλέουσι, τόφρα μὲν οὖν εἶσιν xal σφιν πάρα δεινὰ x«l ἐσθλά" πρὶν δὲ πάγεντε βροτοὶ xal ἐπεὶ λύθεν οὐδὲν ἄρ’ εἰσίν. - * * modo per amicitiam coeuntia in unum cuncta , modo rursus seorsum quieque acta discordie odio 118 quatenus unum e pluribus exsistere consuevit rursusque , uno dirupto , plura exoriuntur, eatenus et nascuntur et caduco sunt ivo; quatenus vero ea perpetuo mutari non desinunt, eatenus semper immolum consistunt per orbem. Age vero, verba mea audi, doctrina enim mentem auget. Namque , ut ante dixi, placitorum summas comprehendens, duplex dabo praceptum : modo eniin unum crescit solum e pluribus, modo rursus plura ex uno excreta oriuntur : ignis, aqua et terra et clementis zetheris altitudo, et seorsum ab illis exiliabilis Discordia unicuique viríbus et inter ipsa Amicitia deque longa atque lata. [par Quam tu animo cerne neve oculis attonitus sede : hancetiam mortales artubus suis ingeneratam esse credunt : liac benevoli inter se sunt et iisdem rebus student, . gaudium cognominantes illam et Venerem : quam per universum gradientem nemo agnovit mortalis. Tu vero verborum meorum ornatum non falla- Hsc enim paria sunt cuncta et zequalia genere , [cem audi. aliud autem alio munere fungitur et sua cuique est indoles ; per vices vero regnant, circumacto temporis orbe, et vanescunt inse mutuo et crescunt fatalibus vicibus ; neque ad hiec subnascitur nec deperit quidquam. Sive enim interciderent penitus , non amplius forent ;..... Hoc aulem universum quz vis et unde profecta augeat? Quomodo item intereant elementa, quum horum nihilsit va- Sed ipsa sunt illa, commeantia autem perse invicem [cnum ? alias alia exsistunt perpetuo , ipsa sui semper similia. Aliud vero tibi dicam : nec ortus est ullius rerum mortalium, nec funesto» mortis interilus , sed sola mixtio mixtorumque secretio , generatio vero in liis rebus ab hominibus vocatur. Ex eo enim, quod non est, fieri nequit, ul quidquam ens vero interire nullo pacto potest ; [ oriatur, semper enim superabit, quocumque quis illud propulerit. Sed malis utique mos est diffidere veris ac legilirhis ; [bent, tu vero, quemadmodum certa Musz nostrze argumenta ju- teneto, mente in przecordiis divisa. [ris lucem pervaserit , AL illi, quidquid ad hominis similitudinem mixtum in zetlie- vel ex agreslium animanlium genere vel fruticum vel volucrium , id quidem natum putant ; quum vero illa secernuntur, hoc infaustum fatum [modo. inepte appellant, sed ad consuetudinem ipse me accom- Stulli : neque enim perspicax ipsis mentis acies est, ut qui quod prius non erat id gigni existiment aut emori aliquid et penitus intercidere. Neque vir sapiens talia opinetur, quamdiu vivant mortales, quam illi certe vilam vocant, tamdiu ipsos esse et bona iis malaque evenire, [ esse. antequam vero concreti et postquam dissoluli sint, nihil t. 120 195 130 135 140 145 150 160 EMHEAOKAEOYX ἘΠΠ. A CENTS w Nf AT E , ^, Ἀλλ᾽ ἄγε,τῶνδ᾽ ὀάρων προτέρων ἐπιμάρτυρα δέρχευ εἴ τι χαὶ ἐν προτέροισι λιπόξυλον ἔπλετο μορφῇ, ἠέλιον μὲν λαμπρὸν δρᾶν καὶ θερμὸν ἁπάντη, ἄμύροτα δ᾽ ὅσσα πέλει τε καὶ ἀργέτι δεύεται αὐγῇ, ὄὅμόρον δ᾽ ἐν πᾶσι δνοφόεντά τε ῥδιγαλέον τε᾿ » ^ Y L^ ΕἸ ef) ,r , 2 ^ , ἐχ δ᾽ αἴης προρέουσ᾽ ἐθέλυμνά τε καὶ στερεωπά. E ΣῈ Mn Ὸ; EUR ; 2 Ev δὲ χότῳ διάμορφα xat ἄνδιχα πάντα πέλονται, σὺν δ᾽ ἔδη ἐν φιλότητι χαὶ ἀλλήλοισι ποθεῖται. SR RE ἘΝ SEC Een PPS m A. Ex τῶν πάνθ᾽ ὅσα τ᾽ ἣν ὅσα τ᾽ ἔσθ᾽ ὅσα τ᾽ ἔσται ὀπίσσω, --. ὦ» , 5^ , A9 “ΝΑ " δένδρεά τ᾽ ἐδλάστησε xat ἀνέρες ἠδὲ γυναῖχες, Eg τρια π S ; Vm θῃρές τ᾽ οἰωνοί τε xat. ὑδατοθρέμμονες ἰχθῦς , καί τε θεοὶ δολιχαίωνες , τιμῆσι φέριστοι. c SY M » - "s » , ^Y , αὐτὰ γὰρ ἔστιν ταῦτα, OU ἀλλήλων δὲ θέοντα ; ; HEC OS UE γίγνεται ἀλλοιωπά- διάπτυξις γὰρ ἀμείδει. x x * Ὥς δ᾽ ὁπόταν γραφέες ἀναθήυατα ποιχίλλωσιν, ἀνέρες ἀμοὶ τέχνης ὑπὸ μήτιος εὖ δεδαῶτε, οἵτ᾽ ἐπεὶ οὖν μάρψωσι πολύχροα φάρμακα χερσίν, 5, Σ᾽ « , P M b m- P, » » , ἁρμονίη μίξαντε τὰ μὲν πλέω, ἄλλα δ᾽ ἐλάσσω, ἐχ τῶν εἴδεα πᾶσιν ἀλίγκια πορσύνουσιν, δένδρεά τε χτίζοντε xal ἀνέρας ἠδὲ γυναῖκας, θῇράς τ᾽ οἰωνούς τε χαὶ ὑδατοθρέμμονας ἰχθῦς, xai τε θεοὺς δολιχαίωνας τιμῇσι φερίστους * E] ps qm Usu). y 7 οὕτω μή σ᾽ ἀπάτα φρένας, ὥς νύ xev ἄλλοθεν εἶναι wm» d ΓΝ - up. ἦν θνητῶν, ὅσσα γε φῦλα γεγᾶσιν ἀάσπετα, πηγήν, - ^ .- ““΄΄»ν»»Ά -— , -— »; , ἀλλὰ τορῶς τοῦτ᾽ ἴσθι, θεοῦ πάρα μῦθον ἀχούσας. κ x * ^ Y , i7 νν iM ᾽ Καὶ γὰρ καὶ πάρος ἦν τε χαὶ ἔσσεται, οὐδέ ποτ τούτων ἀμφοτέρων χεινώσεται ἄσπετος αἰών. [οἴω * * * Ἔν δὲ μέρει χρατέουσι περιπλομένοιο χύχλοιο, M f) , , M v» kJ , ΕΣ xa φθίνει εἰς ἄλληλα xot αὔξεται ἐν μέρει αἴσης. Αὐτὰ γὰρ ἔστιν ταῦτα, δι᾿ ἀλλήλων δὲ θέοντα , 91 , ΔΝ Ε7 m γίγνοντ᾽ ἄνθρωποί τε xat ἄλλων ἔθνεα θηρῶν. ἄλλοτε μὲ φιλότητι συνερχόμεν᾽ εἰς ἕνα χόσμον, ἄλλοτε δ᾽ αὖ δίχ᾽ ἕκαστα φορεύμενα νείκεος ἔχθει, εἰσόχεν ἂν συυφύντα τὸ πᾶν ὑπένερθε γένηται. Οὕτως 7, μὲν ἕν ex πλεό ἐμάθηχε qusc j| μὲν ἕν ἐχ πλεόνων μεμάθηχε φύεσθαι, cess dew RA MC EI A TT ἠδὲ πάλιν διαφύντος ἑνὺς πλέον᾽ ἐχτελέθουσι, MS τῇ μὲν γίγνονταί τε xat οὔ σφισιν ἔμπεδος αἰών" Φ oM NS , ^ H 5^ " , ἡἣ δὲ τάδ᾽ ἀλλάσσοντα διαμπερὲς οὐδαυὰ λήγει, ταύτῃ δ᾽ αἰὲν ἔασιν ἀκίνητον χατὰ χύχλον. . * * Τέσσαρα γὰρ πάντων ῥιζώματα πρῶτον ἔασι᾽ Ζεὺς ἀργὴς "Mon τε φερέσόιος ἠδ᾽ ᾿Αἰδωνεὺς Νῆστίς θ᾽ ἢ δαχρύων céyyex χρούνωμα βρότειον. "Ty δὲ συνερχομένων ἐξ ἔσχατον ἵστατο νεῖχος. * * * Αὐτὰρ ἐπεὶ νεῖκος μὲν ἐνέρτατον ἵχετο βένθος Age vero prius dictorum testimonia cerne, Si quid in przecedentibus specie infirmum fuil , solem aspectu splendidum et omni ex parte calidum , quacunque immortalia sunt et candenti jubare irrigantur, imbrem vero ante omnia obscurum atque frigidum. E terra autem profluunt spissa qu:eque et. densa. At per litem deformia et divisa omnia sunt, coeunt vero per amiciliam et se invicem exoptant. Ex his omnia quze fuere, quce sunt quzeque erunt aliquando, et arbores pullulant et mares feminzeque, ferze et volucres et aqualiles pisces atque etiam Dii longzevi summis ornati honoribus. Ipsa enim sunt illa, commeantia autem inter sese aliam induunt formam : secretio enim ea mutat. * * * Ut quum pictores tabulas diis sacras variis coloribus dis- homines artem sollerti mente penitus edocti, — tinguunt qui ubi multa pigmenta manibus sumpserunt aple miscendo hinc plura, illinc pauciora, ex liis figuras omnibus quz exstant rebus similes efficiunt, arbusta adumbrantes et viros et feminas , ferasque et volucres atque aqualiles pisces , ac deos longazvos dignitate cunctis praestantes : sic mentis errore ductus ne existimes aliam esse mortalium,quot genera exstiterunt innumerabilia,originem, sed certo illud teneto , ut a deo libi traditum. A * * Etenim et prius erant atque erunt , neque unquam, opinor, his ambobus iufinitum tempus vacabit. * * * Per vices vero regnant , cireumacto temporis orbe, et vanescunt in se mutuo et crescunt fatalibus vicibus. Ipsa enim sunt illa , commeantia autem inter sese fiunt homines et aliarum genera animantium, modo per amicitiam in unam rerum compageni coeuntia , modo rursus distracta singula litis contentione, donec quz concreta fuerunt penitus succubuerint. Jta quatenus unum e pluribus exsistere consuevit , rursusque , uno dirupto , plura exoriuntur, eatenus et nascuntur et caduco sunt οτος; quatenus vero ea perpetuo mutari non desinunt, ealenus semper immotum consistunt per orbem. * * * Quattuor enim omnium radices primum sunt : Jupiter candens et Juno vitalis atque Orcus οἱ Nestis quze mortalibus lacrimarum fontem humectat. His autem coéuntibus (ad ) extrema recessit Discordia. * * * Sed postquam Discordia ad ima descendit EMPEDOCLIS CARMINA. δ i δίνης »ἐν δὲ μέση φιλότης στροφάλιγγι γένηται , | Vorticis, mediumque in globum amicitia penetravit , . Yó5. ἔνθ᾽ ἤδη τάδε πάντα συνέρχεται, ἕν μόνον εἶναι. | tum baec omnia in unum plane coéunt. * * * * * * Οὐδέ τι τοῦ παντὸς χενεὸν πέλει οὐδὲ περισσόν, nec quidquam universi vacuum est nec abundans , ἀλλ᾽ ὅγε πάντοθεν 0 ἴσος ἔφυ χαὶ πάμπαν ἀπείρων sed illa exstitit undique zequalis et omnino infinita σφαῖρος χυχλοτερὴς μονίῃ περιηγέϊ γαίων. sphaera rotunda, omni ex parle quiete gaudens. 7 * bd * * * * ἔνθ᾽ οὔτ᾽ ἠελίοιο διείδεται ὠχέα χῆλα. Ibi nec solis velocia tela dignoscuntur. * * * * * * 170 ( σφαῖρον ἔην) ( rotundum erat ) χωρὶς : πᾶν τὸ βαρὺ χωρίς τε τὸ χοῦφον (ἔθηχε γ" | seorsum omne grave, seorsum omne leve ( Discordia po- ἔνθ᾽ οὔτ᾽ ἠελίοιο, δεδίσχεται ἀγλαὸν εἶδος, ibi nec solis splendida facies apparet , [ suit ) οὐδὲ μὲν οὐδ᾽ αἴης λάσιον δέμας οὐδὲ θάλασσα. | neque hirsutum terrae corpus neque mare. Πᾶν ἐχθρὸν γὰρ ἔην ἠδ᾽ ἄστοργον χαὶ ἄχρητον. Universum enim inimicitiae plenum erat et amoris expers [et permixtione vacuum. * * * * * * US. Οὕτως ἁρμονίης πυχινῷ χύτει ἐστήριχται Sic nexus densa mole continetur σφαῖρος χυχλοτερὴς μονίη περιηγέϊ γαίων. sphaera rotunda , omni ex parte quiete gaedens, Αὐτὰρ ἐπεὶ μέγα νεῖχος ἐνὶ μελέεσσιν ἐθρέφθη At simulatque magna discordia (divinis) in membris incre- ἐς τιμάς τ᾽ ἀνόρουσε τελειομένοιο χρόνοιο, potentiamque affectaverat exacto tempore , [ verat, ὅς σφιν ἀμοιθαῖος πλατέος παρελήλαται ὅρκου, quod ipsis per vices certo ἔράθγα transit , 180 πάντα μάλ᾽ ἑξείης πελεμίζετο γυῖα θεοῖο, omnia deinceps quatiebantur dei membra. - - " * » - ; ; ««ᾷΛσωρευόμενον μέγεθος...... 2... COaCervata magnitudo. . . .. * * * * * IEEE o. us sis a(BEpxsu) ( Aspice ) τοῦτον uiv βροτέων μελέων ἀριδείχετον Oyxov, | insignem hanc humanorum membrorum compagem ; ἄλλοτε μὲν φιλότητι συνερχόμεν᾽ εἰς ἕν ἅπαντα | nunc amore conspirantia in unum cuncta γυῖα, τὰ σῶμα λέλογχε, βίου θαλέθουσιν ἐν &xuT; | qua corpori contigere membra in vitze flore vigent ; 185 ἄλλοτε δ᾽ αὖτε χαχῆσι διατμηθέντ᾽ ἐρίδεσσι nunc rursus malo discerpta dissidio πλαάζεται ἄνδιχ᾽ ἕχαστα περὶ ῥηγμῖνι βίοιο. seorsum singula circa vite marginem oberrant. LN , b , ex , *— eg. : H " H : HH Ὡς δ᾽ αὕτως θάμνοισι χαὶ ἰχθύσιν ὑδρομελάθροις Similiter in virgultis piscibusque aquatilibus EM , 2^5 , , . . - FTH t | θηρσί τ᾽ ὀρειλεχέεσσιν ἰδὲ πτεροδήμοσι κύμδαις. | ferisque monticolis et alitibus avibus. . * * * * * * Αὐτὰρ ἐγὼ παλίνορσος ἐλεύσομαι ἐς πόρον ὕμνων, | αἱ ego rursus ingrediar viam carminum, 190 τὸν πρότερον κατέλεξα, λόγῳ λόγον ἐποχετεύων iis quie prius dixi verbis verba affundens xeivov, ᾿Επεὶ νεῖκος μὲν ἐνέρτατον ἵχετο βένθος haecce. Postquam Discordia ad ima descendit δίνης, ἐν δὲ μέσῃ φιλότης στροφάλιγγι, γένηται, vorticis, mediumque in globum amicitia penetravit, ἔνθ᾽ ἤδη τάδε πάντα συνέρχεται » ἕν μόνον εἶναι, | tum bec omnia in unum plane coalescunt , οὐχ ἄφαρ, ἀλλ᾽ ἐθελημὰ συνιστάμεν᾽ ἄλλοθεν ἄλλα. | non repente, sed paullatim alia aliunde coeuntia. 195 Τῶν δέ τε μισγομένων χεῖτ᾽ ἔθνεα μυρία θνητῶν, | His autem mixtis funduntur sexcenta mortalium genera; πολλὰ δ᾽ ἄμιχθ᾽ ἕστηκε χεραιομένοισιν ἐναλλάξ, | multa tamen immixta restant mixtis opposita, ὅσσ᾽ ἔτι νεῖχος ἔρυχε μετάρσιον' o) γὰρ ἅμ᾽ ἀμφὶς | quotquot Discordia sublimis adhuc retinuit : nondum enim πὼ πᾶν ἐξέστηχεν ἐπ᾽ ἔσχατα τέρματα χύχλου, | circumcirca prorsus recessit ad ultimas orbis oras, ἀλλὰ τὰ μέν τ᾽ ἐνέαιμνε μελέων, τὰ δέ τ᾽ ἐξεδεδή- sed pars ejus membrorum remansit , pars excessit. : 300 ὅσσον δ᾽ aiiv ὑπεκπροθέοι, τόσον αἰὲν ἐπήει [xet Quantum autem hzc refugeret, fantum insequebatur ἠπιόφρων φιλότητος ἀμεμφέος ἄμόροτος δρμή. clemens atque immortalis inculpatze amicitiae vis. Alja δὲ θνήτ᾽ ἐφύοντο, τὰ πρὶν μάθον ἀθάνατ᾽ εἶναι, | Statim mortalia facta sunt quie prius erant. immortalia , 8 . EMHEAOKAEOTYZ EIIH. ζωρά τε τὰ πρὶν ἄκρητα, διαλλάξαντα χελεύθους. Τῶν δέ τε μισγομένων χεῖτ᾽ ἔθνεα μυρία θνητῶν 806 παντοίης ἰδέησιν ἀρηρότα, θαῦμα ἰδέσθαι. * x * *H δὲ χθὼν τούτοισιν ἴση συνέχυρσε μάλιστα € Li x PY * ^n^ , Ἡφαίστῳ τ᾽ ὄμόδρῳ τε xai αἰθέρι παμυφανόωντι, Κύπριδος E Μισϑεῖσα τελείοις ἐν λιμένεσσιν, εἴτ᾽ ὀλίγον μείζων εἴτ᾽ οὐ πολὺ ἔσχεν ἐλάσσων" 210 ἐχ τῶν aiu τ᾽ ἔγεντο xat ἄλλης εἴδεα σαρχός. ^ * * (quo NE πρὶ PTS eti, [Jvey H δὲ χθὼν ἐπίηρος ἐν εὐτύχτοις χοάνοισιν τὰ δύο τῶν ὀχτὼ μερέων λάχε Νήστιδος Αἴγλης» , MN € , M , 2 , Y , τέσσαρα δ᾽ Ἡφαίστοιο" τὰ δ᾽ ὀστέα λευχὰ γένοντο, ἁρμονίης χόλλησιν ἀρηρότα θεσπεσίηθεν. x - * 215 Ὥς δ᾽ ὅτ᾽ noc γάλα λευχὸν ἐγόμφωσεν xat ἔδησεν. » - * Ταῦτα τρίχες xat φύλλα xxt οἰωνῶν πτερὰ πυχνὰ καὶ φλονίδες γίγνονται ἐπὶ στιδαροῖσι μέλεσσιν. Ἰόλφοις ἀσχήσασα χαταστόργοις ᾿Αφροδίτη. * L4 * 920 ὡς δ᾽ ὅτε τις πρόοδον νοέων ὡπλίσσατο λύχνον, χειμερίην διὰ νύκτα πυρὸς σέλας αἰθομένοιο, ἅψας παντοίων ἀνέμων λαμπτῆρας ἀμοργούς" otc ἀνέμων μὲν πνεῦμα διασχιδνᾶσιν ἀέντων, φῶς δ᾽ ἔξω διαθρῶσχον, ὅσον ταναώτερον ἦεν, 225 λάμπεσχεν κατὰ βηλὸν d ἀτ τειρέσιν, ἀχτίνεσσιν" ὡς δὲ τότ᾽ ἐν μήνιγξιν ἐεργμένον ὠγύγιον πῦρ λεπτῆς εἰν ὀθόνησι λοχάζετο κύχλοπα xov: αἱ δ᾽ ὕδατος μὲν βένθος ἀπέστεγον ἀμφινάοντος, πῦρ δ᾽ ἔξω διαθρῶσχον ὅσον ταναώτερον εν: * * * 220 χορυφὰς ἑτέρας ἑτέρησι προσάπτων μύθων, μήτε λόγων ἀτραπὸν μίαν... . « -- δὶς γὰρ καὶ τρὶς δεῖ ὅ,.τι δὴ χαλόν ἐστιν ἐνισπεῖν. * * * Ei δ᾽ ἄγε, νῦν τοι ἐγὼ λέξω ise ἡλίου SEE ἦν, χαὶ τίνος ἐξεγένοντο τὰ νῦν ἐσορώμενα πάντα, 296 γαῖά τε xaX πόντος πολυκύμων ἠδ᾽ ὑγρὸς ἀήρ, Ψιτὰν ἠδ᾽ αἰθὴρ σφίγγων περὶ χύχλον ἅπαντα, et mixta quz prius pura, permutalis {Ὑἱ{69} itineribus. His autem mixtis funduntur sexcenta mortalium genera omnibus przedita formis , mirabile visu. - * * Terra autem plerumque viribus par coiit cum his : cum Vulcano et imbre et perlucido aethere, in Veneris jugali portu conquiescens, sive paulo major, sive non multo minor fuit ex his sanguis et reliqua caro facta est. * LI * At tellus benigna in vasis bene fabricatis duas ex octo partibus sortita est pellucida Lymphe, quattuor autem Vulcani, quae ossa alba facla sunt, compagis vinculo divinitus constricta. * * * ut quum eoagulum constringit et colligat lac album. ^ * » Haec in pilos et frondes ac densas avium plumas et squamas abeunt, quibus valida membra obducantur. * ^ L * e quibus oculos formavit acres diva Venus. * * * vinculis amabilibus ornans Venus. * * L4 Ut quum quis iter meditans lychnum preeparavit, hiemalem per noclem ignis lumen ardentis , accensa omnium ventorum prohibitrice laterna , qua ventorum quidem flatus dispellit spirantium, lux autem foras emicans quanto latius funditur, (tanto magis) collustrat viam indomitis radiis : ita tum ille in membranis inclusus nativus iiis tenues intra tunicas circularem pupillam imple! ; bz vero aquze quidem vim defendunt circumfluentis , ignis autem foras emicans quanto latius funditur, . . . * -* * sermonum capita alia aliis adnectens, neque unum disserendi tenorem (servans) . . . . . bis enim ac ter quidquid honestum est dici convenit. * * * Age vero, nunc tibi dicam primum solis originem atque unde orta sint quz nunc cernuntur omnia , terra atque mare undosum et liquidus aer, Titan atque cether circumcirca omnia coercens. EMPEDOCLIS CARMINA. Εἴπερ ἀπείρονα γῆς τε βάθη xal δαψιλὸς αἰθήρ, ὡς διὰ πολλῶν δὴ βροτέων ῥηθέντα ματαίως ἐχχέχυται στομάτων, ὀλίγον τοῦ παντὸς ἰδόντων, ..... 0 ἥλιος ὀξυδελής, τερπνὴ δ᾽ ἱλαρή τε σελήνη. ἀλλ᾽ 6 μὲν ἁλισθεὶς μέγαν οὐρανὸν ἀμφιπολεύει. ἀνταυγεῖ πρὸς Ὄλυμπον ἀταρθήτοισι προσώποις. ἡ δὲ φλὸξ ἱλάειρα μινυνθαδΐης τύχεν αἴσης. * * * ᾿ὃς αὐγὴ τύψασα σεληναίης χύχλον εὐρύν. - * * 345 χυχλοτερὲς περὶ γαῖαν ἑλίσσεται ἀλλότριον φῶς. ἅρματος ὡς ἴχνος περὶ γῆν ἀνελίσσεται ἄχραν. ἀθρεῖ μὲν γὰρ ἄναχτος ἐναντίον ἁγέα κύχλον. * * * ἀπεσχέδασεν δέ ol αὐγὰς ἐς γαῖαν χαθύπερθεν, ἀπεσχνίφωσε δὲ γαίης 250 τόσσον ὅσον τ᾽ εὖρος γλαυχώπιδος ἔπλετο μήνης. - * * ; EE d " ; , νύχτα δὲ γαῖα τίθησιν ὑφισταμένη φαέεσσιν, * * * vux tóc ἐρημαίης ἀλαώπιδος. * * * [καὶ μέλαν ἐν βυθῷ ποταμοῦ σχιύεντος ἔνεστι, χαὶ σηραγγώδεσσιν ὁμῶς χαθορᾶται ἐν ἄντροις] * * * 265 πολλὰ δ᾽ ἔνερθ᾽ ὕδεος πυρὰ καίεται. - - - φῦλον ἄμουσον ἄγουσα πολυσπερέων χαμασήνων. * * * ἂλς ἐπάγη διπῆσιν ἐωσμένος ἠελίοιο. SA EE: * - γῆς ἱδρῶτα θάλασσαν. * - * (ἀλλ᾽ αἰθὴρ ) μαχρῇσι xav χθόνα δύετο δοίζοις. 260 οὕτω γὰρ συνέκυρσε θέων τότε, πολλάχι δ᾽ ἄλλως Si infinila sint et terra profunda et vastus eether, quemadmodum multi mortales temere loquentes ore effutiunt, exiguam universi partem contemhplati, . . . * * * Sol acute jaculans , jucunda vero lzetaque luna. * * * llle vero se volvendo magnum circumvehitur cce'um. * * * Refulgens Olympum intrepido vultu contuetur, Laeta vero lux sortem cito transituram nacta est. * * * Sic solis jubar feriens latum lunz orbem. * * * Orbis in modum circa terram volvitur lumen alienum. currus velut orbita circa terrae oram subvolvitur. contuetur enim ex adverso sanctum Phaobi orbem. * * ΕΣ dispellit solis radios desuper in terram pertinentes, et terrae inumbrat spatium tantum, quanta est latitudo glaucae lun. * * * noctem vero terra facit solis luminibus objecta. * * * noctis desertae ac caca. * * »* Et niger in fundo fluvii color exstat ab umbra, atque cavernosis ilidem spectatur in antris. * * * multi autem sub aqua ignes ardent. * * * ( mare) inscitum genus vehens fecundorum piscium. * * * Sal concretus est, solis ictibus pulsatus. * * mare terr? sudorem. * * * (sed aether) longis stridoribus terram subibat ; ita enim tum forte accidit , ut curreret , sepe vero aliter. 8 ἘΜΠΕΔΟΚΛΕΟΥ͂Σ EIIH. (ἔκθορε μὲν πρῶτον πῦρ) χαρπαλίμως ἀνόπαιον. - * * ἄρθμια μὲν γὰρ πάνθ᾽ αὑτῶν ἐγένοντο μέρεσσιν, ἠλέχτωρ τε χθών τε χαὶ οὐρανὸς ἠδὲ θάλασσα, ὅσσα νυν ἐν θνητοῖσιν ἀποπλαγχθέντα πέφυχεν. Ξ05 ὡς δ᾽ αὕτως ὅσα κρᾶσιν ἐπαρχέα μᾶλλον ἔασιν, ἀλλήλοις ἔστερχται, ὁμοιωθέντ᾽ ᾿Αφροδίτη. ἐχθρὰ δ᾽ ἀπ᾽ ἀλλήλων πλεῖστον διέχουσιν, ἄμιχτα γέννη τε χράσει τε χαὶ εἴδεσιν ἐχμάχτοισι, πάντη συγγίγνεσθαι ἀήθεα xo μάλα λυγρά, 470 νειχεογεννήτοισιν ὅτι σφίσι δύσχολος ὀργή. * * * 71,05 μὲν οὖν ἰότητι τύχης πεφρόνηχεν ἅπαντα. x * * χαὶ χαθόσον μὲν ἀραιότατα ξυνέχυρσε πεσόντα. x E z Weste -: πυρὶ δ᾽ αὐξάνεται πῦρ, αὔξει δὲ χθὼν μὲν σφέτερον δέμας, αἰθέρα δ᾽ αἰθήρ. á ! evep μᾶς; * * * “15 ἄλφιτον ὕδατι χολλήσας. e « - ee eee τ - ᾿ NN ΓΝ σφεοανὴν Φφιλοτητα. 1 Li EK TOY AEYTEPOY TON ΦΥΣΙΚΩΝ. Εἰ δ᾽ ἔτι σοι περὶ τῶνδε λιπόξυλος ἔπλετο πίστις, E ^ πῶς ὕδατος γαίης τε x«i αἰθέρος ἠελίου τε χιρναμένων χροιαί τ᾽ εἴδη τε γενοίατο θνητῶν 280 τόσο᾽, ὅσα νῦν γεγάασι συναρμοσθέντ᾽ ᾿Αφροδίτη... * * * MN x ; T πῶς xa δένδρεα μαχρὰ χαὶ εἰνάλιοι χαμασῆνες.... * - * - , ὡς τότ᾽ ἔπειτ᾽ ἐδίηνε Κύπρις χθόνα δηρὸν ἐν Qu po εἴδεα χαὶ ποιοῦσα θοῷ πυρὶ δῶχε χρατῦναι * * * MA— Mg x δ τὰ δ᾽ ἐχτοῦ V. τῶν ὃ ὅσ ἔσω μὲν πυχνᾶ, τὰ Ó. EXTOUL μανὰ πέπηγε, TERI DE , ; I ; 28$ Κύπριδος ἐν παλάμης πλάσιος τοιῇςδε τυχόντα... * * * οὕτω δ᾽ Qoroxet μαχρὰ δένδρεα πρῶτον ἐλαίας. * * - οὕνεκεν ὀψίγονοί τε σίδαι καὶ ὑπέρφλοα μῆλα. -* * * ( primum quidem iznis) raptim sublimis (emicuit). * * »* Congruentia enim omnia cum suis quceque partibus exsli- iguis terraque et celum atque mare, [terunt, quacunque inde delibatze nunc inter res mortales errant. Similiter quze ad miscendum magis idonea sunt, mutuo sese amant , Venere consociata. Infesta vero a se invicem multum distant , dissociabilia genere et temperie et formarum effigie , coalescere omnino insueta valdeque tristia , quoniam ipsis discordi ingenio nalis morosa est indoles. * »* Hac igitar Fortunae voluntate sapiunt omnia. * * * Et quidem quatenus forte accidit, ut tenuissimze partes [con- gregarentur. igne vero augescit ignis , terra suum auget corpus, aerem aer. * * * farinam aqua conglutinans. . .. . * amicitiam vehementem. E SECUNDO PHYSICORUM. Si vero tibi adhuc de his rebus fluxa fides est, quomodo aqua et terra atque aere izneque mixtis colores formzeque mortalium fiant, tot numero, quot nunc exstant a Venere conflata. . . * * * quomodo et arbores procere et marini pisces . . . .. » * * sic tum Venus terram diu imbre humectavit , [ dit. mortalium eliam figuras formans celeri igni durandas de- * * - Horum interiora densa, exteriora rara facta sunt , Veneris arte talem adepta figuram. .. .. . .- * * * ita arbores procerz quasi ova pariunt, primum olivas. * * * quoniam serotina punica el succosa mala. - * * $^ 3d E EMPEDOCLIS CARMINA. 9 οἶνος ὑπὸ φλοιῷ πέλεται σαπὲν ἐν ξύλῳ ὕδωρ. * * * εἰ γὰρ ταῦτ᾽ ἀδινῆσι τορῶς πραπίδεσσι νοήσας 990 εὐμενέως χαθαρῇσιν ἐποπτεύσης μελέτησιν, ταῦτά τε σοι μάλα πάντα OU αἰῶνρς παρέσονται, ἄλλα τε πόλλ᾽ ἀπὸ τῶν χεχτήσεαι" αὐτὰ γὰρ αὔξει ταῦτ᾽ ὀργὴ χατὰ φῶτας, ὅπη φύσις ἐστὶν ἑκάστῳ. εἰ δὲ σύ γ᾽ ἀλλοίων ἐπορέξεαι οἷα κατ᾽ ἄνδρας 395 μυρία δεινὰ πέλονται, τάτ᾽ ἀμδλύνουσι μερίμνας, ζῆν ἄφαρ ἐχλείψουσι περιπλομένοιο χρόνοιο σφῶν αὐτῶν ποθέοντα φίλην ἐπὶ γένναν ἱκέσθαι" πάντα γὰρ ἴσθι φρόνησιν ἔχειν καὶ νώματος αἶσαν. μειλιχίη τε χάρις στυγέει δύςτλητον ἀνάγχην. - * * 300 τοῦτο μὲν ἐν χόγχαισι θαλασσονόμοις βαρυνώτοις χαὶ ἐπὶ χηρύχων τε λιθοῤῥίνων τε γελωνῶν, ἔνθ᾽ ὄψει χθόνα χρωτὸς ὑπέρτατα ναιετάουσαν. * * * DT αὐτὰρ ἐχίνοις ὀξυδελεῖς χαῖται νώτοις ἐπιπεφρίχασιν. * * - 305 Κύπριδος ἐν παλάμησιν ὅτε ξύμπρωτ᾽ ἐφύοντο. * * * πολυαίματον ἧπαρ. 3 πολλαὶ μὲν χόρσαι ἀναύχενες ἐδλάστησαν, γυμνοὶ δ᾽ ἐπλάζοντο βραχίονες εὔνιδες ὥμων, ὄμματά τ᾽ ol ἐπλανᾶτο πενητεύοντα μετώπων. - * * 310 αὐτὰρ ἐπεὶ χατὰ μεῖζον ἐμίσγετο δαίμονι δαίμων, ταῦτά τε συμπίπτεσχον ὅπη συνέχυρσεν ἕχαστα, ἄλλα τε πρὸς τοῖς πολλὰ διηνεχὲς ἐξεγένοντο. * * * πολλὰ μὲν ἀμφιπρόσωπα xal ἀμφίστερν᾽ ἐφύοντο, βουγενῇ ἀνδρόπρωρα, τὰ δ᾽ ἔμπαλιν ἐξανέτελλον 815 ἀνδροφυῇ βούχρανα, μεμιγμένα τῇ μὲν ἀπ’ ἀνδρῶν, τῇ δὲ γυναιχοφυῆ,, τρυφεροῖς ἠσχημένα γυίοις. * * - εἰλίποδ᾽ ἀχριτόγυια. * * * νῦν δ᾽ ἄγ᾽, ὅπως ἀνδρῶν τε πολυχλαύτων τε γυναι- ἐννυχίους ὅρπηχκας ἀνήγαγε χρινόμενον πῦρ, [κῶν 330 τῶνδε χλύ᾽" οὐ γὰρ μῦθος ἀπόσχοπος οὐδ᾽ ἀδαήμων. οὐλοφυεῖς μὲν πρῶτα τύποι χθονὸς ἐξανέτελλον, Vinum sub cortice est putrefacta in ligno aqua. * * * Si enim ista densis praecordiis diligenter percepta benevole pura mentis agitatione contemplatus fueris , et hiec tibi cuncta perpetuo aderunt, et alia mulla inde orta possidebis; ipsa enim auget hiec inter mortales cupiditas , prout cuique ingenium est. Quodsi diversa desiderabis qualia inter homines infinita sunt mala, mentis hebetantia curam, vitam cito relinquent circumacto temporis orbe, ad suum queque carissimum genus venire cupientia ; omnia enim scito intellectus et mentis esse consortia. * * »* blandaque Gratia intolerabilem horret Necessitatem. * » * Id quidem in conchis marinis gravi tergo onustis atque in buccinis et saxea cute testudinibus, in quibus videbis terram corporis summa tenentem. * 2 * at echinis lerga selis tanquam spiculis horrent. * * » quando primum Veneris arte exstiterunt. * -* * jecur mullo przditum sanguine. Quomodo multa quidem capita cervicibus orba pullula- nuda vero brachia humeris vidua vagabantur, oculique soli oberrabant frontibus carentes, [runt, * * - At postquam magis consociatze sunt divinge naturz, et ista coierunt, prouti quceque forte obvia fuerant, et alia ad haec multa continenter exorta sunt. -* " * Multa quidem ereverunt bifrontia et bipectora , illa quidem bove nata humana facie, hzec contra exstitere hominibus genita bovino capite; alia partim e maribus partim muliebri sexu, mollibus ornata membris. [ mixta, * * * flexis pedibus , membris indiscretis. * * * [lacrimosarum Nunc vero age, [ut discas] quomodo virorum mulierumque nocturnam prolem secedens flamma produxerit, [ ratio est. hoc audi; haud enim aliena a proposito neque indocta nar- Primum integra hominum simulacra e tellure prodibant, 10 ἘΜΠΕΔΟΚΛΕΟΥ͂Σ EIIH. E , "^ , 1 ὅδ n » ἀμφοτέρων ὕδατός τε xat οὔδεος αἶσαν ἔχοντες. τοὺς μὲν πῦρ ἀνέπεμπ᾽ ἐθέλον πρὸς ὁμοῖον ἱκέσθαι, οὔτε τι πω μελέων ἐρατὸν δέμας ἐμφαίνοντας, ki , - 325 οὔτ᾽ ἐνοπὴν οὔτ᾽ αὖ ἐπιχώριον ἀνδράσι viov. * * * ἀλλὰ διέσπασται μελέων φύσις" ἢ μὲν ἐν ἀνδρός, $ δὲ γυναιχὸς Ev. . . .. * * * τοὺς δέ τε xal πόθος εἷλε δι᾽ ὄψιος ἀμμιχϑέντας. - * * £y δ᾽ ἐχύθη καθαροῖς ἀδῥεν, τελέθουσι γυναικῶν 330 Ψύχεος ἀντιάσαντα ( γένη). - - * λιμένας σχιστοὺς Ἀφροδίτης. * * * 5 , * , y» ἐν γὰρ θερμοτέρῳ τὸ χατ ἄῤῥενας ἔπλετο γαστρός" ὶ - ^ xai μέλανες διὰ τοῦτο xal dy γδρωδέστεροι ἄνδρες χαὶ λαχνήεντες μᾶλλον. x . * 335 δοιῶν δ᾽ ἐξ ἄρθρων ἁρμὸς συμπήγνυται αἰεί. * * * (τὸ γάλα) μηνὸς ἐν ὀγδοάτου δεχάτη πύον ἔπλετο λευχόν. * * * γνῶθ᾽, ὅτι πάντων εἰσὶν ἀποῤῥοαί, ὅσσ᾽ ἐγένοντο. * - - M ' ὡς γλυχὺ μὲν γλυχὺ μάρπτε, iid ὃ M * * * 840 οἴνῳ ὕδωρ μᾶλλον πέλει ἄρθμιον, αὐτὰρ ἐλαίῳ οὖχ ἐθέλει. * * - βύσσῳ δὲ ξανθῇ χόχχου χαταμίσγεται (ἄνθος). - * - ὧδε δ᾽ ἀναπνεῖ πάντα xad ἐχπνεῖ: πᾶσι λίφαιμοι σαρχῶν σύριγγες πύματον χατὰ σῶμα τέτανται, 25 xat σφιν ἐπὶ στομίοις πυχναῖς τέτρηνται ἄλοξιν δινῶν ἔσχατα τέρθρα διαμπερές, ὥστε φόνον μὲν χεύθειν, αἰθέρι δ᾽ εὐπορίην διόδοισι τετμῆσθαι. ἔνθεν ἔπειθ᾽ ὁπόταν μὲν ἀπαίΐξη τέρεν αἷμα, αἰθὴρ παφλάζων χατανίσσεται οἴδματ ] μάργῳ, 350 εὖτε δ᾽ ἀναθρώσχῃ, πάλιν ἐχπνεῖ, ὥσπερ ὅταν παῖς, utriusque elementi, aquze et terre, consortia : hec emittebat ignis ad sui similem naturam tendens, nondum venustam membrorum figuram habentia , nec vocem nec proprium quidem hominibus genitale. * * * sed discerpta est membrorum natura , partim in viri, partim in mulieris ( semine inclusa ). * * ΕΣ hos etiam congregatos conversantesque oculorum obtutu [cepit desiderium. * * * infunditur puris locis mas , fit autem feminarum genus, poslquam frigus nactum est. * * ΕΣ bifidos Veneris portus. * * * Tn calidiore enim ventris parte est marium locus; ideoque nigri sunt viri et robustiores et magis hirsuti (quam femina). * * * Arliculis semper consfat junctura duobus. * * * (lac) decimo octavi mensis die exstitit pus album. * * * Scito rerum omnium, quz ort sunt , esse effluvia. * * * sic dulcia quaerunt dulcia , amara advolant ad amara , acula petunt acuta , calida coeunt cum calidis. * * * Aqua cum vino facilius consociatur, sed cum oleo misceri non vult. * * * Bysso autem flavae coccineus color admiscetur. - * * Sic autem respirant omnia et exspirant. Omnibus exsan- carnis fistulae summum per corpus porriguntur, [gues et ipsis ad illarum oscilla crebris foraminibus terebrata est penitus narium prominens extremitas, ita ut cruorem qui- cohibeant, aeri vero facilis via per meatus patefacta sit. [dem Illinc tum quum resiluerit tenuis sanguis, aér fervens descendit vehementi zestu ; [puella quum vero prosiluerit, rursus exspirat aér. Ut quando - EMPEDOCLIS CARMINA. 11 χλεψύδρῃς παίζησι διιπετέος χαλχοῖο, εὖτε μὲν αὐλοῦ πορθμὸν ἐπ᾽ εὐειδεῖ χερὶ θεῖσα εἰς ὕδατος βάπτησι τέρεν δέμας ἀργυρέοιο, οὗ τότ᾽ ἐς ἄγγοςδ᾽ ὄὅμδρος ἐσέρχεται, ἀλλά μιν εἴργει 805 ἀέρος ὄγχος ἔσωθε πεσὼν ἐπὶ τρήματα πυχνά, εἰσόχ᾽ ἀποστεγάση πυχινὸν ῥόον" αὐτάρ ἔπειτα πνεύματος ἐλλείποντος ἐσέρχεται αἴσιμον ὕδωρ. ὡς δ᾽ αὕτως ὅθ᾽ ὕδωρ μὲν ἔχη κάτα βένθεα χαλχοῦ, πορθμοῦ χωσθέντος βροτέῳ χροὶ ἠδὲ πόροιο, 850 αἰθὴρ ἐχτὸς ἔσω λελιημένος ὄμθρον ἐρύχει ἀμφὶ πύλας ἰσῦμοῖο δυσηχέος, ἄκρα χρατύνων, εἰσόχε χειρὶ μεθῇ" τότε δ᾽ αὖ πάλιν, ἔμπαλιν ἢ πρίν, πνεύματος ἐμπίπτοντος ὑπεχθέει αἴσιμον ὕδωρ. ὡς δ᾽ αὕτως τέρεν αἷμα χλαδασσόμενον διὰ γυίων 405 ὁππότε μὲν παλίνορσον ἀπαΐξειε μυχόνδε, αἰθέρος εὐθὺς ῥεῦμα χατέρχεται οἴδματι θῦον, εὖτε δ᾽ ἀναθρώσχη, πάλιν ἐκπνεῖ ἶσον ὀπίσσω. - * * ; , M - SES χέμματα θηρείων μελέων μυχτῆρσιν ἐρευνῶν. - - * ὧδε μὲν οὖν πνοιῆς τε λελόγχασι πάντα xal ὀσμῶν * * * 370 σάρχινον ὄζον. * * - (ὀφθαλμῶν) μία γίγνεται ἀμφοτέρων ὄψ. αἵματος ἐν πελάγεσσι τεθραμμένη ἀντιθροοῦντος, τῇ τε νόημα μάλιστα χυχλίσχεται ἀνθρώποισιν" αἷμα γὰρ ἀνθρώποις περικάρδιόν ἐστι νόημα. * " * M *. x “ 9.» » , 376 πρὸς παρεὸν γὰρ μῆτις ἀέξεται ἀνθρώποισιν. * Δὲ - ὅσσον τ᾽ ἀλλοῖοι μετέφυν, τόσον ἄρ σφισιν αἰεὶ καὶ τὸ φρονεῖν ἀλλοῖα παρίστατο. * * * γαίῃ μὲν γὰρ γαῖαν ὀπώπαμεν, ὕδατι δ᾽ ὕδωρ, αἰθέρι δ᾽ αἰθέρα δῖον, ἀτὰρ πυρὶ πῦρ ἀΐδηλον, Ene piv sies - 2 380 στοργῇ δὲ στοργήν, νεῖχος δέ τε νείχεϊ λυγρῷ" £x τούτων γὰρ πάντα πεπήγασιν ἁρμοσθέντα, xal τούτοις φρονέουσι xa ἥδοντ᾽ ἠδ᾽ ἀνιῶνται. ^ * EK TOY TPITOY TON ΦΥΣΙΚΩ͂Ν. Ei γὰρ ἐφημερίων ἕνεχέν τί σοι, ἀμόροτε Μοῦσα, clepsydra ludit fulgentis wris , quum tubi os pulchrae manui impositum immerserit in mollem argentez aquae liquorem, lympha quidem in vas non intrat , sed arcet eam aéris moles extrinsecus crebris foraminibus allapsa , donec*letexerit densum aéris fluxum; tum vero aura deficiente utilis humor ingreditur. Similiter quando aqua tenet fundum aheni , lbi ore et meatu humana manu obstructo, aér extrinsecus ingruens cohibet imbrem circum islhmi strepentis portas, extrema obtinens , donec manu remittat (virgo) ; tum vero rursus, contra quam illabente aura , effugit utilis humor. [antea , Similiter ergo tenuis sanguis per membra agitatus quando refugiens interiora subit, statim aéris fluctus descendit zestuans ; quando autem prosilit , alter pariter retroactus exspirat. * * ΕΣ Ferinorum membrorum cubilia naribus indagans. * * * Sic igitur spiritum et odoratum cuncta sorlita sunt. * * » carneum nodum. * * * (oculorum) unus est amborum obtutus. * * * (Mens) sanguinis in undis alitur obstrepentis , ubi intellectus precipue versatur in hominibus : sanguis enim cordi suffusus hominibus est intellectus. * * * Pro re presenti enim sapientia crescit hominibus. * * * Quatenus variato corpore mutantur, eatenus semper iis etiam varie sapere contingit. * * * Terra enim terram cognoscimus , aqua vero aquam, ;ethere autem zetherem divinum , sed igne ignem edacem , amore amorem litemque lite funesta : ex his enim omnia conflata constant , perque hec sapiunt et gaudent ac dolent. * * * E TERTIO PHYSICORUM. Si enim morlalium causa tibi , Musa imrrorlalis , 390 $95 400 4085 410 420 EMHEAOKAEOYX EIIH. ἡμετέρης ἔμελεν πρώην διὰ φροντίδος ἐλθεῖν, εὐχομένῳ νῦν αὖτε παρίστασο, Καλλιό μιόπεια, ἀμφὶ θεῶν μαχάρων ἀγαθὸν λόγον ἐμφαίνοντι. * * » ὄλβιος ὃς θείων πραπίδων ἐ ἐχτήσατο πλοῦτον, δειλὸς δ᾽ ᾧ σχοτόεσσα θεῶν πέρι δόξα μέμηλεν. » * * οὖκ ἔστιν πελάσασθ᾽ οὐδ᾽ ὀφθαλμοῖσιν ἐφιχτὸν ἡμετέροις ἢ χερσὶ λαδεῖν, ἥπερ γε μεγίστη Ξ: : πειθοῦς ἀνθρώποισιν ἁμαξιτὸς εἰς φρένα πίπτει. οὔτε γὰρ ἀνδρομέη χεφαλῇ κατὰ γυῖα χέχασται, 3 LY EJ ^ , : , : FN “1 οὗ μὲν ἀπαὶ νώτοιο δύο χλάδοι ἀΐσσονται, , , 5 M Ὁ 9 , NS , οὗ πόδες. οὐ θοὰ γοῦν᾽, οὐ μήδεα λαχνήεντα, 213 S ne E ν 267 x H M ἀλλὰ φρὴν ἱερὴ καὶ ἀθέσφατος ἔπλετο μοῦνον, φροντίσι χόσμον ἅπαντα χαταΐσσουσα θοῇῆσιν. EK ΤΩΝ ΚΑΘΑΡΜΩΝ. Ὦ oot, ot μέγα ἄστυ χατὰ ξανθοῦ Ἀχράγαντος , : Me- VES E e P 5» Los , »* ναίετ᾽ ἀν᾽ ἄχρα πόλευς, ἀγαθῶν μελεδήμονες ἔρ- ξείνων αἰδοῖοι λιμένες, χαχότητος ἄπειροι. [γων; , NOQNMPMY EE 3o y * “αίρετ᾽" ἐγὼ δ᾽ ὕμμιν θεὸς ἄμ. ροτος, οὐχέτι θνητὸς πωλεῦμαι μετὰ πᾶσι τετιμένος, ὥσπερ ἔοιχε, ταινίαις τε περίστεπτος στέφεσίν τε θαλείοις. "Toti ἅμ᾽ ev. ἂν ἵχωμαι ἐς ἄστεα τηλεθόωντα, 2 , 2M ξὶ σεδί «οἵ δ ἅμ £ ἀνδράσιν ἠδὲ γυναιξὶ σεδίζομαι" οἱ δ᾽ ἅμ᾽ ἕπονται μυρίοι, ἐξερέοντες ὅπη πρὸς κέρδος ἀταρπός, oi μὲν μαντοσυνέων χεχρημένοι., οἵ δ᾽ ἐπὶ νούσων NOR E x J 5» $2^5/ (δηρὸν δὴ χαλεπῆσι πεπαρμένοι ἀμφ᾽ ὀδύνῃσι) I "EN MCN s CR ME, "m τὴν παντοίων ἐπύθοντο χλύειν εὐηκέα βάξιν. [πρήσσων, Ἀλλὰ τί τοῖςδ᾽ ἐπίχειμ᾽, ὡσεὶ μέγα χρῆμά τι T 3 ; εἰ θνητῶν περίειμι πολυφθορέων ἀνθρώπων; * * * ^6 ^5^ P ὦ φίλοι, οἶδα μὲν οὖν ὅτ᾽ ἀληθείη παρὰ μύθοις, ^ τι οὗς ἐγὼ ἐξερέω: μάλα δ᾽ ἀρ γαλέ ^n γε τέτυχται ἀνδράσι χαὶ δύσζηλος ἐπὶ φρένα πίστιος δρμή. » * » TE - ; - σαρχῶν ἀλλογνῶτι περιστέλλουσα χιτῶνι. * »* * ἀμφιθρότην χθόνα, ἐχ μὲν γὰρ ζῴων ἐτίθει νεχρά, εἴδε᾽ ἀμείδων. Fax * * τὸς τις ἦν χείνοισιν Ἄρης θεὸς οὐδὲ Κυδοιμὸς οὐδὲ Ζεὺς βασιλεὺς οὐδὲ Κρόνος οὐδὲ Ποσειδῶν, ἀλλὰ Κύπρις βασίλεια τὴν οἵγ᾽ εὐσεδέεσσιν ἀγάλμασιν ἵλάσχοντο γραπτοῖς τε ζῴοισι μύροισί τε δαιδαλεόδμοις σμύρνης τ᾽ ἀχρήτου θυσίαις λιβάνου τε θυώδους, curz erat nuper ia mentem mihi venire, precanti nunc rursus ades , Calliopea , de diis beatis bona verba dicenti. * * » Beatus qui divine mentis amplitudinem nactus est, miser cui obscura de diis opinio placet. * * * (Deo) appropinquare non possumus, neque oculis eum asse- nostris,nec manibus prehendere,qua quidem amplissima[qui persuasionis via in hominum mentem se insinuat. Neque enim humano capite in corpore ornatus est, neque ei e dorso duo prosiliunt rami, non pedes, non agilia genua, non penis hirsutus , sed mens fantum est sancta atque immensa, cogitalione celeri mundum universum percurrens. E LUSTRALIBUS CARMINIBUS. O amici qui magnam flavi Acragantis urbem summa in parte habilatis, honestarum rerum studiosi, venerabiles hospitum portus, pravitatis immunes, salvete! ego vobis non amplius mortalis sed immortalis versor inter omnes cultus , ut par est , [deus vittis cinctus coronisque convivalibus. Quorum quando florentes urbes intravi , simul a viris et mulieribus bonoror, qui me comitantur innumeri , percontantes qua lucri via pateat, alii vaticiniis indigentes, alii in morbis (diu quippe szvis cruciati doloribus) variis lenientia verba audire querunt. Cur vero liis insisto , quasi magnum quid agam , si caducis antecello mortalibus? * * * O amici, certo quidem scio veritatem adesse verbis , qua ego enuntiabo, sed admodum molestus saltem est hominibus et invidiosus fidei in animum illapsus. * * * (Natura) alieno induens eos carnis amictu. * * (corpus) tellurem homines circumdantem. E vivis enim mortua faciebat, species commutans. * * » Neque iis Mars ullus erat deus neque Tumultus, ' neque rex Jupiter neque Saturnus neque Neptunus, sed rezina Venus : quam illi piis placare solebant signis et pictis imaginibus unguentisque fragrantibus myrrhaeque pura et turis odorati suffitu , 2 Ri 430 435 440 4i5 455 EMPEDOCLIS CARMINA, 13 ξουθῶν τε σπονδὰς μελίτων ῥιπτοῦντες ἐς οὖδας" ταύρων δ᾽ ἀχρήτοισι φόνοις οὐ δεύετο βωμός, » , - v *, , , ἀλλὰ μύσος τοῦτ᾽ ἔσχεν ἐν ἀνθρώποισι μέγιστον; θυμὸν ἀποῤῥαίσαντας ἐέξδμεναι ἠέα γυῖα. ἣν δέ τις ἐν χείνοισιν ἀνὴρ περιώσιχ εἰδὼς ὃς δὴ μήκιστον πραπίδων ἐχτήσατο πλοῦτον, παντοίων τὰ μάλιστα σοφῶν ἐπιήρανος ἔργων. ὅππότε γὰρ πάσῃσιν ὀρέξαιτο πραπίδεσσιν, -, - ῥεῖά ye τῶν ὄντων πάντων λεύσσεσχεν ἕχαστον, xai τε δέχ᾽ ἀνθρώπων καί τ᾽ εἴχοσιν αἰώνεσσιν. * " - ἦσαν γὰρ χτίλα παντὰ xat ἀνθρώποισι προσηνῆ» φῆρές τ᾽ οἰωνοί τε, φιλοφροσύνη τε δεδήει, δένδρεα δ᾽ ἐμπεδόφυλλα χαὶ ἐμπεδόκαρπα τεθήλει, χαρπῶν ἀφθονίησι χατήρεα πάντ᾽ ἐνιαυτόν. ^ * * οὗ πέλεται τοῖς μὲν θεμιτὸν τόδε, τοῖς δ᾽ ἀθέμιστον, ^ ^ , , ὅν. ^ , , , ἀλλὰ τὸ μὲν πάντων νόμιμον διά τ᾽ εὐρυμέδοντος αἰθέρος ἠνεχέως τέταται διά τ᾽ ἀπλέτου αὐγῆς. * * * ' οὗ παύσεσθε φόνοιο δυσηχέος; οὐχ ἐσορᾶτε ἀλλήλους δάπτοντες ἀχηδείησι νόοιο ; * * * μορφὴν δ᾽ ἀλλάξαντα πατὴρ φίλον υἱὸν ἀείρας σφάζει ἐπευχόμενος, μέγα νήπιος" ὗς δ᾽ ἐδόησε λισσόμενος θύοντ᾽- ὃ δ᾽ ἀνηχούστησεν δμοχλέων, σφάξας δ᾽ ἐν μεγάροισι χαχὴν ἀλεγύνατο δαῖτα, Ἢ * ^ "» * Pot ^ ^ M , τὸ ὡς δ᾽ αὕτως πατέρ᾽ υἱὸς ἑλὼν χαὶ μητέρα παῖδες θυμὸν ἀποῤῥαίσαντε φίλας κατὰ σάρχας ἔδουσιν. ΒΕ * * ἐν θήρεσσι λέοντες ὀρειλεχέες χαυαιεῦναι , , , M /, LED , γίγνονται, δάφναι δ᾽ ἐνὶ δένδρεσιν ἠὐχόμοισιν. * * LJ δάφνης γὰρ χλωρῶν φύλλων ἀπὸ πάμπαν ἔχεσθε. * * * δειλοὶ, πάνδειλοι, χυάμων ἄπο χεῖρας ἔχεσθε. * * * , S , 3. φ LOS - Ll χρηνάων ἀπὸ πέντ᾽ ἀνιμῶντας ἀτειρέϊ y ox χρὴ μὲν ἀποῤῥύπτεσθαι. ..... * * * γηστεῦσαι χαχότητος. τοιγάρτοι χαλεπῆσιν ἀλύοντες χαχότησιν " Tue , , οὔποτε δειλαίων ἀχέων λωφήσετε θυμόν. * * et flavi libamenta mellis in solum fundentes. Non vero taurorum mero cruore imbuebatur ara, sed piaculum id erat inter homines maximum , ereptà animá mansuefa comedere membra. Erat vero inter illos vir quidam admodum doctus qui amplissimas ingenii opes possidebat, variis doctrinae studiis maxime imbutus. Quando enim tota mente contenderet , facile perspiciebat singula ex isto rerum omnium numero , quie tum decem, tum viginti hominum szeculis usu veniunt. * * * Erant enim mansueta omnia et mitia hominibus, fereeque volucresque, et benevolentia vigebat, arbores autem. perpetuo frondentes semperque frugiferze pomorum copia obsilze totum per annum. Üflorebant , * * * Non aliis hoc fas est, aliis nefas, sed communis omnium lex perque late dominantem aérem perque immensum cceli lumen uno tenore patet. k * * * Nonne desistelis a ezede horrisona? nonne videtis viscera vos vestra mutua socordia dilaniare ? * * * Mutata filium dilectum forma pater sublimem raptum caediL preces fundens , admodum stolidus; sus autem clamat supplicans furenti : hic vero non exaudit vociferationem , sed jugulata victima epulas impias in aedibus parat. Pariter patrem arripiens filius matremque liberi , erepta anima, cognatorum caras devorant carnes, * * * Inter feras leones in montibus et hemi cubantes evadunt, lauri autem inter arbores pulchre comatas. * * * A viridibus lauri foliis plane abstinete ! * * * Miseri, heu miseri , a labis abstinete manus. * * * Quinque e fontibus haurientes duro zere ablui oportet. * - * abstemius esto malitia. Propterea, quia feroci exsultatis improbitate, nunquam ab anxiis zegritudinibus animo requiescelis. * * ^ 14 ἘΜΠΕΔΟΚΛΕΟΥ͂Σ EIIH. εἰς δὲ τέλος μάντεις τε χαὶ ὑμνοπόλοι χαὶ ἰητροὶ καὶ πρόμοι ἀνθρώποισιν ἐπιχθονίοισι πέλονται, ἔνθεν ἀναθλαστοῦσι θεοὶ τιμῆσι φέριστοι, τὶ , vw , Ξ » 460 ἀθανάτοις ἄλλοισιν ὁμέστιοι, ἔν τε τραπέζαις εὔνιες ἀνδρείων ἀχέων, ἀπόχηροι, ἀτειρεῖς. EK TON IATPIKQN. Φαάρμαχα δ᾽ ὅσσα γεγᾶσι χαχῶν καὶ γήραος ἄλκαρ , 2 ^ , C ME , F"- , E πεύσῃ, ἐπεὶ μούνῳ σοι ἐγὼ χρανέω τάδε πάντα , , e - παύσεις δ᾽ ἀκαμάτων ἀνέμων μένος, οἵ τ᾽ ἐπὶ γαῖαν 405 ὀρνύμενοι πνοιαῖσι χαταφθινύθουσιν ἄρουραν, V PES OS ; CONT χαὶ πάλιν, εὖτ᾽ ἐθέλησθα, παλίντιτα πνεύματ᾽ ἐπά- θήσεις δ᾽ ἐξ ὄμόροιο χελαινοῦ καίριον αὐχμὸν [ξεις" 5 , , A 3» - - z , ἀνθρώποις, θήσεις δὲ χαὶ ἐξ αὐχμοῖο θερείου ῥεύματα δενδρεόθρεπτα χαλὸν θέρος ἀρδεύσοντα., n M CEOCA4A ; ͵΄ 2c 70 ἄξεις δ᾽ ἐξ Αἴδαο χαταφθιμένου μένος ἀνδρός. ἘΠΙΓΡΑΜΜΑΤΑ. Ἄχρον ἰητρὸν Αχρων᾽ Ἀχραγαντῖνον πατρὸς ἄχρου χρύπτει χρημνὸς ἄχρος πατρίδος ἀκροτάτηφ , E C E TOR) E ee t. Παυσανίην ἰητρὸν ἐπώνυμον Αγχίτου vtov, φῶτ᾽ ᾿ἈΑσχληπιάδην πατρὶς ἔθρεψε Γέλα" 475 ὃ; πολλοὺς μογεροῖσι μαραινομένους χαμάτοισι ; wor βαρ ὯΝ εὖ : φῶτας ἀπέστρεψεν Περσεφόνης θαλάμων. (πρὸς Τηλαύγη, ὥς φασιν) 2... . χλυτὲ χοῦρε Θεανοῦς Πυθαγόρεώ τε ν᾽ (Ἐμπεδοκλέους ἢ ἄλλου ποιητοῦ) 480 Ἴρις 8' Ex πελάγους ἄνεμον φέρει ἢ υέγαν Op pov. Postremo vates et poetze et medici et principes terrestribus hominibus exsistunt , e quibus oriuntur dii honoribus przcellentes , immortalibus aliis contubernales atque inter coenam humanis vacui zrumnis, fati et interitus expertes. E MEDICO CARMINE. Medicamina quotquot sunt, morborum seniique remedia , percipies , quoniam tibi uni haec ego omnia praestabo. Compesces et pertinacium vim ventorum, qui per terras exorti flatibus vastant agros; rursusque, si velis, contraria spiramina immittes. . E nigro imbre opportunam reddes siccitatem hominibus , et vicissim e siccitate zestiva reduces imbres arboribus salubres pulchram segetem irrigaluros , suscitabis ilem ex Orco virum defunctum. - EPIGRAMMATA. Acronem Agrigentinum summum summo patre medicum celsus habet tumulus pracelse patrize. Medicum Pausaniam jure nominatum, Anchili filium , germanum JEsculapii nepotem Gela aluit patria : qui multos tristibus morbis marcescentes viros a Proserpinz thalamis retinuit. --. (Ad Telaugem, ut ferunt) 2s. inclyte Theanus et Pythagorze fili! — (Empedoclis vel alius poet) Iris autem e mari ventum vel magnum imbrem inducit. COMMENTARIUS IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. Vss. 1-10. "Ecc ᾿Ἀνάγχης 407p.a—misuvos ] Plutarchus. de exsilio p. 607, laudat vss. 1-9 omissis versibus 2, 7 et 10, — Vss. 1 et » affert Origenes (Hippolytus) p. 251, ed. Miller; Simpli- cius, Phys. VIII, f. 272 B; Porphyrius ap. Stob. Ecl. H, ὃ p. 384 ed. Heer. (tom. II, p. 664 ed. Gaisf.) inde a verbis θεῶν ψηφ. Vss. 4 et 8 repe- riuntur apud Origenem. (Hippolytum) in hzre- sium omnium refutatione, pag. 249. Vss. 6 et 7 juncti exstant apud Origenem c. Cels. VIII, 53 pag. 780 E, ed. Delarue. Vss. 9 et ro jungunt llierocles ad aur. carm. p. 143 ed. nostr. Ploti- nus Ennead, IV, VIII, x p. 468 C. Asclepius Schol. in Aristot. Metaphysicor. lib. Il, cap. 4, p.629 A, ed. Brand. Philoponus in Physic. lib. I pag. τὸ Ἂς id. de Gener. et Corr. H, f, 59 A ; de Anim. lib. 1 pag. x C. Dictum φυγὰς θεόθεν x. à est apud Porphyr. Sentent. 41 p. 476 ed. Can- tabr, Proclum in Parm. t. IV, p. 141 ed, Cousin. Mermiam in Plat, Phzdr. p. 148 ed. Ast. Plu- tarcho teste Empedocles opus quod de rerum na- tura conscripserat ab his versibus exorsus est. Ait enim : Ὃ δ᾽ ᾿Εμπεδοκλῇς ἐν ἀρχῇ τῆς φιλοσοφίας προαναφωνήσας" Ἔστιν Ἀνάγχης χρῆμα χτλ. Hippo- lytus vero p. 249 hxc de Empedocle tradit : "TotoUzóv τι xal κάλλιστον εἶδος τοῦ χόσμου fj φιλία ex πολλῶν ἕν ἀπεργάζεται. τὸ δὲ νεῖχος τὸ τῆς τῶν χατὰ μέρος διαχοσμήσεως αἴτιον ἐξ ἑνὸς ἐχείνου ἀποσπᾷ xol ᾿ἀπεργάζεται πολλά " καὶ τοῦτό ἐστιν ὃ λέγει περὶ τῆς ἑχυτοῦ γεννήσεως ὃ ᾿Εμπεδοχλῆς " τῶν χαὶ ἐγώ εἶμι φυγὰς θεόθεν χαὶ ἀλήτης, τουτέστι θεὸν χαλῶν τὸ ἕν xal τὴν ἐχείνου ἑνότητα, ἐν ᾧ ἦν πρὶν ὑπὸ τοῦ νείχους ἀποσπασθῆναι xal γενέσθαι ἐν τοῖς πολλοῖς τούτοις τοῖς χατὰ τὴν τοῦ νείχους διαχό- σμησιν. Νείχη (leg. Neixoc) γάρ φησι μαινόμενον, χαὶ τεταραγμένον χαὶ ἄστατον τὸν δημιουργὸν τόνδε (leg. τοῦδε) τοῦ χόσμου 6 ᾿Εμπεδοχλῆς ἀποχαλῶν᾽ αὕτη γάρ ἐστιν ἢ χαταδίχη xal ἀνάγχη τῶν ψυχῶν. ὧν ἀποσπᾷ τὸ νεῖχος ἀπὸ τοῦ ἑνὸς χαὶ δημιουργεῖ xat ἐργάζεται λέγων (fortasse scribendum ἐργάζεται, Λέγει οὖν) τοιοῦτόν τινα τρόπον᾽ ὃς χαὶ ἐπίορχον ἁμαρτήσας ἐπομόσει δαιμόνιοί τε μαχραίωνος λελάχασι βίοιο, * , r , δαίμονας τὰς ψυχὰς λέγων μαχραίωνας, ὅτι εἰσὶν ἀθα- νατοι χαὶ μαχροὺς ζῶσιν αἰῶνας" τρὶς μὲν μυρίας ὥρας ἀπὸ μαχάρων ἀλάλησθε, μαχαρίας (leg. vel μαχαρίους vel si pocticam vocem servavit Hippolytus μάχαρας) χαλῶν τοὺς συνη- γμένους ὑπὸ τῆς φιλίας ἀπὸ τῶν πολλῶν εἰς τὴν ἑνότητα τοῦ χόσμου τοῦ νοητοῦ. Τούτους οὖν φησιν ἀλάλτ- σθαι χαὶ , - M , y^ - φυομένους παντοῖα διὰ χρόνον ἴδεα θνητῶν Ek] ͵ , τς , , ἀργαλέας βιότοιο μεταλλάσσοντα χελεύθους. ᾿Αργαλέας χελεύθους φησὶν εἶναι τῶν ψυχῶν τὰς εἰς τὰ σώματα μεταδολὰς x«l μεταχοσμήσεις. Idem scri- ptor primos duo procmii versus pag. 251 alle- r ^ Lr , n ^ M gat haec prefatus : ᾿Γοῦτον εἶναί φησιν 6 ᾿Εμπεδοχλῆς νόμον μέγιστον τῆς τοῦ παντὸς Otouxrsstos , λέγων ὧδέ πως" Ἔστι τί ἀνάγχη χρῆμα, θεῶν ψήφισμα παλαιόν, τῇ ; ἀΐδιον, πλατέεσσι χατεσφρηγισμένον ὅρχοις * ἀνάγχην χαλῶν τὴν ἐξ ἑνὸς εἰς πολλὰ χατὰ τὸ νεῖχος xul Ex πολλῶν εἰς ἕν χατὰ τὴν φιλίαν μεταθολήν. Quae in ipsius Hippolyti verbis relicta ab editore erant menda appositis uncis sustuli, ita tamen ut ver- suum Empedocleorum quibus tanquam flosculis orationem suam conspersit, rationem non habe- rem. De his igitur ut de ceteris hujus loci versi. bus breviter dicendum. Vs. 1. ἔστιν ἀνάγχης jam Reiskius apud Plutar- chum scripsit pro vulg. ἐστί τι dv. vel ἔστι τι ἀνά- χης, cujus loco Hippolytus habet ἔστι τί ἀνάγχη. Simplicius non ψήφισμα, sed σφράγισμα exhibet quod librariorum negligentiae ascribendum. — Vs. 2. Pro πλατέεσσι male Origenes πλατέεσι. Idem cum Stobao pro χατεσφρηγισμένον praebet χατε- σφραγισμένον. --- Vs. 3. Pro ἀμπλαχίησι φόνῳ φίλα γυῖα μιήνῃ Panzerbieterus p. 2 legendum conjecit ἀμπλακίησι φρενῶν collato Pindaro Pyth. 3, 24 ἀμ- πλαχίαισι φρενῶν dicente et Empedoclis versu 441 ἀχηδείησι νόοιο. Conjectura hec vel propterea repudianda, quod φόνῳ tuetur Plutarchus de esu carn. orat. 1 extr. : Ἀλληγορεῖ γὰρ ἐνταῦθα (5 Ἐμ- πεδοχλῇς) τὰς ψυχάς, ὅτι φόνων xol βρώσεως σαρχῶν xai ἀλληλοφαγίας δίχην τίνουσαι σώμασι θνητοῖς ἐν- δέδενται. Qui. scriptor czedem universe intelligit violentam quandam et improbam cupidinem. Namque interjectis aliquot verbis que ad Tita- nes referuntur sic pergit : Τὸ γὰρ ἐν ἡμῖν ἄλογον xal ἄταχτον καὶ βίαιον, οὗ θεῖον, ἀλλὰ δαιμονικόν, οἵ παλαιοὶ Τιτᾶνας ὠνόμασαν, xad τοῦτό ἐστι τὸ χολαζό- μενον xa δίκην διδόν. Ceterum. neminem puto fu- turum qui contendat desiderari inter ἀμπλαχίησι et φόνῳ voculam ad ligandam orationem accom- modatam. Id enim speciosius quam verius dictum esset, Paulo aliter quidem, sed tamen similiter Euripides Iph. Aul. vs. 975-976 : Τά; εἴσεται σίδηρος, ὃν πρὶν εἷς bob las ἐλθεῖν φόνου κηλῖσιν αἵματι χρανῶ, ubi hzserunt interpretes mirati αἵματι appositum pragresso φόνου χηλίσιν, — Vs. 4. Neque αἵμασιν 3 cum Schneidewino Philol. VI p. 162 neque αἵματος ἢ cum Steinio in verborum ὃς καὶ locum quz sunt apud Hippolytum substitui posse appa- ret, sed duz particulz αὔτως ἢ requiruntur. De primo aoristo ἁμαρτήσας cujus non exstabat ido- neum apud antiquos et bonz note scriptores exemplum, vide Lobeckium ad Phrynichum p- 732multa e posteriorum scriptis congerentem, gui pro éxouóceirecte dedit Schneidewinus. — Vs. 5. Apud Plutarchum vulgo scribitur 2at- μονες οἵτε μαχραίωνες λελόγχασι βίοιο, apud Hippo- lytum , ut vidimus, δαιμόνιοί τε μαχραίωνος λελά- χασι βίοιο. Pluralis οἵτε post τις in ejusmodi stru- ctura nihil habet insolens, modo pro δαίμονες quod parum recte defendit Karstenius, cum Sturzio et BDergkio in Comment. de Emp. proeem. p- 33 ponatur δαίμων. Confer Homer. hymn. in Ven. 285 φάσθαι τοι νύμφης Καλυχώπιδος ἔχγονον εἶναι, ai τόδε ναιετάουσιν ὄρος. RMeliquam versus partem cum Karstenio ita constitui, ut transpo- sitis duobus vocabulis et μαχραίωνες in μαχραίωνος quod nunc etiam Hippolyti auctoritate nititur mutato exararem οἵτε βίοιο λελόγχασι μαχραίωνος. Nam nullum auctorem habet quod Scaliger in codice Lugdunobatavo suspicatus est λελόχασι, neque magis grecum illud λελάχασι est quod ante inventum Hippolytum ab Heeschelio ad Origenem propositum Sturzius recepit. Recte enim ani- madvertit Karstenius λέλαχα (ex εἴληχα factum ) necessario penultimam habere longam diversum- que esse ab epicis formis λελαχεῖν, λελάχητε, λε- λάχωσι, & brevi. In λελόγχασι vero eadem penul- time correptio cernitur qua et alibi apud Em- pedoclem est , velut vs. 369. ὯΩδε μὲν οὖν πνοιῆς τε λελόγχασι πάντα χαὶ ὀσμῶν. Quis praterea credat Empedoclem nulla necessi- tate subactum semel dixisse λέλχχα,, ceteris locis 6 COMMENTARIUS λέλογχα. Cf. vs. 183 γυῖα, τὰ σῶμα λέλογχε, βίου θαλέθουσιν ἐχ ἀχμῇ. Neque nos movet Empedocle- arum quarundam vocum, ut ἀλαῶπις, ἱλάειρα, ἀνδρόπρωρος, conservator Hesychius apud quem legitur λελάχασι, τετεύχασι. Incertum enim , unde haustum sit hoc vocabulum. Denique rejicienda Milleri conjectura qui pro λελάχασι scribi jussit λελάχωσι. Etenim eonjunctivo nihil loci est; λέ- λαχον autem in antiquorum poetarum scriptis valet participem reddidi, participaei, apud re- centiores interdum non differt ab ἔλαχον, ut An- thol. Pal. VIT, 341 θανόντας τύμθος ἕεις λελάχοι. Quod Bergkius postea conjecit οἵτε βίοιο λελόγχασι δηθαίωνος, quia Empedocles in μαχρὸς corripere soleat, minime necessarium est. Quippe utram- que mensuram agnoscit Empedocles. Cf. vs. 28x et 286. Huc accedit quod solus Hesychius hoc nomen in lexico notavit. Est enim apud eum : δηθαίωνας, μαχραίωνας, μαχροδίους, unde quis ve- terum ita dixerit non constat. Prater μαχραίων vero eadem notione apud Empedoclem invenitur δολιχαίων, ut vs. 131 x«l τε θεοὶ δολιχαίωνες, τιμῇσι φέριστοι. Utcunque se res habet, in versu quem vulgavimus δαίμων οἵτε βίοιο λελόγχασι μαχραίωνος nihil est quod magnopere offendat, Cateroqui Plutarcho teste de Orac. def. p. 420 Empedocleam sententiam Epicurei exagitarunt, dicentes ὡς οὗ δυνατόν ἐστι (δαίμονας) φαύλους, χαὶ ἁμαρτητιχοὺς ὄντας μακαρίους χαὶ μαχραίωνας εἶναι, 95. 6-7. 0ri- genes l. c. ἐπειδὴ δὲ σώματι, inquit, συνδεθέντες ἄνθρωποι γεγόνασιν, εἴτε οἰκονομίας τῶν ὅλων Évexev , εἴτε ποινὰς ἁμαρτίας ἀποτιννύντες, εἶθ᾽ ὑπὸ παθημά- τῶν τινῶν τῆς ψυχῆς βαρυνθείσης, μέχρις ἂν τεταγμέ- vat περιόδοις ἐχχαθαρθῇ " δεῖ γὰρ κατὰ τὸν "Ejme— δοχλέα μυρίας ὥρας ἀπὸ μαχάρων ἀλαλῆσθαι (leg. ἀλάλησθαι), γινομένην παντοίαν διὰ χρόνον ἰδέαν θνητῶν. Wyttenbachius ad Plutarchum de Ser. N. Vind. p. 113 et. Astius in Plat, Phaedr. p. 3o9 verba hzc citantes perperam ἀλαλᾶσθαι et γενομόνην scri- bunt. Posteriorem versum ita restituere tentavit Sturzius ( v. 163 ) , ut εἴδεα τῶν θνητῶν παντοῖα διὰ χρυνον ὄντα ab Empedocle exaratum esse vellet, Non multo melior est Karstenii ratio, qui yetvo- μενον παντοῖα διὰ χρεὼ εἴδεα θνητῶν reposuit, hoc sensu: χρεώ μιν γεινόμενον ἀλάλησθαι διὰ παντοῖα εἴδεα θνητῶν. At eo modo turbatur structura, quippe quum accidat, ut infinitivus ἀλάλησθαι e primo versu ἔστιν ἀνάγχης χρῆμα, θεῶν ψήφισμα παλαιόν aptus ad sequentia etiam pertineat. Potior est altera ejusdein. viri docti suspicio διὰ χρέος legi posse affirmantis. Tum igitur sensus erit : * * τρῖς μὲν m Mp mom m« axAhomm -— AM LU LC c IN EMPEDOCLIS CARMINUM ,RELIQUIAS. 11 ψήρισμά ἐστιν ἀλάλησθαί μιν γιγνομ. παντοῖα εἴδεα θν. διὰ χρέος necessitate varias induentem morta- lium formas. Neque tamen sic locus persanatus videtur. Bergkius conjecit τρίς μιν μυρίας ὥρας ἀπὸ μαχάρων ἀλάλησθαι,, γινόμενον παντοῖα διὰ χρόνου εἴδεα θνητῶν, In qua conjectura nihil displicet prater γινόμενον quod epici sermonis consuetudo aut in γιγνόμενον, quemadmodum Panzerbietero placuit, aut in γεινόμενον » ut ego posui, converti postulat. Possis etiam cum Steinio φυόμενον scri- bere, rejecta Hippolyti lectione φυομένους quam miror Schneidewinum retinuisse. Neque tamen pro ἀπὸ μαχάρων cum recentissimo Empedoclis editore rescribendum ἀπαὶ μαχάρων propter vs. 393 ob μὲν ἀπαὶ νώτοιο δύο χλάδοι ἀΐσσονται, ubi variat scriptura, — Vs. 8 integer servatus est ab Hippolyto. — Vss. 9-10. Apud Plutarchum legitur τὴν καὶ ἐγὼ νῦν εἶμι φυγὰς θεόθεν xal ἀλήτης, qu:e verba interpretibus negotia facessivisse non mirandum. Etenim dubium est quo referatur τὴν, quod Karstenius intellecto 695v vel πλάνην expli- cari vult, quum fieri possit, ut ante hunc ver- sum unus alterve exciderit. Alii melius esse rati quse supersunt corrigere quam quz perierunt spectare pro τὴν rescripserunt vel τῇ vel τῶν sub- audito μαχάρων. Windetus in Crenii fascic. 1V Opusc. hist. ac phil. p. 85 legi jusserat δὴν xoi ἐγὼ νῦν εἶμι, quod non improbabatur Sturzio. Philo- ponus l. c. praebet ὡς xai ἐγὼ δεῦρ᾽ εἶμι es ipsum εἶμι Plotinus videtur repperisse l. l. dicens : ᾿Εμπεδοχλῆς εἰπών, ἁμαρτανούσαις νόμον εἶναι ταῖς ψυχαῖς. πεσεῖν ἐνταῦθα, χαὶ αὐτὸς φυγὰς θεόθεν γενό- μενος ἥχειν, πίσυνος μαινομένῳ γείχει. Verum fa- cile permutantur εἶμι et εἰμί ; neque Philopono et Plotino magis fidendum quam Plutarcho. Ascle- pius Schol. in. Aristot. Metaph. p. 629. a. ed. Brand, eadem verba sic citat : MO Ὡς xoi ἐγὼ δεῦρ εἰμὶ φυγὰς θεόθεν χαὶ ἀλήτης veixei αἰθομένῳ πίσυνος. Bergkius haud secus atque Scaliger suspicatus est poetam scripsisse τῶν xai ἐγὼ νῦν εἶμι, quod nunc etiam Hippolytus agnoscit qui tamen omit- tit νῦν. Mihi videtur legendum ὡς xai ἐγὼ νῦν εἶμι in quo Philoponus et Asclepius conspirant. Sed ne quis hoc temere fierj putet, presertim quum Schneidewinus τῶν unice verum existimaverit , paulo accuratius de hoc genitivo dicamus. Ac per se patet, quoniam τῶν epicorum more in his Empedocleis carminibus tam pro τούτων, quam pro ὧν esse solet, bonum poetam hujusmodi ge- nitivum non multis verbis interpositis ad nomen aliquod sive dictum sive intellectum accommo- dare, sed haud magno intervallo superioribus PHILOS. GREC. 1. annectere Y2353 : quomodo JEschylus facit in Suppl. Μηδ᾽ ἐξ ἀέλπτων χἀπρομηθήτων πόλει γεῖχος γένηται " τῶν γὰρ οὐ δεῖται πόλις. Quamobrem quzritur, quo pertineat τῶν, Sive igitur eruditus ille vir cujus memini cum Wyt- tenbachio subaudivit μαχάρων, sive quod veri- similius est ad δαίμονας rettulit, neutrum com- mode fieri posse liquet. Friget enim τῶν μαχάρων, ut jam Sturzius vidit p. 449, quia θεόθεν sequi- tur; τούτων τῶν δαιμόνων autem tolerabilius foret, nisi longior esset sententiainterjecta, Quum vero φυγὰς ad θεόθεν, non ad τῶν trahi oporteat, hic exoritur sensus non admodum commodus : Quo- rum [horum } et ego [ geniorum e ccetu ] eztorris e calo sum et errabundus , Discordice furenti pa- rens. Ut igitur illud τῶν intelligi posse concedo : ita Empedoclem sic scripsisse in ipso carminum exordio parum probabile judico , nisi forte plu- res etiam exciderunt versus. Sensit hoc, ni fal- lor, Henr. Steinius qui post ἀῤγαλέας βιότοιο με- ταλλάσσοντα χελεύθους posuit quattuor versiculos e Plutarchi libro de Is. et Osir. p. 36x ( vs. 32- 35 αἰθέριον----πάντες. τῶν xoà ἐγὼ xA. ) depromtos ; satis apte, si quis τῶν tueri velit. At quum in tanto testium numero qui hoc de geniorum exsi- lio et ipso Empedocle exsule commentum illu- strant nemo hos quattuor versus superioribus adjunxerit, malui ad Philoponi lectionem redire quam de rebus incertis meo arbitrio statuere, Huc accedit quod quattuor illi versus inserti in- choatam constructionem turbant, qua pretermis- sis illis si cum Philopono ὡς legas, szquabiliter decurrit. Caeterum. verbis. Empedocleis Plutar- chus subjungit : Τὴν γένεσιν ἀποδημίαν ὑποχορίζε- ται, τῷ πραοτάτῳ τῶν ὀνομάτων τὸ δ᾽ ἀληθέστατον, φεύγει (5, ψυχὴ) καὶ πλανᾶται θείοις ἐλαυνομένη δόγ- ἊΣ μᾶσι χαι νομοις. Vss. 1:-12. Afferunt hos versus Clemens Alexandrinus Strom. VI p. 627 D; Philostratus Apoll. vit. I, 1, p. 2; Athenzeus Dipn. VIII p. 365 E; Diogenes Laertius VIII s. 77 ; Themi- stius in pem de An. I, f. 72 B; Philoponus de An. I, lit. D p. 16; Olympiodorus in Platon. Phzd. c, 15 cit. Fischer. p. 295 ; Cyrillus c. Ju- lian, VII p. 243 D; Origenes Philos. IlI; Anthol. Grzc. Bosch. t. 1 p. 338 ; Eustath. in Od.lib XVIII p. 1838, 52; Suidas in v. 'Eux:?.; Cedrenus Chron. t. 1 p. 157 Par.; Arsenius in Violario. Latine redditos citat Chalcidius in Tim. p. 286. Prima verba apud Origenem in hunc modum scribuntur : ἤτοι μὲν γὰρ éy—, apud Cedrenum vero : ἤτοι μὲν πρῶτα χοῦρος ἐγενόμην χόρη τε. 2 n 18 Librariorum culpa in Eustathii loco omittitur ποτ᾽, cujus loco in Arsenii libro male exaratum est αὖτ᾽, Pro χοῦρός τε χόρη τε plures inverso or- dine habent χούρη τε xógoc τε, ut Athenzus,, The- mistius, Cyrillus, Philostratus, Eustathius, Suidas. Sed major etiam scripturz discrepantia in altero versu est. Clemens et Arsenius εἶν ἁλὶ ἔλλοπος ; Cyrillus εἶν ἁλὶ gaituoc; alii εἰν ἁλὶ νή- χυτος, ut testatur Casaubonus ad Athenzum. Laertius ἐξ ἁλὸς ἔμπυρος ( cod. ἔμπειρος); Athenzi codd. ἐξ ἁλὸς ἔμπορος (ut Dind), ἔμπνοος ( ut Cas.) vel ἔμπυρος ; Origenes uno loco ἔμπορος, altero ἔλλοπος ; Olympiodorus du.2opoc (ἔμπορος 3): Philoponus ἔμπορος ; Eustathius £uzvooz; Antho- logia Bosch. ἔμπυρος ; Cedrenus : xoi θὴρ xai θά- μνος xat ἐξ ἁλὸς ἔμπνοος ἰχθύς. Denique pro θάμνος τ᾽ οἰωνός τε nonnulli teste Oleario in Philostr. 1. €. πτώμενος oltvóc τε, et pro ἔμπορος J. Kuhnius in Laert. l. ]. male conjecit ἔμπυος ἰχθύς. Jam quod Sturzius ex hac tanta lectionis varietate col- legit, bis terve hos versiculos ab Empedocle carminibus intextos esse, id mihi nullo pacto probatur. Nam plerique omnes scriptores verba Empedoclea memoriter laudarunt. Karstenius non plane rejicit: εἶν ἁλὶ ἔμπορος, id est propria significatione &Aíropoc , ἁλίπλοος maris navigator. Sed vix dubium est, quin Empedocles scripserit εἰν ἁλὶ ἔλλοπος, quod ut doctius vocabulum tuen- tur Stephanus, Scaliger, Sturzius atque ipse Karstenius. De sententia sub hoc nomine sub- jecta vetus controversia est. Nam vel ipsi pisces vocantur ἔλλοπες ut apud Nicandrum Alexiph. v. 481 p. 154 ed. Lehrs, vel ἔλλοψ (hzc enim vulgaris forma est) pro adjectivo accipitur, ut sit mutus sive voce interclusus, Ἰλλομένην xoi xx- θειργομένην τὴν ὄπα ἔχων, qui significatus inter plerosque scriptores convenit. Alii ἔλλοπας ἰχθῦς squamosos esse volunt διὰ τὸ εἶναι λεπιδωτοί. Con- fer locos in Parisiensi thesauro collectos et in- terpretes Hesychii s. h. v. At recte Casaubonus ad Athen. VII p. 308 B observavit ἔλλεσθαι non proprie significare εἴργεσθαι, ideoque ἔλλοπες si valeat idem quod ἄφωνοι potius exponendum esse ἐλλιπεῖς τὴν ὄπα. Non aliter Hesychius qui ἔλλοπες interpretatur ἐλλείποντες τῆς ὁπός, τουτέστιν ἄφϑογ- γοι, ἄφωνοι. Hzc derivatio non valde arrisit Kar- stenio qui vocem Empedocleam cum Schneidero in Lex. 6r. ab ἑλλός vel 26 ducit, quod cogna- tum est verbis ἐλύω, εἰλύω et ἑλίσσω volvo, agito. Atque in Odyssea T, 228 £25; vocatur hinnuleus propter agilitatem. Sed apud Sophoclem Aj. 1297 Br. sunt qui ἕλλοῖς ἰχθύσι de velocibus, alii qui de mutis interpretentur. Huc accedit quod Hesychius ἕλλόν esse dicit ἀγαθόν, γλαυχόν γαροπόν, ἐνθαλάτ- COMMENTARIUS τιον, ταχύ, ἄφωνον, ὑγρόν, ἔλαφον veoyvóv. Quam- obrem non astipulor Karstenio, in versu Empce- docleo ἔλλοπον ἰχθύν prapetem piscem esse per- hibenti,siquidem verbum ex ἐλλὸς et ποῦς constare vult, ut ex ἐλλόπους breviatum sit ἔλλοπος vel potius ἐλλόπος, quomodo ἀρτίπος et ἀελλόπος i. e. ἀρτίπους et ἀελλόπους scribunt. Quz enim ad fir- mandam hanc analogiam apta esse existimat exempla vocum ἀρτίπος et ἀελλόπος, his contra- rium efficitur. Nam quum inter ἔλλοψ et ἔλλοπος ca intercedat ratio quam metaplasmi nomine vocamus, si re vera ἔλλοπος nihil esset nisi ἐλλό- τους, similiter ab ἀρτίπος et ἀελλόπος formari pos- set ἄρτιψ et ἀέλλοψ, quz neque inveniuntur neque unquam usitata fuerunt. Est igitur ἔλλοψ, unde ἔλλοπος manavit, nomen primarium quod ex ἐλ-- λός et ὄν conflatunr vix aliter interpretari licet, quam a Plutarcho Symp. VIIH, 8 (Vol. VII p- 907 ed. Reisk ) aliisque factum est, qui pisces à poetis hoc vocabulo propter ἀφωνίαν designari contendunt. Postremo sententia ad animorum ex aliis in alia corpora migrationem spectans non abhorret a Pythagorz przceptis, quem Jo. Chry- sostomus Hom. ΕΓ in Joann, c. » t. VIII p. τὸ Montf. horum versuum ratione habita cum Em- pedocle temere confudit. Sic autem ait : Πυθαγό- ρας δὲ τὴν μεγίστην “Ελλάδα καταλαῤὼν xal γοητείας ἐπιδείξας εἴδη μυρία...«χαὶ ἀνθρώπους ἀφεὶς διδάξαι τι τῶν χρησίμων, ἐπαίξευσεν ὅτι ἴσον ἦν χυάμους φαγεῖν xal τὰς τῶν γεννησαμένων χεφαλάς" xal τοὺς συνοντας μὲν θάμνος ἐγένετο, ποτὲ δὲ χόρη, ποτὲ δὲ ἰχθύς. Idem effatum perstringunt Basilius M. Hexaem. VII, » t. I p. 71. Bened. Hermias Irris. Gentil. p. 176 B; Tertullian. de Anim. c. 32. Vss. 13-14 exstant apud Porphyrium de Ab- stin. IT, 3x p. 161 Rher. Quo die primum ma- ctatze viclimz carnibus gustatis se polluisset, eum diem omnium sibi malorum initium fuisse Em- pedocles conqueritur. Quare hzc verba qua Stur- zius ad χαθαρμοὺς pertinere ratus est cum Kar- stenio in hunc locum transtuli, ubi poeta cum reliquorum geniorum sorte suam ipsius vicem de- plorat. Neque tamen Sturzianam rationem pror- sus rejecerim. Nihil corruptum est in posteriore versu : πρὶν σχέτλι᾽ ἔργα βορᾶς περὶ χείλεσι μητί-- σασθαι. Similiter in Odyss. lib. XII v. 373 οἱ δ᾽ ἕταροι μέγα ἔργον ἐμητίσαντο μένοντες. Est autem ἔργον μητίομαι in. mentem. mihi venit committere facinus, facinus molior et incepto vel re deliberata opus aggredior. Quum autem non simpliciter ἔργα μητίσασθαι, sed ἔργα βορᾶς μητίσασθαι dixerit Empedocles, non erat quod Karstenius χείλεσι μητίσασθαι inconcinnum judicaret pariterque in ἔπειθεν, ὅτι δὴ f τοῦ διδασχάλου Ψυχὴ ποτὲ IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 19 illo quod praecedit περὶ offenderet. Namque, ut philosophi verbis utar : ὃ ἔργα βορᾶς μητισάμενος τοῖς vs ὀδοῦσι xal τοῖς περιχειμένοις χείλεσιν ἐμητί-- σατο. Hinc patet περὶ pro adverbio esse haben- dum, ut in Hymno in Cer. v. 276 : Ὡς εἰποῦσα θεὰ μέγεθός τε xa εἶδος ἄμειψε, γῆρας ἀπωσαμένη, περί τ᾽ ἀμφί τε χάλλος ἄητο. Neque vero audiendus Rei- skius, cujus interpretatio callide et artificiose (i. e. περὶ) committere scelera. labiis Karstenio quoque non satisfecit. Quippe apertum est cy£- τλι᾿ ἔργα βορᾶς περὶ χείλεσι μμητίσασθαι valere : ne- faria devorandi scelera circumcirca labiis admit- tere, id est, nefandas dapes non primoribus labris gustare ( ἄχροις χείλεσι γεύσασθαι) , sed to- tis circa labiis attingere. Ex his qu: modo dicta sunt, conficitur minime necessariam esse Kar- Stenii correctionem μαστεύσασθαι. Vss, 15-16 servavit Clemens Al. Strom. IV p. 4795 priorem versum Plutarchus de Exsilio p. 607 (Vol. VIII p. 397 ed. Reisk.) ; Stobzeus Floril. Tit. 4o tom. 11] p. 8o ed. Gaisf. Verbis Empedocleis, quibus philosophus prioris vitz desiderium exprimit, sic przfatur Clemens : 057 ὑδρίζων τὸν πειράζοντα (i, e. diabolum) παιδεύων δέ, οἶμαι, καὶ ἐλέγχων 3E τ ACE ; "T ἐξ otc τιμῆς xat οἵου μήχεος ὀλθου, ὥς φησιν ᾿Πμπεδοχλῆς, ὧδε λιπὼν χατὰ θνητῶν ἀνα - στρέφεται, In priore versu pro χαὶ οἵου Plutarcho auctore legendum esse τε xai ὅσσου apparet, sed qua subjungit Clemens, in iis quoque versus vestigia superesse nemo non videt. Karstenius pro λιπὼν posuit πεσὼν propter Plotini verba ci- tata ad v. 9 et pro ἀναστρέφεται, ἀναστρέφομαι. Quum vero deesset nomen ad quod referretur χατὰ przepositio , Empedoclem non male suspica- tus est scripsisse vel ὧδε πεσὼν δειλαῖος ἀναστρέ- φομαι μετὰ ὑνητῶν vel ὧδε πεσὼν χευθμῶνας ἀναστρέ- φομαι χάτα θνητῶν. Bergkius de Emp. prooem. p. 33 conjecit ὧδε λιπὼν λειμῶνας ἀναστρέφομαι χατὰ θνητῶν, quod vereor ut probari possit. Mihi litterarum. ductus versusque reliquias intuenti exarandum videtur ὧδε τάλας λειμῶνας ἀναστρέφο-- μαι χάτα θνητῶν. Neque enim quidquam obstat , quin ὧδε idem esse hic statuamus quod οὕτως, quam vim plerisque Homeri et tragicorum locis huic particulz tribui convenit velut apud Xschy- lum Prom. v. 159 τίς ὧδε τλησικάρδιος θεῶν ὅτῳ τάδ᾽ ἐπιχαρῇ ; quamvis Buttmanno Gramm. ampl. tom, ΠῚ p. 286 assentiar τοπυκὴν illam vocula significationem quam Aristarchus in Homericis carminibus reperiri negabat ( vid. Lehrs. de Ari- starchi studiis Homericis p. 84) omni ztate. in usu fuisse dicenti. Vs. 17. legitur apud Clementem Alex, Strom. ΠῚ p. 432 B. Declarat poeta quem dolorem per- ceperit ex aspectu terri, quum primum e deo- rum sedibus exturbatus in hanc. vitam profici- sceretur, Excidit fortasse hujusmodi versiculus : y Y * , ,*21Y E , απτεέροὸς (V, θνητὸς προτέρου τ αἰωνος ἀμερθείς ante χλαῦσά τε x. z. δ. Id probabiliter colligas ex Hieroclis in carmen aur. comm. p. 186 ἡ δὲ ἔφε- σις τὴῦ φεύγοντος τὸν τῆς Ἄτης λειμῶνα πρὸς τὸν τῆς ἀληθείας ἐπείγεται λειμῶνα " ὃν ἀπολιπὼν τῇ δρμῇ τῆς πτεροῤῥυήσεως εἰς γήινον ἔρχεται σῶμα ὀλθίου αἰῶνος ἀμερθείς, in quibus verbis versuum Empedocle- orum reliquias inesse poética dictio arguit. Vss. 18-21. ἀτερπέα χῶρον---ἠλάσχουσιν ] Hos versus praeter 20 laudat Hierocles in Aur. Carm. Ρ- 143 ed, nostr. Vss. 19 et 21, omisso item vs. 20, Synesius de Prov. I p. 89 D; posteriorem horum idem Ep. 148 p. 283. Vss. 19 et 20 Pro- clus in Cratylum p. 103 ed. Boisson., non adjecto Empedoclis nomine, sed horum posterior, a me uncis inclusus, injuria philosopho qualis nunc est ascribi videtur. Vs, 21 citat etiam Julianus hnperator in Orat. 7. Hierocles de genii sive hominis lapsu in terram locutus ita pergit : ἄνεισι δὲ καὶ τὴν ἀρχαίαν ἕξιν ἀναλαμθάνει, εἰ φύγοι τὰ περὶ γῆν χαὶ τὸν ἀτερπέα γῶρον," ὡς αὐτὸς λέγει, ἔνθα Φόνος τε Κότος τε χαὶ ἄλλων ἔθνεα Κηρῶν, “εἰς ὃν οἵ ἐμπεσόντες ΓΑ τῆς ἂν λειμῶνα---ἠλάσχουσιν΄΄. Unde conjicias ἠἡλάσχουσι non ad Φόνος et Κότος a poeta esse relatum, sed ad eos qui e colo in terram deciderint ( τοὺς ἐμπεσόντας), atque errasse Syne- sium, qui versum ἔνθα Φόνος χτὰ. cum postremo ἼΛτης---ὐἠλάσχουσιν jungit. Fortasse excidit hujus- modi versus : οἷς μέροπες δειλοὶ μάλα τειρόμενοι φρένας aiv ante Ἄτης χτὰ. Non magna lectionis diversitas est. Hieroclis editiones pleraque clau- dicante metro habent : Ἄτης ἀνὰ Jets. τε xxt σχό- τος probatum olim Scaligero apud Karst. p. 165; cod. Med. àv λειυῶνα quod ego recepi pag. 143 meze editionis. Synesius : "A. ἐν λεινῶνι xac σχό- τον. Julianus : "A. ἐν λειμῶνι χατὰ σχότον ἠλά- σχονται. Omnino ponendum ἂν λειμῶνα quod pro- pter formze insolentiam a librariis mutatum est in ἐν λειμῶνι. Noti sunt loci Homerici , in quibus ἂν vel ἂμ pro ἀνὰ ponitur. Similiter JEschyl. Supplic. v. 346 ( v. 362 ed. Schutz) λευχύστικτον ὡς δάμαλιν ἂμ. πέτραις ἡλιθάτοις. Cf. Boeckh. v. 1. Pind. Ol. VII, 61. Miramur autem hoc ἂν a Kar- stenio et Bergkio sine accentu esse scriptum. Praeterea epici sermonis consuetudo, quam Em- pedocles potissimum sequitur, non (τὸ) σχότος requirit, sed (τὸν) cxózov , quz viri docti pro- miscua habuerunt, Denique lierocles φόνος pra- 2, 90 bet. Synesius 90ovoc; Proclus inverso ordine χότος τε φόνος τε exhibet. Vss. 18-19. ἀτερπέα χῶρον, ἔνθα «bóvog χτλ.] Quod de terra dicit Empedocles, id multo ante de Orco dixerat Homerus Odyss. 2, 94 : Ἤλυθες, ὄφρα ἴδη νέκυας xv ἀτερπέα χῶρον. liinc consentaneum erat a philosopho in terris eadem monstra poni, que a poetis ad inferos detruduntur. Émpedocli enim hzc terrestris ho- minum habitatio , ut calamitatum et miseriarum domicilium, parum differre ab ea quam poetae excogitarunt Plutonis domo videtur. Quumque animus corpori inclusus libere vagari non possit, idem dicas Empedoclem de his rebus statuisse, quod Macrobius Somn. Scip. I, 10 de antiquis niysteriorum auctoribus przdicat, Sic autem ait : « Qui per diversas gentes auctores constituendis sacris ceerimoniarum fuerunt, aliud esse inferos negaverunt quam ipsa corpora, quibus incluse animae carcerem feedum tenebris , horridum sor- dibus et cruore patiuntur : hoc animz sepul- crum, hoc Ditis concava, hoc inferos vocaverunt.» Plura fortasse in hac Empedoclea descriptione temporum injuria nobis invidit , quorum deside- rium Virgiliana Inferorum descriptio /En. VI, 273 seqq. lenire potest. Vs. 20. αὐχμηραί τε νόσοι xat σήψιες ἔργα τε ῥευ- στὰ! Hunc versum quem Proclus cum superiore connectit , EÉmpedocle indignum censuit Karste- nius profectumque a seriore quodam χρησμολόγῳ qui interdum Émpedocleos versus tanquam splendidos pannos suis neniis assuere ausi es- sent. Ac profecto istud σήψιες ἔργα τε ῥευστά redo- let posteriorem zetatem qua vocabula a fluminis et unde similitudine, quam Heraclitus jam et Plato usurpaverant, sumpta rebus humanis ac- commodare consueverat. Nam rerum natura nominatur a Plutarcho Qu. Ron. vol. VII p. 87 ἣ ῥευστὴ οὐσία. Similiter Scriptor Incredibilium c. 9, p- 88 Gal., ubi de Narcisso loquitur : οὗ τὰρ εἰς ὕδωρ ἀπεπνίγη, ἀλλ᾽ ἐν τῇ ῥευστῇ τοῦ ἐνύλου σώματος φύσει τὴν ἑαυτοῦ θεασάμενος σκιάν, ἤτοι τὴν ἐν τῷ σώματι ζωήν. Quod. vero Karstenius addit, eodem sensu a Proclo in Tim. V p. 339 ubi Em- pedoclis etiam mentio habetur memorari ex ora- culo quodam σχολιὰ ῥεῖθρα, id longe alio spectat. Procli verba sunt : ὃ μὲν ποταμὸς ( mox Πλάτωνι) οὐ τὸ ἀνθρώπινον δὴ σῶμα σημαίνει μόνον, ἀλλὰ xal πᾶσαν τὴν περιχειμένην ἔξωθεν ἡμῖν γένεσιν... «οὕτω δὲ xai ἐν Πολιτεία (6 Πλάτων ) τὸν τῆς Λήθης ποτα- μὸν ἀπεχάλεσε πᾶσαν τὴν γενεσιοῦργον φύσιν, ἐν ἧ χαὶ ἡ Λήθη xal 6 τῆς Ἄτης λειμών, ὥς φησιν Ἔμπε- δοκλῆς.... «καὶ τὰ σχολιὰ ῥεῖθρα, δφ᾽ ὧν πολλοὶ xaza- COMMENTARIUS σύρονται, ὡς τὰ λόγιά φησιν. Hic cave cum docto illo viro σχολιὰ ῥεῖθρα οἱ ἔργα ῥευστά paria esse existimes. Vates iste σχολιὰ ῥεῖθρα vocavit flumina sinuosa, quorum tanquam torrentium vi homi— nes deorsum rapiuntur, quod ego non omnino de rebus fluxis cum Karstenio interpretor, sed de periculis et voluptatibus quee mortales inopinan- tes sepe precipites agunt, Contra ἔργα ῥευστά sunt opera fluxa ac cito peritura ideoque vana. Jamsi locum Virgilianum cujus supra mentionem feci cum his Empedocleis reliquiis conferimus , fateamur oportet, esse quandam inter Virgilii verba Pallentesque habitant Morbi tristisque senectus , et hunc, de quo disputamus , Empedoclis ver- sum similitudinem, fierique posse, ut Romanus poeta Siculum vatem imitatus sit. Id si recte sumo, hic versus Agrigentino philosopho non tam ab aliis suppositus, quam aliena manu in- terpolatus est. Quippe suspicor Hieroclem in suo carminum Empedocleorum exemplo duos versus inter ἔνθα dbóvoz—K ov. et Ἄτης ἂν----ἠλάσχουσιν collocatos, qui male exarati essent, ita ut sin- gulz voces non zque bene legerentur, sententiae autem summa appareret, repperisse ideoque eum indicasse ἠλάσχουσι non ad Φόνος et Κότος, sed ad τοὺς ἐμπεσόντας δαίμονας pertinere, lidem ver- sus in aliis exemplaribus fortasse aut eadem ne- gligentia seripti aut omissi erant. Quapropter nullum eorum vestigium apud Synesium vide- mus, At Proclus alterum horum versuum vel suo Marte restituere aggressus est vel ab aliis quoquo modo ad numeros revocatum exhibuit. Qua quum ita sint, putaverim hanc monstrorum de- scriptionem ita esse ab Empedocle olim compo- sitam : "Ev0x. Φόνος τε Κότος τε καὶ ἄλλων ἔθνεα Κηρῶν, ὠχραὶ xal νοῦσοι xal γῆρας i^ ἔργα μάταια, οἷς μέροπες δειλοὶ μάλα τειρόμενοι φρένας αἰὲν LJ ^ Led , , , / Ἄτης ἂν λειμῶνά τε xal σχότον ἠλάσχουσιν. In altero versu ὡχραὶ νοῦσοι, pallentes morbi, pro αὐχμηραὶ quod suspectum habeo rescripsi,, deinde σήψιες., cujus loco prior etas plerumque σηπεδών vel σαπρότης dicebat, Virgilio duce mu- tavi in γῆρας, denique pro ῥευστά posui μάταια, quod vocabulum , ut Pindarum aliosque qui in dispari genere elaborarunt poetas taceam , inter elegiacos ''heognis potissimum frequentavit, ve- lut vs. 143 ( p. 7 Poet. Gnom., ed. Brunck ) ἄνθρω- mot δὲ μάταια νομίζομεν, εἰδότες οὐδέν. Cf. ibid. pag. 20 v. 479 et 484, pag. 21 v. 499. Quod Empedocles de terra carmine vaticinans vana IN RMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 2t mortalibus opera ascribit, Virgilius autem infe- ros celebrans pro eorum foribus vana somnia statuit : id suo quemque argumento convenien- ter facere sponte patet. Vs. 21. Ἄτης λειμὼν nominatur terrestris ho- minum habitatio et geniorum e cclo profugorum sedes. Eadem translatione Plato Soph. p. 222 A πλούτου xal νεότητος λειμῶνας ἀφθόνους dicit et Plu- tarch. Mor. p. 1088 D (p. 477 vol. X ed. Reisk.) νομὰς xat λειμῶνας ἀμφιλαφεῖς ἡ δονῶν. Pluraexempla citant Karstenius ad h. l.; Creuzer in Plotin. de puler. pag. 102, n. 67; Ast. in Platon. Phadr. p.305 sq. Cf. etiam "Thesaur. Parisiens. s. v. λειμών. Empedoclis effatum. breviter perstringit "Themistius Orat. XX p. 240 C : ἐν τῷ χλύδωνι xai τῷ λειμῶνι τῆς Ἄτης. ldem orat. XIII. ejus meminit his verbis : μηδὲ "Ey mz20xJet συγχωροῦντες ἀληθὴ λέγειν, δυσφημοῦντες τὸν ἔγγειον τόπον xol Ἄλτης λειμῶνα ἐπονομάζοντι. Adde Nicephor. Pro- gymn. in Rhett, Gr. Vol. I p. 487 ecl. Walz. et p. 493 ubi juncta videmus ᾿Εριννύων ἄλσος et λειμὼν "Acns. — σχότος ut apud. Latinos tenebras haud raro de terrestri hominum vita dici satis constat, Cf, Lucret, lI, 14. Apud Graecos pre- cipue hoc vocabulum similesque voces frequen- tant Neoplatonici. Sic Proclus in Plat. Timaum p. 339 : ἐνάψασα (ἣ ψυχὴν ἐν τῷ σώματι φῶς, αὐτὴ δὴ ἐν σχότῳ γεγονυῖα. Cf. Plotin. de puler. p. 56, ed. Creuz. et Olympiodor. in Plat, Gorg. cit. a Creuz, ibid. p. 282. Vss, 22-25 exstant apud Plutarch. de An. tranq. p. 4745 Vol. VIE p. 854 ed. Reisk. Vs. attingit idem scriptor de Is. et Os. p. 37o D; Vol. VII p. 460. Vs. 35 μελάγχ. ᾿Ασάφ. Tzetzes Chil. XII, vs, 575. Plutarchus bominum vitam non perpe- tuis voluptatibus rebusque secundis affluere , sed rerum prosperarum cursum malis temperari os- tendens, rejecta Menandri sententia, qui nascenti unicuique bonum genium vitz magistrum adesse putaverat , Empedocleum judicium probat. Cujus diversitas in hoc posita est, quod Agrigentinus philosophus unumquemque nostrum, postquam natus est, arripi gubernarique a duplicibus fatis geniisque docuerat, vel ut grece dicit : (ὡς Ἔμ- πεδοχλῆς) διτταί τινες ἕχαστον ἡμῶν γενόμενον πα- ραλαμθάνουσι xai χατάρχονται μοῖραι χαὶ δαίμονες, ubi χατάρχονται mutandum in χατάρχουσι. Addit Plutarchus hos versus, quibus .Geuii partim boni partim mali, vite human: moderatores , memorantur. llorum autem nominibus, qua poeta tum aliunde accepit, tum ipse commentus est, mortalium studia animique humani motus et affectiones perturbationesque, judice Plutarcho qui παθῶν σπέρματα appellat, exprimuntur. De reliquo initium operis cum his versibus compo- nenti verisimile videatur finxisse Empedoclem , se in hanc vitam profectum in terris statim a Ge- niorum agmine esse exceptum qui ipsi itineris duces se offerrent, Quare eos loquentes inducit vs. 29. In recensendis vero demonum nominibus paria inter se respondere voluit philosophus; quo nominum ordine simul singulorum signifi- catio, alioquin obscurior futura , declaratur. Vs. 22. Χθονίη, terrestris, i. e. rebus fluxis et terrenis occupata. Similiter κόνις χθονία est pulvis terrenus apud /Esch. Sept. vs. 738 ed Schütz, χθονίος autem pro ἐγχώριος dicitur a Sophocle (4. Col. 943 τοιοῦτον αὐτοῖς Ἄρεος εὔδουλον πάγον ἐγὼ ξυνήδη χθόνιον ὄνθ᾽, ὃς οὐκ ἐᾷ xcÀ.ubi interpres graecus : τοῦτον δὲ χθόνιον εἶπεν, οἷον ἐγγενῇ καὶ αὐτόχθονα, ἐγχώριον. Cf. Aj. vs. λοι χθονίων ἀπ᾽ ᾿Ερεχθειδᾶν. Quapropter non erat quod Karstenius hunc vocis usum Empedoclis proprium esse statueret diver- sumque a czterorum poetarum loquendi more, a quibus χθόνιοι vulgo vocantur dii inferi. Cujus rei ipse hanc reddebat rationem, quod Empedocli terra quasi inferna sedes esset cclesti opposita. ᾿ἩἩλιόπη celestia contemplans , quales in Parme- nidis carmine vs. 6. Ἡλιάδες χοῦραι (p. rix nostra ed.) sunt : ταναῶπις ad longinqua et ab- strusa aciem intendens. Vs. 23. Ἁρμονίη et Δῆρις Plutarcho auctore de Is. et Osir. p. 460 vol. VII ed. R. non differunt a Φιλία et Nzixoc, Verba ejus sunt : "Euzseoxizs δὲ τὴν uiv ἀγαθουργὸν ἀρχὴν φιλότητα xxl φιλίαν, πολλάκις δὲ ἁρμονίαν χαλεῖσθαι μέροπι (corr. χαλεῖ θεμερῶπιν), τὴν δὲ χείρονα νεῖχος οὐλόμενον χαὶ δῆριν αἱματόεσσαν. Quod Plutarchi dictum si cum altero loco comparamus , apertum est, hic scriptorem aut falli aut alios , quam qui ad nostram «tatem manserunt, versus Empedocleos spectare, quo- niam eo de quo agimus loco non magnz illie vires rerum universitatem moventes, sed genii qui hominum vitam regunt designantur. In quo haud scio an auctor Tabul, quam Cebeti The- bano tribuunt, Empedoclis exemplum secutus sit. Caeterum θεμερῶπις, pro quo apud Plutarchum uno loco legitur ἱμερῶπις, altero μέροπε, acceptum referimus Bentlejo Epist. crit. ad Millium p. 76 (p. 516 opusc..philol. ed. Lips.). -Eschyl. Prom. v. 134 ed. Herm. 2x δ᾽ ἔπληξέ μοι τὰν 0:- μερῶπιν αἰδῶ, quo pertinet Hesychii glossa : 0:- μερόπις, ἐρασμία ἀγχόνη, ubi cum Sopingio cor- rigendum αἰσχύνη. Non dubito quin vera sit Hesychii explicatio, quamquam non nego AXschylez sententiz2 accommodatiorem esse ean notionem quam adjectivo 0£usgov ascribit, idem quod σεμνόν sonare dicens. Adde quod θεμέρη 22 COMMENTARIUS etiam exponit σεμνή, βεδαία, εὐσταθής. Scaliger conjecerat ἱερῶπις. Vs. 24. Καλλιστώ dez nomen quod a superlativo manavit ut vs. 25 Μεγιστώ. De quorum aliorum- que nominum in c cadentium origine et vi parum accurate nuper disseruit Chr. A. Lobeckius 'P- uxt. p. 317 seqq. simul in eo lapsus, quod pag. 319 Empedoclem ait rerum gignendarum causas mulierum vocabulis appellasse. Neque enim causas genitrices hic tractat philosophus, sed ut supra vidimus , deas recens natorum comites eorumque vite moderatrices legentibus ante oculos ponit. Ut Καλλώ nomen mulieris est in Anthol. Palat. IX, 605 pulchritudinem signifi- cans , ita Καλλιστώ summam pulchritudinem va- let. Eadem ratio est appellationum Μεγαλώ (cf. "Thesaur. Paris.) et Μεγιστώ. Pro Αἰσχρή, quod Karstenius et Bergkius toleraverant, rescriben- dum Αἴσχρη ut apud Callimach. ep. 43; Asclep. 27, Pal. δ, 181. Θόωσα quam Homerus Poly- phemi matrem esse fingit Od. I, 7» hoc loco Ce- leritas est, cui opponitur Δηναιή, Tarditas. lta enim Bentlejus l. c. correxit vulgatam Δειναίη; quo fit ut omnia recte respondeant. Neque vero Θόωσαν cum Karstenio in Comm. p. 169 pro Te- meritate accipi convenit. Vs. 25. Servanda Codicum scriptura Νημερτής, cujus nominis Nereidem reperimus apud Home- rum Iliad. XVIII, 46 : Νημερτής τε καὶ ἈΨευδὴς xoi Καλλιάνασσα, et Hesiodum 'Theogon. v. 262 : N7- μερτής θ᾽ ἢ πατρὸς ἔχει νόον ἀθανάτοιο. Karstenius cum Scaligero scripsit Νημέρτη, quod omnia hzc daemonum nomina feminini generis faceret Empe- docles. At ne generis quidem discrimen ullam aliam quam accentus mutationem flagitat. Namque 54 ψευδής Nereidis nomen est in loco Homerico, quem attulimus, contra 6 ᾿Αψεύδης, Prator Athe- niensis, de quo vide Diodorum Siculum XII, 36. Quamobrem NzusgzZcid ipsum est quod hic requi- ritur; Νημέρτης autem , si in usu fuit, viri nomen fuisse liquet. Quod vero doctissimus vir illud Νημέρτη aliorum. vocabulorum, velut Eízépma, Εὐχροάτη, Ebvetxy analogia munire tentavit, id vereor, ne parum considerate fecerit, siquidem primum exemplum certum est, reliqua incerta. Etenim pro Εὐχράτη, quod agnoscit Apollodorus, 1, 6, in Hesiodi 'T'heogon. vs. 243 rectius ponitur cum Lennepio et aliis. Εὐχράντη. Cf. interpp. ad l. c., altero autem exemplo prorsus abstinendum erat. Nimirum t et εἰ ἃ librariis et lapicidis quum s«pius confusa esse constet, nominis Εὐνείχη apud Hesiodum Theogon. vs. 246 (cujus loco alii legunt Εὐνίκη) incertam reddit originem viri nomen Εὔνειχος in inscr. Att, apud Boeckh. vol. I, n. 268 p. 370, 49. Ác pro Εὔνειχος quidem recte suspicatur Dindorfius in Stephani Thesauro legendum esse Eóvixoc , sed utrum in loco He- siodeo Nereis ista ex εὐνειχής appellata sit Εὐνείχη, quod propter membranarum consensum et Etym. M. p. 933, 31 et p. 276, 12 nec non Pseudo-Herodianum Epimerism. p. 227, 1 sta- tuit Lennepius, an potius Εὐνίχη fuerit, ut Apol- lodori 1, 6 auctoritate permoti existimarunt Gravius, Toupius Append. Annot. in Theocr. pag. 35, Valckenarius ad Theocrit. XX, 1 et Her- mannus in censura Hesiodi a Geettlingio editi , in hac testimoniorum similiumque vocum pau- citate admodum incertum est. Quamvis enim Cheroboscum etiam in Crameri Anecd. II pag. 272, 21 testem adhibeas, ut demonstres apud Apollodorum exarandum esse Eóviíxy, tamen εὐνείχης adjectivum citatum a Scholiasta ad ll. o, 23 ex Antimacho tritum verbum non est, Εὔνιχος autem nomen usitatissimum, — Plutarchus de An. tranq. p. 474 (vol. VII p. 854 ed. Reisk.) exhibet μελάγχαρπός τ᾽ ᾿Ασάφεια, quod non bene defendit Sturzius. Prestat scriptura memorata Tzetzae Chil. XI v. 575, ubi de Empedocle : λέγει γὰρ τὴν ἀσάφειαν μελάγχορον ὑπάρχειν. Est autem μελάγχορος nigris oculorum pupillis, quo nihil aptius obscuritati et dissimulationi co- gitari licet. Namque ἀσάφεια hic dissimulationem valet, quz recte opponitur sinceritati. Qui ob- scure (ἀσαφῶς) loquitur, aut loquendi inscitia aut consilio et arte id facit. Horum alterum infan- tem , alterum eorum quz sentit dissimulatorem esse apparet. Quare scriberem cum Geelio apud Karstenium Addend. p. 519 μελάγχορος ἠδ᾽ "Aca- oe, nisi Matranga Mus, Rhen. 1848 pag. 115 testaretur in Tzetze cod. Vat. legi μελάγχουρος. Nullo modo autem requiritur Karstenii illud μελάγχορσός τ᾽ Ασάφεια (a χόρση, χόῤῥη, caput) quod ore Fallacia fusco interpretatur. Vss. 26-28 sunt apud Cornutum de Nat. deor. pag. go ed. Osann. In cod. Laurentiano pro Φθιυένη mero librarii errore legitur gstu£vz ; ser- vandus autem accentus in penultima exemplo nominum Κτιμένη Odyss. XV, 363 et Κλυμένη Il. XVIII, 47, licet alia itidem a participiis passivis vel mediis formata, ut Σωζομενός, Εἰδομενή. in ultima syllaba acuantur. Praeterea fluctuant co- dices inter Καινώ, Kowo et Κινώ, atque inter ἀστεμφής et ἀπεμφής. Nam plerzeque Cornuti edi- tiones habent χινώ τε xal ἀστεμφῇ, Galei cod. ms. xao τ᾽ ἀστεμφής τε. Cod. Paris. καινώ τ᾽ ἀστημφής omisso τε. Flor. A : χαίνω τ᾽ ἀστεμφής τε. Flor. B : χινώ τ᾽ ἀπέμφης τε. Cod. Reg. καινώ τ᾽ ἀστυμφῇ IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 23 τε, In ultimo versu alii codices exhibent «pogón, alii Φορίη, deinde omnes fere libri probent σόφη, excepto cod. Flor., in quo reperitur σοφίη. Hinc Sturzius scripsit : Καινώ τ᾽ ἀστεμφής τε πολυστέφανός τε Meytoxo, Sa ΝΕ , καὶ Φορίη Σοφίη τε xai ᾿Ομφαίη, qua sic interpretatur : Καινὼ ἀστεμφής, Juventus interrita , robusta , opp. πολυστ. δ εγιστώ, honorata Senectus. Φορίη Σοφίη τε, Temeritas et Sapientia. ᾿Ομφαίη, Fox, cui oppositum fuisse putat Σιγή τε, Silentium. At neque Kxwo Juventus est, quum novitatem significet, neque Μεγιστώ Senectus , quum de Majestate accipi oporteat, Reliqua infra expediam. Karstenius posuit : ys, yu Φυσώ τε Φθιμένη τε xa Εὐναίη xal " Eyeocts Κινώ τ᾽ Ἀστέμφη τε, πολυστέψανός τε Δ] εγιστὼ xal Φορύη, Σόμφη τε xal ᾿Ομφαίη. Qu: in hune modum vertit : Genitrix Natura Letumque, et Sopor Curaque vigil, Vigor atque 'orpor, et honorata Majestas ac Squalor, et Vox raucisona Eloquiumque divi- num. Etenim recte viderat ἀστεμ φής quominus tanquam adjectivum ad przcedens nomen refer— retur, obstare repetitum «s, quod tolli non sineret numerus. Itaque ambo illa vocabula haud aliter atque ea qui sequuntur inter se opponi. Quod autem. ἀστεμφής in Ἀστέμφη mutavit, id non magis excusandum. quam Νημέρτη de quo dixi ad vs. 25. Lingue leges flagitant Ἀστεμφής, cui dez altera ex parte respondet Κινώ a χινεῖν. Quum Μεγιστώ sit Majestas vel Opulentia, eique aptissimum epitheton sit πολυστέφανος, patet con- trariam deam Miseriam vel Egestatem esse debere. Neque dubium, quin Empedocles tale quid hoc loco scripserit. Sed miramur, quod Karstenius dictu difficile esse existimavit, utrum squalor rectius Φορύη an Φορίη nominetur. Neutrum enim recte se habet. Apparet derivatum esse nomen a φορύω (φορύνω, φορύσσω) polluo, contamino, unde φορυτός, excrementa, quisquiliz, φορειά, βόρθορος, et latinum foría. Jam ut a φύω ducitur φυή, ita à φορύω fit φορυή, ltaque preterquam quod t: in penultima syllaba analogia repugnat, mutato ac- centu opus est. Deinde pro σόφη jam Galeus sub- stituerat oux , quod Karstenius tueri conatur. Est autem σομφός Hesychio χαῦνος, preterea σοφόν de voce dictum idem valet quod φαιόν de colore. Cf. Aristot, "Topic. I, 15 p. 151 G. Quum igitur σομφὴ φωνὴ vox rauca vel fusca sit, Karstenius Xóuz» nomen proprium esse opina- batur fictum a poeta ad. designandum obscurum murmur et inanem strepitum oppositumque ᾿Ομφαίη, i. e. voci clare et quasi fatidicie. Cui explicationi illud potissimum refragatur, quod rauce voci non videtur locus inter genios ab VEmpedocle concedi potuisse. Accedit quod ὀμφή non semper significat vocem divinam vel oracu- lum, sed saepenumero non differt a φωνή vel «024. Cf. Steph. Thes. vol. V p. 2004, ideoque ὀμφαῖος apud Nonnum Dionys. 9, 283 : ὀμφαίη περὶ πέτρη et 12, 42 ὀμψαίῳ παρὰ τοίχῳ recte vertitur vocalis. Si igitur μφαίην vocem claram vel simpliciter vocem intelligimus, huic necessario respondet silentium, ut apud Synesium hymn. ll, vs. 63 seqq. p. 27 ed. Steph. (p. 317 ed. Petav.) quem locum jam laudaverat Sturzius, non. im- memorSynesium ex mente Pythagoreorum loqui. Quamobrem etiam Bergkius de Emp. Proem. p. 34 doricum coz i. e. σιωπή versui intulit ita scribendo : xal ᾿Αφορίη Σωπή τε xai Ὀμφαίη. Sed neque A φορίην placere nobis posse ex iis quie supra exposita sunt sequitur, neque Σωπήν pro- pter dialecti diversitatem Empedocleis carminibus convenire apertum est. Similiter Steinius : xoi Φορύη, Σωπή τε xai "'Ougaim. Miram vero rem informavit Panzerbieterus Ephemerid, antiquar. a. 1845 p. 89o. Qui post Ἀστεμφής dearum par desiderari contendens itidemque deesse deam Majestati respondentem, positis lacunarum signis ita locum discerpere volebat : Κινώ τ᾽ ᾿Ἀστεμφής , , , πολυστέφανός τε Meta zo xat Φορίη Μονίη τε xai Ουφαίη. Ait autem Κινώ et Ἀστεμφής ad qualitatem, «po- ρίην et Μονίην ad locum pertinere. Quam rationem nobis non probari neque omissum esse quid- quam , quod ad plenam sententiam requiras , non est quod novis argumentis demonstrem. Id tamen viro docto concedimus, quoniam a Cornuto ul- tima verba soluto metro velata sunt, deesse ali- quid ad versus integritatem. Quocirca nuper Osannus magna ex parte Karstenium secutus metro post Μεγιστώ jam abrupto exaravit : T y Φυσώ τε Φθιμένη τε xai Εὐναίη xad " Eyegaic Κινώ τ᾽ Ἀστέμφης τε πολυστέφανός τε Μεγιστὸν M o - , D κ -' , A * Ὸ , * v^ ) x«t Φορίη, xxt Σόμφη xat Ὀμφαίη xa ἄλλαι [πολλαί,, xA. llic ut de cateris taceamus, a quibus assensionem 4e COMMENTARIUS cohibemus, fugit virum eruditissimum discri- men, quod inter Aczéy.z7e et'A στεμφής intercedit, de quo egi ad vs. 25. Mihi enim locus sic videtur refingendus : Φυσώ τε Φθιμένη τε xol Εὐναίη xoi "Εγερσις Κινώ τ᾽ Ἀστεμφής τε, πολυστέφανός τε Μεγιστὼ xat Φορυὴ xai δῖα Σιωπή τ᾽ Ὀμφαίη τε. Vs. 29 citatur a Porphyrio de antro Nymph. c. 8, ubi hec leguntur : Ot Πυθαγόρειοι xoi μετὰ τούτους Πλάτων ἄντρον xai σπήλαιον τὸν χόσμον ἀπε- φήναντο. Παρὰ γὰρ ᾿Εμπεδοχλεῖ αἱ ψυχοπομποὶ δυ- γάμεις λέγουσιν" Ηλύθομεν τόδ᾽ ὕπ᾽ ἄντρον ὑπόστεγον. Conjungenda cum hoc loco Plotini verba En- nead. IV, 8, τ p. 469 B : Τὸ αἰσθητὸν πᾶν πανταχοῦ ἀτιμάσας (ὁ Πλάτων) xal τὴν πρὸς τὸ σῶμα χοινωνίαν τῆς voy μεμψάμενος ἐ ἐν δεσμῷ τε εἶναι χαὶ τεθάφθαι ἐν αὐτῷ τὴν ψυχὴν λέγει, χαὶ τὸν ἐν ἀποῤῥήτοις λεγό- μενον λόγον μέγαν εἶναι, ὃς ἐν φρουρᾷ τὴν ψυχήν φησιν εἶναι. Koi τὸ σπήλαιον αὐτῷ ὥσπερ ᾿Εμπεδοχλεῖ τὸ ἄντρον. In eandem sententiam /Éneas Gazzus "Theophr. in M. Bibl. PP. T. XII p. 620 A : Τόδε τὸ πᾶν ᾿Εμπεδοχλῆῇς ἄντρον πεποίηχεν᾽ ἐν πολιτεία δὲ Πλάτων μεταδάλλων σπήλαιον ὀνομάζει. Non est quod putemus τὰς Ψψυχοπομποὺς δυνάμεις, quas Porphyrio teste loquentes inducit Empedocles , diversas esse ab iis, quarum modo mentio facta est, Χθονίη, "Hun, cet. Platonis dictum quod respiciunt Porphyrius, Plotinus et /Eneas Ga- zzus exstat initio libri VII de Rep: ublica pag. 5i Á ed. Steph. - Ἰδὲ γὰρ ἀνθρώπους οἷον ἐν χαταγείῳ οἰχή- σει σπηλαιώδει. Eodem pertinent illa que Proclus in Timzum pag. 101 F. ed. Basil. (pag. 240 ed. Schneider.) de aliorum placitis refert : [ἔνιοι δὲ τὸν μὲν δημιουργὸν αἰτιᾶσθαι οὐδαμῶς τολμῶσι, τὸ δὲ πᾶν τοῦτο αἰτιῶνται χαὶ παραφέρουτι τὰ τῶν πα- St- λαιῶν ἄντρον χαλούντων χαὶ σπήλαιον. ldem pag. 95 D (pag. 224 ed. Schneider.) laudat Orphicum huncce versum : Ταῦτα πατὴρ ποίησε xat σπέος ἠεροειδές, receptum in Orphic. Herm. p. 456. Hie- rocles in carm. aur. pag. 180. ed. nostr : Τοῦτο πέρας τῶν πόνων τὸ χάλλιστον. Τοῦτο, ὡς Πλάτων φησίν, ὃ μέγας ἀγὼν xal ἐλπὶς ἣ μεγάλ νη. οῦτο φιλο- σοφίας 6 τελειότατος Xagnós , τοῦτο τῆς ἱερατικῆς χαὶ τελεστιχῇς τέχνης τὸ μέγιστον ἔρ eTov, οἰχειῶσαι μὲν χαὶ ἀναγαγεῖν πρὸς τὰ ὄντως mes ἀπολῦσαι δὲ τῶν MOS πόνων, ὡς ἔχ τινος χαταγείου σπηλαίου τῆς ἐνύλου ζωῆς, χαὶ ἀναγαγεῖν πρὸς τὰς αἰθερίους αὐγάς, χαὶ ταῖς μαχάρων ἐνιδρῦσαι νήσοις, τοὺς διὰ τῶν προει- ρημένων δδεύσαντας. Vss. 30-31 laudat Clemens AlexandrinusStrom. 3'p2434!B* Vs» Ox Porphyr. de abst. Il, hg ᾿Ἐντεῦθεν τὸ θρηνούμενον πρὸς τῶν παλ αιῶν, ὡς τοίων ἔχ τ᾽ ἐρίδων ἔχ τε νειχέων γενόμεσθα, ὅτι τὸ θεῖον καὶ ἀκήρατον χαὶ ἐν πᾶσιν ἀδλαδὲς σώζειν οὗ δυνάμεθα, Expressit Timo Phliasius ap. Euseb. Przp. ev. XIV, 18p. 763 (fragm. V2) Eyéuo ἄνθρωποι, xdx" ἐλέγχεα, γαστέρες οἷον, τοίων Ex T * ἐρίδων ἔχ τε στονα- "ὧν πέπλασθε. (Leg. ex Empedocle οἵων). Scaliger apud Stephanum in poes. phil. p. 216 scribendum esse vidit ὦ δειλὸν, quum vulgo apud Clementem ἢ δειλὸν legatur. Sylburgius reponendum existi- mabat vel ἃ vel ὦ. Scaligeri emendationem me- rito probarunt Sturzius et Karstenius, Pro δυσά- voA6ov non erat, quod Nzkius Choeril. conjiceret δὶς ἄνολθον, siquidem δυσάνολθος eodem prorsus modo formatum est quo δυσάμιμορος vel ξυσάμοιρος. Alterum quod Karstenius comparavit, non in- frequens apud poetas est. cf. Iliad. y , 428, alte- rum ab Hesychio exponitur χαχόμοιρος, δύστηνος, δυστυχής. — οἵων ἐξ ἐρίδων refertur ad calamitates quas homines vel potius dii e celo ejecti jam prius quam mundum ingrederentur, pertulis- sent. Mirandum autem Steinium e Porphyrio, qut Empedoclis verba memoriter citat, τοίων hic rescribere voluisse. Alios hujus generis poetarum locos Clemens 1l. c. exhibet. 55. 32-35. exstant apud Plutarchum de Isid. et Osir. p. 361; de vi- tando zre alieno p. 830 (vol. VII p. 426; IX p- 302 ed. lteisk.). Ab hoc mutuatus est Eusebius Praep. Ev. V, 5 p. 187 D. 'Azoguy7 δ᾽ οὐχ ἔστιν ἐπὶ τὰς νομὰς ἐχείνας καὶ τοὺς λειμῶνας, ἀλλὰ πλάζονται, χαθάπερ oi θεήλατοι xat οὐρανοπετεῖς ἐχεῖνοι τοῦ " Eu- πεδοχλέους δαίμονες. Plutarchi verba sunt qui simul de vatis Agrigentini sententia genios peccatorum delictorumque pcenas luere dicit , donec purgati in pristinum domicilium revertantur. lidem versus leguntur apud Hippolytum pag. 250 ed. Miller : Μεταλλάσσουσι γὰρ al ψυχαὶ σῶμα Ex. σώ- ματος ὑπὸ τοῦ νείχους μεταδαλλόμεναι χαὶ χολαζό-- μεναι xal οὐχ ἐώμεναι μένειν εἰς τὸ ἕν, ἀλλὰ χολάζεσθαι ἐν πάσαις χολάσεσιν ὑπὸ τοῦ νείχους τὰς ψυχὰς μετα- δαλλομένας σῶμα ἐχ σώματος, ubi etiam versus 33-35 iterantur. Czterum μὲν γὰρ omnes, excepto Hippolyto qui ὙΞ praebet toto versu sic scripto : : Αἰθέριόν γε μένος ψυχὰς πόντονδε διώχει. Idem πόντον δέε χθονὸς habet. Pro ἀκάμαντος Hippolytus φαέ- θοντος quod Schneidewino arrisit. Plutarchus de Is. et Osir. l. c. pro ἐς αὐγὰς perperam ἐσαῦθις ; idem de vit. ere al. πόντος δὲ χθονὸς, omissa pra- positione qua et apud Eusebium desideratur, denique priore loco Plutarchus ἀπέπτυσε pariter atque Eusebius et Hippolytus, posteriore àvé- πτυσε, sed alterum rectius usurpatur de mari in terram ejiciente. Cf. Il. IV, 426. Nihil aliud autem hzc per diversa elementa daemonum jacta- tio designat, quam ipsam formarum mutationem qua modo in volatiles bestias, modo in aquatiles, Room Mm RRRRRIERIR RR IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 25 modo in terrenas conversi varias induunt figuras. Cf. vss, 7-12. Empedocleum dogma quod poste- rioribus etiam seculis celebrabatur quibusdam veterum displicuit. Itaque apud Plutarchum de oracul. defect. p. 418 (Vol. VIE pag. 648) legi- mus : Καὶ ὃ Ἡραχλέων " τὸ μὲν ἐφεστάναι τοῖς χρη- στηρίοις (εἶπε) μὴ θεούς, οἷς ἀπηλλάχθαι τῶν περὶ γῆν προσῆχόν ἐστιν, ἀλλὰ δαίμονας ὑπηρέτας θεῶν, οὐ δοχεῖ μοι χαχῶς ἀξιοῦσθαι" τὸ δὲ τοῖς δαίμοσι τούτοις μονονουχὶ ῥάγδην λαμθάνοντας ἐχ τῶν ἐπῶν τῶν ᾽Εμ- πεδοχλέους, ἁμαρτίας xal ἄτας xal πλάνας θεηλάτους ἐπιφέρειν, τελευτῶντας δὲ χαὶ θανάτους ὥσπερ ἀν- θρώπων ὑποτίθεσθαι (corr. τελευτῶσι δὲ χαὶ θανάτους ὥσπερ ἀνθρώποις προτίθεσθαι) θρασύτερον ἡγοῦμαι xal βαρδαριχώτερον. Quod peenz genus Empedocles dazemonibus tribuit, idem prope Virgilius defun- ctorum animis propositum esse apud inferos, quamquam alio sensu, his cecinit verbis /En. VI, 740: Ergo exercentur penis veterumque malorum supplicia expendunt. Aliae panduntur inanes suspense ad ventos, aliis sub gurgite vasto infectum eluitur scelus, aut exuritur igni. Vss. 36-44. Versus hos affert Sextus Empir. adv. Math. VII, 122 (pag. 397 ed. Fabr. p. 217 Bekk.) Vs. 37 πολλὰ x. τ. 4. memorat Proclus in Plat. "'Timeum p. 175 (p. 414 ed. Schneid.). Vs. 39. ὠχύμοροι x. τ. À. Plutarch. de Is. et Osir. p. 360 (Vol. VII p. 422 ed, R.) Vs. 4o et 42 Diogenes Laertius IX, 73. Vs. 42 sq. item Plutarch. aud. poet. p. 17 (Vol. VI p. 61). Sextus l. c. ἄλλοι δὲ ἦσαν οἵ λέγοντες χατὰ τὸν Ἐμπεδοχλέα χριτήριον εἶναι τῆς ἀληθείας οὐ τὰς αἰσθήσεις, ἀλλὰ τὸν ὀρθὸν λόγον, τοῦ δὲ ὀρθοῦ λόγου τὸν μέν τινα θεῖον ὑπάρχειν, τὸν δὲ ἀνθρώπινον, ὧν τὸν μὲν θεῖον ἀνέξοιστον εἶναι, τὸν δὲ ἀνθρώπινον ἐξοιστόν. (123) λέγει δὲ περὶ μὲν τοῦ μὴ ἐν ταῖς αἰσθήσεσι τὴν χρίσιν τἀληθοῦς ὑπάρχειν οὕτως (sequuntur vs. 36-43). (124) περὶ δὲ τοῦ μὴ εἶναι εἰς τὸ παγτελὲς ἄληπτον τὴν ἀλήθειαν, ἀλλ᾽ ἐφ᾽ ὅσον ἱχνεῖται ὃ ἀνθρώπινος λόγος ληπτὴν ὑπάρχειν, διασαφεῖ τοῖς προχειμένοις ἐπιφέρων (sequitur vs. 43 pars posterior cum vs. 44). Recte jam Scaliger apud Stephanum poes. phil. p. 216 ait omnia quz a Sexto hic citantur conjungi oportere , neque ver- suum ordinem immutatum, sed Empedoclis dicta interpositis tantum Sexti verbis interrupta esse. Quamobrem qui apud Sextum paucis interjectis subjunguntur versus ἀλλὰ θεοὶ τῶν x. τ. )., eos cum Karstenio et aliis ad prooemium pertinere ratus sum. Vs. 36. Pro στεινωποὶ Prellerus conjecit στει- νόποροι secutus "Theophr. de sens. c. 7; sed hac 4 mutatione locus non eget; μὲν omittit Cod. Ci- zensis apud Bekkerum. Vs. 37 δειλεμπέχ Bekkeri Codices, Cizensis et Regimontanus atque editio Genevensis, item liber Vratislaviensis omisso accentu , δειλευπῆα Fabricius, sed Proclus δείν᾽ ἔπεα, quod est etiam apud Stephanum Poes, phil. p. 20, idque in δήνε᾽ ἔπειτα mutatum volebat Scaliger, in δείν᾽ ἔπεσον Sturzius, Contra δείν᾽ ἔμπυα proposuit Bergkius; 8:0? ἔπεα Prellerus. Quse quum non satisfaciant, Karstenius legen- dum suspicatus est δείν᾽ ἔμπαια,, presertim quum Proclus in hunc modum Empedoclis verba expo- nat : πολλὰ γὰρ ἐμπίπτοντα τοῖς ὄντως ἡμῖν δειλοῖς, ὡς φυγάσι θεόθεν γενομένοις, ἀμβλύνει τὴν τῶν ὄντων θεωρίαν. Nec male Emperius act. soc. gr. I p. 357 δείλ᾽ ἔμπαια quod recepit Bekkerus, Ego etsi prius conjeceram πολλὰ δὲ δείν᾽ ἐπίασι, τάτ᾽ ἀμδλύνουσι μερίμνας, vel πολλὰ γὰρ ἔμπεσε δεινὰ, χτλ.» tamen Karstenii conjecturam nunc maxime probo. — Vs. 38 ζωῆς ἀδίου legi jussit Scaliger ap. Steph. p. 2165 ζωῆσι βίου codd. Ciz. Regim. Vrat. et Fabr., ζώοισι βίου ed. Genev. et Steph. ; ἐν ζωοῖσι βίου Gataker. ad M. Ant. X, 31, ζώουσι βίου Wyt- tenbachius ad Plut. de Is. et Osir. 360.C. ---ἀἀθρή- σαντες reposui cum Stephano et Scaligero; ἀθροί- σαντες Codd. Ciz. et Regim., sed hic superscripto Ἢ , item Fabricius; ἀθλήσαντες Karstenius, — Vs. 0 40 αὐτὸ μόνον Stephanus ; αὐτῷ cod, Regim., αὐτὸς ov Ciz. μόνω Regim.— Vs. 41 πάντοσ᾽ vulgo ; πάντοσ᾽ σ᾽ Ciz., ἐλαυνόμενοι codd.; ἐλαυνόμενος Steinius. τὸ δ᾽ ὅλον εὔχεται εὑρεῖν Codd; τὸ δ᾽ ὅλον μὰψ εὔχεται εὑρεῖν Steinius ; τὸ δὲ λώιον Scaliger, τὸ δ᾽ ὅλον πᾶς Bergkius. τὸ δὲ οὖλον ἐπεύχεται Sturzius et Karst. Vs. 42. οὕτως οὔτ᾽ Codd.; αὔτως Karstenius. οὐδ᾽ ἐπιδερχτὰ Bergk., οὐδ᾽ ἐπαχουστὰ Codd., οὔτ᾽ ἐπα- χουστὰ Bergkius. Vs. 43. νόῳ vulgo ; νῷ Cod. Ciz. et Vrat. δ᾽ addidit Bergkius. Vs. 44 libri omnes πεύσεαι, οὐ πλεῖόν γε βροτείη μῆτις ὄρωρεν, quod Karstenius propter Sexti interpretationem con- vertit in πεύσεαι οὐ πλέον ἠὲ βροτείη μῆτις ὄρωρε structura etsi non perusitata, tamen haud men- dosa adhibita ; Bergkius malebat οὐ πλεῖόν γε βρο- τοῖς (vel βροτῶν) ἢ μῆτις ὄρωρεν. Cf. de Emped. procm. p. 14, quamquam ibidem p. 17 hand diffitetur scribi etiam posse οὗ πλέον 7j γε βροτείη μῆτις ὄρωρεν. Hermanno placebat οὗ πλείων γε, Panzerbietero ὃ πλεῖστόν γε βροτείη μῆτις ὄπωπεν. Sed horum fortasse nemo versum Empedocleum restituit. Itaque Karstenius quum dubitanter suam correctionem intulisset, mallem tamen, inquit , hujusmodi quid scriptum esset : « πεύσεαι ὅσσον ἔπι ae—vel ὅσσ᾽ ἀΐειν σε βροτείη μῆτις ὄρωρε 1. e, disces, quantum assequi te sinit humana intel- 20 COMMENTARIUS ligertia. » At ὄρωρε non activam, sed neutram habet potestatem. Przterea sententia non tam perfectum ὄρωρε , quam aut. hoc ipsum aut aliud verbum presenti tempore enuntiatum desiderat. Mihi Sexti explicationem spectanti ponendum videtur πεύσεαι οὐ πλέον ἠὲ βροτείη μῆτις δρᾶται non pius cognosces, quam quantum humana intel- lizentia videt. id enim non tantum verbis ἀλλ᾽ ἐφ᾽ ὅσον ix veis ac t6 ἀνθρώπινος λόγος ληπτὴν ὑπάρχειν consentaneum est, sed etiam sequentibus : xat διὰ τῶν ἑξῆς ἐπιπλήξας τοῖς πλέον ἐπαγγελλομένοις γινώσχειν παρίστησιν ὅτι χ, τ. À. Vss. 45-57. Sextus l. c. χαὶ διὰ τῶν ἑξῆς ἐπι- πλήξας τοῖς πλέον ἐπαγγελλομένοις γινώσχειν, παρί- στησιν ὅτι τὸ Ov ἑχάστης αἰσθήσεως λαμδανόμενον πιστόν ἐστι, τοῦ λόγου τούτων ἐπιστατοῦντος, χαίπερ πρότερον χαταδραμὼν τῆς ἀπ’ αὐτῶν πίστεως. φησὶ γάρ" ἀλλὰ θεοὶ, κτλ. Vs. 5o sine auctoris nomine citat Clemens Alex. Strom. V. p. 628 ed. Pott. Vs. 5» Proclus in Platonis Timaum pag. 106 (p. 252 ed Schneid.) his verbis : ᾿Ἐμπεδοχλῇς € αὐτὴν ἐπαγγέλλεται δώσειν τὴν ἀλήθειαν" xai τάδε τῆς σοφίης ἐπ᾽ ἄχροισι θοάζει. Adde Plutarch. de Amicor. mult. pag. 93 (Vol. VI p. 346 ed. R.). Vs. 45. ἀπετρέψατε codd.; ἀποτρέψατε correxit Fa- bricius. Vs. 46. ὀχεύσατε cod. nonnulli; ὀχετεύ- σατε emendavit Stephanus, Vs. 48. Pro membra- narum vitiis ἐφ᾽ ἡμείροισιν, ἐφημέροισιν vel ἐφημέ- enaw reposuit Stephanus ἐφημερίοισιν, Post ἀχούειν non plene distinximus cum Karstenio et Bergkio comm. de Emped. procm. p. 19, sed virgula posita ultimum versum πέμπε παρ᾽ εὐσεδίης ἐλάουτ᾽ εὐήνιον ἅρμα ex ἄντομαι aptum esse voluimus. Precatur enim Musam quz currum regit, ut sibi dicturo quantum mortalibus audire fas est agilem illum currum ἃ pietate profecta mittat. Quippe a pietate proficisci vult, ut in itinere oculos ab omni turpitudine, dedecore, flagitio avertat. Cz- terum Bergkii conjectura πέμπε δέ μ᾽ Ejcs6tn; minime necessaria est. Quod autem Karstenius ait, esse ambiguum, παρ᾽ utrum jungi przestet cum participio ἐλάουσα an cum εὐσεδίης, neutrum vero prepostere fieri quum eadem ambiguitas reperiatur vs. 85 : ὡς δὲ παρ᾽ ἡμετέρης κέλεται πι- στώματα Μούσης, ubi παρὰ vel cum χέλεται con- jungi liceat vel cum δούσης : in eo vir doctus fallitur. Etenim. παρὰ hic eundem habet usum, ut in Odyss. lib. XII, 7o παρ᾽ Αἰήταο πλέουσα vel Iliad. VI, 177 σῆμα φέρεσθα: παρά τινος. Itaque Empedocles nequaquam pietatis currum finxit ut Karstenius vult , sed superiores poetas imita- tus est qui Musarum et Gratiarum currus exco- gitaverant, Pindarus Pyth. X, 65 τόδ᾽ ἔζευξεν ἅρμα Πιερίδων τετράορον. Simonid. Fragm. CCV, τὸ ed, n ? O2 Schneidew. ἅρμασιν ἐν Χαρίτων φορηθείς. Empedo- clis locum procul dubie spectavit Plato in Pha- dro p. 274 A. τὰ μὲν θεῶν ὀχήματα ἰσοῤῥόπως εὐήνια ὄντα ῥαδίως πορεύεται, τὰ δὲ ἄλλα πορεύονται μόγις" βρίθει γὰρ 6 τῆς κάκης ἵππος μετέχων ἐπὶ γὴν ῥέπων τε xai βαρύνων, ἣν μὴ χαλῶς 7, τεθραμμένος ὑπὸ τῶν ἡνιόχων. Omnino ad exprimendam sublimitatem nulla veteribus accommodatior videbatur imago quam currus. Cf. Hemsterhusium ad Lucian. Somn. c. 15 pag. 198 ed. Bip. et Ast. ad Platon. l. c. p. 290 seq. Hinc etiam aurei carminis con- ditor vs. 69 ἥνιόχον γνώμην commentus est, de qua vide Hieroclem pag. 165 seq. ed. nostr. et quz ibi notavimus p. 174. Vs. 50. σέ γ᾽ Codd., quod Karstenius demandata subito Musz loquendi vice positisque lacunz signis defendit. có y'Bergkius tentavit; τί μ᾽ Panzerbieterus, Porro βιήσεαι Bergkius scripsit. — Vs. 51-52. θνατῶν Sexti membranz, θνητῶν Bergkius et Karstenius. ἀνελέσθαι Οοαἀ., ἀναδεῖσθαι Bergkius, ἐφωθοείης vel ἐφ᾽ ᾧ θοείης (θώῃς) Sexti codd. atque editio Genevensis ; ἐφ᾽ ᾧθ᾽ ὁσίης Cle- mentis libri et Stephanus. Plene post εἰπεῖν di- stinxerunt Karstenius et Dergkius, versiculos aliquot inter hunc et proximum excidisse opi- nati. Sed nihil deesse suspicatus est Hermannus quem Bekkerus ait sublata post εἰπεῖν distinctione vs. 52 pro vulgato θάρσει quod interpretes a Musa vel poeta mortales hortante dictum existimave- rant θάρσεϊ exarasse. xai τότε δὴ Sextus , xai τάδε Proclus, xat σύγε δὴ Panzerbieterus, θοάζει Sexti codd. Regimontanus et Vratislaviensis, item Proclus et Stephanus ; θοάζη Cod. Cizenzis atque editio Genevensis, θαμίζειν Plutarchus, θοάσεις Sturzius secutus Scaligerum in Stephani Poesi phil. p. 216 qui tamen in libro Lugdunobatavo Karstenio teste θόαζε legi volebat quod nuper Panzerbietero in mentem venit. Adde quod θοάσ- σεις Karstenius conjecit, θοάξεις Meinekius, θοάζεις Bergkius, θοάζειν Hermannus cui astipulati sunt Bekkerus et Steinius, Etsi enim non displicebat illa quam alii philosopho tribuerant sententia θάρσει x1À. aude et sic in sapientie fastigium in- volato, tamen hoc loco Empedocles ea praefatus qua ad commendandam mortalibus pietatem et modestiam valent non videbatur posse homines aut ipse ita affari aut Musam alloquentem in- ducere, ut audacia esse opus prz se ferret ad id quod summum in rerum contemplatione est con- sequendum. Quapropter versibus ita, uti diximus, emendatis negat. Empedocles cupiditate ezimii flores honoris a. mortalibus reportandi sese im- pulsum iri , ut plura quam fas sit audacter enun- tiet eaque audacia in sapientize fastigium enitatur. IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 21 Neque tamen supremam sapientiam par est irri- deri ab eo qui paulo ante de cognoscendi diffi- cultate ac de sensuum angustiis et fallaciis (στει- νωποὶ μὲν γὰρ παλάμαι xz.) conquestus sit, quum a pietate profectus Musa duce in sapienti: arcem evehi velit. Ilec bene inter se cohzrent, Itaque ego imperativum θάρσει teneo, imitatione expres- sum ab aurei carminis conditore v. 63 ἀλλὰ cb θάρσει ἐπεὶ θεῖον γένος ἐστὶ βροτοῖσιν, οἷς ἱερὰ προφέρουσα φύσις δείχνυσιν ἕχαστα, ubi Hierocles pag. 157 ed. nostr. τί οὖν τὸ λειπό- μένον, ἢ τούτους μόνους χρῆναι θαῤῥεῖν τοὺς προσιόν- τας τῇ ἀναφαινούση τὰ οἰχεῖα ἡμῖν ἀγαθὰ ἐπιστήμῃ ; χτλ. Vs. 53. Ante hunc quoque versum nonnulla desiderant Karstenius , Bergkius , alii, sed nihil omissum esse ipse sententiarum ordo evincit. ἀλλὰ γὰρ ἄθρει πᾶς libri ; ἀλλ᾽ ἄγε, ἄθρει παμπαλάμη Karstenius; ἀλλ᾽ ἄθρει Panzerbieterus; rectius Bergkius ἀλλ᾽ ἄγ᾽ ἄθρει ndo" παλάμη. — Vs. 54. μήτε codd.; μηδὲ Panzerbieterus. τιν᾽ codd., τι Bergkius. Preterea πιστοῦ cum Panzerbietero posui pro membranarum sctiptura πίστει quam intactam reliquerant interpretes, imperativum verbi nescio cujus πιστέω esse opinati. At eo sensu πιστεύειν vel πιστοῦσθαι dici oportebat. Bergkius proposuit πιστὴν, sed πίστιν Steinhartus Melet. Plot. p. 59. Idem quod in fine versus est xaz' dxov/v mutavit in χατὰ χούρην., toto versu sie scripto : μήτε τιν᾽ ὄψιν ἔλων πίστιν πλέον ἢ κατὰ χούρην. Ego pro xaz' ἀχουὴν restitui χατὰ χούρας. — Vs. 55. ἢ ed. Genev., μήτ᾽ codd. ἀκοὴν mem- branz, ἀχουὴν ed. Genev. Pro vulgato γλώσσης codd. Cizensis et Regimontanus cum ed. Genev. exhibent γλώττης. — Vs. 56. μηδὲ ed. Genev., μήτε vulgo. ὅππη Karstenius dedit pro vulgato ὁπόση quod alibi non legitur. Sed recte se habet ὅππη ut vs. 405 ὅπη πρὸς κέρδος ἀταρπός. Itaque su- pervacaneg sunt Steinharti et Steinii conjecture ἢ ὅσον et ὁπόσων. Ceterum τῶν ἄλλων ita dicitur, ut γυίων sensuum. subaudiatur. Nec tamen cum Prellero Ephem. antiq. 1837 nr. 18 interpun- gendum τῶν ἄλλων ὅππη πόρος ἐστὶ νοῆσαι γυίων. πίστιν ἔρυχε χτλ. Vocabulum ἐρίδουπος simile est ei quo utitur Parmenides vs. 55 ἠχήεσσα. τρανώ- ματα γλώσσης non recte Schneiderus Lex. gr. intelligit gustum, quum sint verba clare pronun- tiata, Quamobrem locum sic interpretamur : » sed age, quantum potes, cerne qua quidque mani- festum sit, neve visis magis crede quam quan- tum pupilla docent, neve audi'ui obtuso magis, quam quantum te clara linguz pronuntiatio do- cet. » Vs. 55. γυίων πίστις significat sensuum fidem sive persuasionem a sensibus ductam. νόει δ᾽ Scri- psit Karstenius , quum vulgo νόει θ᾽ legatur. Jam licet facile quis credat illud νοεῖν quod vs. 57 po- situm est ita accipi oportere, ut ὃ νοῦς ταῖς αἰσθή-- σεσιν ex altera parte respondeat, quemadmodum fit vs. 82 τὴν σὺ νόῳ δέρχευ υηδ᾽ ὄμμασιν ἦσο τεθη- xó;, tamen de hac verborum comprehensione accuratius nobis disserendum est. Etenim quum vs. 56 vozex: de sensuum perceptionibus usurpe- tur, ut apud Homerum lliad, lib. XV, 422 "Exc δ᾽ ὡς ἐνόησεν ἀνεψιὸν ὀφθαλμοῖσιν ἐν χονίησι πεσόντα et alibi , nihilominus νόει vs. 57 Empedocles ad mentis aciem transtulit, ut idem verbum de communi cognoscendi facultate dictum esse ap- pareat, Quze res nuper induxit Henricum Stei- nium , ut posita post νοῆσαι distinctionis virgula, quamvis alii gravius interpungendum putassent, proximum versum cum hoc arctius connecteret, ratus haudquaquam ab Empedocle singulis sen- sibus fidem derogari neque aliam esse vim infi- nitivi νοῆσαι et imperativi vóet. Ad hoc demon- strandum inconsiderate citat Aristotelem de anim. II, 3 p. 427. a. 23 ed. Bekker. sic scri- bentem : xa ot γε ἀρχαῖοι τὸ φρονεῖν καὶ τὸ alsüdve- σθαι ταὐτὸν εἶναί φασιν, ὥσπερ καὶ Εμπεδοχλῆς εἴρηχε « πρὸς παρεὸν γὰρ μῆτις ἀέξεται ἀνθρώποιτιν, » χαὶ ἐν ἄλλοις « ὅθεν σφίσιν αἰεὶ χαὶ τὸ φρονεῖν ἀλλοῖα παρί-- σταται » χτὰλ. et Metaph. ΠΠ], 5 pag. 1009 b. ean- dem rem hoc modo explicantem : xoi γὰρ ᾽Ἔμπε- δοχλῇς μεταδάλλοντας τὴν ἕξιν μεταθάλλειν φησὶ τὴν φρόνησιν « πρὸς παρεὸν γὰρ μῆτις ἐναύξεται ἀνθρώ- ποισιν. » χαὶ ἐν ἑτέροις δὲ λέγει ὅτι « ὅσσον ἀλλοῖοι μετέφυν, τόσον ἄρ σφιτιν αἰεὶ χαὶ τὸ φρονεῖν ἀλλοῖα παρίστατο. » Talia etiam de Parmenide et Anaxa- gora adjicit Aristoteles. Priorem locum longa argumentatione illustrat Philoponus fol. 114 A. b. Cf. Simplicius ad Aristot. de anim. ΠῚ fol. 56 B. Sed non possum non assentiri Herm. Bo- nitio comm. ad Arist. Metaph. l. c. p. 202 ita judicanti : « Ceterum quod Aristoteles Empedo- clem , Parmenidem , Anaxagoram idem statuisse dieit αἴσθησιν et φρόνησιν, sensuum perceptionem et cognitionem rationalem, cavendum est ne ejus auctoritati nimium fidei babeamus. « Nam prz- terquam quod illi epici sermonis memores ver- borum νοεῖν et φρονεῖν significatum latius quam vulgo fit patere voluerunt, Aristotelis judicium aliis eorundem philosophorum effatis abunde refutatur. Huc accedit. quod. Anaxagore illud μνημονξυόμενον ἀπόφθεγμα apud Aristotelem non e scriptis viri, sed e sermonibus hominum peti- tum nihil probat. Parmenidis autem versus ( vs. 146-149 p. 121 ed. nostr, ), depromti ex ea car- 28 COMMENTARIUS minis parte, que τὰ πρὸς δόξαν inscribebatur, ad id quod Aristoteles contendit demonstrandum non valent, quia in ista parte Parmenides, quasi interioribus philosophize sacris relictis , vulgatis opinionibus obtemperavit. Quoniam vero de Empedocle tantum hic agimus, reliquos missos faciamus. Hunc autem constat ea quz sensibus manifesta sunt, generationem et interitum sus- tulisse. Cf. vs. 98-101. Contra qua nullo sensu percipiuntur : ea nihilo secius esse affirmat. Hinc patet Empedoclem iis de quibus disputamus versibus cohortari mortales noluisse ad verum sensuum ope indagandum, sed de instrumento- rum quibus videmus et audimus fraude et imbe- cillitate conquestum, quatenus singulis ea solum perciperentur qua ipsorum nature consentanea essent neque liceret transgredi fines a rerum pa- rente positos, aliam quzesivisse viam , qua ultra sensuum przstigias ad ipsam rerum naturam pernoscendam homines accederent. Nimirum hoc indicat verbis ἀλλ᾽ ἄγ᾽ ἄθρει πάσῃ παλάμη πῇ δῆλον ἕχαστον, et vs. 57 γυίων πίστιν ἔρυχε, νύει δ᾽ ἣ δῆλον ἕχαστον sensuum fidem declina, reputa vero , quo- modo quidque manifestum sit, i. e. quale quidque nulla sensuum habita ratione appareat. Erravit igitur Steinius ubique hic sensuum auctoritatem commendari opinatus. De reliquo Galenus de simpl. med. temp. 1. I1. princ. t. ΧΠῚ p. 3o sq. Chart, perstringit et refellit Empedoclem , quod in scrutanda rerum natura ratione , non sensibus utendum esse decreverit, At non omnem sensuum auctoritatem tollere destinaverat Empedocles , sed homines a credendi temeritate ita avocare, ut sensuum visis fidem adjungendam negaret, nisi simul ratione compertum esset, tale quid- que esse quale videretur. Hoc illud fere est quod Sextus Empiricus l. c. ait : ὅτι τὸ δι᾽ ἑχάστης ai- σθήσεως AxpGavogevoy πιστόν ἐστι, τοῦ λόγου τούτων ἐπιστατοῦντος. — Vs. 58. Παυσανία χτλ. | Huic nobili medico Empedocles tres de rerum natura libros inscripsit teste Diogene Laert. VII, 6r. Vide praefationem. Servanda vulgata Αγχίτου υἱὲ quam Karstenius in ᾿Αγχίτεω υἱὲ mutavit. Vs. 59-61. Clem. Al, Strom. VI p. 624. lidem versus variatis tantam. verbis repetuntur infra, Conf. vs. 159-16». Karstenius quidem putat eos quos infra posui solos esse Eipedocleos, hos fraudulenta manu vati Agrigentino suppositos , vel potius ex aliis carminum locis excerptos et in unum conflatos esse. Primus versus ( vs. 59 ) τέσσαρα τῶν πάντων ῥιζώματα πρῶτον dxour non differt a versu 159 τέσσαρα γὰρ πάντων διζώματα πρῶτον ἔασι, nisi duobus vocabulis, quamquam ctiam ibi pro ἔασι sunt qui legant ἄχουε. Sequitur LJ A n^ - ?^* 10 v ). versus mup xat uomo χαι γαιαν io ατύξρος ἀπ ετον ὕψος, quem apertum est respondere duobus ver- sibus : Ζεὺς ἀργὴς Ἥρη τε φερέσθιος ἠδ᾽ ᾿Αϊδωνεὺς Νῇστίς 0᾽ ἢ δαχρύων τέγγει χρούνωμα βρότειον, ita ut pro figuratis nominibus ipsa elementorum vocabula substituantur. lllud etiam minime du- bium, non multum interesse inter hunc versum et 70 : πῦρ xa ὕδωρ, καὶ γαῖα xat αἰθέρος ἤπιον ὕψος. 'Tertium denique versiculum : : 2. b - -» ^. eg ,» e" ,* ἐκ γὰρ τῶν ὅσατ᾽ ἦν ὅσα v ἔσσεται ὅσσα τ᾽ ἔασιν non admodum diversum esse a vs. 128 £x τῶν πάνθ᾽ ὅσα τ᾽ ἦν ὅσα τ᾽ ἔσθ᾽ ὅσα τ᾽ ἔσται ὀπίσ- [eo apparet. Quz quum ita sint, tamen hos versus, quemadmodum Steinius fecit, omittere nolui. Legitur autem vulgo γέαν pro γαῖαν, δ᾽ pro i9" ὅσα τ᾽ ἔασσιν pro ὅσσα τ᾽ ἔασιν. Vs. 62-97. δίπλ᾽ ἐρέω----οΟἰὲν ὅμοῖα 1 affert Sim- plicius in Aristotelis Phys. I f. 34 A. 5 δὲ Ἔμπε- δοχλῆς τὸ ἐν xai τὰ πολλὰ τὰ πεπερασμένα xol τὴν χατὰ περίοδον ἀποχατάστασιν xol τὴν χατὰ σύγχρισιν χαὶ διάκρισιν γένεσιν χαὶ φθορὰν οὕτως ἐν τῷ πρώτῳ τῶν φυσιχῶν παραδίδωσι. Sequuntur versus de quibus hic agitur omissis 70 et 9r. Vs. 68-74 ἄλλοις μὲν---χατὰ xóx)ov idem ( praetermisso rur- sus vs. 70 ) de Colo bis apud Peyron. p. 47. Cf. infra vs. 151 seqq. Vss. 68 et 69 idem Phys. I f. 6 B; VIII, f. 310 A ; Diogenes Laertius VIII, 765 Stobzeus Ecl. Ic. 11 p. 290 (tom. 1 p. xxx ed. Gaisf.) Auctor Vite Hom. p. 327 ed. Gale. Vss. 70-74 ἣ μὲν ἕν---“χατὰ xóx)ov, Aristoteles Phys. VIII. 1 ; p. 319 D. Vss. 72-74 Simplicius Phys. VIII, f. 258 B. Vs. 75 Jo. Damascenus in Stobei Append. Gaisf. p. 34; tangit Clemens Alexandrinus Strom. V p. 589 C. Vss,. 78-81. L1 τοτὲ δ᾽ αὖ διέφυ---μῆχός τε πλάτος τε, Simplicius Phys. I, f. 6 B. Vss. 79-81 πῦρ---πλάτος τε, Sex- tus Émpiricus adv. Math. IX, 10. Vss. 79-80 idem ibid. X, 317. Vs. 79 Plutarchus de Adul. et amic. p. 63 Vol. VI p. 233 ed, Reisk. Vss. 8o- 81 : xai Φιλ.---τεθηπώς, Plutarchus Amator. p. 756, vol. IX p. 3o. Vs. 81 Clemens Alex. Strom. V p. 552 C; Simplicius Phys. L, f. 41 A. Vs. 88 attingit Aristot. de Gen. et Corr. II, 6; p. 409 D. Vs. 9o Simplicius Phys. VIII, f. 273 A. cf. infra vs. 147 sq. Vs. 94 Aristoteles de Melisso, Xenophane et Gorgia p. 975 B ( pag. 20 ed. nostr, ) Vs. 64 δοιὴ δὲ et δοιὴ δ᾽ Simplicius, quod Karst. temere in τοιήδε et τοιήδ᾽ convertit. Vs. 65 ὀλέχει τε Simplicius; αὔξει τε Karst, con- IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. jecit, qua mutatione locus non eget. Vs. 66 0pu- | φθεῖσα Simplicius, θρεφθεῖσα Panz. et Stein. — δρέπτη Simpl., ἀπέπτη Sturz. διέπτη Scaliger et Karsten, Sensus est: « Duplex est mortalium ortus , duplex item interitus. Hllum enim coitus omnium gignit, perdens simul eas qus antea fuerant res : hic rursus diremtis omnibus, i. e. partibus iis quae prius unitate continebantur, natus atque alitus dissilit. » Paulo minus accu- rate hoc dogma rettulit. Aristoteles de Melisso, Xen. et Gorgia cap. 2 pag. 21 ed. nostr, ἀλλὰ pa- σγομένων τε xal συντιθεμένων πυρὸς xal τῶν μετὰ πυρὸς γίγνεσθαι τὰ πολλά, διαλλαττομένων τε χαὶ διαχρινομένων φθείρεσθαι πάλιν, καὶ εἶναι τῇ μὲν μίξει πολλά τε xal τῇ διαχρίσει, τῇ δὲ φύσει τέτταρ᾽ ἄνευ τῶν αἰτίων ἢ ἕν. Quae autem hic traduntur, non satis apte Karst. ad mundi originem rettulit, quum universe ad ortus et interitus leges expli- candas pertineant. Vs. 67. οὐδαμᾶ Simpl. edit. Ald.; correxerunt editores. "Tzetzes llomeric. p. 58 ed, Schir. subjectos exhibet vss. 67-69 ver- sibus 159-161. Etsi vero pro ἀλλάσσοντα habet ἀμειδόμενά τέ γε omisso xal, non tamen propterea cum Schneidewino p. 159 diversum hunc ab al- tero versiculum esse statuimus. Vs. 68. συνερχό- pev! εἰς £v ἅπαντα Simpl. συνεργόμενα τάδε πάντα Stobzus. Vs. 69. αὖ δίχ᾽ ἕχαστα Simplicius; αὖτε ἕχαστα Stobzus; αὖ δίχα πάντα vel δίχ᾽ ἅπαντα Simpl. aliis locis. αὖθις ἕχαστα νείκεος ἄχθει auct. vit. Hom. φορεύμενα Simpl. qui alibi φορούμενα ; φρουρούμενα Stob. Vs. 70. οὕτως} a versu sejunxi. Bekkerus Arist. Phys. VIII, x p. 250 λέγων οὕτως ---ἠμὲν ἕν ἐχ x.z. À., οὕτω δ᾽ ἣ uiv £v Panz. p. 8. Vs. 71. ἠδὲ Bekk. 3 δὲ libri cum. Simpl. Vs. 72 γίγνεται Simpl. qui laudat hunc versum f. 278 b. τῇ μὲν ἐπείγονται Geelius, Vs. 73. τάδ᾽ ἀλλάσσοντα] Simplicius Phys. VIII f. 258 B ; 3 δὲ διαλλάσσοντα Simpl. de Colo ap. Peyron. l. 1. et in Brandis. Schol. p. 476 et 487 quod recepit Sturzius; $e τάδ᾽ ἀλλάσσοντα Aristoteles Phys. VIII, 1 p.251 ed. Bekker., ubi alii codd. «X διαλλάσσοντα, alii τάδ᾽ ἀλλάσσοντα. Caeterum οὐδαμὰ Aristoteles et Simplicius, apud quem etiam οὐδαμοῦ legitur. Vs, 74. ἀχίνητον ] Bergk., ἀχίνητοι Aristoteles et Sim- plicius, neque aliter Brandis. Schol. p. 476 B. et p. 487. B; ἀχίνητα semel Simplicius ( v. 158) quam seripturam ei probatam fuisse ostendit in- terpretatio adjecta Phys. f. 258 B (in Brandis. schol. p. 425 B.) xai ταύτη ἀΐδιά ἐστι, τουτέστιν, ἀΐδιος ἣ αὐτῶν εἰς ἄλληλα μεταθολὴ xz. Hinc Kar- stenius ἀχίνητα ἢ. l. defendit, ἀκινητὶ Panz. Post hunc versum Simplicii auctoritate neglecta, qui omnia uno tenore usque ad αἰὲν ὁμοῖα exhibet, lacunz signa posuit Steinius, Vs. 75. μάϑη] ve- 29 rissime conj. Bergkius; μέθη Simplicius quod temere arripuit Sturzius allato Platonis loco Lys. p. 222 C : μεθύομεν ὑπὸ τοῦ λόγου. Jo. Damascenus in Stob, Append. Gaisf. p. 34 : ἀλλ᾽ ἄγε μύθων χλῦθι, μάθησις γὰρ φρένας αὔξει quem sequitur Prel- lerus hist. phil. graecorom. p. 115. Eundem Em- pedoclis versum intuitus Clemens Alex. Strom. V p. 589 C ( p. 697 Pott. ) ὡς f, μάθησις κατ᾽ Ἔμ- πεδοχλέα τὰς φρένας αὔξει, οὕτως ἣ εἰς τὸν χύριον πεποίθησις αὔξει τὴν πίστιν. Sed ex Damasceno et Clemente recte conclusit Bergkius apud Empe- doclem legendum esse μάθη. Vs. 76. πιφαύσχων vulgo ; πιφάσχων cod. D. Brandisii. Vs. 78. Sim- plicius Phys. I f. 6 B seorsum excitans hzc verba legit ἄλλοτε δ᾽ αὖ pro τοτὲ δ᾽ αὖ eorum quae prae- cedunt ratione non habita. Vs. 79. Simplicius utroque loco ἠέρος ἄπλετον ὕψος, Clemens αἰθέρος ἄπλετον ὕψος, Plutarchus αἰθέρος ἤπιον ὕψος. Vs. 8ο. δίχα" τῶν----ἕκαστον Sim- plicius ed, Ald. Caeterum idem utroque loco ἀτά- λαντον ἕχαστον, Karsten. et Stein. ἀτάλαντον &rávrn , Panz. ἀτάλαντον ἑκάστῳ. Vs. 81, φιλότης ] Plutarchus ; φιλίη Sextus, μετὰ τοῖσιν ] vulgo; alii libri ἐν. Itaque apud Plut, scribitur etiam ἐν τοῖς, apud Simplicium £v τοῖσιν. ἴση ] Simplicius; ἴσον Sextus. Quod reliquum est, ea qua hic traduntur non intelligimus de forma amicitie tanquam corporez, sed ut discordia ab elementorum globo sejuncta dicitur, ita hec per omnes eorum par- tes quoquoversus diffusa esse. Vs. 82. τὴν σὺ νόῳ δέρχευ ] correxerunt interpretes ; τὴν σὺ νῷ δέρχου Plutarchus , ἣν σὺ xz. Clemens. Vs, 83. θνητοῖσι] vulgo; φυτοῖσι cod. C. Brandisii ; θνητοῖσιν ἐνίζε -- ται Karst, propter v. 86 non perspecta sententia. Vs. 84. ἰδ’ ὁμοίϊα vulgo, τε xai ἄρθμια cod. Drandisii, cf. v. 262. Utraque lectio zque bona. Vs. 85 γηθοσύνην ] Etsi inter γηθοσύνη et γειτοσύνη ea est similitudo, quam grammatici agnomina- tionem sive παρονομασίαν nominant : tamen non est quod cum Steinio Empedoclem γηθοσύνην scri- bentem sic loqui existimemus, ut alterum voca- bulum tecte significetur, presertim quum γειτο- σύνη posterioris zetatis vox (cf. Strab. XI, 591), nomenque minime poeticum sit. Vs. 86. τὴν οὔτις μετ᾽ ὄσοισιν Simplicius ed. Ald. Quod quum ferri nequeat, variis conjecturis propositis sanare locum viri docti studuerunt. Àc primum qui- dem Sturzius male conjecit μεθ᾿ ἅπασιν, quam conjecturam probavit Karstenius, Brandisius hist. phil. tom. 1. p. 224 μετὰ τοῖσιν, Bergkius ap. Prellerum hist, phil. p. 116 τὴν ὄσσοισι μέτ᾽ οὔτις, ipse Prellerus τὴν οὔτις γ᾽ ( vel οὐδεὶς) ὄσσοι- σιν. Sed, quod pace doctissimorum virorum dixe- rim; solus Panzerbieterus sententiam videtur 30 COMMENTARIUS assecntus esse, Quum enim Aristoteles phys. VIII, : de Émpedocle dicat : εἶ δὲ προσοριεῖται τὸ ἐν μέρει, λεκτέον ἐφ᾽ ὧν οὕτως. ὥσπερ ὅτι ἔστι τι, ὃ συνάγει τοὺς ἀνθρώπους, fj φιλία, xo φεύγουσιν οἵ ἐχθροὶ ἀλλήλους" τοῦτο γὰρ ὑποτίθεται καὶ ἐν τῷ ὅλῳ εἶναι" φαίνεται γὰρ ἐπί τινων οὕτως, apparet poetam hoc loco singulis opponere rerum universitatem neque alium verborum sensum esse posse quam eum quem in interpretatione expressi..Nam Em- pedocle judice credunt sciuntque mortales inesse in suis membris vim Amicitiz, sed eam per uni- versum eodem modo regnare nemodum per- spexit. Quapropter Panzerbieterus legi voluit τὴν οὔτις μεθ᾽ ὅλοισιν xTÀ. τὰ ὅλα minus recte in- telligens elementa Steiniumque in suas partes traxit. Verum quoniam Aristoteles de universo loquitur quo sensu raro adhibetur pluralis τὰ ὅλα, velut ap. Plutarch, vit. Pericl. c. 5, rectius hic τὸ πᾶν vel τὸ ὅλον vel simile quid reponi li- quet. Itaque suspicor Empedoclem scripsisse : τὴν οὔτις διὰ παντὸς ἑλισσομένην δεδάηχε. Vs. 87. λόγων χτλ.] vulgo; λόγου cod. D. Drand. Vs. 88. ταῦτα γὰρ κτλ. ] Simplicius f. 34 A hanc apponit interpretationem : ὅτι γὰρ οὐδέτερον τούτων τελέως ἀπολείπει, δηλοῖ τὸ πάντα tos εἶναι xa ἥλιχα χατὰ τὴν γένναν. Ante hunc versum Steinius lacu- nam esse statuit, item post eum qui subjungitur τιμῆς δ᾽ ἄλλης xxÀ. Panzerbieterum etiam erroris arguens, quod hzc Empedoclis verba de elementis acceperit quz neque regnent neque regnandi vicis- situdinem habeant. At similiter jam Karstenius de hoc loco judicaverat. Ego ad veterum auctorita- tem me componere, quam qualescunque docto- rum nostri evi virorum opiniones sequi malui, Neque enim probabile est, Simplicium juncturum fuisse hos versiculos, nisi re argumentoque co- hzrerent. Vs. 89. τιμὴ munus cujusque elemento- rum proprium atque in hoc situm quod aliud noctem inducit, aliud lucem affert, aliud. tellu- rem, aliud mare, aliud aliam universi partem quasi imperio regit. Ab hoc differt ἦθος inge- nium cujusque, cujus diversitas hoc solo conti- netur, quod aliud est lucidum, aliud obscurum , aliud alia re insigne. Vs. 9o. Simplicius Phys. f. 34 A, eàdem paginá, modo χύχλοιο exhibet modo χρόνοιο; illud vero ibidem f, 8 A., 273 A. Cum hocloco jungenda Aristotelis verba Phys. VIII, 1 pag. 250 ed. Bekker. ᾿Εμπεδοχλῆς (λέγει) ἐν μέρει χινεῖσθαι xat πάλιν ἠρεμεῖν" χινεῖσθαι μὲν, ὅταν ἡ φι- Ata Ex πολλῶν ποιῇ τὸ ἕν, ἢ τὸ νεῖχος πολλὰ ἐξ ἑνός" ἠρεμεῖν δὲ ἐν τοῖς μεταξὺ χρόνοις. Placuit autem Empedocli non tantum ambo illa principia amicitiam et discordiam , sed etiam elementa per vices dominari. Vs. 91. Hunc versiculum qui et infra ( vers. 148) przegresso additur, cum Kar- stenio interposui. Simplicius , quamvis f. 34 A. reliquos versus ordine apponens hunc prater- mittat, eadem tamen pagina haud multo post , in lisdem explicandis , hunc ipsum quoque adjun- git : ὅτι δὲ εἰς ἄλληλα μεταδάλλει, δηλοῖ λέγων, « ἐν δὲ μέρει---αἴσης. » Vs. 92. Simplicius neglecto me- tro habet : xai πρὸς τοῖς οὔτ᾽ ἄρ᾽ ἐπιγίγνεται οὐδ᾽ ἀπολήγει. Ita certe in editione Aldina legitur, sed in codice D. ἄρ τι. Hinc Sturzius effecit xol πρὸς τοῖς ἄρα οὔτε τι γίνεται οὐδ᾽ ἀπολήγει, Karstenius χαὶ πρὸς τοῖσιν ἄρ᾽ οὔτ᾽ ἐπιγίγνεται, οὔτ᾽ ἀπολήγει, Panzerbieterus proposuit xai πρὸς τοῖς οὔτ᾽ ἄλλ᾽ ἐπιγίγνεται οὐδ᾽ ἀπολήγει, Steinius οὐδὲν γὰρ πρὸς τοῖς ἐπιγίγνεται οὐδ᾽ ἀπολήγει. Mihi scribendum videtur : xal πρὸς τοῖς οὔτ᾽ ἄλλο τι γίγνεται οὐδ᾽ ἀπολήγει. Vs. 93-95. εἴτε γὰρ ἐφθείροντο---ἀπολοίατ᾽] Post primum horum versuum εἴτε γὰρ xzÀ. mani- festum est excidisse alterum inchoate sententiz clausulam complexum. Etenim loci sensum hu- jusmodi esse oportebat : « Si penitus intercide- rent illa, in posterum non amplius essent; si orirentur, non fuissent, antequam in lucem es- sent edita, » Quare lacunz signa editores inde a Karstenio posuerunt. Tali versuum argumento sequentia respondent. Vs. 94. affert Aristoteles de Mel. Xen. et Gorg. p. 975. B. ( pag. 2o ed. nostr.), ubi vide quz a nobis notata sunt. Hic enim emendationem ibi propositam secuti sumus, Vs. 95. vulgo scribitur πῇ δέ χε xol ἀπόλοιτο; ἐπεὶ x. τ. À. Sed praeterquam quod hiatus in his verbis offendit, Simplicii codices praebent ἀπό- )owro, quam scripturam natam esse liquet ex &noAotazo. Quamobrem cum Panzerbietero posui πὴ δέ xs xoi ἀπολοίατ᾽; ἐπεὶ. Quod vero in non- nullis membranis est χῆρυξ ἀπόλοιντο : id si recte interpretamur, in vestigia vocum xal ἐξαπολοίατ᾽ incurrimus , pro quibus Bergkius πῇ δὲ xoi ἐξα- πόλοιτό χ᾽, ἐπεὶ τῶνδ᾽ xcÀ. conjecerat. De reliquo τῶνδε pertinet ad ἔρημον. Vs. 96-97. ἀλλ᾽ αὔτ᾽ -- ὁμοῖα.) In his versibus nihil mutandum , etsi si- mili loco inductus (cf. vers. 149) Simplicio duce Karstenius ἔστι γε pro vulgato ἔστιν exarari vo- luit. Neque est, cur mendosum illud Bergkii ταὐτά pro librorum lectione ταῦτα recipiamus, Vs. 97. ἄλλοτε codices exhibent, cujus loco Stei- nius ἄλλοθεν legi jussit. Vs. 98-10: affert Plutarchus adv. Colot. p. 1:11; vol. X p. 573; item de plac. phil. I, 3o. Vs. 98 φύσις xzÀ. praterea 100 et 101 Aristo- teles Metaph. IV, 4 p. 677 D. Vss. 98 et 1oo idem de Gener. et corr. 1, 1; p. 384. E. Vss. 100 et " ν--᾿ μον Wu IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 81 10: idem de Melisso, Xenophane et Gorgia pag. 975 B ( pag. 19 seq. ed. nostr. ). Porro vs. 98 habet E de Gener. et Inter. I. f. 4 A; idem Metaph. f. 18 B. Vs, 100 ἌΜΑ Ari- stoteles de Gen. et corr. Il, 6 p. 404 G ; Philopo- nus de Gen. et Int. 1. c. Simplicius Phys. I, £. 34 B, 39 A, 51 B; alii. Verba hec e primo carminis Empedoclei de rerum natura libro petita esse diserte testatur Plutarchus de plac. phil. l. c. Ἐμπεδοχλῆς φύσιν μηδὲν ( leg. μηδενὸς) εἶναι, μῖξιν δὲ τῶν στοιχείων xal διάστασιν " γράφει γὰρ οὕτως ἐν πρώτῳ φυσιχῷ, Sensum indicat Simplicius Phys. I f. 34. B. τὴν γένεσιν xal φθορὰν μηδὲν ἄλλο εἶναι. ἀλλὰ μόνον μῖξίν τε xal διάλλαξιν μιγέντων, xai σύνοδον διάπτυξίν τε γίνεσθαι ἐν μέρει αἴσης. Ex- ponitur enim his versibus nobile illud Empedo- clis decretum, quo sublata generatione et morte nihil nisi figure mutatio, mistio ac dissolutio in rerum naturz corpore dicitur inveniri, Non magna scripture discrepantia apud Plutarchum est, qui duos priores versus in libro de placitis sic exhibet : ἄλλο δέ τοι ἐρέω" φύσις οὐδέν ἐστιν ἁπάντων, θνητῶν, οὐδέ τις οὐλομένου θανάτοιο τελευτή, in eo quem adversus Coloten scripsit, ita va- riat : ἄλλο δέ σοι ἐρέω φύσις οὐδενός ἐστιν ἑχάστου θνητῶν, οὐδέ τις οὐλομένη θανάτοιο γενέήλη. Caeterum φύσις οὐδενός tutum etiam Aristotelis re- liquorumque auctoritate, neque dubium quin θανάτοιο τελευτή recte se habeat. Aristotelem non moramur in Metaphysicis pro ἁπάντων memorize lapsu legentem ἐόντων, quum proxima verba ἢνητῶν xcÀ. non adjiciat , quibus appositis ἐόντων ferri non posse in promtu est. Deinde illud ἑχά- στου quod altero loco Plutarchi membranz prz- bent, necessario ex ἁπάντων librariorum culpa, qui sepius hac vocabula confuderunt, originem traxit, Vs. τοι. Pro φύσις δ᾽ ἐπὶ τοῖς Plutarchus de plac. φύσις δὲ βροτοῖς, sed altero loco ἐπὶ τοῖς, ut Aristoteles apud quem tamen, Metaph. IV, 4 nonnulla exemplaria praeferunt τοῖσδ᾽, Verba φύ- σις δ᾽ ἐπὶ τοῖς ὀνομάζεται ἀνθρώποισιν idem valent quod γένεσις δ᾽ ἐπὶ τούτοις ὀνομάζεται ὑπὸ τῶν ἀν- θρώπων. Nam φύσις pro γένεσις alii etiam ἀἶχο-- runt, velut Ocellus cap. II S 3 pag. 16: ed. nostr. JElianus var. hist. lib. HlI cap. 1 quem lau- davi ad Ocellum p. 210. Cum Empedocleo di- cendi genere ἐπὶ τοῖς i. e. ἐπὶ τούτοις ὀνομάζεται componas locum Platonis Alcib. I p. 108 A: ἐπειδὴ βέλτιον μὲν ὠνόμαζες ἐπ᾽ ἀμφοτέροις, quoniam istud melius in utroque nominasti, Adde de Repub. V, 16 p. 470 B : ἐπὶ μὲν οὖν τῇ τοῦ οἰκείου ἔχθρᾳ τάσις χέχληται, ἐπὶ δὲ τῇ τοῦ ἀλλοτρίου πόλεμος. Eundem usum illud. ἐπί τινι νοὶ ἐπί τινος λέγειν apud philosophos et grammaticos habet, quo fit interdum, ut ἐπὶ vocula ad περὶ prepositionis similitudinem accedere videatur. Sic jam JE- schyl. Sept. 905, πάρεστι δ᾽ εἰπεῖν ἐπ᾽ ἀθλίοισιν. Soph. €Ed, Col. 415, καὶ ταῦτ᾽ ἐφ᾿ ἡμῖν Φοῖβος εἰρη- κὼς χυρεῖ. Vide quz notavi ad Aristot. de Melisso, Xenoph. et Gorg. pag. 57 et quz Herm, Fritz- schius ad Ethic. Nicom. lib. VIII, 2 p. 13 obser- vavit. Vs. 98. φύσις οὐδενός ἐστιν] Quamvis Aristoteles Metaph. lib. IV, 4 nativam vocis φύσις significa- tionem, de qua supra egimus agnoscat, φύσις, inquiens, λέγεται ἕνα uiv τρόπον ἣ τῶν φυομένων γένεσις : perperam tamen hoc Empedoclis dictum accipit, φύσιν hoc loco substantiam rerum quie natura sunt esse contendens, Sic enim ait : ἔτι δ᾽ ἄλλον τρόπον λέγεται 5$ φύσις $ τῶν φύσει ὄντων οὖ- σία, οἷον οἵ λέγοντες τὴν φύσιν εἶναι τὴν πρώτην σύν-- iim ὥσπερ Ἐμπεδοκλῆς λέγει ὅτι « φύσις οὐθενός ἐστιν ἐόντων, ἀλλὰ μόνον » χτλ. Evrorem confutarunt cum alii, tum Bonitzius Comment. in Metaph, p. 23o. De proprio autem nominis significatu Alexander Aphrodisiensis pag. 315 ed. Bon. : τὴν φύσιν πενταχῶς ἀποδίδοσθαι λέγει. τῆς γὰρ φύσεως τὴν μὲν ὡς φύσιν τε xot βλάστησιν λέγει" λέγομεν γὰρ φύεσθαι τὸ γινόμενον, χαὶ τὸ εἰς γένεσιν εἰς φύσιν ἄγεσθαι. τὴν τοιαύτην φύσιν ὡρίσατο ἐν τῇ Φυσιχῇ Ἀχροάσει, συνήθως μὲν οὖν ἐπὶ τῶν φυτῶν φύεσθαι χατηγορεῖται;, xal ἐπὶ τῶν ζῴων δὲ λέγεται" γένεσις γὰρ πᾶσα ἣ εἷς τὸ τέλειον εἶδος πρ ρύοδος. Vs. τοι. φύσις δ᾽ ἐπὶ τοῖς ivl Empedocleum dogma reprehendit Aristoteles de Gener. et corr. Il, 6 ubi quaerens quid causz esse dicendum sit cur suam queque res et vim et figuram obtineat, τοῦτο δ᾽ ἐστὶν, inquit, ἣ οὐσία ἣ ἑχάστου, ἀλλ᾽ οὐ μόνον « μῖξίς τε διάλλαξίς τε μιγέντων, » ὥσπερ ἐκεῖ- νός φησιν. τύχη δ᾽ ἐπὶ τούτων ( al. τούτοις ) ὀνομάζεται, ἀλλ᾽ οὐ λόγος. ἔστι γὰρ μιχθῆναι ὡς ἔτυχεν. Contraria vero Empedoclez rationi ponit, pro φύσις in qua λόγος est, τύχην substituens , in qua nullum esse λόγον sponte patet. Male Asclepius Schol. Arist. p. 695. a. ἐπὶ τοῖς ad elementa refert : ἔλεγεν ὅτι φύσις δ᾽ ἐπὶ τούτοις τοῖς στοιχείοις ὀνομάζεται τοῖς ἀν- θρώποις. Vs. του-τοή .ἐχ τοῦ γὰρ---ἐρείδγ, Aristoteles de Melisso , Xenophane et Gorgia pag. 975 B. (p. 18 seq. ed. nostr. ) ἔτι εἰ xai ὅτι μάλιστα μήτε τὸ μὴ ὃν ἐνδέχεται γενέσθαι, μήτε ἀπολέσθαι τὸ ὄν, ὅμως τί χωλύει, τὰ μὲν γενόμενα αὐτῶν εἶναι, τὰ δ᾽ ἀΐδια, ὡς χαὶ "Fux TON λέγει; ἅπαντα γὰρ χἀχεῖνος ταῦτα ὁμολογήσας, ὅτι Ex τοῦ μὴ ὄντος ἀμήχανόν ἐστι γενέ- 32 σθαι, τό τε ὃν ἐξόλλυσθαι ἀνήνυστον χαὶ ἄπρηχτον, ἀεὶ γὰρ περιέσεσθαι ὅπη χέ τις αἰὲν ἐρείδη,, ὅμως τῶν ὄν- τῶν τὰ μὲν ἀΐδια εἶναί φησι, πῦρ xal ὕδωρ xal γῆν καὶ ., A NO Y , , M , *. , ἀέρα, τὰ δ᾽ ἄλλα γίγνεσθαί τε χαὶ γεγονέναι ἐχ τούτων. Similiter Philo de mundi ztern. (cf. Galeni opusc. , , M "-- vy p. 510) λέγεται μέντοι καὶ φθορὰ....... ἢ τοῦ ὄντος ἀφαίρεσις παντελής, ἣν xal ἀνύπαρχτον ἀναγκαῖον λέγειν. ὥσπερ ἐχ τοῦ μὴ ὄντος οὐδὲν γίγνεται, οὐδὲ εἰς τὸ μὴ ὃν φθείρεται" ἐχ τοῦ γὰρ οὐδαμοῦ ὄντος ἀμήχα- ΄ EJ , , ^ r , 2 , E νύν ἐστι γενέσθαι τι, τό τε ὃν ἐξαπολέσθαι ἀνήνυστον xxi ἄπαυστόν (leg. ἄπρηχτον ). Fuse de verbis Aristotelis ac de Empedoclis loco disputavi p. 18 mee editionis, Aristotelem vero et Philonem duces secutus sic vatis Agrigentini versus resti- tuere conatus sum : £x τοῦ γὰρ μὴ ἐόντος ἀμήχανόν ἐστι γενέσθαι τό τ᾽ ἐὸν ἐξόλλυσθαι ἀνήνυστον xal ἄπρηχτον * αἰεὶ γὰρ περιέσται ὅπῃ χέ τις αἰὲν ἐρείδη. His versiculis continetur perspicua decreti sex - centies decantati expositio. Simpliciter Lucre- tius : E nihilo nihil , in nihilum nil posse reverti. Vs. 102. Scripsi éx τοῦ γὰρ μὴ ἐόντος, quum apud Aristotelem pro vulgato £x τε μὴ ὄντος Co- dex Lipsiensis praebeat ix τοῦ μὴ ὄντος. Sturzius proposuit ἐκ τοῦ μὴ ὄντος τι, Karstenius £x τε μὴ ὄντος, Spaldingius ἐκ μὴ ὄντος, Panzerbieterus 2x μὲν γὰρ μὴ ἐόντος, Bergkius £x τε τοῦ μὴ ὄντος. Meam emendationem probavit Steinius. Vs. 103. posui τό τ᾽ ἐὸν cum Karstenio quum apud Aristotelem pariter atque apud Philonem sit τό τε ὄν neque offendat τό arsis vi productum. Cf. infra vers. 212. «X δύο τῶν ὀχτὼ xxÀ. et Par- men. vs. 63 : πῇ πόθεν αὐξηθέν; οὔτ᾽ ἐκ μὴ ὄντος ἐάσω et 69 γίγνεσθαί τι παρ᾽ αὐτό. ᾿Ποὔνεχεν οὔτε γενέσθαι. Quorum prior propterea insignis est, quod ul- timam vocabuli αὐξηθέν syllabam arsi productam continet, posterior quod postrema pronominis αὐτό syllaba solo accentu longa fit. Sunt autem hi loci testimonio haud rarius didacticos poetas ab artificiosa poetice norma recessisse, quam epicos , de quorum versibus ἀχεφάλοις czeteraque licentia ex veteribus egit Athenzus lib. XIV p. 632, ex recentioribus Hermaunus Elem. do- ctr. metr, p. 346, Duttmannus Gramm. ampl. I S 7 pag. 4o seqq. T'hiersch. Gramm. Hom. $ 147 pag. 176 seqq. Empedocleis duobus versibus qui ab articulo arsi producto incipiunt similis est Homericus Iliad. XXI, 352 : ἢ l ; - τὰ περὶ χαλὰ ῥέεθρα ἅλις ποταμοῖο πεφύχει. Quocirca non audiendus Steinius qui me Karste- COMMENTARIUS. nii de arsis vi somniis fisum ita scripsisse opi- natur, Ipse Empedocli obtrusit : xa τ᾽ ἐξὸν ἐξόλ- λυσθαι x.^. ., Panzerbieterus xai δ᾽ ἐὸν, Sturzius xoi τὸ ὃν, Wyttenbachius xoi τό γ᾽ ὄν conjecit. Vs. 104. Quum apud Aristotelem vulgo lege- retur ἀεὶ γὰρ θήσεσθαι, ὅπη κέ τις αἰὲν ἐρείδῃ,, ab aliis aliter. Aristotelis locus tractatus et versus Empedocleus refictus est, Illud vero minime du- bium, quin Empedocles elementorum atque adeo ipsius entis zternitatem ostensurus pro θή- σεσθαι vel θήσεται aliud adhibuerit verbum, quod perpetuitatis notionem exprimat. Namque in his mutationibus , quz continenter fiunt, nunquam accidere censet Empedocles , ut quidquam e ni- hilo oriatur, vel quocunque urgeas quidquam pereat. Bergkius igitur apud Aristotelem pro θή- σεσθαι reposuit θεύσεσθαι eo sensu acceptum quo Empedocles usurpare solet. Nimirum verbum θεῖν ad elementorum mutationes variasque quas induunt formas sepius transtulit Empedocles , ut vs. 96, 149, et alibi. At hoc verbo non tam ipsa perennitas et mortis vacuitas designatur, quam perpetua mutatio. Karstenius et Steinius praeunte Sturzio rescribi volebant : αἰεὶ γὰρ στήσονται ὅπη χέ τις αἰὲν ἐρείδη hac sententia : « semper enim stabunt quacunque ratione quis urgeat, » Sed hoc, propter significationis ambigui- tatem, qua στήσονται modo consistent vertitur, ut apud Homerum Iliad. XI, 608; VIII, 234; XVIII, 278, 308, Eurip. Phoen. vs. 630, modo erigent, ut apud eundem Euripidem Androm. vs. 761 τροπαῖον αὐτοῦ στήσομαι, in hujusmodi fragmento non satis commodum apparet. Huc accedit quod 51 teneas στήσονται, motum secuta quies rerum certis locis statutarum significatur, id quod ab Empedoclis mente alienissimum est. Nihil in hac causa vidit Wyttenbachius, teste Karstenio p. 191 αἰὲν γὰρ θεύσετ᾽ vel θήσετ᾽ ὅπη, quod expo- nit θεύσεται vel θήσεταί τις, legendum suspicatus, Longe melius antiqui vatis dictum in integrum restituere molitus est Fr. Panzerbieterus hac ver- borum conformatione : αἰεὶ γὰρ τῇ γ᾽ ἔσται, ὅπη χέ τις αἰὲν ἐρείδη,, allato simili loco lliadis XII, 48 : ὅππη τ᾽ ἰθύση, τῇ v εἴχουσι στίχες ἀνδρῶν. At versu sic emendato sententia angustioribus quam ipsius natura fert finibus eircumscribitur. Ne- que enim id agit Empedocles, ut doceat quocun- que pellamus ens, ibi fore, sed ut demonstret, omnino illud futurum esse semperque victurum, quocunque propellatur. Sola igitur immortalitas hic spectanda, Quare Spaldingius apud Aristote lem reponi jussit : ἀεὶ γάρ, φησίν, ἔσεσθαι, ὅπῃ κέ τις αἰὲν ἐρείδη , cui emendationi non adversatus essem, nisi ad versum ex his vocibus compo- IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. nendum aliquid deesset. Mihi igitur apud Ari- stotelem scribendum esse visum est ἀεὶ γὰρ περιέ- σεσθαι ὅπη κέ τις αἰὲν ἐρείδη, οἱ apud Empedoclem : αἰεὶ γὰρ περιέσται ὅπη χέ τις αἰὲν ἐρείδη. Caeterum ultima quoque conjecturis vexarunt Karstenius et Steinius, ille pag. 521 ὅπη χέ τις dvxt ἐρείδη, hic ὅπῃ χέ τις αἰὲν ἐρείπη, exarandum esse ratus. Sed his mutationibus locus non eget. Vs. 105-107 ἀλλὰ xxxoi; — λόγοιο] Clemens Al. Strom. V. p. 554. C. Vss. 105 et 106 "heodo- retus "herap. Serm. 1, Opp. T. IV p. 476. Quum mens humana sepe incertis opinionum fluctibus agitata, quid statuendum sit, nesciat ; malorum esse hominum ait Empedocles diffidere veris ac legitimis contemtaque vel deorum benevolentia vel divinioris animi sapientia suis tantum ingenii viribus fidere. Hunc esse sensum trium de quibus agimus versiculorum e Clementis et Theodoreti verbis efficitur. E quibus Theodoretus l. c. *Hoz- χλειτος ὃ " Eéatoc εἴρηχεν" Ἀξύνετοι ἀχούσαντες χωφοῖς ἐοίχασι" φάτις αὐτοῖσι μαρτυρεῖ, παρεόντας ἀπεῖναι. ξυμφωνεῖ δὲ τῷ ᾿Εφεσίῳ xai ὃ Ἀχραγαντῖνος Ἔμπε- δοχλῆς, λέγων ὧδε * ἀλλὰ χαχοῖς μὲν χάρτα πέλει χρατέουσιν ἀπιστεῖν" , , ὧδε γὰρ ἡμετέρης χέλεται πιστώματα Μούσης. τῆς τῶν χαχῶν ἄρα μερίδος, xav τὸν ᾿Αχραγαντῖνον, οἱ ἄπιστοι. Clemens. vero : τοῖς μὲν γὰρ χαχοῖς τοῦτο σύνηθες, φησὶν 6 ᾿ΙΣμπεδοχλῆς, τὸ ἐθέλειν κρατεῖν τῶν ἀληθῶν διὰ τοῦ ἀπιστεῖν, 1. e. vera non credendo superare quasi et opprimere velle. Apparet Cle- menti τὰ χρατέοντα esse τὰ dÀy07 eumque consi- lium diffidentium, cujus apud Empedoclem mentio non fit, aperte indicare. Quod quin recte fecerit non dubito. Bergkius de Emped. proom. p. »8 Clementem pervertisse Empedoclis sententiam arguens, poetam existimat hoc dicere, pravos solere potentibus id est diis refragari. Fateor τοὺς κρατοῦντας esse imperantes , victores, supe- riores, At Clementem vulgaria grzci sermonis vocabula male interpretatum esse vix credibile est, Rectius Karstenius hanc juncturam explicat : * firmis certisque argumentis vel cffatis non cre- dere. » Steinius ita accipit χρατέουσιν, ut λόγοις intelligat, leges esse dicens per naturz universi- tatem. pertinentes ac. dominantes , qualis est ea que modo memorabatur, nihil e nihilo fieri aut ad nihilum redigi , neque tamen falli arbitratur interpretantes : « eis qui recte monent veritatisque wi vincunt, » collato Platonis loco Phzdr. p. 27» ὃ μὴ πειθόμενος χρατεῖ, i. e. qui sibi persuaderi non patitur recte sentit ac vincit. Verum prior ratio prestat. Neque enim. perspicue loqueretur. Em- 33 ctoribus et. confirmatoribus haberi vellet, sed quoniam illa proximi versus πιστώματα respon. dent χρατέουτιν quorum in primo versu meminit poeta, patet neutro genere χρατέουσιν hic poni. Etsi vero per loci conformationem non licet cum Steinio χρατέουσιν interpretari quasi λόγοις κρα- τέουσιν Scripserit vates Agrigentinus , tamen per sese neutrum participii sensum fere eundem quem πιστώματα continet, Etenim res quoque dicuntur χρατεῖν, 1. e. obtinere, invalescere, valere, du- rare, vim auctoritatemque habere, ut φάτις x2z- τεῖ, fama obtinet, apud Soph. Ajac. vs. 978 ; φάτις πολλὴ χρατεῖ, pervulgata obtinet fama, apud /Esch. Suppl. vs. 290; λόγος χρατεῖ σαφηνής apud eundem Pers. vs. 7245 νόμιμα δὲ τὰ Χαλχιδιχὰ ἐχράτησεν, leges vero Chalcidenses obtinuerunt, apud 'Thu- cyd. lib. VI, 5; ἀνάγκη δ᾽ ὥσπερ τέχνης ἀεὶ τὰ ἐπι- γηνόμενα χρατεῖν, necesse est, quemadmodum artibus accidere solet, novissima quaque semper evincere auctoritatemque habere, lib. I, 71. Cf. apud eundem lib. IV cap. 62, τὸ δὲ ἀστάθμητον τοῦ μέλλοντος ὡς ἐπὶ πλεῖστον χρατεῖ, ubi scholiastes χρατεῖ exponit τὴν ἰσχὺν ἔχει, et Sophocl. (Ed. R. vs. 977, τί δ' ἂν φοβοῖτ᾽ ἄνθρωπος ᾧ "τὰ τῆς τύχης χρατεῖ, πρύνοια δ᾽ ἐστὶν οὐδενὸς σαφής; Hinc etiam non mirandum participium neutro genere poni, sive absolute, sive aliis nominibus adjunctum. Eurip. Andromach. vs. 133, τὸ χρατοῦν δέ σ᾽ ἔπεισι. Id. Eurip. Fragm. Melanipp. XXXI pag. 743 ed. Wagner. : τὰ τῆς γυναιχὸς γὰρ χρατοῦντ᾽ ἐν δώμασιν δουλοῖ τὸν ἄνδρα x. τ. 4. Philosopho autem nostro τὰ χρατοῦντα sunt, qui valent queque rata ha. bentur, i. e. vera, τὰ ἀληθῆ, ut ne transversum quidem unguem Clemens ab Empedoclis mente discessisse videatur. Quod autem monui τὰ xpz- τοῦντα respondere iis quz sequenti versu πιστώ- ματα appellantur : id paulo accuratius expen- dendum est. Bergkius censet vatem Agrigentinum πιστώματα vocasse arcana illa quae Musa ipsi benigna voluntate reciuserit, ita ut jam non suam, sed quasi divinam quandam sapientiam in me- dium proferre videatur. Karstenius πιστώματα effata esse vult. Neuter diligentis interpretis functus officio est, ut nec Sturzius in eo lapsus quod κέλεται ita vertit, quasi passive eo usus poeta sit. Est vero πίστωμα id quo rei alicui fides fit, vel quo res aliqua. confirmatur, sive confir- matio et probatio qua rei fides fit. Sic Aristoteles Rhet. I πιστώματα δὲ παρὰ μαρτυρίων, qua verba cum Stephano "Thes. ling. Gr. exponimus testi- moniis fides fit sive testimoniis res probantur et confirmantur. Apud. JEschylum Éumen. vs. 205 | Ἥρας τελείας xxi Διὸς πιστώματα sunt Junonis pedocles, si χρατέουσιν pro recte sententi:& au- | pronubee ct Jovis confirmationes, quo nomine PUILOS. GREC. I. δ *4 COMMENTARIUS significantur federa auspiciis Junonis jugalis et Jovis intersponsum sponsamque juncta. Ejusdem poetze verba Choeph. vs. 944 ὅρκος τ᾽ ἐμμένει πι- στώμασι valent : jusjurandum data. fide servatur. Quamobrem Empedocles qui Musz auxilio phi- losophiam se traditurum esse profitetur. non potest πιστώματα nominare nisi probationes, vel potius certa argumenta quz tanquam diis du- cibus ex infinita argumentorum copia sumuntur ad cujusque rei naturam aperiendam. Jam per- spicuum erit quid intersit inter χρατοῦντα et πιστώματα, quorum illa veri loco habenda, haec fontium instar esse vidimus, a quibus generi lumano ad verum profluere liceat. Ceterum '"T'heodoretus initio hujus versus memoriz lapsu ὧδε γὰρ pro ὡς δὲ παρ᾽ habet. Vs. rog. διατμηθέντος λόγοιο. paucis tractat Astius in Platonis Phaedr. comment, p. 365, ubi p. 265 διατέμνειν xav ἄρθρα de dialectica usur- patur. Ita fere jam ante eum loci Platonici imme- mor statuerat Sturzius. Satius est cum Karstenio λόγον hie interpretari τὸν νοῦν (quomodo Parme- nides vs. 56 χρῖναι δὲ λόγῳ) ut sit sententia : mente in preccordiis divisa, Non multum ab hac abludit Homerica structura Il. lib. I, 189, ἐν δέ οἱ ἦτορ στήθεσσιν λασίοισι διάνδιχα μερμήριξεν, et Maronis illud Ἐπ. VII, 20 : animum nunc Auc celerem, nunc dividit illuc. De humanze igitur mentis , qua modo in hanc, modo in illam partem fertur atque alio tempore alia probat , inconstantia et imbe- cillitate queritur Empedocles. Quocirca Musarum beneficio mortales ad perspiciendam rerum uni- versitatem pervenire posse contendit. Ut vero hic διατέμνειν de animo in varias partes distracto : ita paulo inferius idem verbum [γυῖα χαχῆσι δια- τυηθέντ᾽ ἐρίϑεσσι] de corpore morbis afflicto usurpat, Vss. 108—119. οἵ δ᾽ ὅ τι xev χατὰ — ἐπεὶ λύθεν οὐξὲν ἄρ᾽ εἰσίν) exhibet Plutarchus adv. Colot. p. 1113, vol. X p. 528-580. Vs. x12 citatur ab eodem Reip. ger. prec. p. 820, vol. IX p. 256 ed. Reisk.; posterior ejusdem versus pars νόμῳ xz). adv. Colot. p. 112, vol. X p. 577. Rejicitur his versibus vulgaris opinio, qua nasci atque interire dicunt ea quz revera tantum mutantur, id est, modo coagmentantur modo dissipantur. Quum autem Empedoclis verba admodum cor- rupta sint in Plutarchi codicibus, notata scri- pturz varietate virorum doctorum conjecturas breviter memorabo. Vs. 108 ita mutilatus est : οἱ δ᾽ ὅτε χατὰ φῶτα μίγεν φῶς αἰθέρι, unde Xylander effecit : οἵ δ᾽ ὅτε δὴ χατὰ φῶτα μίγεν φάος αἰθέρι χύρει, Keiskius suspicatus est οἵ δ᾽ ὅτε ἢ χατὰ φῶτα μιγὲν φάνη, αἰθέρι λαμπρῷ, Coraes vero quod Stur- zius recepit : οἵ δ᾽ εὖτ᾽ 7, χατὰ φωτῶν (γένος) μι- σγέντ᾽ ἐς φάος ἔλθη, Karstenius οἵ δ᾽, εὖτ᾽ ἢ κατὰ φῶτας ἴδη φάος αἰθέριόν γε, Panzerbieterus of δ᾽ ὅτε μὲν κατὰ φῶτα μιγὲν φάος αἰθέρος ἵχη, Steinius omni emendandi conatu abstinuit. Mihi scriben- dum videtur : οἵ δ᾽ d, τι xev χυτὰ φῶτα μιγὲν φάος αἰθέρος ἵχη. Falsum enim est quod Karstenius opinatur, necessario hic requiri pluralem φῶτας. Sic etiam Graci τὰ xaz' ἄνθρωπον dicunt qua fa- cultatem humanam non excedunt. Cf. Soph. €Ed. Col. vs. 604, τί γὰρ τὸ μεῖζον ἢ κατ᾽ ἄνθρωπον νοσεῖς ; Plat. Phileb. pag. 12 C. ed. Steph. τὸ δ᾽ ἐμὸν δέος, ὦ Πρώταργε, dst πρὸς τὰ τῶν θεῶν ὀνόματα oUx ἔστι xxT ἄνθρωπον χτλ. Vs. 109 legebatur ἢ χατὰ θη- ρῶν ἀγροτέρων, quod cum Ritschelio apud Steinium mutavi in ἠὲ κατ᾽ ἀγροτέρων θηρῶν x:À. Vs. 110 Plutarchi codd. exhibent : ἠὲ x«c' οἰωνῶν, τότε μὲν τὸν. . . γενέσθαι. — Lacunam — explere aggressi sunt lteiskius et Sturzius ita scribendo : πότε μὲν τὸ λέγουσι γενέσθαι, Karstenius τότε μὲν δοχέουσι γενέσθαι, Panzerbieterus τότε μὲν τόγε φασὶ γενέσθαι, Steinius τότε μὲν τὰ λέγουσι γενέσθαι. Ego ponendum arbitror : τόγε μὲν φάσχουσι γενέ- σθαι. Vs. 111. Plutarchi exemplaria mendose : εὖτε δ᾽ ἀποχριθῶσι τὰ δ᾽ αὖ δυσξαίμονα πότμον. lteseripsi autem cum Panzerbietero εὖτε δ᾽ ἀποχρινθῶσι, cujus loco Ritschelius apud Steinium malebat ἀποχριθέωσι. Praeterea τὸ δ᾽ αὖ δυσδαίμονα πότμον pregresso RMeiskio cum plerisque editoribus vulgavi. Vs. 112 ap. Plutarch. adv. Colot. l. c. sic exaratus est : εἶναι χαλέουσιν" ὅμως δ᾽ ἐπίφημι χαὶ αὐτός, sed altero loco legitur : 7, θέμις καλοῦσιν, ὅμως ἐπίφη xa αὐτός vel νόμῳ δὲ ἢ τί φημι χτλ, Expulso vocabulo εἶναι Karstenius et Dübnerus εἰχαίως ediderunt, subjunctis his verbis νόμῳ δ᾽ ἐπίφηυ." χαὶ αὐτός: contra Sturzius et Panzerbie- terus probata Reiskii correctione : ἔν γε νόμῳ χαλέουσι, νόμῳ δ᾽ ἐπίφημι xai αὐτός. Ab his dis- cesserunt Wyttenbachius et Steinius, quorum alter refragatus Reiskiane emendationi οὐχ 3j θέμις ad Plutarch. praec. reip. ger. proposuit 5 θέμις οὐ et ad ejusdem adv. Colot, librum ἀλοιτὴν χαλέουσι legendum | sibi videri observavit, alter in Empedoclis editione 7, θέμις ἐστὶ, καλοῦσι, νόμῳ δ᾽ ἐπίφημι καὶ αὐτός tentavit. Mihi utriusque loci depravationem comparanti verisimile est adver- bium aliquod olim initio versus scriptum fuisse. Quare, quod Empedocle non indignum existimo, ἀπρεπέως χαλέουτι, νόμῳ δ᾽ ἐπίφημι xai αὐτός versus supplendi gratia reposui, Vs. 115. Vulgo ἥτοι καταθνήσχειν. . . . . πάντη. Sed πάντη in ἁπάντη jam Stephanus correxit, ἤτοι Sturzius in ji mutavit, At multo rectius Reiskius in ἤτοι IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 25 nihil nisi ἢ τὶ latere suspicatus est, qui tamen reliquam versus partem minus bene constituit : καταῦνήσχειν χἀξόλλυσθαι πάνυ πάντη. DProstat Sturziana emendatio χαταθνήσχειν τε xal ἐξόλλυσθαι ἁπάντη,, quam omnes postea editores arripue- runt, Vs. 116, Plutarchi: membrana μαντεύσαιτο probent, quod Stephano quoque in Poesi philo- sophica et Scaligero probatum minime recen- tioribus sollicitandum erat, Neque enim attinebat vel μητεύσαιτο cum fFeiskio excogitare, quod inusitatum est, vel uzzicatzo cum Sturzio conji- cere , vel μαστεύσαιτο cum Karstenio comminisci, Vs. 118. Legebatur vulgo εἰσὶ xat σφι, quod Karstenius correxit in εἰσὶν xat σφιν. Sed jam antea Mich. Neander Op. Aur. T. Ip 526 dederat εἰσὶν, Scaliger autem in codice Lugdunobatavo exarari voluerat σφιν. Pro δεινὰ Bergkius legi jussit δειλά, quod verbis Empedocleis intulit Steinius, quam- quam ferri potest vulgata scriptura. Vs. 110. Libri Platarchei habent : πρὶν δὲ πάγεντε βροτοὶ xat λυθέντος οὐδὲ ἄρ᾽ εἰσί. Stephanus in Poesi phil. p. 22 vulgavit πρὶν δὲ παγέντε βροτοὶ xal λυθέντες οὐδὲν ἄρ᾽ εἰσίν. cui Scaliger ibid. p. 216 astipulatus est, nisi quod ut παγέντε, ita etiam λυθέντ᾽ po- nendum censuit, Neuter sententiam bene confor- mavit, qui postulat conjunctionem oppositam precedenti πρίν. Quamobrem Xylander Empe- doclis manum restituere sibi visus est, ὡς λύθεν scribendo, Praeclara etiam. Reiskii emendatio fuit : πρὶν δὲ πάγεν τε βροτοὶ xal ἐπεὶ λύύεν, quam a Karstenio primum receptam postmodum edi- tores tenuerunt, Ceterum Stephani emendatio- nem οὐδὲν ἄρ᾽ εἰσίν forsitan e codicibus petitam nunc Dübneri editio exhibet. Karstenius οὐδ᾽ ἄρ᾽ ἔασι posuit. Vss. 120—133, AX! ἄγε---ἀμείδει] affert Simpli- cius Phys. I. f. 34 a. Vss. 122-131 ἠέλιον---φέρι-- στοι idem Phys. I, f. 7 b. Vss. 122 et 12/4 omisso v5. 123 Aristoteles de Gen. et Corr. I, 1, p. 385 à; Plutarchus de pr. frig. p. 949, vol. IX p. 741. Vs. 122. Galenus περὶ τῆς τῶν ἁπλῶν φαρμ. xp. L. 1, pr. T. XHI p. 31 Chart, Vss. 128-131 ἐχ τῶν πάνθ᾽ ---δολιχαίωνες ] Aristot. Metaph. ἢ], 4 p. 662 D. Vss. 128.130 idem de Mundo c. 6 pag. 474 A. Multa alia de elementis, de calido, fri- gido, lucido, opaco ac de iis quz ex elemento- rum coitu orta essent praefatus erat Finpedocles, antequati ad hos transiret versus, quibus sin- gulorum corporum genitalium naturam adum- brat. Sic enim Simplicius Phys. 1. f. 34a: πλείονα δὲ ἄλλα εἰπὼν ἐπάγει ἑκάστου τῶν εἰρημένων (στοιχείων) τὸν χαραχτῆρα, τὸ μὲν πῦρ ἥλιον χαλῶν, τὸν δ᾽ ἀέρα αὐγὴν xat οὐρανόν, τὸ δ᾽ ὕδωρ Op epo xal θάλασσαν. Similiter fere alibi f. 7 hos versus ci- tans , dicit : ἐν ἐχείνοις δὲ τοῖς ἔπεσιν, ἐν οἷς xal τὰ ἡνωρίσματα ἑχάστου τῶν τεσσάρων στοιχείων xal τοῦ νείχους xal τῆς φιλίας παραδίδωσι σαφῶς, τὴν ἀμφοῖν ἐν πᾶσι μῖξιν τοῦ τε νείκους xal τῆς φιλίας ἐξέφηνεν" ἔχει δὴ οὕτως xz). Nomina quibus Simplicius ele- menta appellari ait, ἥλιος, αὐγή, ὄμδρος, in his versibus inveniuntur; duo reliqua οὐρανός et θα - λασσα ipse interpres apposuit, Verum Simplicius non memorat nisi tria elementa, ignem, aerem , aquam , omissa terra; cujus tamen meminit Ari- stoteles de Gen. et Corr. l. c. hunc locum ita allegans : ὥσπερ καί φησιν ᾿Εμπεδοχλῆς « ἠέλιον uiv λευχὸν δρᾶν xal θερμὸν ἁπάντῃ, ὄμόρον δ᾽ ἐν πᾶσιν δνοφόεντά τε ῥιγαλέον τε. . . . . » ὁμοίως δὲ διορίζει χαὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν (στοιχείων). ὥστ᾽ ἐξ ἑνός τινος δῆλον ὅτι διαφοραῖς τισι χωριζομένων xa πάθεσιν ἐγένετο τὸ μὲν ὕδωρ τὸ δὲ πῦρ. καθάπερ λέγει τὸν μὲν ἥλιον, λευχὸν xat θερμόν, τὴν δὲ γὴν βαρὺ xat σχληρόν. Quod reliquum est e verbis ὁμοίως δὲ διορίζει xa ἐπὶ τῶν λοιπῶν (στοιχείων) probabiliter colligas exiguam disputationis Empedoclez de elementis partem periisse. Vs. 120, Pro vulgato ἀλλ᾽ ἄγε Cod. D. ἀλλά τε. Bene autem Scaliger ἐπὶ μάρτυρα quod est in AI- dina Simplicii editione in ἐπιμάρτυρα correxit. Hunc cum Karstenio ceteri editores secuti sunt. Vs. 121. λιπόξυλον, vox Empedoclea, infÉrmum designans. Cf. vers. 277. Sturzius temere mutavit in λιπόζυγον, Prellerus in ὑπόξυλον. Vs. 122. λαμπρὸν Plutarchus habet et Simplicii cod. D; λευχὸν Aristoteles; θερμὸν δρᾶν καὶ λαμ- πρὸν ἁπάντη Simplicii editio Aldina et Galenus, sed Simplicius altero loco θερμὸν ὁρᾶν x«t θερμὸν ἁπάντη. Inter. Empedoclis editores λαμπρὸν re- ceperunt Sturzius et Panzerbieterus, λευχὸν Kar- stenius et Steinius. Ego etsi Aristotelis auctori- tatem. non idcirco labefactandam reor, quia multa memoriter citaverit, tamen τὸ λαμπρὸν melius τῷ δνοφύεντι opponi arbitror, ideoque λαμπρὸν e Plutarcho sumsi. Quod Steinius e Sim- plicii cod, C. prolatum verbis Empedocleis in- seruit ὅρα pro vulgato δρᾷν minime necessarium est. Notandum vero quod in exemplari manu- scripto nihil legitur nisi δρᾷ. Vs. 123. ἄμόδροτα δ᾽ ὅσσα] Simplicius uno loco : ε corrupte : ἄμδροτα δ᾽ ὅσσ᾽ ἔδεται ( cod. C. δὲ τοσσ δέ τε), altero ἄμδροτα δ᾽ ὅσσα ἐδεῖτο, quod et ipsum repudiandum est. Quz quum ita sint, Prellerus conjecit ὅσσ᾽ ἐδέθη, quee (caelo) i//gata sunt, quod verbum ita absolute positum ferri posse cum Kar- stenio negamus, Ipse Karstenius scripsit: ἄμόροτα 5: 23 COMMENTARIUS 0! sc! ἔπετχί τε χαὶ ἀργέτι xz). Panzerbieterus d6ooum δ᾽ ὅσσα πνέει τε xol ἀργέτι xA. Geelius apud Karstenium p. 522 suspicatus est poetam dixisse ἀμόροτα δ᾽ ὅσσ᾽ ἔλεται, ab obsoleto ἔλω, volvo ; qua certissima emendatio foret, nisi vox usu careret, Karstenius in Addendis spreta priore conjectura postmodo proposuit Zu6gozz δ᾽ ὅσσα τ᾽ ἔγεντο, 1. 6. ἐγένετο. Nullus ex bis emendandi mo- dis mihi satisfacit. Quapropter jam pridem legi volueram ἄμόροτα δ᾽ ὅσσα πέλει τε καὶ ἀργέτι δεύεται αὐγὴ» quum longo tempore interjecto Steinium in eadem vestigia incurrisse vidi. Intelliguntur autem. X4620:x corpora coelestia, astra, qua e vulgi opinione immortalia solisque tanquam sa- tellites sunt. Cateroquin αὐγῇ noli cum Simplicio de «ére accipere, sed , ut sepe lit, de so/e dictum puta. Vs. 124. 00520» δ᾽ xxÀ.] Latinos poetas frequen- ter aquz loco imbrem dixisse constat , velut Lu- cret. I, 713 seqq. Adde eliam, qui conduplicant primordia rerum, Aera jungentes igni terramque liquori ; Et qui quattuor ex rebus posse omnia rentur, Ex igni, terra atque anima procrescere el imbri. Eodem modo Empedocles ὄμθρος vocabulum usurpat et hic et infra verss. 354 et 360. Nec de- fuerunt qui apud Sophoclem (Ed. R. vs. 1415 ὄμέρος ἱερός universe de aqua intelligerent (vid. Musgrav. ad eum locum), quamquam ibi vulgaris significatio sufficit. Praeterea ὃνοφόεν τα preetulimus alteri scripturae ζοφόεντα quae in aliis est. Aristo- telis et Plutarchi codicibus. Post hunc versum Karstenius desiderans ea qua ab Empedocle de aére et terra dicta erant, lacunz signa posuit. , Equidem verborum ordinem talibus notis abrum- pere veritus, iis abstinul, presertim quum ne- sciamus hic an alibi his de rebus disputaverit poeta. Vs. 125. ἐθέλυμνά τε καὶ στερεωπά] Simplicius luno loco habet θελίμνατα (cod. C. θελήματα, D. ᾿θελημνά τε) xat στερέωμα, altero θέλιμνά (codd. C. D. θέλημα) τε xat στεροπά ye (cod. D. στερεωπα). Vocabulum θέλιμνα bis in Empedocleis fragmini- bus exstat , hoc loco et vs. 194; sed ut ibi mem- bran: variant, quarum alize θέλημα, aliae ἐθέλημα probent, ita hic quoque codices fluctuant inter varias incertasque formas. Neque enim ea qua oportebat diligentia Simplicii codices calamo exaratos a viris doctis collatos esse scio, ut magna in talibus judicandis cautione sit opus. Itaque de his quoque locis Empedocleis alii aliter sta- tuerunt, Ac Sturzius quidem minus recte scripsit θέλυυνά τε xat στερεά γε, in quo γε plane abundat ; Panzerbieterus ἐθελυμά τε xai στερεωπά , omnium optime Karstenius ἐθελυμνά τε xat στερεωπά, quod a Steinio jam probatum recipere non dubitavi. Vs. 126. ἐν δὲ χότῳ διάμορφα] Cod. C. male δια- μορφία. Vs. 128. ἐκ τῶν πάνθ᾽ χτλ.] Apud Simplicium uno loco est : ἐκ τῶν γὰρ πάνθ᾽ ὅσσ᾽ ἦν (codd. C. D. ὅσσα τ᾽ ἣν) ὅσσα τέ ἐστι χαὶ ἔσται, altero editio Aldina exhibet : ix τούτων γὰρ πάντ᾽ ἦν, ὅσσα τέ ἐστι xol ἔσται, quod Sturzius edidit. Sed ibidem cod. D. pro πάντ᾽ ἦν habet παντὸς ἄτην et in cod. C. pro ὅσσα τε exstat ὅσσα τ΄. Aristoteles de Mundo c. 6 : ἐξ οὗ, κατὰ τὸν φυσιχὸν ᾿Πμπεδοχλέα, πάνθ᾽ ὅσα τ᾽ ἦν ὅσα τ᾽ ἐστὶν ὅσα τ᾽ ἔσται ὀπίσσω. Extrema in Casauboni editione sic leguntur : ἐστὶν ἰδ᾽ ὅσσα τε ἔσται ὀπίσσω. Verum ἐξ οὗ quod libri auctor ad deum refert, ne de versu ipso di- cam, non esse Empedocleum vix est quod de- monstrem. Denique Aristoteles Metaph. 11, ἡ hanc servavit versus formam : e ἐξ ὧν πάνθ᾽ ὅτα τ᾽ ἦν ὅσα v ἔσθ᾽ ὅσα v ἔσται [ὀπίσσω, quam sequitur Prellerus Hist. phil. p. 118 et Karstenius , nisi quod hic pro ἐξ ὧν dedit 2x τῶν. Ad Simplicium se applicuerunt Panzerbieterus et Steinius ἐχ τούτων γὰρ πάνθ᾽ ὅσα τ᾽ ἣν ὅσα τ᾽ ἔστι χαὶ ἔσται ponendum esse rati. Ego Karstenium verum vidisse arbitror. Vs. 129. δένδρεά τ᾽ ἐδλάστησε] Ita Aristoteles ; at Simplicii editio Aldina δένδρα τε βεύλάστηχε, quamvis in cod. C. compareat : δένδρεά τε βε- ὕλάστηκε, in cod. D. autem δένδρεά τ᾽ ἐβλά- στῆσε. Vs. 131. χαί τε 021] Ita omnino legendum esse viderunt posteriores editores, quum Stephanus in Poesi philos. p. 18 nonnullos Aristotelis co- dices secutus ediderit xv τε θεοί, Perperam autem Scaliger ibid. p. 216 : « Lego , inquit , χ᾽ ἀντίθεοι δολιχαίωνες, h. e. ἥρωες. Nam, ut annotat Aristo- teles, θεοὶ hic non concluduntur. » At in codice Lugdunobatavo , animadverso , ut credi. par est, errore nihil mutandum censuit. Repetitur vero paulo inferius hic versus cum przcedenti, Cf. vs. 140-141. Vs. 132-133. αὐτὰ γὰρ χτλ.} Versus hand. absi- miles iis qui supra leguntur. Cf. vs. 96-97. Commode cum his interpretes Euripideos versi - culos compararunt apud Clement. Strom. VI p. 627 D. θνήσχει δ᾽ οὐδὲν τῶν γιγνομένων, τ. oem. nh IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 37 διαχρινόμενον δ᾽ ἄλλο πρὸς ἄλλο μορφὴν ἑτέραν ἀπέδειξεν, in quibus μορφὴν ἑτέραν respondet Empedocleo vocabulo ἀλλοιωπά, cujus loco Sturzius ἀλλοιωτά vulgavit. In Simplicii codice D, legitur ἀλλοιωπά c yov. Praeterea pro ἔστι quod est apud Simplicium Karstenius ἔστι γε posuit, ego ἔστιν cum Panzer- bietero et Steinio exaravi. Postrema verba non sine lectionis varietate in Simp'icii libris et scriptis et editis inveniuntur. Exemplar Aldinum habet, quod Panzerbieterus versibus Empedo- cleis intulit, τὰ γὰρ διάχρυψις ἀμείδει, sed codd. €. D. τὰ γὰρ διάχρασις ἀμείδει, Contra idem scri- ptor f. 34. b tuetur διάπτυξις his verbis Empe- doclis dogma exponens : τὴν γένεσιν xoi τὴν φθορὰν μηδὲν ἄλλο εἶναι, ἀλλὰ μόνον μῖξίν τε χαὶ διάλλαξιν μιγέντων, χαὶ σύνοδον διάπτυξίν τε γίνεσθαι ἐν μέρει αἴσης. Quocirca Sturzius et Karstenius διάπτυξις alteri quam. noverant scripturz prz- optarunt. Neque tamen diffitendum est versum, qualem illi dederunt, γίγνεται ἀλλοιωπά * τὰ γὰρ διάπτυξις dusióst , claudicare. Qua re offensus Bergkius , ut metro consuleret, τὰ γὰρ διαθρεξις ἀμείδει quamvis du- bitanter scribendum conjectavit. At non alia mu tatione quam deleto τὰ et transpositis verbis opus esse apud Steinium vidit Ritschelius. Hinc opti- mus nascitur versus : γίγνεται dAXotozá * διάπτυξις γὰρ ἀμείδει. Vs. 134-144. Ὡς δ᾽ ὁπόταν----λῦθον ἀχούσας] Sim- plicius Phys. I f. 34 a.hos versus superioribus (120-133) subjungit, καὶ xzod2evrua δὲ, inquiens, ἐναργὲς παρέθετο τοῦ Ex τῶν αὐτῶν γίνεσθαι τὰ διά- φορα. Empedocles magnifica similitudineostendit, quomodo ex iisdem elementis infinita diversis- simarum rerum copia oriatur. Contendit enim nativam elementorum compositionem cum pi- ctoris arte qui variis coloribus rite concinnatis ingentem figurarum et imaginum multitudinem format. Vix dubium est quin vatis Agrigentini verba intuitus hzc scripserit Galenus in Hippocr. de hom. nat. Comm. I. T. ΠῚ p. 101 B : Ἔμπε- δοχλῆς ἐξ ἀμεταδλήτων τῶν τεττάρων στοιχείων ἡγεῖτο γίγνεσθαι τὴν τῶν συνθέτων σωμάτων φύσιν, οὕτως ἀναμεμιγμένων ἀλλήλοις τῶν πρώτων, ὡς εἴ τις λειώ- σας ἀχριδῶς xai χνοώδη ποιήσας ἰὸν xxl χαλκῖτιν xai χαδμείαν xai μίσυ μίξειεν. Eadem similitudinis venustate utitur auctor libri de Mundo (qui inter Aristotelisscripta circumfertur) cap.V, ubi decon- centu agens, quem natura e contrariis efficiat, ita pergit : ἔοιχε δὲ xal ἣ τέχνη τὴν φύσιν μιμουμένη E : ΟΝ, d pa ᾿ τ δ ποιεῖν “ζωγραφία μεν Top λευχῶν τεχαι μελάνων, ὠχρὼν τε χαι ἐρυθρῶν χρωμάτων εγχερασαμενγ, φυ- σεις, τὰς εἰχόνας τοῖς προηγουμένοις ἀπετέλεσε συμ- φώνους . . . . . οὕτως οὖν xal τὴν τῶν ὅλων σύ- στασιν, οὐρανοῦ λέγω χαὶ ηΐς τοῦ τε σύμπαντος χόσμου, διὰ τῆς τῶν ἐναντιωτάτων ἀργῶν χράσεως μία διεκόσμησεν ἁρμονία. Vs. 134. ὡς δ᾽ ὁπόταν γραφέες Ultima vocabuli γραφέες syllaba arsi producitur. Cf. Spitzner. de versu graec. her. p. 4r. Y8- x35. ἀνέρες ἀμφὶ τέχνης x1). ] Sic Orph. Ar- gonaut, vs. 33, ἀμφὶ δὲ μαντείης ἐδάης πολυπείρο-- νας οἴμους. In voce τέχνης prior syllaba corripi - tur hoc Empedoclis loco, quemadmodum fit in carmine Κάμινος ἢ Κεραμὶς inscripto quod inter Homerica exstat vs, 10 ; Ὦμόοδαμοόν θ᾽ ὃς τῇδε τέχνη καχὰ πολλὰ πορίζει. Quod ut animadvertit Sturzius , ita male retinuit Aldini exemplaris illud ὑπὸ μήτινος, cujus loco flagitatur ὑπὸ μήτιος. Eam autem conjecturam tum ipse fecit, tum ante eum Scaliger in codice Lu- gdunobatavo. Emendationi huic omnes editores suffragati sunt, nisi quod Panzerbieterus ὑπὸ Μήτιος majuscula littera scripsit, deam esse ra- tus, quam Hesiodus 'Theogon. 887 appellat πλεῖστα θεῶν εἰδυίαν ἰδὲ θνητῶν ἀνηρώπων. Sed quamvis vulgo Mz; haberetur dea, Empe- docli tamen nulla necessitate subactus eam tri- buere nolim. Quare ne Homericum quidem lo- cum Odyss. lib. XVII, 518-519, [m 4v ὡς δ᾽ ὅτ᾽ ἀοιδὸν ἀνὴρ ποτιδέρχεται, ὅς τε θεῶν $ ^ ^N AJ * , , - ἀείδει δεδαὼς ἔπε᾽ ἱμερόεντα βροτοῖσι, quem simillimum arbitratur, cum hoc composue- rim. Adde quod nuper excussis Simplicii codici- bus C. D. inventum est uZztoc pro Aldini exem- pli μήτινος. Verum quod iidem codices exhibent ἄμφω pro ἀμφὶ ineptum esse liquet. In fine ver- siculi Aldus vulgavit δεδαῶτες ; uterque codex δεδαῶτε habet, quae procul dubio vera lectio est. Etenim participium duali numero enuntiatum relatumque ad nomen plurale cum in Homericis hymnis (in Apoll. vs. 487) obvium, tum poste- rioribus poetis (Oppian. Cyneg. lI, 165; 1, 72. Arat. Diosem. 968) frequentatum esse constat. Vid. Buttmanni Gramm. ampl. l, p 125 et 348. Sed ut hic δεδαῶτε Empedocli ascribam non tam aliorum quorundam poetarum auctoritate quam iotius loci conformatione adducor. Neque enim unum participium duali numero ponit, reliqua pluraliter enuntiat, sed tria participia eodem numero effert. Ex Empedoclis editoribus pri- mus δεδαῶτε Steiuius recepit. Vs. 136. oiv ἐπεὶ οὖν uappost] membranarum 38 COMMENTARIUS scriptura est ; in Aldina editione perperam legi- tur οἵτε. Pro ἐπεὶ οὖν Bergkius in Comment, de Emped. Proom. p. 12 tanquam exquisitius com- mendabat ἐπεὶ £y. Non refragarer ejus opinioni, nisi et alia omissz post ἐπεὶ conjunctivo junctum ἂν particula exempla in veterum monumentis superessent, Sic Homerus lliad. lib. XV,361 seqq. F] Aes Neon ἔρειπε δὲ τεῖχος Ἀχαιῶν ῥεῖα μάλ᾽, ὡς ὅτε τις Ψάμαθον πάϊς ἄγχι θαλάσσης" z *n/ ὅστ᾽ ἐπεὶ οὖν ποιήσῃ ἀθύρματα νηπιέησιν, ἂψ αὖτις συνέγχευε ποσὶν xat χερσὶν ἀθύρων. Sophocles Antig. vs. 1023 seqq. ed. Br. - , ^ ἀνθρώποισι γὰρ τοῖς πᾶσι χοινόν ἐστι τοὐξαμαρτάνειν" (n2 Ὁ δ £ 14 - kJ LEY Cus πεὶ δ᾽ ἁμάρτη, χεῖνος οὐχ ἔτ᾽ ἔστ᾽ ἀνὴρ : ἀδουλος οὐδ᾽ ἄνολύος, ὅστις Eq χαχὸν J^ ^ 2 - m9, ὦν πεσὼν ἀχεῖται μηδ΄ ἀχίνητος πέλει. 1d. XEdip. Col. vs. 1225 seqq. μὴ φῦναιτὸν ἅπαντα νιχᾷ λόγον: τὸ δ᾽, ἐπεὶ φανῇ, βῆναι χεῖθεν ὅθεν περ ἥχει, πολὺ δεύτερον, ὡς τάχιστα. Quare nihil mu- tandum. Vs. 137. ἁρμονίη μίξαντε] Apud Simplicium pro ἁρμονίη male exaratum est ἁρμονίη quod jam cor- rexit Sturzius, Porro in Simplicii libris habetur μύξαν τε, quod Scaliger in μίξαντο, Sturzius et Karstenius in μάξαν τε, Dergkius in μάξαντε, Panzerbieterus et Steinius in μίξαντε converte- runt. Nam explosa eorum sententia qui hic ver- bum finitum poni voluerant postremi editores orationem inchoatam participio continuari intel- lexerunt. Przstat autem μίξαντε alteri quod Berg- kius, ut legeretur, suaserat., Vs. 138. ἐχ τῶν εἴδεα πᾶσιν x3À. ] Simplicii codd. πᾶσ᾽ ἐναλίγχια, quod. Karstenius in πᾶσιν ἀλίγκια correxit. Idem bene πορσύνουσι restituit in cujus locum Sturzius πορσυνέουσι substituerat. Vs. 139. δένδρεά τε χτίζοντε | Hic quoque exem- plar Aldinum et Simplicii membrane exhibent χτίζον τε, nisi quod codex D. habet χτίζοντες. Scaliger et Karstenius auctores fuerunt, ut χτί- ζουσι poneretur. At sententia desiderat partici- pium χτίζοντε, quod cum Bergkio , Panzerbietero et Steinio restitui, Vs. 142. οὕτω μή σ᾽ ἀπάτα χτλ.]} In Aldino exemplo invenitur οὕτω μή σ᾽ ἀπατᾷ, in cod. €. μὴν ἀπάτη. Scaliger in margine libri Lugduno- batavi Zxaz& notavit. Sed flagitatur ἀπάτα quod reposuit Sturzius. Pro vulgato φρένα recte de- derunt φρένας Bergkius, Panzerbieterus, Stei- nius. Ceteroquin ὡς sequente accusativo cum infinitivo nihil habet insolens. Sic Plato Phzed, p. 108 E ed. Steph, πέπεισμαι τοίνυν, 7, δ᾽ óc, ἐγώ, ὡς πρῶτον μέν, εἰ ἔστιν ἐν μέσῳ τῷ οὐρανῷ περιφερὴς οὖσα, μηδὲν αὐτῇ δεῖν μήτε ἀέρος πρὸς τὸ μὴ πεσεῖν μήτε ἄλλης ἀνάγχης μηδεμιᾶς τοιαύτης, ἀλλὰ ἱκανὴν εἶναι αὐτὴν ἴσχειν τὴν δυιοιότητα τοῦ οὐρανοῖ χτλ. ubi vide Heindorfium. Pro νύ xev Simplicii codd. CD. τω, Vs. 143. θνητῶν, ὅσσα γε φῦλα γεγᾶσιν ἀάσπετα. πηγήν | Legebatur in Aldino exemplo θνητῶν, ὅσσα γε δῆλα γεγάασιν ἄσπετα, πηγήν, quod tolaverunt Sturzius et Panzerbieterus, Karstenius ὅσσα γε δὴ γεγάασιν ἄσπετα scribere ausus est , melius Berg- kius ὅσσα γε δῆλα γεγᾶσιν ἀάσπετα, ad cujus senten- tiam accessitSteinius. Nondum tamen persanatus erat locus; qui quum requirere mihi videretur : mortalium, quot genera exstiterunt innumerabilia, originem : pro δῆλα, quam vocem merito deleve- rat Karstenius, restitui φῦλα. Nam quod Panzer- bieterus ait 97A esse ea qua ab Empedocle vs, 234 τὰ νῦν ἐσορώμενα πάντα vocantur : id sermo- nis usus respuit. Quippe inter eos qui bene sunt grece locuti convenit πολλὰ xat τοῖς μηδὲν δρῶσι, τοῦτ᾽ ἔστι τοῖς τυφλοῖς εἶναι δῆλα. Sturzius vero in- terpretans : quecunque apparent permulta s, magno numero, pariterque Lommatzschius ver- tens : also nicht tceusche den Sinn dir, dass woher anders noch were sterblichem, welches ja Aleerlich unmessbar geworden, ein Urquell, videntur poetae versum ita accepisse, quasi in soluta oratione dicatur : ὅσσα γε δῆλά ἐστιν ἀναρίθμητα γεγενημένα. Atqui de rerum multitudine unice solliciti earum varietatem quam locus postulat non curarunt. Vs. 144. ἀλλὰ τορῶς τοῦτ᾽ ἴσθι, θεοῦ πάρα μῦ-- θοὸν ἀχούσας} Legebatur ταῦτ᾽, quod cum Berg- kio in τοῦτ᾽ converti. At minus recte Sturzius et Dergkius post πάρα distinctionis virgulam po- suerunt, rati Empedoclem dicere, omnem re- rum inlinitam varietatem a deo tanquam fonte et origine repetendam esse. Karstenius vero et Panzerbieterus perspecta Empedoclis mente qui rerum fontem elementa esse vult, θεοῦ ad Musam (cf. vs. 106 et 483) retulerunt, ut poeta disci- pulum alloquens auditam a dea {παρὰ τῆς θεοῦ) doctrinam ei tradere se profiteatur. Vs. 145-146 nuper inventi sunt in Hippolyti [ Originis ] hzresium omnium refutatione p. 247 ed. Miller. Sic autem scriptor : περὶ ὧν {φιλίας xai νείχους ὁ ᾿Εμπεδοχλῆς, ὅτι ἔστιν ἀθάνατα δύο xot ἀγένητα, καὶ ἀρχὴν τοῦ γενέσθαι μηδέποτε εἰληφότα, λέγει τοιοῦτόν τινα τρόπον, Vs. 145. καὶ γὰρ καὶ πάρος χτλ. | In codice ver- sus ita scribitur : εἰ γὰρ καὶ πάρος ἦν xal ἔσται, οὐδέπω τοίω quod Millerus in hunc modum corri- gebat: εἰ γὰρ καὶ πάρος ἦν xat ἔσσεται οὐδέποτ᾽ οἴω. Melius Schneidewinus Philol, t. VI. p. 160 : xat IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. γὰρ καὶ πάρος ἣν τε xai ἔσσεται, οὐδέ ποτ᾽, οἴω, quem cum Steinio secutus sum. Vs. 146. τούτων ἀμφοτέρων x:À.] Exemplar manu exaratum habet χενώσεται ἄσθεστος, quod ut par erat Millerus in χεινώσετα: ἄσπετος conver- tit. Addit Hippolytus : οὐ γὰρ ἤρξαντο γίνεσθαι, ἀλλὰ mor sav xal ἔσονται ἀεί, διὰ τὴν ἀγεννησίαν φθορὰν ὑπομεῖναι μὴ δυνάμενα. Vss. 147-158. "Ev δὲ μέρειτ-τ-χατὰ χύχλον ] Sim- plicius Phys. I. f. 8 ἃ. cf. supra vss. 9o seq. et 68 seqq. Simplicius ubi attulit vs. 122-131 Em- pedoclem ait brevi intervallo hos subjunxisse : ὀλίγον δὲ προελθὼν αὖθίς φησιν « ἐν δὲ μέρει χρα- πέουσι » χτὰ. Quos autem post vs. 153 iterat Sim- plicius vss. 70-74 cum Karstenio uncis inclusi. Vs. 149. αὐτὰ γὰρ ἔστιν ταῦτα ] Simplicii cod. D; αὐτὰ γὰρ ἔστι γε ταῦτα exemplar Aldinum. Vs. 150. γίγνοντ᾽ ἄνθρωποί τε χτλ.} [τὰ editores scripserunt , Simplicius habet γίνονται, Idem ver- sum hoc modo terminat : xxt ἄλλων ἔθνεα χηρῶν (cf. vs. 19) quod Sturzius bene in θηρῶν conver- tit. Bergkius θνητῶν malebat. Vs. 151. ἄλλοτε μὲν φιλότητι συνερχόμεν᾽ εἰς x:À.] lta editores posuerunt; apud Simplicium exstat ἄλλοτε μὲν φιλότητι συνερχόμενα εἰς χτλ. Vs. 152. ἄλλοτε δ᾽ αὖ δίχ᾽ ἕχαστα φορεύμενα χτλ.] Sic jam Sturzius hunc. versum vulgavit; apud Simplicium legitur ἄλλοτε δ᾽ αὖ δίχ᾽ ἕκαστα φορού- μενα χτλ. Vs. 153. εἰσόχεν ἂν συμφύντα τὸ πᾶν ὑπένερθε γε- νηται] De junctura εἰςόχεν ἂν, in qua ἂν particula propter przegressum xev bis ponitur, legenda quae disputavit Hermannus Opuseul. vol. IV. p. 190. In Simplicii cod. C. comparet εἰσόχεν ὃν, in. cod. D. εἰςόχεν àv; utrumque librarii errore. Aldus εἰςόχεν ἂν vulgavit, Praeterea συμφύντα Simplicius agnoscit, quam vocem sententia flagitat. Neque enim erat, cur Geelius et Panzerbieterus σύμ- παντα legi vellent, vel cur Karstenius p. 522 μετα- φύντα proponeret, Est autem τὸ πᾶν hoc loco ad- verbii more positum ut apud Sophoclem Electr. WS. 1009, ἀλλ᾽ ἀντιάζω, πρὶν πανωλέθοους τὸ πᾶν ἡμᾶς τ᾽ ὀλέσθαι, χἀξερημῶσαι γένος, χατάσχες ὀργήν. Denique ὑπένερθε γίγνεσθαι, quod non omnes vi- dentur intellexisse, valet izferiorem discedere vel succumbere. Ut enim sepe opponuntur χαθύ- περθε et ὑπένερθε, velut in Odyssez lib. ΠῚ vs. 170 et 172 : ita Empedoclex locutioni contra- riam adhibet Herodotus lib. VIII, 19 : νόῳ δὲ λα- 66v ὃ Θεμιστοχλέης, ὥς, εἰ ἀποῤῥαγείη ἀπὸ τοῦ βαρ- δ άρου τό τε "lovtxbv φῦλον xai τὸ Καριχόν, οἵοί τε εἴ- σαν τῶν λοιπῶν χατύπερθε γίνεσθαι 1. e. fferi posse, ut reliquos. superarent. Cf. ibid. cap. 60, 3 et cap. 75. Quum vero hic versus przcedentis ex- 39 plicationem contineat, commodum habet. sen- sum : donec quee concreta fuerunt. penitus. suc- cubuerint. Quapropter interpretum somnia et commenta refutare non vacat. Vs. 154-155. οὕτως 5 μὲν ἕν xz). ]. ἔν omissum in Aldina Simplicii editione addidit Sturzius. Porro quod apud Simplicium est 7, u3v—7, δὲ edi- tores recte mutarunt in 7, y3v—37£. Vs. 158. ταύτη δ᾽ αἰὲν x^. ] Simplicius 2xG7:2, quod cum Bergkio in ἀχίνητον converti, (ΟΥ̓ su- pra vs. 74.) Huc referenda Simplicii explicatio ad Aristot. de Col. 1, 3 ap. Bekk. vol. IV, p. 476, }ν : ὥστε τὰ ἀπὸ τοῦ νοητοῦ xocuou διὰ τοῦ νείχους διαχριθέντα ἀντὶ τοῦ αἰωνίως εἶναι γίνονται μὲν « χαὶ οὔ σφισιν ἔμπεδος αἰών, » ἀϊδίως δὲ ἀναχυχλοῦνται, ex qua H. Tischerus Quaest. Emped. p. 28 jure collegit Stagiritze interpretem, licet alibi aliter de his versiculis statuerit non improbasse. Vs. 159-162. Téceapa—vsixo;] Hos quattuor versus uno tenore citat Stobzeus Ecl. Il, c. 11, 11, pag. 287 (pag. 110 ed. Gaisford). Tres pri- mos Sextus Empiricus adversus Gramm. IN, 362; X, 315. Plutarchus de placit. phil. I, 3; inde Eusebius Prap. Evang. XIV, p. 749. Pro- bus in Virg. Ecl. VI, 31 ; Hippolytus (Origenes) Philosoph. s. hzres. refut. p. 246 ed. Miller. Se- cundum et tertium Zzb;—$95z:0v Athenagoras Legat. pr. Chr. p. 22 Colon. Laertius VIII, 76 ; Heraclitus alleg. Hom. cap. XXIV p. 5: ed. Mehler. ( Heraclides p. 443 ed. Gal. ; Tertius de- nique Νῆστις xz. est apud Suidam h. v. et in. Viol. ms. Bibl. Laur. cod. XXVI plutei IV cit, Sturz. Cf. supra vss. 59-61. Vs. 159. τέσσαρα τῶν πάντων χτλ.} Pro τῶν πάντων Sextus γὰρ πάντων habet, Probus 27, πάν- των. ldem. scripture mendo ἐᾶτιν exhibet pro ἔασιν vel ἔασι ; reliqui ἄχουε. Vs. 160. Ζεὺς ἀργὴς χτλ.} lta omnes preter Plutarclium et Eusebium in quorum libris repe- ritur Ζεὺς αἰθήρ, quod interpretamentum esse li- quet. Vs. 161 aliter ab aliis scribitur. Est autem in Stobzi, Sexti, Plutarchi, Eusebii, Athenagorz, Heracliti libris : . tamen ἀκίνητον χύχλον T *4 , Νῆστίς 0' ἣ δαχρύοις τέγγει χρούνωμα βρότειον, qua scriptura Stephano, Scaligero, Sturzio et Steinio arrisit. Diogenes talem versum servavit : ν᾽ - 4 ; Nzszig θ᾽ ἣ δαχρύοις ἐπιπιχροῖ ὄμμα βρότειον. Depravate Probus et Suidas : Νῆστίς θ᾽ f, δαχρύοις γε πιχροῖς vouX vel vou βρότειον γένος. Planum est 40 COMMENTARIUS γένος ab interprete esse adjectum qui versum sic videtur constituere voluisse : Νῆστίς θ᾽ ἢ δαχρύοις ye πιχροῖς νωμᾷ τὸ βρό- [τειον. Arsenius denique, cujus lectionem probavit Karstenius : Νῇῆστις δαχρυόεσσα τ᾽, ἐπιχρούνωμα (vulg. ἐπι- ἰχρούνομα) βρότειον. Sicetiam Violarium ms. bibliothecz Laurentiane cod. XXVI plutei IV. pag. 128 adversa : Νῆστις... χρυύεσσά τ᾽ ἐπιχρούνωμα βρότειον. Huc accedit versiculus ab Henr. Stephano Poes. phil. p. 221 memoratus : Νῆστίς θ᾽ ἢ δαχρύοις ἐχπιχροῖ ὅμυα βρότειον, quem a Diogenis textu non admodum diversum e codicibus Parisiensibus petitum esse reor. At- que intelligi quidem posse hos quos e variis scriptoribus protulimus versus omnes confiten- tur, sententiam vero non esse eam quz lic po- tissimum requiratur nemo non videt. Nam de quattuor rerum omnium radicibus vel ele. mentis quz ῥιζώματα (1. 6. interprete Philopono Phys. I, lit. C., p. 2, τὰ ὑλιχκὰ αἴτια ) vocat dictu- rus Jovem esse Empedocles statuit ztherem sive ignem, Junonis nomine Plutarcho teste ac- rem afficit, Orcum terram esse vult ( cf. vss. 16, 17, 18, 29), licet Heraclitus, Stobzus aliique con- trarium perperam affirmaverint, Nestidem deni- que deam aquarum praesidem nuncupat. Sed in hac descriptione quid attinet lacrimas a mortali- bus fusas commemorare? Quod quum frigidum sit, diversa ratione viridocti poet:» manum resti- tuere conati sunt, Itaque Struvius in dissert. de Elem. Empedoclis (Dorpati 1805) versum ita correxit : Νῆστίς θ᾽ ἣ δαχρύουσα πέλει χρούνωμα βροτοῖσι, Panzerbieterus : N. θ᾽ ἣ δαχρύοις τέγγει χρουνωπὰ βροτοῖσιν, Schneidewinus Philol. VI p. 156 : Νῆστίς θ᾽ ἣ δαχρυοσταχτεῖ χρούνωμα ῥυτοῖσιν. Ex his nemo videtur animadvertisse , ambigui- tatem vocabuli δάχρυον in causa fuisse, cur ver- 5us a librariis mutaretur. Etenim ut Latini la crimas non hominibus tantum, sed arboribus etiam et plantis tribuunt, resque inanimatas flere et lacrimare dicunt, velut Lucretius lib. I vs. 349-350, in saxis ac speluncis permanat aquarum liquidus humor, et uberibus flent omnia guttis. ; ita etiam Graeci significatum vocis δάκρυον latis- sime patere voluerunt. Quamobrem quemvis humorem et succum eo nomine vocarunt. Sic Anth. XI, 298: ἀμπέλου ἡδυτάτης τάδε δάχρυα δός μοι ἀφύσσειν. Qua quum ita sint, scribendum putavi : Νῆστίς 0' 4j δαχρύων τέγγει χρούνωμα βρό- τεῖον, quod duplici modo licet interpretari, ut sit vel : JVestis quee lacrimarum" fontem humectat mortalibus, vel dea quee mutabilem , ut sunt res humance, aquarum fontem. irrigat. Ypsa igitur Nestis quoniam locum inter numina apud Sicu- los tenet ( Cf. Eustath. in lliad. T, p. 1180, x, 14, xol XuxeÀuch 9i τις, φασί, θεὸς Νῆστις ἐλέγετο], ideoque zternam nacta est vitam , ita rebus fluxis et caducis (τοῖς βροτείοις) praeest, ut modo aperiat fontes modo claudat omnemque aquarum vim suo imperio regat. Vs. 162. Sensus est : « his elementis amicitiz beneficio co&untibus, Discordia ad extrema re- cessit. » In quo notandum vocabulo ἔσχατον de- signari effectum τοῦ ἐξίστασθαι. Cf. infra v. 198 : ἐξέστηχεν ἐπ᾽ ἔσχατα τέρματα χύχλου. Verba hac spectavit Aristoteles Metaph. ΕΠ, 4 paz. r1ooo Bekk. : εἰ γὰρ μὴ ἦν τὸ νεῖχος ἐν τοῖς πράγμασιν, ἕν ἂν ἦν ἅπαντα, ὥς φησιν" ὅταν γὰρ συνέλθη, τότε δ᾽ ἔσχατον ἵστατο νεῖχος. Vss. 163-165. Αὐτὰρ ἐπεὶ νεῖχος---αόνον εἶναι] citat Simplicius de Caelo II ap. Peyronum p. 27; iidem versus corrupti allegantur in ed. Ald, f. 158 b. Adde Simplicium in Arist. Phys. I, f. 7 b. Caeterum. iidem versus infra habentur (vss. 191-193 ). Quum enim ob ea qua ab Empedocle dicuntur probabile sit eandem sententiam esse repetitam , bis eam, quemadmodum Panzerbie- tero placuerat, in his fragmentorum reliquiis ponere visum est, Accuratius autem de iis infra disseremus. Vs. 166, οὐδέ xt χτλ. Memoratur-ab Aristotele de Melisso, Xen. et Gorg. cap. » pag. 976 b ed. Bekk. (pag. 35 seq. ed. nostr.) Stobao Ecl, l, 19 pag. 378 (Tom. I p. 146 ed. Gaisf. ), Plu- tarcho de Plac. phil. 1, 18; Galeno hist. phil. X, '"Theodoreto 'Therap. Serm. IV, tom. IV p. 529 C. Pertinent ea. que hic dicuntur ad universi iquabilitatem, qualis in globo potissimum con- spicitur, ut indicant etiam Aristotelis verba l. c. : ὅταν γὰρ εἰς μίαν μορφὴν συγχριθῇ ὥσθ᾽ ἐν εἶναι, οὐ- δέν φησι τό γε χενεὸν πέλει οὐδὲ περισσόν. Quocirca Empedocles Parmenidis vestigiis (cf. Parm. vs. 78 πᾶν ἐστιν ὁμοῖον, vs. 107 τὸ γὰρ οὔτε τι μεῖ- Cov οὔτε τι βαιότερον πελέναι χρεών ἐστι τῇ 7j τῇ) ingressus nihil in rerum universitate nec parum nec nimium esse ait. Variat lectio apud scripto- res qui hunc versum servarunt. Namque in Sto- bai libris est xevóv quod Heerenius in χενεόν mu - IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 41 tavit. Idem mendum apud Galenum reperitur qui etiam omisso articulo παντὸς pro τοῦ παντὸς habet, Adde περιττόν minus recte scriptum pro περισσόν apud eundem Galenum , item apud Sto- bzum et "heodoretum. Vs. 167-168. ᾿Αλλ᾽ ὅγε mávi'—yalov] Stobaeus Ecl. I, 16 pag. 354 (tom. 1 pag. 135 ed. Gaisf. ). Prior versus apud solum Stobzum exstat, po- sterior etiam apud Simplic. de Celo p. 47 ed. Peyron ; Antonin. Phil. XII, 3; Tatium in Arat. p. 77 ed. Petay.; Schol. ibid. p. 96; Procl. in Plat. imzum p. 160 ( pag. 379 ed. Schneid. ). Versus 167 in Stobzi codicibus scribitur ἀλλ᾽ ὅγε πάντοθεν ἴσος xai πάμπαν ἀπείρων. Qui quum man- cus sit, Grotius ἐὼν post ἶσος inseruit, Scaliger ad Manil. Astron. I, 106 p. 17 ed. Lutet. ἶσος ἔφυ ab Empedocle positum , Karstenius ἰσοπαλής scri- ptum conjecit. Versus 168 in Stobzi exemplari- bus calamo exaratis sic habetur : σφαῖρος xvxAo- τερὴς, μιμίης περιτεθὴ χαίρων vel περιτείθη χαίρων ; apud Antonin. est χόνη περιήθεϊ γαίων. Contra Ta- tius l. c. exhibet μούνη περιηγέϊ χαίρων ; schol. ibid, χυχλοτερεῖ μανία; porro Proclus in 'l'imzeum l. c. μόνη περιηγέϊ χαίρων, ubi Schneiderus suspi- catur μον Aabitatione, denique Simplicius de "Col. p. 47 ed. Peyr. przbet, quod ab Empedocie profectum esse dicas : σφαῖρος χυχλοτερὴς μονίῃ περιηγέϊ γαίων. Ego in conformando altero versu cum Panzerbietero Scaligeri conjecturam, in constituendo eo qui subjungitur Simplicii le- ctionem secutus sum. Hactenus de scripturz dis- crepantia. Restat gravior quzstio de versuum auctore. Namque ambo hi versus apposito Par- menidis nomine servati sunt aStobzo 1]. c. Quare ad Parmenidem auctorem eos rettulit Brandisius in Comment. Eleat. p. 132 , nos Empedoclem conditorem agnoscimus. Etenim quum posterior versus Empedocli ab antiquis consensu ascriptus Sit et quum σφαῖρος vocabulum sit Empedocleum, cujus loco Parmenides σφαῖρα dicere solet : in his rebus nihil valet sive ipsius Stobei, sive li- brariorum qui nomina szpe confuderunt aucto- ritas. At Parmenidi versus vindicaturus Brandi- sius Procli etiam testimonio abutitur. Ejus verba e Commentario in Platonis Timzum l. c. de- prompta hac sunt: τὸ νοητὸν πᾶν τοιοῦτόν ἐστι, πανταχόθεν εἰς ἑαυτὸ συννεῦον, « πάντοθεν εὐχύχλου σφαίρης ἐναλίγχιον ὄγχῳ μεσσόθεν ἰσοπαλές: » xal « μόνῃ (leg. μονίη) περιηγέϊ γαίων, » φησὶν ὃ Παρ- μενίδης, τὰ δὲ αὐτὰ xal ὃ ᾿Εμπεδοχλῆς. Horum quos Proclus affert versuum prior Parmenidis est (cf. Parm. fragm. vs. 103), posterior Empedo- clis, quos Proclus memoriter citans commiscuit. Exhis cflicitur posteriorem versum σφαῖρος xuxÀo- τερὴς x*À. esse Empedoclis, Difficilius vero est de altero versiculo ἀλλ᾽ ὅγε πάντοθεν xx. statuere, quem ab uno Stob:eo servatum ut Parmenidi tri- buam levi illa auctoritate adduci non possuni, Quapropter hunc cum posteriore ad eandem sen- tentiam pertinere arbitratus, pariter atque Kar- stenius et Panzerbieterus fecerunt, Empedocleis reliquiis inserui. Steinius priorem, tanquam alius poetze, versum omisit. Multa de his versi- bus Sturzius annotavit quae omnia memorare supersedemus. Pauca etiam apud Dentlejum ad Horat. serm. ll, 7, 83 leguntur. Vs. 169. ἔνθ᾽ οὔτ᾽ κτλ. ] Simplicius Phys. VIT, f. 272 b. Εὔδημος δὲ τὴν ἀκινητίαν ἐν τῇ τῆς φιλίας ! : R Σ ; S. ἐπιχρατεία xarà τὸν coxipov ἐχδέχεται, ἐπειδὰν 2 ἅπαντα συγχριθῇ ἔνθ᾽ οὔτ᾽ ἠελίοιο διείδεται ὠχέα γυῖα, xS ἀλλ᾽, ὥς qnatv οὕτως ἁρμονίης πυχινῷ χρύφα ἐστήριχται σφαῖρος χυχλοτερὴς μονιῇ περιγηθέϊ αἰών. 4" δ ΄ M , - , 2 - , , ἀρζαμενον δὲ πάλιν τοῦ VEUXOUG ἐπιχράτειν, τοτε πάλιν ; E - , ! : χινήσις ἐν τῷ σφαιρῳ γίνεται πάντα γὰρ ἑξείης πελεμίζετο γυῖα θεοῖο. In his verbis primus quem laudat versus ἔνθ᾽ οὔτ᾽ xz. huc pertinet ; de reliquis infra agemus. Intelligitur autem. ex Eudemi cujus meminit Simplicius de Empedoclea philosophia judicio, explicationem quandam sive descriptionem quie- tis rerum naturz corporis hoc versiculo conti- neri. Naturam contemplatur poeta quo tempore omnia in sphera formam coaluerunt, Cunctis vero in unam hanc figuram conglobatis unam esse totius naturz faciem, nihil discretum, nihil distinctum reperiri necesse est. Legitur διείδεται ὠχέα voix, cujus loco codex Taurinensis habet δειείεται ὠχέα γῆ. Panzerbieterus γυῖα servavit; Bergkius Act. societ. Gr. I, τ p. 203 seqq. con- jecit ὠκέα αἴγλη, Karstenius ὀξέα αὐγή, Geelius apud Karstenium pag. 521 ἠελίου διχείδεται, Mili versum 186 (ἥλιος ὀξυδελὴς x:À.) consideranti poeta videtur ἔνθ᾽ οὔτ᾽ ἠελίοιο διείϑεται [ ὀξέα ] ὠχέχ χῆλα scripsisse. Nam χῆλα θεοῖο lliad. lib. I, 53 scholiastes exponit βέλη; ipsi vero solis radii χρύσεα χῆλα ἠελίου dicuntur Probl. arithm. 32. Vs. 170. σφαῖρον ἔην ] Simplicius Phys. VIII, f. 258 a : τὸν cgatpov, ὃν xal θεὸν ἐπονομάζει xal οὐδετέρως ποτὲ xaÀst σφαῖρον ἔην. Ergo non tan- tum 6 σφαῖρος Empedocles usurpavit , sed etiam τὸ σφαῖρον. Utrumque haud scio an Siculorum dialecto proprium fuerit. Vs. 171-173. χωρὶς πᾶν τὸ βαρὺ --θάλασσα] 45 COMMENTARIUS Hzc Plutavchus de Facie Lun. p. 926 , vol. IX | p. 663 laudat ad Discordize regnum referens. Sic autem ait: cxómet μὴ μεθιστὰς χαὶ ἀπάγων ἕχαστον, ὅπου πέφυκεν εἶναι, διάλυσίν τινα χόσμου φιλοσοφῆς x«i τὸ νεῖχος μετάγης τὸ Εμπεδοχλέους τοῖς πρά- μασι ---χαὶ τὴν μυθιχὴν ἐχείνην καὶ φοδερὰν ἀχοσυίαν χαὶ πλημμέλειαν ἐπιδεῖν ποθῆς, χωρὶς τὸ βαρὺ πᾶν χαὶ χωρὶς τὸ χοῦφον ἼἜΕνθ᾽ οὔτ᾽ ἠελίοιο δεδίττεται ἀγλαὸν Eu Οὐδὲ μὲν οὐδ᾽ αἴης λάσιον γένος οὐδ t θά- λασσα. ὥς φησιν ᾿Ἐμπεδοχλῆς ; οὗ y θερμότητος με- τεῖχεν , οὖχ. ὕδωρ Tz ὕματος s οὐχ ἄνω τι τῶν βαρέων οὗ χάτω τι τῶν χούφων, ἀλλ᾽ eu xxi ἄστοργοι xai μονάϑες αἱ τῶν ὅλων ἀρχαί, μὴ προσ σιέμεναι σύγ- xQtotv ἑτέρου π' ὃς ἕτερον ! w425 χοινωνίαν, ἀλλὰ c φεύ- γουσαι xal ἄποστρε ερόμεναι xz). Praterea Proclus in Parm. V P. 83 τὸ ᾿Ιμπεδόκλειον νεῖχος xal τὸν γιγαντιχὸν πόλεμον commemorat, Ex his quee alle- gavimus concludi licet, vatem Agrigentinum eo loco, unde hi versiculi sumti sunt, informasse nature vultum , qualis esset, regnante Discor- dia. Distractis rerum principiis rudis erat indi- gestaque moles. Itaque sublata corporum varie- tate neque sol neque terra neque mare neque aliud quidquam sua forma preditum conspiciebatur. Primo versui ultimum deest vocabulum, quod e Plutarchi verbis nullo negotio eruitur. Qua- propter Sturzius adjecit ἔθηχε (τὸ νεῖκος). Vs. 172. ἔνθ᾽ οὔτ᾽ ἠελίοιο δεδίσχεται x1). Plu- tarchi membrana ὃ δεδίττεται., cujus loco requiri- tur δεδίσχεται, 1. 6. δείχνυται. Jta bene conjecerunt Karstenius et Emperius. Sed fortasse hic quoque poeta usurpavit διείδεται, quod vs. 169g in re prope eadem adhibitum est. ld enim precipue convenit epicorum poetarum sermoni. Sic Hom. Iliad, lib. VIII, vs. 556 πάντα δέ τ᾽ εἴδεται ἄστρα, etlib. XIII, vs. 98 νῦν δὴ εἴδεται ἦμαρ. Neque tamen δεδίσχεται spernere ausus cum Steinio re- cepi. Ceterum pro οὔτ᾽ ἠελίοιο Bergkius suasit ut οὐδ᾽ legeretur. Vs. 173. οὐδὲ μὲν οὐδ᾽ αἴης λάσιον δέμας χτλ.] Apud Plutarchum αἴης λάσιον γένος reperitur, cui Bergkius patrocinari non debebat. Immo sen- tentia λάσιον δέμας flagitat, quod Karstenius ver- bis Empedocleis intulit. Λάσιον appellatur pro- pter arbores, frutices, herbas, plantas quibus terra convestita hirsutze quasi speciem praebet. Quod vero Emperio placuit λάσιον σθένος seque improbandum est ac Bergkianum illud λάσιον μέ- voc, in quo commendando frustra laboravit Stei- nius collato Parmenidis loco vs. 143 ἄστρων θερ- μὸν μένος. Vs. 174 erui e Plutarchi loco de Fac. Lun. p. 926, vol. IX p. 663 ad vss. 171-173 descripto. Steinius nihil nisi ἄστοργοι καὶ ἄχρητοι scripsit. Vs. 175-176. οὕτως ἁρμονίης----ταίων } exstant apud Simplicium Phys. VII, f. 27» b (vid. supra ad vs. 169) et apud Peyronum p. 52. In Aldino exemplo legitur πυχινῷ χρύφα, in cod. "Taurinensi πυχινῷ χρυφτῷ, cujus loco Karstenius πυχινῷ χρύφῳ edidit, Hujusmodi locutio quum ferri nequeat, ipse quidem poetam exarasse su- spicatus est πυχινῷ γόμφῳ στήριχται vel zuxtwT, φρενὶ ἐστήριχται, sed prestat Steinii conjectura πυχινῷ χύτει ἐστήριχται quam carmini inserui. Hesychius χύτος exponit σῶμα, ὄγχος. Sensus igitur est : sic nexus densa mole continetur. Versum posterio- rem citat Simplicius de Cel. f. 145 B ed. Ald.; ap. Peyron. p. 47; Antoninus Phil. XII, 3; Achilles Tatius in Arat. p. 77 Antv. SE Arati ibid. p. 96. Ultima ver ba μονίη κτλ. Proclus in Tim. p. 160. Vide quz notavimus ad vs. 168. Vss. 177-179. Αὐτὰρ ἐπεὶ---ὅρχου | servavit Ari- stoteles Metaph. Il, 4 p. 1000 ed. Bekker., item Simplicius Phys. VIII, f. 272 b. Deprompti sunt hi versus ex ea carminis parte, qua necessaria rerum vicissitudo describebatur. Alternis enim Amicitiam et Discordiam dominari Empedocles censuit, Cujus rei, si fides Aristoteli, nullam afferebat causam vates Agrigentinus nisi neces- sitatem vel quod natura ita comparatum esset, « xai ἅμα δὲ αὐτῆς τῆς μεταδολῆς αἴτιον οὐδὲν λέγει, ἀλλ᾽ ἢ ὅτι οὕτως πέφυχεν: ἀλλ᾽ ὅτε δὴ μέγα νεῖκος xiÀ. ὡς ἀναγχαῖον uiv ὃν μεταθάλλειν, αἰτίαν δὲ τῆς ἀνάγχης οὐξειλίαν δηλοῖ.» Pro αὐτὰρ ἐπεὶ apud Ari- stotelem est ἀλλ᾽ ὅτε δή : sed alterum Empedo- cleum videtur. "Ext μελέεσσιν intellige τοῦ σφαίρου quem etiam deum vs. 180 nuncupat. ᾿Εθρέφθη recte. Aristoteles; Simplicii codd. male ἐρέφθη. Porro vs. 179 apud Aristotelem legitur ὅς σφιν, apud Simplicium ὅ σφιν. Denique pro παρελήλα- ται pars quedam membranarum Stagiritze παρε- λήλατο habet , quod sententia repugnat. Ex Ari- stotelis interpretatione efficitur, verba πλατέος ὅρχου certo jurejurando i. e. certo federe, certa lege ad necessitatem spectare. Hunc genitivum Bessarion e παρελήλαταν pendere ratus locum per- peram accipit : « cum. enim magna contentio in membris nutrita fuit ac ad honores ascendit. tem- pore perfecto, quod eis cum alternum sit , amplum preecessit jusjurandum. » Contra Panzerbieterus p. 28 πλατέος ὅρχου ex ἀμοιδαῖος aptum esse opinatur ideoque haud minus falso vertit : « aber sobald ihm der mzchtige Streit in die Glieder gewack- sen , Und zu Macht und Ehren gelangt, da die Zeit sich erfüllet Die in gewaltigem Eid abwechselnd ihnen gesetzt ist. » At genitivus ille poetarum more dativi loco usurpatur. Cf. Matthizte Gramm. Gr. S 375 adn. ». Karstenius autem in voce IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 43 παρελήλαται fallitur, ultima vertens : « quod mu- tatis vicibus certo fiedere exigunt. » lmprobanda etiam Sturzii et Zelleri ratio παρ᾽ ἐλήλαται Goxou | et πάρ᾽ ἐλήλατο ὅρχου ] scribentium, quam tuetur Bonitz. ad Aristotelis Met. II, 4 p. 162. Vs. 180. πάντα---θεοῖο ] citat Simplicius Phys. VII, f. 272 b. Vide supra ad vs. 169. Editio Al- dina τελεμίζετο ; cod. Pavis. teste Drandisio πε- λεμίξετο; corrige πελεμίζετο quod receptum ab :editoribus est, De reliquo ut hunc versum cum praccedentibus jungerem , illud γὰρ quod habet Simplicius post πάντα, in μάλ᾽ converti, Pan- zerbieterus minus recte πάντα μὲν scripsit. Vs. 181. σωρευόμενον μέγεθος 1 sumpsit primus Steinius ex Aristotelis de Gen. et corr. lib. 1c. 8 p. 325. b. 22, ubi hzc leguntur : "Euzedoxlet δὲ τὰ μὲν ἄλλα φανερὸν ὅτι μέχρι τῶν στοιχείων ἔχει τὴν γένεσιν, αὐτῶν δὲ τούτων πῶς γίνεται xat φθείρε-- ται τὸ σωρευόμενον μέγεθος, οὔτε δῆλον οὔτε ἐνδέχε- ται λέγειν αὐτῷ, μὴ λέγοντι χαὶ τοῦ πυρὸς εἶναι στοι- γεῖον" ὁμοίως δὲ x«i τῶν ἄλλων ἁπάντων. lpsene ;mpedocles ita dixerit, an Aristotelea locutio sit σωρευόμενον μέγεθος vix dubium videbitur repu- tanti, Aristotelem multa a prioribus aliter. no- minata suo more interpretari, Quze quum ita sint, omittere poteram hac verba , nisi dogma Empe- docleum de quo Aristoteles agit, memoratu di- gnum esset, Contrarium tradit Plutarchus de Plac. philos. I, 13 : Ἐμπεδοχλῆς πρὸ τῶν τεσσάρων στοιχείων θραύσματα ἐλάχιστα οἱονεὶ στοιχεῖα πρὶν στοιχείων, διμοιομερῆ,, ὅπερ ἐστὶ στρογγύλα, et T, 17 ᾿Ἐμπεδοχλῆς δὲ ἐκ μικροτέρων ὄγχων τὰ στοιχεῖα συγ- Χρίνει, ἅπερ ἐστὶν ἐλάχιστα xxt οἱονεὶ στοιχεῖα στοι- χείων. Cf. Stobzeus Ecl. I, 18 p. 368; Galen. hist. phil. c, X. Huc accedit quod Ar istotelés de Colo IH, 6 p. 375 ait Empedoclem videri elementa facere talia, quae quamvis dividi possint, non tamen dividantur. Verba grzca sunt : ταί που ἣ διάλυσις, ἤτοι ἄτομον ἔσται τὸ σῶμα ἐν ᾧ ἵσταται, ἢ διαιρετὸν μέν, οὐ μέντοι διχιρεθησόμενον οὐδέποτε, χαθάπερ ἔοιχεν ᾿Εμπεβοχλῆς βούλεσθαι λέ- ye. Varie igitur veteres de elementis Empedo- cleis judicabant. Hanc litem ita tantum compo- nere licet, ut dicamus Empedoclem elementa non illa aspectabiliaintellexisseignem,aérem, aquam, terram, sed puriora et praeclariora quzdam. ἫΝ eade εἰ δὲ στῆσε- Hac qua videmus fluxa sunt atque caduca, illa | vero zeterna; hac concreta, illa simplicia. Quid? quod mixtis demum illis et contagione infectis mundi corpora ceteraque quz sensibus perci- piuntur orta esse vult, mortalia, ut dicit, ex im- mortalibus facta. Inde patet quomodo elementa ut divinas naturas individua habere potuerit ea- demque in mortales mutata formas dissolubilia et dividuaesse crediderit. Itaque ἀδιαίρετα vocat Em- pedoclis elementa Themistius in Aristotelis Meta- phys. f. 24 in schol, Aristotel. pag. 812. a. ed. Brand, ; διαιρετὰ vero Simplicius de Coel, 111, f. 134 b. Vs. 182-188. τοῦτον μὲν---χύμθαις ] Simplicius Phys. VIII, f. 258. a. b. δυνατὸν δὲ xal ἐν τῷ xó- σμῳ τούτῳ τήν τε ἕνωσιν ὁρᾶν xal τὴν διάχρισιν, ἀεὶ μὲν ἄμφω, ἄλλοτε δὲ ἄλλην ἐν ἄλλοις χαὶ ἄλλοις μέ- θέσιν. ἢ ἐν ἄλλοις χαὶ ἄλλοις χρόνοις ἐπικρατο οὔσαν. χαὶ γὰρ χαὶ ἐν ταῦθα τὸ νεῖχος χαὶ τὴν φιλίαν παρὰ! μέ- ρος ἐπιχρατεῖν ἐπί τ᾽ ἀνθρώπων xa ἰχθύων χαὶ θηρίων xai ὀρνέων, *Epsedoxiie φησι τάδε γράφων" τοῦτον μὲν βροτέων χτλ. Vs. 185. Accusativus τοῦτον μὲν -- ὄνχον ἃ verbo nescio quo pendet quod Sim- plicius cum versibus pregressis omisit. Sed si quis hoc parum probabile existimat , quia Sim- plicius ubique inspecto Empedoclis carmine in - tegras laudare soleat sententias , procliveest cor- rigere δέρχευ μὲν βροτέων xz. Μελέων ὄγχον poeta τὸ σῶμα vocat, ut cui corpus nihil nisi compages membrorum forte fortuna in unum conflatorum sit. Vs. 184 βίου θαλέθουσιν ἐν ἀχμῇ cum Karstenio scripsi pro vulgato θαλέθοντος. Vs. 186 περὶ ῥη- γαῖνι Btoto, circa vitee littus, oram nova metaphora dixit pro circa vitre marginem sive finem. Vs. 188 ὀρειλεχέεσσιν e Schneideri emendatione dedi pro vulgato ὀρειμελέεσσιν. Cf. vers. 448. Porro pro πτεροδάμοσι quod legebatur cum Panzerbietero posui πτεροζήμοσι, quemadmodum epicorum poetarum sermo requirit. Denique Hesychio χύμδαι sunt ὄρνιθες, quo significatu et hoc loco Empedocles vocem adhibuit. Vss. 189-205. Αὐτὰρ ἐγὼ --ἰδέσθαι 55. 189- 203 αὐτὰρ ἐγὼ-τ-χελεύθους citat Simplicius de Colo M, e cod, Tanr. prolatos a Peyrono p. 27; lidem versus corrupti reperiuntur in ed. Ald. f. 128 b. Adde Schol. Arist. ed. Brandis. p. 507 a. et Gaisf. poete min. Grac. vol. II. p. XLII. Vss. 191-205 ἐπεὶ νεῖχος---ἰδέσθαι affert. idem Phys. I, f. 7 B. Vss. 198-201 οὔ πω πᾶν ἐξέστη- i HM idein de Colo ap. Peprom p. 37 (F. 4 b. Ald.). Vss. 208 seq. αἰψα δὲ---χελεύθους ἘΝ "Theophrastus apud Athenzum X p. 423 sq. Eadem verba usque ad ἄχρητα memorat Aristo- teles Poet. c. 25 p. 1461 ed. Bekker. et Eusta- thius in lliad. I p. 746, 57. Denique initium versus 203 habet Plutarchus Symp. V, 4 p. 677, vol. VIII p. 696 ed. Reisk. Simplicius eo consi- lio his versibus utitur, ut demonstret de Empe- doclis sententia in mundo non tantum Discor- diam dominari, sed Amicitiam quoque, atque hanc esse rerum naturalium fictricem,. Ex his 44 poetze effatis concludi oportet, eum jam in prz- gressis qui interciderunt versibus de Amicitiz et Discordiz lite quzdam protulisse, inde porro digressum , jam in viam reverti {παλίνορσος ἐλεύ- σομαι) et pergere eo quo tendat, ad definiendum, qua ratione paullatim mundi corpora et res na- turales exstiterint. Vs. 189-191. lis quz prius dixit poeta alia annectere vult. Continentur autem prius dicta verbis ἐπεὶ νεῖχος μὲν ἐνέρτατον----ἔν μόνον εἶναι. Inest vero annectendi notio par ticipio ἐποχε- τεύων, quod proprie valet a/fundens vel per ca- nalem in aliquid deducens. Simili translatione Plutarchus Symp. 4. procm. utitur οἴνῳ τὸ φιλάνθρωπον xxt ἠθοποιὸν ἐπὶ τὴν ψυχὴν ἐπο- χετεύει. Porro apud Platonem Phzdr. p. 251 C. ἰδοῦσα δὲ xal ἐποχετευσαμένη ἵμερον x:À. medium ἐποχετεύεσθαι significat Aaurire; ubi vide Astium. Huc accedit quod Simplicii codices a Brandisio inspecti Schol. Aristot. p. 507. a. agnoscunt ἐποχετεύων, quamvis Peyronus e libro Taurinensi protulerit ὑποχετεύων et Gaisfordius ex Oxo- niensi À. ἐξοχετεύων ediderit, qui in. Oxoniensi B. ἐπιχετεύων pro ἐποχετεύων reperiri testatur. Usu caret ὑποχετεύων cujus patrocinium suscepit Nakius Choeril. p. 118 sq. Quod vero Bergkius olim excogitaverat λόγῳ λόγον εἰσοχετεύων, id non magis probandum est quam quse ei postea in men- tem venit junctura λόγου λόγον ἐξοχετεύων χαινόν. Hzc enim ita a Grecorum dicendi consuetudine abhorrent, ut mirum sit Panzerbieterum quoque et Steinium λόγου λόγον ἐξοχετεύων scripsisse, cui alter subjungit xeivov, alter χείνου. Quis enim un- quain λόγου λόγον ἐξοχετεύων pro e verbis verba efficiens vel colligens usurpavit? Quippe sic ac- ceperunt qui ἐξοχετεύων quod proprie derivandi potestatem habet carmini Empedocleo inferre ausi sunt. Verum etiamsi ita adhiberetur ££oy:- τεύειν, tamen hoc loco ineptum esset. Neque enim quidquam hic concludit Empedocles, sed alia aliis annectit. Quamobrem in Aldino exemplo ( Sim- plic. ad Arist. de Colo 2. fol. 128 b) ubi iidem versus corrupti exstant, apparet tamen interpre- tem eorum de quibus quzritur verborum sen- sum recte expressisse, Nam quz apud Brandi- sium l. c. sic exhibentur : μᾶλλον δὲ ἐδιάσθη νομίζων τὸν χόσμον τοῦτον ὑπὸ μόνου τοῦ velxouc χατὰ ; Ed : λόγος τῷ τὸν ᾿ΙΣμπεδοχλέα γενέσθαι. Μήποτε δὲ xv ἐπικρατῇ ὥσπερ ἐν τῷ σφαίρῳ 5 φιλία, ἀλλ᾽ ἄμφω ὑπ᾽ ἀμφοῖν λέγονται γίνεσθαι. χαὶ τάχα οὐδὲ χωλύει παραθέσθαι τινὰ τῶν τοῦ ᾿Εμπεδοχλέους ἐπῶν τοῦτο δηλοῦντα" ἐν τούτῳ τὸ νεῖχος, αὐτὰρ ἐγὼ παλίνορσος ἐλεύ ἐς πόρον ὕ ρ ἐγὼ παλίνορσος ἐλεύσομαι ἐς πόρον ὕμνων, 1 COMMENTARIUS τὸν πρότερον κατέλεξα λόγῳ λόγον ἐποχετεύων" ea apud Aldum in hunc modum partim mutata , partim depravata leguntur : μᾶλλον δὲ βιάζεται, οἰόμενος τὸν χόσμον τοῦτον ὑπὸ μόνου τοῦ νείκους χατὰ ᾿Ευμπεδοχλέα γίνεσθαι. ἴσως δὲ xal εἰ ὑπερισχύει ἐν τούτῳ τὸ velxoz , ὥσπερ ἐν τῷ σφαίρῳ ἣ φιλία, ἀλλ᾽ ἄμφω ὑπ᾽ ἀμφοῖν λέγει γίνε- σθαι. xal ἴσως οὐδὲν χωλύει προθέσθαι τινὰ τῶν τοῦ ᾿Εμπεδοχλέους ῥημάτων, τοῦτο παρεμφαίνοντα" τίη δ᾽ ἐγὼ ὑποστρέψας ἔρχομαι πρὸς ὁδὸν αἰνέων τὸν πρὶν χατειληυ μένον, προσάπτων μύθῳ [υὖθον. Ut reliqua omittam de quibus hic non est quod disseram , liquet interpretem ἐποχετεύων apposite ad scriptoris mentem reddidisse simili voca- bulo προσάπτων. Constat igitur Empedoclem scri- psisse ἐποχετεύων. Sed sunt qui hoc poetam sal- vis prosodiz legibus ponere potuisse negent. O plumbeum, ut dicitur, pugionem quem jam ad vs. 103 eSteinii viri docti manibus extorsimus. Nam hic quoque ut aliis locis (cf. etiam vs. 134) carminum Empedocleorum arsis vi breves syl- labe producuntur. Ceterum Karstenius etiam ἐποχετεύων recepit. Vs. 191-192. ἐπεὶ νεῖχος μὲν &vépz, xzÀ.] Aper- tum est ἐνέρτατον ἵχετο βένθος δίνης idem valere quod vs. 198 ἐπ᾽ ἔσχατα τέρματα χύχλου. Δίνη et στροφάλιγξ dicuntur vortex et turbo in mundi globo per elementorum agitationem circumacto exorti, Utrumque vocabulum celebrat Orpheus in mundi conversione depingenda apud Macrob. Saturn. I, 23; fragm. VII, 25-28 : ^ , χέχλυθι, τηλεπόρου δίνης ἑλικαυγέα χύχλον οὐρανίαις στροφάλιγξι περίδρομον αἰὲν ἑλίσσων, ἀγλαὲ Ζεῦ Διόνυσε, πάτερ πόντου, πάτερ αἴης, Ἥλιε παγγενέτορ, Πὰν αἰόλε χρυσεοφεγγές. Modorum enallage in verbis ἐπεὶ νεῖχος μὲν ἵκετο βένθος δίνης, ἐν δὲ μέσῃ φιλότης στρ. γένηται sic explicanda, ut poeta ab eo quod factum est ad id quod fieri soleat transire dicatur, ἐπεὶ ἵχετο--- ὅταν γένηται, Sed ne ἐπεὶ quidem conjunctivo junctum offendit considerantem. quz ad vs. 3136 ea de re disputata sunt. Quare Petersenii con- jectura στροφάδι γεγένηται in. Ephem. litt. Hal. 1837, n. 97 proposita nonegemus. Quod reliquum est cod. Oxon. A. et Taur. librariorum culpa pro δίνης,» ἐν δὲ habent. Vs. 193. ἔνθ᾽ ἤδη τάδε χτλ. ] ἐν τῇ δὴ ed. Ald. Phys. et cod. Oxon. A. libr. de Col. Brandis. - H H € scholl. l. c. Alii codices ἐν τῇ ἠὲ, ἐν τῇ δὲ M. M οινησιν οε 22m ἐν T^, ᾽ IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 45 οὖν δ᾽ αὖ mendose. Vulgata ἐν τῇ 27 refertur ad φιλύτητι, Sed prestat Bergkiana emendatio ἔνθ᾽ 1» quam cum Steinio in verborum ordinem re- cepi. Τάδε πάντα sunt elementa eorumque qua- litates, Vs. 194. οὐκ ἄφαρ, ἀλλ᾽ ἐθελημὰ xA. ] Variant libri, Nam Aldus in ed. Phys. οὐχ ἄφαρ ἀλλὰ θέλι- μνα; Cod, Ox. A. θέλημα 5; Oxon. B. οὐχ ἄφορ᾽ ἀλλὰ θέλημα. "'aur. οὐχ ἄφορ᾽ ἀλλ᾽ ἐθέλημα. Brandis. schol.l. c. οὖκ ἄφαρ, ἀλλ᾽ ἐθέλημα. Sturzius edi- dit : οὐχ ἄφαρ, ἀλλὰ θέλυμνα, Peyronus οὐχ X20p' ἀλλὰ θέλυμνα, Karstenius οὐχ ἄφαρ, ἀλλ᾽ ἐθελυμνά,. Scripsi flagitante sententia cum Panzerbietero et Steinio οὐκ ἄφαρ, ἀλλ᾽ ἐθελημά. Przeterea cuvi- στάμεν᾽ codices praebent quod Sturzius non de- bebat in συνίσταται mutare. Denique ἄλλοθεν ἄλλα codex Taurinensis et Brandisius; reliqui ἄλλο- θεν ἄλλο. Vs. τοῦ. Ejecerunt hunc versum Bergkius et Schneidewinus qui vs. 162 hic interponi jussit. At multo plus valet μισγομένων quam συνερχομέ- vov, llic vero poetam μισγομένων exarasse argu- mento sunt sequentia πολλὰ δ᾽ ἀμιχθ᾽ ἕστηκε. Schneidewinum Steinius secutus est. Vs. 198-197. πολλὰ δ᾽ ἀμιχθ᾽ κτλ. ] Satis emen- date hi versus leguntur in Phys. ed. Ald. πολλὰ δὲ ἅμα χατεστήχει cod. Taur.; πολλὰ δ᾽ Xuixz Ald. codd. ABD , item Sturzius et Karstenius ; Xutxza Brandisius, ἄμιχθ᾽ Panzerbieterus et Steinius. χατέστη cod. € ; ἔστι cod. 1). χερααμένοισιν cod. A; χεχερασμένοισιν codd. C. D; χεραϊζομένοισιν cod. '"laur.; χερχσσαμένοισιν Ald. et Sturzius, χερασσομένοισιν Gaisfordius, χεραιομένοισιν cod. Oxon. B. quod ediderunt Brandisius, Karste- nius , Steinius. ἐναλλάξ. ὅσσ᾽ ἔτι νεῖκος ἔουχε μετάρ- ctov* οὗ γὰρ ἀμφαφέως cod. Taur. ἀμφαφέως cod. B, ἀμεμφέως cod. A., item Aldus, Sturzius, Karstenius, Bergkius; nom sine quereía vertit Morbeca, unde oix ἀμέμπτως interpres de Col. ed. Ald. ἅμ᾽ ἀμφὶς Panzerb. quod recepimus. Csterum quod ad νεῖχος μετάρσιον attinet, huic opposita ἠπιόφρων φιλότης VS. 201. Vss. 198. Sequentia in hanc sententiam dicta esse ait Simplicius de Celo ap. Peyron. p. 37, apud Brandisium p. 512. a. μήποτε οὖν οὐχ ἐν τῇ ἐπιχρατεία τῆς φιλίας ταῦτα λέγει γίνεσθαι ὃ ᾽᾿Ἐμπεδο- χλῆς, ὡς ἐνόμισεν ὁ ᾿Αλέξανδρος, ἀλλὰ τότε ὅτε οὕπω τὸ νεῖχος πᾶν ἐξεστήχειν χτλ. Variat lectio : τὸ πᾶν ἐξέστηξεν ἐπ᾽ ἔστατα χύχλου cod. laur. τὸ πᾶν ἐ στήχει ἐπέστατα τεύματα χύχλου cod. B. πᾶν ἐξε- στήχειν DBrandisius utroque loco. zo πᾶν Aldus, cod. A. Sturzius, Karstenius, Panzerbieterus. οὕπω cod. D. ἐς τὸ ziv conjecit Bergkius , τὸ πᾶν Petersenius, πάντως Steinius, Sed si quis post οὐ γὰρ ἅμ᾽ dul; ponat zo πᾶν scnxsv , Simplicio duce usus constructionem non insolentiorem habebit quam qui est apud Homerum Odyss. lib. XVI, 161 : οὐ γάρ πω πάντεσσι θεοὶ φαίνονται ἐναργεῖς. (Cf. Hermann. ad Soph. Aj. 965. ) Porro ἐπ᾽ ἔσχατα ἐξέστηχεν Sturzius. perturbato verbo- rum ordine, quem etiam in codicibus Oxon. A. b. altero loco offendimus. lidem libri cum cod. D in οὔπω congruunt, Vs. 199. ἀλλὰ τὰ μέν τ᾽ ἐνέμιμνε μελέων, xc. ] codd. A. C. D; ἐνέμιμνε, μελέων cod. D. Sturzius μελέων temere mutavit in μερέων. Eos autem er- rasse manifestum est qui ex hoc loco concluserunt Empedoclem przter mundum creatum ordina- tumque statuisse indigestze materie molem. Sic enim Eusebius Przp. Evang. XV, 33 p. 84: D: τὸ δὲ λοιπὸν ἀργὴν εἶναι τὴν ὕλην. Hic vero Empe- docles non de mundo creato et aspectabili, sed de ortu rerum loquitur. Vs. 200. ὅσσον δ᾽ αἰὲν xzÀ. ] ὑπεχπροσθέει Simpl. Phys. ed. Ald, ὑπεχπροθέει cod. Oxon. C. et Stur- zius ; ὑπεχροθέοι Brandisius utroque loco. lKectius codices Taurinenses et Oxon. ABD. ὑπεχπροθέοι quod cum Gaisfordio, Karstenio , Panzerbietero, Steinio recepi. Vs. 201. ἠπιόφρων φιλότητος κτλ. ] Versus hic in Simplicii comm. ad Phys. ed, Ald. ita exhibetur: $ πίφρων φιλότης ἀμεμφέως ἄμδροτος δρμή, quem Sturzius sic immutatum edidit : μεμφέως dp6oot0 δρμῆ,. $ ᾿πίφρων φιλότης ἀἁ I LI LI * D Melius rem Scaliger gessit, qui Karstenio teste in codice Lugdunobatavo exaravit : ἠπίφρων φιλότητος ἀμεμφέος du Gooroc δρμή. Iloc prope abest a vera scriptura quam agno- scunt Scholia a Brandisio vulgata p. 507. Cod. Oxon. A. et Taurinensis uno loco apud Peyro- num p. 37 praebent : ἠπιόφρων φιλότητος ἀμεμφέος ἄμδροτος ὁρμή, altero inepte : ἠπιόφρων φιλότης ἀμφεῦσσον ἀμόροτος ὁρμή. Cod. Oxon. B. habet : ἠπιόφρων φιλότητι ἄμφεσον du6porog ὁρμή. Adde quod in cod. Oxon. C. est περίφρων, in D. πί- φρων. Morbeca penultimam vocem vertit : sine querela, unde in Aldinum exemplar librorum de Colo fluxit ἀμέμπτου. Steinius. asyndeton iilud ἠπιόφρων---ἀυμόροτος in verbis ἠπιόφρων φιλότητος ἀμεμφέως ἄμδροτος δρμή ferri non posse arbitra- tus Empedoclem scripsisse conjecit : τόσον αἰὲν ἐπήξι ἠπιόφρων φιλότης τε xal ἔμπεσεν ἀμόροτος δρμή; parum feliciter. Quemadmodum enim apud Homerum non solum tolerantur, sed etiam ad- mirationi sunt orationis non vincte exempla, 40 COMMENTARIUS velut Odyss. lib. XI, 573, χερσὶν ἔχων ῥόπαλον παγ- χάλκεον, αἰὲν ἀαγές, vel lliad. lib. VI, 344, δᾶερ ἐμεῖο, χυνὸς καχομηχάνου, ὀχρυοέσσης , ubi nemo xa ante αἰὲν ἀαγές vel ante ὀχρυοέσσης desiderat : sic Empedocli similis licentia concedenda est. Itaque cum Brandisio, Karstenio, Panzerbietero membranarum quarundam lectionem revocavi. Peyroni commentum : ἠπιόφρων φιλότης ἄμφαμ- φῶσ᾽ ἄμόροτος 6ou;, quo ἀυμφαμφῶσ᾽ pro Homerico du.2220062 accipitur, nolo refutare. Nam si per- spexisset sententiam, ab hoc emendandi conatu abstinuisset. Vs. 202-203. αἶψα δὲ θνήτ᾽ ἐφύοντο xcA.] Hi versus in eam sententiam scripti sunt, ut quze pura prius et integra fuerant elementa postmodo mixta variisque modis inter se conflata esse dice- rentur. Quo facto Empedocles statuit ex immor- talibus naturis mortalia rerum genera exstitisse. Lectio horum versuum qui a pluribus laudantur scriptoribus satis certa est. Neque enim librario- rum menda quemquam morari possunt, Ac pri- mum quidem pro αἶψα δὲ θνήτ᾽ ἐφύοντο ut est apud Simplicium ed. Ald. Aristotelem ejusque inter- pretem. Riccobonum, Simplicii cod. Taur. et Oxon. D. habent αἶψα δ᾽ ἔθνεά τ᾽ ἐφύοντο, quod vulgavit Brandisius. Huc accedit quod pro ἐφύοντο Athenzeus et Eustathius legunt góovzo; pro ἄχρητα autem quod agnoscit etiam Drandisius , Simplicii ed. Phys. et cod. Taur. de Colo exhi- bent ἄχριτα pariter atque vs. 424. Simpl. Phys. ζωρὰ δὲ τὰ πρὶν, sed Athenzus ζωρά τε τὰ πρὶν. Pro διαλλάξαντα Athenzi membrana διαλλάττοντα vel διαλλάσσοντα vel διχλλάσσονται. Plutarchus sive memoriz lapsu sive librariorum errore hoc ef- fatum ita scribit : ζωρότερον τὰ πρὶν ἄκρατα, men- dosissime autem Bekkerus in Aristotelis editione exaravit : αἶψα δὲ θνήτ᾽..... ἀθάνατα ζῷά τε πρὶν χέχριτο. Eadem prope menda in veteribus Stagi- rix editionibus reperiuntur hoc excepto quod pro ζῷά τε in Genevensi exstat Σωρά τε. Contra liccobonus interpretationi latinze versus graece sic scriptos adjecit : αἶψα δὲ θνήτ᾽ ἐφύοντο τὰ πρὶν μάθον ἀθάνατα εἰναι, ζῶρά τε “πρὶν ἄχρητα. Morbe- cam in Simplicii exemplari manu exarato ζῷα scriptum offendisse argumento est ejus vertendi ratio qua tamen sententia evertitur : « quz an- tequam addiscant immortalia esse animalia ac prius indiscreta disponunt vias. » Sed ζωρά ve- rum esse conficitur ex 'heoplirasti verbis apud Athenzeum : Θεόφραστος. δ᾽ ἐν τῷ περὶ μέθης ζωρότε- ρόν φῆσιν εἶναι τὸ χεχραμένον, παρατιθέμενος 'E ume- δοχλέους «43s xx. Adde Plutarchum et Eustathium, lllud vero scrupulum injecit criticis, quod ζωρά et ἄκρητα hic opponantur qua vulgo synonyma sint. Quocirca Hermannus in Aristotelis libro scribi jussit : ζωρά τε πρὶν χέχρητο, alii ζωρά τε τὰ πρὶν χέχρατο. Verum iis mutationibus nihil profi- cimus. Immo acquiescendum arbitramur in ve- terum judicio qui hanc vocis potestatem Empe- docli vindicarunt. Vss. 2014-205. τῶν δέ τε---οἰδέσθαι] Pro παντοίης Ald. παντοίαις. Verba θαῦυα ἰδέσθαι referuntur ad monstra βουγενῇ ἀνδρύπρωρα χτὰ. quorum mentio fit vs. 314 seqq. Ceterum Empedoclis de mundi ortu placitum respicit "Tzetzes ap. Matrang. Anecd. t. 1 pag. 10 seq. : H ζάλη δεινὴ xoà σύγχυσις γέγονε τῶν στοιχείων, « * , ξ ? ^ b) - ὡς xal 6 φυσιχός φησιν ᾿Εμπεδοχλῆς ἐχεῖνος " ποτὲ μὲν γὰρ ὃ κάθυγρος ἀὴρ ὑπερενίχα, ὃ ζοφερός, ὃ κάθυγρος, ὃ συντεθολωμένος, pe: LEA ὃν ᾿Αθηνᾶν εἰρήκαμεν χτλ. Vss. 206-210. *H δὲ χθὼν τούτοισιν---σαρχός] ser- Js Simplicius Phys. I, f. 7 b. Vs. 206 ibid. II, f. 74 b. Prioreloco ait : ἐν οἷς {φυσοχοῖς) χαὶ τῆς ἐνταῦθα ὃ δημιουργιχῆς συγκράσεως τὴν ᾿Αφροδίτην ἤτοι τὴν φιλίαν αἰτίαν φησί. χαλεῖ δὲ τὸ μὲν πῦρ καὶ Ἥ- φαιστον xot ἥλιον χαὶ φλόγα, τὸ δὲ ὕδωρ ὄμέρον, τὸν 9? δὲ ἀέρα αἰθέρα. λέγει οὖν πολλαχοῦ μὲν ταῦτα, xal ἐν τούτοις δὲ τοῖς ἔπεσιν. Vs. 206 μάλιστα mutavit Karstenius in μιγεῖσα, quod minime necessarium. Tangit his versibus Empedocles carnis et sanguinis formationem , qua zqualibus quatuor elementorum portioni- bus constare vult. Indicatur illud vocabulo ἴση. Sed quamvis de elementorum concursu et com- mixtione agat, tamen μιγεῖσα participium non requiritur, quum fortuita collisio et incursio sa- tis exprimatur verbo συνέχυρσε constructione eadem qua utitur Sophocles (Ed. Col. vs. 1404, ἀλλ᾽ ὄντ᾽ ἄναυδον τῇδε συγχύρσαι τύχη. Neque du- bium quin versiculus Κύπριδος δρμισθεῖσα xcÀ. coitus mentione injecta ad rem de qua disputa- tur significandam sufficiat. Vs. 207. τε omittit Simplicii cod. D. Vs. 208. δρμησθεῖσα Aldus, δραισθεῖσα Simplicii cod. C. quod jam Sturzius dederat. Ejus loco Steinius δρμισθεῖσι scribi volebat, probata simul Karstenii conjectura μιγεῖσα, de qua ad vs, 205 diximus. Sed hujusmodi commenta locus respuit. Elegans translatio Κύπριδος ἐν λιμένεσσι repetitur vs. 331, λιμένας σχιστοὺς ᾿Αφροδίτης. Qua de re Euripidis schol. ad Phoeniss. vs. 18 : Ἐμπεδοχλῆς ὁ φυσικὸς. ἀλχηγορῶν quie Σχιστοὺς λιμένας Ἀφροδί-- τῆς, ἐν οἷς ἣ τῶν παίδων γένεσίς ἐστιν. Quum vero τέλος, τελεῖσθαι et inde derivata a latiore initiandi potestate ad nuptiarum sacra, que marem femi- namque, velut nova vite mysteriis initiatos IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 41 conjungunt, transiisse manifestum sit : non tan- tum pronuba Juno grece dicitur^Hgz τελεία, sed multa similiter a poetis usurpantur, Vid. Ruhn- ken, ad Tim, Lex. voc. Platonic. p. 224. Vs. 209. Apud Aldum legitur εἴτ᾽ ὀλίγον μεῖζον εἴτε πλέον ἐστὶν ἔλασσον, quod servarunt Sturzius et Karstenius nisi quod μεῖζόν γ᾽ scripserunt, Non male Panzerbieterus conjecerat εἴτ᾽ ὀλίγον μείζων, εἴτε πλεόνεσσιν ἐλάσσων, hic ὀλίγον pro adverbio esse arbitratus, ut lliad. lib. XXHI, 789, Αἴας uiv γὰρ ἐμεῖ᾽ ὀλίγον προγενέστερος ἐστιν, et βῷρο alibi; Nuper e Simplicii codice D pro- latum est : εἴτ᾽ ὀλίγον μείζων εἴτε πλέον ἐστὶν ἐλάσ- sev, quorum verborum Steinius hunc sensum esse existimat : « Gravissima queque elementa tenuissimam , levissima largissimam molem ha- bent, sive quo gravius elementum est eo tenuio- rem, quo levius est eo largiorem habet molem. » Suspicatur autem aliqua ante hunc versum exci- disse. Steinii explicationem ferri non posse vix est quod uberius ostendam, Idem de Sturzii Kar- steniique opinionibus dicendum qui locum se intelligere negarunt, Apertum vero est, si hic versus cum primo ἣ δὲ χθὼν τούτοισιν χτλ. cohz- reat, necessario poetam exarasse : εἴτ᾽ ὀλίγον μεί- ζων εἴτ᾽ οὐ πολὺ ἔσχεν ἐλάσσων. Vs. 210. In Simplicii editione Aldina exstat : ἔκ τῶν αἵματ᾽ ἐγένοντο, in cod. D. αἷμα τάγεντο. Sturzius correxit ἐχ τῶν αἷμά τε γέντο, Panzerbie- terus vero 2x τῶν αἵματ᾽ ἔγεντο cul αἵματα viden- tur esse εἴδεα αἵματος. Sed ut non minor corpo- rum quam ingeniorum dissimilitudo est : ita Empedoclem reor ἄλλης εἴδεα συρχός relique car- nis species ad humanorum corporum discrimina qua oculis notantur rettulisse. Sanguinis non eadem est ratio. Neque enim facile dicas, quid inter sanguinem et sanguinem intersit, nisi ad ea confugias qua fingi facilius quam sciri pos- sunt, Quamobrem posui 2x τῶν αἷμά τ᾽ ἔγεντο χαὶ ἄλλης εἴδεα σαρχός. Quam sententiam ne quis ali- ter conformandam censeat, velut cum Sturzio ἄλλα δὲ vel cum Karstenio ἀλλοῖ᾽ εἴδεα, id Graci sermonis legibus cautum est. Quis enim ignorat ἄλλος ex abundanti adjectum apud Homerum Odyss. ll, 412, μήτηρ δ᾽ ἐμὴ οὔτι πέπυσται οὐδ᾽ ἀλ- λαι δνωχί, apud Plat, Alcib. I, p. 112 b. αἵ μάχαι τοῖς τε Ἀχαιοῖς xai τοῖς ἄλλοις ἹΓρωσὶν ἐγένοντο, et alios scriptores. Vss. 211-214. Ἧ δὲ χθὼν---θεσπεσίηθεν ] laudat Simplicius Phys. II, f. 66 b. Primos tres versus : $j δὲ χθὼν--γένοντο Aristoteles de An. I, 5 p. 410 a; et interpretes ad h, 1. ut "Themistius f. 72 a; Philoponus lit, E, p. 16 ; Simplicius f. 18 b; Syrianus Metaph. XIII, f. 118 a.interp. lat.; Alexander Aphrod. in Metaph, pag. 99. ed. Bo- nitz, et in Schol. Arist. p. 587 b. ed. Drandis.; Christophorus Contoleon schol. in Hiad. lib. XI vs. 26-28 apud Matrang. Anecd, tom. H p. 514. Vss. 211 et 2313 Philoponus Metaph. XIV, f. 66, b.int. lat. Aristoteles l. c. ait : ὁμοίως δὲ xat ἄλλο διιοῦν τῶν συνθέτων" οὐ γὰρ ὁπωσοῦν ἔχοντα τὰ στοι- χεῖα τούτων ἕκαστον, ἀλλὰ λόγῳ τινὶ xal συνθέσει, χαθάπερ φησὶ xai ᾿Πμπεδοκλῆς τὸ ὀστοῦν" fj δὲ χηὼν χτλ. Simplicius : xai γὰρ xai λόγῳ τινὶ ποιεῖ σάρχας xa ὀστοῦν xal ἄλλων ἕκαστον. λέγει γοῦν ἐν τῷ πρώτῳ τῶν φυσιχῶν χτλ. Describitur quomodo certa ele- mentorum temperie corporum partes et ossa ex- suterint, Vs. 211 εὐτύχτοις habent Simplicius in Phys. et Alexander Aphrodisiensis in Metaph. l. c. quos cum Scaligero, Karstenio, Panzerbietero secutus sum. At apud Simplicium de Anim., Ari- stotelem, Contoleontem czterosque est εὐστέρνοις οάνοισι, hoc excepto quod εὐστέρνης in "The- mistii libris et χαόνοισι in Contoleontis membra- nis scriplurze mendum esse patet, Prius unice aptum vasis epitheton, posterius ab Hesiodo de ipsa terra (ya εὐρύστερνος ), ab aliis de coelo di- ctum huic rei minus congruit. Vs. 212. Elementorum partes ad ossa in terrze fornacibus fabricanda sic distribuuntur, ut ex octo partibus binz sint ipsius terre, bina item ;éris et aqua, quaternz denique Vulcani sive ignis. Lectio aliquantulum variat. Pro τὰ δύο alii codices praebent τῶν δύο εἰ τὰς δύο, pro μερέων alii μορίων et μοιράων. V. recentioribus Scaliger et Sturzius dederunt τῶν 0o—uogtov, Brandisius τὰς δύο---μερέων, 'rendelenburgius τὰς δύο----μοι- ρῶν, Goettlingius conjecit τὰ-τμοιρέων, τὰ duali numero accipiens ; sed femininum non convenit sequenti τέσσαρα δ᾽. Itaque recte Dekkerus , Kar- stenius, Panzerbieterus τὰ δύο τῶν ὀχτὼ μερέων vulgarunt. Qua scriptura ne cui propter metri difficultatem vitiosa videatur, ad vs. 103 demon- stravi didacticos poetas haud secus atque Home- rum breves syllabas tam in principio versuum quam in mediis versibus arsis vi producere. Unus Steinius δοιὼ τῶν ὀχτὼ μερέων posuit , cujus mutationis hanc reddit rationem , quod articulo ante δύο justa sedes non sit, Verum qui talem juncturam graecam esse negat, cum optimo quo- que scriptore pugnat. Sic Homerus lliad. lib. X. vs. 252-253 : ἄστρα δὲ δὴ προδέθηχε * παρῴχηκεν δὲ πλέων νὺξ τῶν δύο μοιράων, τριτάτη δ᾽ ἔτι μοῖρα λέλειπται. "Thucydides lib. I cap. 10 : καίτοι Πελοποννήσου τῶν , T 3 ^ , , T ^ πέντε τὰς δύο μοίρας νέμονται xvÀ, — Pro Νήστιδος 48 COMMENTARIUS Αἴγλης apud Alexandrum legitur Νήστιδος αἴγλη. Alii minuscula littera scribunt αἴγλης, ego Kar- stenio prazeunte majuscula usus sum. Prellerus Hist. phil. p. 127 non percepta poetz mente lo- cumsic refingere tentabat: τὰ δύο τῶν ὀχτὼ μοιρέων λάχε Νήστιδος, Αὐγῆς τέσσαρ᾽ ἰδ᾽ “Ηφαίστοιο, αὐγήν deaére ab Empedocle dici contendens, Vid. ad vers. 123. At nihil mutandum. Nam aquam et aérem conjunctim nominat Νῆστιν Αἴγλην, quem- admodum Φοῖξος 'A x2)J«x , Παλλὰς Ἀθήνη dicitur, Νῇστιν μὲν διὰ τὸ ὑγρόν, ἀπὸ τοῦ νάειν xat ῥεῖν (cf. ad vers, 161 ), Αἴγλην δέ, ὡς διαφανῆ, qua sunt Simplicii verba ad Arist. de Anim. ut statim vi- debimus. In quo ὕδατος x«i ἀέρος δύο μοίρας sive ἑχατέρας ἀνὰ μίαν μοῖραν, Philopono interprete esse vult. Caeterum quatenus Empedocles aliorum auctoricatem curarit qui Αἴγλην unam Gratiarum vel earum matrem conjuge Sole esse statuerunt ( vid. Hesych. in v.), quatenus ipse in his rebus aliquid novarit, non laboro. Preterea nihil re- fert, utrum Νῆστιν Αἴγλην aquam pellucidam sive aeriam , an fluidum (aeris) splendorem exponas. Vs. 213 λευχὰ γένοντο plerique scriptores; λεύκ᾽ ἐγένοντο Alexander ad quem tanquam ma- gistrum spretis membranis hoc loco in Aristo- tele recensendo se applicavit Bekkerus, nisi forte pars quedam librorum Aristotelis ita ha- bet, quod e docti illius viri notulis non patet. Quod Siniplicius et Philoponus existimant, Em- pedoclem in hoc decreto enuntiando harmo- nicos Pythagoreorum numeros intuitum esse, nobis neutiquam persuadent. Sic autem Simpli- cius ad Aristot. de Anim. f. 18 b : ἐπίηρος δέ, του- τέστιν ἐναρμόνιος, εἴρηται ἡ γὙἢ ὡς χύδος, κατὰ τὴν Πυθαγορείων παράδοσιν * τὸν γὰρ κύθον διὰ τὸ δώδεχα μὲν ἔχειν πλευράς, ὀχτὼ δὲ γωνίας, ἕξ δὲ ἐπίπεδα, τὴν ἁρμονιχὴν ποιοῦντα ἀναλογίαν, ἁρμονίαν ἐχάλουν. γόανα δὲ παρὰ τῷ ποιήτῇ (Ὁμήρῳ), ἐν οἷς ἣ τῶν μι- γνυμένων γίγνεται χρᾶσις, ἀγγεῖα (Il. xvi, 470] , φῦσαι δ᾽ ἐν χοάνοισιν ἐείχοσι πᾶσαι ἐφύσων. ἃ χαὶ εὔστερνα, ὡς πλατέα, διὰ τὸ χωρητιχὸν χαλεῖ" μίγνυσι δὲ πρὸς τὴν τῶν ὀστῶν γένεσιν τέσσαρα μὲν πυρὸς μέρη, διὰ τὸ ξηρὸν χαὶ λευχὸν χεῶμα ἴσως πλείστου λέγων μετέχειν αὐτὰ πυρός "δύο δὲ γῆς, καὶ ἕν μὲν ἀέρος, ἕν δὲ ὕδατος - ἃ δὴ ἄμφω νῆστιν αἴγλην προσαγορεύει, νῆστιν μὲν διὰ τὸ ὑγρόν, ἀπὸ τοῦ νάειν xat ῥεῖν, αἴγλην δὲ ὡς διχφανῆ. Sed neque ἐπίηρος idem est quod ἐναρμόνιος, neque γῆν licet χύθον interpretari. Caetera plana sunt. Nemo antem ve- rius de Empedocleo dogmate disputavit quam Alexander l. c. ὅτι 2ὲ ταῦτα ἔλεγον οὐ διαρθροῦντες, ᾿Εμπεδοχλέους μέμνηται λέγοντος τὸ ὀστοῦν χατὰ τὸν λόγον ὀστοῦν εἶναι, οὐ χατὰ τὴν ὕλην " f μὲν γὰρ ὕλη D D - “αν 3 5 B L ' ΄ χοινὴ xoi τοῖς ἄλλοις xaT" αὐτόν (cà γὰρ "τέσσαρα στοιχεῖα), ὀστοῦν δὲ ἐν τῇ ποιᾷ τούτων xal ποσοῦ, χρά- σει φησὶ γίγνεσθαι, λέγων * ἣ δὲ χθὼν χτλ. εἰ δὲ τοῖ ΕΠ ΘΕ YET P onEY, X A s ὀστοῖς χατὰ τὸν λόγον, τουτέστι χατὰ τὸ εἶδος xal τὸ τί ἦν εἶναι (τοῦτο γάρ ἐστιν ὃ λόγος), τὸ ὀστοῦν εἶναι xaT αὐτόν, δῆλον ὡς καὶ τῇ σαρχὶ xal τῷ νευρῷ καὶ ἑκάστῳ τῶν ὄντων, οἷον λίθῳ ξύλῳ, χατὰ τὸν λόγον Vos! 5s A ' ERI , MTS ' , χαὶ τὸ εἶδος: ἢ γὰρ ἐπὶ πάντων τὸ εἶδος καὶ ὃ λόγος Υ -““υ, 5. ^x 4 5-999 , αἴτιος τοῦ ἕκαστον εἶναι ὃ ἔστιν, ἢ ἐπ᾽ οὐδενός, XvÀ. Vs. 215. ὡς δ᾽ ὅτ᾽ ὀπὸς χτλ.] servavit Plutarchus de Amic. mult. pag. 95, vol. VI p. 357 : 4 μὲν γὰρ 3 ; ; (φιλία ἡ συνάγει xal συνίστησι καὶ συνέχει χαταπυ- χνοῦσα ταῖς ὁμιλίαις χαὶ φιλοφροσύναις, ὡς δ᾽ ὅτ᾽ ὀπὸς —Xx»? ᾿Εμπεδοχλέα. Cum hoc jungendus Aristo- teles de Gen. anim. IV, 4 p. 771 b. ed. Bekker, τὸ δὲ σπέρμα τὸ τοῦ ἄῤῥενος, εἴτε συμδάλλεται πρὸς τὴν ὕλην μόριον γινόμενον τοῦ χυήματος καὶ τῷ τοῦ θήλεος σπέρματι μιγνύμενον, εἴτε καὶ μὴ τοῦτον τὸν τρόπον, ἀλλ᾽ ὥσπερ φαμὲν συνάγον xol δημιουργοῦν τὴν ὕλην τὴν ἐν τῷ θήλει καὶ τὸ περίττωμα τὸ σπερ- ματιχόν, χαθάπερ ὃ ὀπὸς τὴν ὑγρότητα τοῦ γάλαχτος, διὰ τίνα ποτ᾽ αἰτίαν οὐχ ἕν ἀποτελεῖ ζῷον μέγεθος ἔχον; Quamvis autem incertum sit, in qua car- minum parte hunc versiculum Empedocles ad probandam rem de qua forte agebat adhibendum putarit, tamen e Plutarchi verbis conjici licet, eum in celebrandis Amicitize viribus hac simili- tudine usum esse. Eandem imaginem Aristoteles ad partüs formationem transtulit. Neque vero dubium quin Empedocli obversatus sit locus Ho- mericus ll. lib. V, vs. 9o2 : PPS ae d- ; e ὡς δ᾽ ὅτ᾽ ὀπὸς γάλα λευχὸν ἐπειγόμενος συνέπηξεν, - E y eX * ὑγρὸν ἐόν, μάλα δ᾽ cxx περιστρέφεται χυχόωντι" ὡς ἄρα καρπαλίμως Ἰήσατο θοῦρον Ἄρηα. Vss. 216-217. Ταῦτα τρίχες---μέλεσσιν] Aristo- teles Meteor. IV, 9 p. 387 b. ed. Bekker. λέγω δὲ xai óctX xal τρίχας xal πᾶν τὸ τοιοῦτον ἐν ταὐτῷ" οὐ γὰρ χεῖται ὄνομα χοινόν, ἀλλὰ χατ’ ἀναλογίαν ὅμως ἐν ταὐτῷ πάντ᾽ ἐστίν, ὥσπερ xol ᾿Εμπεδοχλῆς φησι" ταὐτὰ τρίχες κτλ. Pro ταὐτὰ cum Panzerbietero scripsi ταῦτα. Deinde initio versus sequentis ex Olympiodoro ad h. l. qui habet corrupte φολιδονί- δὲς et Hesychio (φλονίδες, λεπίδες ) Empedoclea- rum vocum custode reposui cum Karstenio xal . φλονίδες γίγνονται. Nam librorum Aristoteleorum scripturam λεπίδες vel λοπίδες rarioris vocabuli interpretamentum esse arbitror. Vss. 218-219. ἐξ ὧν ὄμματ᾽--- Ἀφροδίτη] exhi- bet Simplicius de Colo ἃ Peyrono prolatus 1. c. p. 285 corrupti exstant in ed. Ald. f. 128 b. Le- guntur etiam apud Brandisium in Schol. p. 507 a. ἀλλὰ xol περὶ γενέσεως τῶν ὀφθαλμῶν τῶν σωμα- τικῶν τούτων λέγων ἐπήγαγεν " ἐξ ὧν ὄυματ᾽ χτλ. καὶ EE MMBENEEE EE MM cus τ νόθον... fEME: .. τ fT p MN IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 49 μετ᾽ ὀλίγον" γόμφοις ἀσχήσασα xvÀ. Oculos Empe- docles compositos esse docuit interiore parte ex igni, exteriore ex aqua et terra, Ceterum ἄτει- ρέα dicuntur ob aciem cuncta penetrantem et vim indefessam, quomodo de luce poeta ait vs. 225 λάμπεσχεν ἀτειρέσιν ἀχτίνεσσιν. lidem γόμφοι χατά- στοργοι, i. e. cuneoli amabiles appellantur, quia oculi sunt amoris sedes omnique in re prout libuerit defguntur. Vss. 220-229. ὡς δ᾽ ὅτε τις---ταναώτερον ἦεν] exstant apud Aristotelem de Sensu cap. 2 p. 457 b. ed. Bekker. et apud. Alexandrum Aphrodisien- sem Comment. in h. l. f. 96 b. Continetur his versibus Empedoclis de visu sententia. In oculi pupilla ignem latere vult poeta laternz instar membranis vel tunicis tectum, quz circumfluen- tem humorem ab eo arceant, flammam autem fo- ras emicantem res visui objectas collustrare. Idem etiam statuit effluvia (cf. Democrit. fragm. pag. 401), id est imagines e visis effluentes in oculos incurrere eoque fieri ut res cernantur, "Testis Aristoteles l. c. dicens : "Epjms2ox27; δ᾽ ἔοιχε νομίζοντι ὁτὲ μὲν ἐξιόντος τοῦ φωτός, ὥσπερ εἴρηται πρότερον, βλέπειν λέγει γοῦν οὕτως" ὡς δ᾽ ὅτε τις πρόοδον νοέων χτλ. ὁτὲ δὲ ταῖς ἀποῤῥοίαις ταῖς ἀπὸ τῶν δρωμένων. Omnium optime Empedoclis locum Alexander Aphrodisiensis exposuit in Comment. ad Aristot. de Sensu p. 97 a (ed. cum Simplic. de Anim. Venet. ) cujus verba hic ponam : ἀπει- χάζει γὰρ διὰ τῶν ἐπῶν τὸ ἐχπεμπόμενον ἀπὸ τῆς ὄψεως φῶς τῷ διὰ τῶν λυχνείων φώτων " ὡς γὰρ ὅδοι- πορεῖν τῆς γυχτὸς μέλλων λύχνον παρασχευαςάμενος ἐντίθησι λαμπτῆρι" (8 γὰρ λαμπτὴρ τὰ μὲν ἔξωθεν πνεύματα ἀπείργει τε xal χωλύει, τοῦ δὲ πυρὸς τὸ λε- τλότατον ὡς τὸ ἔξω δίεισιν, ὅπερ ἐστὶ φῶς οὕτω, φησίν, ἐν ταῖς μήνιγξι χαθειργόμενον τὸ πῦρ ὑπὸ λε- πτῶν ὑμένων περιέχεται, οὗ τὰ μὲν ἔξωθεν προσπί- πτοντὰ λυμαντιχὰ τοῦ πυρὸς ἀπείργουσι χαὶ οὐχ ἐῶσιν ἐνοχλεῖν τῇ χόρηῃ, τὸ δὲ λεπτότατον τοῦ πυρὸς ὡς τὸ ἔξω δίεισιν. ἃ μουργοὺς δὲ λέγοι ἂν τοὺς λαμπτῆρας τοὺς ἀπερχτιχοὺς ( corr. Karst. pro παρεχτιχοὺς) ἀπὸ τοῦ ἀπερύχειν τὰ πνεύματα χαὶ σχέπειν τὸ περιε- χόμενον ὑπ᾽ αὐτῶν πῦρ᾽ ἢ ἀμουργεῖς τοὺς πυχνούς, διὰ πυχνότητα ἀπερύχοντας τὰ πνεύματα, ταν Xv δὲ πῦρ τὸ διὰ λεπτότητα τεινόμενόν τε xal διεχπίπτειν διὰ τῶν πυχνῶν δυνάμενον. χατὰ β᾿ηλὸν δὲ τὸν οὐ - ρανόν. Ὅμηρος (Tl. Ο, 23 )- ῥίπτεσχον τεταγὼν ἀπὸ βηλοῦ, ὄφρ᾽ ἂν ἵκηται " pu f γῆν ὀλιγηπελέων. λεπτῇσιν δὲ ὀθόνησιν ἐχεύατο χύχλοπα χούρην, πρὸς τὸ ὄνομα τῆς χόρης χρησάμενος ποιητικῶς ταῖς ὀθόναις ἀντὶ τῶν ὑμένων. rica imitationis vestigia reperiuntur, Cf. Iliad. lib. VII, 563; lib. XIX, 366. Distinctionis vir- gulas posui post λύχνον et post αἰθομένοιο cum Bekkero, Karstenio , Panzerbietero, quam ratio- nem minus recte sic mutavit Bergkius in Ind. lect, Marb. 1844-45, ut sublato utroque com- mate post διὰ νύχτα distingueret., Vs. 222, E codicibus Aristoteleis plerique ἀμοργούς przbent, nonnulli ἀμουργούς quod vul- garunt Bekkerus et Sturzius. Alexander ἀμουργούς et ἀμουργεῖς exhibet. Hinc Suidas quoque et Pha- vorinus Empedoclei loci memores habent : ἄμουρ- qol, λαμπτῆρες. Satis inepte. Differat enim epi- theton a nomine cui adjicitur necesse est, Sed quum ἀμουργοί explicari nequeat, quidam illud corruptum esse rati ἀμοργοί solum ab Empedo- cle profectum crediderunt. Ac Schneiderus qui- dem in Ecl. Phys. p. 185 sq. vocabulum ἀμοργός confert cum μολγός, μοργός et latino Pulga, λαμ.- πτῆρας ἀμοργούς existimans idem valere quod μολγινούς, folliculis obvolutos, Atqui hoc sensu abundat genitivus παντοίων ἀνέμων, quem qui cum Bergkio l. c. absolutum esse putarunt post ἅψας et post ἀνέμων incidentes constructionis simplici- tatem turbant. Namque verborum ordinem hunc esse Bergkius censet: ὡς δ᾽ ὅτε τις πρόοδον νοέων χειμερίην διὰ νύχτα παντοίων ἀνέμων, ἅψας πυρὸς σέ- λας αἰθομένοιο ὡπλίσσατο λύχνον , λαμπτῆρας ἀμορ- γούς. Qua perversitate admissa tollamus oportet etiam λαμπτῆρας ἀμοργούς, quz verba explicatio- nis gratia przcedenti λύχνον doctus ille vir sub- nectit. Neque vero Homericus quem affert locus ex lliad. lib. H, 394 quidquam probat : * » - , » -M Ὡς £gaz'* Ἀργεῖοι δὲ μέγ᾽ ἴαχον, ὡς ὅτε χῦμα ἀχτὴ ἐφ᾽ ὑψηλῇ, ὅτε κινήσῃ Νότος ἐλθών, z mM l “ ^ ἊΣ E" , , προθλῆτι σχοπέλῳ - τὸν δ᾽ οὔποτε χύματα λείπει; , 3 7 "ra yp») Y , παντοίων ἀνέχων, ὅτ᾽ ἂν ἔνθ᾽ ἢ ἐνθα γένωνται, ubi tantum abest, ut verba παντοίων ἀνέμων eo modo quo ipse apud Empedoclem accipit dican- tur, ut dispar utriusque loci ratio sit. Etenim quum poeta non nude dicat παντοίων ἀνέμων, sed adjungat ὅτ᾽ ἂν ἔνθ᾽ ἢ ἔνθα γένωνται, quod non multum distat ἃ παντοίων ἀνέμων ἔνθ᾽ ἢ ἔνθα γενο- μένων, omittere poterat ἀέντων post dvéumv. Adde quod Bergkius ἅψας cum πυρὸς σέλας αἰθομένοιο jungendum esse contendit, ad λαμπτῆρας perti- nere negat, quia accensam esse lucernam diserte dicendum fuerit; quo nihil unquam minus vere de his versibus scriptum est. Licet enim proprie non laterna (6 λαμπτήρ), sed lucerna laternz im- missa (Ὁ λύχνος ὃ τῷ λαμπτῆρι ἐντεθειμένος) accendi perhibeatur : tamen interdum istz voces a Grz- Vs. 221. In verbis πυρὸς σέλας αἰθομένοιο Home- ' cis confunduntur. Sic Xenophon Conviv. cap. V, PHILOS. GREC. I, A $0 2 lncernam λαμπτῆρα nominat, sed ibid. S 9 eandem rem λύχνον esse vult, Quocirca non ma- gis recte λύχνον ἅπτειν quam λαμπτῆρα ἅπτειν vel ἀνάπτειν ἃ Gracis usurpari convenit. Insolens vero est quod Bergkius commendat ἅψας πυρὸς σέλας αἰθομένοιο : non enim splendor, sed ignis accenditur. Id autem liquet cardinem rei verti in explicatione vocabuli ἀμοργούς quod Bergkius pariter ac Schneiderus ad materiam , unde con- fecta laterna sit, refert. Verum hoc fieri non posse jam supra monui. Sed operz pretium est videre, quales fuerint veterum laternz , quo facilius de bBergkiana interpretatione liceat judicare. Appa- ret hic eam designari laternam , quz tantum lu- minis emittat, ut via eo collustretur. Apertum vero est hujusmodi laternam e cornu potissimum factam veteribus szeculis in pretio fuisse. Auctore utimur Plinio qui Nat. hist. lib. XI cap. 45. de vario cornuum usu liec prodit : « Apud nos in laminas secta translucent, atque etiam lumen inclusum latius fundunt multasque alias ad de- licias conferuntur. » Gracorum igitur laternz i. e. λαμπτῆρες, apud Atticos etiam λυχνοῦχοι, apud posteriores φανοί, cornez esse solebant. Sic Gramm. in Bekk. An. λυχνοῦχος σκεῦός τι ἐν χύ- χλῳ ἔχον κέρατα, ἔγδον δὲ λύχνον fugévoy διὰ τῶν χεράτων τὸ φῶς πέμποντα. Photius p. 238 : Λυχνοῦ- ον, τὸν χεράτινον φανόν, ἀπὸ τοῦ λύχνον ἐν αὐτῷ περιέχεσθαι" φανὸς δὲ ἣ Ex ξύλων λαμπάς: Φιλιπ-- πίδης. Adde Phrynich. pag. 59 ed. Lobeck : φανός, ἐπὶ τῆς λαμπάδος, ἀλλὰ μὴ ἐπὶ τοῦ χερατίνου λέγε, τοῦτο δὲ λυχνοῦχον. Hoc modo Philippides apud Athenzum lib. XV p. 699 F: SER EC ESTEE ͵ ἐγὼ ὁε GESLE γε τον ἔχω τινα, VA UT PONE) σιδηρότευχτον ἐναλίων θηρῶν βέλος, ; , ͵ r χερατίνου τε φωσφόρου λύχνου σέλας" et Aristophanes ibid, in /Eolosicone : xal διαστίλῥονθ᾽ ὁρῶμεν, ὥσπερ ἐν χαινῷ λυχνούχῳ, πάντα τῆς ἐξωμίϑος. Pherecrates in Dulodidascalo ibid. 5 δ AS ; ὍΣ δ᾽ Λνυσὸν ποτ᾽ ἐξελήων σχοότος γὰρ γιγνέτα!, χαὶ τὸν λυχνοῦ ον ἔχφερ᾽, ἐνθεὶς τὸν λύχνον. Idem de Romanis dicendum. Martialis lib. XIV, οι Dux laterna v ce clausis feror aurea flammis, eL Luta est gremio parva lucerna meo, ubi aurea vocatur laterna cornea propterea quod COMMENTARIUS Plautum Aul. HI, 6, 3o laternam Punicam recte de eodem de quo loquimur laternarum genere acceperit. Poetze verba sunt: « ita is pellucet quasi laterna Punica. » Huc spectant ejusdem facetie Amph. I, 1, 185 : Quo ambulas tu qui Vulcanum in cornu conclusum [ geris? intelligendze de flanima lucernz in cornea laterna incluse. Proximz corneis ponebantur laterna e vesicis factze, quze et ipsze tantum luminis trans- mittebant, ut nonnunquam vix a corneis di- stingui possent. Id Martialis lib. XIV, 62 tali ex- primit epigrammate : Cornea si non sum, numquid sum fuscior ? ant me vesicam contra qui venit esse putat ? Harum mentio fit apud Aristotelem Hist. anim. lib. IV, cap. 5 : χατὰ μὲν οὖν τὴν ἀργὴν xa τελευτὴν συνεχὲς τὸ σῶμα τοῦ ἐχίνου ἐστί, χατὰ δὲ τὴν ἐπιφά- vetxy οὐ συνεχές, ἀλλ᾽ ὅμοιον λαμπτῆρι μὴ ἔχοντι τὸ χύχλῳ δέρμα, 1. e. laternze cui membrana przetenta non sit. larior videtur vitrearum usus fnisse, de quibus Isidorus XX, 10 his verbis agit : « La- terna dicta, quz lucem interius habet clausam : fit enim ex vitro , intus recluso lumine , ut venti flatus adire non possit, et ad prebendum lumen facile ubique circumferatur. » Ut corneze omnium pretiosissimz fuerunt : ita vilissimze lineze fuisse existimandz sunt, Quippe in hanc sententiam Cicero epist. ad Attic, lib. IV, 3 : « Clodii vesti- bulum vacuum sane mihi nuntiabatur : pauci pannosi, linea laterna, » ubi alii size laterza le- gunt. Sed contemtus apparet etiam in his Plauti verbis Bacchid. HI, 3, 42 : It magister quasi lucerna uncto exspretus linteo, i. e. abit magister spretus tanquam lucerna cir- cumdata linteo, quod quo pellucidius esset oleo tinctum erat, Vide ibi Lambinum., Talibus igitur pauperes aliquando usi videntur, quz quamvis satis luminis przberent, minus tamen ventis eas restitisse quam quz e cornu vel vesica fiebant probabile est. Denique ne surdz quidem laterme, hodie furibus propriz ac peculiares, apud vete- res defuerunt, Nimirum de his intelligenda quz habet Ducangius in Gloss, med. et inf. grac. pag. 788 ex Philonis Beloporicis mss., ubi usus τῶν ξυλίνων λαμπτήρων ita describitur : ἐχχοιτίας τε xal ἐφοδίας προσηχούσας ποιητέον χαὶ δοτέον αἷς (leg. οἷς) χεήσονται ξυλίνοις λαμπτῆρσιν, ἵνα χατὰ τοὺς πόδας μόνον φαίνωνται xxt μὴ καταφανεῖς ποιῶσι pellucida est. Neque dubium quin Scaliger apud τοὺς ἀφοδεύοντας τοῖς ὑπεναντίοις. Quum autem me- IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 51 dio evo eadem que memoravimus laternarum genera exstiterint, ut patet ex scriptorum locis a Ducangio in Gloss. med. et inf, lat. s. v. laterna allegatis, nullum tamen rerum gestarum pro- nuntiatori cuidam ad arcendos ventos accommo*- datius visum est quam quod e lignis et cornuum laminis conficiebatur. Hujus verba Ducangio teste sunt : « Excogitavit unde talem ventorum sufllationem prohibere posset, consilioque artifi- ciose atque sapienter invento lanternam ex li- gnis et bovinis cornibus pulcherrime construi imperavit (bovina namque cornua alba tenuiter dolabris rasa, non minus vitreo vasculo elu- cent ) etc. » Cf. Salmas, Plin. Ex. p. 166 et Ca- saub. ad Suet, in Jul, c. 31. Accedamus ad JDergkii interpretationem, " 'Auopyóc, inquit, substantivum proprie est, unde ἀμόργινα ἱμάτια dicuntur; vide Harpocrationem : "Auopyós ἐστι παραπλήσιόν τι βύσσῳ" Αἰσχίνης ἐν τῷ χατὰ Τιμάρχου" μνημονεύουσι δὲ οἵ χωμιχοὶ πολλάχις τῶν ἀμοργίνων, ὡς xal ᾿λριστοφάνης Λυσιστράτη xat Εὔπολις Πόλεσιν. Et Pausanias apud Eustath. ad Dionys. p. 204 : Παυσανίας δὲ οὗ τὸ ᾿Αττιχὸν λεῖι- xov, ἄλλο τι ἐμφαίνει λέγων" ἀμοργός,, ὅμοιον βύσσῳ. Falso hec ad Amorgum insulam referunt ; tum enim Ἀμοργῖνος dicendum fuit. Rectissime Ste- phanus Byzantius Ἀμοργός — ἀπὸ τῆς Μινώας ἦν Σιμωνίδης ὃ ἰαμέοποιός, Ἀμοργῖνος λεγόμενος, ὡς Ἐὐρυκῖνος ---- τὸ δ᾽ Ἀμόργινος (scr. ἀμόργινος) χιτὼν χρώματος ἴδιον. Ceterum hoc loco ἀμοργὸς adjectivi vice dictum est, quemadmodum ἱχτῆρι θαλλῷ, βρωτῆρας αἰχμάς, xóvac βοτῆρας, alia plurima apud poetas Grecos. Itaque λαμπτῆρες ἀμοργοὶ hoc loco significat ipsam /anternam. » Hac ille, e quibus efficitur eum hic de laterna byssina eaque linteo pellucido undique munita agi putavisse. Sed diu huic argumento immoratus sum , ut demonstra- rem primum laternam qualem Empedocles fingat non posse nisi corneam esse vel e vesica factam quum ceterz facile szevientibus ventis exstingue- rentur : deinde vocem ἀμοργούς quam pro ἀμορ- γίνους nullo auctore accipere audet Bergkius non posse hoc loco materiz indicem esse propter ge- nitivum παντοίων ἀνέμων. Scaliger conjecit ἀμορ- £o9c , quod nemo probaverit. Restat ut dicamus ἀνέμων λαμπτῆρας ἀνοργούς significare ἀνεμοσχεπεῖς, laternam que arceat. ventos vel ventorum proAi- bitricem si ad verbum vertere velis , sicut secun- dum Alexandrum Aphrodisiensem plerique in- terpretes intellexerunt. Ambigunt tantum de origine vocabuli, quod Sturzius perperam ab εἴργειν ducit, rectius Karstenius et Panzerbieterus ab ἀμέργειν. Quamobrem statuendum ἀμοργός a decerpendi et exsugendi significatu sive poetica licentia sive singulari Siculorum usu ad. arcezidi notionem transiisse, Vs. 223. oiz' quod in membranis reperitur servandum est, Karstenius οἵ δ᾽ scripsit, Vs. 236. ὡς δὲ τότ᾽ x:À.] Alexander Aphrodi- siensis Comment, cit. ὡς δ᾽ ὁπότε μήνιγξιν εἰργόμενον. (πίονι codicum Ari- stoteleorum scripturam ὡς δὲ τότ᾽ xz. retineri par est, quum nesciamus e qua carminum parte hoc Empedoclis fragmentum petitum sit. Fortasse illud τότε pariter atque imperfecta λοχάζετο, ἀπέ- f. 99 a mendose : στεγον referuntur ad tempus quo primum oculi a Venere formabantur, Cf, vers. 218. QuareSturzii et Karstenii rationem qui hic ὡς δὲ τό τ᾽ posuerunt non secutus sum. — μήνιγξ Alexandro quidem videtur esse ὃ τὴν κόρην περιέχων χιτών, sed as- sentior Karstenio credenti potius, non pupilla: , sed oculi membranam hoc vocabulo significari , ut distinguatur ab ὀθόνησι ; itaque ἐν μήνιγξιν ἐερ- γαένον interpretandum oculorum membranis inclu- sum. — ὠγύγιον πῦρ ignis nativus, proprie anti - quis, e celesti igne delibatus ideoque purus atque cetZereus. lpsa enim Venus formandorum oculorum artifex divini luminis sinceritatem servavit. Vs. 225. λεπτῇσιν ὀθόνησι λοχάζετο χτλ.] lta optimi Aristotelis libri quos Bekkerus et Karste- nius secuti sunt. Scaliger λεπτῆσι χθονίησι λοχάζετ' cum quibusdam membranis nisi quod in his fere χθονίησι exstat. In aliis exemplaribus manu exa- ratis est χοανῆσιν. Casaubonus edidit λεπτῇσιν ὀθόνησιν ἐχεύατο, ut postea Sturzius. Alexander Aphrodisiensis ὀθόνησιν et ἐχεύατο legit. Quum autem alii Aristotelis codices ἐχεύατο, alii λοχάζετο habeant, quasiverunt interpretes , utrum illud an hoc rectius esset. Verum qui ἐχεύατο tueri student ad ineptias confugiunt, velut Sturzius ἐχεύατο passiva potestate accipiendum dicens , ut sit diffunditur et δὰ accusativos χύκλοπα χούρην prepositionem ἀνά subaudiendam esse contendens hac sententia : per circularem oculi pupillam sive pupulam. Nihil difficile in altera scriptura λοχά- ζετο, in qua explicanda frustra laboravit Karste- nius. Is enim sensum hunc esse arbitratur : « ignis oculis inclusus pupulam tenuissimis membranis tanquam speculatorem occuluit , sepsit, » Jam pu- pulam sepsit idem esse existimat quod sese sepsit, quia pupula oculi aciem contineat atque adeo oculi fax sit. Sed λοχάζεσθαι quod et ipse haud aliter atque λοχ ἂν ab Empedocle usurpatum esse reor adjuncto accusativo sic intelligo ut apud Herodot. lib. V, 121 ἐλόχησαν τὴν ἐν Πηδάσῳ 68ov, viam Pedasceam insidiis collocatis occuparunt et quasi implerunt, Similiter Empedocles : λοχάζετο & E COMMENTARIUS χύχλοπα χούφην (1. €. χυχλοειδῆ), circularem pupil- lam implet, Mesychius quidem : λοχάζει, ἐνεδρεύει; sed hic sola occupandi et implendi notio valet nullo insidiarum vestigio relicto. Quodsi λοχάζετο pertinet ad illud tempus quo oculi formabantur, quod e verbis Aristoteleis non patet, vertendum implebat vel occupabat. Pro λεπτῇσιν ὀθόνησιν, quod Bekkero et Karstenio arrisit, Osannus in Philemonis Grammat. p. 113 scribi voluit λε- πτοσύναις. Neque vero. metrum hac correctione eget, quum uliima in λεπτῇσιν arsi produci queat. Vide adn. ad vs. 103. Huc accedit quod Bekkerus in uno codice emendatum invenit λεπτῆσίν γ᾽ ὁθό- νησιν, Si ea est emendatio vocanda, Sensus enim requirit quod Karstenius et Panzerbieterus su- spicati sunt, Steinius probavit, λεπτῆς εἰν ὁθό- νητσι. Aristotelis et Em- pedoclis editores; ἀυφινάεντος vel ἀρμφιναέντος vi- tiose plerique codices, quz scriptura in uno libro ita depravata est, ut in ἀμοὶ xaévzoc trans- ierit. Vs. 230-231. χορυφὰς x2). ] Plutarchus de Orac. def. p. 418, vol. VII p. 647 ed; Reisk. : ἀλλ᾽ ἵνα μὴ (xaX) τὸ ᾿Εμπεδόκλειον εἰπεῖν δόξω « χορυφὰς ἕτέ- ρᾳς ἑτέραις προσάπτων μύθων μήτε λέγειν ἀτραπὸν μίαν, » ἐάσατέ με τοῖς πρώτοις προσῆχον ἐπιθεῖναι τέλος. Versus constituit Xylander, mutato ἑτέραις in ἑτέραισι. ldem pro προσάπτων scribi voluit προσάπτειν. Karstenius Scaligero auctore pro ἕτέ- gai; vulgavit ἑτέρησι et de Wyttenbachii sententia λόγων pro λέγειν. Utrumque cum Steinio probavi. De verborum Empedocleorum sententia nolim plura dicere quam quz e Plutarchi loco concludi possunt. Videtur illud dictum in eos convenire qui, quum sibi non constent, diversissima mi- scentes, relicta de qua dicere instituerunt dicendi materia, ad aliud atque aliud argumentum trans- eunt. Vs. 2325. Plutarchus Non posse suaviter vivi sec. Epic. p. 1103, vol. IX, pag. 541 ed. iteisk, : χαὶ δεῖ παρ᾽ ὃ (leg. xai δὶς γὰρ 9) δὴ καλόν ἐστιν ἀχοῦσαι, χατὰ τὸν ᾿Ιυ πεδοχλέα. Scholiastes Plato- nis in Gorgiam pag. 124 ed. Ruhnk. δὶς xal τρὶς τὸ χαλόν, ὅτι χρὴ περὶ τῶν χαλῶν πολλάχις λέγειν. ᾿Εμπεδοχλέους τὸ ἔπος, ἀφ᾽ οὗ x«l f, παροιμία φησὶ γὰρ Vs. 228 ἀμφινάοντος recte VON Lr ARR TS E xa δὶς γάρ, ὃ δεῖ, χαλόν ἐστιν ἐνισπεῖν. In Siebenkeesii Anecd, Gr, p. 33 exaratum est ὃ δὲ χαλόν. X, Plutarcho Karstenius et Steinius scribendum putarunt χαὶ δὲς γὰρ ὃ δὴ καλόν ἐστιν ἐνίσπειν (sic). Sturzius talem composuit versum : Hunc quum quid Empedocles scripserit incertum sit servandum esse duxi, hoc excepto quod pro ἐνίσπειν posui ἐνισπεῖν. De ipso proverbio consule Zenob. 111, 33; Erasmi Adag. Chil. 1 cent. 11 p. 68; Sturz. in Comment, Soc. Phil. Lips. Tom. I, p. 272 et Stallbaum. ad Platonis Philebum pag. 198 (pag. 59 ed. Steph.). Vs. 233-236. Εἰ δ᾽ ἄγε---ἄπαντα] Clemens Ale- xandrinus Strom. V p. 674 Pott. : ἄμεινον δὲ ἐχδέ-- εσθαι τὸν αἰθέρα, πάντα συνέχοντα xal σφίγγοντα, χαθὰ xa ὃ ᾿μπεδοχλῇς φησιν’ εἰ δ᾽ dye xx). Planum est his versibus Empedoclem singularem quandam de rerum principiis eorumque omnium qua sub oculos cadunt origine disputationem exorsum esse. Vs. 233. εἰ δ᾽ ἄγε τοι νῦν ἐγὼ Clem.; εἰ δ᾽ ἄγε τοι λέξω Sylburgius cum Stephano in Poesi phil. p. 285 εἰ δ’ ἄγε τοι μὲν ἐγὼ Potter.; εἰ δ᾽ ἀγ᾽ ἐγὼ τοι νῦν Sturzius ; εἰ δ᾽ ἄγε, νῦν τοι ἐγὼ λέξω Karstenius quem cum Steinio secutus sum. Praeterea ἥλιον gy» codices praebent ; quod quum ferri nequeat cum Steinio ἡλίου ἀρχήν scripsi. Post hunc versum Sturzius et Karstenius lacunz signa posuerunt , Panzerbieterus unum deesse versiculum ratus lo- cum sic corrigit : εἰ δ᾽ ἄγε, νῦν τοι ἐγὼ λέξω πρῶτ᾽ ἠελίοιο (ὄμόρου τε χθονίης τε xol ἀπλέτου αἰθέρος) ἀρχήν. Sed horum nemo scriptoris mentem assecutus videtur. Vs. 234. In codicibus est : ἐξ ὧν δὴ ἐγένοντο τὰ νῦν ἐσορώμενα πάντα, quod Scaliger mutavit in ἐξ ὧν ἐξεγένοντο, Karstenius in ἐξ ὧν (vel x τῶν) 8 γεγάασι. Neutra emendatio satisfacit, Nam illud ἐξ ὧν non habet quo referatur. Itaque. ne Steinii quidem explicationem probamus mem- branarum scripturam in hunc modum vertentis : « divam tibi principia atque originem solis, unde nempe orta sint que nunc conspiciuntur, terra , mare » etc. Quippe desideratur. particula qua orationis membra colligantur, Quamobrem su- spicor Empedoclem posuisse : καὶ τίνος ἐξεγένοντο xz). in hanc sententiam : dicam tibi solis originem atque unde orta sint etc. Vss. 235-236. d p—712 αἰθὴρ σοίγγων περὶ χύχλον] Aer ab. Empedocle aliis locis vocatur. αἰθήρ. cf. vs. 60 et 79. Hic aer ab zethere sic discernitur, ut non tam diversa elementa, quam diversa: cceli partes his nominibus designentur, Apud Empedoclem περὶ κύκλον idem valet quod vulgo περὶ κύχλῳ sive περιχύχλῳ. Cf. Bernhardi Synt. ling. Gr. pag. 260. qui cum hoc confert Platon. Critia p. 117 €. Quod quamvis minime dubium sit, tamen Karstenius legi vult σφίγγων περίχυχλος ace] IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 53 i. e. περιφερής hoc sensu: « siher eireumactus sive cireummuctu. suo. omnia coercens vel. conti- nens, » Utrumque zque commodum est; sed prius Empedocleum esse arbitror. Vss. 237-239. εἴπερ ἀπείρονα ---- ἰδόντων] Aristote- les de Melisso, Xenophane et Gorgia cap. 2 pag. 32 ed. nostr.:3zAot δὲ χαὶ ὃ "EpmsPoxAzz ἐπιτιμᾷ γάρ, ὡς λεγόντων τινῶν τοιαῦτα, ἀδύνατον εἶναι οὕτως ἐχόντων, ξυμβαίνειν αὐτά " εἴπερ ἀπείρονα χτλ. Idem de Colo IL, 13 pag. 295 ἃ ed. Bekker. : οἵ μὲν γὰρ διὰ ταῦτα ἄπειρον τὸ χάτω τῆς γῆς εἶναί φασιν, ἐπ’ ἄπειρον αὐτὴν ἐῤῥιζῶσθαι λέγοντες, ὥσπερ Ξενο- φάνης ὃ Κολοφιόνιος, ἵνα μὴ πράγματ᾽ ἔχωσι ζητοῦντες τὴν αἰτίαν" διὸ x«l ᾿ἐμπεδοχλῆς οὕτως ἐπέπληξεν εἰπὼν ὡς (leg. αὐτοῖς ἐπέπληξεν εἰπὼν ὧδε) - εἴπερ ἀπείρονα χτὰλ. Simplicius de Coelo f. 157 a. Ver- sum 238 cum sequenti citat Clemens Alexandri- nus Strom. VI pag. 688 D. Quaesitum a veteribus est, utrum aer atque item terra finita essent an infinita. Huc spectant hi Empedoclis versus. Quum autem, ne de aliis loquar, Xenophanes terram suis radicibus ac fundamentis nixam in infinitnm pertinere statuisset similemque de aeris infinitate sententiam tulisset, Aristotele teste his versibus ab Empedocle reprehensus est. Disputavi de illa Xenophanis opinione ac de hoc Émpedo- clis loco jam ad Aristot. de Melisso etc. pag. 31 et 32. Deest apodosis in versibus Enpedocleis , sed ex iis qua ab. Aristotele prodita sunt facile intelligitur vatem Agrigentinum sic esse philoso- phatum, ut diceret singulas mundi partes, zethe- rem, aerem, mare, terram, certis finibus circum- scriptas esse, quia reliquis locus non foret, si, ut quidam effutiunt, aer et terra infinita essent. Cieteroquin ἀπείρων minus usitatum quam ἄπειρος alio etiam loco Empedocles habet. Cf. vers. 167. Praeterea δαψιλός pro δαψιλής agnoscit Hesychius, ex hoc fortasse Empedoclis versu ductum. Porro pro βροτέων, quod comparet in omnibus libris apud Aristotelem de Meliss. l. c., altero. Aristo- telis loco et apud Clementem exstat γλώσσης, pro ῥηθέντα vero ἐλθόντα mala est Clementis membra- marum scriptura, in quibus etiam εἰδότων pro i3óvzoy legitur. Vs. 240. ἥλιος ὀξυδελὴς χτλ.} Plutarchus de fac. Orb. lun. p. 920 : vol. IX p. 642, τὸν ἥλιον ὀξὺν ἀπαντῶντα xol πλήχτην, ὥς mou xai ᾿Εμπεδοχλῆς τὴν ἑκατέρων (ἡλίου καὶ σελήνης) ἀποδίδωσιν οὐκ ἀηδῶς διαφοράν, ἥλιος ὀξυμελὴς ἠδὲ λάϊνα σελήνη, ἣν 3 * 3 - * ^ ^ ow " τὸ ἐπαγωγὸν αὐτῆς xal ἱλαρὸν xat ἄλυπον οὕτω προσ- αγορεύσας. Empedoclis versum a librariis de- pravatum esse in promtu est, Pro ὀξυμελής Xy- lander legendum proposuit ὀξυδελύής, quod Hut- teno etiam, W yttenbachio et aliis placuit, Quippe nemo ignorat. Apollinis βέλη, de quibus przter poetas vide Macrob, Saturn. I, 17. Huc accedit Plutarchi auctoritas verbis ὀξὺς xot πλήχτης hoc vocabulum explicantis. Sed istud Jaiv« σελήνη la- pidea luna. quod. Empedocleum esse Sturzius opinatur nos cum aliis ineptum judicamus. Neque enim huic notioni Plutarchi interpretatio. τὸ ἐπαγωγὸν αὐτῆς χαὶ ἱλαρὸν xal ἄλυπον respondet, Quocirca Xylander f£, δ᾽ αὖ vel ἠδ᾽ αὖ ἱλάειρα σε- λήνη conjecit Hesychio duce , apud quem legitur ἵλάειρα, σελήνη. Atqui hec Mesychii glossa sine dubio ex alio Empedoclis loco (vid. vers. 243), non ex hoc petita est. Etsi vero Huttenus , Wyt- tenbachius , $teinius Xylandri conjecturam rece- perunt, minime tamen in illam Plutarchi. inter- pretatio convenit, Cur enim tribus vocabulis uteretur Plutarchus, si una esset vox ἵλάειρα expo- nenda? Nempe hzc nomine ἱλαρόν satis illustra- tur. Karstenius suo periculo scripsit ἀγλαΐεσσα. Mihi Plutarchi verba spectanti probabile visum est Empedoclem posuisse : ἥλιος ὀξυδελὴς, τερπνὴ δ᾽ ἵλαρή τε σελήνη, sod acute jaculans , i. e. telis acutis omnia petens [ὀξὺς ἀπαντῶν xal πλήχτης), jucunda vero letaque luna, Nimirum ita eam ap- pellavit poeta, quod ejus aspectus neminem ledit ipsaque citra molestiam conspicitur (διὰ τὸ ἄλυ-- πον), adeo ut idcirco quia lata est (διὰ τὸ ἱλαρὸν) contemplantium oculos alliciat (διὰ τὸ ἐπα- γωγόν). Vs. 241. ἀλλ᾽ 6 uiv χτλ.] servarunt. Etymolog. M.; Orionis Etym. ; Suidas in v. ἅλιος, Macrob. Saturn. lib. I, 17 ; Cramer. Anecd. tom. ll p. 444; sed est quadam lectionis discrepantia. Etym. M. ἥλιος --- παρὰ τὸ ἅλες τὸ συνηθροισμένον πῦρ. λέ- γεται γὰρ παρὰ τὸ ἀολίζω (ἁλίζω) τὸ συναθροίζω,, ὡς ἜἘμπεδοχλῇῆς" ἀλλ᾽ ὃ μὲν ἁλισθεὶς μέσον οὐρανὸν ἀμφιπολεύει. Suidas : ἥλιος, ἀπὸ τοῦ ἀολλίζεσθαι ἐν ταῖς ἡμέραις. — ὃ δὲ ἥλιος ἀπὸ τοῦ ἀλεαίνειν, ὅ ἐστι θερμαίνειν xal διαχεῖν. τινὲς δὲ ἀπὸ τῆς γινομένης διαπνεύσεως ex τοῦ στόματος πρὸς τοὺς δαχτύλους, ὃ λέγεται αὔειν χαὶ ἄζειν χατὰ μίμησιν τῆς φωνῆς θάλψεως τοῦ στό- ματος. ᾿Εμπεδοχλῆς" ἀλεῖσθαι μέγαν οὐρανὸν ἀμφιπολεύειν. Corrupte item Cramer Anecd. 1. c., ubi ἀλεῖσθαι et ἀμφοπολεῖ exstat. Macrobius Saturn, I, 17 : Apollo ἐλελεὺς appellatur, ὅτι συναλισθέντος πολλοῦ πυρὸς περιπολεῖ ; vel utait Empedocles : οὕνεχ᾽ àva- λισθεὶς μέγαν οὐρανὸν ἀμφιπολεύει. « Ergo Macrobio auctore participium illud vertendum co//ecto igni 54 COMMENTARIUS sive coliectum ignem continens. Versum edidi ut exhibet Etymologus, hoc excepto quod μέγαν pro μέσον Sturzii et Karstenii exemplo e Suida et Macrobio sumsi. Constat autem veteres de etymologia nominis ἥλιος sepe commentatos esse. Sic Plato Cratyl. p. 409 Α : ἅλιος (dorice) ov εἴη μὲν ἂν χατὰ τὸ ἁλίζειν εἰς ταὐτὸ τοὺς ἀνθρώπους, ἐπειδὰν ἀνατείλῃ" εἴη δ᾽ ἂν καὶ τῷ περὶ τὴν γῆν ἀεὶ εἵλεῖν ἰών. Quodsi Empedocles similiter philoso- phatus est, versum sic scribi oportet : οὕνεχεν ἁλισθεὶς μέγαν κτλ. Sed incerta res est. Quum au- tem ἁλίζειν non solum cozigregandi significationem habeat, sed etiam volvendi (cf. Hesych. v. ἀλίσας), posteriorem hic secutus sum. Denique notandum primam hujus verbi literam a poetis arsi, cujus vis in aliis quoque vocabulis cernitur (cf. ad. vers. 103), hic produci. Vs. 242. ἀνταυγεῖ x:.] Plutarchus de Pyth. orac. pag. 40o, vol. VII p. 574 ed. Reisk, : ὑμεῖς δὲ τοῦ μὲν ᾿Ευμπεδοκλέους χαταγελᾶτε φάσχοντος τὸν ἥλιον περὶ γὴν ΟὟ yttenb. περιαυ 18) ἀναχλάσει φωτὸς οὐρανίου γενόμενον, αὖθις ἀνταυγεῖν πρὸς "ὍΟλυμπον ἀταρδήτοις προσώποις. Galenus de usu partt. um ΠῚ, 3, T. IV p. 343 F: τὸ οἴεσθαι διὰ τοῦτο ὀρθῶς ἑστάναι τὸν ἄνθρωπον, ἵν᾽ εἰς τὸν οὐρανὸν ἑτοίμως ἀναδλέπη xai λέγειν ἔχη, Ἀνταυγέω τὸν Γθλυμπον xx. Quod Plutarcho teste Empedocles de sole dixit, id Ga- lenus ad hominem ccelum intuentem transtulit. Id tantum. quaerendum scripseritne Empedocles v Ὄλυμπον ἀνταυγεῖ ut Euripides Orest. vs. 1520, ἄπεχε φάσγανον' πέλας γὰρ δεινὸν ἀνταυγεῖ φόνον, an πρὸς Ὄλυμπον. Ego cum Karstenio et Steinio hoc pratuli, quia ἀνταυγεῖν proprie verbum neutrum est, Cf. Naekius Char. p. 178. Sturzius typographorum fortasse errore vulgavit ἀνταυγέει τὸν "OÀupmov. Ceterum de Empedoclis sententia sol e lucis ccelestis splendore ortus speculi instar repercussa imagine eo unde acce- pit lucem assidue regerit. Concinit autem ἀνταυγεῖ πρὸς "OJuumov fere cum versu 247, ubi similiter poeta de luna solem intuente ait ἀθρεῖ | μὲν γὰρ ἄναχτος ἐναντίον ἁγέα χύχλον. Est autem Ὄλυμπος h. 1. idem qui οὐρανός, purissimus cceli orbis. Cf. Parmen. vs. 141. Cum Empedocle recte com- paravit Karstenius versum illum ex oraculo, quem excitat Proclus in "l'imeum pag. 279 (p. 677 ed. Schneid.) 2T ; ; LUC PRER a: ἠέλιος πάρεδρος ἐπισχοπέων πόλον ἁγνόν, ubi Schneiderus legi vult ἠελίοιο πάρεδρος. Ego nihil mutandum censeo, quum versus antece- dentes et sequentes interciderint, 243. 1 δὲ φλὸξ χτλ.] Simplicius in Arist, Phys. 1, f. 74 b hunc versum inter alia affert exempla, quz» argumento sunt Empedoclem in rerum naturalium explicatione haud raro ad fortunam et casum { τύχην, τυχεῖν) confugisse. Sed libri manu exarati mendose babent : ἣ δὲ φλὸξ ἱλάειρα μινυνθαδίης Ψψύχε γαίης. Quamobrem Sturzius Ψψύχε mutavit in τύχε, relicto γαίης, secutus nisi fallor Xylandrum qui in adnotatio- nibus ad Plutarch. libellum de Fac. orb, lun. versum sic interpretatur : « Obtigit et flammae lunari portio terrz, » Vitavit hic ineptias. Nam γαίη μινυνθαδίη significat terram exigui temporis , quod ferri non potest. Quz quum ita sint, Kar- stenius expulso γαίης substituit αἴσης, Steinius minus recte αὐγῆς. Liquet autem referri hec verba ad plenilunium quod cito transit. Huc pertinent duz Hesychii glossz : ἵλάειρα, σελήνη, et μινυνθαδία, ἣ σελήνη) ἀπὸ τοῦ μινύθειν. Vox (detpa quae apud alios scriptores non legitur accedit ad similitudinem. epicorum. nominum ἀντιάνειρα,, βιοθρέπτειρα, πρέσδειρα et aliorum. Vs. 244. ὡς αὐγὴ χτλ.] Plutarchus de Fac. orb. lun. pag. 929; vol. IX p. 673 ed. Reisk. : ἀπο- λείπεται τοίνυν τὸ τοῦ Ἐμπεδοχλέους ἀναχλάσει τινὶ τοῦ ἡλίου πρὸς τὴν σελήνην γίνεσθαι τὸν ἐνταῦθα φω- τισμὸν ἀπ᾽ αὐτῆς. ὅθεν οὐδὲ ᾿ϑεβμὸν, οὐδὲ λαμπρὸν ἀφιχνεῖται πρὸς ἡμᾶς ὥσπερ ἦν εἰχός, ἐξάψεως χαὶ μίξεως φώτων γεγενημένης" ἀλλ᾽ οἷον αἵ τε φωναὶ χατὰ τὰς ἀναχλάσεις ἀμαυροτέραν ἀναφαίνουσι τὴν ἢ ἠχὼ τοῦ φθέγμάτος, αἵ τε πληγαὶ τῶν ἀφαλλομένων βελῶν μα- λαχώτεραι προςπίπτουσιν, « ὡς αὐγὴ τύψασα σεληναίης χύχλον εὐρύν, » ἀσθενῇ xol ἀμυδρὰν. ἀνάῤῥοιαν ἴσχει πρὸς ἡμᾶς, διὰ τὴν κλάσιν ἐχλυομένης τῆς δυνάμεως, i, e. » estat igitur, ut verum sit Empedoclis illud placitum, fieri quodam luminis solaris ad lunam repercussu, ut res quz hic sunt ab ea collustren- tur. Unde sequitur, ut neque calidum neque splendidum lumen ad nos perveniat , quod futu- rum videbatur, si inflammatio et permixtio lu- minis fieret. Sed quemadmodum voces repulsze obscuriorem sonum referunt et repercussorum telorum ictus leniores accidunt : sic soZis fulgor feriens latum lunc orbem hebetior et languidior ad nos redundat, propter fractionem vi ejus de- bilitata, » Praeclara hac qua Plutarchus utitur similitudo magnam partem e vatis Agrigentini carmine sumta videtur. Versatur enim Empe- docles libenter in rerum similium comparatione. Quare ne quod orationis Empedoclez vestigium periret, totum locum laudavi et latinum feci. Vs. 245. χυχλοτερὲς χτλ.] exstat apud. Achillem Tatium Introd. in Arat. c. 21; pag. 83 ed. Antv. Eodem fere modo Parmenides vs. 144 pag. 120 ed. nostr. de luna : γυχτιφαὲς περὶ γαῖαν ἀλώμενον ἀλλότριον φῶς, νᾶ νυ, y^ pipes IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 55 quem versum Empedocles haud scio an imitatus sit. Sententiam hie expressam non unius fuisse Empedoclis indicant Achillis Tatii verba quz praecedunt : ἣ πλείων δόξα πρώτην τὴν σελήνην λέγει" ἐπεὶ xai ἀπόσπασμα τοῦ ἡλίου λέγουσιν αὐτήν, ὡς καὶ Ἐμπεδοχλῆς χτλ. Vs. 246. ἅρματος χτλ.7 Plutarchus de Fac. orb. lun. p. 925, vol. IX p. 658 : (ἢ σελήνη) τῶν μέν y! ἄστρων χατωτέρω τοσοῦτόν ἐστιν, ὅσον οὐχ ἄν τις εἴποι μέτρον. . . . τῆς δὲ γῆς τρόπον τινὰ ψαύει, χαὶ περιφερομένη πλησίον, « ἅρματος ὥσπερ ἴχνος ἀνελίσσεται (φησὶν 6 ᾿Εμπεδοχλῆς) ἥτε περὶ ἄχραν. » Versum. Empedocleum multimodis interpretes e verbis a Plutarcho servatis elicere conati sunt. Wyttenbachius posuit : ἅρματος ὥσπερ ἂν ἴχνος ἑλίσ- σεται, ἣ περὶ ἄχραν. Contra Sturzius scripsit : ἢ περὶ γῆν ὡς ἄρυατος ἴχνος ἑλίσσεται ἄκραν, Karste- nius : ἅρματος ὥσπερ C ἴχνος ἀνελί ιίσσεται γῆν περὶ ἄχραν, Panzerbieterus : ἅρματος ὥ ὥσπερ 1 ἴχνος νύσση ἐνελίο- σεται ἄχρη vel ἅρματος ὡς περὶ χνοιὴ ἑλίσσεται, ἥτε 2o. . Steinius omni conjectura abstinuit. Ego Empedoclem suspicor exarasse : ἅρματος ὡς ἴχνος περὶ γῆν ἀνελίσσεται ἄχραν, luna velut orbita currus circa terree oram subeolvitur. Eodem modo ἀνε- λίττεσθαι usurpat Aratus Phzn. vs. 714. Vs. 247. ἀθρεῖ χτλ.] laudatur ἃ Grammatico in Bekkeri Anecd. vol. I p. 337. Poetz verba apertum est ad lunam referri. Sic etiam Parme- nides vs. 145, αἰεὶ παπταίνουσα πρὸς αὐγὰς ἠξλίοιο. Quocirca ἄθρει quod est apud Grammaticum Karstenius recte mutavit in ἀθρεῖ. Notabile est nomen ἅγής cujus causa hic versiculus a Gram- matico citatur pro composito εὐαγής. Ut enim Parmenides vs. 134 habet : σήματα xot χαθαρᾶς εὐχγέος ἠελίοιο, ita hic Empedocles &yíx xóxAov dixit. Utrumque modo rotundum, modo sanctum iaterpretantur Grammatici ; qua de re alii accu- ratius egerunt. Nos apud Parmenidem de ro- tundo , hic de sancto intelligimus. Ceterum pe- nultimz quae corripi solet productio apud .Parmenidem et hoc loco arsi attribuenda est. Vs. 248-250. ἐπεσχίασεν δὲ----μήνης] Plutarchus de Fac. Lun. p. 929, vol. IX p. 672 ed. Reisk. : αὕτη τε γὰρ (f σελήνη) ἄδηλός ἐστι τηνιχαῦτα, xi- χεῖνον (τὸν ἥλιον) ἀπέχρυψε xal ἠφάνισε πολλάχις, « ἀπεσχεύασε δέ ol αὐγάς, ὥσπερ φησὶν δ᾽ Ἐμπεδοχλῆς, ἔστ᾽ αἷαν ν χαθύπερθεν, ἀπεσχνίφωσε δὲ γαίης τόσσον ὅσον τ᾽ εὖρος ἔπλετο γλαυχώπιδος μήνης, » χαθάπερ εἰς νύχτα xai σχότος, οὐχ εἰς ἄστρον ἕτερον τοῦ φωτὸς ἐμπεσόντος. Pro ἀπεσχεύασεν Xylander et Scaliger conjecerunt ἀπεσχέδασεν, minus recte Bergkius ἀπεσχίασεν, Steinius ἐπεσχίασεν. Praeterea ἔστ᾽ aiay Xylander bene convertit in ἐς γαῖαν, Sturzius per- peram in ἔστ᾽ ἐπ᾽ αἶαν, Steinius ne percepta qui- dem sententia. ἱσταμένη καθύπερθεν initio versus poni jussit. Nam quod hanc correctionem Stobei Ecl. phys. I, 25 pag. 350 firmari ait fallitur. Quippe qua ibi leguntur. ἔκλευψιν δὲ γίγνεσθαι σε- λήνης αὐτὸν ὑπερχομένης, his contrarium probatur. Etenim Empedocli placebat luna subeunte, non superstante solem deficere. Porro ἀπεσχνίφωσε Karstenius mutavit in ἐπεσχνίφωσε, quod minime necessarium. Ultimum denique versum Xylander et Scaliger in hunc modum restituerunt : τόσσον ὅσον τ᾽ εὖρος ἡλαυχώπιδος ἔπλετο μήνης. Sic autem explicatur hoc loco solis defectio, ut ejus radii lunz objectu intersepiri dicantur : f, σελήνη ἀπε- σχέδασε τὰς τοῦ ἡλίου αὐγὰς τὰς καθύπερθεν (ἄνωθεν) εἰς τὴν γῆν τεταμένας. Minc Lucretius lib. V, 751 seqq. nam cur luna queat terram secludere solis lumine et a terris allum caput obstruere eii , objiciens czecum radiis ardentibus orbem. De epitheto γλαυχῶπις tenenda quz refert Plutar- chus libro de Orb. Lun. p. 934, vol. IX p. 689 ed. Reisk. Is, auroram versus, inquit, luna colorem accipit χυανοειδὴ xal χαροπήν, ἀφ᾽ ἧς δὴ xai μάλιστα γλαυχῶπιν αὐτὴν ol ποιηταὶ xat "Eume- δοχλῆς ἀναχαλοῦνται. Duc pertinet Agesianactis de luna dictum apud Plutarch. l. c. pag. 920 : &ca μὲν ἥδε πέριξ πυρὶ λάμπεται, ἐν ὃ πᾶσα μὲν ἥδε πέριξ πυρὶ λάμπεται, ἐν ὃ 3i ; γλαυχότερον xudvoto φαείνεται ἠὗτε χούρης ὄμμα χαὶ ὑγρὰ μέτωπα. ᾿ Quapropter illud epitheton de luna usurpatum albentem ejus splendorem notat. Vs. 251. νύχτα δὲ x] Plutarchus Qu. Platon. p. 1006, vol. X pag. 185 : oi γὰρ τῶν ὡρολογίων γνώμονες οὗ συμμεθιστάμενοι ταῖς σκιαῖς, ἀλλὰ ἑστῶ- τες, ὄργανα χαὶ χρόνου μέτρα γεγόνασι μιμούμενοι τῆς Ys τὸ ἐπιπροσθοῦν τῷ ἡλίῳ περὶ αὐτὴν ὑποφερο- μένῳ, καθάπερ εἶπεν Ἐμπεδοκλῆς, νύχτα δὲ χτλ. i.e.«etenim horologiorum quoque gnomones non quia una cum A locum mutent, sed quia suo in loco persistunt , instrumenta sunt dime- tiendi temporis : eoque terram, imitantur, quie solis infra ipsam delati lumen intercipit, sicut ait Empedocles » etc. Id. de Fac. orb. lun. IX p 752 : τὴν δὲ νύχτα ποιηταὶ μὲν ἐκ γῆς γεγονέναι μυθολογοῦσι, χνύουσιν, ἀντιτραττούσης πρὸς τὸν ἥλιον. Simpliciter Plinius Hist, nat. lI, 160: « Noctem (Empedocles) negat aliud esse quam terrz umbram. » Pro ὕφι- σταμένη Scaliger non male Plutarchi verbis con- venienter conjecit ἐφισταμένη,, sed servanda est vulgata. Y δὰ H - - 2 ^ μαθηματ' ἰχοῖ 6£ GXULV γῆς ουὐσᾶν αἀποόει- 56 COMMENTARIUS Vs. 252. νυχτὸς χτλ.] Idem Synipos. VIII, 3 p. 720, vol. VIII p. 875. σχοτεινὸς γὰρ ὧν ὃ ἀὴρ κατ᾽ ᾿Ἐμπεδοχλέα « νυχτὸς ἐρημαίης ἀλαώπιδος. » Ita recte Xylander pro membranarum scriptura ἀγλαώ- πιῶδος. Hesychius : dA«Gmiw: σχοτεινήν, οὐ βλέ- πουσαᾶν. Vs.253—254. χαὶ μέλαν----ἄντροις] sic interpreta- tus sum Empedoclis verba, quz e codice Mediola- nensi Plut. Quast, natur. 39 sumpta latina fecit Gybertus Longolius , Empedocleis versibus pri- mus intulit Steinius. Ceterum Plutarchi verba latina (ap. Dübn. p. 1126) hzc sunt : « Curaqua in summa parte alba, in fundo vero nigra spe- ctatur? An. quod profunditas nigredinis mater est σφι. Superficies autem , quoniam continuo a sole aíficitur, candorem luminis recipiat opor- tet. Quod ipsum et Empedocles approbat : Et niger in fundo fluvii color exstat ab umbra, atque cavernosis itidem spectatur in antris. » Vs. 255. πολλὰ δ᾽ χτλ.] Proclus in Tim. ΠῚ p. 141 (pag. 335 ed. Schneid.) : xoi γὰρ ὑπὸ γῆς ῥύα- χές εἶσι πυρός, ὥς πού φησι χαὶ Ἐμπεδοκλῆς, « Πολλὰ δ᾽ ἔνερθε, οὔδεος πυρὰ καίεται. » xat οὐ δεῖ θαυμάζειν, πῶς οὖν ἐν ὕδατι ὃν τὸ πῦρ οὐ σθδέννυται" χωρεῖ γὰρ πάντα δι᾽ ἀλλήλων, xal ἔστι τὸ ἐπικρατοῦν ἄλλο ἐν ἄλλοις, καὶ ἔστι χαὶ τὸ φῶς πῦρ διιὸν διὰ πάντων. Recte Sturzius pro Procli ἔνερθε οὔδεος substituit ἔνερθ᾽ ὕδεος quod sensus et metrum flagitat. Vs. 256. φῦλον dy.ouzov xz^.] Plutarchus Sym- pos. V extr. vol. VIII p. 733 affert hunc versum eo consilio ut probet nullum neque terrestrium animalium nec volucrium genus esse aque fe- cundum ac pisces. Itaque quum vulgo πολυσπερής late multumque disseminatus sit, apud Empedo- rlem valeat oportet multum seminans , quod de Jecunditate accipi convenit, ut jam Stephanus in '"Thes. Ling. Gr. Vol. HI pag. 932 F intellexit. Quare non est cur Karstenio assentiamur pro πολυσπερέων legendum proponenti πολυσπορέων quod usu caret, etsi eo quo ipse vult sensu zo- λυσπόρων si metrum pateretur dici posse non diffiteor. De nomine χαμασῆνες cujus genitivum plur. χαμασήνων pro χαμασηνῶν, ut est in mem- branis, scripsi vide infra ad vers. 281. Refertur autem ἄγουσα ad θάλασσα, quz; vox cum antegressis versibus intercidit. Vs. 255. ἅλς xz^.] servavit Hephastion Enchir. c. 1 pag. ἡ ed. Gaisf. Codex Cantabrigiensis habet ἑωσμένως ; Hephzstionis editio Florentina ἕως μένος, quod Gaisfordius, Dorvillio auctore, recepit hoc sensu : (ἢ) ἂλς ἐπάγη ῥιπῆσιν, ἕως μένος ἠελίοιο. . . . mare (boree) impetu fuit. concre- tum, donec vis solis (illud solveret). Rectius 'T'ur- nebus rescripsit ἐωσμένος quod cum noniine ἃλς ita jungitur ut hoc de sa/e vel de maris saisugine accipiatur, quum zare intelligi non possit nisi quum femininum est ἣ ἅλς. Vs. 258. γῆς χτλ.] effecit Steinius ex Aristotelis Meteor. ll, 2 : ὁμοίως δὲ γελοῖον xoi εἴ τις εἰπὼν ἱδρῶτα τῆς γῆς chat τὴν θάλατταν οἴεταί τι σαφὲς εἰρηκέναι, χαθάπερ Ἐμπεδοχλῆς. Plutarchus de Plac. phil. 111, 16 : ᾿Εμπεδοχλῆς (θάλασσαν) ἱδρῶτα τῆς γῆς ἐχχαιομένης ὑπὸ τοῦ ἡλίου διὰ τὴν ἐπὶ τὸ πλεῖον πίλησιν (λέγει), 1. e. « Empedocles mare esse dicit sudorem terre, aduste a sole, eumque nimia sui compressione emittentis, » Cf. Clem. Alex. Strom. p. 676, Porphyr. Vit. Plot. c. 41; Plu- tarch. de Is. et Osir. pag. 365, B. Vs. 259-260 μαχρῆσι---ἄλλως ] habet Aristoteles ed Gen. et Corr. 1l, 6 (vid. ad v. 261) pag. 334 a. ed. Bekker. Id. Phys.lL, 4 pag. 196 a. ed. Bek- ker. : Ἐμπεδοκλῆς οὐχ ἀεὶ τὸν ἀέρα ἀνωτάτω ἀποχρί- γεσθαί φησιν, ἀλλ᾽ ὅπως ἂν τύχη. λέγει γοῦν ἐν τῇ χοσμοποιία y ὡς οὕτω συνέχυρσε χτλ. Caeterum ῥοίζοις posui cum Scaligero et Karstenio; codd. ῥίζαις." Vs. 261. χαρπαλίμως χτλ.] Eustathius ad Odyss. lib. I vs. 320, pag. 1419 (ex Herodiano περὶ σχημ.. Ὅμηρ. v. Creuzer. ad Plot. de Pulchr. n. θυ}: : τὸ ἀνόπαια ---δοχεῖ τισι ἀντὶ τοῦ ἀνωφερὴς εἶναι ὡρμημένοις ἐχ τῶν ᾿Ἐμπεδοχλέους εἰπόντος ἐπὶ πυρὸς τὸ « χαρπαλίμως ἀνόπαιον. » Aristoteles de Gen. et corr. Il, 6 p. 334 a. ed. Bekker. : διέκρινε μὲν γὰρ τὸ velxoc, ἠνέχθη δ᾽ ἄνω ὃ αἰθὴρ οὐχ ὃπὸ τοῦ γείχους, ἀλλ᾽ δτὲ μέν φησιν ὥσπερ ἀπὸ τύχης" « οὕτω γὰρ συνέκυρσε χτλ. », δτὲ δέ φησι πεφυχέναι τὸ πῦο ἄνω» φέρεσθαι « ὃ δ᾽ αἰθήρ, φησί, μαχρῇσι xxÀ. » De voce ἀνόπαιον, cujus auctorem etiam Homerum adhibent Odyss. lib. 1 vs. 320 dicentem ὄρνις δ᾽ ὡς ἀνόπαια ( vel ut Herodianus vult ἀνοπαῖα ) διέ-- πτατο veterum opiniones collegit Henr. Stepha- nus Thes. Ling. Gr. tom. V sive Append. p. 454. Karstenius Empedoclem scripsisse conjicit {πῦρ μὲν ὄρουσε) χαρπαλίμως dvóxatv, quum ignem primum emicuisse inter plerosque auctores con- . veniat, Cf. Ovid. Metam. I, 26. Atqui incertum , quomodo Empedocles in his rebus exornan- dis versatus sit, vari: autem sunt versus resar- ciendi rationes, velut : ἔχθορε μὲν πρῶτον πῦρ xxo- παλίμως ἀνόπαιον. Vs. 262-270. ἄρθμια---ὀργή | Simplicius Phys. I, f. 34 a. b. Vss. 267 et 268 ἐχθρὰ---ἐχμάχτοισι etiam "Theophrastus de Sensu s. 16 p. 653 : ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τὴν ἡδονὴν καὶ λύπην δμολογουμένως ἀποδί- δωσιν, ἥδεσθαι μὲν ποιῶν τοῖς ὁμοίοις, λυπεῖσθαι δὲ τοῖς ἐναντίοις " ἐχθρὰ γὰρ εἶναι" διὸ πλεῖστον ἀπ᾽ dÀ- λήλων διέχουσιν χτὰ. Hos versus Sturzius ad ele- mentorum descriptionem rettulit, Karstenius e ιν, ΙΝ EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 57 "'heophrasti loco. colligens verba hzc ab Empe- docle ad aperiendam voluptatis et doloris natu- ram esse adhibita iis fragmentis in quibus de mortalium ingenio et sensu agitur ea inseruit, Nos in hac fragmentorum paucitate ac deprava- tione minus de sede hujus loci quam de ejus emendatione et interpretatione solliciti. fuimus. Placuit igitur Empedocli elementorum genera et partes alia congruere inter se, alia discrepare : illa facile coalescere et amice conspirare, hzc odisse inter se et discordare; illis coeuntibus vo- luptatem , his, dolorem nasci. Vs. 262. ἄρθμια χτλ. ] Simplicius ed. Ald. ha- bet : ἄρτια μὲν γὰρ αὐτὰ ἑαυτῶν πάντα μέρεσσιν. Verba αὐτὰ et πάντα transposuit Sturzius , praete- rea quoniam pro ἄρτια Simplicii cod. D. praebet ἄρθμια, μέλεσσιν autem elegantius videtur, Karste- nius edidit : ἄρθμια μὲν Xo πάντα ἑαυτῶν αὐτὰ μέ- λεσσιν. Neque tamen hzc corrigendi versiculi ratio Panzerbietero satisfecit legendum propo- nenti : ἄρθμια μὲν γάρ τ᾽ αὐτὰ ἑαυτῶν πάντα μέρεσ- σιν. Sed hic quoque versus insuavis atque Empe- docle indignus est. Quare Steinii exemplo rescripsi : 4püuix μὲν γὰρ πάνθ᾽ αὑτῶν ἐγένοντο , μέρεσσιν. Vs. 263. Verba ἠλέχτωρ---θάλασσα, protasi et apodosi interjecta, per appositionem vocabulo πάντα adjuncta sunt. Quum autem ἠλέχτωρ alias sit so ut apud Homerum lliad. lib. VI, 513 τεύ- χεσι παμφαίνων ὡς ἠλέχτωρ Ὑ περίων,, et lib. XIX, 398, Empedocles hoc nomine pro igzc usus est. Similiter οὐρανόν hic aerem esse vult, θάλασσαν aquam. Etenim elementorum appellationes, quem- admodum poesis ratio fert, szepius variavit. Vs. 264. ὅσσα χτλ. ] Legebatur ὅσσα qw ἐν θνη- τοῖσι xxÀ. quod per se intelligi potest quecunque ipsis etc., si φὶν h. 1. doricum esse pro czi sta- tuamus, e posterioribus Callimachum etiam et Nicandrum auctores citantes qui hanc formam frequentarunt. Atqui non credo Empedoclem se- mel posuisse φὶν pro σφὶν vel σφίσιν, ut alibi di- cit, quia antiquiores poetz in hujusmodi rebus sibi constare solent, Male Panzerbieterus conje- cit ὅσσα τιν᾽ quze junctura qusstionibus obliquis relinquenda. Quapropter Steinio praeeunte gi» converti in vov, Est vero, ne quid dubii rema- neat, hic verborum ordo : πάντα ἐγένοντο ἄρθμια (τοῖς) αὑτῶν μέρεσσιν (οἷον ἠλέχτωρ xA. ) ὅσσα ἀπο- πλαγχθέντα (ἀπ᾽ αὐτῶν) πέφυχέν vuv ἐν θνητοῖσιν. Sententia satis plana. Elementa amica sunt suis quaque partibus, inde delibatis et ex immortali stirpe in mortalem naturam depressis et quasi demersis , sive in mortalia corpora mutatis. Vs. 265. ὡς δ᾽ αὕτως ] Ita cum Steinio exaravi ; ὡς δ' αὕτως Sturzius οἱ Karstenius. Verba ὅσα χρᾶσιν ἐπαρχέα μᾶλλον ἔασιν interpretatione potius quam emendatione egént. Karstenius expulso ἐπαρχέα versui intulit ἐπαρτέχ congruum valere dicens, At ἐπαρτής appellatur paratus vel qui. est in promtu, Yem Panzerbieterus nulla necessitate subactus auctor fuit , ut pro ἐπαρχέα apud Em- pedoclem ἐπάρμενα reponeretur. Quod enim ait requiri adjectivum , quod idonei. significationem habeat: id recte quidem monet, sed ea notio vulgata lectione continetur. Nam si quid ad mi- scendum sufficit ( ἐπαρχές ἐστι) : id idoneum ad mixturam faciendam sit necesse est, Licet autem ἐπαρχές dativum asciscere soleat, tamen ne accu- sativum quidem χρᾶσιν simpliciter ac nude po- situm, quo sensu Greci χατὰ χρᾶσιν dicere con- sueverunt, repudiandum esse apparet. Hoc vero quod caput rei est silentio transeunt Karstenius et Panzerbieterus, Vs. 266. ἀλλήλοις xz. ] Verba ὁμοιωθέντ᾽ "Aggo- ier, eodem sensu dicuntur quo apud Simplicium ad Aristot. lib. 1 de Coel. fol. 129 a. ὅσα νῦν φαί- νεται ἁρμοσθέντα ᾿Αφροδίτη ( leg. Ἀφροδίτῃ ), quem locum ex Empedocle, ut ait Stagiritze interpres, petitum jam Sturzius comparavit. Sed inspiciendi codices, ut quid auctoritatis Aldino exemplo tribuendum sit appareat. Vs. 267. ἐχθρὰ δ᾽ ἀπ᾽ ἀλλήλων χτλ. ] Apud. AI- dum versus sic scribitur : 2/052 πλεῖστον ἐπ᾽ ἀλ- λήλων διέχουσι μάλιστα. Pro ἔχθρα Simplicii cod. D vitiose ἔργα ; Sturzius mutavit in ἔχθει. At re- stituendum ἐχθρὰ quod ex Theophrasto ductum vulgavit Karstenius. Idem particulam δὲ addidit. Praterea pro ἐπ᾿ ἀλλήλων Simplicii codd. C. D. praebent ἀπ᾽ ἀλλήλων, uti Sturzius correxerat. Denique μάλιστα Karstenius bene convertit in ἄμικτα, ita ut talis prodiret versus : ἐχθρὰ δὲ πλεῖστον ἀπ᾽ ἀλλήλων διέχουσιν, ἄμικτα, quem trans- positis cum Steinio tribus verbis sic emendavi : ἐχθρὰ δ᾽ ἀπ᾽ ἀλλήλων πλεῖστον διέχουσιν ἄμιχτα. Vs. 268. γέννη τε χτλ. ] Codd. lectio γέννη cujus loco Karstenius et Steinius posuerunt γέννα. Cf. Eurip. Rhes. vs. 905, Phoen. vs. 130 et alia exem- pla, in tragediis obvia, in quibus « propter chorica carmina satis excusationis habet. Nam Euripidis versus apud Valckenarium Diatr. p. 6 θνητῶν τε γέννα " τῶν μὲν αὔξεται βίος citari non debebat a Karstenio ad Empedocl. p. 200 et 196, siquidem Valckenarius invitis libris omnibus ita edidit pro membranarum scriptura θνητῶν τε γε- veE- τοῖς μὲν αὔξεται βίος. Vid. Eurip. fragm. p. 717 ed. Wagner. Apud Parmenidem vs. 62 : fv ξυνεχές. τίνα γὰρ γέννην διζήσεαι αὐτοῦ; flu- ctuant codices inter γένναν et γέννην. Etenim 58 Simplicius ad Phys. f. 34 b versum illum affe- rens habet γέννην, sed Phys. f. 31 ἃ et Comm. ad libr. de Cel. ap. Peyron p. 56 γένναν. Itaque apud Parmenidem cum Karstenio vulgavi γέννην, neque ejus rei me nunc poenitet, In Pindari Olymp. Vll, 25 reperiri γέννα ct Pyth. IV, 100 γένναν vix memorandum: est. Aliter de Empedo- cle judicandum qui , si quid integri in membra- nis superest, vs. 88 scripsit : ταῦτα γὰρ ἰσά τε πάντα xai ἥλικα γένναν ἔασιν, sed hoc loco vévvz, qua in re codicum fidem labefactare nolui. Itaque reprobata Karstenii conjectura γέννα hic γέννη retinendum esse arbitratus sum, — [In fine ejus- dem versus pro vulg. &xpaxzois: reposui cum Steinio ἐχμάχτοισι. Vs. 270. νειχεογεννήτοισιν xz. ] Aldinum Simpli- cii exemplum exhibet : νειχεογεννήστεσιν ὅτι σφισι γέννας 9py& , cod. C δ᾽ ὑγραίνει xeo γεννέστησιν, ὅτι σφίσι γεννᾶν ὀργᾷ, cod. 1) δ᾽ ὑγρὰ νειχεογέννεστισιν. His vitiis tollendis viri docti manus emendatrices admoverunt. Ac Sturzius quidem duplicem pro- posuit conjecturam : γέννη ὀργᾷ vel. ὅτι σφίσι πᾶν γένος ὀργᾷ, Scaliger νειχεογεννήταισιν, Karstenius νειχεογεννητῆσιν vel νειχειογενέτησιν ὅτι σφίσι πᾶν δέμας ὀργᾷ, Panzer- bieterus νείκεος ἐννεσίῃσιν, ὅτι σφίσι γένν᾽ ἄστοργος, Lobeckius Paralipom. p. 45x νεικεογεννήτοισιν, quem sequitur Steinius versum ita corrigens νειχεογεννήτοισιν ὅτ᾽ οὐχ ἀγανή σφισιν ὀργή. Hac onmium optima emendatio est, in qua acquie- vissem , nisi versiculum omissa verborum trans- positione restituendum putarem. Quamobrem exaravi : νειχεογεννήτοισιν ὅτι σφίσι δύσχολος ὀργή. Quse si recte se habent, verba sic cohaerent : (τὰ) πάντη συγγίγνεσθαι ἀήθεα xoi μάλα λυγρά, ἐχθρὰ ἀπ᾽ ἀλλήλων πλεῖστον διέχουσιν, ἄμικτα (ὄντα) γέννη τε χράσει τε χαὶ εἴδεσιν ἐχμάχτοισι, ὅτι νειχεογεννή- τοισιν (οὖσιν) δύσχολός σφισιν ὀργή (ἐστιν) quae supe- rioribus bene respondent : ὅσα χρᾶσιν ἐπαρχέα ἔχσιν, ἀλλήλοις ἔστερχται, δμοιωθέντ᾽ Ἀφροδίτη. Vs. 271. τῇδε μὲν κτλ. 7 Simplicius Phys. f. 74 b. Particulam οὖν inseruit Karstenius. Ostendit hic quoque versus , quantum Fortuna in rerum nature corpore secundum Empedoclem va- leat. Vs. 272. xaX χαθόσον χτλ. ] Simplicius Phys. f. 74 b hunc et praecedentem versiculum laudat his verbis : χαὶ πολλὰ ἄν τις εὕροι ἐκ τῶν ᾿Εμπεδο- χλέους φυσιχῶν τοιαῦτα παραθέσθαι, ὥσπερ xal τοῦτο’ τῇδε μὲν ἰότητι τύχης πεφρόνηχεν ἅπαντα" xal μετ᾽ ὀλίγον - xal καθόσον μὲν ἀραιότατα ξυνέχυρσε πεσόντα. Sensus videtur esse : « quanto tenuiores partes in corpore humano forte congregate sunt, tanto aeutiores sunt oculi ac velocior mens est. » vel, νειχεογεννέστησιν, ὅτι σφίσι COMMENTARIUS ut planius loquar : « quatenus corpus humanum e tenuissimis partibus conflatum est, eatenus homines ceteris animantibus summa oculorum et mentis acie preestant, » In eandem fere senten- tiam hzc Karstenius accepit. Czteri tacent, ex- cepto Panzerbietero qui hunc versum illustrari putat loco 'Theophrasteo de Sens. S 10, x«i ὧν μὲν μανὰ xat ἀραιὰ χεῖται τὰ στοιχεῖα, νωθροὺς καὶ ἐπι- πόνους. Quod ut incertum est : ita diffido ejus conjecture qua versus in hunc modum interpola- tur : xai xo ὅσων μὲν ἀραιὰ τάδε ξυνέχυρσε πεσόντα. Caterum apud Simplicium exstat ἁραιότατα pro ἀραιότατα. Sturzius asperum afflatum servavit motus Eustathii auctoritate ad Odyss. lib. X p. 1649, 46 observantis : ἀραιή---ὅ ἐστι λεπτή, στενή. ὃ xal δασύνουσιν οἱ παλαιοὶ πρὸς διαστολὴν τοῦ ἁπλῶς ἀραιοῦ, Verum spiritus asper in hac voce Atticis relinquendus. Quapropter Scaligero ob- secuti qui primus ἀραιότατα rescribi voluerat, Karstenius et Steinius vocabulo leniter aspira- runt. T Vss. 273-274. πυρὶ δ᾽ αὐξάνεται χτλ.] Aristoteles de Gen. et Corr. II, 6 pag. 333. b. x ed. Bek- ker. : ἀλλὰ μὴν οὐδ᾽ αὔξησις ἂν εἴη xxv Ἐμπεδοχλέα, ἀλλ᾽ ἢ χατὰ πρόσθεσιν" « πυρὶ γὰρ αὔξει τὸ müp αὔξει δὲ χθὼν μὲν σφέτερον γένος, αἰθέρα δ᾽ αἰθήρ. » ἔχ 1π- terpretibus alii verba πυρὶ γὰρ αὔξει τὸ πῦρ Aristo- teli assignarunt, alii cum sequentibus usque ad αἰθήρ Empedocli ascripserunt. Utcunque est, ma- lui cum Karstenio etiam priora Empedoclea esse statuere, quam poetam aptissima sententiz parte privare. Hoc igitur auctore initium sic confor- mavi : πυρὶ δ᾽ αὐξάνεται πῦο, ut esset versus clau- sula. Praterea pro γένος recepi δέμας e cod. Vatic. ut jam alii fecerant. Cf. vs. 173 et Parme- nid. vs. 115 et 119, ubi δέμας similiter de ele- mentis usurpatur. Nec abludit Lucretius lib. 1} vs. 1113 : « nam sua cuique , inquiens , locis ex omnibus, omnia plagis corpora distribuuntur et ad sua secla recedunt : humor ad humorem, /erreno corpore terra crescit, et ignem ignes procudunt, c/Aeraque cther, ubi alii legunt aeraque aer, ne hac quidem mu- tatione Empedocleze imitationis vestigia abolen- tes, Quod reliquum est Steinius pro δέμας tenta- bat μένος parum probabiliter. Vs. 275. ἄλφιτον xz. ] Aristoteles Meteor. IV, 4, pag. 382 ed. Bekker. : τὸ γὰρ ὑγρὸν τῷ ξηρῷ at- τιον τοῦ δρίζεσθαι. xal ἑκάτερον ἑκατέρῳ olov κόλλα γίνεται, ὥσπερ καὶ ᾿Εμπεδοχλῆς ἐποίησεν ἐν τοῖς Φυ- σικοῖς « ἄλφιτον ὕδατι χολλήσας. » Idem Problem. XXI, 22 p. 929 ed. Bekker. : χόλλῃ γὰρ χρῆται ( τὸ ἄλευρον ) τῷ ὕδατι, ὥσπερ καὶ ᾿Ἐμπεδοχλῆς μετήνεγ- IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 59 xtv ἐν xoi; Περσιχοῖς (leg. Φυσιχοῖς) εἰπών" « dÀ- φιτον ὕδατι χολλήσας,» ubi postrema "Theod. Gaza aut liberius vertit, dicens : « munus ubi larga Cereris conjunxerit unda , » aut grzece scriptum repperit : ἄλφιτον ὕδατι χολλήσας Δημήτερος ἀχτήν. Adde Aristotelis interpretes Olympiodor. in Meteor. f. 66 b; Alexand. Aphrod, in eund. libr. f. 1331 b ; et que in Probl. l. c. annotata sunt, ex quibus hzc nobis depromere visum est : x! γὰρ ἐχεῖνος χολλήσει εἴχασε τὴν τοῦ ὑγροῦ τῷ ξηρῷ μῖξιν, χαὶ διὰ τοῦτο συνεστός τε χαὶ ὡρισμένον σῶμα πᾶν ἐξ ἀμφοῖν φησιν εἶναι, ὑγροῦ τε xat ξηροῦ, ὡς ἐχείνων, εἰ ἄχρατα λαμόαάνοιτο, ἀορίστων ὄντων. Apparet Em- pedoclem naturz sollertiam cum pistoris opificio comparasse, Namque ut pistor farinam aqua con- glutinatam (χολλήσας) igni coquit : sic rerum pa- rens humida et arida commiscet. Idem cadit in Venerem. Vid. vs. 282 seqq. Vs. 276. erui e Plutarch. de pr. frig. p. 952 : xal ὅλως τὸ μὲν πῦρ διαστατιχόν ἐστι xal διαιρετιχόν, τὸ δὲ ὕδωρ χολλητιχὸν καὶ σχετιχόν, τῇ ὑγρότητι συν- ἔχον καὶ πῆττον" jj xat παρέσχεν Ἐμπεδοκλῆς ὑπό- νοιαν, ὡς τὸ μὲν πῦρ νεῖχος οὐλόμενον, σχεδύνην δὲ φιλότητα τὸ ὑγρὸν ἑκάστοτε προσαγορεύων. Nimium tribuit huic testimonio Brandisius Hist. phil. I p- 204 , reprehensus idcirco a Karstenio p. 349. Quod in codd. est σχεδύνην servarunt Karstenius l. c. et Steinius, etsi ferri nequit; Buttmannus σχεσύνην, Lobeckius Pathol. p. 128 σχεδίην scribi voluit. Omnium optime Xylander Homerici vo- cabuli σφεδανός memor σφεδανήν legendum arbi- tratus est. Hzec autem vox a membranarum scri- ptura non multum discrepat et sensum satis commodum habet, quum Eustathio teste sit παρὰ τὸ σπεύδω et τὸ σφοδρὸν significet. Neque spernenda Nicandri '"Theriacorum enarratoris explicatio qui ad vs. 642 σφεδανὸν esse vult τὸ τραχὺ καὶ σχληρὸν xa σφιγχτόν. Sed ad Eustathium tanquam meliorem magistrum se applicuit Xylander, Plu- tarchi verba sic interpretatus : « quod etiam in- nuens subinde ignem Litem perniciosam, aquam Amicitiam vehementem appellavit. » Hic obiter tangam Karstenii errorem e Plutarchea locutione παρέσχεν ὑπόνοιαν quam vertit suspicionem facit colligentis, fuisse quidem quorundam opinio- nem, Empedoclem Amicitiam nihil aliud intel- lexisse quam humorem, Discordiam ignem, quia altera earum colligandi, altera dissipandi vim habeat, sed ipsum philosophum nunquam tale quid przcepisse neque his nominibus esse usum. Nam ὑπόνοια hoc loco est sensus reconditus in quo est allegoria. Sic δι᾿ ὑπονοίας λέγεσθαι dicitur quod tropice et figurate dicunt. Vide Stephani "Thes. ling. gr. Quo fit, ut apud Plutarchum παρέσχεν ἸΙΣμπεδοχλῆς ὑπόνοιαν sit reconditum sensum E mpc- docles pre buit , i. e. figurate locutus est. Vs. 277-280. εἰ δ᾽ ἔτι----᾿ φροδίτη 1 Simplicius de Celo apud Peyronum l. l. p. 28. Poet. Gr. min, tom. Il p. XLHI ed. Gaisford.; Schol. Ari- stot, pag. 507. a. ed. Brand. ὅτι δὲ περὶ τούτων λέγει τῶν ἐν τούτῳ τῷ χόσμῳ, dxous τούτων τῶν ἐπῶν" εἰ δέ τί σοι χτλ. Vs. 277. εἰ δ᾽ ἔτι σοι edidi cum Gaisfordio et Karstenio e Cod. Ox. A; Oxon. D. exhibet quod Steinius recepit , εἰ δέ τί σοι; "l'aurinensis male εἰ δέ τισιν. Λιπόξυλος liic quoque legitur ut vs. 121 ubi ineptam Prelleri conjecturam ὑπόξυλος me- moravi. Injuria Prellerus utrumque locum pro uno eodemque fragmento habet. Vs. 279. Vulgabatur χιρναμένων εἴδη τε γενοίατο χροιά τε ὑνητῶν, quod Karstenius mutavit in χιρ- vaufvoy εἴδη τε χρόαι τε γενοίατο θνητῶν, Panzer- bieterus in χιρναμένων εἴϑη τε γενοίατο χρεῖά τε ὕνη- τῶν, Ritschelius apudSteinium restituit scribendo χιρναμένων χροιαί τ᾽ εἴδη τε γενοίατο θνητῶν. Cf. Anaxagore effatum apud Simpl. Phys. f. 8 a ( fragm. 3) : σπέρματα πάντων χρημάτων xat ἰϑέας παντοίας ἔχοντα xal χροιὰς xai ἧδονάς. Vs. 280. τόσσ᾽ ὅσα praeeunte Karstenio scripsi pro codd. lectione zoi' ὅσα. Vs. 281. πῶς xai δένδρεα χτλ. ] Athenzeus Dipn. lib. VIII p. 334 B : οὐ λανθάνει δέ με καὶ ὅτι χοινῶς πάντες οἱ ἰχθύες χαμασῆνες ὑπὸ ᾿Εμπεδοχλέους ἐλέχθη- σαν τοῦ φυσιχοῦ οὕτως " πῶς xal δένδρεα μαχρὰ χαὶ εἰνάλιοι χαμασῆνες. Fortasse hic versus praceden- tibus quattuor ab Empedocle subjungebatur. Statuit autem. philosophus ante homines natos arbores et plantas esse procreatas. Cf. Plutarch. Plac. phil. V, 26; Galen. Hist. phil. XXXVIII; Porphyr. de Abstin. lI, 5; Lucret. V, 781-789. Caterum arbores et pisces h. ]. componuntur, inter que ea intercedit similitudo , quod ambo non vivos pariunt fetus, sed ova vel semen fun- dunt. Cf. vers. 286. Pro uaxg& Scaliger legen- dum suspicatus est xxix qua mutatione locus non eget. Ita et paulo inferius Empedocles vs. 286 multique alii poetz , velut Homer. lliad. lib. XI, 88; Odyss. lib. V, 238. Est vero χαμασῆνες rarum quidem vocabulum , sed tamen aliis quoque poe- tis usurpatum. Hos perstringit Antipater 'Thessa- lonicensis in Brunckii Anal. tom. ll p. 120 : Φεύγεθ᾽ ὅσοι λόχχας ἢ λοφνίδας ἣ χαμασῆνας ἄδετε, ποιητῶν φῦλον ἀχανθολόγων. Athenaeo jungendus Eustathius ad Odyss. lib. Xi p. 1720, 44. Apud Hesychium exaratum est xa- μασῖνες, ἰχθύες. Sed Suidae verba Καμασσηνός, ἐθνικόν huc non pertinent. Quamobrem supra vs. 00 COMMENTARILS 256, spreta membranarum scriptura z29467v6v , genitivum plur. καμασήνων scripsi. Vss. 282-283. ὡς τότ᾽ ἔπειτ᾽ ---χρατῦναι ] Simpli- cius de Colo apud Peyronum l. l. p. “8 ( Cf Schol. Arist. p. 507. a. ed. Brandis.) versushos sine ulla explicatione citat. Quum autem iis quos modo explicui (vss. 277—280 εἰ δ᾽ ἔτι---Αφροδίτη) hosce subjunctos fuisse significet verbis χαὶ μετ᾽ ὀλίγα, utriusque fragmenti commune fuisse argu- mentum probabile est. In codd. prior versus sic scribitur : ὡς δὲ τότε χθόνα Κύπρις, ἔπειτ᾽ ἐδίηνεν ἐν ὄμδρῳ. lta certe Gaisfordius et Brandisius ex Oxoniensi A. ediderunt, rejecta Oxoniensis D. Jectione ἐδείχνεεν ev et Taurinensis scriptura £2st- χνυεν ὄμόρῳ. Sed flagitante sententia qua simili- tudo quadam exprimitur dedi ὡς pro ὡς, quem- admodum Karstenius scribi voluerat. Idem. vir doctus ἐπεί τ᾽ Herodoteo more ( cf. lib. ΗΠ], 117 ; VII, 8, 1, ubi nihil aliud quam ἐπεὶ significat ) exaravit, ἔπειτ᾽ i, 6. ἔπειτα hoc loco intelligi posse negans. Quamvis autem Steinius ei astipulatus sit, tamen mihi id non persuasit. lllud ἐπεί τ᾽ vero vix Empedocleum esse Panzerbieterus quo- que arbitratus poetam in hunc modum loquen- tem facit : ὡς δὲ τότε γθόνα Κύπρις ἔπειξ᾽ ἐδίηνέ τ᾽ ἐν du6po , parum recte. Nam ἔπειξε pro ἔμαξε Jarinam subegit accipiendo in alienam sententiam delorsit. Ego versum a librariis male habitum verborum transpositione unaque voce abjecta, una item addita sanare posse mihi visus sum. Itaque vulgatam scripturam sic refinxi : ὡς τότ᾽ ἔπειτ᾽ ἐδίηνε Κύπρις χθόνα δηρὸν ἐν ὄμόρῳ. Caetero- qui nulla difficultas in nomine Κύπρις est , cujus penultimam Empedocles modo corripit modo producit. Cf. vs. 305 et 419. Posterior versus multimodis depravatus est. Codd. "Taur. $ δὲ ἀπο- πνείουσα, Oxon. A. ἡδέ᾽ ἀποπνέουσα, Oxon. D. εἰ δὲ ἀποπνοίουσα,, cujus loco Brandisius edidit ἡ δ᾽ ἀποποιπνύουσα. Extrema in Cod. A. scribuntur fjv πυρὶ δέδωχε, in ceeteris reperitur θοῷ πυρὶ δῶχε χρατῦναι, Versus initium hoc esse voluerat Kar- stenius : ἡδέ᾽ ἐπιπνείουσα, placide afflans, a quo non multum discrepat Panzerbieteri inventum ἡδὺ δ᾽ ἐπιπνείουσα. Postea inspectis scholiis inter- pretum "Aristoteleorum a Brandisio editis Kar- stenius conjecit εἴδεα ποιπνύουσα, quod interpre- tatur mortalium figuras sedulo formans, sensu bono, modo ποιπνύειν ita a Gracis usurparetur. Nam Pindaricus quem affert locus Pyth. X, 64 ἐμὰν ποιπνύων. χάριν, meam gratiam querens , τὴν ἐξ ἐμοῦ χάριν ἐπιθυμῶν, ut exponit scholiastes , id non probat. Steinius quartum preterea elemen- tum desiderans talem composuit versum : αἰθέρ᾽ ἐπιπνείουσα ὑοῷ πυρὶ δῶχε χρατῦναι. Atqui non (^ tam quarti eementi commemoratio ad sententize integritatem deest , quam eorum descriptio, que poeta Veneri facienda committit, Hanc enim deam non modo miscere elementa , sed mixtura etiam efficere aliquid necesse est, cujus rei in Stei- niano versu nec vola nec vestigium exstat. Quo- circa iisdem quibus Karstenius ad verum repe- riendum vestigiis ingressus Empedoclea fuisse verba suspicor : εἴδεα xa ποιοῦσα θοῷ πυρὶ δῶχε χρατῦναι. Nimirum ποιεῖν accipio ut apud Xeno- phanem fragm. 6 : χαί xe θεῶν ἰδέας ἔγραφον xoi σώματ᾽ ἐποίουν. Vss. 284-285. τῶν δ᾽ ὅσ᾽ ἔσω μὲν χτλ.} Simplicius de α]ὸ apud Peyronum l. l. p. 28; iidem versus corrupti leguntur in ed. Ald. f. 128 b. Vs. 285 Κύπριδος xz. affert etiam. Simplicius Phys. II, f. 74 b. Hzc de oculis dixit Empedocles explicans quomodo fiat, ut alii noctu, alii interdiu acutius cernant. lesus Simplicius cujus verba sunt : ἀλλὰ x«i περὶ γενέσεως τῶν ὀφθαλμῶν τῶν σωματι-- χῶν τούτων λέγων ἐπήγαγεν " ἐξ ὧν ὄμματ᾽ χτλ. χαὶ τὴν αἰτίαν λέγων τοῦ τοὺς μὲν ἐν ἡμέρα τοὺς δὲ ἐν νυ- χτὶ χάλλιον δρᾶν xx. Sententia aperte abrupta est neque de posteriore ejus parte qua desideratur quidquam conjectari licet. Codices variant par- tim ἔχτοθι exhibentes, partim ἔχτοθε, partim ἔχτο- θεν. Extrema in Taurinensi et Oxoniensibus scri- buntur : Κύπριδος £v παλάμῃσι πλάδης τοιῆσδε τυ- χόντα, apud Simplicium in Phys. Κύπριδος ἐν' παλάμης πλάσιος τοίης τε τυχόντα. Scaliger conjecit Κύπριδος εὐπαλάμης quod reprobandum, quum ἐν παλάμης satis aptum sit. Caeterum 7327; quod interpretes omnes cum πλάδος confundentes de humore accipiunt scripture mendum esse patet ; restituendum πλάσιος ex altero Simplicii loco. Figuram enim , non Aumorem hic dici convenit. Denique τοίης τε repudiandum atque alterius loci scripturam τοιΐ σὸς sequendam esse vix est quod moneam. Vs. 286. οὕτω δ᾽ φοτοχεῖ x:À. ] Aristoteles de Gen. Anim. I, 23 pag. 731 a. ed. Bekker. : xai τοῦτο χαλῶς λέγει ᾿Εμπεδοχλῆς ποιήσας, οὕτω 2' ὧο- τοχεῖ χτλ. τό τε γὰρ (by χύημά ἐστιν, καὶ ἔχ τινος αὐτοῦ γίγνεται τὸ ζῶον, τὸ δὲ λοιπὸν τροφή, χαὶ ἐχ τοῦ σπέρματος καὶ ἐκ μέρους γίγνεται τὸ φυόμενον. τὸ δὲ λοιπὸν τροφὴ γίγνεται τῷ βλαστῷ xol τῇ δίζη τῇ πρώτη. In versu Empedocleo pars quedam libro- rum Aristotelis pro μαχρὰ habet μιχρά, quod etiam Philoponus agnoscit. Sed μαλρὰ recte in Aristotelis contextu dedit Bekkerus , quemadmo- dum Sturzius, Karstenius aliique Empedoclem scripsisse statuerunt. Eandem lectionem exhibet "Theophrastus de Caus. plant. I, 7, ubi hac ait : οὐ κακῶς Ἰξμπεδοκλῆς εἴρηκε, φάσκων ὠοτοχεῖν μαχρὰ IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 61 δένδρα. παραπλησία γὰρ τῶν σπερμάτων ἣ φύσις τοῖς Gig, πλὴν ἔδει περὶ πάντων ( intell. φυτῶν ) εἰ- πεῖν, χαὶ μὴ μόνον τῶν δένδρων. Pro ἐλαίας Scaliger male conjecit ἐλαίης. Comparasse Empedoclem arborum baecas cum olivis ex Aristotelis et '"'heophrasti verbis intelligitur, quibus jungen- dus Philoponus in Aristotelis l. c, ita commenta- Q5 : λέγει δὲ μιχρὰ δένδρεα χαὶ ἐλαίας τὰς πυρίνας, ὧν τὸ περιχάρπιον ἐσυίομεν. ἀντὶ οὖν τοῦ εἰπε ἵν, οὕτω τὰ δένδρεα al ἐλαῖαι γεννῶσιν ἐλαίας, ὁ ὧν ἐν τῇ 15 αἱ πυρίναι σπαρεῖσαι, πρῶτον μὲν γίνονται ἐξ αὐτῶν μικρὰ δένδρα, εἴθ᾽ οὕτως ἐλαῖαι, εἶπεν, οὕτω δ᾽ ὠοτο- κεῖ. διὰ γὰρ τὸ εἶναι τὸ y , οὐ τὸ ὑπηνέμιον, ἀλλὰ τὸ ἐξ ὀχείας γεγονός, xónua , εἶναι δὲ χαὶ ἑκάστην τῶν πυρινῶν χύημα, τροπῇ χρησάμενος ὡς ποιητής, εἴ-- ρῆχε τὰς ἐλαίας, αὐτά φημι τὰ ἤδη χαρποφορεῖν δυ- νάμενα δένδρα, ὄρνιθας ὠοτοχούσας, τικτούσας δὲ οὐχὶ ὧά, ἀλλὰ ἐλαίας, δένδρα δὲ μικρὰ ἐκάλεσεν αὐτάς, ὅτι δυνάμει δένδρα εἰσίν. ὥσπερ δὲ, φησὶν [ ὁ ᾿Αριστοτέ- λης], μέρος μέν τι τοῦ ὠοῦ γίνεται νεοττός, μέρος δέ τι χαταλιμπάνεται εἰς τροφὴν τοῦ νεοττοῦ, οὕτω xal ἐπὶ τῶν χαρπῶν μέρος μέν τι γίνεται βλάστη , μέρος δέ τι τροφὴ τῆς βλάστης,, ἥτινι τροφὴ ἐπιγίνεται xat ἄλλη xa ἑχάστην Ex τῆς γῆς, χαὶ οὕτω κατὰ βραχὺ αὔξεται ἢ βλάστη. ὥστε xat διὰ τοῦτο (εἴη àv ) τὸν ᾿Εμπεδοχλέα εἰπεῖν τὰς ἐλαίας ὠοτοχεῖν. Ergo Philo- pono interprete arbores (proceras) appellat oleas, quas eum avibus oviparis contendit, parere au- tem eas pro ovis baccas sive olivas significat. Cur vero oleam primum tulisse fructus dixerit Empedocles, minime obscurum est. Quippe olea prima omnium arborum olim habita est. Vid. Colum. V, 8, 1 et scriptores laudatos a Niclas. ad Geopon. IX, 1 pag. 568. Vs. 287. οὕνεκεν xz. 1 Plutarchus Sympos. V, 8 p. 683, vol. VIII p. 721 sq. ed. Reisk, : διὰ τί τὴν μηλέαν ἀγλαόχαρπον ὃ ποιητὴς (Hom. Odyss. lib. VII, 115; lib. XI, 588 ) εἶπεν, ᾿Εμπεδοχλῆς δὲ ὑπέρφλοια τὰ μῆλα:.... τοῦ δὲ ᾿Εμπεδοχλέους εἰρηκότος « οὕνεχεν ὀψίγονοί τε σίδαι χαὶ ὑπέρφλοια μῆλα » τὸ μὲν τῶν σιδῶν ἐπίθετον νοεῖν ἔφ qurpev s ὅτι τοῦ φθινοπώρου λήγοντος ἤδη χαὶ τῶν χαυμάτων μα-- ραινομένων, ἐχπέττουσι τὸν καρπόν. ἀσθενῆ γὰρ αὐτῶν τὴν ὑγρότητα χαὶ λίσχραν οὖσαν οὐχ ἐᾷ λαθεῖν σύστα- σιν ὃ ἥλιος » ἂν μὴ μεταδάλλειν ὃ ἀὴρ ἐπὶ τὸ ψυχρότε- ρὸν ἄρχηται. διὸ χαὶ μόνον τοῦτό φησι Θεόφραστος τὸ δένδρον ἐν τῇ σχιᾷ βέλτιον ἐχπέττειν τὸν χαρπὸν xal τάχιον" τὰ δὲ μῆλα xaU' ἥντινα διάνοιαν 6 σοφὸς προσειρήχει, διαπορεῖν....... εἰπόντος οὖν ἐμοῦ ταῦτα γραμματιχοί τινες ἔφασαν, ὑπέρφλοια λελέχθαι τὰ μῆλα διὰ τὴν à ἀχμήν" τὸ γὰρ ἄγαν ἀχυάζειν xat τεθη- λέναι φλοίειν ὑπὸ τῶν ποιητῶν λέγεσθαι, χαὶ τὸν Ἀντίμαχον οὕτω πως φλοίουσαν ὀπώραις εἰρη- χέναι τὴν τῶν Καδμείων πόλιν (vid. Antimach. p 101 Schellenb. ) ὁμοίως τὸν Ἴλρατον ἐπὶ τοῦ Σει- ρίου λέγοντα ( Phaenom. vs. 335 ) Y Yo Ii ὦ ἂν E. , xai τὰ μὲν ἔῤῥωσεν, τῶν δὲ φλόον ὥλεσε πάντα, τὴν χλωρότητα xai τὸ ἄνθος τῶν χαρπῶν φλόον προσ- 1 " αγορεύειν" εἶναι δὲ xal τῶν “1Σλλήνων τινὰς οἵ Φλοίῳ ! Διονύσω θύουσιν. ἐπεὶ τοίνυν μάλιστα τῶν χαρπῶν ἣ ; ; μήλῳ παραμένει, χλωρότης χαὶ τὸ τεθηλέναι τῷ « i i ἢ ὑπέρφλοιον αὐτὸ τὸν φιλόσοφον προσαγορεῦσαι. Ap- paret ex his Plutarchi verbis Empedoclem eo loco , unde versus petitus est, de varia arborum quarundam natura disseruisse. X67 duplici sensu dicitur, ut non modo punica malus sit ipsamque arborem designet, sed etiam matum punicum, id est fructum significet, Vulgo ῥοά vel ῥοιά eadem potestate dicuntur, Serius autem maturescere τὰς σίδας quum allatis rationibus doceat Plutar- chus, tum optime Empedoclei vocabuli ὑπέρφλοιον vim et notionem interpretatur. Neque enim au- diendus qui ibidem memoratur Lamprias ὑπέρ- φλοιος ἃ φλοιός cortez ducendum esse opinatus. Ergo Plutarcho interprete mala punica ὑπέρφλοια hic vocantur, quia diutius vigorem et viridita- tem retinent, vel etiam quia turgent et succo abundant, siquidem utraque potestas in. verbo φλοίειν inest. Caeterum. pro óz£og2owx cum. Kar- stenio metri causa posui ὑπέρφλοα. Vs. 288. οἶνος χτλ. ] Plutarchus Quest. Nat. pag. 912 (vol. IX p. 613) : ἣ δὲ πέψις ἔοικεν εἶναι σῆψις, ὡς ᾿Εμπεδοχλῇς waprupst λέγων" οἶνος χτλ. Idem versus repetitur ibidem p. 919. ( vol. IX p. 638 ed Reisk. ). Aristoteles Topic. IV, 5 extr. p. 127. a. ed, Bekker. posteriorem versus par- tem in hunc modum citat : δμοίως δ᾽ οὐδ᾽ ὃ οἶνός ἐστιν ὕδωρ σεσηπός, χαθάπερ ᾿Εμπεδοχλῆς φησι σαπὲν ἐν ξύλῳ ὕδωρ ἁπλῶς γὰρ οὐκ ἔστιν ὕδωρ, ad quem locum Alexander Aphrodisiensis hzc notat pag. 179 : ἀναιροῖτο δ᾽ ἂν xoi τὸ ὑπὸ " Eume- δοχλέους περὶ τοῦ οἴνου λεγόμενον, ὅτι οἶνός ἐστι σαπὲν ἐν ξύλῳ ὕδωρ: οὗ γάρ ἐστιν ὃ οἶνος ὕδωρ, ἐν ᾧ ὡς γένει ἔθηχεν αὐτὸν ὃ οὕτως ἀποδιδούς. Non recte Scaliger pro οἶνος apud Steph. Poes. phil. p. 216 οἷον legi voluit. Plutarchi codices vulgo habent ἀπὸ φλοιοῦ, quod Karstenius in ἀποφλοῖον convertit hoc sensu : « vinum est exeestuans humor in vitis ligno pu- trefactus, » Rectius Meziriacus ὑπὸ φλοιῷ sub cor- tice ab Empedocle exaratum esse conjecit. At hoc ipsum jam Xylander aut in membranis scri- ptum repperit, aut a poeta positum esse suspi- catus est. Utroque enim loco versum sic expri- mit : « In ligno putrefacta aqua fit sub cortice vinum, » Quum autem concoctio Empedocli ta- bes videatur, ut e Plutarchi verbis patet, aqua vive mustum, putrefacte vinum vetus compa- 62 COMMENTARIUS rasse dicendus est. Quod nisi statuisse credere- tur, nequaquam ab Aristotele reprehensus es- set. Vss. 289-2398 : exstant apud Hippolytum αἵρεσ. ἔλεγχ- pag. 251 ed. Miller. Hujus verba sunt : τοιαύτη τις ἣ χατὰ τὸν ᾿Εμπεδοχλέα fjuiv f, τοῦ χό- σμου γένεσις xal φθορὰ χαὶ σύστασις ἐξ ἀγαθοῦ καὶ χαχοῦ συνεστῶσα φιλοσοφεῖται" εἶναι: δέ φησι χαὶ νοητὴν τρίτην τινὰ δύναμιν, ἣν xal ἐχ τούτων ἐπινοεῖσθαι δύνασθαι, λέγων ὧδέ πως. εἰ γὰρ xA. Sed ex lioc llippolyti testimonio nihil ad Empedoclis sen- tentiam illustrandam colligi licet. Vs. 298 serva- tus est etiam a Sexto Empirico adv. Math. VIII, 286 : 6 δὲ Ἐμπεδοχλῆς ἔτι παραδοξότερον πάντα ἠξίου λογικὰ τυγχάνειν, καὶ οὐ ζῶα μόνον ἀλλὰ χαὶ φυτά, ῥητῶς γράφων" πάντα γὰρ χτλ. Extrema sic. expo- nenda sunt, ut philosophum mentem a sensu non distinxisse perhibeamus. Vs. 289. si γὰρ χτλ.] In cod. legitur εἰ γὰρ xat ἐν σφαδίνησιν ὑπὸ πραπίδεσιν ἐρείσας. Millerus pro xai ἐν substituit xév; idem pro σφαδίνησιν posuit c9222v75w. Paulo rectius Schneidewinus Philol. VÍ p. 165 σφ᾽ ἀδινῆσιν et πραπίθεσσιν scripsit. At fortiore medicina opus videtur. Ego poetz ma- num restitui posse arbitror exarando : εἰ γὰρ ταῦτ᾽ ἀδινῆσι τορῶς πραπίδεσσι νοήσας. Similiter ποῤῶς usurpatum est vs. 14/4 ἀλλὰ τορῶς τοῦτ᾽ ἴσθι. Vs. 290. εὐμενέως χτλ.] Cod. habet ἐποπτεύεις quod Millerus mutavit in ἐποπτεύης, Schneidewi- nus in ἐποπτεύσης. Vs. 291. ταῦτά τέ coi] Ita correxit Schneidewi- nus codicis scripturam ταῦτα δέ cot. Vs. 292. ἄλλα τε πόλλ᾽ ἀπὸ τῶν χεχτήσεαι) Óta liischelius emendavit et supplevit deperditarum vocum reliquias, que in codice comparent xu ...... Schneidewinus χατερχόμεν᾽ versui intulit, sed χατέρχεται Millerus qui etiam ἥξει proposuit. Vs. 293. ταῦτ᾽ ὀργὴ κατὰ φῶτας x4.] Exemplar manu exaratum ταῦτ᾽ eig ἔθος ἕχχστον praebet, quod quum ferri non possit a Millero in ταῦτ᾽ εἰς ἦθος ἕχαστον conversum est. Mihi vero haec correctio in qua Schneidewinus et Steinius ac- quieverunt nondum satisfacit. Nam ne de molesta ejusdem prope rei iteratione dicam (quid enim sibi vult ὅπη φύσις ἐστὶν ἑκάστῳ, postquam poeta ταῦτ᾽ εἰς ἦθος ἕχαστον dixit?) restitui quod sen- tentia requirit : ταῦτ᾽ ὀργὴ xxzX φῶτας. Vs. 294. εἰ δὲ σύ γ᾽ χτλ.] τάλλ᾽ olv. ἐπιρέξεις co- dex; γ᾽ ἀλλοίων ἐπορέξεαι emendavit Schneide- winus. ! Vs. 295. μυρία κτλ. δῆλα πέλονται--- μέριμναι cc dex; δείλ᾽ ἀπάλαμνα---μερίυνας Schneidewinus. Non male Steinius uugía δειλὰ πέλονται, τάτ᾽ ἀμ- δλύνουσι μερίμνας, sed requiritur δεινά, Cf. vs. 37. Vs. 296. ζῆν ἄφαρ x:.] σῆς cod.; ἴσ᾽ Schnei- dewinus. Recte Steinius ζῆν, qui etiam γῆν ten- tabat. Vs. 297. σφῶν αὐτῶν χτλ.] γέναν cod.; γένναν correxit Millerus. Idem γαῖαν parum probabiliter conjecit. Vs. 298. πάντα γὰρ ἴσθι χτλ.] Extrema in Hippolyti codice sic depravata sunt : xai yvo- ματοσισον, unde Millerus immemor loci Sextiani suspicatus est reponi oportere γνώματος ἰσχύν. Empedocleam locutionem νώματος αἶσαν servavit Sextus l. c. Cf. οὔδεος αἶσα vs. 322. Vs. 299. μειλιχίη τε χάρις κτλ.] erui ex his Plutarchi verbis (Sympos. IX p. 745, vol. VIII p. 971 ed. Reisk; pag. 910, 32 Dübn.) : ἄμουσον γὰρ f, dvdyxn, μουσικὸν δὲ fj πειθὼ xal Μούσαις φιλοδαμοῦσα πολὺ μᾶλλον, οἶμαι, τῆς Ἐμ- πεδοχλέους χάριτος στυγέει δύστλητον. Sturzius et Karstenius nihil nisi hzc posuerunt : (χάρις) στυγέει δύστλητον ἀνάγκην, rejecta Scaligeri con- jectura δύσληστον, Steinius (χάρις) Μούσαις ἔμφυλος στυγέει δύστλητον ἀνάγχην. Sed opus est cautione, Quippe in quibusdam codicibus non omnia vi- dentur legi quae in. vulgatis Plutarchi exempla- vibus exstant. Sic enim Xylander : « Aliena enim est a Musis Necessitas, amica iis Suada qua multo magis, puto, quam Gratia Empedoclis intolera- bilem odit Necessitatem. » Apparet eum vocem φιλοδαμοῦσα non exprimere, cujus loco fuerunt qui ἐμφιλοδαμοῦσα vel φίλον: διὸ Μοῦσα exarari vellent. Neutrum doctorum hominum commen- tum nobis probatur apud Plutarchum rescriben- tibus ἐμφιληδονοῦσα. Apertum vero hoc vocabulum Plutarcheum esse , non Empedocleum , multoque plura Steinium quam e Plutarchi testimonio cogi licet Empedocli donasse. Si quis versum com- ponere velit, non impedio quominus cum Sturzio comment. p. 596 scribat : ἱμερόεσσα χάρις στυγέει δύστλητον ᾿Ανάγχην, vel quod mihi in men- tem venit μειλιχίη τε χάρις στυγέει δύστλητον ᾿λνάγχην, Cacterum χάρις Karstenio. eadem quae qx videtur, quod an pro explorato habendum sit nescio, Amicitia sallem non aversatur Neces - sitatem , ut quz ipsam cogat Discordiz cedere, sed pariter atque Discordia Necessitati paret. Certe Empedocles in conjuncta utriusque actione necessitatem inesse vult. Cf. Plutarch. de Anim. procreat, p. 1026 D, vol. X pag. 252 seq. ed. Reisk. : ἀνάγχην, ἣν εἱμαρμένην οἱ πολλοὶ καλοῦσιν, ᾿Εμπεδοχλῆς δὲ φιλίαν 61.00 xal νεῖκος. Vs.300-302. τοῦτο υὲν ---ναιετάουσαν] habet Plu - tarchus Sympos. I p. 618, vol. VIIE p. 443 ed. IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 63 Reisk. : xal τὸν θεὸν ὁρᾷς οὐ πανταχοῦ τὸ πῦρ ἄνω τάττοντα xal χάτω τὴν γῆν, ἀλλ᾽ ὡς ἂν al χρεῖαι τῶν σωμάτων ἀπαιτῶσι, τοῦτο μὲν ἐν xov att θαλασσο- νόμοις βαρυνώτοις, ναὶ μὴν χηρύχων τε λιθοῤῥίνων χελύων τε. φησὶν 6 ᾿δμπεδοχλῆς,, ἔνθ᾽ ὄψει χτλ., οὐχ ἣν ἡ φύσις δίδωσι χώραν, ἀλλ᾽ ἣν f, πρὸς τὸ χαινὸν ἔργον ποθεῖ σύνταξις, ταύτην ἔχουσαν. Duos po- steriores citat idem de Fac. orb. Lun. pag. 927, vol. IX p. 667 ed. leisk. : οὐδὲ τοῦ πυρὸς τὸ μὲν ἄνω περὶ τὰ ὄμματα ἀποστίλθον χατὰ φύσιν ἐστί, τὸ δ᾽ ἐν χοιλία xai χαρδίᾳ παρὰ φύσιν, ἀλλὰ ἕκαστον οἰχείως xai χρησίμως τέταχται' ναὶ μὴν χηρύχων τε λιθοῤῥίνων χελύων τε xal παντὸς ὀστρέου φύσιν, ὥς φησιν "Eune- δοχλῆς χαταμανθάνων, ἔνθ᾽ ὄψει κτλ. Ex his Plu- tarchi verbis sequitur elementa in corporibus non semper suum propriumque locum tenere, velut ignem superiores partes, terram inferio- res , sed ita esse disposita uti cujusque corporis usus postulet. Huic praecepto consentanei sunt tres quibus utitur Empedoclis versiculi. Ante verba ἔνθ᾽ ὄψει x:À. nescio quid excidisse ait Reiskius in Plutarchi Symp. l. c. Quod. Karste- nius dicit Plutarchum altero loco lacunam quasi explere verbis xai παντὸς ὀστρέου φύσιν χαταμαν- θάνων, id mihi non persuasit. Est enim ista Plu- tarchi , non Empedoclis oratio. Mihi nullus desi- derari versus videtur, quamquam tres hi de quibus agitur emendatione egent. Quocirca non astipulamur Steinio etiam post βαρυνώτοις deesse aliquid contendenti scribentique μαινῶν χηρύχων τε xzÀ. ubi Xylander conjectaverat xai μὴν χηρύ- xov, Requiritur enim quod edidi xai ἐπὶ χηρύχων. Sic ἐπὶ genitivo junctum szepenumero idem valere quod ἐν nota res est. Utramque voculam in eadem sententia copulat Demosthenes Olynth. I init. : ἐπὶ πολλῶν μὲν ἄν τις ἰδεῖν, ὦ ἄνδρες ᾿Αθηναῖοι, δοχεῖ μοι τὴν παρὰ τῶν θεῶν εὔνοιαν φανερὰν γενομένην τῇ πόλει, οὖχ ἥχιστα δὲ ἐν τοῖς παροῦσι πράγμασι. Neque poete hunc usum spreverunt. Eurip. Melanipp. fragm, XXII p. 743 ed. Wagn. : οἵτινες μὲν ἐπὶ co- φῶν ἀχάλιν᾽ ἔχουσι στόματα, 1. e. qui in sapientibus viris (commemorandis et perstringendis) impu- denti ore utuntur. In fine versus exemplar Al- dinum itemque Basileense de Fac. Lun. exhibent χελωνῶν τε, cujus loco Karstenio przeunte τε )ε- λωνῶν vulgavi. Cum Empedocleo dicto comparavit Xylander illud quod extat apud Herodot. 1, 47 χραταιρίνοιο χελώνης. Similiter de his rebus judicat Aristoteles de Gen. Anim. lll, 11 : $ τῶν ὀστραχο- δέρμων γίνεται φύσις » χύχλῳ μὲν τοῦ γεώδους σχλη- Εὐνομένου xal πηγνυμένου τὴν αὐτὴν πῆξιν τοῖς ὀστοῖς καὶ τοῖς χέρασιν . . . . . ἐντὸς δὲ περιλαμανομένου τοῦ τὴν ζωὴν ἔχοντος σώματος. Cf. idem de Partibus Anim. IV, 7. Vs. 303-304. αὐτὰρ ἐχίνοις χτὰ | Plutarchus de Fortuna. p. 98, vol. VI p. 371 : τὰ μὲν γὰρ (τῶν ἀλόγων) ὥπλισται κέρασι xat ὀδοῦσι καὶ κέντροις" αὖ- τὰρ ἐχῖνος, φησὶν ᾿Εμπεδοχλῆς, ὀξυδελὴς δέ τε νώτοις ἐπιπεφρίχασι. Verba edidí ut leguntur in Vulcanii codice scripta, quem etiam Sturzius et Karstenius secuti sunt, Sed in eo przeterea τὰ δὲ νώτοις exstare dicitur, Xylander in suo aliam lectionem in mar- gine exaratam invenit, cujus nihil supererat prater extrema verba ἄχανθαι ἐπιπεφρίχασι, prae- οἶδα ut fit a glutinatore priore versus parte, Hinc ipse quidem conjicit : ἐχῖνος ὀξυθελής, νώτοισι δ᾽ ἄκανθ᾽ ἐπιπεφρίχασι, ut ὀξυδελὴς ad echinum refe- ratur aut ὀξυδελεῖς ad ἄκανθαι. At nihil verius ea scriptura quam Stephanus in Poes. phil. pag. 3o exhibet quamque Reiskius in Vulcanii membra- nis postea repperit. Eandem agnoscit Scaliger, hoc excepto quod pro ἐχίνοις habet ἐχίνῳ. Vs. 305. Κύπριδος x:X.] laudat Simplicius de Colo editus a Peyrono l. l. p. 28; corruptus le- gitur versus in ed. Ald. f. 128 b. Eundem versi- culum memorat Simplicius Phys. H, f. 74 b. Adde Schol. Arist. p. 507. a. ed. Brandis. Sim- plicius ostendens in mundi rebus non solam , ut quorundam ferebat opinio, discordiam dominari, sed amicitiam quoque sive Venerem, cujus prz- cipuz in formandis rebus naturalibus partes sint, cum aliis, tum hoc utitur exemplo, quod ad oculorum formationem refertur. Verba ὅτε Eb. πρῶτ᾽ ἐφύοντο per tmesin dicta sunt pro ὅτε πρῶτα ξυνεφύοντο, quum primum | coaluerunt, Peyronus posuit ξὺν πρῶτ᾽, Gaisfordius et Brandisius ξύμ.- πρωτ᾽ e cod. A. vulgarunt spreta codicis B. scri- ptura ξυμπρώταις et Taurinensis ξὺ πρώτ΄. Cate- rum ex iis quae apud Simplicium przcedunt verbis xai τὴν αἰτίαν λέγων τοῦ τοὺς μὲν ἐν ἡμέρα, τοὺς δὲ ἐν νυχτὶ χάλλιον ἐρᾶν, Κύπριδος, φησὶ, κτλ. non multum lucis huic versui affulget. Vs. 306. Plutarch. Sympos. p. 683 : τοῦ ἀνδρὸς (Etexe8.) οὐ καλλιγραφίας £vexa τοῖς εὐπροσωποτάτοις τῶν ἐπιθέτων ὥσπερ ἀνθηροῖς χρώμασι τὰ πράγυατα γανοῦν εἰωθότος, ἀλλ᾽ ἕχαστον οὐσίας τινὸς ἢ δυνάμεως δήλωμα ποιοῦντος " οἷον, ἀμ φιδρότην χθόνα, τὸ τὴν ψυχὴν περιχείμενον σῶμα" xat νεφεληγερέτην τὸν ἀέρα, xal πολυαίματον τὸ ἧπαρ. ^ Vss. 307-312 ἣ πολλαὶ — ἐξεγένοντο] e Taurinensi Simplicii codice protulit Peyronus p. 46; corrupti habentur in ed. Ald. f. 144 b. Exstant etiam apud Gaisfordium p. XLIV et in Scholl. Arist. p. 512 a. ed. Brandis. Primum horum versuum 7, πολλαὶ xzÀ. allegat Aristoteles de Coelo Ill, 2 pag. 300 b. ed. Bekker; idem de Anima III, 6 p. 430 a. his subjunctis ἔπειτα συντίθεσθαι τῇ φιλία ; idem de Gener. Anim. I, 18 pag. 722 b. ed. Bekker. 64 COMMENTARIUS ὥσπερ γὰρ xal με εγάλα ὁ ὄντ᾽ ἀδύνατον διεσπασμένα σώ- bou: xai ἔμψυχα εἶναι, χαθάπερ ᾿Εμπεδοκλῆς γεννῷ, ἐπὶ τῆς φιλότητος λέγων, ἣ πολλαὶ χτλ. εἶθ᾽ οὕτως συμφύεσθαί φησιν" item alii, ut Simplicius de An. f. τὸ a5 in Categ. f. 85 b; Philoponus de An. lit. Q. p. 15; "Tzetzes in Lycophr. verss. 507, 711. Referuntur hec cum sequentibus ad ani- mantium ortum, Primum singula membra exorta esse fingit, deinde his membris huc atque illuc perlatis et inter se mixtis corpora exstitisse sibi persuasit. Haud scio an commentum istud repe- tendum sit ab eo quod in bestiolis quibusdam animadvertitur, quarum mance prinio imper- fecteque formae paulatim absolvuntur. Cf. Dio- dor. I, 10; Lucret. V, 835; Virgil. Georg. IV, 308 seqq. Ovidius Metam. I, 422 seqq. Lectio variat. Nam apud Aristotelem de Colo l. c. legitur ὡς πολλαὶ, de Anima 7, πολλῶν, de Animal. Ge- nerat, 5 πολλαὶ, apud Simplicium de Coelo ἢ πολλαὶ, apud Philoponum πολλῶν, apud Tzetzem denique utroque loco ὡς πολλῶν. Sed πολλῶν depravatum esse patet; siquidem multa capita que nullius- dum corporis essent in lucem prodiisse Empedo- cles ait. Vss. 308-309. γυμνοὶ δ᾽ ἐπλάζοντο x1X.] Gais- fordiusomittit2', quod agnoscit Brandisius Schol. Arist, l. c. et cod. Taur. ubi tamen ut in Oxon, A. vitiose ἐμπλάζοντο scriptum est. Porro ot ἐπλα- νᾶτο Gaisfordius, Peyronus, Drandisius, cujus loco "Taurinensis, quem Karstenius sequitur, οἷα πλανᾶτο exhibet. Cf. Lucretii versus infra appositi. Vss. 310-312. αὐτὰρ ἐπεὶ χατὰ μεῖζον x1).] Sim- plicius ]. c. : ἐν ταύτη οὖν τῇ καταστάσει μουνομελῇ ἔτι τὰ γυῖα ἀπὸ τῆς τοῦ νείχους διαχρίσεως ὄντα ἐπλα- νᾶτο, τῆς πρὸς ἄλληλα μίξεως ἐφιέμενα " αὐτὰρ ἐπεὶ, φησί, χτλ. ὅτε τοῦ νείκους ἐπεχράτει) λοιπὸν f; φιλότης, ταῦτα τε χτλ. ἐπὶ τῆς φιλότητος οὖν ὃ ᾿Εμπεδοχλῆς ἐχεῖνα εἶπεν, οὐχ ὡς ἐπικρατούσης ἤδη τῆς φιλότητος, ἀλλ᾽ ὡς μελλούσης ἐπιχρατεῖν, ἔτι δὲ τὰ ἄμιχτα καὶ μουνόγυια δηλούσης. Ergo dispersa prius membra per Amicitiam coaluerunt. Verba ὅπη συνέχυρσεν ἕχαστα laudat Simplicius etiam Phys. f. 73 b et 74 b (ubi pro ἕκαστα invenitur ἅπαντα) probans Empedocli multa forte et casu. gigni placuisse. €f. vss. 260 et 272. Ceterum pro membrana- rum scriptura διηνεχῇ cum Peyrono et Karstenio διηνεχὲς exaravi. In. "Taurinensi DB. librariorum errore exstat ἐξεγένετο; in eodem desideratur δαίμονι. Vss. 313-316. πολλὰ μὲν γυίοις] affert. /Elianus Hist. Animal. XVI, 29: ᾿Ἐμπεδοχλῆς ὃ φυσιχός φησι περὶ ζώων ἰδιότητος b ge xa ἐκεῖνο δήπου, ἡἰνεσθαί τινα GUu.9U7, xal χράσει p. 97 | μὲ ν διάφορα, ἑνώσει δὲ σώματος συμπλαχέντα. ἃ δὲ λέγει ταῦτά ἐστι. Infinitivos φύεσθαι οἱ ἐξανατέλλειν quos ver- sibus Empedocleis inseruit /Elianus, poetze verba suz orationi aptaturus , cum Karstenio in ἐφύοντο et ἐξανέτελλον mutavi. Scaliger inverso ordine ἀμφίστερνα καὶ ἀμφιπρόσωπα posuit. ᾿Εξανατέλλειν eadem potestate dicitur vs. 321. Pars quedam librorum /Eliani male ἀνδρόπρωνα et ἐξανατείνειν habet. Ante βουγενῇ ἀνδρόπρωρα subaudiendum τὰ μὲν, cui respondeat sequens τὰ δ᾽ ἔυπαλιν ; item ante μεμιγμένα rursus intelligendum ἄλλα δέ, Istud βουγενὴ ἀνδρόπρωρα celebratum in antiquo- rum scriptis. Cf. Aristot. Phys. I], 8 ejusque interpretes ad h. 1. 'Themistius f. 27 sq. Simplic. f. 86 b Philoponus lit. H. p. 13-16; Plutarchus adv. Colot. p. 1123; Theophylact. ep. 44. He- sychius : ἀνδρόπρωρος, ἀνδροπρόσωπον. Vide quae ibi a viris doctis notata sunt et qua ad v, ἀντί- πρώρον eruditi observarunt. Contrarium est illud Sophoclis "Trach. 12 ἀνδρείῳ χύτει βού- mptopoc. Vs. 315. μεμιγμένα τῇ μὲν χτλ.] ἀπ᾽ ἀνδρῶν recte dedit Jacobsius pro vulg. ὃπ᾽ ἀνδρῶν. Neque enim a viris generata dicendum erat, sed e virilibus membris composita. Pro librorum scriptura cxte- goi; Karstenius conjecit χλιεροῖς, Panzerbieterus διεροῖς, Bergkius στιδαροῖς, hic parum apte. In androgynum imprimis convenire videtur τρυ- φεροῖς, mollibus. Empedocli congruentia tradit Lucretius lib. V, 835 sqq. : multaque tum tellus etiam portenta creare conala est mira facie membrisque coorla : [remotum ; androgynum inter utrumque et utrumque δὲ utrimque orba pedum partim, manuum viduata vicissim , muta sine ore eliam, sine vultu ceca reperta. Vs. 317. εἰλίποδ᾽ ἀχριτόγυιχ] Plutarchus adv. Colot. P- 1123 (vol. X Ρ- 617) : ταῦτα μέντοι xal πολλὰ τούτων ἕτερα πραγικώτερα τοῖς Ἐμπεδοκλείοις ἐοιχότα τεράσμασιν, ὧν καταγελῶσιν, εἱλίποδα χριτό- χεια χαὶ Bovyevi ἀνδρόπρωρα χτλ. Reiskius Empe- doclem scripsisse conjecit χριοειδέα vel xpi mx , sed χριός primam producit. Rectius ἀχριτόχειρα vel ἀχριτόχηλα kmpedocleum vocabulum esse Karstenius suspicatus est. Mihi nulla littera ad- dita ἀκριτόγυνα membris. indiscretis veponendum videtur. Quum vero εἰλίποδες 1. e. /'exrpedes non modo boves a veteribus dicantur, sed mulieres etiam ab Eupolide apud Atheneum lib. VII p- 286. B, propterea quod lente et quasi flexis pe- dibus incedant, hoc quoque versus fragmentum superiori, in quo de androgynis agitur, adjun- gendum existimavi, Huc accedit quod ἀχριτόγυια sic intelligi lieet, ut γυῖα de muliebribus inter- IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 65 pretemur. Cf. Hom. hymn. in Merc. vs, 20 et Co- raen ad Theophrast. Charact. pag. 22. Vss, 318-325 servavit Simplicius Phys. I f. 86 b. : εἰπόντος δὲ τοῦ ᾿Εμπεδοχλέους ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν Φυσιχῶν πρὸ τῆς τῶν ἀνδρείων χαὶ γυναιχείων σωμάτων διαρθρώσεως ταῦτα τὰ ἔπη, νῦν δ᾽ ἄγ᾽ ὅπως ἀνδρῶν χτλ. ταῦτα οὖν εἰπόντος ᾿Εμπεδοχλέους ἐφί- στησιν (ὁ ᾿Αριστητέλης) ὅτι καὶ αὐτός, ὡς ἔοιχε, σπέρμα πρὸ τῶν ζώων γεγονέναι φησί. xal τὸ οὐλοφυὲς μὲν πρῶτα παρ᾽ αὐτοῦ εἰρημένον σπέρμα ἦν οὕπω μελέων ἐρατὸν δέμας ἐμφαῖνον. Statuit igitur principio re- rum , antequam exstitisset humana progenies, e terra prodiisse informia quzdam hominum si- mulacra eaque promiscua i. e. nullo sexus dis- crimine notabilia, postea vero utrumque sexum discretum esse. Vss. 318-320. νῦν δ᾽ ἀγ᾽ — à3o iov] Pro ὅπως Scaliger non recte ὅσους posuit. Panzerbieterus nulla necessitate subactus ἐννυχίους in ἐμμυχίους convertit. Nam etsi rudes illae hominum forme eterrz visceribus eduntur, tamen quia e tenebris in lucem emergunt, tamquam noctis propago, nocturnz vocantur. ὅρπηχες, proprie surculi, nominantur liberi vel proles, qua significatione usitatiora sunt ἔρνος, θάλος et alia vocabula, Cf. Valcken. in Eurip. Pheen. vs. 88. χρινόμενον πῦρ est ignis dum separatur a reliquis elementis, flamma e pristina rerum compage secedens et patefactis terrae faucibus prorumpens. Itaque non erat quod Karstenius ὀρνύμενον πῦρ scriberet. Caeterum nullum hic video de quo Sturzius et Karstenius loquuntur Veneris ardorem. Uterque male Empedoclis verba sic interpretatur, ut poetam tradere dicat, quomodo nocturno coitu liberi gignantur. Vs. 32 1. οὐλοφυεῖς xz. | Spectat hoc Empedoclis dictum Aristoteles Phys. lI, 8 p. 270 D : ἀνάγχη σπέρμα γενέσθαι πρῶτον, ἀλλὰ μὴ εὐθὺς τὰ ζῶα" καὶ τὸ οὐλοφυὲς μὲν πρῶτα σπέρμα ἦν. Accipitur autem οὐλοφυὲς de eo quod matura totum sive integrum est. Quamobrem τύποι οὐλοφυεῖς intelligenda in- tegra hominum simulacra in quibus nulla sexus diversitas notatur, sed quz maribus zque ac fe- minis communia babentur. Quid? quod ipse Aristoteles de Partt. Anim. IV, 12 pronas supi- nasque corporis partes et thoracem, quae in quadrupedibus discretz sunt, in avibus indis- cretas esse dicens hac ipsa utitur voce. Ait enim τὰ δὲ πρανῇ τοῦ σώματος χαὶ τὰ ὕπτια, xal τὰ τοῦ χαλουμένου θώραχος ἐπὶ τῶν τετραπόδων, ὁλοφυὴς ὃ τόπος ἐπὶ τῶν ὀρνίθων ἐστίν. Quum vero rudes illae figure prima generis humani exempla et origo essent, Aristoteles Phys. l. c. τὸ οὐλοφυὲς exponit σπέρμα. In eandem sententiam Simplicius l. c. : εἰ PHILOS. GREC. δὲ τὸ (οὐλοφυὲς) σπέρμα ἦν, θαυμαστῶς μοι δοχεῖ τὸ οὐλοφυὲς αὐτῷ ἐπιπρέπειν" οὐλοφυὲς γὰρ χυρίως ἐκεῖνό ἐστιν, ὃ, xa0' ὃ ἔστιν, αὐτὸ πᾶν ἐστιν ὅπερ ἂν ἐστιν (leg. 3), μήπω γενομένης ἐν αὐτῷ διαχρίσεως. Phi- loponus in Phys. 1. 1. lit. H, p. 16 : x«l αὐτὸς δὲ, φησὶν (ὁ ᾿Αριστοτέλης), ὁ ᾿Εμπεδοχλῆς τὸ οὐλοφυὲς πρῶτόν φησι γενέσθαι" τοῦτο δὲ οὐδὲν ἄλλο σημαίνοι ἂν αὐτῷ ἢ τὸ σπέρμα συνεστραμμένον xa ὅλως ἅμα ἔγον ἐν ἑαυτῷ τοὺς λόγους τοῦ φυομένου. παρὰ γὰρ τὸ τὴν τοῦ ὅλου φύσιν περιέχειν, τὸ ὁλοφυὲς αὐτῷ χέχληται. Ab humani generis primordiis qualia fingit Em- pedocles multum distat Platonicum illud com- mentum in Sympos. p. 189 sq. cujus mentionem movet Karstenius. Major est loci Empedoclei cum Lucretii verbis similitudo. Vid. ad vs. 315. Vs. 322. ὕδατός τε xal οὔδεος] οὔδεος quod sen- tentia postulat primus vulgavit Sturzius pro membranarum scriptura εἴδεος. Nam e Plutarchi loco de Plac. phil. V, 19 ubi legitur ἐκ γῆς καὶ ὕδατος apparet hic restituendum esse οὔδεος. Fal- litur autem Simplicius sua interpretatione εἴδεος firmare studens : τὸ οὐλοτυὲς μὲν. . . . . σπέρμα ἦν, οὕπω μελέων ἐρατὸν δέμας ἐμφαῖνον, διότι ὕδωρ μὲν ἦν ἐνεργεία ὑγρὸν ὄν, δυνάμει δὲ τὸ εἶδος τοῦ ἀνθρώπου. Vs. 323. τοὺς μὲν πῦρ χτλ.} Ignis sub terra la- tens quum ad sui simile tenderet superioresque peteret regiones, sublimes rapuit res usque adhuc occultas suaque vi effecit, ut omnia e telluris gremio enascerentur. In his nominatim hominum simulacra commemorat Empedocles. Quum vulgo legeretur ἀνέπεμπε θέλον πρὸς ὅμοιον, recte Karste- nius dedit ἀνέπεμπ᾽ ἐθέλον πρὸς διλοῖον. Vs. 325. οὔτ᾽ ἐνοπὴν χτλ.] Vulgatam οὔτ᾽ αὖ male mutavit Karstenius in οὔτ᾽ οὖν, offensus tautolo- gia; sequitur enim ἐπιχώριον ἀνδράσι γῆρυν. Lo- cum sanavit Steinius e duobus codicibus a Dran- disio excussis, quorum alter (P. r.) omittit αὖ et exhibet 45v pro yzguv, alter (P. 2) versum sic depravatum continet : οὔτ᾽ ἐνοπὴν οἵα τ᾽ ἐπιχωρίοις ἀνδράσι γύων. Hinc manifestum est scribi oportere ἐπιχώριον ἀνδράσι γυῖον. Cf. ad vs. 317. Sine dubio Empedocli placuit, defuisse istius etatis homi- nibus membra genitalia, quum hzc de eo prodat Plutarchus de Plac. phil. V, 19 : Ἐμπεδοχλῆς τὰς πρώτας γενέσεις τῶν ζώων xai φυτῶν μηδαμῶς ὅλο- χλήρους γενέσθαι, ἀσυμφυέσι δὲ τοῖς μορίοις διεζευγμέ- νας" τὰς δὲ δευτέρας, συμφυομένων τῶν μερῶν εἰδω- λοφανεῖς" τὰς δὲ τρίτας, τῶν ἀλληλοφυῶν" τὰς δὲ τετάρτας, οὐκ ἔτι Ex τῶν ὁμοίων, οἷον ἐκ γῆς xai ὕδατος, ἀλλὰ δι᾽ ἀλλήλων ἤδη,, τοῖς μὲν πυχνωθείσης τῆς τροφῆς, τοῖς δὲ τῆς εὐμορφίας τῶν γυναιχῶν ἐπερεθισμὸν τοῦ σπερματιχοῦ χινήματος ἐμποιη- σάσης. 66 COMMENTARIUS Vss. 326-327 ἀλλὰ διέσπασται xzÀ.] Aristoteles de Generat. animal. I, 18 p. 722 b. ed. Bekker. : φησὶν (ὃ Ev. πεδοχλῇς) ἐν τῷ ἄῤῥενι χαὶ τῷ θήλει οἷον cóu6ohow ἐνεῖναι, ὅλον δ᾽ ἀπ’ οὐδετέρου ἀπιένα!. « ἀλλὰ διέσπασται μελέων φύσις ἡ μὲν ἐν ἀνδρός. » ]b. IV, 1 pag. 746 b. : οὔτε γὰρ. διεσπασμένον ἐνδέ- μεται τὸ fati τοῦ σπέρματος εἶναι, τ θήλει τὸ δ᾽ ἐν τῷ ἄῤῥενι, καθάπερ 'E Wu ἧς φησιν εἰπών: « ἀλλὰ διέσπασται μελέων φύσις f, uiv ἐν dv- δρός. » Verba 5, δὲ γυναιχὸς adjicit Philoponus Comment. in h.l. f. 81 b : ἔλεγεν ὅτι διέσπασται ἢ μὲν ἐν ἀνδρὸς ἣ δ᾽ ἐν γυναικός. Idem de Anim. gen. I f. 16 a. ait : εἰπὼν δὲ (6 Ἀριστοτέλης) « ἀνδρὸς » οὐχ ἀπέδωχε τὸ ἣ δ᾽ ἐν γυναιχός. Vs. 326 ἐν utroque loco omittit cod. z apud Bekkerum. Panzerbieterus qui φύσιν hic γένεσιν esse statuit, legendum conjicit 7 μὲν ἀπ᾽ ἀνδρὸς xc). sensu bono : membrorum generatio duplex et quasi edis- tracta est, ita ut partim a viro, partim a Jemina proficiscatur. At obstat Galeni locus quo res imprimis illustratur. Namque ille de Semin. M, 7 hac de Empedocle prodit : ὃ ᾿Ἐμπεδοχλῆς διεσπά- συ. Y 0 μεν ἐν τῷ 5 ouv ἡ μὲν ἐν σθαι φησὶ τὰ τοῦ γεννηθησομένου μόρια, χαὶ τὰ μὲν ἐν τῷ τοῦ ἄῤῥενος σπέρματι, τὰ δ᾽ ἐν τῷ τῆς θηλείας περιέχεσθαι" χαὶ αὐτῆς γε τῆς ᾿Αφροδισίου συμπλοχῆς ἐντεῦθεν γίνεσθαι τοῖς ζώοις τὴν ἐπιθυμίαν, ὀρεγομένων ἀλλήλοις ἑνωθῆναι τῶν διεσπασμένων μορίων. Hinc efficitur ἐν praepositionem servandam esse, membrorum autem φύσιν ad sexus diversitatem relatam potius naturam ab Empedocle vocari, Vs. 325 ἐν omissum a Karstenio post γυναικὸς posuit Steinius, quem secutus sum. Conjunxit Sturzius hos cum verss. 329 et 330 apud Ari- stotelem unius pagine intervallo disjunctis, quos tamen Philoponus οὐκ ἀπὸ τῶν ἐφεξῆς ἀλλήλοις ὄντων στίχων, ἀλλὰ πόῤῥω ἀπ᾽ ἀλλήλων fuisse te- statur. Vs. 328. τοὺς δέτε xx). ] Plutarchus Qu. N. pag. 917, vol. IX p. 631 ed. Reisk. : τὸ συντρέφεσθαι xot συναγελάζεσθαι τὰ θήλεα τοῖς ἄῤῥεσιν ἀνάμνησιν ποιεῖ τῶν ἀφροδισίων xal συνεχχαλεῖται τὴν ὄρεξιν" ὡς ἐπ᾽ ἀνθρώπων ᾿᾿μπεδοχλῆς ἐποίησε, τῷ δέ τι xol πόθος εἴτε διὰ πέψεως ἀμμιίσγων. Quotidiana igitur marium et feminarum consuetudine Veneris de- siderium in bestiis excitari ait Plutarchus. Si- mile quid Empedoclem de hominibus prodidisse scribit; sed versus ejus ita corruptus est, ut dif- ficile sit eum in integrum restituere. Itaque varize ἃ viris doctis proposilze sunt conjecturze, Wyt- tenbachius enim legi voluit τοὺς δέ τε xoi πόθος εἶλε δύ ὄψεως ἄντ᾽ ἀναμίσγων, Karstenius τῷ δ᾽ ini καὶ πόθος εἶσι (sive ἦε) Ov ὄψιος ἄντ᾽ ἀΐσσων, Pan- zerbieterus τὼ δέ τε xal πόλος εἷλε δι᾿ ὄ ὄψιος à ἄμῳυι- μνήσχων, Steinius τῷ δ᾽ ἐπὶ x«i πόθος ἦλθε δι᾽ ὄψιος ἀμιιχθέντι, sed sententia flagitare videtur : τοὺς δέ τε xol πόθος εἷλε OU ὄψιος ἀμμιχθέντας. Vss. 329 - 230. ἐν δ᾽ ἐλύθη --ἀντιάσαντα] Aristo- teles de Gener. Animal. I, 18 p. 723 a. ed. Bek- ker. : πρὸς δὲ τούτοις εἰ τὸ θῆλυ χαὶ τὸ ἄῤῥεν ἐν τῇ χυήσει διαφέρει, χαθάπερ ᾿μπεδοχλῆς λέγει" ἐν δ᾽ ἐχύθη χτλ. Patet hoc. fragmentum ad sexus dis- crimen explicandum pertinuisse; sed quomodo orationem conformarit Empedocles dictu difficile est. Lectio non variat nisi quod Bekkeri cod. S. male pro ἐχύθη habet ἐλύθη et Philoponus pro ἡ τὰ μὲν olim τὰ δὲ exaratum fuisse testatur. ld autem efficitur ex ejus interpretatione : ἐν δ᾽ ἐχύθη καθαροῖσι" τὸ δὲ ἄῤῥεν γχέεται ἤτοι συνίσταται ὑπὸ καθαρωτέρων xat θερμοτέρων αἱμάτων. τὰ δὲ τε- λέθουσι γυναῖκες ψύχεος ἀντιάσαντα" τὰ δὲ τῶν αἱμάτων τελέθουσι xal γίγνονται γυναῖχες, Ψψυχθέντα. Bekkerus vulgavit τὰ μὲν, sed in veteribus quoque Aristo- telis editionibus exstat τὰ δέ, Neutrum Gaz: ante oculos fuit vertenti : funditur in puris mas, fe- mina frigore misto, quasi legerit : ἐν δ᾽ ἐχύθη xa- θαροῖς ἄῤῥεν, τελέθουσι γυναικῶν ψύχεος ἀντιάσαντα γένη. Quum vero Empedocles existimarit semen in calidiorem uteri partem infusum mares gignere, in frigidiorem feminas (vid. vs. 332), apparet ἐν δ᾽ ἐχύθη καθαροῖσι referri ad semen puris uteri locis (τόποις τῆς γαστρός) injectum, Scaliger Em- pedoclem scripsisse conjecit : ἐν δ᾽ ἐχύθη ταλάροισι, τὰ δὴ ..., Sturzius autem ἐγχέχυται θερμοῖσι" τὰ δ᾽ ἐκτελέθουσι γυναῖχες Ψύχεος ἀντιάσαντα. Reliqui in scriptura qualis a Bekkero edita est acquieverunt, sententiam emendare non ausi. Sed quis neces- sarium enuntiationis. Empedoclee membrum quod ad mares spectat ab Aristotele omissum esse sibi persuadeat? Quapropter pro τὰ μὲν vel τὰ δὲ suspicor restitui oportere ἄῤῥεν, deinde post ἀντιάσαντα requiri γένη (γυναιχῶν), quod Gaza obversatum fuisse dixi. ; Vs. 331r. λιμένας χτλ.Ἶ Schol. Eurip. Phomn. pag. 60o ed. Valck. ad vs. 18 μὴ σπεῖρε τέχνων ἄλοχα δαιμόνων Bia πῶς annotat : ᾿ἐμπεδοχλῆς ὃ φυσιχὸς ἄλλη ηγορῶν φησι σχιστοὺς λιμένας ᾿Αφροδίτης, ἐν οἷς ἣ τῶν παίδων γένεσίς ἐστιν. Ad metrum re- stituendum transpositis opus esse verbis Steinius vidit, quem secutus edidi λιμένας c. Ἂς Empedoclis placito lumen affert Galeni locus quem ad vers. 326 laudavi. Vss. 332-334. ἐν γὰρ θερμοτέρῳ---μᾶλλον] Gale- nus in Hippocrat. Epidem. IV, 2, T. IX p. 430: τὸ μέντοι ἄῤῥεν ἐν τῷ δεξιῷ μέρει τῆς μήτρας χυΐ- σχεσῦαι xal ἄλλοι τῶν παλαιτάτων ἀνδρῶν εἰρήχασιν 2. s ὃ δ᾽ Ἐμπεδοκλῆς οὕτως" ἐν γὰρ θερμοτέρῳ τὸ χατ᾽ ἄῤῥενα ἔπλετο γαίης χτλ. Ex his Galeni verbis satis intelligitur vulgatum γαίης mutandum esse ——Px(C(t(—M— € —Á—— SG IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 61 aut in μήτρης aut quod poetam magis decet γαστρός. Utrumque Sturzio jam in mentem venerat , qui -tamen a membranarum scriptura non recessit, Ego cum posterioribus editoribus γαστρός recepi. Ceterum non erat quod Steinius versum in hunc modum refingeret : ἐν γὰρ Meuoripo ἀῤῥεν δέμας ἔπλετο γαστρός, siquidem τὸ χατ᾽ ἄῤῥενα (χωρίον) recte ἃ Karstenio exponitur Jocus maribus desti- natus. Quare si hiatus vitandi causa pluraliter scribas τὸ xaz' ἄῤῥενας, locus sanus atque integer erit, Pro ἀνδρωδέστεροι Karstenius scribi jussit ἁδρομελέστεροι, qua correctione poetze verba non egent, Vs. 335. Aristoteles de insecabilibus lineis extr. pag. 972 b. ed. Bekker, : ἔτι ἡ γραμμὴ xat τὸ ἐπίπεδον ἄρθρα ἔσονται: ἀνάλογον γὰρ ἔχουσιν. ὅτι τὸ ἄρθρον διάφορόν πώς ἐστιν. διὸ xol ᾿Εμπεδοχλῆς ἐποίησε: διὸ δεῖ ὀρθῶς. Empedoclis dictum cor- ruptum esse indicio est Martianus Rota interpres hunc exhibens versum : Articuli constat semper junctura duobus. Hujus vestigiis ingressus Karstenius pag. 154 vatem Agrigentinum sic posuisse opinatus est : δοιῶν δὴ ἄρθρον μελέων x πήγνυται αἰεί, quamquam antea Sturzius pag. 416 rectius scri- pserat : ἐξ & 0 ἊΣ ὃ - ^ L. Til ic $ ἄρθροιν ὃξ δυοῖν xapmoc συντάσσεται αἰεί. Verum , nisi fallor, versus Empedocleus fuit : Y δοιῶν δ᾽ ἐξ ἄρθρων &pubc συμπήγνυται αἰεί. Vs. 336. μηνὸς ἐν ὀγδ. χτλ.] Aristoteles de Gener. Anim. IV, 8 p. 777 a. ed. Bekker. Ἐμ- πεδοχλῆς δ᾽ ἢ οὐκ ὀρθῶς ὑπελάμθανεν ἢ οὐκ εὖ μετή- νεγχε ποιήσας, ὡς τὸ γάλα μηνὸς ἐν ὀγδοάτου χτλ. σαπρότης γὰρ χαὶ πέψις ἐναντίον, τὸ δὲ πύον σαπρότης τίς ἐστιν, τὸ δὲ γάλα τῶν πεπεμμένων. Empedocles πύον λευχὸν pus album vocat lac matris, quod Aristoteli reprehensione dignum videtur. Ari- stotelis verba longa paraphrasi exponit Phi- loponus in h. l. f. rox B. Sed Empedoclem πέψιν et σῆψιν idem esse judicasse jam ad vs. 288 observavimus. : Vs. 337. γνῶθ᾽, ὅτι χτλ.] Plutarchus Quaest. Nat. pag. 96, vol. IX pag. 627, subjunctis his ver bis : οὐ γὰρ ζώων μόνον οὐδὲ φυτῶν οὐδὲ γῆς οὐδὲ θαλάσσης, ἀλλὰ χαὶ λίθων ἄπεισιν ἐνδελεχῶς πολλὰ ῥεύματα xal χαλκοῦ χαὶ σιδήρου. Spectat hic versus cum sequentibus ad rerum omnium incrementa, Declarat enim poeta , quomodo corpora crescant, alantur, senescant, minuantur. Quippecunctort um effluvia esse statuit, quibus aliud alii misceatur. Verum hanc mixtionem sic informat, ut similia appetant similia et cognata cum cognatis com- mercium habeant, Apud Plutarchum legitur γνοὺς et ἀπόῤῥοιαι, quz suadentibus Wakefieldio ad Lu- cret, HI, 517 et Niekio in Choeril. p. 181. recte karstenius in γνῶθ᾽ et ἀποῤῥοαὶ convertit. Vss. 338-539. Plutarchus Sympos. IV. p. 663, vol. VII p. 632 ed. leisk. : εἴτε γὰρ ἐξ ὁμοίων ἀνα - λαμόάνει τὸ οἰκεῖον ἣ φύσις xat εἰς τὸν ὄγκον αὐτόθεν ἣ ποιχίλη τροφὴ πολλὰς μεθιεῖσα ποιότητας ἐξ ἑαυτῆς ἑχάστῳ μέρει τὸ πρόσφορον ἀναδίδωσιν, ὥστε γίνεσθαι τὸ τοῦ ᾿Εμπεδοχλέους" ὡς γλυχὺ μὲν ἐπὶ γλυχὺ μάρπτε, πιχρὸν δ᾽ ἐπὶ πιχρὸν ὄρουσε, ὀξὺ δ᾽ ἐπ᾽ ὀξὺ, δαλερὸν δαλεροῦ λαδέτω, ubi "Turnebi codex ὀξὺ δ᾽ ἐπ᾽ ὀξὺ ἔβη, δολερὸν δολεροῦ λάθετ᾽ ὧδε. De cibis et nu- trimento item loquens Macrobius Saturn. lib. VII, 5 : Singula autem, inquit, ad sesimilitudinem sui rapere, testis est Empedocles. qui ait : óx γλυχὺ μὲν γλυκὺ μάρπτε y πιχρὸν δ᾽ ἐπὶ πικρὸν ὄρουσε" ὀξὺ δ᾽ ἐπ᾽ ὀξὺ ἔδη. dedu» δ᾽ ἐποχεύετο θερμῷ. Ma- crobium liquet poetze verba sic servasse, ut nulla vitii vel depravationis suspicio sit. Nam ne priora attingam, extrema θερμὸν δ᾽ ἐποχεύετο θερμῷ aptis- sime efferuntur. Nimirum ἐποχ εύειν quod vulgo de mare feminam ineunte dicitur, hoc loco latius patet, ut ἐποχεύεσθαι nihil sit nisi zisceri. Quo- circa cum Sturzio Macrobium secutus sum. Quum autem simile ad simile ferri Empedocles tradide- rit idque ipsum his versibus, si Macrobio fides, expresserit : non erat quod de solis gustibus eum loqui vellet Steinhartus Meletem. Plotin. pag. 60, rejectisque ultimis verbis θερμὸν δ᾽ &xoy sósco θερμῷ aliam excogitaret clausulam λάόε δ᾽ ἁλμυρὸν &- μυρὸν ὧδε. Improbande etiam czterz virorum doctorum conjecture e quibus Lobeckius Ῥηματ. pag. 201 δὲ 355 apud Macrobium scribi vult θερμὸν δ᾽ ἐπεχεύατο θερμῷ et apud Plutarchum δαλερὸν δαλερῷ δ᾽ ἐπεχεῖτο. Quis inauditum hoc vocabulum tueri potest? Nempe sapienter jam Xylander ad Plutarchi locum. notaverat, Empe- doclis versus ibi corruptos e Macrobio corri- gendos esse, nisi forte fieri potuit, ut philosophus δαλερὸν a δαλὸς titione poetice pro calido dixerit. At obstat « vocalis mensura quz ut in δαλὸς pro- ducitur (cf. Hom. Od. lib. V. 488; Hesiod. Op. et D. vs. 703), ita in δαλερός corripi non posset, si ejusmodi vocem a veteribus usurpatam esse con- staret. Nemo vero tali epitheto usus est. Qua- propter Leopardus Émendat. VIII, 10 ejus loco μαλερόν ut poneretur auctor fuit. Parum cogitate igitur Karstenius versui intulit δαλερὸν δαλερῷ δ᾽ ἐποχεῦτο, licet etiam ἐποχεῖτο et ἐπόχευεν propo- suerit, quorum posterius Steinio arrisit. Denique ne quis nodum in scirpo quarat, addo quemad- modum in priore versu dulcia amaris opponuntur, 5. 68 COMMENTARIUS sic in posteriore acuta calidis opposita de frigidis intelligenda videri. Siquidem hac translatione Horatius Carm. lib. I, 9, 4 gelu acutum dixit et ante eum Pindarus Pyth. I, 20 χιὼν ὀξεῖα, ubi in- terpres Graecus : ὀξεῖαν δὲ χιόνα φησὶν, ἤτοι παρὰ τὴν πυχνότητα τῆς χαταφορᾶς ἢ παρὰ τὴν Ψυχρότη- τα, ὅτι οἱ ἐφαπτόμενοι δικοιόν τι πάσχουσι τοῖς χεν- ; τουμένοις. Vss. 340-341. οἴνῳ ὕδωρ xz).| Philoponus in Aristot. de Generat. Anim. II f. 59 a. : ᾿Ἐμπεδοχλῆς ἐν ἅπασι τοῖς σώμασι τοῖς ὑπὸ σελήνην, οἷον ὕδασι. ἐλαίοις χαὶ τοῖς ἄλλοις εἶναι ἔλεγεν ἀναμεμιγμένους πόρους xal ναστά" xa τοὺς μὲν πόρους ἐχάλεσε χοῖλα, τὰ δὲ ναστὰ πυχνά. Καὶ ὧν μέν εἶσι τὰ ναστὰ χαὶ οἵ πόροι, τουτέστι τὰ χοῖλα καὶ πυχνά, σύμμετρα, ὥστε δύνασθαι δι’ ἀλλήλων χωρεῖν, τούτων ἔφασχεν εἶναι μῖξιν χαὶ χρᾶσιν, οἷον ὕδατος xxl οἴνου: ὧν δὲ ἀσύμ.- μέτρα, ἄμικτα ταῦτα εἶναι ἔφασχεν, ὥσπερ ἔλαιον xal ὕδωρ φησὶ γάρ- ὕδωρ οἴνῳ μᾶλλον ἐναρίθμιον, αὐτὰρ ἐλαίῳ οὐχ ἐθέλει. Quum verba que ex. Philopono attuli metro repugnent, Empedocles autem pe- nultimam vocis ὕδωρ syllabam modo corripiat, ut vs. 358, modo. producat, ut vs. 357, Sturzius edidit : ὀΐνῳ μᾶλλον ὕδωρ ἐναρίθμιον, αὐτὰρ ἐλαίῳ. Atqui ἐναρίθμιον quod valet adnumerandum vix quisquam dixerit de rebus quz vel coalescunt vel miscentur. Nam ne de aliis vocabulis loquar, imprimis hic exspectaveris ἄρθμιον quod eo sensu supra usurpavit Empedocles vs. 262. Qua re animadversa Karstenius scripsit ὕδωρ οἴνῳ μᾶλλον ἐνάρθμιον, αὐτὰρ ἐλαίῳ, Steinius vero οἴνῳ ὕδωρ μᾶλ- λον μὲν ἐνάρθμιον, αὐτὰρ ἐλαίῳ. At offendit compo- situm ἐνάρθμιον idoneaauctoritate destitutum. Hinc haud gravatim reposui : οἴνῳ ὕδωρ μᾶλλον πέλει ἄρθμιον, αὐτὰρ ἐλαίῳ. Exemplum hoc proposuit Empedocles , ut demonstraret , quomodo in con- cubitu semen utriusque sexus nunc concordare , nunc discordare soleat, interdum fetum gignat, alias sterile maneat : unde mulorum etiam steri— litatem explicare conatus est. Discimus hoce duobus Aristotelis locis, ubi effatum illud tangit de Gener. Animal. I, 18 p. 805 D t οὐ γὰρ δὴ οὐδὲ τοῦτο ἐνδέχεται λέγειν, ὡς (τὸ σπέρμα) τῇ καταχεράσει αὐξάνεται ὕστερον, ὥσπερ οἶνος ὕδατος προσεγχυθέντος. Cf. ibidem ἢ, $ p. 830 E; Theophrastus de Sensu c. 12 p. 651 ed. Schneid. Quod reliquum est istud οὐχ ἐθέλει subaudito συμμίγνυσθαι intelli- gendum. Diserte id ponit Plato Soph. p. 26» E : χαὶ μὴν ἕν γέ τι τούτων ἀναγκαῖον, ἢ πάντα ἢ μηδὲν ἢ τὰ μὲν ἐθέλειν, τὰ δὲ μὴ συμμίγνυσθαι. Notum verbi ἐθέλειν usum , quo etiam ad res inanimatas transfertur, cum alii illustrarunt , tum Stallbau- mius in Plat, Phedon. p. 102. D et de Rep. II p. 307 B. Vs. 342. βύσσῳ δὲ κτλ! Plutarchus de Orac. def. pag. 433, vol. VII p. 704 ed. Reisk, osten- dens alia aliis esse congruentia Empedocle uti- tur auctore. Hzc autem ejus verba sunt : ἄλλα γὰρ ἄλλοις οἰχεῖα χαὶ πρόσφορα, χαθάπερ τῆς uiv πορφύρας ὃ χύαμος, τῆς δὲ xóxxou τὸ νίτρον δοχεῖ τὴν βαφὴν ἄγειν μεμιγμένον" « βύσσῳ δὲ γλαυχῇς κρόχου καταμίσγεται, » ὡς ᾿Εμπεδοχλῆς εἴρηκε. Patet de- pravatas esse versus Empedoclei reliquias , ut difficile sit poete manum resituere. Ac Xylan- der quidem tentavit : βύσσῳ δὲ γλαύχοιο xpoxou χαταμίσγεται ἄνθος, Sturzius vero ita edidit: βύσσῳ δὲ γλαυχῇ τὸ xgOxou χαταμίσγεται ἄνθος, sed in Addendis mutata sententia scribi voluit : θύσσῳ δὲ γλαυχῇ χόχλου καταμίσγεται αἷμα. Dis- plicet in his conjecturis Plutarchez explicationis ab Empedoclea oratione discrepantia. Quis enim credat Empedoclem scripsisse χρόχου, Plutarchum xóxxou? Videtur autem poeta nihil nisi hoc dixisse, byssum nitro imbutam facile accipere et servare coccineum colorem, quoniam ambo, coccus et nitrum , nullo negotio commisceantur. Constat etiam. nitrum ad purpuram et quodvis tincturz genus adhibitum esse. Quz quum ita sint, Karstenius astipulante Steinio vulgavit βύσσῳ δὲ γλαυχῇ xóxxou χαταμίσγεται (ἄνθος). Ap- paret vero hic potius ξανθῇ quam γλαυχῇ requiri hoc sensu : « bysso autem flavze cocci flos atque ornamentum 1. e. coccineus color admiscetur. » Vss. 343-367. ὧδε δ᾽ ἀναπνεῖ---ἶσον ὀπίσσω Aristoteles de Respirationec. 7 pag. 473 b. ed. Bekker. hoc fragmentum servavit quo Empedo- clis de respiratione sententia continetur. Ait quidem Aristoteles, illum non distincte signifi- care, utrum de oris an de narium respiratione loquatur, sed ipse de naribus potissimum accipit, ut indicat ejus explicatio his versibus adjecta : ᾿Ευπεδοχλῆς. . . περὶ τῆς διὰ τῶν μυχτήρων ἀναπνοῆς λέγων, οἴεται περὶ τῆς χυρίας λέγειν ἄνα- πνοῖς. τὴν χυρίαν vocat eam quee fit per arteriam. In sequentibus vero paulo dubitantius loquitur, Ceterum interpretes antiqui non magis quam recentiores cardinem rei in voce ῥινῶν vs. 346 quam zasam interpretantur verti intelligentes totum locum ad narium respirationem referunt, Ab his omnibus discesserunt Lommatzschius et Karstenius contendentes Empedoclem nihil hic precipere de respiratione qua aliqua corporis parte per os vel nares fiat, sed de ea quae toto corpore per meatus animalibus contingit. Mihi ambo ista respirationis genera sic videtur hoc loco descripsisse philosophus, ut generatim illum respirandi modum qui toto fit corpore adumbret, sed de narium respiratione sigillatim disserat. Cosme ipn a | | IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 69 Juvat autem ipsius Aristotelis interpret tationem memorare : Γίνεσθαι δέ gnet τὴν ἀναπνοὴν xa ἐχπνοὴν διὰ τὸ φλέδας εἶναί τινας, ἐν αἷς ἔνεστι μὲν αἷμα, οὐ μέντοι πλήρεις εἰσὶν αἵματος, ἔχουσι δὲ πόρους εἰς τὸν ἔξω ἀέρα, τῶν μὲν τοῦ σώματος (leg. αἵματος cum Karst.) μορίων ἐλάττους, τῶν δὲ τοῦ ἀέρος μείζους " διὸ τοῦ αἵματος πεφυχότος χινεῖσθαι ἄνω xal χάτω, χάτω μὲν φερομένου, εἰσρεῖν τὸν ἀέρα xai γίνεσθαι ἀναπνοήν, ἄνω δ᾽ ἰόντος, ἐχπίπτειν θύραζε χαὶ γίνεσθαι τὴν ἐκπνοήν, παρειχάζων τὸ συμθαῖνον ταῖς χλεψύ- δραις. Similiter Plutarchus de Plac. phil. IV, 2» Empedoclis praeceptum proponit : Φερομένου τοῦ αἵματος ὡς πρὸς τὴν ἐπιφάνειαν xai τὸ ἀερῶδες ὃ τῶν ῥινῶν ταῖς ἑχυτοῦ ἐπιῤῥοίχις ἀναθλίδοντος, τὴν ἐχχώρησιν (leg. τῇ ἐχχωρήσει deleto xat) αὐτοῦ [τοῦ ἀέρος] γίνεσθαι τὴν ἐχπνοήν' παλινδρομοῦντος δὲ (τοῦ αἵματος) xai τοῦ ἀέρος ἀντ τεπεισαχθέντος εἰς τὰ διὰ τοῦ αἵματος ἀραιώματα, τὴν εἰσπνοήν᾽ ὑπομιμνή- σχει δὲ αὐτὸ ἐπὶ τῆς χλεψύδρας. Vs. 343-344. ὧδε δ᾽ ἀναπνεῖ----τέτανται] σύριγγας intelligit fistulas sive tubulos in summo corpore, quo nomine Aristoteles et ipse utitur de Respi- rat. c. 15 : Αἴτιον τοῦ μὲν ἀναπνεῖν ὁ πνεύμων σομφὸς ὧν καὶ συρίγγων πλήρης. Hic φλέδας τινὰς interpretatur, ut vidimus, sed exsangues venas vel potius non plenas sanguinis. Vss. 345-347. xai σφιν ἐπὶ στομίοις πυχναῖς χτλ.] lta recte hzc verba edidit Bekkerus , quum antea legeretur ἐπιστομίοις πυχνοῖς. Praeterea pro τέρθρα aliquot libri mendose τέθρα, pro φόνου plerique φανόν, qua vitia jam Stephanus sustulit. σφιν pertinet ad animalia , στομίοις ad σαρχῶν σύριγγας. δινῶν ἔσχατα τέρθρα Karstenius cum Lommatzschio cutis superficiem interpretatur, parum probabili- ter, Rectius hzc cum antiquis enarratoribus za- rium prominentem extremitatem esse dicas, i. e. nares in extremo corpore prominentes. Quocirca Leonicus simpliciter extremas nares vertit. Vss. 348-350. ἔνθεν ἔπειθ᾽ — ay. ἐχπνεῖ] ἀπαΐξη e membranis quibusdam vulgavit Bekkerus pro veteri scriptura ἐπαΐτη quz non recte opponeba- tur sequenti ἀναθρώσχη. χατανίσσεται Karstenius scripsit pro vulgato χαταδήσεται, quod ferri non potest, Neque enim de re futura agitur. Nonnulli codices habent χαταΐσσεται, vocabulum commo- dissimum nisi metrum obstaret. Deinde vs. 350 vulgo legitur εὖτε δ᾽ ἀναθρώσχει cujus loco Kar- stenius melius posuit ἀναθρώσχη. Cf. infra vs. 365. Vs. 351. χλεψύδρης παίζησι διιπετέος χτλ.] Olim scribebatur χλεψύδραις παίζουσα δι᾿ εὐπετέος χαλχοῖο mutatum a DBekkero codicum ope in χλεψύδρην παίζησι δι᾿ εὐπετέος χαλχοῖο. εὖτε uiv xcÀ. Codices partim χλεψύξραις, partim χλεψύδρην, sed requiri- tur χλεψύδρης. Prostat vero παίζησι participio παίζουσα quia verbo finito anacoluthon vitatur. Quod duo libri ambigue παίζουσι exhibent vix memorandum est. Pro vitioso δι᾽ εὐπετέος optime codices prabent id quod Bergkius conjecerat, διιπετέος. leciprocus ille aeris et sanguinis motus declaratur. similitudine clepsydr qua | puella ludit. Quales fuerint veterum clepsydrze cum ex hoc loco patet, tum ex aliis antiquorum testi- moniis. Vide Simplicium in Aristot. Phys. IV, 6 f. 151, b et de Col. II f. 127, b ed. Ald. cf. Schol. Aristot, ed. Drandis. p. 506 b. ^dde Hero- nis Alexandrini Pneumatica in Vett. Mathematico- rum operibus Parisiis 1693 fol. p. 145 et Petav. in Synesii Dionem p. 21. est ut vs. 173 αἴης "EL Vs. 354. οὐ τότ᾽ ἐς ἀγγοσδ᾽ dS x1^.] posui e Steinii conjectura ; quum in plerisque libris le- gatur οὐδετ᾽ et dy259', pauci. habeant οὐδ᾽ ὅτ᾽ vel οὐδ᾽ ὅτι, unde Bekkerus fecit οὐδ᾽ ὅγ᾽ ἐς ἄγγοσδ᾽ du 6ooc. Antea v ulgabatur οὐδέ γ᾽ ἐς ἄγγος E ἔτ᾽ Qu poc. Karstenius edidit οὐδέ τ᾽ ἐς ἄγγοσδ᾽ ὄμόρος. Vs. 357. πνεύματος ἐλλείποντος χτλ.] αἴσιμον h. l. idem valet quod χρήσιμον. Hesychius αἴσιμον " ἀγαθόν, συμφέρον, xal τὰ ὅμοια. Vocatur autem aqua utilis propterea quod in vita communi fre- quens erat clepsydrarum usus, in quas quotidie infundebatur. Licet etiam comparare Pindari (Olymp. l 1) illud : ἄριστον μὲν ὕδωρ, ubi Scho- liastes : τὸ μὲν ὕδωρ [ἄριστον] εἰς τὸ ζῆν, οὗ ἄνευ βιοῦν ἀδύνατον. Quod reliquum est quamquam ὕδα- τὸς αἶσα vs. 322 de certa aque quantitate dicitur, tamen hic αἴσιμον ὕδωρ ad certam aquze portionem quantam vas capiat non possis referre , siquidem optimorum scriptorum usus obstat. Neque vero eo sensu accepit Simplicius in Phys. lib. IV, 6 f. 151, b (Schol. Aristot. ed. Drandis. p. 380) : Τὰς χλεψύδρας ἐπιδειχνύντες, τουτέστι τοὺς ἅρπαγας, ὅταν μὲν ἔχωσιν ἀέρα. μὴ δεχομένας ὕδωρ, ἐχμυ- ζηθέντος δὲ αὐτοῦ (τοῦ ἀέρος), εὐθέως ἁρπαάζουσι τὸ ὕδωρ, xal οὐ πρότερον ἀφιᾶσι, πρὶν τὸν ἐπιπωματί- ζοντα τὴν ὀπὴν δάχτυλον ἀφελών τις, τῷ ἐξιόντι ὕδατι ἀνάλογον εἰσελθεῖν ἀέρα συγχωρήσει. Fallitur Kar- stenius ex hoc Simplicii loco colligens eum ἀνά- Aeyov ὕδωρ hic esse velle Empedocleum αἴσιμον ὕδωρ. Inest hoc magis in ipsa rei natura quam in Empedocleo vocabulo. Multo minus aptum est quod ex aliis libris petitum recepit Bekkerus αὔξιμον ὕδωρ. Vs. 358-360. ὡς δ᾽ αὕτως .--ἐρύχει] Priores edi- tiones ἔχη quod ex epicorum poetarum usu re- stituit jam Karstenius. Dekkerus vulgavit ἔχει nulla lectionis varietate memorata, Porro χάτα 70 COMMENTARIUS cum eodem Karstenio pro χατὰ posui, quia verbo £y jungendum est. Deinde βροτέῳ χροΐ retinui ce manu intelligens spreto interpretamento χερὶ quod ex uno codice enotavit Bekkerus. Sequentia vulgo sic scribebantur : αἰθὴρ δ᾽ ἐχτὸς ἔσω χτλ. Sed quum hic versiculus apodosin contineat przcedentium, deleta opus fuit particula δὲ quam primus omisit Karstenius. Vs. 363. αἴσιμον ὕδωρ hic quoque servavi , ut vs. 355; Bekkerus αὔξιμον. Vs. 364 sq. Pro χλαδασσόμενον Lobeckius Pa- thol. p. 89 injuria χλυδασσόμενον exarandum esse statuit neglecta Hesychii glossa : χλαδᾶσαι" σεΐσαι, unde suspicari licet χλαδϑν et χλαδάσσειν de vehe- menti motu dictum eamdem prope vim habuisse. Quod versum claudit διὰ γυίων jam restituit Ste- phanus expulsa falsa scriptura plurimorum co- dicum δι᾿ ἀγυιῶν, Hujus autem emendationem paucorum librorum auctoritate in quibus διὰ γυίων, γύων vel γυῶν est, firmatam invenit Bek- kerus. Membrana omnes in ὅππότε ἐπαΐξειε con- spirant, sed ut vs. 348 quorumdam codicum lectionem &zat£z merito pratulit Bekkerus vul- gate ἐπαΐξη propter verbum oppositum dva- θρώσχη : ita etiam hic ἐπαΐξειε in ἀπαΐξειε mutari oportuit, quoniam idem vocabulum altera ex parte respondet. Correctionem hane a Steinio propositam recepi. Vs. 366. αἰθέρος εὐθὺς ῥεῦμα χτλ.} Ita Bekkerus e quattuor codicibus edidit; reliqui pro αἰθέρος habent ἕτερον, veteres editiones θάτερον quod mirum est Karstenio placuisse. Nam post inter- jectam longam comparationem quis non videt aeris vocabulum repetendum perspicuitatis causa fuisse? Vs. 367. εὖτε δ᾽ ἀναθρώσχη xcÀ.] scripsi cum Bekkero ; libri partim ἀναθρώσχη partim ἀναθρώ- ὅχοι vel ἀναθρώσχει. Vs. 368. χέμματα χτλ.] Plutarchus Qusest, nat, Ρ- 917; vol. X p.642 ed. Reisk. : Πότερον af χύνες, ὥς φησιν ᾿Εμπεδοχλῆς, χέμματα θηρείων μελέων μυ- χτῆρσιν ἐρευνῶσαι τὰς ἀποῤῥοίας ἀναλαμδάνουσιν, ἃς ἐναπολείπει τὰ θηρία τῇ ὕλη χτλ. Idem de Curiositate pag. 520; vol. VIII. pag. 67 ed. Reisk. versum omisso auctoris nomine sic exhibet : Ot χυνηγοὶ τοὺς σχύλαχας. . . . ἀναχρούουσι, χαθαρὸν αὐτῶν χαὶ ἄχρατον φυλάττοντες τὸ αἰσθητήριον ἐπὶ τὸ οἰκεῖον ἔργον, ἵνα εὐτονώτερον ἐμφύηται τοῖς ἴχνεσι, « τέρματα θηρίων μελέων μυχτῆρσιν ἐρευνῶν. » Pertinet igitur hic versus ad canum sagacium odoratum. Com- parato utroque Plutarchi loco Empedoclis ma- num restituere mihi visus sum scribendo : χέμ- ματα θηρείων μελέων μυχτῆρσιν ἐρευνῶν intell. xóov hac sententia : « canis ferinorum membrorum cu- bilia naribus indagans » i. e. ut vulgo loquimur, Jerarum lustra indagans. Interpr etum conjecturas variasque opiniones referre vix attinet, e quibus Sturzius τέρματα μελέων, extremitates membrorum, perperam esse vult pedes et pedum vestigia ; Buttmannus Comment. Soc. Lips. vol. IV κέρματα parum probabiliter conjecit, Karstenius τέρματα θηρείων λεχέων posuit. Quod posteriore Plutarchi loco Dübneri editio habet πέλματα, tenuit Steinius. Vs. 369. ὧδε μὲν xx. ] legitur apud Theophra- stum de Sensu cap. 22 p. 656, qui Empedoclem reprehendens, quod respirationem et olfactum ex eadem causa repetat, his utitur verbis : Ὁ δὲ ὡς ταὐτῆς οὔσης τῆς αἰτίας χαὶ ἐπὶ τέλει πάλιν εἴρηχεν ὥσπερ ἐπισημαινόμενος: 68$ μὲν xz. Hesychio etiam ὀσμὴ est ὄσφρησις qui fortasse hanc vocis signifi- cationem ex Empedocle annotavit. Vs. 370 Theophraxmauu. cap. 9 : Τὴν δ᾽ ἀκοὴν ἀπὸ τῶν ἔσωθεν γίνεσθαι ψόφων: ὅταν γὰρ ὑπὸ τῆς gru xtvr07, (5 ἀχοὴ); ἠχεῖν ἐντός " ὥσπερ γὰρ εἶναι χώδωνα τῶν ἔσω ἤχων τὴν ἀκοήν, ἣν προσαγορεύει σάρκινον ὄζον, χινουμένην δὲ παίειν τὸν ἀέρα πρὸς τὰ στερεὰ xal ποιεῖν ἦχον; 1. e. « auditum interioribus sonis effici : quippe aurem, quando voce feriatur, intra se ipsam sonare : esse enim velut tubam eorum quz intus sonant aurem , quam carneum nodum appellat, quo tempore vero feriatur eam aerem densis (h. e. cartilagineis) parietibus re- percutere sonitumque reddere. » Scripsi cum Karstenio ἀπὸ τῶν ἔσωθεν pro vulgato ἀπὸ τῶν ἔξωθεν inductus "Theophrasti refutatione cap. 2x dogma Empedocleum sic refellentis : Ἀλλὰ περὶ τὴν ἀχοὴν ὅταν ἀποδῷ τοῖς ἔσωθεν ν γίγνεσθαι ψόφοις, ἄτοπον τὸ οἴεσθαι, δῆλον εἶναι, πῶς ἀχούουσιν. ἔνδον ποιήσαντα ψόφον ὥσπερ χώδωνα " τῶν μὲν γὰρ ἔξω δύ᾽ ἐχεῖνον (τὸν κώδωνα) ἀκούομεν, ἐχείνου δὲ ψοφοῦντος διὰ τί; quorum verborum sensus est : « sed ine- ptum esse credere qua de auditu interioribus sonis effecto dicat apparere quarenti quomodo audiant tubam, intus sonantem : externos enim sonos per tubam audimus; at qua ratione ipsam tubam? » Similiter Plutarchus de Plac. phil. IV, 16 : Ἐμπεδοκλῆς τὴν ἀκοὴν γίνεσθαι χατὰ πρόσπτωσιν πνεύματος τῷ χοχλιώδει, ὅπερ φησὶν ἐξηρτῆσθαι ἐντὸς τοῦ ὦτός, κώδωνος δίκην αἰωρούμενον xoi τυπτόμενον, 1. e. « auditum effici aere illapso in cochleam cartilagineam , quam intra aurem apta- tam dicit, tintinnabuli in modum suspensam et pulsatam. » Jam si a vocabulo χοχλιῶδες dis- cesseris quod ab interprete profectum esse dicas, parum refert , tubam an tintinnabulum Empedo- cles in aure inesse voluerit : patet autem philo- sophum statuisse, auditum effici partim externo IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 14 sonitu sive aeris tactu, partim auris ipsius re- sonantia, qux ambo inter se congrua esse et alterum. alteri respondere, Ipsam vero aurem nominavit σάρχινον ὄζον, carmeum nodum. Maud minus audaci translatione. brachia χλάδους vs. 393 vocat, De utriusque vocis discrimine vide quas disputavit Stephanus in "Thes. ling. graec. Vs. 35 1. μία γίγνεται xc] citat Strabo lib. VHIT pag. 364 ed. Cas, et omisso poet:e nomine Ari- stoteles Poet. cap. 21, pag. 1458 a ed. Bekker. uterque tamquam apocopes exemplum. Etenim ὄψ ἀντὶ τοῦ ὄψις dici volunt, Ex Empedocle sine dubio hausit Hesychius qui ὅν exponit ὄψις, ó— φῆαλμός, ἢ φωνή, quamquam eumdem usum Anti- machus etiam. agnoscit. Cf. fragm. LV pag. 94 ed. Schellenb. Vss. 372-374. αἵματος ---νόημα] laudat Porphyr. apud Stobzeum Eclog. Phys. lib. I p. 1026 (pag. 439 ed. Gaisf.). Vetus opinio caque jam Homero tributa, sed imprimis ab Empedocle celebrata mentis sedem vel ipsam mentem esse cordi suf- fusum sanguinem, "Testis Stobzus l. c. multique antiquorum quorum locos collegerunt Menagius in Diog. Laert. VII, 159, Wakefieldius in Lucret. HE vs. 43, Sturzius Emped. pag. 439 seqq. Lectio multimodis vitiata est. Canterus inepte αἵματος ἐν πελάγεσσι τετραμμένου ἀντιθρῶντος et pro χυχλίσχεται χικλήσχεται. Scaliger αἵματος ἀν- ὑρώποισι τεθραμμένη [pro vulg. τετραμμένα] ἀντι- θορόντος, item. χιχλήσχεται. Pleraque hzc menda jam Heerenius sustulit qui τεθραμμένη (intell. φρήν) e Grotii emendatione recepit, χυχλίσχεται e membranis. Pro ἀντιθρῶντος idem e codice protulit ἀντιθροῶντος. quod Karstenius mutavit in ἀμφιθροῶντος. Bergkius de reliqq. com. Att. p. 167 scribi volebat τεθραμμένον ἀντιθορόντος, Panzerbieterus xexpxuéva ἀνθρώσχοντος, τῇ δὲ νόημα. Sed requiritur ἀντιθροοῦντος. Ultimus versus corrupte exaratus est in Etym. M. : αἷμα γὰρ ἀν- θρώποισι περικάρδιον νόημα, omisso ἐστί ; similiter in Orion. Etym. excerpt. p. 185 (Sturz.). At nihil vitiosius ea scriptura quam babet Etym. Gul. v αἷμα" xxi 6 ᾿Εμπαιδοχλῆς (sic): diua γὰρ ἀνθρώπῳ ποιήσει περικάρδιον νόημα τοῦ ἀνθρώπου. Fallitur Philoponus de An. cap. 8 hunc versum Critize assignans. Cf. Fabric. Bibl. Grac. vol. X p. 659 ed. Harl. Latine eum verterunt Tertullianus de An. c. 15 p. 555 et Chalcidius in Plat. Tim. p. 305. Caterum falso Steinius τεθραμμένη ita in- pretatur, ut xga2tz intelligat allatis Censorini verbis e cap. VI quibus nihil probatur. Vss. 375-377. Aristoteles de An. IIT, 3 pag. 427 ed. Bekker.: Ot ἀρχαῖοι τὸ φρονεῖν χαὶ τὸ αἰσθά- νεσθαι ταὐτὸν εἶναί φασιν, ὥτπερ καὶ ᾿Ευπεϑοχλῆς εἴρηχε" « πρὸς παρεὸν γὰρ μῆτις ἀέξεται ἀνθρώποισιν, » xat ἐν ἄλλοις, « ὅθεν σφίσιν αἰεὶ χαὶ τὸ φρονεῖν ἀλλοῖα παρίσταται. » Mepetiit hos. versus. Philoponus Comment, de An. HI, lit, P, Primum refert etiam "Themistius ad Aristot. de iub LA (85. b). Aristoteles Metaph. I, 5 p. 1009 b ed. Bekker. : Ka γὰρ ᾿υπεδοχλῆς me τὴν ἕξιν μεταβάλλειν φησὶ τὴν φρόνησιν" « πρὸς πα- "re $E 1 ρεὸν γὰρ μῆτις ἐναύξεται ἀνθρώποισιν. » xal ἐν ἑτέροις δὲ λέγει ὅτι « ὅσσον ἀλλοῖοι μετέφυν, τόσον ἄρ σφιτιν αἰεὶ xal τὸ φρονεῖν ἀλλοῖα παρίστατο. » Pro ἀέξεται alii ἐναύξεται. Aristoteles e verbis Empedocleis colligit, Agrigentinum vatem ut plerosque ve- teres τὸ φρονεῖν et τὸ αἰσθάνεσθαι idem putasse. Intelligit autem τὸ παρεὸν res praesentes quae sen- sibus percipiuntur, quasi dicat τὸ αἰσθητόν; jam quod τῷ αἰσθητῷ aflicitur αἴσθησις est : ergo μῆτις L sivd φρόνησις idem atque αἴσθησις. Qua de re uberrime disserit Philoponus 1. l. lit. P. p. 3. Aristoteles de Anim. l. c. cum Empedoclis decreto componit Homericum illud Odyss. XVIII, 135 : : : : Τοῖος γὰρ νόος ἐστὶν ἐπιχθονίων ἀνθρώπων, οἷον ἐπ᾽ ἦμαρ ἄγησι πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε. Quod imitando expressit Archilochus ap. Laert. IX, 71. Discrepat ab Aristotelis interpretatione ea quam proponit Simplicius de An. ΠῚ, f. 56 b, dicens, posse quidem τὸ παρεὸν accipi de eo quod est τὸ αἰσθητὸν, non tamen ab Empedocle ita acceptum esse : Ἡ γὰρ μῆτις οὐ τοῖς αἰσθητοῖς, ἀλλὰ τοῖς νοητοῖς αὐτῇ παροῦσιν ἀεὶ εἰς τὴν ἐχυτῆς ἐπιδίδϑωτι (ἀέξεται) τελειότητα xai τὸ φρονεῖν ἐν τοῖς ὀνείροις ἀλλοῖα παριστᾷ (παρίστατο), οὐ διὰ τὰ ἀπὸ τῶν αἰσθητῶν. . . . ἐγκαταλείμματα᾽ οὗ γὰρ φρονεῖν τὸ τοιόνδε * ἀλλ᾽ ὅτε, τοῦ λόγου ἀπολυομένου τῆς πρὸς τὸ σῶμα χαταστάσεως, χρείττων τις ἐν τοῖς ὕπνοις τῆς ἐν τῷ ἐγρηγορέναι γνῶσις τοῦ ἀγαθοῦ ἢ τοῦ ἀληθοῦς γίνεται. Sed verum vidit Aristoteles. MaleScaliger vs. 376 superiori adjunxit legens xat ὅσον ἀλλ. rectius Sturzius et Karstenius ὅσσον γ᾽ ἀλλ... ego ὅσσον τ᾽ ἀλλ. cum Steinio posui. Oiim vulgabatur ἀλλοίοις μετέφην, perperam a Sturzio mutatum in μετέην. Optime Bekkerus e membranis protulit : ἀλλοῖοι μετέφυν 1. e. ἀλλοῖοι μετεπλάσθησαν, quod metaphysicor um interpres Bessarion procul dubio in codice suo scr iptum repper it. Pro xai τὸ φρονεῖν Karstenius malebat xai φρονέειν. Quod e Simplicii verbis modo allatis sequitur Empedoclem hic de somniis agere, id etiam a Philopono in Aristot. de Anim.1. l. docetur : Ὁ γὰρ ᾿μπεϑοχλῆς τὰς δια- φορὰς τῶν ὀνειράτων λέγων, φησὶν ὅτι Ex τῶν μεθ᾽ ΄ ἡμέραν ἐνεργημάτων at νυχτεριναὶ γίνονται ς φαντασίαι" ταύτην δὲ τὴν φαντασίαν φρόνησιν χαλεῖ ἐν αἷς φησιν" « ὅθεν σφίσιν χαὶ τὸ φρονεῖν ἀλλοῖα παρίσταται. ν 72 COMMENTARIUS Qui si fide digni sunt auctores, dicti Empedo- clei hic erit sensus : « Ut homines corpore et sen- sibus mutantur, ita varia lis somniorum visa objiciuntur. » Sed dubia res est. Nam Aristotele certe judice latius patuit praceptum. Empedo- cleum qui Metaph. 1. 1. cum his contulit versus Parmenideos : ὡς γὰρ ἕχαστος ἔχει xz. Vid. nos ad Parm. vss, 146-149. Vss. 378-382. "Tres versus inde a yaíz usque ad λυγρῷ citant Aristoteles de An. I, 2 pag. Eu b ed. Bekker. : “Ὅσοι μὲν οὖν ἐπὶ τὸ κινεῖσθαι τὸ ἔμ- ψυχον ἀπέδλεψαν, οὗτοι τὸ χινητικώτατον ὑπέλαθον τὴν ψυχήν: ὅσοι ὃ ' ἐπὶ τὸ d δεειν χαὶ αἰσθάνεσθαι τῶν ὄντων, οὗτοι ὃ δὲ λέγουσι τὴν ψυχὴν τὰς ἀρχάς, οἵ μὲ ν n ποιοῦντες, οἵ δὲ μίαν ταύτην, ὥσπερ ᾿Εμπεδοχλῆς Ὡς μὲν ἐκ τῶν στοιχείων πάντων, εἶναι δὲ χαὶ ἕχαστον ψυχὴν τούτων, λέγων οὕτω γαίη χτλ, et Metaph. II, 4 pag. 1000 ed. Bekk. : $ δὲ γνῶσις τοῦ ὁμοίου τῷ uoto * γαίη xz1.; item Sextus Empi- ricus adv. Math. I, 303; VII, 92, 121 : "Eotxs xat 6 ᾿Εμπεδοχλῆῆς 8E οὐσῶν τῶν τὰ πάντα συνεσταχυιῶν ἀρχῶν λέγειν ἰσάριθμα ταύταις ὑπάρχειν τὰ χριτήρια, 506 ὧν γέγραφε" γαίη χτλ. ἐμφαίνων ὡς d μὲν χα- ταλαμδανόμεθα μετουσίᾳ γῆς, ὕδωρ δὲ κατὰ μετοχὴν ὕδατος, ἀέρα δὲ μετουσίᾳ τοῦ ἀέρος, καὶ ἐπὶ πυρὸς τὸ ἀνάλογον. Philoponus in Aristot. de Gener, et Corr. II, 6, f. 59 b ; Hippolytus aígéc. ἔλεγχ. p. 165. Vs. 378 γαίῃ xz. affert Galenus de Hippocr. et Plat. plac. VII, 5 ΤΟΥ p. 218 Chart, Philo- ponus in Aristot. de Anim. 1, lit. E, p. 4 et sz- pius in eodem commentario; ibidem lit. F, p. 3 laudat vss. 378 et 380 conjunctim omisso versu 379. Idem facit Proclus Comm. in Plat. Tim, 111 p. 232, € (pag. 561 ed. Schneid.). Latine hos versus Chalcidius in Tim. pag. 131 sic red- didit : Terram terreno comprendimus , zethera flammis, Humorem liquido, nostro spirabile flatu, Pacem tranquillo , Lilem quoque litigioso. Initium inde a γαίη usque ad ἀΐδηλον exstat etiam in Stobai Flor. Append. ed. Gaisf pag. 73. Versus hi ad animi cognitionem spectant. Cogno- scimus res propterea quod animi sensuumque natura cum externarum rerum natura congruit et cognata est. Hinc illud γιγνώσχεσθαι τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον. Quamobrem ὀπώπαμεν non solum de visu, sed de omni cognoscendi facultate intelli- gendum, ut efficitur e versu 382 : χαὶ τούτοις φρογέουσι. Idem est verborum ἀθρεῖν vs. 53 et δέρ- χεσθαι vs. 82 usus, qui de mente usurpantur. Quum igitur mens nostra elementa et qua ex his coaluerunt cernat, ipsa quoque easdem has na- turas complectitur, terram, aquam, aerem, ignem, non quidem crassam illam materiem, | aerem dicit ut vs. 79 | Math. I, 303) ἠέρι δ᾽ ἠέρα δῖον quod pro interpre- sed subtiliorem quamdam, divinz elementorum nature cognatam. Placitum hoc quo simile si- mili cognosci statuitur, ilustrat Aristoteles de Anim. 1. 1]. : Τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον χαὶ Πλάτων ἐν τῷ Τιμαίῳ τὴν ψυχὴν ἐχ τῶν στοιχείων ποιεῖ" γηνώσχεσθαι γὰρ τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον, τὰ δὲ πράγματα ἐχ τῶν ἀρχῶν σον id. Plat. "Tim. p. 35. In eamdem senten- tiam Plotinus de Pulchrit. p. 57, G : Τὸ γὰρ δρῶν πρὸς τὸ δρώμενον συγγενὲς, χαὶ ὅμοιον ποιησάμενον, δεῖ ἐπιδάλλειν τῇ θέα. οὐ γὰρ ἂν πώποτε εἶδεν ὀφθαλ- | μὸς ἥλιον, ἡλιοειδὴς μὴ γεγενημένος, οὐδὲ τὸ χαλὸν ἂν ἴδοι ψυχή, μὴ καλὴ γενομένη. Cf. Proclus in Tim. p. 232 (p. 561 ed. Schneid.); id. in Parmen. T, V, p. 182, 248; "Theol. Plat. I, 3. — αἰθέρα h. I. Apud Sextum semel (adv. tamento habemus. ὅτον Aristot. Metaph. ed. Bekk, | sed de Anim. δῖαν, licet ibi membranarum scri- ptura variet; ὅταν exhibet etiam Philoponus. Utrumque satis frequens est. Pro στοργῇ δὲ στοργὴν in quibusdam libris invenitur στοργὴν δὲ στοργῇ, denique pro νεῖχος δέ τε inepte νεῖχος δέ ye. Vss. 381-382. £x τούτων γὰρ χτλ.] citat Theo- phrastus de Sensu cap. τὸ p. 651 ed. Schneid, : Διαριθμησάμενος γὰρ ὡς ἕκαστον ἑχάστῳ γνωρίζομεν, ἐπὶ τέλει προσέθηχεν ὡς ἐχ τούτων πάντα πεπήγασιν ἁρμοσθέντα: χαὶ τούτοις φρονέουσι xal ἅδονται xal ἀνιῶνται. διὸ χαὶ αἵματι μάλιστα φρονεῖν" ἐν τούτῳ γὰρ μάλιστα χεχρᾶσθαι [ἐστὶ] τὰ στοιχεῖα τῶν μερῶν. Pro ἅδονται xal UE recte posuit ἥδοντ᾽ δ᾽ quum dorica formze hie nihil loci sit, xoi autem ferri nequeat, Preterea ἐστι quod post χεχρᾶσθαι abundat uncis inclusi. Vss. 383-386. Hippolytas (Origenes) αἱρέσ. ἔλεγχ- p. 254 : Μέσον δὲ εἶναι τῶν διαφόρων ἀρχῶν δίκαιον λόγον, καθ᾽ ὃν συγχρίνεται τὰ διηρημένα ὑπὸ τοῦ νείκους xal προσαρμόζεται χατὰ τὴν φιλίαν τῷ ἑνί, τοῦτον δὲ αὐτὸν τὸν δίκαιον λόγον τὸν τῇ φιλία συνα-- γωνιζόμενον Μοῦσαν ὃ ᾿Εμπεδοχλῆς προσαγορεύων xal αὐτὸς αὐτῷ (leg. cum Steinio αὐτὴν αὑτῷ) συναγω- νίζεσθαι παραχαλεῖ, λέγων ὧδέ πως. Vs. 383 codicis scripturam εἰχάραι φημερίων correxit Millerus qui et ἕνεχεν mutatum volebat in ἔμελεν. Praeterea pro τινος quod est in codice Schneidewinus scripsit τί σοι. Vs. 384 ἡμετέρης posuit idem vir doctus pro exemplaris manu exarati lectione ἡμετέρας, simul- que ἔμελεν metri redintegrandi gratia addidit, Sequitur in codice μελέτας cujus loco ego πρώην versui intuli. Vs. 385 εὐχομένῳ reposuit Schnei- dewinus, ubi codex inepte εὐχομένων. Vs. 386 μαχάρων Milleri correctio est; cod, μαχαρίων. Pro ἀγαθὸν λόγον, i. e. bona verba sive boni ominis verba, Schneidewinus malebat καθαρὸν λόγον quo minime opus est. ————— -— " pe get. EMPUNRMEA, περ" ite Tog gm, come IN EMPEDOGLIS CARMINUM RELIQUIAS. 73 Vss, 387-388. ὄλθιος --- μέμηλεν] servavit Cle- mens Alex. Strom, VI p. 615 A. Jam a rebus hu- manis transitus fit ad divinas, quas tertio libro ab Empedocle tractatas esse conjicimus e verss. 392 seqq. Πραπίδων πλοῦτον dixit etiam vs. 429. lta vero θείας πραπίδας memorat poeta, ut mentem non tam per se divinam quam divinarum rerum cognitione repletam intelligat, Opponitur enim eorum hominum socordia quibus obscura de diis opinio, poetarum potissimum commentis innixa, cordi est, Vss, 389-396. conjunxi cum Bergkio et Steinio. Vss. 389-391 Clemens Alex. Strom. V p. 587 B (p. 644) : τὸ yag ot θεῖον ὃ Ἀχραγαντῖνός φησι ποιητής, οὐχ ἔστιν χτλ. "Theodoret. Therap. I p. 476 D, exigua lectionis varietate. Nam apud Clementem est οὐχ ἔστιν πελάσασθαι ἐν 029. apud Theodoretum οὐχ ἔστι πελάσασθ᾽. οὐδ᾽ 0390. — Vs. 300, ἥπερ γε jam a Sturzio propositum recepi cum Karstenio pro vulgato ἥπερ τε. Empedoclis locum in dispari argumento imitatus est Lucretius V, 161 sqq: Ut fit, ubi insolitam rem apportes auribus ante, nec lamen hanc possis oculorum subdere visu , nec jacere indu manus, via quà munita fidei proxuma fert humanum in pectus templaque mentis. Mespondet autem oculorum subdere visu Empe- docleo ὀφθαλμοῖσιν ἐφικτόν, jacere indu manus χερσὶ λαδεῖν, via munita fidei etc. πειθοῦς ἁμαξιτὸς x:i. Neque vero probamus Karstenii conjecturas qui pro ἅπερ e Lucretio corrigendum censet ἧπερ qua et pro μεγίστη, ἀγχίστη proxima. Vss. 392-398. οὔτε γὰρ dv9p.—0o75tv 1 Ammo- nius in Aristot. de interpretatione f. 199, b. ed. Venet. 1545 : Ὃ Ἀχραγαντῖνος σοφὸς ἐπιῤῥ πίζων τοὺς περὶ θεῶν ὡς ἀνθρωπο-ειδῶν ὄντων παρὰ τοῖς ποιηταῖς λεγομένους μύθους, ἐπήγαγε προηγουμένως μὲν περὶ Ἀπόλλωνος, περὶ οὗ ἦν αὐτῷ προσεχῶς ὃ λόγος, κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον χαὶ περὶ τοῦ θείου παντὸς ἁπλῶς ἀποφαινόμενος" οὔτε χτὰλ. Tzetzes Chil. XIII, 79: ᾿Εμπεδοχλῆς τί ὃ θεὸς τάδε xac! ἔπος λέγει. ---- Vs. 392 οὔτε γὰρ ἀνδρομέη χεφαλὴ Ammonius, quod Sturzius et Karstenius mutarunt in οὔτε γὰρ ἀν- δρομέη χεφαλῇ ; sed Tzetzes : οὐ uiv γὰρ βροτέη χε- φαλῇ,, quem secuti sunt Bergkius et Steinius. — Vss. 393 et 394. Hippolytus αἱρέσ. ἔλεγχ. p. 248: περὶ μὲν τῆς τοῦ χόσμου ἰδέας ὁποία τίς ἐστιν Uno τῆς φιλίας χοσμουμένη, λέγει τοιοῦτόν τινα τρόπον, sub- junctis his versus reliquiis : ἀλλὰ σφαῖοος ἔην xai ἰσός ἐστιν αὐτῷ, unde Schneidewinus suspicatus est versus 393 et 394 bis ab Empedocle scriptos, altero autem loco hanc iis clausulam adjectam fuisse : ἀλλὰ σφαῖρος ἕξεις καὶ πάντοθεν ἶσος ἑαυτῷ. Sic enim ipse versum corrigendum esse statuit. Ego hujusmodi versiculum a poeta profectum quidem non nego, sed perperam ab Hippolyto superioribus annexum existimo. — Vs. 393 οὐ μὲν ἀπαὶ "Tzetzes; οὐ γὰρ ἀπὸ Hippolytus; οὔτ᾽ ἀπό οἵ posuit Karstenius, Deinde νώτων γε Ammonius et Tzetzes; recte Hippolytus νώτοιο, quod primus probavit Schneidewinus, Sequitur δύο, apud 'Tzetzam, cujus loco Ammonius δύω habet, re- ceptum a Karstenio. χλάδοι intell. brachia. Cf. ad vs. 370. ἀΐσσονται Hippolytus, ἀΐσσουσιν Ammon. et "'zetzes. Vs. 394 γοῦνα x«i "Tzetzes, quod Ste- phanus et Scaliger in yoUv', o converterunt, γούνατ᾽ o) Hippolytus. μήδεα λαχνήεντα "Tzetzes; μήδεα γενήεντα Hippolytus. Vss. 395 et 396 egregiam de Deo sententiam continent e tertio Physicorum libro sumtam teste 'Tzetze Chiliad. VII, 522 seq.: ᾿Εμπεδοχλῆς τῷ τρίτῳ τε τῶν φυσιχῶν δειχνύων τίς ἣ οὐσία τοῦ θεοῦ xaT' ἔπος οὕτω λέγων" ἀλλὰ φρὴν χτλ. Idem de ea- dem re agens ap. Matrang. Anecd. Tom. I pag. 30. Empedoclem , Platonem et Anaxagoram hoc modo jungit : ᾿Εμπεδοχλὴς γὰρ Πλάτων τε καὶ 6 ᾿Αναξαγόρας,, ἄλλοι τε πόσοι τῶν ἐχτός, νοῦν τὸν θεὸν χαλοῦσιν. Vss. 397-408. ὦ φίλοι ---εὐηκέα βάξιν] exstant apud Diogenem Laertium VIH, 62 his paulo post subjunctis : αὐτοὺς δὲ τούτους τοὺς χαθαρμοὺς £v Ὀλυμ.- mía διαῤῥαψῳδῆσαι λέγεται Κλεομένην τὸν ῥαψῳδόν, item in Anthol. gr. Bosch. lib. I tit. 86 T. I p. 358 exceptis vss. 399 et 407. Adde Anthol. gr. Jacobs. IX, 569. Vss. 397 sq. ὦ φίλοι---πόλευς, praterea vs. 400 χαίρετ᾽ ---πωλεῦμαι memorantur ἃ Laertio VIL, 54 et 66, e cujus verbis discimus hos versus initium lustralium carminum fuisse. Ait enim ὅτι δ᾽ ἦν Ἀχραγαντῖνος ἐχ Σιχελίας, αὐτὸς ἐναρχόμενος τῶν Καθαρμῶν φησι. Vs. 4oo afferunt etiam Philo- stratus Vit. Apoll. I, 1; Lucianus Pro lapsu in- ter salut. T. I p. 726 ed. Hemst; Cedrenus Chron. T. I p. 157; Sextus Empiricus adv. Math. I, 3o» usque ad τετιμένος. Vs. 399 ξείνων χτλ. in- sertus est e Diodoro Siculo qui lib. XIII, 83 hec de Agrigentinis memoriz prodit : Ὁ δὲ τῶν Ἀχρα- γαντίνων σχεδὸν πλουσιώτατος ἦν xaT! ἐχεῖνον τὸν χρόνον Γελλίας, ὃς κατὰ τὴν οἰκίαν ξενῶνας ἔχων πλείους πρὸς ταῖς πύλαις ἔταττεν οἰκέτας, οἷς παρηγγελμένον ἦν ἅπαντας τοὺς ξένους καλεῖν ἐπὶ ξενία. πολλοὶ δὲ xal τῶν ἄλλων ᾿Αχραγαντίνων ἐποίουν τὸ παραπλήσιον, ἀρχαϊκῶς καὶ φιλανθρώπως ὁμιλοῦντες" διόπερ xal ᾿Ἐμπεδοχλῆς λέγει περὶ αὐτῶν « ξείνων αἰδοῖοι λιμένες, χαχότητος ἄπειροι.» Hoc testimonio simul refutatur Bergkii conjectura ξείνων αἰδοίων λιμένες, Non 14 COMMENTARIUS enim qui hospitio excipiuntur, sed qui excipiunt laudandi erant. Quod vero Agrigentini vocantur ξείνων λιμένες, Aospitum | portus et. perfugia, id Grecorum loquendi consuetudini convenienter fit. Simili metaphora Euripides Med. vs. 766 seq. dixit : οὗτος γὰρ ἀνὴρ — λιμὴν πέφανται τῶν ἐμῶν βουλευμάτων. Vs. 407 effecit Bergkius e verbis Clementis Strom. VI p. 754 : παραχολουθεῖν τε αὐτῷ ἔλεγεν τοὺς μὲν μαντοσυνῶν χεχρημένους, τοὺς δ᾽ ἐπὶ νοῦσον σιδηρὸν δὴ χαλεποῖσι πεπαρμένους. Vix dubium est quin Empedocles tale quid hic posuerit. Sed quum versiculo qualem Bergkius fecit turbetur constructio aut saltem epitheton παντοίων impor- tune divellatur ἃ νούσων, inventum istud uncis .includendum putavi. Vs. 397 sq. οἵ μέγα ἄστυ---ἄχκρα πόλευς x1).] Cod. Vind. mendose 7 μέγα. Verba sic. coherent : οἵ χαταναίετε ἄστυ ξανθοῦ ᾿Αχράγαντος. lpsa urbs et flumen eam alluens eodem nomine vocabatur. Huc spectat Stephani Byzantii observatio : Axp&- qve πόλεις πέντε. Σιχελίας, ἀπὸ ποταμοῦ παραῤῥέον- τος. φησὶ γὰρ Δοῦρις ὅτι αἱ πλεῖσται τῶν Σιχελῶν πό- λεων ἐχ τῶν ποταμῶν ὀνομάζονται xvÀ. Πολύξιος δὲ τὸν ποταμὸν xxl τὴν πόλιν ἀπὸ τῆς χώρας ὠνομάσθαι ἈἌχραγης διὰ τὸ εὔγεων. Empedocles hic Axodyav- τος vocabulo memorato flumen intelligit, cujus etiam Pindarus Olymp. II, 10 sacrum domicilium urbem esse vult, Agrigentum ἱερὸν οἴκημα moza- μοῦ nominans. Adjicit Laertius VII, 63, μέγαν δὲ τὸν Ἀχράγαντα εἰπεῖν φησι Ποταμίλλα, ἐπεὶ μυριά- δὲς αὐτὸν χατῴχουν. Fluvius autem ille, teste /Eliano Var. Hist. II, 33,sacer erat Agrigentinis et formosi juvenis specie (παιδὶ ὡραίῳ εἰκάσαντες). colebatur. Hinc fortasse ξανθὸς cognominatus est, nisi forte epitheton istud ad aquarum colorem pertinet. Sic enim latine /aeus Tiberis dicitur apud Horatium Od. I, 2, 13. Minime igitur necessaria est Berg- kii correctio ζαθέου Ἀχράγαντος.----ἀν᾽ ἄχρα πόλευς edidi cum Stephano, Karstenio et aliis, quum /Eolica forma πόλευς (cf. Ahrens de dial. /Eol. p. 103, Maittaire de Dial. p. 248 seq. ed. Sturz.) qua utitur etiam "Pheognis vs. 776 in Bergkii Poet. Lyr. pag. 425, Empedocli abjudicari ne- queat. Variant libri scripti et editi : ναίετ᾽ dv ἄκρα πόλεως, ἄχρην πόλεως, ἄχρων πόλεως, πόλευς, πόληος, πόλιος. Caeterum ἀν᾽ ἄχρα πόλευς idem valet quod ἐν πόλει ἄχρη apud Homerum lliad. 6, 317, ἐπ summa urbis parte 1. e. in arce, ubi principes et reges habitare solebant. Vs. 400. χαίρετ᾽" ἐγὼ δ᾽ ὕμμιν xA. ] Up uve Phi- lostrato et Suida correxit Menagius, quum Laer- tii codices praebeant ὑμῖν, Mendose Cedrenus ἐγὼ ὅδ᾽ εἰμὶ θεὸς χτλ.----θεὸς duSporoc, οὐχέτι θνητὸς hic dicitur ut in carminis aurei clausula : 2» δ᾽ ἀπο- λείψας σῶμα ἐς αἰθέρ᾽ ἐλεύθερον ἔλθης, ἔσσεαι ἀθάνα- τος, θεὸς ἄμόροτος οὐχέτι θνητός. Quippe Empedo- cles jam vivus honore mortuis debito decoratus sibi videtur. Vs. 402. στέφεσίν τε θαλείοις exstat in Codice Regio, item in Anthologia, ubi Scholiastes : γράφεται xal θαλείαις xal θαλήαις, sed vulgo apud Laertium θαλεΐης quod Menagius et Sturzius pro- barunt, Czeteri eam quam nos secuti sumus scri- pturam praetulerunt. V. 403 sq. τοῖσιν ἅμ᾽ εὖτ᾽ ἂν ἵχωμαι xv. ] Ver- borum ordo est : τοῖσιν εὖτ᾽ ἂν ἵχωμαι ἐς ἄστεα τηλ., σεῤίζομαι ἅμα ἀνδρ.. ita ut τοῖσιν dativus commodi sit ad przgressum πᾶσι pertinens, ἅμα autem e posteriore in priorem sententiz partem transla- tum esse statuatur utap. Herodotum IV, 160 : χτί- ζοντες δ᾽ ἅμα αὐτὴν ἀπιστᾶσι ἀπὸ τῶν Κυρηναίων τοὺς Aí6uac pro χτίζοντες δ᾽ αὐτὴν ἅμα ἀπιστᾶσι χτλ. Sed alii quoque scriptores ejusmodi hyperbata amant, Vs. 406. οἱ uiv μαντοσυνέων χτλ.] Laertius et Anthologia οἱ δέ τι νούσων, quod Sturzius emen- davit scribendo οἱ δ᾽ ἐπὶ νούσων ; Bergkius conje- cit vel ἐπὶ νούσῳ vel δέ τε νούσων. Vs. 408. παντόίων ἐπύθοντο χτλ.] εὐηχκέα βάξιν libri manu exarati (cf. Lobeck. ad Soph. Ajac. v. 286); εὐηχέα βάξιν e conjectura Scaligeri in codice Lugdunobatavo et Rittershusii in Porphy- rii vit. Pyth. p. 37 edidit Karstenius. Vss. 409-410 quos superioribus adjunxi lau- dat Sextus Empiricus adv. Math. 1, 3o2 post praccedentes. Referuntur sine dubio ad idem ar- gumentum, quum his quoque versibus poeta suam excellentiam et quasi divinitatem laudibus extollat. Nam τοῖσδε videtur spectare ad ea quibus modo gloriatus est. Caeterum πρήσσων cum Karstenio edidi pro πράσσων. Vss. 411-413. ὦ φίλοι---ὁρμή] Clemens Alexan- drinus Strom. V p. 549 B (p. 648). Sturzius hos versus ad Physica rettulit. In. primo versu jam Hoeschelius ὅτ᾽ ἀληθείη correxit; vulgo vitiose ἔχ v ἀληθείη; ed. Colon. ἔτ᾽ ἀληθείη. In secundo Stephanus item mendose ἐγώγ᾽ ἐξερέω pro ἐγὼ ἐξ. Postrema sic jungenda : 6903; δὲ πίστιος ἐπὶ φρένα μάλα ἀργαλέη γε xol δύσζηλος τέτυχται ἀνδράσι, hoe | sensu : « Mihi persuasum est vera esse quz di- cturus sum, sed zgre homines fidem adjungunt dictis qux supra captum suum esse arbitrantur, » Locutio πίστιος ὁρμὴ ἐπὶ φρένα similis est ei qua legitur vs. 39r πειθοῦς ἁμαξιτὸς εἰς φρένα πίπτει. Vs. 414. Stobzeus Ecl. phys. I, p. 1050 (tom. I, p. 462 ed. Gaisf.) e Porphyrio haec affert verba quibus versiculi sensus abunde ostenditur : Αὐτῆς / «i IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 75 γὰρ τῆς μεταχοσμησεως εἱμαρμένη xai φύσις ὑπὸ ᾿Ἐμπεδοχλέους δαίμων ἀνηγόρευται" « σαρχῶν ἀλλο- Ὑνῶτι περιστέλλουσα χιτῶνι ν xal μεταμ πίσχουσα τὰς ψυχάς. Neque obseurum est quod de eo tradit Plutarchus de Esu carn, H p. 998 (vol. X, p. 154 ed. Reisk.), Hic enim, licet omisso poetze nomine, ait : ἀλλάσσει δὴ ἡ φύσις ἅπαντα xad μετοιχίζει, « σαρ-- χῶν ἀλλογνῶτι » χτλ. Plutarchi lectio ἀλλογνῶτι satisfacit eaque restituenda δίοθθθο apud quem vulgo ἀλλόγνωτι habetur, quamvis membrane etiam corruptum vocabulum ἀλλοιχῶτι et ἀλλο- γλῶτι exhibeant. Hinc conjecerunt quidem Hee- renius ἀλλοιογρῶτι, Wakefieldius in. Lucretii lib. MI, 613 et IV, 56 ἀλλοχρῶτι, Karstenius ἀλλοιό- χρωτι vel αἰολόχρωτι quibus adde Lobeckium ad Phryn. p. 607 et Paralip. p. 260 varia propo- nentem, sed mihi Plutarchi scriptura quam co- dicum consensus et sententie perspicuitas com- mendant servanda videtur. Nimirum Plutarcho et Porphyrio testibus Empedocles dixit naturam et fatalem necessitatem omnia mutare et transferre alieno carnis velantem amictu. Intelligendum hoc tam de hominum quam bestiarum animis prout ratio fert alia atque alia corpora ingredien- tibus. Qua in re nemo mirabitur vestis similitu- . dinem Empedoclis fortasse exemplo a Lucretio quoque-lib. 11], 61x seqq. ad humanum corpus translatam : 2... Quod si immortalis nostra foret mens, non tam se moriens dissolvi conquereretur, sed magis ire foras vestemque relinquere ut anguis gauderet.—Ceterum ἀλλογνώς sic comparatur cum ἀλλόγνωτος apud. Homerum Odyss. lib. 1], vs. 366, ut ἀγνώς cum. ἄγνωτος apud Sophoclem Qd. R. 58 pro vulgari ἄγνωστος. Vs. 415. Verba hzc servavit Plutarchus Sym- pos. p. 683. Vid. ad vs. 306. Vs. 416. £x μὲν γὰρ χτλ.] Clemens Alexandri- nus Strom. lll, p. 432, B. In verbis ἐτίθει νεχρά deest ὃ δαίμων vel potius πότμος. Pro εἴδε᾽ ἀμείδων Buttmannus notante Sturzio non magis recte conjecit κήδε᾽ ἀμείδων quam nuper Steinius juncto praecedenti vocabulo νεχροειδέ᾽ ἀμείδων. Viva enim respondent mortuis, non item iis quz mortuo- rum similitudinem gerunt. Sententia igitur re- quirit νεχρὰ εἴδε᾽ dus(óov : « e vivis mortua faciebat, species commutans. » Accedit quod hiatus ante εἴδεα non offendit, quia haec vox olim a digammo incipiebat. Apud Stephanum in Poesi phil. p. 29 perperam editum est 72: ἀμείδων. Sed Scaliger in annotationibus p. 216 : lege, inquit, εἴδε᾽, Intelligit enim τὴν γένεσιν ex τῆς ἀλλοιώσεως, non ix τῆς ὑεταδολὴς fieri, quum dicit formam tantum mutari. Referenda autem cum Karstenio poete verba ad animaruni lapsum ex immortali conditione in mortalem, ut vs. aoa αἶψα δὲ θνήτ᾽ ἐφύοντο τὰ πρὶν μάθον ἀθάνατ᾽ εἶναι. Sunt igitur νεχρὰ Empedocli homines vivi, mortales, quo sensu E uripides Epue Stobeum CXX, 18, qua- rit: τίς δ᾽ οἶδεν εἰ ζῆν τοῦθ᾽ ὃ χέχληται θανεῖν, τὸ ζῆν δὲ θνήσχειν ἐστί ; In eamdem sententiam Heraclitus apud Hieroclem pag. 142 ed. nostr.: ζῶμεν τὸν ἐχείνων θάνατον, τεθνήχαμεν δὲ τὸν ἐχείνων βίον. Ad- dit Hierocles : χάτεισι γὰρ xal ἀποπίπτει τῆς εὐλαί-- μονος χώρας ὃ ἄνθρωπος, ὡς ᾿Εμπεδοχλῆς φησιν--- φυγὰς θεόθεν χτλ. Quid autem sibi velit illud εἴϑε᾽ ἀμείδων declara tidem Hierocles p. 143 : Ἢ δὲ £ze- σις τοῦ φεύγοντος τὸν τῆς Ἄτης λειμῶνα πρὸς τὸν τῆς ἀληθείας ἐπείγεται λειμῶνα" ὃν ἀπολιπών, τῇ δρμῇ τῆς πτεροῤῥυήσεως εἰς γήινον ἔρχεται σῶμα ὀλθίου — αἰῶ- νος ἀμερθείς. Ergo alatus olim genius alis amissis in mortale corpus transit. Hoc vero fati necessi- tate fieri, initio carminis Empedocles cecinit. Qua quum ita sint, πότμος subaudiendum esse dixi. Vss. 17-426. οὐδέ τις ἦν ---ἠέα qvix] Hos versus laudat Porphyrius de Abstin. II, 21 et 27, priore loco usque ad vs. 424 ταύρων---βωμός, posteriore inde ab hoc versu usque ad Z£x γυῖα additis ver- bis : ᾿Εμπεδοχλῆς ὃς περί τε τῶν θυμάτων χαὶ περὶ τῆς θεογονίας διεξιὼν τ παρεμφαίνει. λέγων. Vss. 417-423 οὐδέτις- οὐδας exstant apud Athe- nzum lib. XII principio p. 510 D. Primos tres versus affert etiam Eustathius ad lliad. XXII, p. 1261, 445 postremos trese Porphyrio Eusebius Prap. Ev. IV p. 152 C, item Cyrillus c. Julian. IX Ρ- 307. , Vss. 417-419. οὐδέ τις ἦν x:A.] Porphyrius in secundo versu habet : οὐδ᾽ ὃ Κρόνος οὐδ᾽ 6 Ποσειδῶν, rectius Athenzeus omisso articulo οὐδὲ Ko. οὐδὲ II. Apud Eustathium desiderantur verba οὐδὲ Καὶ ρόνος. Haud scio an Empedocles imitatus sit effatum illud Homeri Il. 18, 535 : ἐν δ᾽ " Egic, ἐν δὲ Κυδοι-- μὸς δμίλεον, ἐν δ᾽ ὀλοὴ Κῆρ. Aratus certe in aurez ztatis descriptione Phenom. vs. 108-109 Empe- docleum locum intuitus est ita canens : Οὔπω λευγαλέου τότε Νείχεος ἠπίσταντο : οὐδὲ Διαχρίσιος πολυμεμφέος, οὐδὲ Κυδοιμοῦ. Unde facile conjicias, quod interpretes dudum observarunt, Empedoclem his verbis antiquissi- morum hominum vitam adumbrare voluisse. Si fides Natali Comiti tertium versum sic vertenti : « sola fuit regina Venus. C ytherea virorum, » suspicari licet, eum in suo Athenzi codice scri- ptum offendisse : ἀλλὰ Κύπρις βασίλεια γυναιχῶν ἦν τε καὶ ἀνδρῶν, vel simile quidin membranis depre- hendisse. 16 COMMENTARIUS Vs. 420 sq. τὴν ot εὐσεδέεσσιν x1).| De incruen- | Porphyrius et Iamblichus sensum illorum ver^ tis priscorum hominum sacrificiis quz Orpheo etiam placuerunt hec traduntur a Platone de Legg. Vl, 22, p. 782 C : Οὐδὲ βοὸς ἐτολμῶμεν γεύεσθαι Doni) MERI E iS ; θύματά τε οὐκ ἦν τοῖς βεοῖς ζῷα, πέλανοι δὲ xol μέλιτι M NN Hi ^ - ΜᾺ ς M , καρποι GE OEUIEVOL XXt TOUtXxUTX ἄλλα αγνα θύματα. τ 3. 29 , € 2 * 2 , $^ M σαρχῶν δ᾽ ἀπείχοντο ὡς οὐχ ὅσιον ὃν ἐσθίειν οὐδὲ τοὺς τῶν θεῶν βωμοὺς αἵματι μιαίνειν, ἀλλὰ ᾿Ορφιχοί τινες λεγόμενοι βίοι ἐγίγνοντο ἡυῶν τοῖς τότε, ἀψύχων μὲν 'Yot Y , xi μ' : ; Sy, £J0p.evot πάντων, ἐμψύχων δὲ τοὐναντίον πάντων ἀπε- χόμενοι. Ad quem locum pauca notavit Astius. Apposite ad hanc rem Plutarchus de Esu carn. lI, vol. X p. 152 ed. Reisk. : τὰ δὲ Πυθαγόρου xai Egcne- ^ , L3 , € - X «ΠΛ. δοχλέους δόγματα νόμοι τῶν παλαιῶν ἡσαν "EAM vov. Quod reliquum est, Dindorfius in Athenaei con- textu vulgavit γραπτοῖς δὲ; apud Porphyrium le- gitur δαιδαλεόσμοις, apud Athenzeum δαιδαλεόϑμοις. Cf. Herm. Opusc. V, 210. Vs. 422. sq. σμύρνης v ἀχρήτου---ξουθῶν τε χτλ.] Athenzeus ἀχρήτου, Porphyrius ἀχράτου. Idem ξου- θϑῶν μελιτῶν, quum Athenzus ξανθῶν μελίτων praebeat. Ex utroque igitur fonte petitum est quod carmini intuli ξουθῶν μελίτων. Praeterea pro vulgari vocabulo ῥίπτοντες quod in Athenzi libris invenitur Porphyrius exhibet $vzzobvzec. Vs. 424. ταύρων δ᾽ ἀχρήτοισι φόνοις] Eusebius ἀχράτοισι, Porphyrius et Cyrillus ἀχρίτοισι, unde Scaliger primus effecit ἀχρήτοισι, Sententia simi- lis est ei quz legitur apud Sextum Empiricum IX, 128 : (Pythagorei) &ce6ziv & bc ἀνθρώπους ; (Pythag ce6civ ἔφασχον τοὺς ἀνθρώπους Ῥωμὸν ἐρεύθοντας μαχάρων θερμοῖσι φόνοισι. Vs. 425 seq. ἀλλὰ μύσος----ἢέα γυῖα]. Pro ἔσχεν Cyrillus ἔσχον .----ἀποῤῥαίσαντες ἐέδμεναι Eusebius quem sequuntur Stephanus et Scaliger; male Porphyrii codices ἀποῤῥέζαντας ἐέλμεναι. Deni- que libri manu exarati habent 7Ziz γυῖα, quam scripturam Reiskius mutari volebat in ἤπια γυῖα. Prastat tamen Ruhnkenii et Vigeri inventum ἠέα γυῖα. Hesychius : ἠέα, ἀγαθά. Vss. ἠἡγ2γ-η35. ἦν δέ τις---αἰώνεσσιν] citat Por- phyrius vit. Pythag. 30 : Αὐτὸς (6 Πυθαγόρας) τῆς τοῦ παντὸς ἁρμονίας ἠχροᾶτο, συνεὶς τῆς καθολικῆς τῶν σφαιρῶν x«l τῶν κατὰ ταύτας κινουμένων ἀστέ- pov ἁρμονίας.... τούτοις xal ᾿Εμπεδοχλῆς μαρτυρεῖ, λέγων περὶ αὐτοῦ" ἦν δέ τις xv). Item Iamblichus Vit. Pythag. 67 : ᾿'Γοῦτο φαίνεται xat ᾿Ιἱμπεδοκλῇς περὶ αὐτοῦ αἰνίττεσθαι, xol τῆς ἐξαιρέτου καὶ θεοδω- ρήτου ὑπὲρ τοὺς ἄλλους διοργανώσεως;, ἐν οἷς φησιν" ἦν δέ τις xx). Versus 427 et 428 habet etiam Dioge- nes Laertius VHT, 54, Omnes Pythagorz laudem iis celebrari aiunt , nisi quod Diogene teste non- nulli Parmenidis virtutem hac verborum magni- ficentia exaggeratam esse putarunt, Ceterum suum exponentes hzc adjiciunt : To yàp περιώ- cix xxi τῶν ὄντων λεύσσεσχεν ἕχαστα xal πραπίδων πλοῦτον xal τὰ ἐοιχότα, ἐμφαντιχὰ μάλιστα τῆς ἐξαιρέτου xal ἀχριξεστέρας παρὰ τοὺς ἄλλους διοργανώσεως ἔν τε τῷ δρᾶν χαὶ τῷ ἀχούειν χαὶ τῷ νοεῖν τοῦ Πυθαγόρου. Quod reliquum est , πραπίδων πλοῦτον legitur etiam supra vs. 387. Sequentia sic coherent : τὰ μάλιστα ἐπιήοχνος παντοίων σοφῶν ἔργων, ut σοφὰ ἔργα sint doctrine studia. Similiter Ion apud. Athenzum lib. X, p. 447 F. καλῶν ἐπιήρανε ἔργων. Scripsi autem cum Bergkio Comment. de Emp. proem. p. 22» τὰ υάλιστα quum vulgo τε μάλιστα legeretur quod adeo displicebat viris doctis ut Karstenius πάν τῶν τ᾽ ἦν μάλιστα reponi vellet, nisi metrum obstaret, Steinius verss. 428 et 429 transponeret, Commen- datur vero τὰ μάλιστα pro simplici μάλιστα, ne de prose scriptoribus dicam, simul /Eschyli aucto- ritate Sept. adv. "Theb. vs. 1070. Przterea Por- phyrius exhibet πάσησι, lamblichus πάσαισι. Vss. 433-434. ἦσαν γὰρ---δεδήει] laudat Scho- liastes Nicandri ad "Ther. vs. 452 pag. 186 ed. Didot. : τὰ χτίλα ἐπὶ τῶν ἡμέρων καὶ τιθασσῶν τίθε-- ται..... ᾿Εμπεδοχλῆς ἐπὶ τῶν ἡμέρων xot πραέων" ἦσαν γὰρ χτίλα πάντα καὶ ἀνθρώποισι προσηνῆ θῇρές τ᾽ ἄνθρωποί τε φιλοφροσύνη τε δεδήει. Sed hic vulgo legitur ἠδ᾽ ἦσαν χτίλα πάντα xal ἀνθρώποις προσηνὴ φῆρές v. In altero versu Stur- zius pro ἄνθρωποι recte substituit οἰωνοί, ldem male ψιλοφροσύνη in φιλοφροσύνῃ convertit. lloc quoque cun sequentibus ad auream zetatem. cui ver eternum et animantium omnium mutuum inter se amorem tribuit Empedocles pertinere in promptu est. Vss. 435-436. δένδρεα---- ἐνιαυτόν] F'heophrastus de Caus. plant. I, 13 (14) : Ei δὲ καὶ συνεχῶς 6 ἀὴρ ἀχολουθοίη τούτοις (τοῖς δένδροις), ἴσως οὐδὲ τὰ παρὰ τῶν ποιητῶν λεγόμενα δόξειεν ἂν ἀλόγως ἔχειν, οὐδὲ ὡς ᾿Εμπεδοκλῆς ἀείφυλλα χαὶ ἐμπεδόκαρπά φησι θάλ- λειν καρπῶν ἀφθονίησι χατ᾽ ἠέρα πάντ᾽ ἐνιαυτόν, ὗπο - τιθέμενός τινα τοῦ ἀέρος χρᾶσιν τὴν ἠρινὴν χοινήν, unde Hermannus apud Sturzium p. 624 hunc ver- sum concinnavit : δένδρεα δ᾽ αἰείφυλλα xat ἐμιπε-- δόχαρπα τέθηλε. Verum e Plutarchi loco Sym- pos. lII, » pag. 649 : τὸ δ᾽ ἀειθαλὲς τοῦτο xal, ὥς φησιν ᾿Εμπεδοκλῆς, ἐμπεδόφυλλον, οὐχ ἔστι θερμότη- τος, conjicias Empedoclem scripsisse : δένδρεα δ᾽ ἐμπεξόφυλλα xal ἐμπεδόχαρπα τεθήλει, in quo ulti- mam vocem τεθήλει cum Steinio esse volui, ratus hos versus a poeta iis quos e Nicandri. enarra- tore protuli esse subjunctos. Sturzius minus ele- ganter scripsit : θάλλει δένδρεα ἐμπεδόφυλλα xad IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 71 ἐμπεδόχαρπα χαρπῶν ἀφθονίησι xax! ἠέρα πάντ᾽ ἐνιαυ- τόν. In altero versu pro χαρπῶν Karstenius malebat μήλων, Scaliger autem pro inepto xaz' ἠέρα versui intulit χατήρεα qua emendatione nihil felicius. Sic et Nicander "Ther. vs. 69 λασίοισιν ἀεὶ φύλλοι- σι χατήρης. ltaque non egemus Lobeckii conje- ctura Pathol. p. »09 proposita χατήορα 1. e. ὧν χαταχρεμάννυνται χαρποί. Vss. 437-439. Aristoteles Rhet. I, 13 : "Ecz γάρ, ὃ μαντεύονταί τι πάντες, φύσει χοινὸν δίκαιον xal ἄδιχον, χἂν μηδεμία χοινωνία πρὸς ἀλλήλους ἢ μηδὲ συνθήχη, οἷον xai fj Σοφοχλέους Ἀντιγόνη ( vs. 456 ) φαίνεται λέγουσα, ὅτι δίκαιον ἀπειρημένον θάψαι τὸν Πολυνείχη, ὡς φύσει ὃν τοῦτο δίχαιον᾽ οὐ γάρ τι νῦν γε χἀχθές, ἀλλ᾽ ἀεί ποτε ζῇ τοῦτο, χοὐδεὶς οἶδεν ἐξ ὅτου ᾽φάνη. χαὶ ὡς Ἐμπεδοχλῆς λέγει πεοὶ τοῦ μὴ χτείνειν τὸ ἔμψυχον" τοῦτο γὰρ οὐ τισὶ μὲν δίκαιον τισὶ δ᾽ οὐ δί- xatov, ἀλλὰ τὸ μὲν πάντων νόμιμον χτλ. Vs. 437 ex Aristotele sic restituere conatus est Sturzius : οὐ πέλεται τοῖς μὲν δίχαιον τόδε, τοῖς δ᾽ ἀθέμιστον. Rectius Karstenius : οὐ πέλεται τοῖς μὲν θεμιτὸν τόδε x1. quem secutus sum. Vs. 4.30 αὐγῆς dedi quod veteres Aristotelis editiones et nonnulli Bekkeri codices praebent. Ipse Bekkerus vulgavit αὖ γῆς quam lectionem Scaliger etiam in libro Lugdu- nobatavo annotavit. Est autem. αὐγὴ Empedocli celum solis luce collustratum. Cf. vs. 123. Vss. 440-441. Sextus Empiricus adv. math. IX, 127 : Ot piv οὖν περὶ τὸν Πυθαγόραν xal τὸν ᾿Εμπεδο- χλέα χαὶ τῶν ᾿Ιταλῶν πλῆθός φασι μὴ μόνον ἡμῖν πρὸς ἀλλήλους χαὶ πρὸς τοὺς θεοὺς εἶναί τινα χοινωνίαν, ἀλλὰ χαὶ πρὸς τὰ ἄλογα τῶν ζῴων" £v γὰρ ὑπάρχειν πνεῦμα τὸ διὰ παντὸς τοῦ χόσμου διῆχον Ψυχῆς τρόπον, τὸ xal ἑνοῦν ἡμᾶς πρὸς ἐχεῖνα. Διόπερ χαὶ χτείνοντες αὐτὰ xal ταῖς σαρξὶν αὐτῶν τρεφόμενοι ἀδιχήσομέν τε χαὶ ἀσεδήσομεν ὡς συγγενεῖς ἀναιροῦντες. " Evüev xai παρήνουν οὗτοι ol φιλόσοφοι ἀπέχεσθαι τῶν ἐμψύχων, xai ἀσεθεῖν ἔφασχον xx. xo ᾿Εμπεδοχλῆς πού φησιν" οὔ παύσασθε x:À. Pro φόνοιο δυσηχέος noli cum Bergkio δυσηχέος substituere. Czeterum hos versus cum sequentibus latinos fecit Chalcidius in Plat. "Tim. p. 286. Vss. 442-447 superioribus subjungit Sextus Empiricus l. c. Vss. 442-443 μορφὴν---νήπιος habet etiam Plutarchus de superstitione p. 171, vol. VI p. 654 : ὥσπερ ᾿Εμπεδοχλῆς φησι τῶν τὰ ζῷα θυόντων χαθαπτόμενος xzÀ.; minus accurate citat Origenes contra Celsum V, 49 p. 615. Initium inde a μορφὴν usque ad νήπιος integrum est neque ulla explicatione eget. Sequentia sic scribuntur apud Sextum : οἵ δὲ πορεῦνται λισσόμενοι θύοντες, ὃ δ᾽ ἀνήχουστος ὁμοχλέων, σφάξας, ἐν μεγάροισι, quae manifesto corrupta sunt. Hinc alii aliter locum corrigere tentarunt, Scaliger ὃς δὲ πορεῦται, Steinius ὃς δ᾽ ἀπόρουσε vel ἀφορμᾶται, Hermannus οἱ δὲ πονεῦνται, Bergkius οἵ δ᾽ ἐπορεῦνται, deinde λισσόμενον Stephanus edidit, θύοντος pro θύοντες Hermannus proposuit, θύοντ᾽ Karstenius legen- dum esse suspicatus est, qui simul ὃ δ᾽ ἀνηκούστη- σεν δμοχλέων, σφάξας δ᾽ ἐν vulgavit, in Addendis autem pag. 525 partim Bergkii conjecturam (cf. de Rell. Comed, Att. p. 281) λισσόμενον θύοντες " ὃ δὲ νήχουστος ὁμοχλέων" σφάξας δ᾽ ἐν probavit, partim novam ipse protulit : οἱ δ᾽ ἐσορεῦνται λ. 0. 6 δὲ νήχουστος ὁμοχλέων, σφάξας ἐν-ομοχλέων. Sed hi emendandi conatus quibus adjicio Lobeckianum (vide'Pzuxc. pag. 201) ὃς δ᾽ ἐπαρᾶται οἱ Steinianum λισσόμενος θύοντος" 6 δ᾽ ἂρ νήχουστος ὁμοκλέων parum satisfaciunt. Latet in verbis οἵ δὲ πορεῦνται aliquid quod ad filium propter mutatam figuram patri ignotum referatur. Nihil vero aptius visum quam ὕς δ᾽ ἐδόησε. In. czeteris Karstenium secutus sum qui etiam vs. 447 codicum mendum ἀποῤῥαίσαντα sustulit, ἀποῤῥαίσαντε ponendo quod solum sen- tentiz: accommodatum est. Vid. quz de duali nu- mero notavi ad vs. 135. Totum autem fragmentum comparandum est cum iis que de Pythagorze doctrina Ovidius Met. XV, 130 seqq. canit. Vss. 448-449. jElianus Hist. Anim. XII, 7 : Λέγει δὲ καὶ Ἐμπεδοκλῆς τὴν ἀρίστην εἶναι μετοίχησιν τὴν τοῦ ἀνθρώπου, εἰ μὲν εἰς ζῷον fj λῆξις αὐτὸν μετα- εγάγοι, λέοντα γίνεσθαι, εἰ δὲ εἰς φυτόν, δάφνην᾽ ἃ δὲ ᾿Εμπεδοχλῆς λέγει, ταῦτά ἐστιν χτλ. Adde Schol. in Aphthon. Progymn. cit. Gesnero Orph. fragm. ined. n. 32, p. 51r Herm. Vs. 448 ἐν θήρεσσι scholiastes qui inepte hoc fragmentum Orpheo tribuit, ἐν θηρσὶ δὲ λέοντες /Elianus. Vs. 449 ἐνὶ δένδρεσιν /Elianus ; ἐν δένδρεσιν Scholiastes. Vs. 450. Plutarchus Sympos. II, 1 p. 646, vol. VII p. 562 ed. Reisk.: xoi οὐ μόνης, ὡς ἔοιχε, κατ᾽ ᾿Εμπεδοχλέα τῆς δάφνης τῶν φύλλων ἀπὸ πάμπαν ἔχεσθαι χρή. Hinc Sturzius Empedoclem scripsisse conjecit : χρὴ τῆς δάφνης τῶν φύλλων ἄπο πάμπαν ἔχεσθαι, Karstenius δάφνης φύλλων ἀπὸ πάμπαν ἔχεσθε, Steinius vero δαφναίων φύλλων ἀπὸ πάμπαν ἔχεσθε. Mihi magis poeticum videtur : δάφνης γὰρ χλωρῶν φύλλων ἀπὸ πάμπαν ἔχεσθε. Cur lauri folia mandi noluerit Empedocles nemo veterum tradi- dit. Quum autem divinandi vis inesse in ea ar- bore crederetur, fuerunt qui ejus foliis edendis vaticinandi facultatem augeri statuerent. Vid. Creuzer. Symbol. vol. II p. 162 adn. Sed Empe- doclis ratio, ut abstinerent iis homines przci- pientis, ad μετεμψυχώσεως doctrinam videtur pertinuisse, Nam hominibus mutata figura in ar- bores abeuntibus optimum lauri specie indui 18 COMMENTARIUS testis JElianus H. A. XII, 7, cujus verba ad vs. 448-449 attuli. Vs. 451. δειλοί κτλ. Gellius Noct. Att, IV, 11; Didymus Geopon. II, 35, 8. Gellius ἔχεσθαι quod servavit e&am Martinus Hertzius p. 150; in Mo- sellani editione legitur ἑλέσθαι. Sed in Geopon. est ἔχεσθε. De re ipsa vide Gellium 1. c. Vss. 452-453. "Theon Smyrnzus Arithm. Pla- ton. c. I p. 21 ed. Gelder. posteaquam exposuit quinque initiationis esse partes sive gradus, hujus rei similitudinem ad disciplinam et insti- tutionem transfert his verbis : Κατὰ ταῦτα (leg. ταὐτὰ cum Karst) δὴ x«i ἣ τῶν πολιτιχῶν λόγων παράδοσις τὸ μὲν πρῶτον ἔχει χαθαρμόν τινα, οἷον ἣ ἐν τοῖς προσήχουσι μαθήμασιν ἐκ παίδων συγγυμνασία" ὃ μὲν γὰρ ᾿Εμπεδοχλῆς « χρηνάων ἀπὸ πέντ᾽ ἀνιμῶντα, φησίν, ἀτειρέϊ χαλχῷ δεῖν ἀποῤῥύπτεσθαι. » ὃ δὲ 1λά- τῶν ἀπὸ πέντε μαθημάτων δεῖν φησι ποιεῖσθαι τὴν χάθαρσιν: ταῦτα δέ ἐστιν ἀριθμητική, γεωμετρία, στερεομετρία, μουσική, ἀστρονομία, 1. e. « (ut sacra) sic civilis quoque institutio primum quasi pur- gationem quamdam habet , quz sita est in earum quibus pueri communiter exercentur artium di- sciplina. Quemadmodum enim Empedocles ait, e quinque fontibus haurientem puro ere purgari oportere : sic Plato quinque disciplinis adole- scentium animos quasi purgandos esse docet, quae sunt arithmetice etc.» De versibus pauca mo- nenda. Nam ἀτειρέϊ χαλχῷ pro ἀτηρεῖ vel ἀχηρεῖ jam e Bullialdi emendatione receperunt Sturzius et Karstenius, quorum ille scripsit χρηνάων ἄπο πέντ᾽ ἀνιμῶντα ἀτειρέϊ γχαλχῷ, Karstenius ἄπο in ἀπὸ mutavit, addito hemistichio χρὴ ἀπορύπτεσθαι. Contra Steinius posuit ἀποῤῥύπτεσθε χρηνάων ἄπο πέντ᾽ ἀνιμῶντες ἀτειρέϊ χαλχῷ. Hic igitur sustulit hiatum, quem in ἀνιμῶντα a Sturzio relictum Karstenius etiam tolli posse arbitrabatur scri- bendo ἀνιμῶντ᾽ ἐν &xeig£t. Mihi probabilius videtur poetam sic conformasse sententiam , ut exararet χρηνάων ἀπὸ πέντ᾽ ἀνιμῶντας ἀτειρέϊ χαλχῷ χρὴ μὲν ἀποῤῥύπτεσθαι, Sed quid posterioris versus prin- cipio subjunxerit, non liquet, Vs. 454. νηστεῦσαι xxx. Plutarchus de Ira coh. extr. pag. 464, vol. VII p. 818 ed. Reisk. : τὸ τοῦ ᾿Εμπεξδοχλέους καὶ θεῖον ἡγούμην x. Jejunium vulgo in χαθαρμοῖς commendatum non tam ad corporis quam ad animi castitatem referendum esse hzc philosophi sententia declarat. Similiter Eurip. Bacch. 73 felicem praedicat eum qui τελετὰς θεῶν 32^ d Ie , εἰδὼς βιοτὰν ἀγιστεύει γι 7 ; χαὶ θιασεύεται ψυχάν. Vss. 455-4506. votydorot—Üuuóv |. Clemens Alexandrinus Protrept. p. 17 ἃ (p. 23). Alloqui- tur Empedocles improbos vel ἀμυήτους qui jura divina et humana contemnunt vel negligunt. Cf. Carm. aur. vs. 54 seqq. γνώση δ᾽ ἀνθρώπους αὐθαί- ρετα πήματ᾽ ἔχοντας Xx), Vss. 457-5461 conjunxi. Vss. 457-459 servavit Clemens Alexandrinus Strom. IV p. 534 € (p. 632) : φησὶ δὲ xoi ᾿Εμπεδοχλῆς τῶν σοφῶν τὰς ψυχὰς θεοὺς γίνεσθαι, ὧδέ πως γράφων χτλ. item. "Theodo- retus Therapeut. Serm. VIII p. 599 D. Recte se habet ἀναδλαστοῦσι, cujus loco "Theodoretus ἀνα- δλαστάνουσι praebet. Vss. 460-461 ἀθανάτοις ---ἀτει- ρεῖς] habet Clemens ibid. V pag. 607 B (p. 722) : ἫΝ δὲ ὁσίως καὶ δικαίως διαδιώσωμεν, μαχάριοι μὲν ἐνταῦθα, μαχαριώτεροι δὲ μετὰ τὴν ἐνθένδε ἀπαλλα- γήν, οὐ χρόνῳ τινὶ τὴν εὐδαιμονίαν ἔχοντες, ἀλλὰ ἐν αἰῶνι ἀναπαύεσθαι δυνάμενοι « ἀθανάτοις ἄλλοισιν x1). » ἣ φιλόσοφος ᾿Εμπεδοχλέους λέγει ποιητική. Ea- dem sunt apud Eusebium Przp. evang. XIII, 13 pag. 684 sq. Tandem expleto mutationum orbe in preestantiores naturas, vates, poetas, medi- cos, reges transeunt; hinc ad deos evehun- tur. Pro ἔν τε τραπέζαις apud Eusebium exstat αὐ-- τοτράπεζοι. Ultimus versus a Scaligero ad Stephani Poes. phil. pag. 216 sic emendatus est ut a nobis est-editus, quum vulgo mendose legeretur : ἐόντες ἀνδρείων ᾿Αχαιῶν (Steph. ἀχέων p. 28) ἀπό- χληροι ἀπηρεῖς. Vss. 462-470. φάρμαχα---ἀνδρός} exhibent Dio- genes Laertius VIIT, 59; Eudocia p. 170; Suidas v. ἄπνους; Tzetzes Chil. 11, 906 sqq. Vss. 464-466 παύσεις-ἐπάξεις Clemens Alex, Strom. VI p. 63o D (p. 754 ed. Pott.). Versus hos quos Sturzius et Bergkius inter lustralia carmina locum ha- buisse existimarunt, potius e libro de arte salutari composito sumtos esse cum Karstenio arbitror, Vide supra disputationem de Empedocle. Vs. 462. "Fzeizes δ᾽ omittit. Quz sequuntur magnifica promissa magorum indolem referunt, Hi enim incantationibus suis nihil non consequi et perficere se posse gloriabantur, Vs. 464 pro ἀνέμων μένος Suidas vitiose ἀνέμων βίας in suo co- dice legit. Pro ἄρουραν Laertii liber Vindobonen- Sis ἀρούρας praebet , superscripto tamen v, ut ap- pareat librarium ἄρουραν exarare voluisse. Sed ἀρούρας agnoscunl etiam "lzetzes et Clemens. Utrumque recte hic dicitur. Vs. 466 verba xol πάλιν ἃ versus continuitate sejungunt Suidas, Clemens et Eudocia, cum reliqua versus parte, quemadmodum fieri oportet, jungunt Diogenes et Tzetzes. Deinde εὖτ᾽ apud unum Clementem exstat quod utique przoptandum est ceterorum lectioni 7» χ᾽, Subjungitur παλίντιτα in. Laertii et 'zetze libris, quamquam nonnulla exemplaria IN EMPEDOCLIS CARMINUM RELIQUIAS. 79 corrupte παλίντητα vel πάλιν τι τά, vel πάλιν τὶ τὸ πνεῦμα τ᾽ habent, In Suid codicibus παλίντονα, in "l'zetzie membranis πάλιν zt τά comparet. Quum vulgata scriptura intelligi queat, non egemus Steinii conjectura παλίσσυτα. Pro πνεύματ᾽ ἐπάξεις male Clemens πνεύματα θήσεις. Vss. 467-468. θήσεις δ᾽ ἐξ ὄμδρ.---αὐχμοῖο θερείου] lta Diogenes; apud Suidam ambo hi versus de- pravati sunt, Sic autem ibi scripti leguntur : στήσει δ᾽ ἐξ Ou poto χελαινοῦ ῥόον καίριον αὐχυὸν ἀνθρώποις, θήσεις δὲ χαὶ ἐξ ab uoto omisso θερείου. Tzetzes in utroque versiculo pro θήσεις suo ut videtur ingenio obsecutus dedit στήσεις. Vs. 469. Apud Diogenem vulgo invenitur ῥεύματα δενδρεύύρεπτα τὰ δ᾽ ἐν θέρει ἀήσαντα, in cod. Vindob, τά τ᾽ ἐν θέρει ἀήσοντα. Suidas habet τά τ᾽ ἐν θέρει ἔσονται, "zetzes τά τ᾽ αἰθέρινα θή- σονται (cod. quidam ἥσονται), Qua vitiata esse viri docti intelligentes varias proposuerunt con- jecturas. Scaliger in cod, ms. Lugdunobatavo notavit diZxvzz , Sturzius conjecit ἀτμίζοντα, Butt- mannus in Comment. philol. Lips. tentavit τά τ᾽ αἰθέριν᾽ ἀΐσσονται, Mermannus apud Sturzium suspicatus est τά τ᾽ αἰθέρι᾽ αἰθύσσονται, Karstenius correxit χατὰ θέρος αἰθύσσοντα, Steinius xaz' ai- θέρος ἀΐσσοντα, Bergkius τὰ τ᾽ αἰθρίαν θήσονται. At his omnibus conjecturis locus non est restitutus. Scribendum quod edidi : χαλὸν θέρος ἀρδεύσοντα. Vs. 470. ἄξεις δ᾽ ἐξ "AtZao χτλ.] Heec verba alii aliter interpretantur. Fabricius in Sext. Empir. Pyrrh..Hyp. I, c. 33 p. 61 intelligit de vita me- dicinz ope e letali morbo servata, ut vs. 476 φῶτας ἀπέστρεψεν Περσεφόνης θαλάμων. Tale quid Hermippus apud Diogenem Laertium VIII, 69 de Empedocle prodit : Ἕρμιππος δέ φησι, Πάνθειάν τινα Ἀχραγαντίνην, ἀπηλπισμέ νην ὑπὸ τῶν ἰατρῶν θεραπεῦσαι αὐτόν. Cf. ibid. 60 et Suidas v. ἄπνους. Vss. 471-472 ἄκρον ἰητρὸν χτλ.] Diogen. Laert. VIII, 65 : Πάλιν δ᾽ Ἄχρωνος τοῦ ἰατροῦ τόπον αἰτοῦν- τὸς παρὰ τῆς βουλῆς εἰς χατασχευὴν πατρῴου μνήματος διὰ τὴν ἐν τοῖς ἰατροῖς ἀχρότητα, παρελθὼν 6 ᾽Εμπε- δηχλῆς ἐχώλυσε, τά τε ἄλλα περὶ ἰσότητος διαλεχθεὶς xai τι χαὶ τοιοῦτον ἐρωτήσας " τί δὲ ἐπιγράψομεν ἐλε- γεῖον; ἢ τοῦτο" Ἄχρον χτλ. τινὲς δὲ τὸν δεύτερον στίχον οὕτω προφέρονται - ἀχροτάτης χορυφῆς τύμδος ἄχρος χατέχει. τοῦτό τινες Σιμωνίδου φασὶν εἶναι. ldem epigramma exstat apud Hesychium Milesium pag. 24 ed. Orell. ubi legitur ἰατρόν, et in Walzii Rhet. Gr. HI, p. 641, ubi 'Axpxyavztvov et vs. 2 χρημνὸς ἀήρ scriptum est. Adde Anthol. Bosch. T. HH p. 332, Suidam v. Ἄχρων, Omisso auctoris nomine affert Eustathius ad Odyss. lib. IX pag. 1634, 12. Spectat hoc fortasse. Plinius Hist, nat. XXIX, 5. Κρημνὸς quod cum aliis tumulum interpre- tatus sum pertinet ad collem montis in quo Agri- gentum oppidum situm erat. De verborum sensn et ornatu satis multa ab Empedoclis editoribus et aliis dicta sunt. Empedocleas facetias hujusque elegii gratiam,sitam in agnominatione quam Acro- nis et Agrigenti nomina cum ἄκρος epitheto effi- ciunt, vix latino disticho reddi posse censuerunt Hadr. Junius ad Hesychium Milesium pag. 133 ed. Orell. et Fabricius Bibl. Gr. Tom. ΧΤῊ p. 33. Periculum tamen ejus rei fecere przter ipsum Junium l. c. p. 25 Grotius apud Boschium T. HI p. 333 et Karstenius p. 61. Nos 'Axgova Celsum vocantes hujusmodi quid lusimus : Celsum Acragantinum medicum celso patre natum praecelsie tumulus celsus liabet patrize. Inter Simonideas reliquias hoc epigramma re- censuit Schneidewinus pag. 42/4, sq. Kectius Em- pedocli tribuit Bergkius Poet. Lyr. pag. 468. Vss. 473-476. Παυσανίην ἰητρὸν χτλ.] Diogenes Laertius lib. VIII, 60 : Ἦν δὲ ὃ Παυσανίας, ὥς φησιν ᾿Αρίστιππος xal Σάτυρος, ἐρώμενος αὐτοῦ, ᾧ δὴ χαὶ τὰ περὶ φύσεως προσπεφώνηχεν (Ἐμπεδοχλῇς)... ἀλλὰ xai ἐπίγραμμα εἰς αὐτὸν (Παυσανίαν) ἐποίησεν - Παυ- σανίαν χτὰ. Adde Anthol. Palat. VII, 508 ubi ap- positum est lemma Σιχωνίδου εἰς Παυσανίαν τὸν ἰατρόν. Lectio non multum variat. Vs. 473 Παυ- σανίην ἰητρὸν Diogenes , Παυσανίαν ἰατρὸν Arithol. Palatina ἰητρὸν Planudea); praeterea ᾿Αγχίτου Diog., ᾿Αγχίτεω Anthol. Vs. 474 φῶτ᾽ Diog., 10v?" An- thol., porro ἔθρεψε Γέλα Diogenes , ἔθαψε πέλας Cod. Palat., ἔθαψε κόνις Plan. Vs. 475 apud Diogenem scribitur, ut a nobis vulgatus est, Contra Antho- logize codices exhibent : ὃς πλείστους xguspzict μα- ραινουένους ὑπὸ νούσοις quod pro alterius scripturze interpretamento haberi convenit. Vs. 476 Περσε- φόνης Diogenes, licet Cobetus scripserit Φερσε- φόνης. Id vero legitur in Anthol. cod. Palat., cujus loco in Plan. reperitur Περσεφόνας. Denique ἀδύ- zov Diogenes , θαλάμων Anthologia. Vs. 473. Παυσανίην ἰητρὸν ἐπώνυμον] Notandum ἐπώνυμον hic aliorum poetarum exemplo vocari eum qui posterioribus Grecis est φερώνυμος. No- men enim a re invenerat Pausanias h.e. παύων τὴν ἀνίαν, ideoque dignus eaappellatione ac merito sic nominatus videri poterat. Vs. 474. φῶτ᾽ ᾿Ασχληπιάδην] intelligendum de viro medicinz perito, Sic Homerus Iliad. lib. IV, vs. 194 Machaonem medicum φῶτ᾽ Ασχληπιοῦ υἱὸν appellavit. Hujus autem vestigiis ingressus 80 COMMENTARIUS IN EMPEDOCLEM. vetus poeta apud Ciceronem Tuscul. II, 38 me- dicos /Esculapi liberos nuncupavit. Vs. 477 χλυτὲ κοῦρε x:À.] Diogenes Laertius VIII, 43 2 Hv καὶ Τηλαύγηςυἱὸς αὐτοῦ (τοῦ Πυθαγόρου), ὃς xai διεδέξατο τὸν πατέρα χαὶ (κατά τινας) ᾽Εμπε-- δοχλέους καθηγήσατο. Ἱππόθοτός γέ τοί φησι λέγειν ᾿ἘἘμπεδοχλέα Γηλαύγει « χλυτὲ χοῦρε Θεανοῦς Πυθα-- γόρεώ τε. » Ex his Laertii verbis patet in illo versu sublato "Telaugis nomine nihil scriptum fuisse nisi χλυτὲ xoUps Θεανοῦς Πυθαγόρεώ τε, Hip- pobotum vero dixisse, Telaugem eo versiculo compellari. Jam quum propter temporis inter- vallum nulla Empedocli cum Telauge, Pythagorae filio, consuetudo esse potuerit, intelligitur philo- sophum Agrigentinum nullum e majoribus car- minibus Crotoniatz dicasse, eum autem versum, si Empedocleus fuit, ex epigrammate esse peti- tum. Ceterum sunt qui apud Laertium rescri- bant : λέγειν ᾿Εμπεδοχλέα « Τήλαυγες χλυτὲ χοῦρε Θεανοῦς [Πυθαγόρεώ τε » ut integer sit versus. Ego rem admodum dubiam in suspenso relinquendam censeo. Vs. 478. Ἶρις δ᾽ ἐκ πελάγους χτλ.] Joannes Tze- tzes Alleg. Homer. in Iliad. lib. XV vs. 82 seqq. apud Matrangam Anecd. I pag. 120: Ἀπόλλων δὲ 6 ἥλιος " Ἶρις νεφῶδες τόξον" ἣ Ποσειδῶνος χέλευσις ἐξ Ἴριϑος ὑπάρχει, A , RC RAE C E 5$ πρὸς τὴν θάλασσαν αὐτὸν ἢ πρὸς θεὸν χαλοῦσα, ὅπερ φησὶν ᾿Εμπεδοχλῆς εἴτε τις τῶν ἑτέρων, « Ἴρις δ᾽ ex πελάγους ἄνεμον φέρει 7; μέγαν ὄμρον"» ἐμοὶ βιδλιοθήχη γὰρ ἣ λὴ Ἵ l 1x γὰρ ἣ χεφαλὴ τυγχάνει, 5 Ξ ; x - βίδλοι δ᾽ ἡμῖν οὐ πάρεισι δεινῶς ἀχρηματοῦσιν, £f, *, , E - ^ ^ , ὅθεν οὐ λέγειν ἀχριδῶς τὸν ποιητὴν γινώσχω. Apparet ipsum Tzetzam poetze nomen ignorasse ac dubitanter hoc effatum ad Empedoclem aucto- rem rettulisse. Ut versiculi conditor incertus, ita dea de qua hic disputatur in vulgus nota atque ab antiquis passim memorata est. Vide Natalem Comitem Mythol. libr. VIII. cap. 20 qui satis multa collegit omisso Ovidii loco Metam lib. I, VS. 270-271. DE HIPPONE. Hippo, Rheginus , non diversus fortasse a Py- thagoreo quem Aristoxenus Samium fuisse tra- didit, Censorinus (1) Metapontinum vocavit, incerte et ctatis et sect:e philosophus est. Etsi autem nihil de ejus vita proditum in veterum monumentis legimus , tamen ex hoc quod Crati- nus (2), antiqu:? comcediz attic. poeta, in ea fabula quam Oculatos ( IHavózzac ) inscripsit Hip- ponem exagitare non gravatus est colligendum videtur, utrumque Periclis tempore Athenis vixisse. Etenim comici poete in illustrissimos sui szeculi philosophos invehi solebant, rati re- rum divinarum humanarumque cognitionem et veri indagationem quam viri illi profitebantur non esse virtutis magistram, sed impietatis et pravitatis effectricem, Neque vero dubium, quin Hippo aperte deorum naturam sustulisse creditus sit (unde etiam athei (3) cognomen invenit) quia rerum omnium principium aut Thaletis (4) in- star aquam, aut, ut aliis placet , Zumidum quod quidam de aere interpretantur, aut aquam igni conjunctam esse contendit. Ceterum qui terram abeo pro rerum fundamento positam esse putant in errore versantur, Sed humidum rerum prin- (1) Censorinus de Die natali cap. 5 : Metapontino sive, mio etc. » (2) Aristophanis enarralor ad Nub. vs. 96 : Κυρίως δὲ πνιγεύς,, ἔνϑα οἱ ἄνθραχες ἔχονται xai πνίγονται ᾿ ταῦτα δὲ πρότερος Κράτης (leg. Κρατῖνος) ἐν Πανόπταις δράματι περὶ ἽὝππωνος τοῦ φιλοσόφου χωμῳδῶν αὐτὸν λέγει " ἀφ᾽ οὗ στο- χαζόμενοί τινές φασιν, ὅτι μηδεμιᾶς ἔχθρας χάριν Ἄριστο- φάνης xev ἐπὶ τὴν τῶν Νεφελῶν ποίησιν, ὅς γε μήτε πρὸς ἴδιόν τι, μήτε ἁρμόττον, ἀλλὰ μηδὲ πρὸς ἕν ἔγχλημα ἦλθε Σωχράτους ᾿ δύο γὰρ xav' αὐτοῦ ταῦτα προθεὶς ἐγχλήματα, τὸ περὶ οὐρανοῦ, ὅτι ἐστὶ πνιγεύς, xai ὡς ἱχανός ἐστι τὸν ἥττω λόγον διδάσχειν xa τὸν χρείττονα " τὸ μὲν χοινὸν τῶν φιλοσόφων ἁπάντων ἐπήγαγεν ἔγχλημα. Φαίνεται δὲ χαὶ ἐπὶ τούτῳ ὁ Ἵππων χωμῳδηθῆναι φθάσας. Τὸ δὲ τῶν ἐγχλημάτων οὐδὲ τὸ σύνολον ἐπιχοινωνεῖ φιλοσοφίᾳ o0 γὰρ τοῦτο ἐπαγ- γέλλονται οἱ φιλόσοφοι, δεινοὺς ποιήσειν λέγειν" ἴδιον δὲ τὸ τοιοῦτο μᾶλλον τῆς ῥητοριχῆς ᾿ ὡς ἐπ᾽ ἀμφοτέροις τὸν φιλό- cogov χαθαρεύειν. Οἱ δὲ ὅτι ὁλόχληρον εἰς αὐτὸν συνέταξε δρᾶμα xai δι᾽ ἔχθραν νομίζουσιν αὐτὸν πεποιηχέναι, οὐχ ὀρθῶς οἵονται " πρῶτον μὲν γὰρ Δίφιλος εἰς Βοίδαν τὸν φιλό- σοφον ὁλόχληρον συνέταξε ποίημα, δι᾽ οὗ xal εἰς δουλείαν ἐῤῥυπαίνετο ὁ φιλόσοφος " οὐ διὰ τοῦτο δὲ ἐχθρὸς ἦν" ἔπειτα Εὔπολις, εἰ xai δι᾽ ὀλίγων ἐμνήσθη Σωχράτους, μᾶλλον ἢ Δριστοφάνης ἐν ὅλαις ταῖς Νεςφέλαις αὐτοῦ χαθήψατο. In hanc sententiam etiam schol. Clement. Alexandr. Protrept. pag. 20 ed. Lips. : Τοῦ Ἵππωνος xxi αὐτοῦ ὡς ἀσεθοῦς γενο- μένου μέμνηται ὁ Κρατῖνος. Cf. Bergk. Comm. de Reliq. comad. Attic. p. 104-181. (3) Alexander Aphrodisiensis in Aristotelis Metaph. 1, 3, pag. 21 ed. Bonilz : Τοῦτο δὲ λέγοι ἂν περὶ αὐτοῦ, ὅτι ἄθεος ἦν τοιοῦτο γὰρ χαὶ τὸ ἐπὶ τοῦ τάφου αὐτοῦ ἐπίγραμμα. Plu- tarchus adv. Stoicos c. 31 : Οἱ γοῦν ἄθεοι προσαγορευθέν- τες οὗτοι, Θεόδωροι xai Διαγόραι xai Ἵππωνες οὐχ ἐτόλμη- σὰν εἰπεῖν, τὸ θεῖον ὅτι φθαρτόν ἐστιν, ἀλλ᾽ οὐχ ἐπίστευσαν, ὡς ἔστι τι ἄφθαρτον. Faclum eliam quadam Diagora Melii similitudine et specie, ut Hippo Melius interdum nomina- retur. Sic Clem. Alex. Cohort. ad Gent. p. 15 : Θανμάζειν ἔπεισί μοι, ὅτω τρόπῳ Εὐήμερον τὸν Ἀχραγαντῖνον xai Νι- χάνορα τὸν Κύπριον χαὶ Διαγόραν χαὶ Ἵππωνα τὸν Μήλιον χτλ, ἀθέους ἐπιχεχλήχασιν, ubi fortasse ponendum τοὺς Μη- λίοςς. Arnobius IV, 29 : « Et possumus quidem hoc in loco PHILOS, GREC. « Hipponi vero ut Aristoxenus auclor est, Sa- omnes istos nobis quos inducilis alque appellatis deos, ho- mines fuisse monstare, vel Agragantino Euermero replicato — vel Nicanore Cyprio , vel Pellaeo Leonte, vel Cyrenensi "Theodoro , vel Hippone ac Diagora Meliis. Cf. Σωχράτης ó Μήλιος apud Aristoph. Nub. v. 828. (4) Alexander Aphrodisiensis in Aristotelis Metaph. I, 3, pag. 21 ed. Bonilz : Ἵππωνα ἱστοροῦσιν ἀρχὴν ἁπλῶς τὸ ὑγρὸν ἀδιορίστως ὑποθέσθαι, οὐ διασαφήσαντα πότερον ὕδωρ, ὡς Θαλῆς, ἢ ἀήρ, ὡς ᾿Αναξιμένης xxi Διογένης " διὸ καὶ πα- ραιτεῖται αὐτοῦ τὴν δόξαν ὡς ἐπιπόλαιον χαὶ οὐδὲν διασαφοῦ- σαν. Ἢ οὐχ ὡς ἀδιάρθρωτον αὐτοῦ τὴν δόξαν παραιτεῖται " οὐ γὰρ εἶπε διὰ τὴν εὐτέλειαν αὐτοῦ τῆς δόξης, ἀλλ᾽ ὡς οὐχ ὀφείλοντα ἐν τοῖς φιλοσόφοις ἐγχαταριθμεῖσθαι διὰ τὴν τῆς διανοίας εὐτέλειαν. Διὰ γὰρ τοῦτο εἶπε τὸ μετὰ τούτων, λέγων τῶν φιλοσόφων. Ipse Aristoteles Metaph. I, 3, p. 984, a, 2 ed. Bekker. ait :... Θαλῆς μέντοι λέγεται οὕτως &xo- φήνασθαι περὲ τῆς πρώτης αἰτίας Ἵππωνα γὰρ οὐχ ἄν τις ἀξιώσειε θεῖναι μετὰ τούτων διὰ τὴν εὐτέλειαν αὐτοῦ τῆς δια- νοίας. Id. de Anima I, 2 : Τῶν δὲ φορτιχωτέρων xai ὕδωρ τινὲς ἀπεφήναντο [ τὴν ψυχήν], καθάπερ Ἵππων " πεισθῆναι δ᾽ ἐοίχασιν ἐκ τῆς γονῆς, ὅτι πάντων ὑγρά" xai γὰρ ἐλέγχει τοὺς αἷμα φάσχοντας τὴν ψυχήν, ὅτι ἣ γονὴ οὐχ αἶμα " ταύ- τὴν δ᾽ εἶναι τὴν πρώτην ψυχήν. Simplicius δὰ Pliys. fol. 6 : Ὥσπερ Θαλῆς... χαὶ Ἵππων, ὃς δοχεῖ χαὶ ἄθεος γεγονέναι, ὕδωρ ἔλεγον τὴν ἀρχήν. Et ibid. p. 32, a : Πάντες γὰρ σωμα- τιχόν τι τὸ ἕν ὑποτίθενται τοῦτο * ἀλλ᾽ οἱ μὲν ἕν τι τῶν τριῶν στοιχείων" ὥσπερ Θαλῆς μὲν xai Ἵππων τὸ ὕδωρ. Idem ad Aristot. de Celo p. 148, a : Ἦσαν δέ τινε: of £v λέγοντες Θα- λῆς μὲν xoi Ἵππων ὕδωρ, Ἀναξιμένης δὲ χαὶ Διογένης ἀέρα. Origenes Philosoph. 16 : Ἵππων δὲ ὁ Ῥηγῖνος ἀρχὰ Ψυχρὸν τὸ ὕδωρ xai θερμὸν τὸ πῦρ, γεννώμενον δὲ τὸ πῦρ ὑπὸ ὕδατος, χατανιχῆσαι τὴν τοῦ γεννήσαντος δύναμιν, συ- στῆσαί τε τὸν χόύσμον. Sexlus Empiricus Pyrrhon. Hyp. HIT, 30 p. 130 ed. Fabr. et adv. Math. IX, 361 p. 620 : Ἵππων 8: ὁ Ῥηγῖνος πῦρ xxi ὕδωρ, quod tolidem verbis legitur apud Galenum Hist. phil. c. 5. t. XIX, p. 243. Schol. in Aristot. p. 514 ed. Brandis : Θαλῆς μὲν ὁ Μιλήσιος. xai "Ez- πὼν τὸ Ev ὑπέθεσαν, ἐπειδὴ ἐξ ὕδατος τά τε σπέρματα τῶν ζῴων xxi τῶν φυτῶν. Fallitur Jo. Diaconus Allez. in He- siodi Theog. p. 456 ed. Gaisf. : Ὁ μὲν τὸ πῦρ γενέστερον τῶν ἄλλων, órotoz Ἡράχλειτος, ὁ δὲ Ἵππων ὁ ἄθεος. πεςσδυ- ς mpeg τὴν γῆν ὡς 6 82 DE HIPPONE. eipium esse opinatus id precipuesine dubio egit, ut corporum membrorumque naturam et fabri- cam explicaret. In iis quz ipsi placuissent expo- nendis Hippo parum subtilis disputator fuit. Quare Aristoteles modo τοῖς φορτιχωτέροις τῶν φι- λοσόφων eum adnumerat de Anim. 1, 2, modo propter mentis imbecillitatem a severiorum phi- losophorum numero segregat Metaph. I, 3. Quod autem posteriore loco Stagirites Hipponem 'Tha- leti subjunxit, id eo consilio fecit, ut non ztate sed placitis Thaleti proximum fuisse significaret. Exigui momenti sunt quz de hominum genera- tione apud Censorinum libro de Die natali Hippo docet. Ibi scriptor cap. V, postquam semen unde exeat inter sapientie professores non constare dixit, in hunc modum pergit: « Parmenides enim tum ex dextris tum lzvis partibus oriri putavit. Hipponi vero...ex medullis profluere semen vide- tur, idque eo probari, quod post admissionem pecudum si quis mares interimat, medullas ut- pote exhaustas reperiat. » Omitto ceteras ejus ἽΠΠΩΝΟΣ "^AIHIOXIIAXMATIA. ΠΟουλυμαθημοσύνης, τῆς οὐ χενεώτερον οὐδέν. (Athenzus XIII p. 610, B: Τοσαῦτα τοῦ Μυρτίλου ἑξῆς χαταλέξαντος χαὶ πάντων αὐτὸν ἐπὶ τῇ μνήμη θαυμασάντων 6 Kóvoulxog ἔφη: πουλυμαθημοσύνης xc. Ἵππων ἔφη 6 ἄθεος. ᾿Αλλὰ χαὶ Ἡράκλειτος 6 θεῖός φησι" « πουλυμαθίη νόον ἔχειν οὐ διδάσχει. » Καὶ ὃ Τίμων δὲ ἔφη " «ἐν δὲ πλατυσμὸς πουλυμαθημο- Ἵππωνος τόδε σῆμα, τὸν ἀθανάτοισι θεοῖσιν ἶσον ἐποίησεν Μοῖρα χαταφθίμενον. ( Alexander Aphrodisiensis in Aristot. Me- taph. I, 3 pag. 21 ed. Bonitz. * Τοῦτο δὲ λέγοι ἂν περὶ αὐτοῦ ὅτι ἄθεος ἦν τοιοῦτο γὰρ χαὶ τὸ ἐπὶ τοῦ τάφου αὐτοῦ ἐπίγραμμα. Ἵππωνος χτὰλ. quod qui- dem epigramma ipse composuit , ut ait Clemens Alexandrinus ad Gentes p. 36 : Οὐ γέμεσις τοίνυν οὐδὲ Ἵππωνι ἀπαθανατίζοντι τὸν θάνατον τὸν ἑαυτοῦ" ὃ Ἵππων γὰρ ἐπιγραφῆναι ἐκέλευσε τῷ μνήματι τῷ αὐτοῦ τόδε τὸ ἐλεγεῖον' Ἵππωνος τόδε cux κτλ. — O0 X | opiniones quarum in eodem libello Censorinus meminit. Dogmata sua Xenophanis , Parmenidis aliorumque exemplo versibus persecutus est, sed unum an plures scripserit libros non liquet. Vix autem crediderim , eum peculiarem edidisse dis- putationem de /ocis quce dicuntur perdere, quidquid in illa inciderit, ut conclusit Fabricius Bibl. τας. vol. II, p. 658 ed, Harl. ex Antigoni Ca- rystii verbis, apud quem Hist. mirab, cap. 131 hzc reperiuntur : Ἵππων δὲ 6 Ῥηγῖνος περὶ τῶν λεγομένων τόπων φθείρειν τὰ ἐμπίπτοντα τοιοῦτόν τι γράφει" φησὶν ἐν ᾿Αθήναις ἐπὶ βασιλέως ᾿Επαινέτου Ὀλυμπιάδος ἕχτης xoi τριαχοστῆς, ἐν | Ἀρυτάμας Λάχων vix& στάδιον, τῆς Σιχελίας ἐν Παληχίοις οἶχο- δομνηθῆναι τόπον εἰς ὃν ὅστις ἂν εἰσέλθη, εἰ μὲν κατα- χλιθείη, ἀποθνήσχει, εἰ δὲ περιπατοίη, οὐδὲν πάσχει. Hoc enim argumentum ab eo in majori de rerum natura carmine tractatum esse probabile est, Poematum ejus reliquias, paucis versiculis exce- ptis , nullas habemus. HIPPONIS FRAGMENTA. O eruditionem , qua nihil vanius. σύνης, τῆς οὐ χενεώτερον ἄλλο, » Vide Timonis et Heracliti fragmenta. Cf. Bergk. Comm. de Reliq. com. attic, p. 180; Dakhuizen van den Brink. Var. Lectt. ex Hist, phil. antiq. p. 57 ; Ührig. de Hippone atheo pag. 9. ) Hipponis hoc sepulcrum est, quem Diis immortalibus exaequavit Parca defunctum. Εὖ γε Ἵππων ἐπιδειχνύεις ἡμῖν τὴν ἀνθρωπίνην πλά- γην᾿ εἶ γὰρ xol λαλοῦντί σοι μὴ πεπιστεύχασι, νεχροῦ γενέσθωσαν μαθηταί" χρησυὸς οὗτός ἐστιν Ἵππωνος" γοήσωμεν αὐτόν. Dicit igitur philosophus, se morte sua cum Diis immortalibus zquatum 6556. Quorum verborum sensus est, quum atheus fuerit Hippo, homines morte ad nihilum re- cidere Diisque immortalibus qui non sint pares fieri.) DE TIMONE PHLIASIO. Τίμωνος ἀποσπασμάτια] Timon Phliasius quum adolescens in theatris saltasset, postea rerum divinarum humanarumque contemplationi dedi- tus primum Stilponem audivit, deinde Pyrrho- nem, cujus dogmata per totam vitam professus est. Floruit autem. sub Antigono Macedonum rege et Ptolemaeo Philadelpho. Hic clarus sapien- ti: studio pietatisque qua Scepticorum principem colebat documentis, clarior poetica facultate et Scriptorum multitudine id potissimum in con- dendis carminibus spectavit, ut omnes excepto Pyrrhone philosophos rideret et cavillaretur. Quo in genere nobilissimos tres Sillorum libros reliquerat magna ex. parte ad. Homericae Νεχυίας formam (cf. Meinek. Exercit. in Athen. I p. 6 seq.) institutos. Ex iis primus simplicem narra- tionem, secundus δὲ tertius sermonem cum Xe- nophane habitum continebat. Diversum ab illis aliud fuit poema Imaginum [Ἰνδαλμῶν) nomine inscriptum. Memorantur etiam 'Timonis comc- die et tragedie aliaque ingenii monumenta. Harum rerum testes nobis sunt Aristocles et Diogenes Laertius. Quorum prior apud Eusebium Prep. Evang. XIV, 18ait : ᾿Εγένετο δὲ μαθητὴς αὖ- τοῦ [τοῦ Πύῤῥωνος] Τ ἵμων Φλιάσιος, ὃς τὸ uiv πρῶ- «0v ἐχόρευεν ἐν τοῖς θεάτροις, ἔπειτα δ᾽ ἐντυχὼν αὐτῷ συνέγραψεν ἀργαλέας παρῳδίας χαὶ βωμολόχους, ἐν αἷς βεδλασφήμηχε πάντας τοὺς πώποτε φιλοσοφήσαντας. Οὗτος γὰρ ἦν ὃ τοὺς Σὥλλους γράψας. Posterior vero lib. IX, 110-111 hzc tradit : Καὶ γὰρ ποιήματα συν- ἔγραφε xal ἔπη xal τραγῳδίας xai σατύρους xal δρά- ματα χωμιχὰ τριάχοντα, τραγιχὰ δὲ ἑξήχοντα, σίλλους τε xal χιναίδους. Φέρεται δὲ αὐτοῦ xoi καταλογάδην βιδλία, εἰς ἐπῶν τείνοντα μυριάδας δύο, ὧν χαὶ Ἀντί- γόνος ὃ Καρύστιος μέμνηται, ἀναγεγραφὼς αὐτοῦ χαὶ αὐτὸς τὸν βίον. "Tov δὲ Σίλλων τρία ἐστίν, ἐν οἷς ὡς ἂν σχεπτιχὸς ὧν πάντας λοιδορεῖ χαὶ σιλλαίνει τοὺς δογμα- τιχοὺς ἐν παρῳδίας εἴδει, *Qy τὸ μὲν πρῶτον αὐτοδιή- γητον ἔχει τὴν ἑρμηνείαν, τὸ δὲ δεύτερον xa τρίτον ἐν διαλόγου σχήματι. Φαίνεται γοῦν ἀναχρίνων Ξενοφά-- νὴν τὸν Κολοφώνιον περὶ ἑχάστων, ὃ δὲ αὐτοδιηγούμε- nm Ug C NE TA Y xU ; νος ἐστι" Xa«t ἐν μεν τῷ ὀευτερῷ περι τῶν ἀρχαιοτέρων, ἐν δὲ τῷ τρίτῳ περὶ τῶν ὑστέρων. --- Τὸ δὲ πρῶτον ταὐτὰ περιέχει πράγυατα, πλὴν ὅτι μονοπρόσωπός ἐστιν ἡ ποίησις, Cf. Fred. Pauli deSillis Grecorum disputatio, Berolini 1821 ; Welandi de przcipuis Parodiarum scriptoribus liber; Weelkii de Grze- corum Sillis commentatio, Varsovie 1820. Adde Fabricii Bibl. Gr. vol. ΠῚ, pag. 623 seqq. ed. Harl. et Diogenis Laertii interpretes. Fragmenta ejus qua exstant prope omnia e Sillis petita sunt, pauca ex Imaginum libro deprompta, nonnullos quoque versus antiqui ex aliis carminibus ser- varunt. Has carminum reliquias primus laudabili studio collegit Henricus Stephanus in Poesi phi- losophica, postea edidit Isaacus Fred. Langhein- rich in tribus de Timone dissertationibus (Lipsize 1720 et 1721) quas non vidimus; Brunckius in Analectis veterum poetarum et Paulus l. c. Pro- fuisse Timoni inprimis Stephanum et Brunckium non negaverim. Sed deerat accuratior Phliasii poete recensio qua plurimz maculz librariorum incuria illi aspersz abstergerentur. Hanc igitur lectoribus offero. Emendatis versibus novam ad- junxi interpretationem latinam brevesque adno- tationes. TIMONOX TOY QAIAXIOY AIIOZHAXMATIA. EK TON ZIAAQ9N. » - ΠῚ " 3585 ᾿ Ἔσπετε νῦν μοι ὅσοι πολυπράγμονές ἐστε σοφισταί. * * w- Πολλοὶ μὲν βόσχονται ἐν Αἰγύπτῳ πολυφύλῳ βιδλιαχοὶ χαρακῖται, ἀπείριτα δηριόωντες Μουσέων ἐν ταλάρῳ. * * * & Φοιτᾷ δὲ βροτολοιγὸς " Epte xeveov AeAaxuta , Νίχης ἀνδροφόνοιο χασιγνήτη xat ἔριθος * 4 .5 A ^ , E.M 9 5 Ὰ. ν ἥτ᾽ ἀλαὴ περὶ πάντα χυλίνδεται" αὐτὰρ ἔπειτα ἐς βρῖθος στήριξε χάρη, καὶ ἐς ἐλπίδα βάλλει. * * * , H pow oq moy κα ; , " τίς γὰρ τούσδ᾽ ὀλοῇ ἔριδι ξυνέηκε μάχεσθαι ; 5» m FM * hj m M 10 "Hy oüc σύνδρομος ὄχλος " ὃ γὰρ σιγῶσι χολωθεὶς νοῦσον ἐπ᾽ ἀνέρας ὦρσε λάλην, ὀλέχοντο δὲ πολλοί. * * * TIMONIS PHLIASII FRAGMENTA. E SILLIS. Dicite nunc mihi , quotquot estis multarum rerum periti É " [ sophista. Multi quidem aluntur in Egypto nationibus frequenti librorum scriptores infinitum quantum inter se rixantes Musarum in qualo. * * * Ingreditur autem hominum pernicies Discordia vaniloqua, Victori: virorum interfectricis soror et adjutrix , quae ceca circa omnia versatur, sed postea in gravitatem componit caput et spem objicit. * ἣν * [se decertarent ὃ Quis enim hosce commisit , ut perniciosa contentione inter Echüs socia turba; haec enini tacentibus irata [multi. morbum adversus viros excitavit vocem, peribant aulem * * * Vs. 1. ἔσπετε νῦν xx).] Diogenes Laertius IX, 112 : Ἀρχὴ δὲ αὐτῷ ἥδε " ἔσπετε x1), lmitatus est 'Timon lliad. II, 484 : ἔσπετε νῦν μοι, Μοῦσαι, Ὀλύμπια δώματ᾽ ἔχουσαι. Vss. 2-4. πολλοὶ μὲν---ταλάρῳ] Athenzeus lib. I cap. 41 : Ὅτι τὸ μουσεῖον ὃ Φλιάσιος "iov 6 σιλλο- γράφος ταλάριόν πού φησιν ἐπισχώπτων τοὺς ἐν αὐτῷ τρεφομένους φιλοσόφους, ὅτι ὥσπερ ἐν πανάγρῳ τινὶ σιτοῦνται χαθάπερ ol πολυτιμότατοι ὄρνιθες" πολλοὶ μὲν βόσχονται χτὰ. Cf. Eustath. ad Odyss. lib. IV p. 157 ed. Basil. (p. 1488, 61). Pro πολυφύλῳ apud Eustathium est πολυφύλλῳ, qui etiam βιδλια- x) pro βιδλιακοὶ habet. Suspicor 'imoni obver- sata fuisse Theocriti verba Idyll. XVI, 34 : Πολλοὶ ἐν ᾿Ἀντιόχοιο δόμοις xol ἄναχτος ᾿Αλεύα ἁρμαλιὰν ἔμμηνον ἐμετρήσαντο πενέσται χτλ. : Vss. 5.8 leguntur apud Clementem Alexandri- num Strom. lib. V p. 235 ed. Sylb. Cf. Euseb. Prap. evang. lib. XV p. 855 ed. Viger. — Vs. 6 scripsi Νίχης pro vulg. Νείχης, — Vs. 7 ἅτ᾽ ἀλαὴ Eusebius prabet; male Clemens ἥ τ᾽ ἄλλα. --- Vs. 8 ἐς βρῖθος στήριξε flagitante metro posui, cujus loco Eusebius exhibet ἐς βρίθος ἐστήριξε, Clemens autem ἔς τε βροτοὺς στήριξε. Cf. Iiad. IV, 440: Καὶ Ἔρις ἄμοτον μεμαυῖα, Ἄρεος ἀνδροφόνοιο κασιγνήτη, ἑτάρη τε, ἥτ᾽ ὀλίγη μὲν πρῶτα χορύσσεται, αὐτὰρ ἔπει- τὰ οὐρανῷ ἐστήριξε κάρη καὶ ἐπὶ χθονὶ βαίνει, et Carm. aur. vs. 57 seqq. : Τοίη μοῖρα βροτῶν βλάπτει φρέ-- νας ὡς δὲ χύλινδροι ἄλλοτ᾽ ἐπ’ ἄλλα φέρονται, ἀπεί-- ρονα πήματ᾽ ἔχοντες. Λυγρὴ γὰρ συνοπαδὸς "Epic βλά- πτουσα λέληθε σύμφυτος, ἣν οὐ δεῖ προάγειν, εἴχοντα δὲ φεύγειν. Vss. 9-11. τίς γὰρ τοὐοδ᾽ ὀλοῦ,----πολλοί] exstant apud Clementem et Eusebium 1l. c. praemissis verbis : ἔπειτα ὀλίγον ὑποδὰς ἐπιφέρει. Vs. 11 pro λάλην quod in codicibus reperitur Potterus edidit χαχκήν. Expressit Timon lliad. I, 8 seqq. : Τίς τ᾽ ἄρ σφωε θεῶν ἔριδι ξυνέηκε μάχεσθαι; Λητοῦς xat Διὸς υἱός. Ὃ γὰρ βασιλῆϊ χολωθεὶς νοῦσον ἀνὰ στρατὸν ὦρσε χακὴν, ὀλέχοντο δὲ λαοί, 84 ———————————————————————————— TIMONIS PHLIASII FRAGMENTA. 85 σχέτλιοι ἄνθρωποι, xx" ἐλέγχεα, Ἰαστέρες olov , olov ἔχ τ᾽ ἐρίδων ἔ Éx τε στοναχῶν πέπλασθε! ἄνθρωποι χενεῆς οἱήσιος ἔμπλεοι ἀσχοί. LJ * * 15 Οἷον Δημόχριτόν τε περίφρονα, ποιμένα αὔθων, ἀμφίνοον λέσχηνα μετὰ πρώτοισιν ἀνέγνων. Οἷόν θ᾽ ἑπτὰ Θάλητα σοφῶν σοφὸν ἀστρονόμηνα. i VN Πυθαγόρην τε γόητος ἀποχλίναντ᾽ ἐπὶ δόξαν θήρη ἐπ᾽ ἀνθρώπων, σεμνηγορίης ὀαριστήν. * * * Duri homines , ignavum genus, ventres solum , quibus e litibus et suspiriis conflati estis! liomines vana opinionis pleni utres. * * * Ut Democritum cordatum , dicendi artificem , subtilem dispulatorem inter primos aguovi. * * * Ut Tlialetem septem sapientum sapientem astronomum, * * * Pythagoramque ad prastigiatoris famam inclinantem , alliciendis hominibus , magniloquum sodalem. * * * Vss. 12-14. σχέτλιοι ἄνθρωποι---ἀσχοί] servavit Eusebius Przp. evang. lib. XIV p. 763 et Theo- doretus De curandis gentium morbis Serm. 2. (T. IV p. 489). Vs. 12 pro οἷον quod sententia desiderat, Stephanus in notis ad Sext. Emp. Pyrrh. hyp. p. 211 .ed. Fabr. οἷον, sed in Poesi philosophica recte οἷον. — Vs. 13 οἵων ἔχ τ᾽ ἐρίδων dedi pro codicum lectione τοίων apud Eusebium et ποίων apud Theodoretum. Preterea ἔχ τε στο- ναχῶν πέπλασθε exhibet Eusebius, xxi λεσχομάχων πεπλάνησθε Theodoretus. Retinuit poeta Hesiodi versum, quantum licebat. Est enim in Theogon. vs. 26 : Ποιμένες ἄγραυλοι, xdx' ἐλέγχεα, γαστέρες olov, quem Goettlingius contulit cum Homer. Il. lib. V, 285 : Αἰδώς, Ἀργεῖοι, xdx' ἐλέγχεα, γαστερες otov, et Lennepius cum Epimenidis versiculo in Pauli Apostoli Ep. ad Tit. I, 12 : Κρῆτες del ψευσταί, xax θηρία, γαστέρες ἀργαί. (αιουαπι γαστέρες οἷον Hesychius explicat τροφῆς μόνον ἐπιμελούμενοι. ὡς Ἡσίοδος ἐν τῇ Θεογονία. Similiter Hesiodi Schol. Par. C. μόνον τὰ τῆς τρο- φῇς φρονοῦντες, et Schol. Vat. μόνον γαστρίμαργοι. Adde «quod sillographus hoc loco Empedoclem intuitus est vs. 3: ita canentem : Οἵων ἐξ ἐρίδων ἔχ τεστοναχῶν ἐγένεσθε. Vid. adn. ad Empedocl. vs. 14. Ἄνθρωποι χενεῆς οἰήσιος ἔμπλεοι ἀσχοί spectavit for- tasse Horatius Sat. II, 5, 98 eadem translatione dicens : « Crescentem tumidis infla sermonibus utrem », ubi Schol. Cruq : « Przconiis, inquit, effer et falsis laudibus velut utrem ventis inflare cortende. » Vss, 15-16. Diog. IX, 4o de Democrito : Ὅν γε Τίμων τοῦτον ἐπαινέσας τὸν τρόπον ἔχει" οἷον Δημόχριτόν τε χτλ. Vs. 16 scripsi λέσχηνα pro vulg. λέσχην, ἃ, Meinekius Exerc. in Ath. I p. θ λεσχῆνα. Dubium utrum λέσχην an λεσχήν fuerit nomen non lectum alibi, unde λεσχηνεύω fluxit, quum vocabula εἴρην, πυθμήν, αὐχήν et alia de quibus vide Lobeckium Paral. p. 191 seqq. utriusque analogiz: exempla praebeant, Pertinet hic locus cum iis quz de Ze- none Citiensi, Archelao, Platone, Anaxarcho, Heraclito, Empedocle, Parmenide, Zenone Eleata, Melisso, Pythagora aliisque philosophis in se- quentibus dicuntur ad Nexvíav. Memoravi lios versus in Democrit. fragm. lib. HI p. 94. Vs. 17. Diogenes Laertius I, 34 : Οἷδε δ᾽ αὐτὸν ἀστρονομούμενον xal Τίμων, xat ἐν τοῖς Σίλλοις ἐπαι- νεῖ αὐτὸν λέγων" οἷόν θ᾽ ἑπτὰ Θάλητα χτὰλ. ubi ante Casaubonum legebatur οἷον ἔπειτα Θάλητα. Mena- gius ἀστρονόμημα recte explicat ἀστρολόγος. Vss. 18-19. Diogenes Laertius VIII, 36 : Τὴν δὲ σεμνοπρέ ἔπειαν τοῦ Πυθαγόρου χαὶ Τίμων ἐν τοῖς Σὰ- λοις, δάχνων αὐτόν, ὅμως οὗ παρέλιπεν εἰπὼν οὕτω" Πυθαγόρην τε γόητος χτὰ. Cur ad. preestigiatoris fa- mam Pythagoram inclinasse scripserit sillogra- phus intelligimus e Plutarchi Numa cap. 8. Ibi enim hzc produntur : Kat γὰρ ἐχεῖνος ἀετόν τε δοχεῖ πραῦναι φωναῖς τισιν ἐπιστήσας xa χαταγαγὼν ὑπερ- ἱπτάμενον, τόν τε μηρὸν ἀποφῆναι χρυτοῦν Ὀλυμπία- σι διαπορευόμενος τὴν πανήγυριν. Ἄλλας τε τερατώ- δεις μηχανὰς αὐτοῦ χαὶ πράξε εἰς ἀναγγέλλουσιν" ἐ ἐφ᾽ αἷς χαὶ ᾿Γίμων ὃ Φλιάσιος ἔγραψε" - d Πυθαγόρην δὲ γόητα ἀποχλίνοντ᾽ ἐπὶ δόξας, θήρη ἐπ᾽ ἀνθρώπων, σεμνηγορίης does τήν. Prior versus etiam in Laertii codicibus corruptus est. Editio Frobeniana : Πυθαγόρην τε γοητείας ἀπο- χλειὸν ἐπίδοξον, sed Stephani exemplum γύητας 86 TIMONIS PHLIASII , ^ 20 Παρμενίδου τε βίην μεγαλόφρονα ; τὴν πολύδοξον, ὅς ῥ᾽ ἐπὶ φαντασίας ἀπάτης ἀνενείχατο νώσεις. * * * ᾿Αμφοτερογλώσσου τε μέγα σθένος οὐχ ἀλαπαδνὸν Ζήνωνος, πάντων ἐπιλήπτορος, ἠδὲ Μέλισσον πολλῶν φαντασμῶν ἐπάνω, παύρων γε μὲν ἥσσω. * ἣν * 25 Τοῖς δ᾽ ἔνι χοχχυστὴς ὀχλολοίδορος Ηράχλειτος αἰνιχτὴς ἀνόρουσε καὶ ᾿Εμπεδοχλῆς, ἀγοραίων 2 d MY Jw. 075 χηλητὴς ἐπέων ὅσα δ᾽ ἔσθενε, τοσσάϑε εἷλεν y ^ 7, ,5 ^ , , » ἄρχων, ὃς διέθηχ᾽ ἀρχὰς ἐπιδευέας ἄλλων. * * * Ξεινοφάνης, ὑπάτυφος Ὁμηραπάτης ἐπικόπτης, 30 ἄλλον ἀπάνθρωπον θεὸν ἐπλάσατ᾽, ἰσον ἁπάντη, Parmenidemque magnanimum atque illustrem , qui ad vanas species animi sensuumque notiones revocavit. * * * Bilinguisque illius magnam vim non imbecillam Zenonis, omnium vituperatoris , et Melissum multis spectris majorem , paucis quidem minorem, * * * Inter hos clamator et plebis insectator Heraclitus, [tice vi obscure loquens, surrexit et Empedocles forensis eloquen- animorum delenitor : quantum vero valuit , tantum cepit princeps, qui magistratus aliis indigentes constituit. * * * Xenophanes,satis modestus fallaci:e Homericee reprehensor, alium finxit deum inhumanum , undique zequalem, ἀποχλίναντ᾽ ἐπιδόξην. Legendum γόητος ἀποχλίναντ᾽ ἐπὶ δόξαν, quemadmodum Diogenis editores re- stituerunt, 1 Vss. 20-21. Παρμενίδου τε βίην ---νώσεις] Diogenes Laertius IX, 23 : Διὸ καὶ περὶ αὐτοῦ φησιν ὃ Τίμων" ΤΙαρμενίδου τε χτλ. Attuli et explanavi πο Timo- nis verba jam ad Parmenidis vs. 3o. Vss. 22-24, ἀμφοτερογλώσσου τε --- ἥσσω] Diogenes Laertius IX, 25 : Περὶ τούτου καὶ Μελίσσου Τίμων φησὶ ταῦτα" βββοτερογόσθωυ τε χτλ. Plutarchus Vit. Pericl. cap. 4 : Διήχουσε δὲ Περικλῆς xol Zá- νωνος τοῦ EAsxzou , πραγματευομέ ἔγου περὶ φύσιν ὡς Παρμενίδης " τ δι νὲ δέ τινα χαὶ δι᾽ ἐναντιολογίας εἰς ἀπορίαν χαταχλείουσαν ἐξασχήσαντος ἕξιν" ὥσπερ χαὶ Τίμων ὃ Φλιάσιος εἴρηκε διὰ τούτων" 5 , , , *, -à * Ἀμφοτερογλώσσου τε μέγα σθένος οὐχ ἀπατηλὸν “ήνωνος, πάντων ἐπιλήπτορος. Quod apud Laertium vulgabatur οὐχ ἀλαπαδνὸν ἡ ήνωνός τε Πλάτων ἐπιλήπτορος ex Plutarcho cor- rexit Casaubonus scribendo Ζήνωνος πάντων ἐπι- λήπτορος. Nam illud ἀλαπαδνὸν quod habent Dio- genis membranz minime sollicitandum. Sequitur apud Diogenem ἠδὲ Μελίσσου cujus loco Meinekius l. c. p. 7 ἠδὲ δέλισσον rescribi jussit. Denique pro παύρων γε μὲν εἴσω, qua vetus scriptura erat, Menagius e regio codice protulit ἥσσω. Concinit cum hoc Aldobrandinus vertens : paucis inferio- rem, Vss. 25-28. τοῖς δ᾽ ἔνι χοχχυστὴς --- ἄλλων] Dio- genes Laertius IX, 6 : Τοῦτον δὲ xai 6 Τίμων ὑπο- γράφει, λέγων" Τοῖς δ᾽ ἔνι κοχχυστὴς ὀχλολοίδορος ἩἩράχλειτος αἰνιχτὴς ἀνόρουσε. Idem lib. VIII, 67 : Οὐ παρῆχε δὲ οὐδὲ τοῦτον ὃ Τί- T - pov, ἀλλ᾽ ὧδ᾽ αὐτοῦ χαθάπτεται λέγων * A» ^ Mm - ] , xat ᾿Εμπεδοχλῆς ἀγοραίων χηλητὴς ἐπέων " ὅσα δ᾽ ἔσθενε, τοσσάδε εἷλεν ἄρχων, ὃς διέθηκ᾽ ἀρχὰς ἐπιδευέας ἄλλων. Junxi hzc superioribus, quod ab ipso poeta uno tenore scripta videbantur. In verbis ἀγοραίων χηλητὴς ἐπέων genitivus, quemadmodum apud poe- tasionicos interdum fit, dativi vicem obtinet. Vid. ad Empedoclis vs. 179. Sunt qui pro ἄρχων legant ἀρχῶν. Utrumque intelligi potest. Vss. 29-31. Sextus Empiricus Pyrrhon. hyp. I, 33 : Διὰ τοῦτο γοῦν χαὶ ὑπάτυφον αὐτὸν ν λέγει [ὁ ἐν GREC xa oU s ἄτυφον δι᾽ ὧν gnov Ξεινοφάνης χτλ. z Yn πάτυφον γὰρ εἶπε τὸν χατά τι ἄτυφον, “Ὁμηραπάτης δὲ ἐπιχόπτην, ἐπεὶ τὴν παρ᾽ Ὁμήρῳ. ἀπάτην διέσυρεν. ᾿Εδογμάτιζε δὲ ὃ Ξενοφάνης παρὰ τὰς τῶν ἄλλων ἀν-- θρώπων προλήψεις, ἕν εἶναι τὸ πᾶν χαὶ τὸν θεὸν συμφυῆ τοῖς πᾶσιν" εἶναι δὲ σφαιροειδῆ χαὶ ἀπαθῇ xa ἀμετάδλητον καὶ λογιχόν. Diogenes LaertiusIX, 18 : Ξενοφάνης Δεξιοῦ, 7, (ὡς ᾿Απολλόδωρος) Ὄρθο- μένους, Κολοφώνιος, ἐπαινεῖται πρὸς τοῦ Τίμωνος. Φησὶ γοῦν" - pus T CA *0 , 2 , Ξεινοφανὴν ὑποτυφον, μηραπατην, ἐπιχοπτην, Laertium e Sexto emendavit Menagius. Apud Sextum tamen vulgo repugnante metro legitur ἐπισχώπτης. Vs. 3o. ἄλλον ἀπάνθρωπον flagitat sententia; Sexti codices ἐχτὸν ἀπ᾽ ἄνθρωπον, l'abricius ἐχτὸς edidit, Paulus ἀπ᾽ ἀνθρώπων, utrumque inepte. Est vero θεὸς ἀπάνθρωπος, ut utar Kuhnii verbis ad Laertium, ὃ μηδὲν ὅμοιον ἔχων ἀνθρώπῳ, qui cum homine nihil habet cemmune, nec similitudinem FRAGMENTA. 81 ἀσχηθῆῇ, νόον αὐτόν, ἀΐδιον ἠδὲ νόημα. Ὡς καὶ ἐγὼν ὄφελον πυχινοῦ νόου ἀντιδολῆσαι, ἀμφοτερόδλεπτος" δολίη δ᾽ ὁδῷ ἐξαπατήθην, πρεσδυγενὴς ἔτ᾽ ἐών, ἄδολος χαὶ ἄμοιρος ἁπάσης 35 σχεπτοσύνης. Ὅππη γὰρ ἐμὸν νόον εἰρύσαιμι, εἰς ἕν ταὐτό τε πᾶν ἀνελύετο᾽ πᾶν δ᾽ ἐὸν αἰεὶ πάντη ἀνελχόμενον μίαν εἰς φύσιν ἵσταθ᾽ ὁμοίαν. - Lj * "Ev δὲ τὸ θαρσαλέον τε xal ἐμμανὲς ὅππη ὀρούσαι φαίνετ᾽ Ἀναξάρχου χύνεον μένος" ὅς ῥα xat εἰδώς, 40 ὥς φασιν, ἄθλιος ἔσχε, φύσις δέ μιν ἔμπαλιν ἦγεν ἡδονοπλήξ, ἣν πλεῖστοι ὑποτρείουσι σοφιστῶν. - * * Kat που Αναξαγόρην φάσ᾽ ἔμμεναι ἄλχιμον 7,20 γόρην φάσ᾽ ἔμμεναι ἄλχιμον ἥρω, Νοῦν, ὅτι δὴ νόος αὐτῷ, ὃς ἐξαπίνης ἐπαγείρας πάντα συνεσφήχωσεν ὁμοῦ τεταραγμένα πρόσθεν. * * * , cor fov»! 3.2. 45 Πρωταγόρης τ᾽ ἐπίμιχτος, ἐριζεμεναι εὖ εἰδως. * * * formze, Quod vero Kuhnius apud Laertium *0u:- ροπάτην poni vult, improbandum., Vs. 31 in mem- branis ita exhibetur : ἀσχηθῇ, νοερωτὸν ---ὐὲ νόημα. Fabricius interponendum censuit σύμπαντ᾽ aut πάνθ᾽ ὅσον vel simile quid. Brunckius malebat : ἀσχηθῆ,, σύμπαντα νόον, σύμπαντα φρόνημα, quum Diogenes IX, 19 hzc fere verba usurpet : σύμπαν- τά cs elvat νοῦν xat φρόνησιν. Paulus conjecit ἀσκηθῆ, θνητῶν νοερώτερον ἠὲ νόημα, in carmine autem exaravit ἀσχηθῆ, νοερωτόν, ἀΐδιον ἠὲ νόημα. Mihi "Timon videtur scripsisse : ἀσχηθῆ, νόον αὐτόν, ἀΐ- διον ἠδὲ νόημα. Vss. 32-35. ὡς xa ἐγὼν----διοίαν] Sextus Empi- ricus l. c. : Ὃ γὰρ περὶ ἑνὸς δογματίζων ἢ προχρίνων φαντασίαν φαντασίας ὅλως χατὰ πίστιν ἢ ἀπιστίαν περί τινος τῶν ἀδήλων, τοῦ δογματιχοῦ γίνεται χαρα- χτῆρος, ὡς δηλοῖ xal ὃ Τίμων διὰ τῶν περὶ Ξενοφάνους αὐτῷ λεγομένων" ἐν πολλοῖς γὰρ αὐτὸν ἐπαινέσας τὸν Ξενοφάνην, ὡς xal τοὺς Σίλλους αὐτῷ ἀναθεῖναι, ἐποίη- σεν αὐτὸν ὀδυρόμενον xal λέγοντα - ὡς xai ἐγὼν χτλ. Vs. 33 ἀμφοτερόδλεπτος accipiendum de eo qui utramque partem caute circumspicit. — Vs. 34 vulgo sic legitur : πρεσδυγενὴς ἔτ᾽ ἐὼν xot ἀπενθή- ριίστος ἁπάσης. Parum probabilis Schneideri con- jectura ἀναμφήριστος: requiritur enim ἄδολος xai ἄμοιρος ἁπάσης σχεπτοσύνης quod carmini inserui. Vss. 38-41. ἐν δὲ τὸ θαρσαλέον---σονιστῶν] Plu- integrum, ipsam mentem cternamque cogitationem. Utinam et milii prudens contigisset animus, circumspec[o judicio; sed dolosa via deceptus sum, senex adhuc sincerus et expers omnis [terei, caulze considerationis. Quocumque enim mentem conver- in unum idemque universa resolvebantur, et universum quod semper est] circumcirca in unam sui similem naturam [ reductum constringebatur. »* * * Inter alios autem audax et furibunda quocumque se verteret canina Anaxarchi vis conspiciebatur, qui et rerum cogni- lione instructus, ] ut perhibent, miser erat , quia retrorsum ipsum agebat natura ] voluptatibus dedita, quam plurimi Á 2 [ sopliistarum reformidaul. Etiam Anaxagoram alicubi esse dicunt fortem heroem , Mentem, quia mens ipsi fuit, quie subito collecta omnia compegit simul, turbata prius. * * * Protagorasque immixtus (sodalibus) verbis concertare do- [ctus. tarchus de Virtute morali p. 446, C. (vol. VII pag. 753 ed. Reisk.) : Τῷ γὰρ ὄντι πλησίστιος μὲν ἐπὶ τὰς ἡδονὰς ὃ ἀχόλαστος ὑπὸ τῶν ἐπιθυμιῶν φέρε ται, xat δίδωσιν ἑαυτὸν καὶ συγχατευθύνει - πλάγιος ὃ 6 ἀχρατής, ὥσπερ ἐξαναφέρειν γλιχόμενος χαὶ διωθεῖ- σθαι τὸ πάθος, ὑποσύρεται xai περιπίπτει περὶ τὸ αἰσχρόν. Ὥς ᾿Ανάξαρχον ἐσίλλαινε Ἑ λων ἐν δὲ τὸ θαρσαλέον x:À. Partem hujus loci non nominato auctore allegavit idem Plutarchus de Vitioso Pu- dore p. 529, A et Sympos. VII pag. 705, F. — Vs. 38 pro ὀροῦσαι omnium librorum lectione Meinekius Exerc. in Athen. l. c. recte scripsit ὁρούσαι, mutato etiam ἐμμενὲς in ἐμυανές. --- Vs. 39-40 pro vulgato à ῥα xai εἰδώς, ὡς φάσαν re- scripsi ὅς ῥα xai εἰδώς, ὥς φασιν. Vss. 42—445. καί που ᾿Αναξαγόρην.--πρόσθεν] Dio- genes Laertius Il, 6 : Παρ᾽ ὃ xai νοῦς ἐπεχλήθη (ὁ Ἀναξαγόρας). Καί φησι περὶ αὐτοῦ Τίμων ἐν τοῖς Σίλλοις οὕτω" xat που Ἀναξαγόρην χτὰλ. Vocabulo utitur de fabris et architectis dici solito, sed cujus sensus latissime patet, συνεσφήχωσεν. Hesy- chius : σφήχωμα, πύχνωμα xat ὃ δεσμός. Cf. Ernest. ad lliad. XVII, 52. Mentis cognomen Anaxagorze fuisse testantur multi scriptores quorum locos collegit Schaubach. Fragm. Anaxag. p. 36. Vs. 45. Πρωταγόρης τ᾽ ἐπίμιχτος χτλ.] Laert. IX, 55 : Καὶ τὸ νῦν ἐπιπόλαιον γένος τῶν ἔριστι- 88 se Ó6 Xa μετέπειτα σοφιστῶν y» ?5 , "og Ὁ , 35-9» , οὔτ᾽ ἀλιγυγλώσσῳ οὔτ᾽ ἀσχόπῳ οὔτ᾽ ἀκυλίστῳ , ; , - Πρωταγόρη" ἔθελον δὲ τέφρην συγγράμματα θεῖναι, σ M , 3 y, 3^5 ν ^, ὅττι θεοὺς χατέγραψ᾽ οὔτ᾽ εἰδέναι, οὔτε δύνασθαι, - ^ 2 M [-À » , 50 ὅπποῖοί τινές εἶσι xat οἵτινες, ἀθρήσασθαι, πᾶσαν ἔχων φυλαχὴν ἐπιειχείης " τὰ μὲν οὔ οἵ , ^; » “Ὁ 2 , F4 eu χραίσμησ᾽, ἀλλὰ φυγῆς ἐπεμαίετο, ὄφρα μὴ οὕτως E NN Mi bv "Aida δύ Σωχρατιχὸν πίνων Ψυχρὸν ποτὸν [Αἴδα δύη. * * LJ ^ - T ἃ "Ex δ᾽ ἀρα τῶν ἀπέχλινε λιθοξόος, ἐννομολέσχης, 55 “Ἑλλήνων ἐπαοιδός, ἀχριδολόγους ἀποφήνας, ; μυχτήρ, ῥητορόμικτος, ὑπάττιχος, εἰρωνευτής. * * * ᾿Ασθενική τε λόγων δυὰς ἢ τριάς, ἢ ἔτι πόρσω, r3 - , y , : /. , 2 οἷος Ξεινοφύων , i; τ᾽ Αἰσχίνου οὐχ ἐπιπειθὴς γράψαι. * * * TIMONIS PHLIASII e s. . Ut eliam postea sophistarum neque fusca voce przedito neque inconsiderato neque rigido Proltagore; volebant áutem scripta ejus in cineres conver- quia deos scripserat se neque scire, neque posse, [tere , quales sint et qui, dispicere, quamvis omni cequilatle observata. Neque tamen hzc ei profuerunt, sed fugam meditabatur, ne sic [verba Socraticam bibens frigidam potionem in Orcum descende- [ret. Ld * * Ab his igitur discessit lapicida, legulejus , Graecorum incantator, accurate loquentes efficiens , derisor, rhetoribus immixtus, satis atticus, in sermone [ dissimulator. * * ᾿ Exsanguesque verbis duo vel tres vel etiam porro [ alii], ut Xenophon et ZEschines non adductus ad scribendum. * * ν * ——————————————————————M χῶν ἐγέννησεν, ὅθεν xod "xcov φησὶ περὶ αὐτοῦ: Πρω- ταγόρης χτλ. Vss. 46-53. ὡς καὶ μετέπειτα---Αἴδα 201] Sextus Empiricus adv. Math. IX, 57 : Ὁ δὲ Πρωταγόρας ῥητῶς που γράψας" περὶ θεῶν οὔτε ei εἰσίν, οὔθ᾽ ὁποῖοί τινές εἶσι, δύναμαι λέγειν" πολλὰ γάρ ἐστι τὰ χωλύοντά ue. Παρ’ ἣν αἰτίαν θάνατον αὐτοῦ καταψηφισαμένων τῶν ᾿Αθηναίων διαφυγὼν χαὶ χατὰ θάλατταν πταίσας ἀπέθανε. Μέμνηται δὲ ταύτης τῆς ἱστορίας καὶ Τίμων δ Φλιάσιος ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν Σίλλων, ταῦτα διεξερ- γόμενος" ὡς xal μετέπειτα χτλ. Vs. 46. Olim scribebatur ὥστε xoi μετέπειτα, ut est apud Stephanum in Poesi philosophica ; ὡς χαὶ primus correxit Menagius ad Diogen. IX, 52. — Vs. 48. σὺν γράμματι Stephanus, συγγράμματι Menagius; sed flagitatur συγγράμματα, quemad- modum postea editum est, — Vs, 53 "Aidx δύῃ Sexti membrane, sed sententia desiderat "'Ai2a δύη. Αϊδα jam emendavit Menagius ad Laertii 1. c.; de δύῃ mutato in δύη vid. Buttmanni Gramm. ampl. II, 114. Timonis locum respexit Io. Frei. Quzst. Protag. pag. 61 seq. Vss. 54-56. ex δ᾽ ἄρα τῶν ---εἰρωνευτής] Diogenes Laertius II, 19 : Δοῦρις δὲ χαὶ δουλεῦσαι αὐτὸν [τὸν Σωχράτη φησὶ] xo ἐργάσασθαι λίθους. Elvat τε αὐτοῦ καὶ τὰς ἐν ἀχροπόλει Χάριτας ἔνιοί φασιν, ἐνδεδυμένας οὔσας ὅθεν xoi Τίμωνα ἐν τοῖς Σίλλοις εἰπεῖν" ex δ᾽ ἄρα τῶν ἀπέχλινε λιθοξόος xrÀ. Sextus Empiricus adv. Math. VII, 8: Τοῦ δὲ ἠθιχοῦ μόνος ἐπεμελεῖτο Σωχράτης χατά γε τοὺς ἄλλους αὐτοῦ γνωρίμους, εἴγε xal ὃ Ξενοφῶν ἐν τοῖς Ἀπομνημονεύμασι ῥητῶς φησιν ἄπαρνεῖσθαι αὐτὸν τὸ φυσιχόν, ὡς ὑπὲρ ἡμᾶς χαθε- στηχός, χαὶ σχολάζειν τῷ ἠθιχῷ, ὡς πρὸς ἡμᾶς ὄντι. ᾿Ποιοῦτο οἵδε xa ὃ Τίμων ἐν οἷς φησιν « £x δ᾽ ἄρα τῶν ἀπέχλινε λαοξόος ἐννομολέσχης" » τουτέστιν ἀπὸ τῶν φυσιχῶν ἐπὶ τὴν ἠθικὴν θεωρίαν. Διὸ καὶ ἐννομολέσχης προσέθηχεν, ἅτε τοῦ ἠθιχοῦ μέρους ὄντος τὸ περὶ νό-- μῶν διαλέγεσθαι. Clemens. Alexandrinus Strom, lib. I pag. 129 de Socrate loquens : "Ex δ᾽ ἄρα τῶν ἀπέκλινε λαοξόος ἐννομολέσχης, €g^ , , ^F μὰ Ἑλλήνων ἐπαοιδός, 6 Τίμων ἐν τοῖς Σίλλοις φησί, διὰ τὸ ἀποχεχλιχέναι τῶν φυσιχῶν ἐπὶ τὰ Tux. — Vs.54. Non dubium quin ἐννομολέσχης, leges loquens, vera sit lectio, quam etiam in Poesi philosophica sequitur Henr. Stephanus, etsi in Diogenis editione se in mem- branis εὐνομολέσχης repperisse testatur. Multum refert, utrum e Diogene λιθοξόος an e reliquis scriptoribus λαοξόος versui inferas; alterum enim metri ratio excludit. — Vs. 56 ῥητορόμιχτος Henr. Stepbanus in Poesi phil.; ῥητορόμυχτος vulgata scriptura apud Diogenem est, quam neglecto metro Hemsterhusius in ῥητορομύχτης convertit propter praecedens μυχτήρ, Hoc enim, quum proprie zasum designet, hic derisorem valet. V. 57-59. ἀσθενιχή τε---γράψαι) Diogenes Laertius lib. H, 55 de Xenophonte : Τίμων δ᾽ ἐπισχώπτει αὐτὸν ἐν τούτοις " ἀσθενιχή τε x1À. Idem Il, 6» de IEschine : [Ἔπειτ᾽ ἀφιχόμενον ᾿Αθήναζε μὴ τολμᾶν σο- φιστεύειν, εὐδοχιμούντων τότε τῶν περὶ Πλάτωνα xod Ἀρίστιππον' ἐμμίσθους δὲ ἀχροάσεις ποιεῖσθαι" εἶτα συγγράφειν λόγους δικανιχοὺς τοῖς ἀδιχουμένοις. Διὸ xoi τὸν Τίμωνα εἰπεῖν ἐπ᾽ αὐτῷ" ἴς τ᾽ Αἰσχίνου οὐκ ἐπιπειθὴς γράψαι..... Τούτου τοὺς διαλόγους καὶ Ἀρί- στιππὸς ὑπώπτευεν" ἐν γοῦν Μεγάροις ἀναγινώσχον- τος αὐτοῦ φασι σχῶψαι, εἰπόντα, Πόθεν cot, λῃστά, ταῦτα; — Vs. 57. ἀσθενιχή τε λόγων δυὰς ἢ τριάς | FRAGMENTA. 89 eo Old τ' ᾿Αριστίππου τρυφερὴ φύσις ἀμφαφόωντος ψεύδη. 3i βαρὺν βουπλῆγα, τομώτερον ἣ Λυχοόργου, ὅς ῥα Διωνύσου ἀῤῥυθμοπότας ἐπέχοπτε, ix δὲ ῥυτὰ ῥίπτασχεν ἀπληστοίνους τ᾽ ἀρυσάνας. * * * 65 Τῶν πάντων δ᾽ ἡγεῖτο πλατύστατος, ἀλλ᾽ ἀγορητὴς ἡδυεπής,, τέττιξιν ἰσογράφος, οἵ θ᾽ “Εκαδήμου δένδρει ἐφεζόμενοι ὅπα λειριόεσσαν ἵεῖσιν. xal σὺ Πλάτων: καὶ γάρ σε μαθητείης πόθος ἔσχε" πολλῶν δ᾽ ἀργυρίων ὀλίγην ἠλλάξαο βίδλον, 70 ἔνθεν ἀπαρχόμενος Τιμαιογραφεῖν ἐδιδάχθης. * * * Atque ut mollis Aristippi natura tactu falsum a vero discernentis. * * * vel gravem boum stimulum, aculiorem quam Lycurgi , qui Bacchi immoderatos potatores perculiebat , pocula vero ejiciebat cyathosque vini insatiabi!es. Omnes autem praecedebat latissimus, sed orator suaviloquens , in scriptis dulcis ut cicadae, quoe Hecademi arbori insidentes vocem suavem emittunt, » * * Et tu Plato, ( nam te doctrince desiderium tenebat ,) grandi pecunia parvum emisti librum , unde orsus Timaum conscribere didicisti. * * * i. e. exsanguesque verbis duo vel tres. Apparet hic quoque genitivum λόγων pro dativo poni. Sic Homerus lliad. XXII, 281: : ἀλλά τις ἀρτιεπὴς xot ἐπίχλοπος ἔπλεο μύθων. Vid. supra ad vss. 25-258. — Vs. 58 ἴς τ᾽ Αἰσχίνου e Casauboni emendatio- ne; ἤ τ᾽ Αἰσχίνου Laertii codices. Preterea οὐχ ἐπιπειθὴς γράψαι Stephani ed. praebet pro vitioso οὐχ ἀπειθὴς (vel ἀπειθεὶς) quod priores editiones utroque loco habent. — Vs. 59 γράψαι membra- na omnes excepto regio codice in quo γράψας librarii errore scriptum est. Diciturautem /Eschi- nes non adductus ad scribendum, quia pauca Scripsit, adeo ut Aristippus etiam dialogos ejus suspectos haberet. Nam orationes quas paupertate coactus aliis scribebat vix memorare licet, Vss. 60-61. οἷά δ᾽ Δριστίππου χτλ.} Diogenes Laertius II, 66 de Aristippo : Ὁ δὲ Τίμων παρέφα- γεν ὡς θρυπτόμενον, οὕτωσί πὼς εἰπών " οἷά τ᾽ Ἄρι- στίππου χτλ. ---ἀμφαφόωντὸος ψεύδη significat inter- prete Eustathio ad Odyss. lib. VIII, 196, τῇ ἁφῇ διερευνῶντος. Vss. 62-64. ἠὲ βαρὺν βουπλῆγα---ἀρυσάνας] Athenzus X, 64, p. 445, E : Σὺ δέ, ὦ Οὐλπιανέ, ἀῤῥυθμοπότης μὲν εἶ, κατὰ τὸν Φλιάσιον Τίμωνα. Οὕτως γὰρ ἐχεῖνος ὠνόμασε τοὺς τὸν πολὺν σπῶντας οἶνον ἄχρατον ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν Σίλλων- ἠὲ βαρὺν βουπλῆγα, τομώτερον ἣ Λυχόοργος xz. Valckenarius ad Theocriti Adoniaz, p. 341 Λυχοόργου correxit hac sententia quz sola apta est : τομώτερον τῆς τοῦ ΔΛυχούργου βουπλῆγος. Obversabatur poetae Iliad. VI, 133 seqq. : Αἴ δ᾽ ἅμα πᾶσαι θύσθλα χαμαὶ χατέχευαν, ὕπ᾽ ἀνδροφόνοιο Λυχούργου θεινόμεναι βουπλῆγι. --- Vs. 64 ἀρυταίνας Athenzei codices ; ἀρυσάνας emen- davit Casaubonus ex eodem scriptore lib. X, 23 p. 424, B dicente : Τίμων δ᾽ ἐν δευτέρῳ Σίλλων ἀρυσάνας κέχληχε τοὺς χυάθους φάσχων οὑτωσί: ἀπλη- στοίνους τ᾽ ἀρυσάνας. Utrumque grecum est , sed diverso significatu. Vss. 65-65. τῶν πάντων δ᾽ ἡγεῖτο---ἰεῖσιν] Dio- genes Laertius III, 7 : Ἀλλὰ καὶ 6 Τίμων εἰς τὸν Πλά- yat λέγων φησί' τῶν πάντων δ᾽ ἡγεῖτο χτλ. πρότερον γὰρ διὰ τοῦ εἙκαδημία ἐχαλεῖτο. Hesychius Mile- sius s. v. Πλάτων pag. 44 ed. Orell.: Πλατὺς δὲ ὧν τὰ στέρνα ἢ τὸ μέτωπον Πλάτων προσηγορεύθη" οἱ δὲ ὡς πλατὺν ἐν λόγοις οὕτω φασὶ χληθῆναι. Τίμων δὲ χωμῳδῶν αὐτὸν ἐν Σίλλοις φησί: τῶν πάντων ἡγεῖτο χτὰλ. — Vs. 66 τέττιξιν ἰσογράφος legitur apud Diogenem, i. e. in scriptis dulcis ut cicadze. Hinc emendandus Hesychius Milesius τέττιξ ἰσογράφος librariorum incuria exhibens, Compara Theo- criti illud Idyll. I, 146 : τέττιγος ἐπεὶ τύ γα φέρ- τερον ἄδεις, et anonymum poetam apud Brunck. Anal. III p. 250: εἰ χόχχυξ τέττιγος ἐρεῖ λιγυρώτερος εἶναι. ---ἾΥ 5. 67 δένδρει Diogenes, δένδρῳ Hesychius Milesius. T'imonem δενδρέῳ exarasse putabat Mena- gius propter similem Hesiodi locum Oper. vs. 582 seqq. : Ἦμος δὲ σχόλυμός τ᾽ ἀνθεῖ xal ἠχέτα τέττιξ δενδρέῳ ἐφεζόμενος λιγυρὴν χατεχεύετ᾽ ἀοιδὴν πυχνὸν ὑπὸ πτερύγων, θέρεος χαματώδεος ὥρῃ Sed sine dubio imitatus est Homer, Iliad. lib. llE, 150 seqq. : ἀλλ᾽ ἀγορηταὶ ἐσθλοί, τεττίγεσσιν ἐοιχότες, οἵτε χαθ᾽ ὕλην δενδρέῳ ἐφεζόμενοι ὄπα λειριόεσσαν ἱεῖσι. Caeterum Stephanus in Poesi philosophica p. 66 ἵᾶσι pro ἱεῖσι edidit. Vss. 68-70. Gellius Noct, att. III, 17 : Timon 90 TIMONIS PHLIASII ὡς ἀνέπλαττε Πλάτων πεπλασμένα θαύματα εἰδώς. * * * Τοιγὰρ ἔχων Μενεδήμου ὑπὸ στέρνοισι μόλυδδον θεύσεται ἐς Πύῤῥωνα τὸ πᾶν χρέας, ἢ Διόδωρον. * * - S 4 νήξομαι εἰς Πύῤδωνα xat εἰς σχολιὸν Διόδωρον. * * * ἘΠΕ IOS Ε E : ; 7» χαὶ νόον οὗ λήσεις ἐπιπλήξεσιν ἐγχαταμιγνύς. * * * ut finzebat Plato conficta miracula sclens. * * * Itaque Menedemi sub pectore plumbum habens curret ad Pyrrhonem carnosum , vel ad Diodorum. * - * Natabo ad Pyrrhonem et ad versulum Diodorum. * * * neque clam sanam mentem reprehensionibus admiscebis. * * * amarulentus librum maledicentissimum conscri- psit, qui σίλλος inscribitur. In eo libro Platonem philosophum, quem diximus tenui admodum pecunia familiari fuisse, contumeliose appellat, quod impenso pretio librum Pythagoricz disci- plinz emisset exque eo Timzum, nobilem illum dialogum, concinnasset. Versus super ea re Timo- nis hi sunt : * ^ vio ^ , * /, ν » xai σὺ Πλάτων, xat γάρ σε μαθητὴν 6 πόθος ἐσχεν" πολλῶν δ᾽ ἀργυρίων ὀλίγην ἤλλαξας βίδλον, : 2 ὅθεν ἀπαρχόμενος γράφειν ἐδιδάχθης. Proclus in Platonis Timzum init. : Καὶ γὰρ χαὶ αὐτὸ τὸ τοῦ ΠΙ|υθαγοριχοῦ Τιμαίου γράμμα περὶ φύσεως τὸν ΠΠυθαγοριχὸν τρόπον διατάττεται, ἔνθεν ἀφορμηθεὶς Yog , ! ὃ Πλάτων τιμαιογραφεῖν ἐπιχειρεῖ χατὰ τὸν σιλλο-- μαιογραφ γράφον. Schol. Platon. p. 200 ed. Ruhnken. : Τίμαιος ἐκ Λοκρῶν τῶν ᾿Επιζεφυρίων, τῆς ἐν Ἰταλία πόλεως, φιλόσοφος Πυθαγόρειος, ἔγραψε μαθηματιχά τε xul περὶ φύσεως σύγγραμμα, τὸν Πυθαγοριχὸν τρό- ΓΑ [4 , M -— DJEE A , A » ! πον * ἔνθεν 6 Πλάτων χαὶ τὸν διάλογον εἰς αὐτὸν ἔγραψε, χαθὰ xaX 6 σιλλογράφος φησὶ περὶ αὐτοῦ" πολλῶν δ᾽ ἀργυρίων ὀλίγην ἠλλάξατο Xov, ἔνθεν ἀφορμηθεὶς τιμαιογραφεῖν ἐπεχείρει. Cf. etiam Iamblichum in Nicomach. arithm. p. 148 ed. Tenull. et Synes. de dono astrolab. p. 307. E ceteris auctoribus Gellius corrigendus. Scripsi autem hos versus ut nuper a Martino Hertzio vulgati sunt, ita ut vs. 68 pro μαθητὴν 6 πόθος ponerem μαθητείης πόθος, ws. 69 pro ἤλλαξας, ἠλλάξαο, denique vs. 70 pro ὅθεν ἀπαρχόμενος γρά- φεῖν restituerem ἔνθεν ἀπαρχόμενος Τιμαιογραφεῖν, De hac emtione vide Diogenem III, 9 et VIII, 15. Vs. 71. ὡς ἀνέπλαττε x3).] Athenzus XI, 113 p. 505, E : Διὸ καλῶς 6 Τίμων περὶ αὐτοῦ ἔφη" ὡς ἀνέπλαττε xz. Diogenes Laertius III, 26 : ᾿Αλλὰ xo! Τίμων οὑτωσὶ παραγραμματίζων αὐτόν: ὡς ἀνέπλασε xx. Pro ἀνέπλασε apud Laertium. ἀνέπλαττε re- ponendum esse jam Aldobrandinus vidit. Quod in antiquioribus Athenzi exemplaribus reperitur θύματα editorum cura dudum emendatum est. Vss. 72-73. τοιγὰρ ἔχων---Διόδωρον] Diogenes Laertius IV, 33 de Arcesilao : Καὶ ὃ Τίμων ἐπ᾽ αὐτοῦ φησιν οὕτως" τῇ γὰρ ἔχων Μενέδημος ὑπὸ στέρνοισι μόλυδϑδον γώ, , θήσεται ἢ Πύῤῥωνα τὸ πᾶν χρέας ἢ Διόδωρον. Cf. Eusebium Prap. evang. XV p. 729, apud quem legitur : τῇ γὰρ ἔχων Μενεδήμου ὑπὸ στέρνοισι μόλυδδον θεύσεται ἢ Πύῤῥωνα τὸ πᾶν χρέας 7j Διόδωρον. Vs. 72 pro τῇ γὰρ necessario requiritur τοιγὰρ quod edidi. Deinde neque Μενέδημος ferri potest, siquidem hzc non de Menedemo sed de Arcesilao accipienda, neque Μενέδημον, ut exhibent qua- dam Diogenis membranz, sed sententia desiderat quod est apud Eusebium Μενεδήμου, Id autem jam Casaubonus Laertio reddi oportere dixerat. — Vs. 73 θεύσεται ἐς Πύῤῥωνα rescribendum esse idem Casaubonus observavit. Verba τὸ πᾶν χρέας i. e. carnosum recte contendit Menagius cum "Theo- criti Idyll. III vs. 18, τὸ πᾶν λίθος, ubi scholiastes τὸ x&v perhibet dici ἐπιῤῥηματικῶς ἀντὶ τοῦ διόλου, τουτέστι σχληρὰ σφόδρα χαὶ ἀμείλιχτος. Vs. 74. νήξομαι εἰς Πύῤῥωνα χτλ.1 Diogenes Laertius l. c. : Καὶ διαλιπὼν αὐτὸν ποιεῖ λέγοντα" νήξομαι χτλ. Veterem scripturam χολιὸν Διόδωρον optime Casaubonus in σχολιὸν Διόδωρον convertit. Vs. 55. Diogenes Laertiusl. c. 33 item de Arcesilao : Ἦν δὲ ἀξιωματικώτατος xat συνηγμένος, χαὶ ἐν τῇ λαλιᾷ διαστατιχὸς τῶν ὀνομάτων, ἐπισχώπτης θ᾽ ἱκανῶς χαὶ παῤῥησιαστής. Διὸ xal πάλιν 6 Τίμων οὑτωσὶ περὶ αὐτοῦ * καὶ νέον οὐ λήσης ἐπιπλήξεσιν ἐγχαταμιγνύς. Pro νέον ex egregia Casauboni conjectura reposui γόον ; praeterea λήσης in λήσεις mutavi. In codice regio pro οὐ male scriptum est μή. M LLL osi L T FRAGMENTA. 91 Ὡς εἰπὼν ὄχλοιο περίστασιν εἰσχατέδυνεν' οἵ δέ μιν ἠὗτε γλαῦκα πέρι σπίζαι τερατοῦντο, ἠλέματον δεικνύντες. "O0 οὕνεχεν ὄχλῳ ἀρέσχεις, οὗ μέγα πρῆγμα; τάλας" τί πλατύνεαι ἠλίθιος ὥς 5 8ὺ 3| τὸν ἀπάνθρωπον xo ἀπόσχολον, αὐτολάλητον, οὐχ ἐμπαζόμενον δόξης ἐρίδων τε, Φίλωνα. ῳ * * λῆρον ἀναστήσας, ὀφρυωμένος, àopost6óu eat. * LJ * Ἀλλ᾽ οὔ μοι τούτων φλεδόνων μέλει, οὐδὲ γὰρ ἄλλου οὐδενός, οὐ Φαίδωνος, ὅτις γε μέν, οὐδ᾽ ἐριδάντεω 80 Εὐχλείδου, Μεγαρεῦσιν ὃς ἔμύαλε λύσσαν ἐρισμοῦ. * * - οὐδ᾽ ᾿Αχαδημαϊχῶν πλατυρημοσύνης ἀναλίστου. L4 ΕΣ * , οὐδ᾽ do' Ἀριστοτέλους εἰκαιοσύνης ἀλεγεινῆς. * * * Sic locutus cireumstantem turbam ingrediebatur : illi vero eum ut nocluam aviculze valde admirabantur, vanum monstrantes. Quia plebeculie places , qua res non magai morenti est, infelix; cur superbis tan- [quam stultus ? * * * aut inhumanum, nulli scholae addictum, secum loquentem, incuriosum fam rixarumque Philonem. * ^ * nugarum excitator, superciliosus , stultiloquus. ^ * * Non ego horum nugatorum curam gero, nec alterius cujusquam , non Phioedonis , quisquis ille sit, nec rixatoris Euclidis , qui Megarensibus contentionis rabiem invexit. * * * nec Academicorum loquacitatis insulse. * »* * neque Aristotelis molest: vanitatis. * * * Vss. 76-79. ὡς εἰπὼν ὄχλοιο---ἠλίθιος ὥς. Dioge- nes Laertius IV, 42 : Εἰς δὲ τὸ διαδαλλόμενον αὐτῷ φίλοχλον καὶ Τίμων τά τε ἄλλα φησίν, καὶ δὴ xal τοῦτον τὸν τρόπον" ὡς εἰπὼν ὄχλοιο χτλ. — Vs. 77 πέρι σπίζαι emendavit Menagius ; antea legebatur περισπίζα vel περὶ σπιζοῖ, --- Vs. 78 ὄχλῳ ἀρέσχεις quzdam Laertii editiones et Hesychius Milesius p. τῷ. ed. Orell. Nonnulli Diogenis libri male ὀχλοάρεσχος vel ὀχλοαρέσχης. Vss, 80-81. ἢ τὸν ἀπάνθρωπον---Φίλωνα] 6 δὲ QpOuv τὰ πλεῖστα διελέγετο, ὅθεν xol περὶ τούτου φησὶν οὕτως" ἢ τὸν ἀπάνθρωπον χτλ. ---- Vs. 80 ἀπάν- θρωπὸν χαὶ ἀπόσχολον emendavit Casaubonus; codd, τὸν ἀπ᾽ ἀνθρώπων ἀπόσχολον. Pro αὐτολάλητον Stephani editio et regie membrane αὐτολαλητήν. — Vs, 81. Φίλωνα codices; Brunckius malebat Φίλων ὥς. Vs. 82. λῆρον ἀναστήσας xtX] Diogenes Laer- tius II, 126, de Menedemo : ὃ δὲ Τίμων οὕτω λό- yov ἀναστήσας xz. Hesychius Milesius pag. 36 ed, Orell. : ὃ δὲ Τίμων οὕτω: Λῆρον ἀναστήσας x3). Omnino repudiato λόγον quod metrum non fert, Fescribendum est λῆρον. Pro ἀφροσιδόμδαξ non erat quod Scaliger à99xa1654627 legendum suspi- caretur apud Stephanum in Poesi philosophica p. 217. Sensum loci ostendit Menagius allatis Laertii verbis lib. 1f, 140 hxc de Menedemo narrantis : Τὰ uiv οὖν πρῶτα χατεφρονεῖτο, χύων xat λῆρος ὑπὸ τῶν ᾿Ερετριέων ἀχούων. Vss. 83-85 ἀλλ᾽ οὔ μοι---ἐρισμοῦ] Diogenes Laer- tius lib. If, 107 : Διὰ ταῦτα δὲ xat περὶ αὐτοῦ [τοῦ Εὐχλείδου] ταῦτά φησι Τίμων, προσπαρατρώγων xat τοὺς λοιποὺς Σωχρατικούς" ἀλλ᾽ οὔ μοι τούτων χτλ. Fortasse Antisthenis facta mentione Timon hos omnes philosophos φλέδονας appellat, Vid. ad vs. 140. Haud scio an hic locus expressus sit ex Iliad, VI, 450 sqq. : ^ , Ἀλλ᾽ οὔ μοι Τρώων τόσσον μέλει ἄλγος ὀπίσσω, ἊΨ Ἢ 39 ὦ « £e Y , EA οὔτ᾽ αὐτῆς "Exd67c, οὔτε Πριάμοιο ἄναχτος, οὔτε χασιγνήτων, οἵ χεν πολέες τε χαὶ ἐσθλοὶ ἐν κονίησι πέσοιεν ὑπ᾽ ἀνδράσι δυσμενέεσσιν, ὅσσον σεῦ χτλ. Qua dere incorruptius nobis judicare liceret, si apodosis sententize adversus Socraticos scriptae servata esset. Vs. 86. οὐδ᾽ ᾿Αχαδημαϊχῶν χτλ.] Diogenes Laer- tius IV, 67 : Καθόλου δὲ τοὺς Αχαδυμμαϊκοὺς 6 Τίμων οὕτω διασύρει" οὐδ᾽ Αχαδημαϊκῶν χτλ. Pro ἀναλίστου editio Basileensis et codices quidam inepte ἄνα- λύστου. Vs. 87. οὐδ᾽ ἄρ᾽ ᾿Δριστοτέλους x:).] Diogenes Laertius lib. V, x1 : Ἀλλὰ χαὶ Τίμων αὐτοῦ χαθή- ψατο, εἰπών οὐδ᾽ ἄρ᾽ Ἀριστοτέλους x:). Dan. Hein- sius cum hoc versucomparabat Homer. Iliad, XV, 16 : οὐ μὰν οἶδ᾽, εἰ αὖτε χαχοῤῥαφίης ἀλεγεινῆς, sed unius vocis similitudo incertam reddit parodiam. 92 TIMONIS PHLIASIT xai Φοίνισσαν ἴδον λιχνόγραυν σχιερῷ ἐνὶ τύφῳ πάντων ἱμείρουσαν" ὃ δ᾽ ἔῤῥει γύργαθος αὐτῆς 90 μιχρὸς ἐών, νοῦν δ᾽ εἶχεν ἐλάσσονα σκινδαψοῖο. * * * ὄφρα πενεστάων σύναγεν γέφος, οἵ περὶ πάντων πτωχότατοί τ᾽ ἦσαν χαὶ χουφότατοι βροτοὶ ἀστῶν. - * * εἰς δὲ φαχἣν ZuGa)e δυωδέχατον χοριάννου. iv ἐμ. e * * -* xal Ζηνώνειόν γε φαχῇ ὃς μὴ μεμάθηχεν 95 ἕψειν εὖ φρονίμως...- » * * πολλῶν λαχεδόνων λυμάντορες αἰπυδολωταί. - * * , r3 Φὴ δέ τις αἰάζων, οἷα βροτοὶ αἰάζουσιν" * 3. um , 41] E , " M * [? , - οἴμοι ἐγὼ τί πάθω; τί νύ μοι σοφὸν ἔνθα γένηται: πτωχὸς μὲν φρένας εἰμί, νόου δ᾽ ἐμοὶ οὐχ ἔνι χόχχος. Et Plhicenissam vidi gulosam anum umbroso in fastu omnium rerum cupidam : at delluebat plaga ejus parva (quam texuerat), ut cui scindapso inferior mens [ esset. * * * donec famulorum nubem coegit, qui longe omnium civium pauperrimi et levissimi homines erant. * * * In lentes injice duodecimam coriandri partem. * * * et Zenonianas quidem lentes qui non probe didicit coquere. -"- 2 * Multorum dictorum corruptores admodum dolosi. * * * Dicit aliquis lamentans, ut mortales lamentantur . Hei mihi, quid de me fiet? quid callidi mihi hic continget? inops animi sum , neque mentis hilum mihi inest. Vss. 88-9o. xat Φοίνισσαν ἴδον λιχνόγραυν.---σχιν-- δαψοῖο) Diogenes Laert. V It, 15 de Zenone Citieo: *Hy δὲ xal ζητητιχὸς xol περὶ πάντων ἀχριόολο γούμενος. ὅθεν χαὶ Τίμων ἐν τοῖς Σίλλοις φησὶν οὕτω" χαὶ Φοίνισσαν χτλ. — Vs. 89. γύργαθος hoc loco est interprete | Apostolio Byzantio apud Menagium et Glossarii veteris auctore : reticulum. Γύργαθον quss ἐπὶ τῶν μάτην πονούντων. Σημαίνει δὲ τὸ δίκτυον. Compone- bant veteres captiosas Stoicorum argumentationes cum retibus sive plagis. Cf. Cic. Acad. 4, 48, et Lucian. Vit. auct. cap. 22 : τὰς τῶν λόγων πλεχτάνας, αἷς συμποδίζω τοὺς προσομιλοῦντας. Praterea αὐτῆς e Menagii emendatione versui illatum est. Laertii codices habent ὥς τις; Suidas citans hoc fragmen- tum s. v. σχινδαψός exhibet αὐτοῦ. — Vs. 9o. Σχινδαψός fuit instrumentum musicum tetrachor- don teste Athenzo lib. IV, cap. 81, pag. 183. Quum non esset qua uterer EORUOM. vox latina, gracam in interpretatione servavi. Vss. 91-92. ὄφρα πενεστάων---βροτοὶ ἀστῶν] Dio- genes Laertius lib. VII, 16 : Ἦσαν δὲ περὶ αὐτὸν xal γυμνοῤῥύπαροί τινες, ὥς φησι xai ὃ Τίμων' ὄφρα πε- νεστάων xz). Haec quoquead Zenonemreferuntur. — Vs. 9r. νέφος de ingenti multitudine accipien- dum, ut apud Homerum lliad. IV ja: : végoc εἵπετο πεζῶν. Verba οἵ περὶ πάντων πτωχότατοί τ᾿ ἦσαν xol χουφότατοι βροτοὶ ἀστῶν eadem constructionis va- rietate dieuntur quam adhibuit Homerus 1l. VII, 289 : περὶ δ᾽ ἔγχει Ἀχαιῶν φέρτατός ἐσσι. Vs. 93. εἰς δὲ qax» ἔμθαλλε χτλ.} Timon apud Athenzum lib. IV, cap. 47 pag. 158. Vid. ad vss. seqq. Pro χοριάννου male alii χορίαννον. Vs. 94-95. x« Ζηνώνειόν 1e — ep Athc- nzus lib. IV, cap. 47, p. 158 : Στωιχὸν δὲ δόγμα ἐστὶν ὅτι τε πάντα εὖ ποιήσει ὃ σοφὸς χαὶ φαχῆν P νίμως ἀρτύσει. Διὸ xai Ῥίμων ὃ Φλιάσιοι ἃ ἔφη « χαὶ “ηνώνειόν γε φαχῆν ἕψειν ὃς μὴ φρονίμως μεμάθηχεν » ὡς οὐκ ἄλλως δυναμένης ἑψηθῆναι φαχῆς, εἰ μὴ κατὰ τὴν Ζηνώνειον ὑφήγησιν, ὃς ἔφη" εἰς δὲ φαχῆν ἔμδαλλε χτλ. Versus varie restituere conati sunt viri docti; Ego secutus sum Fr. Jacobsium in Additamentis animadversionum in Athenaei Dipnosophistas Ρ- 99 ita scribentem : xat Ζηνώνειόν γε φαχῆν ὃς μὴ μεμάθηκεν ἑψεῖν εὖ φρονίμως, nisi quod ἕψειν pro ἑψεῖν posui. Vss. 96. πολλῶν λαχεδόνων xz).] servavit Sextus Empiricus adv. Math. XI, 171. Pro αἰπυδολωταί male Stephanus in Poesi phil. p. 61. ἐπιδολωταί, Vss. 97-104. Φή δέ τις αἰάζων---χηφῆνας ἐλαστρεῖ] exstant apud Sextum Empiricum adv. Math. XI, 172. Vs. 97. φὴ δέ τις scripsi pro vulgato φῇ δέ τις, siquidem etiam Anacreon teste Apollonio in Bekkeri Anecd. p. 543, 10 φή pro φησί usurpavit. Cf. Bergkii Poet. Lyr. Gr. p. 784. Similis est hic versus Homerico Odyss. V, 197 : Écüet xat πίνειν, οἷα βροτοὶ ἄνδρες ἔδουσιν. ---- Vs. 98 expressus est ex Odyss. V, 465 ὦ μοι ἐγὼ τί πάθω, τί νύ μοι μήχιστα ἡένηται; Cf. ejusdem libri vs. 299. — Vs. 99 FRAGMENTA. 93 100. ἮΙ με μάτην φεύξεσθαι ὀΐομαι αἰπὺν ὄλεθρον. Tol; μάχαρες μέντοι xal τετράχις οἱ μὲν ἔχοντες μηδὲ κατατρώξαντες ἐνὶ σχολῇ ὅσσ᾽ ἐπέπαντο. Νῦν δ΄ ἐμὲ λευγαλέαις ἔρισιν εἵμαρτο δαμῆναι, [τρεῖ. καὶ πενίη, xal ὅσ᾽ ἄλλα βροτοὺς χηφῆνας ἐλασ- 10$ χαί τις Ἀρίστωνος γέννην ἄπο αἱμύλου ἕλχων. * * * Τίς δ' οὕτως χτίλος ὡς ἐπιπωλεῖται στίχας ἀνδρῶν; , » , n » ΝΜ μωλύτης, ἐπέων φίλος, Ἄσσιος, ὅλμος ἄτολμος. * * * € - , - Ἡνίχ᾽ ἐχρῆν δύνειν, νῦν ἄρχεται ἡδύνεσθαι. ὥρη ἐρᾶν, ὥρη δὲ γαμεῖν, ὥρη δὲ πεπαῦσθαι. . * * * , 1 , mA 3 i T πο Πάντων μὲν πρώτιστα χαχὼν ἐπιθυμίη ἐστι. . - * * Profecto falso existimo, megrave exitium effugiturum esse. Ter quaterque beati certe divites illi qui non consumpserunt in otio quecumque possidebant. Nunc vero mihi fatum fuit perniciosis contentionibus perire, et pauperlate, el quibuscumque aliis mortalium ardeliones [agitantur. * * atque ab Aristone urbano genus aliquis ducens. * - * Quis vero sic arielis instar obit virorum ordines ? tardus, verbosus , Assius, timidus truncus. ει * »* Quando oportebat mortem obire, incipit gaudio frui ; tempus est amandi, tempus item conjugii, tempus etiam ( cessandi, * * Omnium quidem malorum primum libido est. * * y comparari potest cum Odyss. XXI, 288 : à 2:02 ξείνων, ἔνι τοι φρένες οὐδ᾽ ἠδαιαί, Adde Odyss. III, 14 et Iliad. XIV, 141. — Vs. 100 fontem habet Odyss. XXI, 67 : ἀλλά τιν᾽ οὐ φεύξεσθαι ὀΐομαι αἰπὺν ὄλεθρον. ---- Vs. 101-102 vulgo sic eduntur : τρὶς μάχαρες μέντοι χαὶ τετράχις of μὴ ἔχοντες μήτε κατα- τρώξαντες ἐνὶ σχολῇ ὅσσ᾽ ἐπέπαντο. Apparet priorem versum effictum esse ex Odyss. V, 306 : τρὶς μά- χαρες Δαναοὶ xal τετράχις, ot. τότ᾽ ὄλοντο. Inducitur juvenis dolens, quod frustra philosophiz dederit operam, adeo ut famem sibi imminentem previ- deat. Quapropter eos beatos praedicat qui bona sua adhuc possident nec in otio literato consum- pserunt, Quz quum ita sint, Villoisonus ad Cor- nutum de Nat. deor. p. 354 ed. Osann. pro oí μὴ ἔχοντες legendum censuit uiv ἔχοντες. Non enim eos quibus res 'est angusta domi, sed qui sua bona in philosophorum scholis minime profusa adhuc retinent felices esse existimat ille juvenis. Sunt vero oi ἔχοντες divites. Vid. Democrit. fragm. p. 261. Sed recte observat Osannus p. 355, si quis hanc conjecturam probet, simul in sequenti versu pro μήτε reponendum esse μηδέ. — Vs. 103 haud absimilis est Homerico Odyss. V, 312 : νῦν δέ με λευγαλέῳ θανάτῳ εἵμαρτο ἁλῶναι. — Vs. 104. χη- φῆνας, qui proprie sunt fuci, hic desides vel ar- deliones apte vocaveris. Vs. 105. xat τις Ἀρίστωνος xz).] Diogenes Laer- tius VII, 16: de Aristone : Ἦν δέ τις πειστιχὸς xal ὄχλῳ πεποιημένος" ὅθεν 6 Τίμων φησὶ περὶ αὐτοῦ" xai τις ᾿Αρίστωνος γέννης ἄπο αἰμύλου ἕλθων. Hiec γέννης mutavi in γέννην. Vid. ad Parmenid, vs. 62. Sublato mendo vidi Coraen etiam 'Azxz. IlI pag. 183 γέννην correxisse, Vss. 106-107. τίς δ᾽ οὕτως χτίλος----ἀτολμος} Dio- genes Laertius VII, 170 de Cleanthe : "Hv δὴ πονι- χὸς μέν, ἀφύσικος δὲ xxl βραδὺς ὑπερθαλλόντως. Διὸ xai Τίμων περὶ αὐτοῦ φησιν οὕτως τίς δ᾽ οὗτος χτίλος ὡς χτὰ. Pro οὗτος Stephanus in Poesi phil. p. 68 habet οὕτω quod pronomini praetuli. Videtur autem prior versus compositus ad similitudinem Homerici Iliad. HI, 196 : αὐτὸς δὲ χτίλος ὡς ἐπι- πωλεῖται στίχας ἀνδρῶν. --- Vs. 107 μωλύτης idem est quod μῶλυς apud Nicandrum Ther. vs. 32 : μῶλυς ἐπιστείχων, tardus et segnis , vel, scholiasta interprete, βραδὺς xa νωθὴς ἢ μογερὸς ἢ νωχελὴς καὶ μόλις βαίνων. Vss. 108-109. Athenzus lib. VII cap. 14 pag. 281 : Περὶ δὲ Διονυσίου τοῦ Ἡ ραχλεώτου τί δεῖ xal λέγειν; ὃς ἄντιχρυς ἀποδὺς τὸν τῆς ἀρετῆς χιτῶνα ἀν- θινὰ μετημφιάσατο, xal Μεταθέμενος χαλούμενος ἔχατρε, καίτοι γηραιὸς ἀποστὰς τῶν τῆς Στοᾶς λόγων χαὶ ἐπὶ τὸν "Emíxoupov μεταπηδήσας. περὶ οὗ oüx ἀχαρίτως δ 'Γίμων ἔφη" ἡνίχ᾽ ἐχρῆν χτλ. Pro πεπαῦ-- σθαι codd. nonnulli παύεσθαι. Δύνειν ponitur ab- solute pro mori, mortem obire, ut apud JEschy— lum Agam. vs. 1094, βίου δύντος, occidentis vitee. De re ipsa vide Diogenem Laertium lib. VlI, 166 ejusque interpretes. - Vs. 110. πάντων μὲν πρώτιστα χτλ.] Athenzeus lib. VIII cap. 16 : Παγχάλως δὲ xz 6 Τίμων ἔφη" πάντων μὲν πρώτιστα xrÀ. Incertum. quem | philo- sophum Timon hoc versu designaverit. 94 τ΄ TIMONIS PHLIASII * *, τ 5 A , NI γαστρὶ χαριζόμενος , τῆς οὐ λαμυρώτερον οὐδέν. * * * οὔτε μοι 4 Τηΐη μᾶζ᾽ ἁνδάνει, οὔτε χαρύκη € Led m" ^Y ' , , ἊΝ , ἡ Λυδῶν" λιτῇ δὲ καὶ αὐαλέη ἐνὶ χόγχῳ ἱἙλλήνων ἣ πᾶσα περισσοτρύφητος ὀϊζύς. * * * e" - - * , JA ^n! II5 ὕστατος αὖ φυσιχῶν xal χύντατος EX Σάμου ἐλθών, γραμμοδιδασχαλίδης, ἀναγωγότατος ζωόντων. x * x MTS s NE 3 oà2 2vdh γραμματιχή, τῆς οὔτις ἀνασχοπὴ οὐὸ ἄναθρησις ἀνδρὶ διδασχομένῳ Φοινικικὰ σήματα Κάδμου. x * * ἐν δὲ πλατυσμὸς 120 πουλυμαθημοσύνης,, τῆς οὐ χενεώτερον ἄλλο. * * * Ventri indulgens quo nihil impudentius. * * * Neque Teia mihi maza placet, neque intritum Lydorum, sed in tenui siccaque conche Graecorum tota miseria nimis delicata consistit. * * * Ultimus porro physicorum et impudentissimus Samo pro - ludimagister, indoctissimus mortalium. [ fectus, * - * Grammatica, cujus nulla neque consideratio neque contem- homini discenti Pheenicias Cadmi notas. [platio est * * * Inter. alia autem ostentatio eruditionis, qua nihil vanius aliud. * - * * Vs. 111. γαστρὶ χαριζόμενος κτλ.] Athenzus lib. VI, 11. p. 279 : Περὶ δὲ τοῦ ᾿Επικούρου Τίμων ἐν τρίτη Σίλλων φησίν: γαστρὶ χαριζόμενος xz. Simili- ter idem lib. IV cap. 56 p. 163, D : διὰ τὴν γαστέρα, «ἣςοὐλαμυρώτερον οὐδὲν » ὃ Τίμων cov. Conf. Homer. Odyss. lib. VII, 216 : οὐ γάρ «t στυγερῇ ἐπὶ γαστέρι χύντερον ἄλλο. Vss. 112-114. οὔτε μοι ἢ Τηΐη ὀϊζύς] Athenzus lib. IV cap. 5o pag. 160 : ᾿Ἀπαίδευτοί ἐστε, ἔφη, ἄνδρες δαιτυμόνες, οὐχ ἀναγινώσχοντες βιδλία ἃ μόνα παιδεύει τούς γε ἐπιθυμοῦντας τῶν χαλῶν" λέγω δὲ τὰ Τίμωνος τοῦ Πυῤῥωνίου τῶν Σίλλων. οὗτος γάρ ἐστιν ὃς καὶ τοῦ χόγχου μνημονεύει ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν Σίλλων λέγων οὕτως - οὔτε μοι ἣ Τηΐη χτλ. διαφόρων γὰρ οὐσῶν xai τῶν ἐχ Τέω μαζῶν... χαὶ τῶν Λυδίων χαρυχῶν, προχρίνει ἀμφοτέρων ὃ Τίμων τὸν xóyyov.— Vs. 112 ἣ Τηΐη vel ἣ Τεΐη emendavit Casaubo- nus ; codices ἣ zz. vel ἥτε vel ἣ τῇ ; vulgo ἐχταίη. De conche (κόγχῳ) vid. Juvenal. 3, 293; Martial. 13, 7. ες. 115-116. ὕστατος αὖ φυσιχῶν---ζωόντων ] Diogenes Laertius lib. X, 3 : Διὸ xot τὸν Τίμωνα φάσχειν περὶ αὐτοῦ [τοῦ ᾿Επιχούρου]" ὕστατος αὖ κτλ. Athenzus lib. ΧΠῚ, 53 pag. 588 : Ὅθεν αὐτὸν χαὶ 6 Τίμων φησὶ « γραμμαδιδασχαλίδην ἀναγωγότατον ζωόντων. » Atque hzc quidem omnium Athenzi codicum scriptura est, sed rectius etiam Lobeckio judice ad Phryn. p. 669 legitur γραμμοδιδασχαλί- 8"; quod exstat apud Diogenem l. c. Valet autem γραμμοδιδασχαλίδης idem quod γραμματοδιδάσχαλος, qualis fuit Epicurus antequam philosophie ope- ram daret. Vid. Diog. l. c. Vss. 117-118. γραμματιχή, τῆς οὔτις---Ο ἀδιου] Sextus Empiricus adv. Math. I, 53 : Καίτοι δόξειεν ἄν τισιν ἐπὶ τῆς ἐναντίας εἶναι προλήψεως ὃ προφήτης τῶν Πύῤῥωνος λόγων Τίμων, ἐν οἷς φησι" γραμματιχή, τῆς οὔτις χτλ. Οὐ μὴν οὕτως ἔχειν φαίνεται. τὸ γὰρ ὕπ᾽ αὐτοῦ λεγόμενον οὐχ ἔστι τοιοῦτον χατ᾽ αὐτῆς τῆς γραμματικῆς χαθ᾽ ἣν. διδάσχεται τὰ Φοινιχιχὰ σήματα Καδμου- τὸ, οὐδεμία ἐστὶν ἀνασχοπὴ οὐδ᾽ ἀνάθρησις. Πῶς γὰρ, εἰ διδάσχεταί τις αὐτήν, οὐδεμίαν ἔσχηκεν ἐπιστροφὴν αὐτῆς: ἀλλὰ μᾶλλον τοιοῦτό φησι, διδα- χθέντι τὰ Φοινιχιχὰ σήματα Κάδμου, οὐδεμιᾶς ἄλλης παρὰ τοῦτό ἐστι γραμματιχῆς ἐπιστροφή. Vss. 119-120. ἐν δὲ πλατυσμὸς πουλυμαθημ, χτλ.] Athenzus lib. XIII, 91 pag. 610, B : Τοσαῦτα τοῦ Μυρτίλου ἑξῆς καταλέξαντος xai πάντων αὐτὸν ἐπὶ τῇ μνήμη θαυμασάντων 6 KüvouAxoc ἔφη " « πουλυμαθη.-- μοσύνης, τῆς οὐ χενεώτερον οὐδέν, » Ἵππων ἔφη 6 ἄθεος. ᾿Αλλὰ καὶ «Ηράχλειτος ὃ θεῖός φησι « Πουλυ- μαθίη νόον ἔχειν οὐ διδάσχει. » Καὶ ὃ Τίμων δὲ ἔφη" Ἔν δὲ πλατυσμὸς πουλυμαθημοσύνης, τῆς οὐ χενεώτερον ἄλλο. Bergkius de Comeed. Attic, Reliq. p. 180 conjecit hec a Timone aut in Hipponem ipsum, cujus versum paululum immutatum in suum carmen transtulit, esse dicta aut ad Platonem referri, in cujus nomine sepius lusit sillographus. Cf. vs. 65 et 71. De Hippone atheo vide disputationem Guil. Uhrigii (Gisse 1848) pag. 9, et Bakhuizen van den Brink. Var. Lectt. ex hist. phil. ant. pag. 57, et que supra exposita sunt pag. 81. Ego quem philosophum his versibus perstrinxerit Phliasius poeta, incompertum habeo. Timonis cs EL Mibi νων din — ^ Nae pu FRAGMENTA. 95 N δειπνομανές, νεχροῦ ὄμματ᾽ ἔχων, χραδίην δ᾽ ἀ- [ χύλιστον. * * * BINELX ἀλλ᾽ οἷον τὸν ἄτυφον ἐγὼ ἴδον ἠδ᾽ ἀδάμαστον πᾶσιν ὅσοις δαμνᾶται, ἅμ᾽ ἀῤῥήτοις τε φατοῖς τε, λαῶν ἔθνεα κοῦφα βαρυνόμεν᾽ ἔνθα xat ἔνθα 198 ἐχ παθέων δόξης τε xal εἰχκαίης νομοθήχης. * * * οὐχ ἂν δὴ Πύῤῥωνί γ᾽ ἐρίσειεν βροτὸς ἄλλος. * * * ὦ γέρον, ὦ Πύῤῥων, πῶς ἢ πόθεν ἔκδυσιν εὗρες λατρείης δοξῶν τε χενοφροσύνης τε σοφιστῶν, xal πάσης ἀπάτης πειθοῦς τ᾽ ἀπελύσαο δεσμά; 130 οὐδὲ μέλει σοι ταῦτα μεταλλήσειν τίνος αὖραι Ἑλλάδ᾽ ἔχουσι, πόθεν τε χαὶ εἰς ὃ χυρεῖ τὰ ἕχαστα. * * * * Εὔδοιος Πάριος ..... * * * Helluo, cadaverosos oculos habens el cor immotum, * * * sed qualem ego vidi modestum indomitumque omnibus iis quibus domantur, simul tacendis et dicendis, leves hominum nationes agitat: ultro citroque commotionibus, gloria et temere scriptis legibus. * * * cum Pyrrhone quidem non alius sane morlallium concer- ^ x [ taret. O senex, o Pyrrho, quomodo aut unde effugisti (menta, deorum cultum opinionesque et vana sophistarum com- omnisque fraudis et persuasionis vincula dissolvisti ? Neque tibi curze est inquirere, cujus (dei ) ventus Graeciam perílet atque unde singula sint et quo perlineant. ν᾿ * ^ Eubceus Parius ... DXDCVT 120 ὁ versum falso Hipponi ascriptum esse statuit Meinekius Exerc. in Athen. lI, p. 33. Vs. 121, δειπνομανές xzÀ.] Athenzus lib. IV cap. 55 pag. 162, F : Κτησίδιος δὲ 6 Χαλχιδεὺς, Μενεδήμου γνώριμος, ὥς φησιν ᾿Αντίγονος 6 Καρύστιος ἐν τοῖς βίοις, ἐρωτηθεὶς ὅπό τινος τί περιγέγονεν ἐχ φιλοσοφίας αὐτῷ ; ἔφη, ᾿Ασυμδόλως δειπνεῖν. Διὸ xat δ᾽ Τίμων που πρὸς αὐτὸν ἔφη" δειπνομανές, xz). Hunc versum laudavit etiam Eustathius p. 1404, 3. Pro νεχροῦ Schweigheuserus exarari voluit. ve6coU , quod in hunc locum non convenit. [mitatus est Timon Iliad. lib. I, vs. 225 : οἰνοδαρές, κυνὸς 9u- ματ᾽ ἔχων, χραδίην δ᾽ ἐλάφοιο. Vss. 122-125. ἀλλ᾽ οἷον τὸν ἄτυφον----νομοθήχης] Eusebius Prap. evang. I, 14 pag. 761 : Οὐδὲ γὰρ ἐχεῖνο φαίη τις ἂν ὅτι τοὺς νόμους δεδοίχασι χριτὰς χαὶ τὰς τιμωρίας of τοιοῦτοι. Πῶς γάρ ; οἵ γε ἀπαθεῖς xa ἀτάραχοι (καθάπερ αὐτοί φασιν) ὄντες ; ὅ γέ τοι Τίμων ταῦτα χαὶ λέγει περὶ τοῦ Πύῤῥωνος * ἀλλ᾽ οἷον x:A. Stephanus in Poes. phil, p. 71 non recte ἀλλοῖον. Vs. 126. οὐκ ἂν δὴ χτλ.] εἰ δ᾽ οὐδὲν ὄφελός ἐστι τῶν λόγων, τί ἡμῖν ἐνοχλοῦσιν, ἢ διὰ τί Τίμων φησίν" οὐχ ἂν δὴ χτλ. Hic versus a Timone przcedenti- bus quattuor subjunctus esse videtur. Vss. 127-131. ᾧ γέρον, ὦ Πύῤῥων,---χυρεῖ τὰ ἕχαστα) Diogenes Laertius lib. IX, 64 : Καὶ δὴ xai ζηλωτὰς εἶχε πολλοὺς [5 Πύῤῥων] τῆς ἀπραγμοσύνης. Ὅθεν xai ὃ Τίμων περὶ αὐτοῦ φησιν οὕτως ἐν τῷ Πύ- θωνι χαὶ ἐν τοῖς Σίλλοις " ὦ γέρον, ὦ Πύῤῥων χτλ. — Vs. 127 ἔχδυσιν Stephani editio et. membrane regie; ἔχλυσιν exemplum Fróbenianum. — Vs. 9 5^1 E 13r Ἑλλάδ᾽ ἔχουσι, πόθεν τε xal εἰς ὃ χυρεῖ τὰ ἕχαστα emendavit Casaubonus ; antea legebatur : “Ἑλλάδ᾽ ἔχουσι, πόθεν ve xal εἰς ὅ, τι χυρεῖ ἕχαστα. Caeterum. verba τίνος αὖραι “Βλλάδ᾽ ἔχουσι verti cujus dei ventus Greeciam perflet. Haec commodis- sima visa est ratio. Quippe venti, quorum flatum sentiunt mortales, Diis aut obediunt aut adnu- merantur. Vide Hesiodum 'Theogon. vs. 378 cum Lennepii adnotatione. Diversum quidem ab hoc est Homericum istud Od. IX, ri: : xa σφιν Διὸς du6ooc ἀέξει, ubi Eustathius : ὄμόρος δὲ Διός, του- τέστιν ἀέρος, sed tamen cognatum. lllud non du- bium quin τίνος in τίνες mutato omnis difficultas evanescat, ut apud Eurip. Suppl. vs. 1058 τίς αὔρα, Ego vero vulgatam lectionem explicare quam versum hunc interpolare malui. Cf. Eurip. Iphig. Aul. vs. 69 : ὅτου πνοαὶ φέροιεν Ἀφροδίτης oat, ubi legendum ὅποι πνοαὶ x:À. Vulgari locutione cujus venti aurc?, qua utitur Euripides Med; vs. 836, licet paululum immutata, τοῦ χαλλινάου τ᾽ ἀπὸ Κηφισοῦ ῥοὰς τὰν Κύπριν κλήζουσιν ἀφυσσαμέναν χώραν χαταπνεῦσαι μετρίας ἀνέμων ἡδυπνόους αὔρας, hic abstinendum erat. Vs. 132. Εὔῤοιος Πάριος] Athenzus lib. XV, 55 . 698, A : Πολλοί τινες παρῳδιῶν ποιηταὶ γεγόνασιν, ὦ ἑταῖρε, ἐνδοξότατος δ᾽ ἦν Εὔδοιος ὁ Πάριος, γενό- μενος τοῖς χρόνοις χατὰ Φίλιππον. Οὗτός ἐστιν ὃ χαὶ Ἀθηναίοις λοιδορησάμενος, καὶ σώζεται αὐτοῦ τῶν παρωδιῶν βιθλία τέσσαρα. δνημονεύει δ᾽ αὐτοῦ Τίμων ἐν τῷ πρώτῳ τῶν Σίλλων. Hujus exemplo Timonem sillos composuisse ideoque operis initio eum me- morasse Paulus suspicatus est, AU ^ 96 TIMONIS PHLIASIT ἐν νννέννν. σχωπαίους Συδαριτῶν * * * σοόοονονν.. Χαλός TE μέγας τε. * * * ν᾿ 135 Σπεύσιππος δ᾽ ἀγαθὸς σχῶψαι...... * * * [καὶ Χίων κόσμος κολαχεύσας αἰὲν ᾿Αρίστων Περσαῖον κρατερόν τε xai ᾿Αντιγόνοιο ἑταῖρον. ] * * * [ἐχθαίρων τε μάλιστα σοφιστὰς αἰπυδολωτάς] * * * οὐχ ἐθέλοντα........ ἠθολόγον μεῖναι. ... eese ΕΣ * * MQ .... παντοφυῇ φλέδονα...... * * * 'EK TON "IINAAAMON. Ἀλλὰ τὸ φαινόμενον πάντη σθένει οἶπερ àv ἔλθη. * * * 2.76. Danos Sybaritarum * * * 2. puleherque magnusque. * * * Speusippus autem cavillator. . . . . . * * * [ Et qui Chiis ornamento est Aristo semper adulatus Persium fortem Antigonique sodalem. ! * * * [maximoque in sophistas dolosissimos odio flagrans ] ^ - * nolentem morum descriplorem manere. . ...... * * - --...ingeniosum nugalorem . .. .. .. * ^ * EX IMAGINIBUS. Sed quod apparet omnibus partibus pollet, quocumque [ venerit. * * Vs. 133. σχωπαίους Συύδαριτῶν]) effeci e verbis Athenzi lib. XII, 16 pag. 518 : ᾿Ἐπιχωριάζειν δὲ παρ᾽ αὐτοῖς διὰ τὴν τρυφὴν ἀνθρωπάρια μιχρὰ xol τοὺς σχωπαίους, ὥς φησιν ὃ “ μων, τοὺς καλουμένους παρά τισι στίλπωνας. Loquitur autem de Sybaritis. "Timonis loco Timzi nomen requisivit Rceperus ap. Meinek. II, 22. Vs. 134. χαλός τε μέγας τε] Athenzus lib. IV cap.51 pag. 160: Σὺ δέ μοι δοκεῖς, ὦ Κύνουλχε, xax τὸν σὸν Τίμωνα εἶναί μοι « χαλός τε μέγας τε. » Hzc e Sillis petita videntur. Cf. Iliad. XXI, 108 : οὖχ ὁράας, οἷος χἀγὼ καλός τε μέγας τε. Fortasse totum versum carmini suo inseruit Timon, quem- admedum idem dictum a Domitiano imperatore in libello quodam usurpatum esse refert Suetonius in ejus vita cap. 18. Vs. 135. Σπεύσιππος δ᾽ ἀγαθὸς σχῶψαι] effeci Plutarchi testimonio qui in Dione cap. 17 ait Σπευσίππῳ μάλιστα τῶν Ἀθήνησι φίλων ἐχρῆτο xal συνδιητᾶτο [6 Δίων], βουλομένου τοῦ Πλάτωνος ὁμιλίᾳ χάριν ἐχούτη, καὶ παιδιᾶς ἐμμελοῦς κατὰ καιρὸν ἁπτομένη χεραννύμενον ἀφηδύνεσθαι τοῦ Δίωνος τὸ ἦθος. 'Γοιοῦτος δέ τις 6 Σπεύσιππος ἦν" ἣ xoi σχῶψαι ἀγαθὸν αὐτὸν ἐν τοῖς Σίλλοις 6 Τίμων προσηγό-- e ρευσεν, Vss. 136-137. xoi Χίων χόσμος x:À.] composui ex Athenzi testimonio lib. VI, 53 pag. 251 hac tradentis : Τίμων ὁ Φλιάσιος ἐν τῷ τρίτῳ τῶν Σίλ- λων ᾿Αρίστωνά φησι τὸν Χῖον, Ζήνωνος δὲ τοῦ Κιτιέως γνώριμον, κόλαχα γενέσθαι Περσαίου τοῦ φιλοσόφου, ὅτι ἦν ἑταῖρος Ἀντιγόνου τοῦ βασιλέως. Vs. 138. ἐχθαίρων τε μάλιστα χτλ.] erui e Diog. Lzert. IX, 69: Καὶ ἐν Ἤλιδι καταπονούμενος [ὃ Πύῤ- ῥων)] ὑπὸ τῶν ζητούντων ἐν τοῖς λόγοις, ἀποῤῥίψας θοιμάτιον, διενήξατο τὸν Ἀλφειόν. Ἢν οὖν πολεμιώ- τατος τοῖς σοφισταῖς, ὡς xal Τίμων φησίν. Non ipsa Timonis verba attulit Diogenes, sed sententiam ejus indicavit. Quapropter poete versum resti- tuere conatus sum. Vs. 139. οὖχ ἐθέλοντα χτλ.] Sextus. Empiricus adv. Math. VII, 10 : Ὁ Τίμων αἰτιᾶται τὸν Πλάτωνα ἐπὶ τῷ καλλωπίζειν τὸν Σωχράτην πολλοῖς μαθήμασιν. Ἢ γάρ, φησί, τὸν οὐχ ἐθέλοντα μεῖναι ἠθολόγον. ᾿ Vs. 140. παντοφυῇ φλέδονα] Diogenes Laertius VI, 18 : Ὁ Τίμων δὲ διὰ τὸ πλῆθος [τῶν συγγραμ- μάτων] ἐπιτιμῶν αὐτῷ [τῷ ᾿Αντισθένει] παντοφυῇ φλέ- δονά φησιν αὐτόν. Cf. supra vs. 83. Vs. i41. ἀλλὰ τὸ φαινόμενον χτλ.] Diogenes Laertius lib. IX, 105 : Ὅθεν xat ὃ Τίμων ἐν τῷ Πύ- θωνί φησι, μὴ ἐχδεδηκέναι [τὸν Πύῤῥωνα] τὴν συνή- θειαν. Καὶ ἐν τοῖς Ἰνδαλμοῖς οὕτω λέγει: ἀλλὰ τὸ φαινόμενον παντὶ σθένει οὗπερ ἂν ἔλθη. Legendum πάντη οἱ οἵπερ. Eumdem Timonis versum laudat et Sextus advers, Math. pag. 142. FRAGMENTA. 97 Τοῦτό μοι, ὦ Πύῤῥων, ἱμείρεται ἦτὸρ ἀκοῦσαι, πῶς ποτ᾽ ἀνὴρ ἔτ᾽ ἄγεις πάντα μεθ᾽ ἡσυχίης, μοῦνος δ᾽ ἀνθρώποισι θεοῦ τρόπον ἡγεμονεύεις, Ms ὃς περὶ πᾶσαν ἐλῶν γαῖαν ἀναστρέφεται, δειχνὺς εὐτόρνου σφαίρης περιχαύτορα χύκλον. * * E δῆστα μεθ᾽ ἡσυχίης αἰεὶ ἀφροντίστως χαὶ ἀχινήτως χατὰ ταὐτά, μὴ προσέχων δεινοῖς ἡδυλόγου σοφίης. » * * i50 7H γὰρ ἐγὼν ἐρέω ὥς μοι καταφαίνεται εἶναι, μῦθον ἀληθείης ὀρθὸν ἔχων χανόνα" ὡς fj τοῦ θείου τε φύσις xat τἀγαθοῦ αἰεί, ἐξ ὧν ἰσότατος γίγνεται ἀνδρὶ βίος. x * "EZ ἌΛΛΩΝ ΠΟΙΗΜΆΤΩΝ. «e» λαβάργυρος ὡρολογητής * * * —: .- c CREME HEN EEN M e Vss, 142-146. Τοῦτό μοι, ὦ Πύῤῥων---κύχλον] Diogenes Laertius IX, 65 : xai πάλιν [ὃ Τ μων περὶ τοῦ Πύῤῥωνος] ἐν τοῖς Ἰνδαλμοῖς " 'Toucó μοι, ὦ Πύῤῥων, ἱμείρεται ἦτορ ἀκοῦσαι, πῶς ποτ᾽ ἀνὴρ ἔτ᾽ ἄγεις ῥᾷστα μεθ᾽ ἡσυχίης » μοῦνος ἐν ἀνθρώποισι θεοῦ τρόπον ἡγεμονεύων. Sextus Empiricus adv. Mathem. pag. 61 : Τίμωνος δὲ τοῦ Φλιασίου τὸν Πύῤῥωνα ἡλίῳ ἀπειχάζοντος, ἐν οἷς φησι" Μοῦνος δ᾽ ἀνθρώποισι θεοῦ τρόπον ἡγεμονεύεις, ὃς περὶ πᾶσαν ἐλῶν γαῖαν ἀναστρέφεται, δειχνὺς εὐτόρνου σφαίρας περιχαύτορα χύχλον. Junxi utrumque fragmentum, ut uno tenore oratio inde a τοῦτό μοι usque ad χύχλον decurreret. Mutavi autem vs. 143 ῥᾶστα in πάντα et vs. 146 σφαίρας in σφαίρης. Est vero hic ἀνὴρ non de viro, sed de homine accipiendum, ut vs. 153. Cf. Her- mann, ad Viger. p. 722 seq. Vss. 147 -149. ῥῆστα μεθ᾿ ἡσυχίης---σοφίης] Sex - tus Empiricus adv. Math, XI, x : Οὕτω γὰρ ἕχαστος ἡμῶν τὴν τελείαν xat σχεπτιχὴν ἀπολαδὼν διάθεσιν, χατὰ τὸν Ἡίμωνα βιώσαι" ῥῇστχ μεθ᾽ ἣσυχίης χτλ. — Vs. 148. pro χατὰ ταὐτά alii male χατὰ ταῦτα. — Vs. 149 δεινοῖς scripsi pro vulg. δειλοῖς, Vss. 150—153. ἢ γὰρ ἐγὼν --- βίος] Sextus Empi- ricus adv. Math. XI, 20 : Περὶ μὲν γὰρ τῆς πρὸς τὴν φύσιν ὅποστάσεως τῶν τε ἀγαθῶν xxi τῶν χαχῶν xal τῶν οὐδετέρων ἱχανοί πώς εἰσιν ἡμῖν ἀγῶνες πρὸς τοὺς δογματιχούς, Κατὰ δὲ τὸ φαινόμενον τούτων ἕχαστον PHILOS. ΘΠ 6. Hoc mihi , o Pyrrlio, animus audire jzestit , quomodo tandem etiam nunc homo tranquille omnia [ modereris, qui totam terram ambiens ( ubique ) versatur, monstrans bene tornatie sphierze ardentem orbem. solus vero hominibus dei more imperes , * * * ( vitam traducal ) facillime et tranquille semper securo el immoto circa easdem res animo, non attendens miserias suaviloquentis sapientia. * * Profecto enim ego dicam ul mihi videtur esse, veritatis orationem certissimam regulam habens, Dei bonique naturam esse semper, e quorum praescriptis acta justissima homini vita fit. * * * EX ALIIS CARMINIBUS. . mercenarius horarum index. * * * ἔχομεν ἔθος ἀγαθὸν ἢ χαχὸν ἢ ἀδιάφορον προσαγορεύειν, καθάπερ χαὶ ὃ Τίμων ἐν τοῖς ᾿Ινδαλμοῖς ἔοιχε δηλοῦν av φῆ᾽ ἦ γὰρ ἐγὼν ἐρέω xrÀ. — Vs. 151 μῦθον ἀληθείης non alio sensu dixit 'Timon quam Euri- pides Phoen. vs. 479, ἁπλοῦς 6 μῦθος τῆς ἀληθείας ἔφυ. Preterea χανόνα vocat ὀρθὸν eo intellectu quo ab Aristotele memorantur ὀρθαὶ πολιτεῖαι quee re- vera tales sunt et recte eo nomine appellantur : quibus opponuntur αἵ z:xgex6s61:x0:2: Polit. lib. HI cap. 7 et 10; et lib. IV cap. 5 : Ev τῇ πρώτη μεθόδῳ περὶ τῶν πολιτειῶν διειλόμεθα τρεῖς μὲν τὰς ὀρθὰς πο- λιτείας, βασιλείαν, ἀριστοκρατίαν, πολιτείαν" τρεῖς δὲ τὰς τούτων παρεχόάσεις, τυραννίδα μὲν βασιλείας, ὀλιγαρ- χίαν δὲ ἀριστοκρατίας, δημοκρατίαν δὲ πολιτείας. Latine igitur ὀοθὸν κανόνα certissimam regulam nominare licet. Hacc addenda putavi, quod magna fuit do- ctorum hominum in explicandis his versibus de singulis fere poetze verbis dissensio. In universum tenendum Timonem cum bona et mala opinabilia habuisse, tum naturam divinam, quam vitze nor- mam esse statuit. Quippe persuasum ei erat, Scepticorum animos in sola rerum indifferentium (τῶν ἀδιαφόρων) meditatione defixos virtutis par- ticipes fieri summamque beatitudinem consequi. Nam ut inter vitam et mortem, ita inter optimam valetudinem et gravissimum morbum nihil pror- sus interesse judicavit. Cf. Cic. de Fin. II, 13, 43. Epictetus ap. Stobzeum Serm. 12r, 28; Aristocles apud Eusebium Prap. Evang. XIV, 18 pag. 758. Vs. 154. λαδάργυρος ὡρολογητής] Athenzus lib. 7 98 TIMONIS PHLIASII FRAGMENTA. 1:5..... πάντη γὰρ ἐπεῖχε γαλήνη. * * ' Mor XN T9 ER. , , τὸν δ᾽ ὡς οὖν ἐνόησ᾽ ἐν νηνεμίησι γαλήνης. * - * EN LL OE, .... ἀφυγὴς χαὶ ἀναίρετος ἔσται. * * * 2s s Cireumcirca enim tranquillitas esstiterat. * Lt * Postquam igitur hunc vidit tranquillo mari quiescentibus [ ventis. * ur * ei nulla erit effugiendi facultas et eligendi potestas. * * E TM IX, 71 pag. 406 : Τίς δ᾽ αὕτη ἢ λιθίνη βαλλητύς; ᾿Ελευσῖνι γὰρ τῇ ἐμῇ οἷδά τινα πανήγυριν ἀγομένην χαὶ χαλουμένην Βαλλητύν" περὶ ἧς οὐχ ἄν τι εἴποιμι μὴ παρ᾽ ἑχάστου μισθὸν λαθών. ᾿Αλλ᾽ ἔγωγε, φησὶν ὃ Δημόχριτος, oUx ὧν « λαθάργυρος ὡρολογητὴς » χατὰ τὸν Ἡ ἴμωνος Πρόδειπνον (al. τὸ ᾿Γίμωνος Περίδειπνον), λέξω τὰ περὶ τοῦ “Ηγήμονος. Apparet hic nominari λαδάργυρον ὡρολογητήν facete τὸν ἐπὶ μισθῷ ὧρολο- q99va. , ut.ait Eustathius pag. 1349, το. Vs. 155. πάντη γὰρ ἐπεῖχε γαλήνη] servavit Sex- tus Empiricus adv. Math. XI, 141. Hemistichium hoc ex Imaginibus sumtum esse putabat Brunck. ! Id nobis non liquere ingenue confitemur, Cete- rum "Timonis verba proxime accedunt ad Hero- doteum illud lib. Hl, 96 : 4» μὴ λαμπρὸς ἄνεμος ἐπέχη.- Vs. 156. τὸν δ᾽ ὡς οὖν χτλ.] exstat apud Sextum Empiricum adv. Math. ΧΙ, x4r. Conf. Odyss. V, 391 seq. : καὶ τότ᾽ ἔπειτ᾽ ἄνεμος μὲν ἐπαύσατο, ἠδὲ γαλήνη ἔπλετο νηνεμίη , et ibi Eustathium. Vs. 157. ἀφυγὴς καὶ ἀναίρετος ἔσται] affertSextus Empiricus adv. Math. XI, 164. Hoc quoque fra- gmentum ex Imaginibus petitum esse conjecit Fa- bricius ad Sexti locum , sed nihil probavit, P ὁπ.» δι. : ἘΞ ΕΟ ΣΝ ΦΟΝ EORR SC ED IBNCICR HAC ODER EO HMCOOHAREE 9C Ὶ ] PRAEFATIO DE. XENOPHANE. Xenophanes (1) Colophonius patre vel Ortho- mene, ut Apollodorus tradit, vel Dexio sive Dexino natus insigne patrie sus decus atque ornamentum fuit. Nam quum Colophonii, lo- num in Asia prope potentissimi, non solum divitiis affluerent viribusque et armis valerent, sed etiam summa ingeniorum ac doctrinarum laude aliis prastarent : multos ea civitas tulit poetas quorum memoriam Nicander (2), et ipse Colophonis urbis alumnus, scripto quodam fer- tur celebrasse, Ex his prze ceeteris poetica facul- tate conspicui fuerunt gloriamque consecuti sunt Mimnermus, elegiacorum carminum scriptor, et Xenophanes de quo hic agitur (3). Hujus autem ztatem in magna antiquorum testium dissensione definire difficillimum est. Nos Apollodorum (4) sequimur qui eum Olympiade quadragesima na- tum esse scripsit, quod confirmat Sextus Empi- ricus adv. Math. 1 cap. 12, 257. Neque alia videtur Eusebii et Diogenis Laertiüi sententia fuisse, quorum alter (5) in Canone chronico Xe- nophanem quarto Olympiadis quinquagesimze sextze anno, alter (6) sexagesima Olympiade (lo- | ruisse auctor est, Etenim admodum senex obiit Xenophanes, quem Lucianus in Longevis (7) unum et nonaginta annos vixisse, Censorinus cap. XV (8) centum annis majorem exspirasse testatur. Certe Diogenes Laertius lib. IX, 19 e Colophonii poetz carminibus aliquot versus af- fert anno statis nonagesimo secundo ab eo com- positos (9). Relicta patria in Siciliam profectus primo Zanclen, deinde Catanam habitatum con- cessit (10). Veliz: quoque eum degisse etsi non diserte ab antiquis proditum sit, satis tamen pro- batur eo quod ab omnibus Eleaticee doctrinze auctor nominatur, et quod carmine quodam pri- mordia hujus urbis celebravit (11). Exstat etiam dictum ejus ad Eleatas apud Aristotelem Rhet. H, 23, p. 447, € (12). Dubium est quibus magi- stris usus sit, siquidem alii alios memorant. Etenim ferunt Botonem (13) quemdam Athenien- sem ab eo auditum esse , cujus et zetas et doctrina incomperta est. Sed qui Archelaum praeceptorem addunt summo in errore versantur, quia tempo- rum ratio videtur obstare. Quamobrem fuerunt qui nullius eum auditorem fuisse opinarentur. (1) Diogenes Laertius lib. IX, 18 : Ξενοφάνης Δεξιοῦ, ἣ (ὡς Ἀπολλόδωρος ) Ὀρθομένους, Κολοφώνιος. De patris no- mine cum Apollodoro consentiunt Pseudorigenes in Philo- sophicis et Theodoretus Therapeut. serm. IV, 'Opfiouévouz υἱὸν appellantes. Sed Δεξίνου υἱὸν esse vult Lucianus in Longswvis 20, tom. ΠῚ p. 222 ed. Hemsterhus. (2) Nicandri liber περὶ τῶν ἐχ Κολοτῶνος ποιητῶν lauda- tur ab ejus interprete ad Theriac. vs. 3 pag. 173 ed. Didot. cf. Schellenberg. de Antimachi Colophonii reliquiis p. 7. (3) Strabo lib. XIV, 28 pag. 643 ed. Casaub. : Ἄνδρες δ᾽ ἐγένοντο Κολοφώνιοι τῶν μνημονευομένων Μίμνερμος, αὐὖ- λητὴς ἅμα χαὶ ποιητὴς ἐλεγείας, καὶ Ξενοτάνης Ó φυ- σικός. (4) Clemens Alexandrinus Strom. 1 p.301, C : Τῆς δὲ ᾿Ελεατιχῆς ἀγωγῆς Ξενοφάνης ὁ Κολοφώνιος χατάρχει, Ov φησι Τίμαιος xax Ἱέρωνα, τὸν Σιχελίας δυνάστην, xoi Ἐπίχαρμον τὸν ποιητὴν γεγονέναι - Ἀπολλόδωρος δὲ xax τὴν τεσσαραχοστὴν Ὀλυμπιάδα γενόμενον παρατεταχέναι (τὸν βίον ) ἄχρι τῶν Δαρείου τε xai Κύρου χρόνων. Sextus Empiricus adv. Math. T, 12, 257 pag. “70 ed. Fabric. : Ὅτι Ξενοφάνης ὅ Κολοφώνιος ἐγένετο περὶ τὴν τεσσαραχοστὴν ᾿Ολυμπιάδα. (5) Eusebius Canon. chronic. ad Olymp. 56 ann. 4 : νοτάνης ὁ Κολοτώνιος ἐγνωρίζετο. ε- (6) Diogenes Laertius lib. IX, 20 : Ἤχμαζε κατὰ τὴν ἔξη- χοστὴν Ὀλυμπιάδα. (7) Lucianus Longz»v. 20, tom. ΠῚ pag. 222 ed. Hem- Sterh. : Ξενοφάνης δὲ ὁ Δεξίνου μὲν υἱός, Ἀρχελάου δὲ τοῦ φυσιχοῦ μαθητής, ἐδίωσεν ἔτη Ev xal ἐνενήχοντα. (8) Censorinus de Die natali cap. 15 : « At Xenophanes Colophonius major annorum centum fuil. » (9) Vide fragm. 24. (10) Diogenes Laertius IX, 18: Οὗτος ἐκπεσὼν ἧς πατρί- Oo, ἐν Ζάγχλῃ τῆς Σιχελίας διέτριθε xai ἐν Κατάνη. (11) Plato Sophist. p. 242, D : Τὸ δὲ παρ᾽ ἡμῖν Ἐλεατιχὸν ἔθνος, ἀπὸ Ξενοφάνους τε xai ἔτι πρόσθεν ἀρξάμενον, ὡς ἑνὸς ὄντος τῶν πάντων καλουμένων οὕτω διεξέρχεται τοῖς μύθοις. Aristoteles Metaph. I cap. 58: Ξενοφάνης πρῶτος τούτων Évt- σας ( ὁ γὸρ Παρμενίδης τούτου λέγεται μαθητής) οὐδὲν διε- σαφήνισεν, οὐδὲ τῆς φύσεως τούτων (τοῦ χατὰ λόγον ἑνὸς xai τοῦ χατὰ τὴν ὕλην ) οὐδετέρας ἔοιχε θιγεῖν " ἀλλ᾽ εἰς τὸν ὅλον οὐρανὸν ἀποῦλέψας τὸ Ev εἶναί φησι τὸν θεόν. Similiter Plutarchus , Sextus Empiricus , Clemens Alexandr. Strom. I pag. 300. (12) Vid. fragm. incert. 8. (13) Diogenes Laertius IX, 18 : Διήχουσε δὲ xax! ἐνίους μὲν οὐδενός, κατ᾽ ἐνίους δὲ Βότωνος ᾿Αθηναίου, ἢ (ὥς τινες) Ἀρχελάου. 7. 100 PRAEFATIO DE XENOPHANE. Verum multa eum ingenii monumenta reliquisse apparet. Nam Diogenes Laertius (1) testificatur, eum versus heroicos et elegias edidisse , ac prze- terea iambis Hesiodum atque Homerum insecta- tum esse , quum ea quze de diis dixerant perstrin- geret. Idem scriptor (2) Xenophanem Colophonis et Velize urbium origines duobus millibus ver- suum persecutum esse refert. Adjungunt alii Sillos et Parodias (3), sive diversa hzc a reliquis carmina fuerunt, sive reliquorum partes. Deni- que de Rerum Natura librum laudat Pollux V1, 9. Fallitur autem Eusebius (4), physicum et tra- godiarum scriptorem Xenophanem vocans, nisi trageedias eo sensu accepit , quo Plato (5) Home- rum tragediz principem esse dixit, ut poema grave atque a comoedia jocis abhorrens intelli- gatur. Caeterum jam ab aliis improbata est Mena- gii conjectura ad Diogen. Laert. lib. IX, 18 pro- posita, qua bis apud Athenzum lib. X pag. 424, € et lib. XIII p. 576, D pro Ζηνοφάνης quod in membranis reperitur Ξενοφάνης substitui volebat, ignotum libellum τὸ συγγενικὸν inscriptum cujus priore loco meminit Athenzeus a Xenophane contextum esse ratus, Ex elegiis Diogenes Laer— tius VIII, 36 servavit fragmentum quo Pytha- gore metempsychosis exagitatur (6), et alium locum Athenaeus IX, p. 368, E (7); e parodiis quinque versus habet idem Athenzus lib. IF, p. 54, E (8). E libro de rerum natura versum profert Stobzus Eclog. phys. I p. 294 ( tom. ! p. 112 ed. Gaisf. ) qui dubize auctoritatis est (9). Neque pluris faciendum quod Pollux VI, 46 p- 590 ex eodem fontein medium affert (10). Cae- teri loci unde sumti sint, ignoramus. Xenophanis philosophiam exposuit Aristoteles libro de Me- lisso, Xenophane et Gorgia, qui a nobis editus et commentario illustratus est. Ipsa quz supersunt carmina et fragmenta uberiore disputatione non egent. Hzc primus colligere instituit Henr. Ste- phanus in Poesi philosophica, sed omissa omni explicatione et doctrinz apparatu. Quod inchoa- verat vir incomparabilis duobus szculis post alii perficere tentarunt. Namque Georg. Gust. Fülle- bornius in Silvis historicis et philosophicis (Zey- trage zur Geschichte der Philosophie), Jenz et Lipsiz, 1799) easdem Xenophanis carminum re- liquias recensuit, sed copiosius et doctius inter- pretatus est Chr. Aug. Brandisius, divulgata Commentationum Eleaticarum parte prima , Al- tonz; 1813, in qua Xenophanis, Parmenidis et Melissi disciplinam rationemque adhibitis ipso- rum effatis explanavit. His accesserunt Victor Cousinus et Simon Karstenius, quorum ille in elegantissimo Fragmentorum philosophicorum volumine ( ouecauz. Fragments philosophiques, Parisiis 1828) pag. 9-95, de Xenophanis vita, stu- diis, doctrina dedita opera egit, hic philosophi dicta et versus plenius collegit adjectis locis quo- rum Stephanus aliique immemores fuerant. Adde quod de Colophonii poetz vita, scriptis et philo- sophia abundanter et erudite disseruit (11). Se- cuta est duplex editio nostra, prior Berolini anno 1845 promulgata, posterior hc ad prz- sentis operis institutum accommodata, Quamvis autem in. Xenophanis, Parmenidis, Melissi fra- gminibus quz prope omnia intellectu facilia sunt copiose explicandis operam ponere noluerim, nihil tamen neglexi quo ipsa philosophorum ora- tio Füllebornii , Drandisii , Karstenii aliorumque virorum doctorum studio pluribus locis jam emendata magis etiam expoliretur. Praeterea qua diligentia ad ornanda lic laceri corporis mem - bra incubui , eadem in singulis partibus e graeco in latinum sermonem vertendis usus sum. - π΄... ς΄ιοψ-ς . ὦ. ..-- ὁ... ὐὐτὸ Ὁ — KL (1) Dios. Laert. 1, c. : Γέγραφε δὲ xoi ἐν ἔπεσι, χαὶ ἐλε- γείας xai ἰάμδους χαθ᾽ Ἡσιόδου xxi Ὁμήρου, ἐπικόπτων αὐτῶν τὰ περὶ θεῶν εἰρημένα. (2) Diog. Laert. IX, 20 : ᾽᾿ΕἘποίησε δὲ xoi Κολοφῶνος χτί- σιν, χαὶ τὸν εἰς ᾿Ελέαν τῆς ᾿Ιταλίας ἀποιχισμόν, ἔπη δισ- χίλια. (3) Strabo lib. XIV, 28 pag. 643 ed. Casaub. : Ξενοφάνης ὁ φυσιχός, ὁ τοὺς σίλλους ποιήσας διὰ ποιημάτων, Eustath ad Hiad. lib. II p. 154 : Ὅτι οὐ μόνον Ξενοφάνης πεποίηχε σίλλους ἐν ol; εὐδοχίμησε χτλ. Atlienaeus lib. M pag. 54, E : Ξενοφάνης ὁ Κολοφώνιος ἐν παρῳδίαις xv. Cf. Menag. ad Diog. Laert. IX, 18. (4) Eusebius Canon. chronic. ad Olymp. 60 ann. 2 Φωχυλίδης xxi Ξενοφάνης φυσιχὸς τραγῳδοποιὸς ἐγνω- ρίζετο. (5) Plato 'Theaetet. p. 152. E : Καὶ περὶ τούτον πάντες ἑζῆς οἱ σοφοί, πλὴν ἸΠαρμενίδου, ξυμφέρεσθον, Πρωταγόρας τε χαὶ Ἡράχλειτος xoi Ἐμπεδοχλῆς, xai τῶν ποιητῶν ol ἄχροι τῆς ποιήσεως ἑκατέρας: χωμῳδίας μὲν ᾿Επίχαρμος, τραγῳδίας δὲ “Ὅμηρος χτλ. (6) Vid. fragm. 18. (7) Fragm. 22. (8) Fragm 17. (9) Vide quae dixi ad frazm. 8. (10) Vid. fragm. incert. 2. (11) Philosophorum grzecorum veterum, praesertim qui ante Platonem floruerunt , operum reliquize, Recensuit et illustravit Simon Karsten. Volumen I, pars I. Xenophanes. Amstelodami , sumtibus J. Mülleri et soc. 1830. Aristote- lis de Melisso, Xenophane et Gorgia disputationes cum Eleaticorum philosophorum fragmentis et Ocelli Lucani qui fertur de universi natura libello conjunclim edidit , recensuit, interprelatus est F. G. A. Mullachius. Bero- lini , 1845. u [ 4 nA dahin SORELLA ΞΕΝΟΦΑΝΟΥ͂Σ EHEON ΚΑΙ AIIODOEPMATON AEIVANA. t. Εἷς θεὸς ἔν τε θεοῖσι xai ἀνθοώποισι μέγιστος, οὔτε δέμας θνητοῖσιν διμοίϊος οὔτε νόημα. 2. Οὖλος δρᾷ, οὖλος δὲ νοεῖ, οὖλος δέ τ᾽ ἀχούει. 3. Ἀλλ᾽ ἀπάνευθε πόνοιο νόου φρενὶ πάντα χραδαίνει. 4. Αἰεὶ δ᾽ ἐν ταὐτῷ τε μένειν χινούμενον οὐδέν, οὐδὲ μετέρχεσθαί μιν ἐπιπρέπει ἄλλοτε ἀλλη. 5. Ἀλλὰ βροτοὶ δοχέουσι θεοὺς γεννᾶσθαι [διμοίως "x. Profert hos versus Clemens Alex, Strom. V p- 601, C, ex cujus opere eos mutuatus est Euse- bius Prep. Evang. XIII, 13 p. 678, D. Versu se- cundo lectionem οὔτε---οοῦτε codd. mss, auctoritate lirmatam vulgat:ze scripturze οὔτι---οὐδὲ praeoptavi, Horum versuum sensum esse vult. Clemens ὅτι εἷς xai ἀσώματος ὃ θεός, quam Xenophanis sententiam esse e sequentibus satis patet. 2. Citatur hic versus non nominato auctore a Sexto Empir. adv. Matth. IX, 144, vindicaturque Xenophani a Fabricio ad h. 1. Diog.. Laert. IX, 19 Xenophanen: ait censuisse, deum ὅλον ὁρᾶν xoi ὅλον ἀχούειν----σούμπαντά τε εἶναι νοῦν xal φρόνησιν. Idem testatur Plutarchus apud Euseb. Prep. Evang. I p. 23 : ἀκούειν δὲ x«t ὁρᾶν χαθόλου, xo μὴ χατὰ μέρος. Similia veterum dicta notiora sunt quam quz commemoratione indigeant, 3. Servavit hunc versum Simplicius in Aristot. Phys. f. 6. Recte quidem observat Karstenius φρένα esse omnem mentis animique vim, in qua posita sit cogitatio sive ὃ νοῦς, sed idem falso hunc versiculum sic exprimit : s/]e negotio mente ct | cogitatione cuncta gubernat, quasi νόου φρενὶ tan- tumdem valeat quantum φρενὶ xat νόῳ. In qua in- terpretatione apparet eum etiam χραδαίνειν male accepisse. Cum nostro loco contulit Brandisius dictum Empedocleum v. 395-396 : φρὴν ἱερὴ --- φροντίσι χόσμον ἅπαντα χαταίσσουσα Üozc:, quod ta- ren non idem sonat. 4. Hunc locum Simplicius laudat ad. Aristot. Phys. fol. 6, a. Sed ibi vulgo scribitur : αἰεὶ δ᾽ ἐν ταὐτῷ μένει κινούμενον οὐδέν, οὐδὲ μετέρχεσθαι μήν, ἐπεὶ πρέπει ἄλλοτε ἄλλη. Depravatam scripturam , ut fieri oportebat, correxit Karstenius, cujus trans- lationem tamen mutavimus. 5. Hoc fragmentum legitur apud. Clementem Alex. Strom. V p. οι, C, et Eusebium Prop. XENOPHANIS CARMINUM ET DICTORUM . RELIQULA. 1. Unus est deus deorum hominumque summus , nec corpore mortalibus similis nec mente. 2. Totus videt totusque intelligit totusque audit. 3. Sed sine negotio mentis vi cuncta permovet. 4. Semper enim immotum eodem statu manere , neque alias alio migrare perspicuum est. 5. At mortalesopinantur deos generari [pariter atque ipsos] Evang. XIII, 13 p. 678, D, post versus quos primo loco posuimus interpositis verbis xai πάλιν. Uterque scriptor hos versus sic exhibet : Ἀλλὰ βροτοὶ δοχέουσι θεοὺς γεννᾶσθαι... τὴν σφετέρην δ᾽ ἐσθῆτα ἔχειν φωνήν τε δέμας τε. Ita certe vulgata exemplaria habent, sed in. Flo- rentina editione prior versus in iambicum muta- tus hoc modo exaratur : "AY οἱ βροτοὶ δοχοῦσι γεννᾶσθαι θεούς, quze et codicis Parisiensis scriptura est, nisi quod in hoc pro δοχοῦτι reperitur δοκέουσι. Apud Theo- doretum Grec. affect. curat. Serm, HI p. 49 ed. Sylb. idem locus quamvis ex Clemente petitus, tamen in hunc modum a librariis interpolatus est : Ἀλλ᾽ οἱ βροτοὶ δυχοῦσι γεννᾶσθαι θεούς, ; ; Karstenius veriorem esse ratus vulgatam Clemen- tis lectionem, eam quod versu secundo δ᾽ ἐσθῆτα ἔχειν metro repugnet et gov; parum commodum sensum przbeat hac ratione emendari vult : ᾿Αλλὰ βροτοὶ δοχέουσι θεοὺς γεννᾶσθαι ... 253 τῷ τὴν σφετέρην ἐσθῆτά τ᾽ ἔχειν μορφήν τε δέμας τε. At prater necessitatem φωνήν in μορτήν convertit ; quare illud Xenophani restituendum. Post yevv- σθαι excidit fortasse ἐπ᾿ ἴσης, quo Herodotus uti solet, vel quod praefero ὁμοίως. Id enim frequen- ter absolute dici non est quod exemplis doceam. Caeterum pro ἐσθῆτα magis congruum est ais0z- σιν, denique pro 8' post σφετέρην ponendum est τ᾽, Quare locus in hanc formam redigendus est : / t ; Ἀλλὰ βροτοὶ δοκέουσι θεοὺς vevvc! xt ὁμοίως 102 XENOPHANIS , 1, ν » , ^P, τὴν σφετέρην τ᾽ αἴσθησιν ἔχειν φωνήν τε δέμας τε. AS - * a , 6. "AX εἴτοι χεῖράς γ᾽ εἶχον βόες ἠὲ λέοντες, a " τὶ t Ug 3^ ἢ γράψαι χείρεσσι xol ἔργα τελεῖν ἅπερ ἄνδρες, g, E 2 νον ἃ ES ' ^ ἵπποι μέν θ᾽ ἵπποισι, βόες δέ τε βουσὶν ὁμοίας xai χε θεῶν ἰδέας ἔγραφον χαὶ σώματ᾽ ἐποίουν τοιαῦθ᾽, οἷόν περ xal αὐτοὶ δέμας εἰχον ὁμοῖον. 7. Τάντα θεοῖς ἀνέθηκαν “Ὅμηρός 0" “Ησίοϑός τε ὅσσα παρ᾽ ἀνθρώποισιν ὀνείδει xoi ψόγος ἐστί, χαὶ πλεῖστ᾽ ἐφθέγξαντο θεῶν ἀθεμίστια ἔργα, I T X REC E ; χλέπτειν, μοιχεύειν τε xat ἀλλήλους ἀπατεύειν. s. [ Ex γαίης γὰρ πάντα, καὶ εἰς γῆν πάντα τελευτᾶ.] mortalique sensu οἵ voce et figura esse praeditos. Ὁ. Si vero manus haberent boves vel leones , aut pingere manibus atque eadem quae homines eflicere equisimiles equis, bovesautem bobus similes [possent , deorum quoque formas pingerent figurasque formarent tales, quales suo cujusque corpori similes forent. 7. Omnia diis tribuerunt Homerus et Hesiodus quaecumque inter homines dedecus et probrum putan- plurimaque pronuntiarunt nefarie a diis facta, [lur, furari inter se, adulterare, fraudare. 8. [E terra oriuntur omnia et in terram resolvuntur. 1 E ——————————————————————————————————————— Τὴν σφετέρην τ᾽ αἴσθησιν ἔχειν φωνήν τε δέυας τε. Huc referenda sunt porro quz legimus apud Cle- mentem Alex, Strom. VII p. 71r, B : “Ἕλληνες δὲ ὥσπερ ἀνθρωπομόρφους, οὕτως χαὶ ἀνθρωποπαθεῖς τοὺς θεοὺς ὑποτίθενται, xal χαθάπερ τὰς μορφὰς αὐ- τῶν ὁμοίας ἑαυτοῖς ἕχαστοι διαζωγραφοῦσιν, ὥς φησιν ὃ Ξενοφάνης" Αἰθίοπές τε μέλανας σιμούς τε, Op&xéc τε πυῤῥοὺς xal γλαυχούς" οὕτως καὶ τὰς ψυχὰς δμοιοῦσιν xai τοῖς ἀναπλάττουσιν (corr. cum Karstenio τὰς ψυχὰς ὁμοίας ἑαυτοῖς ἀναπλάτ- τουσιν ). In eamdem sententiam Theodoretus : Εἶτα σαφέστερον χωμῳδῶν (6 Ξενοφάνης) τήνδε τὴν ἐξα- πάτην, ἀπὸ τοῦ χρώματος τῶν εἰκόνων διελέγχει τὸ ψεῦδος" τοὺς μὲν γὰρ Αἰθίοπας μέλανας χαὶ σιμοὺς γράφειν ἔφησε τοὺς οἰχείους θεούς " ὁποῖοι δὴ καὶ αὐτοὶ πεφύχασι" τοὺς δέ γε Θρᾶχας γλαυχούς τε xoi ἐρυ- θρούς, xa μέντοι καὶ Μήδους καὶ Πέρσας σφίσιν αὖ- τοῖς ἐοικότας καὶ Αἰγυπτίους ὡσαύτως αὐτοὺς δια- μορφοῦν πρὸς τὴν οἰχείαν μορφήν. 6. In his versibus qui item apud Clementem , Eusebium et Theodoretum |. 1, inveniuntur exi- gua lectionis varietas est, Initio Eusebius perpe- ram : ἀλλ᾽ εἰ χεῖρας ἔχον, post χεῖρας Stephanus metri causa posuit γ᾽, denique pro ἠὲ λέοντες Theo- doretus ἢ ἐλέφαντες. Versu secundo infinitivos γράψαι et τελεῖν ex εἶχον pendere sponte patet, Versu tertio pro óuotac quod Theodoretus praebet, apud Clementem et Eusebium διιοῖοι reperitur. Versu quarto xat xe Sylburgio debetur in Theodo- reti editione : cateri χαί τε tuentur. Pro σώματα Eusebius male δώματα. Versu quinto xaY αὐτοὶ le- gitur in cod, Paris, et in Stephani Poesi philoso- phica p. 36 : vulgata scriptura est καῦτοί, vel ut Brandisius exaravit χ᾽ αὐτοί. At non elidendum esse xat, sed per synizesin cum sequenti αὐτοί con- jungendum esse recte notat Karstenius. Idem vir doctus tertio versu in fine fragmenti posito duo- busque vocabulis mutatis totum fragmen ita edidit : "AX? εἴτοι χεῖράς γ᾽ εἶχον βόες ἠὲ λέοντες, ἢ γράψαι χείρεσσι καὶ ἔργα τελεῖν ἅπερ ἄνδρες, , m 5^5! v ν᾿ , , , xai χε θεῶν ἰδέας ἔγραφον xat σώματ᾽ ἐποίουν τοιαῦθ᾽, οἷόν περ χαὶ αὐτοὶ δέμας εἶχον ἕκαστον, eh , 3 c , , o ^ - ἵπποι μέν θ᾽ ἵπποισι. βόες δέ τε βουσὶν ὁμοῖον. Sed hz emendationes mihi non videntur necessa- ri:. Xenophanis sententia illustratur ἃ Cicerone de Nat. deor. I, »7. Cf. et Epicharmi dictum apud Diogenem Laert. HI, 16. 7. Quattuor versus quos deinceps scripsimus duobus apud Sextum Empiricum locis separatim positi reperiuntur, Nam adv. Mathem, IX, 193 legimus : Πάντα θεοῖς dvéünxav “Ομηρός 0' Ἣσίοδός τε ὅσσα παρ᾽ ἀνθρώποισιν ὀνείδεα xal ψόγος ἐστί, , Pw Y mo » " χλέπτειν, μοιχεύειν τε xol ἀλλήλους ἀπατεύειν. et in eodem opere I, 289 : Ὅμηρος δὲ xai Ἡσίο- δος χατὰ τὸν Κολοφώνιον Ξενοφαάνη" Οἱ πλεῖστ᾽ ἐφθέγξαντο θεῶν ἀθεμίστια ἔργα, χλέπτειν, μοιχεύειν τε xal ἀλλήλους ἀπατεύειν. In his verbis οἵ πλεῖστ᾽ ἐφθέγξαντο a Stephano pro- fectum est; antea enim apud Sextum legebatur adversante metro ὃς πλεῖστα ἐφθέγξαντο. Fabricius scribi jussit ὡς πλεῖστ᾽ ἐφθέγξαντο. Nos hos quat- tuor versus ea qua Karstenius volebat ratione conjunximus ac tertii initio xai pro ὃς substi- tuimus, 8. Servarunt hunc versum Sextus Empiricus adv. Math, X, 313, Stobzus Eclog. phys. I p. 294 ed. Heer. Schol. ad Hom. Iliad. ἢ, 99, atque alii. Quum vero Sextus dicat : Ξενοφάνης δὲ xav ἐνίους ἐχ γῆς x. 7. À. atque hac ratione non se ipsum te- stem esse velit, sed alios testes adhibeat, insuper autem hoc preceptum cum Xenophanea doctrina difficulter queat conciliari, jam Meinersius Hist, doctring de vero deo p. 327 et Heerenius ad Stobzi loc. cit. hune versiculum Xenophani sup- positum esse dixerunt, quibus nuper Karstenius astipulatus est, Omnino non absimilis est atque ab eodem forsitan architecto compositus versus Pseu- doheracliteus apud Stob. II p. 282 : CARMINUM ET DICTORUM RELIQUI.E. Πάντες γὰρ γαίης τε xat ὕδατος ἐχγενόμεσθα. 9 , , ΕἸ , »"»νὶ , Γῆ καὶ ὕδωρ πάνθ᾽ ὅσσα γίνονται ἠδὲ φύονται. Πηγὴ δ᾽ ἐστὶ θάλασσ᾽ ὕδατος. ..... Γαίης μὲν τόδε πεῖρας ἄνω πὰρ ποσσὶν ὁρᾶται αἰθέρι προσπλάζον, τὰ χάτω δ᾽ ἐς ἄπειρον ἱκάνει. Ἥν τ᾽ Ἶριν καλέουσι, νέφος xa τοῦτο πέφυχε πορφύρεον xal φοινίχεον καὶ χλωρὸν ἰδέσθαι. " τ , Ka τὸ μὲν οὖν σαφὲς οὔτις ἀνὴρ γένετ οὐδέ τις ἔσται εἰδώς, ἀμφὶ θεῶν τε καὶ ἅσσα λέγω περὶ πάντων * εἰ γὰρ χαὶ τὰ μάλιστα τύχοι τετελεσμένον εἰπών, αὐτὸς ὅμως οὐχ οἶδε" δόχος δ᾽ ἐπὶ πᾶσι τέτυχται. 15. Ῥαῦτα δεδόξασται μὲν ἐοιχότα τοῖς ἐτύμοισι. v » m. €T ἣν ἐρ 3 I 2 “ἮΝ r 10. Οὔτοι ἀπ᾽ ἀρχῆς πάντα θεοὶ θνητοῖς ὑπέδειξαν, ἀλλὰ χρόνῳ ζητοῦντες ἐφευρίσχουσιν ἄμεινον. 9. 1o. Me 1, n. 103 9. Namque e terra et aqua omnes orti sumus. 10. Terra et aqua sunt. omnia quie fiunt et nascuntur, 11. Mare fons est omnis aqui. 12. Telluris quidem hieccesupertficies ante pedes conspicitur ielheri imminens, inferiores autem partes in infinitum 13. Quam Iridem vocant, ea quoque nubes est [ pertinent. purpurea et punicea et pallida aspectu. 14. Nec fuit quisquam neque futurus est qui certo sciat hiec, quae de diis et de rerum universitate loquor ; nam licetaliquis quam maxime verum ratumque dicat , id tamen ipse haud certo scit : (sola) opinio omnibus in 5. Hc mihi veri similia visa sunt. [ rebus valet. 16. Non statim ab initio omnia dii mortalibus ostenderunt, sed tempore procedente ipsi meliora quaerendo repperere. ΝΞ κι δου υυνοι τ LL Ie ERE o τς "Ex πυρός γε τὰ πάντα xai εἰς πῦρ πάντα τελευτᾷ. | Diatr. Euripid. p. 195 et Schol. Villois, ad Iliad. Itaqne hunc. versum ut spurium aut saltem su- spectum uncis inclusi, 9. Hic versus ab iisdem citatur auctoribus l. l., ἃ Sexto altero. etiam loco adv. Math. IX, 361, item ab Eustathio ad Il. ?, 99 p. 668. Xenophani suppositum esse credidit Meinersius l, c, Sed quum Sextus Empiricus Pyrrhon. Hyp. 11, 30 aperte dicat Xenophanem terram et aquam rerum ele- »nenta posuisse, id quod simul cum sequenti versu congruit , neque prorsus a verisimilitudine abhor- reat philosophum Colophonium tempore proce- dente placita sua immutasse et prius probata reje- cisse : hunc quoque versum czteris adjungere non gravati sumus. | το. Affertur hic versus ἃ Simplicio ad Aristot. Phys. I p. 258, E, fol. 41, a, atque a Joh. Phi- lopono ad eumdem locum fol. 1, a. Apud Simpli- cium pro ᾿Αναξιμένην ex Philopono corrige Zzvo- φάνην. Uterque Aristotelis interpres in ea re Porphyrii auctoritate utitur. Quod apud Philo- ponum claudicante metro scriptum est : - C iom δ τὸ δ᾽ ἐδ τὸ , 3M Γῆ x«i ὕδωρ πάντ᾽ ἐσθ᾽ ὅσα φύονται ἠδὲ γίνονται, librariis imputari convenit. 11. Exstant hec Xenophanis verba apud. Sto- beum in Florilegii appendice ed. Gaisf. t. IV p. 6. 12. Laudantur hi versus ab Achille Tatio in Isagoge ad Aratum edita in Petavii Doctr. Tém- por. vol. HI p. 76. Versum secundum qui vulgo sic legitur : Καὶ ῥεῖ προσπλάζον, κάτω δ᾽ εἰς ἄπειρον lxvetzat , emendavit Karstenius, 13. Hoc fragmentum laudant Eustathius ad Il. À,27 p. 827, Schol. Leydens, ap. Valckenar. l. l., ubi in priore versu pro x«t vitiose legitur δέ, pro quo fortasse substituendum δή, 14. Hos quattuor versus affert Sextus Empir. adv. Math. VII, 49 et 110, VIII, 326. Porro duos priores versus citat Plutarch, Aud. poet. | p» 15, E (vol. VI p. 61 Reisk.), initium usque ad εἰδώς Diog. Laert. IX, 72, versum tertium itemque quartum Orig. philosoph. c. XIV t. I | p. 892 ed. Delarue, Galenus de Different. puls. ΠῚ, 1 t. VIII p. 62 (ed. Charter. ), ultima verba inde a 2óxog Sextus Empir. Pyrrhon. Hypotypos. II, 18; Proclus ad Timeum p. 78, Stobaeus Eclogg. Ph. II p. 14 ed. Heer. Versu primo pro τἔνετ᾽ quod est apud Plutarchum Sextus et Dioge- nes habent ἴϑεν. Versu secundo ἅσσα Sexti lectio | est, Plutarchi ὅσσα. Fortasee hanc Xenophanis sententiam tangit Aristoteles Poet. c. 25, sed ibi incerta est codd, scriptura. Tertius versus apud Galenum male sic exhibetur : rent , "Hv γὰρ χαὶ τὰ μέγιστα τύχη τετελεσμένα εἰπών. (ξεΐουιπι τετελεσμένον accipiendum ut in. carmi - nibus Homericis Il. «, 212, £, 195, Od. s, 9o. Cf. Apollonii Lex. Hom. p. 643 ed. Toll. Versu quarto nulla lectionis varietas est nisi quod Epi- phanius Adv. hzreses l. HI vol. I p. 1087 evitato antiquo vocabulo δόχος sententiam ita citat : 25- χησις δ᾽ ἐπὶ πᾶσι τέτυχται. 15. Hic versiculus laudatur a Plutarclio Sym- pos. IX p. 746, B. Pro δεδοξάσθαι cum Karstenio scripsi δεδόξασται. Probabile est Xenoplanem in fine carminis hzc verba posuisse. 16. Exstat hic locus apud Stobeum in Florileg. tit. XXIX, 41 ed. Gaisf. et in Eclogg. physicis E, p. 224. Pro ὑπέδειξαν alii. ἐπέδειξαν, alii παρέδει- ξαν ; preterea in Eclogis ἐφεύρισχον, unde Grotius metro consulturus edidit ἐφεύρισχόν τι ἄμεινον. 104 SU FOR - z E . Πὰρ πυρὶ χρὴ τοιαῦτα λέγειν χειμῶνος ἐν ὥρη ἐν χλίνη Max καταχείμενον ἔμπλεον ὄντα, πίνοντα γλυχὺν οἶνον » ὑποτρώγοντ᾽ ἐρεδίνθους- "Tis πόθεν εἷς ἀνδρῶνς πόσα τοι ἔτη ἐστί, φέριστε: SS : Ξ ; πηλίχος ἦσθ᾽ 00' 6 Μῆδος ἀφίχετο: --- - Km IN, “ , ^ nm ^Y I 18. Νῦν αὐτ᾽ ἄλλον ἔπειμι λόγον. δείξω δὲ χέλευθον. ΕΙΣ ἢ : : Καί ποτέ μιν στυφελιζομένου σχύλαχος παριόντα φασὶν ἐποιχτεῖραι καὶ τόδε φάσθαι ἔπος" Παῦσαι, μηδὲ ῥάπιζ᾽, ἐπειὴ φίλου ἀνέρος ἐστὶ Ψυχή, τὴν ἔγνων φθεγξαμένης ἀΐων. "AXN εἰ μὲν ταχυτῆτι ποδῶν νίκην τις ἄροιτο τέμενος 19. ἢ πενταθλεύων, ἔνθα Διὸς πὰρ Πίσαο ῥοῆς ἐν ᾿Ολυμπίη, εἴτε παλαίων ἢ χαὶ πυχτοσύνην ἀλγινόεσσαν ἔχων, εἴτε τὸ δεινὸν ἄεθλον ὃ παγκράτιον χαλέουσιν., ἀστοῖσίν χ᾽ εἴη χυὸ δρότερος προσορᾷν, χαί χε προε δρίην φανερὴν ἐν ἀγῶσιν ἄροιτο, xai χεν civ εἴη δημοσίων χτεάνων ἐχ πόλιος καὶ δῶρον ὅ οἱ κειμήλιον εἴη * εἴτε xai ἵπποισιν, ταῦτά γ᾽ ἅπαντα λάχοι, οὐχ ἐὼν ἄξιος ὥσπερ ἐγώ δώμης γὰρ ἀμείνων ἀνδρῶν ἠδ᾽ ἵππων ἡμετέρη σοφίη. Ἂλλ᾽ εἰκῆ μάλα τοῦτο νομίζεται, οὐδὲ ὃ προχρίνειν ῥώμην τῆς ἀγαθῆς σοφίης. Οὔτε γὰρ εἰ πύχτης ἀγαθὸς λαοῖσι μετείη, δίχαιον Ed pie: 4 οὔτ᾽ εἰ πενταθλεῖν, οὔτε παλαισιλοσύνην, οὐδὲ mÁ— GÀ À d adi 0 εἰ ταχυτῆτι ποδῶν, τόπερ ἐστὶ πρότιμον | 17. Athenzus Dipnos. ΠΡ Εν" ὃ Κολοφώνιος ἐν παρῳδίαις" Πὰρ πυρὶ x. τ. 4. Medus hic nominatur Harpagus Cyri dux qui Iones sub- egit. Quo facto Xenophanes in Siciliam se con- tulit, Ξενοφάνης 18. Diogenes Laertius VIII, 36 : Περὶ δὲ τοῦ ἀλ- λοτε ἄλλον ve eva σθαι (Πυθαγόραν) Ξ Ξενοφάνης ἐν ἔλε- γεία π προσυαρτυρεῖ , ἧς agg: ^ Νῦν οὖν τ᾽ ἄλλον ἔπειμι λόγον, δείξω δὲ χέλευθον. ὃ δὲ περὶ αὐτοῦ ijo οὕτως ἔχει" Kat ποτέ μιν x. τ. A Mutavi γῦν οὖν τ᾽ cum DBergkio Poet. lyr. p. 379 in νῦν αὖτ᾽. Eosdem versus e Diogene petivit Sui- das v. Ξενοφάνης. Perstringitur his versibus Py- thagorz μετεμψύχωσις. In Anthol. Gr. lib. I tit. $6 p. 345 ed. Bosch. eidem sententie duo versus prorsus alieni, ut videtur, pramittuntur : , Ἡνίκα Πυθαγόρης τὸ περικλεὲ ς εὕρετο γράμμα χεῖν᾽, ἐφ᾽ ὅτῳ χλειτὴν ἤγαγε βουθυσίην, quos versus Plu!archus de Vit, pi X pag. secund. Epicur. Reisk., Athenzus lib. X p. 418 extr , Diogenes lib. VIII, 12 Apollodoti di outs cedar esse volunt, Versu quinto 5or ed. XENOPHANIS Hliemali tempore sic serinocinari convenit ad ignem molli in lecto cubantem , saturum, dulce bibentem vinum, subinde cicera edentem : quis es unde gentium ? quot annos natus es, o bone? quotum agebas annum, quando Medus invasit? Nuncaliud argumentum aggredior viamque monstrabo. 17. 18. Aliquando illum TER canis verberati aiunt esse miseratum et sic locutum (Pythagoram) : Desine verberare , siquidem cari viri est. anima, quam agnovi auscultans clamitantem. Si vero aut pedum pernicitate victoriam quis conse- aut quinquertio, illic ubi Jovis templum est [qualur ad Pise undas Olympiz , sive etiam lactando , sive durum exercendo pugilatum sive grave illud certamen pancralion quod vocant, is solet apud cives suos aspectu esse honoratior, et praestantiorem sedem palam iu certamiuibus (spectan- el publico civitatis sumtu sustentatur [dis obtinet), et donatur munere quod ei in pretio sil ; sive denique curru vincat, cuncta hzc accipiat, elsi dignitate me est inferior : robore enim przestantior virorum equorumque nostra est sapientia. Perversus vero admodum iste mos est , neque justum bonis ingenii artibus corporis robur anteponi. Non enim, si bonus pugil sit in civitate, aut quinquertio aliquis excellens aut lucta aut pedum pernicitate quae est robori anteferenda , vulgatam τὴν ἔγνων φθεγξαμένης ἀΐων πα πα π΄ S convertit in τῆς ἔγνων x. τ. ). non male, sed prz- ter necessitatem, 19. Athenzus X. p. 413 seq. hoc carmen lau- dat quo Xenophanes publica Graecorum certamina vituperat, sapientium virorum studia civibus uti- liora esse dicens. De versu secundo tenendum quod ait Stephanus Byzantius : Πίσα, πόλις xol χρήνη͵ τῆς ᾿Ολυμπίας. Flumen aut fons Pisa , cujus apud Xenophanem mentio est , fortasse etiam Πί- σας nominabatur; inde genitivus Πίσαο, Urbem ita nominatam esse non putaverim ; certe nulla apud Pindarum ejus forme vestigia inveniuntur, Pro πὰρ Πίσαο ῥοῆς non male suspicatur Schneide- winusin Cens, poet. lyr. gr. a Bergkio editorum πὰρ Πίσαο $ ῥοάς propter verba qu:e infra leguntur Πί- xo παρ᾽ ὄχθας. Versu quarto reliquimus vulgatam ἔχων, pro qua Karstenius ἑλὼν scribi vult. Versu quinto εἴτε τὸ δεινὸν e Wakefieldii conjectura est pro eo quod i in codd. legitur εἴτε τι δεινόν. Versu sexto χυδρότερος προσορᾶν debetur Jacobsio Addi- tam, ad Athenzum p. 220 pro vulgata scriptura χυδρότερος πρὸς ἄκρα. Versu octavo σῖτ᾽ εἴη scri- psimus ex Turnebi emendatione, ne deesset verbum ad quod in subsequenti versu δῶρον referretur, CARMINUM ET DICTORUM RELIQUEIE. ῥώμης, ὅσσ᾽ ἀνδρῶν ἔργ᾽ ἐν ἀγῶνι πέλει, τοὔνεχεν ἂν δὴ μᾶλλον ἐν εὐνομίη πόλις εἴη. Σμικρὸν δ᾽ ἄν τι πόλει χάρμα γένοιτ᾽ ἐπὶ τῷ : » , — , E »ν . εἴ τις ἀεθλεύων vixi) Πίσαο παρ᾽ ὄχθας οὗ γὰρ πιαίνει ταῦτα μυχοὺς πόλιος, 20. ᾿Αφροσύνας δὲ μαθόντες ἀνωφελέας παρὰ Λυδῶν, kd - ὄφρα τυραννείης ἦσαν ἄνευ στυγερῆς, ἤιεσαν εἰς ἀγορὴν παναλουργέα φάρε᾽ ἔχοντες οὗ μείους ἤπερ χίλιοι ὡς ἐπίπαν αὐχαλέοι, χαίτησιν ἀγαλλόμενοι χαριέσσης, ἀσχητοῖς ὀδμὴν plu. xot δευόμενοι. τ A * , ^ ῳ ^ * - € , 21. Νῦν γὰρ δὴ ζάπεδον καθαρὸν xo χεῖρες ἁπάντων Versu 9 et 22. e Schneidewini correctione πόλιος posuimus pro vulg. πόλεως. Versu ro Dindorfius dedit χ᾽ ἅπαντα, ceteri γ᾽ ἅπαντα vel χε πάντα. Versu 11 Bergkius in Poet. Lyr. p. 378 ὧν conje- cit pro vulg. iov, sed ἐὼν commodum sensum praebet, Versu 16 λαοῖσι μετείη conjecit Stephanus in Poesi phil. p. 221 ; nam quod legebatur λαοῖσιν ἔτ᾽ εἴη ferri non potest, Ad πενταθλεῖν et παλαι- σμοσύνην subaudiendum ἀγαθός, praterea ad. za- χυτῆτι ποδῶν supple νίχην ἄροιτο, quod initio car- minis auctor posuit. Ceterum cum hoc carmine confer Panegyrici Isocratei principium, 20. Hos Xenophanis versus, quibus Colopho- niorum luxuriam a Lydis mutuo commercio acceptam traducit, Athenzus XII p. 526 conser- vavit. Versu primo pro ἀφροσύνας Schneiderus Saxo ἁδροσύνας legi voluit; versu secundo pro vulg. ἦσαν ἐπὶ στυγερῆς Dindorfius codicum vesti- gia secutus edidit ἦσαν ἄνευ στυγερῆς, id quod sen- lenti convenit, Ait enim Xenophanes eos quo tempore libertate adhuc fruerentur jam mollitie effeminatos fuisse, qu: causa esse existimanda est, ut mox adventanti Persarum exercitui parum resistentes libertatem amiserint. Ab his autem luxum ad Milesios ac deinde ad reliquas Ionum civitates serpsisse auctor est Clearchus apud Athe- nium Xll p. 324. Versu quarto pro εἰς ἐπίπαν recte scripsit Karstenius ὡς ἐπίπαν, quod jam Schweigheusero in mentem venerat. Idem du- bium esse ait, utrum ὡς ἐπίπαν cum procedente χίλιοι, mille omnino, an cum sequenti αὐχαλέοι, ple- rumque superbi, rectius jungendum sit, quoniam utriusque generis exempla ( cf. Herod. VI, 46 et VII, 157 ) eque frequenter reperiantur. Mihi po- sterior ratio preplacet, quod certus in hac re hominum numerus non requiritur. Versu quinto pro αὐχαλέοι Casaubonus vulgaverat αὐχμαλέοι, quie emendatio minime necessaria est. Vid. adnot, ad Hesych. h. v. Ceterum verba ἀγαλλόμενοι εὐ- πρεπέεσσιν, qui varie a viris doctis tentata sunt, nihil continere putat Karstenius, quod metro 105 (quae sunt virorum in ludis cerlamina, ) ideo melioribus temperata legibus fuerit respublica. Parvum modo gaudium civitas inde capit , si quis certamine vicerit ad Pise ripas : non enim talibus rebus penetralia urbis ditantur. 20. Insanas damnosasque libidines a Lydis edocti , dum expertes adhuc erant. inv prodibant in forum purpureis amicti palliis non pauciores quam mille plerumque habitu superbi , capillis decore compositis insign: unguentis suavi odore instructis delibuti. ἰδῶ tyrannidis, “1. Jamenimlautum est pavimentum, laule manus omnium repugnet, modo synizesi jungantur ἃ pronuncian- tibus syllabz ot et eu, At mihi εὐπρεπέεσσιν glos- sema videtur in legitim: vocis locum substitutum. Fortasse scripserat poeta ἀγαλλόμενοι χαριέσσης. Bergkius Poet. Lyr. p. 379 conjecit : αὐχαλέοι χαίτησιν, ἄγαλμ᾽ ὥς, εὐπρεπέεσσιν. 21, Servavit hoc carminis convivalis fragmen- tum Athenzus XI p. 462. Versu primo ζάπεδον pro δάπεδον notum ex Hesychii explicatione. Versu secundo in verbis πλεχτοὺς δ᾽ ἀμφιτιθείς par- ticipium verbi finiti vicem gerit, ut apud Hesio- dum "Eey. v. 21. Cf. Thucyd. lib. I, 25 et quos citat locos Bernhardus Syntax. ling. gr. p. 470. Quocirca Jacobsii , Dindorfii aliorumque virorum doctorum conjecturas, quibus hunc locum tan- quam corruptum sanare voluerunt, omittimus. Pro ἄλλος δ᾽ εὐῶδες Hermannus in censura Dele- ctus poet. a Schneidewino editi conjicit ἄλλος, ὃ δ᾽. Verba οἶνος ὃς οὔποτέ φησι προδώσειν e codice Mar- ciano petita (cf. Ritschl, in Mus. Rh. 1841 p. 140 seq.), vinum copiosum quod ipsum spondet se con- vivas non defecturum , nihil significant nisi vinum quod convivas non deficiet. Pro ὀσδόμενος cum Hermanno scripsi ὀζόμενος. Versu undecimo pro αὐτὸ μέσον i. e. ἐν τῷ μέσῳ forsitan una voce αὐτό- μέσον scribendum ex adverbiorum αὐτόχρημα, αὖ- τῆμαρ aliorumque analogia, quamquam aliis exemplis hunc usum verborum αὐτὸ μέσον vix licet firmare, Quamobrem Karstenius àv τὸ μέσον reponi jussit. In sequentibus προχειρότερον mutavit Schneidewinus in προαιρετέον, nos coll. XIX , 17 scripsimus πρότιμ᾽ ἕταροι. Proterea πρόπολον Xe- nophanes vocat παῖδα δαδοφόρον. Versus vicesimus in codd. sic legitur : Ὥς f$ μνηυμοσύνη xat xov ὃς ἀμφ᾽ ἀρετῆς uv i I 155 quem quomodo alii correxerint aut explicucrint longum est commemorare, mihi maxime probatur quod non multum a vulgata distat ὥς oi μνημοσύνη, xal μένος, ἀμφ᾽ ἀρετῆς hac constructione : ὃς πιὼν͵ ἀναφαίνει ἐσθλὰ ἀμφ᾽ ἀρετῆς, ὡς oi μνημοσύνη xat 106 καὶ χύλικες" πλεχτοὺς δ᾽ ἀμφιτιθεὶς στεφάνους, ἄλλος δ᾽ εὐῶδες μύρον ἐν φιάλῃ παρατείνει" χρητὴρ δ᾽ ἕστηχεν μεστὸς ἐὐφροσύνης " οἶνος δ᾽ ἐστὶν ἑτοῖμος ὃς οὔποτέ φησι προδώσειν, μείλιχος, ἐ ἐν χεράμοις, ἄνθεος ὀζόμενος ἐν δὲ μέσοις ἁγνὴν ὀδμὴν λιδανωτὸς ἵησι" ψυχρὸν δ᾽ ἔστιν ὕδωρ xat γλυχὺ xat χαθαρόν- πάρχεινται δ᾽ ἄρτοι ξανθοὶ γεραρή τε τράπεζα τυροῦ χαὶ μέλιτος πίονος ἀχϑομένη" βωμὸς δ᾽ ἄνθεσιν αὐτὸ μέσον πάντη πε πύχασται : μολπὴ δ᾽ ἀμφὶς ἔχει δώματα χαὶ θαλίη. w^ Χρὴ δὲ πρῶτον μὲν θεὸν ὑμνεῖν εὔφρονας ἄνδρας εὐφήμοις μύθοις καὶ καθαροῖσι λόγοις σπείσαντάς τε χαὶ εὐξαμένους τὰ δίκαια δύνασθαι δ H ὦ - δ YO , ς ὦ πρήσσειν" ταῦτα γὰρ ὧν ἐστι πρότιμ᾽, ἕταροι, » QU COUP. 2117 οὐχ Ü pets * πίνειν δ᾽ ὁπόσον xev ἔχων ἀφίχοιο οἴκαδ᾽ ἄνευ προπόλου, μὴ πάνυ γηραλέος. 5 ^om , 5 - m ^ L1 ^ ^ » , Αγδρῶν δ᾽ αἰνεῖν τοῦτον ὃς ἐσθλὰ πιὼν ἀναφαίνει ὥς οἱ μνημοσύνη καὶ μένος ἀμφ᾽ ἀρετῆς. Οὔτε μάχας διέπειν Ἑ ττήνων οὐδὲ γιγάντων οὐδὲ τὰ Κενταύρων, πλάσματα τῶν προτέρων, ἢ στάσιας, φλεδόνας ταῖς οὐδὲν χρηστὸν ἔνεστι" θεῶν δὲ προμηθείην αἰὲν ἔχειν ἀγαθήν. Πέμψας γὰρ κωλὴν ἐρίφου, σκέλος ἤραο πῖον ταύρου λαρινοῦ τίμιον ἀνδρὶ λαχεῖν, — bw ΕΣ Τ᾿ M » Ld Y ANS. Ἐπ, Ld τοῦ χλέος “Ελλάδα πᾶσαν ἀφίξεται οὐδ᾽ ἀπολήξει » go 5 m f ΡΨ J ει» ^ 3). ἐς T ἂν ἀοιδάαων ἡ γένος Ελλαδιχόν. 48. Οὐδέ χεν ἐν χύλιχι πρότερον χεράσειέ τις Gl2ov ἐγχέας, ἀλλ᾽ ὕδωρ, καὶ καθύπερθε μέθυ. YXypx. Dor 20» Y | oer 5/5 Y 24. Ἤδη δ᾽ ἕπτα v ἔασι xai ἑξήχοντ᾽ ἐνιαυτοὶ βληστρίζοντες ἐ ἐμὴν φροντίδ᾽ ἀν᾽ *EA λάδα Yüv- ex γενετῆς δὲ τότ᾽ ἦσαν ἐείκοσι πέντε τε πρὸς τοῖς, εἴπερ ἐγὼ περὶ τῶνδ᾽ οἶδα λέγειν ἐτύμως. Οὐ), » , » e. ^ 6 bd ^ , 67. Ux ἴση πρόχλησις αὕτη, ἀσεδεϊ πρὸς εὐσεύῇ. [I] 13 XENOPHANIS ] £ (convivarum) et calices : plectiles imponit coronas alius, alius odoratum unguentum in phiala ministrat ; crater adstat gaudii eL deliciarum plenus; ^ [ficiet vinum przsto est, quod convivas haud profecto de- dulce, in doliis paratum , suaver spiritum exhalans. Mediosque inter convivas castum odorem thura emit- frizida quoque adest aqua et dulcis et pura; [tunt ; appositi sunt panes flavi mensaque lauta pingui caseo et melle onusta. Suggestus in medio est floribus circum stipatus , cantu autem resonant cedes et convivii laetitia, Jam primuin decet probos viros deum venerari faustis verbis castisque vocibus libantes et precantes ut qua justa sint liceat Facere : liec enim longe praeferenda sunt , sodales , non injusta; tantum autem bibere convenit , ut possis domum sine comite reverti, nisi sis admodum vetulus. Laudandus vero is est qui inter bibendum res utiles , quantum ei suppetit memoria ac animus, de virtute Ne prelia referamus Titanum Gigantumve — [narret. aut res Centaurorum , fabulas a veteribus fictas , neque jurgia , nugas infructuosas , sed deos justa semper observantia colamus. 22. Missa enim h«di perna , accepisti crus pingue bovis saginati , honorificum viro munus, (cujus facti laus) universam pervadel Graeciam neque quamdiu Graece gentis carmina vigebunt. [cessabit 23. Neque quisquam in poculo prius miscuerit vinum infusum , sed aquam , insuper autem merum. 24. Septem jam et sexaginta sunt anni [agitant ; qui me cogitationibus curisqueintentum per Graeciam. natus autem tum eram quinque et vigiuli annos , si vere de his ego possum dicere. 25. Nonqua have postulatio impii hominis adversus pium. μένος. qui extrema verba idem sonant quod ὡς αὐτῷ μνήμη καὶ δρμή vel ὡς ἔχει μνήμης τε καὶ δρμῆς. Versum vicesimum secundum itemque sequentem edidimus probatis ex parte Bergkii, Schweighaeu- seri et Scaligeri emendationibus, Nam in Casaubo- niana editione sic legebatur : Οὐδέ τε Κενταύρων ἢ στάσιας προτέρων ** L3 QUE TM voy φενδόνας, τοῖς οὐδὲν χρηστὸν ἔνεστι. 25. Hos quattuor versus servavit Athencus IX p. 368, E, prepositis verbis ; Ξενοφάνης δ᾽ 6 KoAo- φώνιος ἐν τοῖς ἐλεγείοις φησί, Sententia hzc videtur Quamvis levidense faerit munus quod amico nescio cui misisti, ille tamen pretiosissimo dono te remuneratus est, Karstenius pro ἀφίξεται legi vult ἐφίξεται, quod non reprobamus. Pro ἑλλαδικόν in epitome legitur ἑλλαδιχῶν. . 23. Xenophanem hzc dixisse testatur Athe- nzus XI p. 782 ed. Casaub. (p. 213 seq. ed. esse ; Schweigh. ), narrans moris fuisse olim , ut prius aqua, deinde vinum poculo infunderetur, Id etiam "Theophrastus docet apud eumdem scriptorem vol. V p. 196 ed. Schweigh. : ᾿Επεὶ xal τὰ περὶ τὴν χρᾶσιν ἐναντίως εἶχε τὸ παλαιὸν τῷ νῦν 7 παρ᾽ Ἕλλησιν ὑπάρχοντι" οὗ γὰρ τὸ ὕδωρ ἐπὶ τὸν οἶνον ἐπέχεον, ἀλλ᾽ ἐπὶ τὸ ὕδωρ τὸν οἶνον. Neminem preterea offen- det synizesis in voce ἐγχέας, qui meminerit Home- ricorum hujus figure exemplorum quz salis multa sunt, 24. Πας a Diogene Laertio IX, 19 laudata plu- rimum valent ad cognoscendam vitz Xenophanis longitudinem, Ait autem se a quinto et vicesimo anno usque ad nonagesimum alterum , quem tum agebat, negotiis curisque intentum atque alias alibi commorantem per universam Greciam tempo- rum procellis jactatum 6556, 25. Aristoteles Rhetor, I, 15 p. 422, E, de jn- rejurando. disputans : Si quis, inquit, postulante — — Ὲ CARMINUM ET DICTORUM RELIQUIAE. 90. ᾿Ἀνδρὸς γηρέντος πολλὸν ἀφαυρότερος. 47. Ἑστᾶσιν δ᾽ ἐλατῶν πυχινῶν περὶ δώματα βάχχγοι, 107 26. Sene multo infirmior. 27. Densarum abietum rami circa domos sunt. —————— FRAGMENTA INCERTA ET LOCI QUIDAM VETERUM SCRIPTORUM AD XENOPHANEM PERTINENTES. . Scholiastes ad Aristoph. Pac. v. 696, ubi dns Simonidis et ALMAE avaritiam attingit , haec observat : Ὁ Σιμωνίδης διεδέδλητο ἐπὶ φιλαρ- γυρία, καὶ πὸν Σοφοχλέα οὖν (λέγει ὃ Ἀριστοφάνης) διὰ φιλαργυρίαν ἐ ἐοιχέναι τῷ Σιμωνίδη " λέγεται δὲ ὅτι (δ Σοφοκλῆς) ἐκ τῆς στρατηγίας τῆς ἐν Σάμῳ ἦργυ- ρίσατο. Χαριέντως δὲ πάνυ (6 ᾿Αριστοφάνης ) τῷ λόγῳ διέσυρε τοὺς B' ἰαμῥοποιοὺς (Σιμωνίδην xal Σοφοχλέα) xol μέμνηται ὅτι σμικρολόγοι " ὅθεν Ξενοφάνης χίμ- 6ix a αὐτὸν προσαγορεύει. In his verbis αὐτὸν spe- ctat ad Simonidem, quem ait a Xenophane χίμ- 6a i. e. pecunie tenacem et avarum vocatum esse, Non aliter multi veterum de Simonide judi- carunt; sed quum vix probabile sit Xenophanem usque ad illud tempus vixisse, quo Simonides carminibus quzstum faciens summo flore conspi- cuus fuit, fortasse pro Ξενοφάνης apud scholiasten reponendum ᾿Δριστοφάνης statuendumque in de- perdita quadam comcedia ab Aristophane Simoni- dem sic vocatum esse. Ceterum de Chamaleonte idem testificatur Athenzus XIV p. 656, D : Ὄντως δὲ ἦν ὡς ἀληθῶς χίμοιξ ὃ Σιμωνίδης xai αἰσχροχερ- δής, ὡς Χαμαιλέων φησίν. 2. Pollux VI, 46 p. 59o : Συχάμινα" ταῦτα δὲ xai μόρα Αἰσχύλος ὠνόμασεν, οὕτως εἰπὼν τὰ ἐχ τῆς βά- του" τάχα δ᾽ ἄν τις χαὶ χεράσια φαίη, Ἀέρασον τὸ δένδρον ἐν τῷ Περὶ φύσεως Ξενοφάνους εὑρών. Du- bium est quid de hoc loco censendum sit. Xeno- phanis librum Περὶ φύσεως prater Pollucem citat Stobaeus Eclogg. Phys. I p. 294. Utriusque fides suspecta viris doctis visa est, ideoque hunc librum Xenophani abjudicarunt, Cf. Ritteri Histor, phil, t. I p. 444. Sunt enim qui nihil scripto mandasse Xenophanem velint, sed quidquid docuerit , sola voce elocutum perhibeant, rati versus qui hodie supersunt ab aliis esse servatos, Sed hac opinio mihi non probatur. Utcumque se habet res, id tamen apparet, si forte in Xenophanis carmini- bus χέρασος arbor memorata sit, χεράσιχ non posse, ut Pollux existimat, eodem significatu dici quo συχάμινα et μόρα. Cujus erroris fons fortasse vulgaris hominum opinio fuit, qua ferebatur Lu- cullus non modo arborem primus in Italiam attu- lisse , sed etiam nomen ei dedisse. At multo ante Lucullum Graci noverant cerasum. Vid, interpp. ad Athen. II p. 5o. 3. Etymologus M. : Βρόταχος" τὸν βάτραχον Ἴω- vec , xat Ἀριστοφάνης xal παρὰ Ξενοφάνει. De variis adversario jusjurandum in judicio detrectet, ei dicendum erit se honestatis causa id detrectare, non perjurii metu , et huic conveniens erit Xeno- phanis dictum , τὸ τοῦ ΞΞενοφάνους ἁρμόττει, ὅτι οὐχ ἴση πρόχλησις αὕτη ἀσεξεῖ πρὸς εὐσεδῇ, ἀλλ᾽ ὁμοία χαὶ εἰ ἰσχυρὸς ἀσθενῇ πατάξαι ἢ πληγῆναι προχαλέ- cato. Postrema inde ἃ verbis ἀλλ᾽ δμοία ab. Ari- stotele adjecta putàmus cum Karstenio propter sequentia quibus Xenophanis sententiam inver- tens : Contra , inquit, si accipiat jusjurandum τὸ τοῦ Ξενοφάνους μεταστρέψαντα φατέον οὕτως " ἴσον εἶναι ἐὰν μὲν ὁ ἀσεδὴς διδῷ, ὃ εὐσεδὴς δ᾽ ὀμνύη. Xe- nophanis dictum quod textui inseruimus esse tetrametrum trochaicum catalecticum, vel si οὐχ ἴση ad pregressum versum referas, reliqua. pro trimetro iambico esse habenda sponte patet. Cu- jus versiculi hiatus in voce αὕτη casurc excusa- tionem habet , prima autem syllaba in ἀσεθεῖ pro- ducitur ad aliorum nominum velut ἀθάνατος simi- litudinem, | “0. Etymologns M. v. Γηράς---οἷον πιμπλῷ, um πλᾶς xal πιμπλεῖς, οὕτως οὖν xol γηρῶ, γηρᾶς xat γηρεῖς. "H μετοχὴ γηρείς, γηρέντος ὥσπερ τιθέντυς. Ξενοφάνης οἷον x. τ. λ. Tum affert versum, quem in textu posuimus. Licet alibi participium γηρείς, γηρέντος non reperiatur, tamen non puto quid- quam in versu. Xenophaneo mutandum esse. Cf, Buttm, gr. ampl. II p. 98. 27. Scholiastes ad Aristoph. Equit. vs. 406 hzc refert : Βάχχους ἐχάλουν xai τοὺς xAd2ouc οὺς οἵ μύσται φέρουσι " μέμνηται δὲ Ξενοφάνης ἐν σίλλοις οὕτως" τ" - 4 9 , * à ON Εστᾶσιν δ᾽ ἐλάται πυχινὸν περὶ δῶμα. quem-versum ejecto nomine quod interpres ex- ponit mutilum factum ac postea interpolatum esse in promptu est, Itaque legendum suspicor : Ἕστᾶσιν δ᾽ ἐλατῶν πυχινῶν περὶ δώματα βάχχοι. 108 hujus vocabuli formis cf. Hesych. tom. I c. 770 ed. Alb., Koen. ad Gregor. Corinth. p. 455 ed, Schaefer., Ducang. Glossar. med. et inf. Gr. p.211. 4. A. Gellius Noctt. Att. III, 11 : « Alii Home- rum quam Hesiodum majorem matu fuisse scri- pserunt, in quibus Philochorus et Xenophanes, alii ininorem, » Scripsisse Xenophanem Colopho- nium de Homero , quem civibus suis adnumera- bant Colophonii, non miramur. Át non ex ipso Xenophanis libro, sed ex Philochori scriptis id quod prodit sumsisse putandus est À Gellius. Xe- nophanis opinio plerisque antiquorum arrisit, id quod in re nota vix opus est demonstrari, 5. Diogenes Laertius I, 111 Epimenidem vixisse tradit ὡς Ξενοφάνης 6 Κολοφώνιος ἀχηχοέναι φησί, τέσσαρα πρὸς τοῖς πεντήκοντα ἑκατὸν ( ἔτη). Quid alii veterum de Epimenidis zlate retule- rint, nunc non curo; a Xenophane non longe discedunt Theopompus et Phlegon Trallianus, qui eum centum et quinquaginta septem annos vixisse scriptum reliquerunt. Vid. Theopompi fragm. 69 ed. Wichers. ejusque adnot. p. 159. 6. Apud Pollucem IX, 83 p. 1063 de nummo- rum origine disceptatur εἴτε «Pe(2ov 6 A ργεῖος πρῶ- τος ἔγραψε νόμισμα, --- εἴτε Λυδοί, καθά φησι Ξενο- φάνης. Xenophanem hunc non esse alium misi Colophonium liquere arbitror ex fragm. XX. Eadem que Xenophanes narrat Herodotus I, 94 : Πρῶτοι δὲ ἀνθρώπων τῶν ἡμεῖς ἴδμεν (οἵ Λυδοὶ) νόμι- σμα χρυσοῦ x«i ἀργύρου χοψάμενοι ἐχρήσαντο. 7. Aristoteles Rhet. ll, 53 p. 446, € : Ξενοφά- vi, ἔλεγεν. ὅτι ὁμοίως ἀσεδοῦσιν οἱ γενέσθαι φάσχον- τες τοὺς θεοὺς τοῖς ἀποθανεῖν λέγουσιν " ἀυνφοτέρως γὰρ συμιδαίνει μὴ εἶναί ποτε θεούς. Hoc dicto veteres poeta perstringuntur, qui quum diis zternitatem tribuerent, eos tamen hominum instar ortos esse affirmabant eorumque parentes et originem co- piose enarrabant. 8. Aristoteles Rhetor. II, 23 p. 447, C : Ξενο- φάνης ᾿Ελεάταις ἐρωτῶσιν, εἰ θύσουσι τῇ Λευχοθέα καὶ θρηνήσουσιν ἢ μή,, συνεδούλευεν, ei μὲν θεὸν ὑπο- λαμθάνουσι, μὴ θρηνεῖν, εἰ δ᾽ ἄνθρωπον, 7, θύειν. Non abhorret a verisimilitudine Inonem post va- rios casus inter deas marinas accepto Leucothec nomine relatam apud Eleatas , maritimze urbis in- colas, divinos honores consecutam esse. His igitur utrum lacrimis Ino an divino cultu Leucothea es- set prosequenda interrogantibus satis apte respon- dit Xenophanes. Minor quam Aristotelis, Plu- archi auctoritas est. qui Xenophanis effatum in hunc modum exprimit Amat. p. 763, D, vol. IX XENOPHANIS FRAGMENTA. p. 59 Reisk. : Ξενοφάνης Αἰγυπτίους ἐκέλευσε τὸν "Ocigis, εἰ ὑνητὸν νομίζουσι, μὴ τιμᾷν ὡς θεόν, εἶ δὲ θεὸν ἡγοῦνται, μὴ θρηνεῖν, Cf. De Is. et Osir. p. 379, B, vol. VII p. 490 seq. Neque enim ab antiquioribus proditum est Xenophanem in JEgv- pto fuisse. 9. Plutarchus De vitioso pudore p. 53o, t. VIII p. 103 ed. Reisk., precipiens ne quis inter po- tandum vitioso pudore ductus aut convicia me- tuens tesseris ludat cum iis qui id postulant, Xenophanis exemplum allegat: Ξενοφάνης, Λάσου τοῦ “Ἑρμιονέως μὴ βουλόμενον αὐτῷ συγχυδεύειν δει- λὸν ἀποκαλοῦντος, ὡμολόγει καὶ πάνυ δειλὸς εἶναι πρὸς τὰ αἰσχρὰ καὶ ἄτολμος. Cum Laso Hermio- nensi, quem sub Pisistrati filio Hipparcho Athe— nis peregrinatum esse scribit Herodotus VII, 6, quominus collocutus sit Xenophanes, temporum rationes non obstant. Quare non est quod hanc narratiunculam veram esse negemus. 10. Diog. Laert, IX, 20 : ᾿Εμπεδοχλέους εἰπόντος αὐτῷ, ὅτι ἀνεύρετός ἐστιν ὃ σοφός, Eixozox, ἔφη " σοφὸν γὰρ εἶναι δεῖ τὸν ἐπιγνωσόμενον τὸν σοφόν. Diogenis verba transcripsit Hesychius Milesius pag. 42 ed. Orell. Sed si Xenophanes fere intra Olymp. 45 et το vixit ac circa Ol. 6o floruit, ut Karstenius aliique conjecerunt , nulla potuit inter hunc et Empedoclem esse consuetudo, quem intra Olymp. 72 et 85 vixisse idoneis argumentis nostra memoria ab eruditis demonstratum est, Itaque hoc dictum Xenophani attribui nequit, sed ab eo inventum esse apparet, qui quum Em- pedoclem in. carmine suo Xenophani oblocutum reperisset (cf. Aristot. De cel. II, 13 p. 364, D), ambos eodem tempore degisse et commer- cium inter se quoddam habuisse statueret, 11. Plutarchus adv. Stoic. p. 1084 (tom. X p. 462 ed. Reisk.) : Ὁ μὲν οὖν Ξενοφάνης, διηγου- μένου τινὸς ἐγχέλεις ἑωρακέναι ἐν ὕδατι θερμῷ ζώσας, Οὐχοῦν, εἶπεν, ἐν ψυχρῷ αὐτὰς ἑψήσομεν. 12. Diogenes Laertius IX, 19 Xenophani hoc praceptum ascribit : τοῖς τυράννοις ἐντυγχάνειν ἢ ὡς ἥχιστα ἢ ὡς ἥδιστα. Eumdem ejus auctorem fe- runt Hesychius Milesius p. 42 ed. Orell, et Sui- das v. ἥχιστα, qui et alterum hoc dictum adjicit : ἥχιστα μελῆσαι αὐτοῖς ( τοῖς τυράννοις) τῆς ἀληθείας. At si fides Valerio Maximo VII, 2, ex. 11, Aristo- teles Callisthenem auditorem suum ad Alexan- drum dimittens monuit, ut cum eo aut rarissime aut quam jucundissime loqueretur; quae verba leguntur etiam apud Ammianum Marcellinum lib. XVIII, p. 118. Inde colligas incertum esse hujus effati auctorem, P "6 ἘΞ ΚΕΝ ΕΘ HAE HERO ἘΣ HE CETOHSCETO WIE CDM EOD E PIUEFATIO DE PARMENIDE. Parmenides (1), Eleaticz schole princeps, na- talium splendore et opibus apud suos prxcellens , patriam habuit Eleam, patrem Pyrrhetem. Quando autem vixerit, a nemine veterum accurate per- scriptum est, Exstant hac de re duorum auctorum testimonia admodum diversa , Platonis et Dioge- nis Laertii, Quorum alter zetate illi proximus fuit, alter temporum quidem intervallo disjunctus, sed repetita antiquorum chronologorum sententia minime contemnendus. Plato (2) initio dialogi Parmenidis nomine inscripti memori: prodit ve- nisse quondam Athenas ad festam Panathenzorum celebritatem Parmenidem sexaginta fere et quinque annorum senem una cum Zenone quadraginta circiter annos nato, quem ejus delicias fuisse di- cebant. Horum sermoni de rebus difficillimis ha- bito Socratem. peradolescentulum tum interfuisse refért. Quocum concinunt duo alii loci quibus Socrates se puerum. cum Parmenide xtate pro- vecto collocutum esse narrat. Jam quum Socratem Apollodorus (3) in Chronicis quarto Olympiadis septuagesim: septimz anno partu editum esse testetur, si eum quo tempore factum est hoc col- loquium quindecim annorum adolescentem fuisse ponamus, Parmenides qui tum sexagenario major erat, Olympiade 64 fere in lucem susceptus est, Zeno autem viginti amplius annis illo posterior Olympiade 69 vel 7o in hanc vitam profectus vi- detur. Laertius (4) vero Parmenidem circa Olym- piadem 69 floruisse ait, quod mirabuntur qui Platonem vera tradidisse sibi persuaserint, Neque enim probabile est Parmenidem jam ephebum wlatis maturitatem adeptum in glorie fastigio stetisse. Ac fuerunt quidem apud veteres qui Pla- tonis in ista re fidem labefactare conarentur. Nam Atheneus (5) et Macrobius Parmenidem Socrate antiquiorem fuisse contenderunt, ita ut hujus pue- ritia vix illius senectutem attingeret, quecumque de temporibus et personis a Platone dicuntur ad ipsius consilium accommodate fingi existimantes, Sed falluntur. Congruit enim Zenonis zetas in illo dialogo notata cum chronographorum (6) testi- moniis qui ejus florem in Olympiadem 79 incidere scripserunt. Quodsi de Zenone omnia vere rettulit Plato , non est quod eum de Parmenidis senectute loquentem transversum unguem a vero discessisse putemus, Missum igitur faciamus Diogenem. Non au- diendus preterea Theophrastus (7) qui Diogene teste Parmenidem Anaximandri auditorem appel- lavit. Etenim Anaximander (8) secundo Olympia- dis quinquagesimz octave anno mortuus aliquot annis ante conditam Eleam e vita excessit. Qua in urbe a Phoczensibus Olympiade 61 condita quum natus esset Parmenides , Anaximandrum neque vi- dere neque versari cum eo potuit. Falsum item quod apud eumdem Diogenem (9) legitur, auditorem Parmenidis Anaximenem fuisse, A (1) Diogenes. Laerlius lib. IX, 21 : Zevoz&vouz δὲ διήχουσε Παρμενίδης Πύῤῥητος "EXe&enc- . .. γένους τε ὑπάρχων λαμ- προῦ xai πλούσιος. Οἵ. Suidas v. Παρμενίδης. Theodoretus Therap. Serm. IV. Eusebius Prap. Ev. XIV, 3 p. 720, D. Epiphanius adv. Hzeres. IIT, vol. I p. 1087. Strabo lib. VI, init: Οἱ δὲ νῦν ᾿Ελέαν ὀνομάζουσιν, ἐξ ἧς Παρμενίδης xai Φήνων ἐγένοντο, ἄνδρες Πυθαγόρειοι. (2) Plato Parmenid. p. 127, A : Ἔφη δὲ δὴ ὁ ᾿Αντιφῶν λέγειν τὸν Πυθόδωρον ὅτι ἀφίχοιντό ποτε εἰς Παναθήναια τὰ μεγάλα Ζήνων τε χαὶ Παρμενίδης. Τὸν μὲν οὖν Παρμενίδην εὖ μάλα ἤδη πρεσδύτην εἶναι, σφόδρα πολιόν, χαλὸν δὲ χἀγαθὸν τὴν ὄψιν, περὶ ἔτη μάλιστα πέντε xai ἑξήχοντα" Ζήνωνα δὲ ἐγγὺς τῶν τετταράχοντα τότε εἶναι, εὐμήκη δὲ χαὶ χαρίεντα ἰδεῖν" xai λέγεσθαι αὐτὸν παιδιχὰ τοῦ Παρμενίδου γεγονέναι. χατα- λύειν δὲ αὐτοὺς ἔφη παρὰ τῷ ΠΠυθοδώρῳ ἐχτὸς τείχους ἐν Κε- ραμειχῷ. οἱ δὴ xai ἀφιχέσθαι τόν τε Σωχράτη χαὶ ἄλλους τινὰς μετ᾽ αὐτοῦ πολλοὺς χτλ. Sophist. p. 217, C : Παρμενίδῃ χρωμένῳ xoi διεξιόντι λόγους παγχάλους παρεγενόμην ἐγὼ νέος ὧν, ἐχείνου μάλα δὴ τότε ὄντος πρεσθύτον. Thezel. p. 183, E : Συμπροσέμιξα γὰρδὴ τῷ ἀνδρὶ πάνυ νέος πάνυ πρεσθύτῃ. (3) Diogenes Laertius lib. IT, 44 : Ἔγεννήθη δὲ (ó Σωχρά- τῆς], χαθά φησιν Ἀπολλόδωρος ἐν τοῖς Χρονιχοῖς, ἐπὶ Ἀφεψίω- νος ἐν τῷ τετάρτῳ ἔτει τῆς ἑδδομηχοστῆς ἑδδόμης Ὀλυμπιάδος, Θαργηλιῶνος ἔχτῃ. (4) Diogenes Laertius lib. IX, 23 :" Hxgatz δὲ χατὰ τὴν ἐνά- τὴν xai ἑξηχοστὴν Ὀλυμπιάδα. (5) Athenzus lib. IX, 15 p. 505 F : Παρμενίδῃ xai ἐλθεῖν εἰς λόγους τὸν τοῦ Πλάτωνος Σωχράτην, μόλις ἡ ἡλικία συγ- χωρεῖ, οὐχ ὡς xai τοιούτους εἰπεῖν ἢ ἀκοῦσαι λόγους. ΟΥ̓. Macrobius Saturn. lib. I cap. 1. (6) Diogenes Laertius IX, 29 : Ἢχμαζε δὲ οὗτος [ὁ Ζήνων] κατὰ τὴν ἐνάτην xai ἑδδομηχοστὴν ὀλυμπιάδα. (7) Diogenes Laertius lib. IX, 21 : Ξενοφάνους δὲ διήχουσε Παρμενίδης. . . - τοῦτον Θεόφραστος ἐν τῇ ἐπιτομῇ Ἀναξιμάν- ρου φήσιν ἀχουσαι. (8) Diogenes Laertius lib. IT, 2 : . . . ᾿Απολλόδωρος ὁ 'A8x- ναῖος, ὅς φησιν αὐτὸν [τὸν Ἀναξίμανδρον] ἐν τοῖς Χρονιχοῖς τῷ δευτέρῳ ἔτει τῆς πεντηκοστῆς ὀγδόης ὀλυμπιάδος ἐτῶν εἶναι ἑξήχοντα τεσσάρων, xai μετ᾽ ὀλίγον τελευτῆσαι. (9) Diogenes Laertius lib. II, 3 : ᾿Αναξιμένης Εὐρυστράτον 110 Namque Anaximenes, cui nihil cum Eleaticorum ratione commune est, Anaximandri auditor fuisse creditus , aut prior Parmenide aut zqualis ei fuit, inferior certe ctate non fuit. Eusebii (10), Syn- celli (11) aliorumque errores redarguere superva- caneum judicamus. Platonem igitur secuti statui- mus tempus quo floruit Parmenides fere intra Olymp. 70-80 esse ponendum. Ád hoc temporis spatium eos quoque referri oportet qui cum Par- menide a veteribus tanquam huic stati suppares conjungi solent. Tales fuerunt Xenophanes , Elea- ticorum parens, circa Olymp. 60 clarus, Heracli- tus, Parmenidi prope zqualis, Olympiade 69 illustris, Zeno ejus discipulus, zqualis fere Ana- xagorz, Olympiade 79 summo flore conspicuus. De,Parmenidis vita et studiis pauca sunt ab an- tiquis prodita , e quibus tamen conjici licet, qualis quantusque fuerit vir, quo ingenio praeditus, qui- bus litteris institutus, quomodo denique paullatim ad summum in philosophia pervenerit. Natus Velize audivit Xenophanem (12) grandavum adolescens, cujus placitis perceptis procul dubio fundamenta jecit doctrinz, quam deinceps excoluit et professus est. Fuit ei eliam cum Pythagoreis quibusdam, eruditionis et scientie fama florentibus, consue- tudo (13), e quibus duo memorantur, quos stu- diorum duces et moderatores habuerit , Aminias et Diochztes, Horum ille adolescentem ab aliarum rerum cura ad litteras atque ad otium et tran- quillitatem traduxit, hic pauper sed morum pro- bitate nobilitatus adeo ei carus fuit, ut mortuo sacellum dedicaverit, ut ait Sotion apud Dioge- nem. Parmenidem ejusque discipulum Zenonem Pythagoreos (14) multi nominarunt sive propter Pythagoreorum conversationem et familiaritatem, que tamen nullam disciplinz similitudinem pe- perit, sive propter illorum famam et claritatem DE PARMENIDE. qua diu tanta fuit, ut nemo fere esset sapientize studio nobilis, quin huic scholz adnumeraretur, Pythagorica vero institutio magis ad ingenium ejus philosophiz initiis imbuendum , quam ad per- ficiendam ejus doctrinam valuisse videtur. Cebes (15) quidem Πυθαγόρειον xai Παρμενίδειον βίον praedicat, non certum quoddam vivendi ge- nus, sed vitam e philosophiz decretis cum digni- tate et modestia actam intelligens, Similiter Plato 'Thezt. p. 183, E: Παρμενίδης δέ μοι φαίνεται τὸ τοῦ ὋὉμήρου αἰδοῖός τε ἅμα δεινός τε....... καί μοι ἐφάνη βάθος τι ἔχειν παντάπασι Ὑενναῖον, et Sophist. p. 237, A : Παρμενίδης δὲ 6 μέγας. Huc etiam spectat Timo Phliasius apud Diogenem Laertium IX, 2.3 exaggerans hi Πυρμενίδου τε βίην μεγαλόφρονα τὴν πολύδοξον. τ ἣν μι φρ 1 Ξ In philosophia Parmenides quamvis Xenophanis exemplo nature verique interpretem se esse stu- deret, sua tamen ratione verum scrutatus est ne- que magistri placitis contentus fuit (16). Littera- rum studia ita coluit, ut a reipublice administra- tione non vacaret. Leges quas Eleatis scripsit tam bon: fuerunt , ut magistratus quotannis cives adi- gerent jurejurando, se Parmenidis leges observa- turos (17). Habitasse quidem videtur Elez, sed nonnunquam in exteras regiones excurrisse. Certe Athenas eum aliquando venisse atque in erudito- rum hominum consessu de rebus arduis disputasse locuples auctor Plato, ut vidimus, testificatur. Quare non mirum tantam fuisse ejus gloriam et discipline auctoritatem, ut Eleaticorum princeps ab omnibus haberetur. Multi illa tate viri inge- nio et eruditione prastantes fuerunt qui nascentis adhue philosophie semina per Ioniam atque uni- versam Grzeciam spargentes ad rerum divinarum humanarumque intelligentiam omnes cogitationes Μιλήσιος, ἤχουσεν Ἀναξιμάνδρου * ἔνιοι δὲ χαὶ Παρμενίδου φασὶν ἀχοῦσαι αὐτόν. (10) Eusebius Canon. chron. ad Olymp. (80 : 4) π΄ &^ ᾿Εμπεδοχλῆς xxi Παρμενίδης φιλόσοφοι φυσιχοὶ ἐγνωρίζοντο. Ζήνων xai Ἡ ράχλειτος ὁ σχοτεινὸς ἤχμαζον. (11) Syncellus Clronogr. p. 253, D, manifesto errore Empedoclem, Parmenidem, Zenonem, Heraclitum et De- mocritum regnante Artaxerxe qui Longimanus nominatur, intra Olympiades 82-91 floruisse et circa idem tempus na- tum esse Socratem ait. (12) Aristoteles Metaph. I, 5 : 'O yàp Παρμενίδης τούτου (τοῦ Ξενοφάνους) λέγεται μαθητής. Alexander Aphrodisiensis in Aristotelis Melaph. p. 24 ed. Bonitz. : Περὶ Παρμενίδου xoi τῆς δόξης αὐτοῦ xai Θεόφραστος ἐν τῷ πρώτῳ Περὶ τῶν Φυσιχῶν οὕτως λέγει" τούτῳ δὲ ἐπιγενόμενος Παρμενίδης Πύρητος ὁ ᾿Ελεάτης (λέγει δὲ xal ΞΞενοφάνην) ἐπ᾽ ἀμφοτέρας ἦλθε τὰς ὁδούς. Diogenes Laertius lib. IX, 21 : Ξενοφάνους δὲ διήχουσε Παρμενίδης. Cf. Plutarchus apud Eusebium Prop. Ev. I p. 22, €; Eusebius ibid. X p. 504, D; XIV p. 758, ^; Simplicius Pliys. f. 2, à; Suidas v. Παρμενίδης. (13) Diogenes Laertius lib. IX, 21 : ᾿Ἐχοινώνησε δὲ [ó Παρ- μενίδης] xoi ᾿Αμεινίᾳ χαὶ Διοχαίτῃ τῷ Πυθαγοριχῷ (ὡς ἔφη Σωτίων) ἀνδρὶ πένητι μὲν, χαλῷ δὲ χαὶ ἀγαθῷ, ᾧ καὶ μᾶλλον ἠχολούθησε, χαὶ ἀποθανόντος ἡρῷον ἱδρύσατο. (14) Callimachus apud Proclum in Parm. T. IV p. 5: Ἐλεᾶται δ᾽ ἄμφω, καὶ οὐ τοῦτο μόνον, ἀλλὰ xai τοῦ Πυθα- γοριχοῦ διδασχαλείου μεταλαδόντε, lamblichus Vit. Pyth. 8. 166, 267. Anonymus scriptor Vit. Pyth. s. 8 ed. Kuster. Strabo lib. VI init : Ot δὲ νῦν ᾿Ιὐλέαν ὀνομάζουσιν, ἐξ ἧς 1ὰρ- μενίδης καὶ Ζήνων ἐγένοντο, ἄνδρες Πυθαγόρειοι. (15) Cebes Ταῦ. pr. : Ἀνὴρ ἔμφρων xai δεινὸς περὶ σοφίαν, λόγῳ δὲ χαὶ ἔργῳ Πυθαγόρειόν τινα χαὶ Παρμενίδειον ἐζηλω- χὼς βίον. (:6) Plutarchus apud Eusebium Prap: Ev. I p. 23. € : Παρμενίδης δ᾽ ὁ Ἐλεάτης, ἑταῖρος Ξενοφάνους, ἅμα μὲν xai τῶν τούτου δοξῶν ἀντεποιήσατο, ἅμα δὲ καὶ τὴν ἐναντίαν ἐνεχειρήσατο στάσιν. Diogenes Laert. l. c.: Ὅμως δ' οὖν ἀχού- σας xxi Ξενοφάνους, οὖκ ἠχολούθησεν αὐτῷ. (17) Speusippus ap. Diog. Laert. 1X, 23; Plutarch. adv, Colot. p. 1126; Strabo 1. c. DE PARMENIDE. suas atque omnia studia contulerunt, Heraclitus , Anaxagoras, Leucippus, Empedocles, alii. Horum nonnullis familiariter usus esse videtur Parmeni- des, ut Empedocle (18) et Leucippo (19), qui ejus vel auditores vel :muli fuisse memorantur, Prce- cipui vero sodales ejus et discipuli nominantur Zeno et Melissus (20), uterque discipline; com- munione et societate cum magistro, ille etiam amicitia et familiaritatis usu conjunctus, Quz res eo valuit, quod a Platone narratum supra diximus, ut ei in deliciis atque in amoribus fuisse putare- tur (21). Parmenides philosophiam suam tam scriptis quam sermonibus exposuit, In sermonibus inter- rogando verum reperire idque a falso discernere conabatur. Quo in genere disputationum ejus pul- chritudinem Socrates apud Platonem (22) ad- miratus est. Fuit hsc dialectica ratio, quz a colloquendo et disceptando nomen invenit et Elea- ticorum propria est habita ut mathematica Py- thagoreorum, etymologia Heracliticorum (23). Dialecticee inventorem Aristoteles Zenonem fert; Parmenidem tamen non ignorasse eam artem Sex- tus Empiricus (24) adnotat. Quocum consentit Plato, (25) a quo ambo ἐλεγχτιχοὶ et περὶ τὰς ἔριδας ἐσπουϑαχότες merito vocantur. Ceterum Xenopha- nes parens videtur fuisse ejusartis quam Parmenides idoneis nutrimentis aluit, Zeno corroboravit atque in aciem et pugnas eduxit, In dialecticorum con- clusiunculis ornata laudibus est argumentatio Ἀχιλλεὺς appellata et altera &tyozouí dicta, qua- rum illam Phavorinus, hanc Porphyrius Parmenidi ascripserunt (26); utramque tamen Zenoni tribuen- dam esse Aristotelis et Simplicii auctoritate notum testatumque est. De philosophia versibus scripsit Parmenides , Xenophanem , Hesiodum et alios imitatus , qui in didactico genere elaborarunt ac de rerum natura, deorum generatione ac similibus argumentis car- mine vaticinati sunt (27). Erat tum prose oratio- nis scriptio nondum magnopere frequens, ita ut difficillime philosophorum quzstiones poeticae dictionis ornatu non commendari, sed. explicari tantum posse viderentur. Ipsa vero dialecticz infantia non modo pulchris verborum luminibus tegebatur, sed etiam imagi- num 1najestate interdum exculta consummat:e artis speciem prebebat. Sed Parmenidem exceptis nu- meris caruisse propemodum omni orationis ve- nustate et poetica spiritu recte plures veterum animadverterunt. Quapropter Proclus (28) sic de eo judicat : Ὃ Παρμενίδης ἐν τῇ ποιήσει, καίτοι δι᾽ αὐτὸ δήπου τὸ ποιητιχὸν εἶδος χρῆσθαι μεταφοραῖς ὀνομάτων xat σχήμασι xai τρόποις ὀφείλων, ὅμως τὸ ἀχαλλώπιστον χαὶ ἰσχνὸν χαὶ χαθαρὸν εἶδος τῆς ἀπαγ- γελίας ἠσπάσατο... ὥστε μᾷλλον πεζὸν εἶναι δοχεῖν ἢ ποιητιχὸν λόγον. Cicero Acad. Qu. IV, 23 Parme- nidem sapientie praecepta minus bonis versibus tradidisse ait, Quo nomine a Plutarcho (29) etiam vituperatus est, qui eum haud secus atque Empe- doclem poesin tanquam vehiculum quo pedestrem incessum vitaret usurpasse putavit, Verum liec ipsa res argumento est Parmenidem magis zetatis morem secutum quam furore divino incensum fu- disse versus , neque delectare lectores carminum dulcedine quam docere decretorum gravitate vo- luisse, Sunt tamen loci quibus philosophus relicto vulgari dicendi genere rerum quas informat su- blimitate ductus et ingenii estu abreptus tum as- surgit, tum incitatior fertur verborumque tam granditate quam elatione omnium animos et capit et permulcet. Hujusmodi est mirabile illud quod Sextus Empiricus servavit carminis procemium, in quo ea apparet dictionis animique amplitudo et exaggeratio, ut Parmenidem non prorsus di- tioris venz exsortem fuisse constet. (18) Diogenes Laertius VIII, 55, 56 : Ὁ δὲ Θεόφραστος Παρμενίδου φησὶ ζηλωτὴν αὐτὸν (τὸν Ἐμπεδοχλέα) γενέσθαι xxl μιμητὴν ἐν τοῖς motQuxot..... Ἀλχιδάμας δὲ ἐν τῷ φυσιχῷ φησι χατὰ τοὺς αὐτοὺς χρόνους Ζήνωνα χαὶ Ἐμ- πεδοχλέα ἀχοῦσαι Παρμενίδου. Cf. Suidas v. Παρμενίδης. (19) Cf. Simplicius in Aristotelis Phys. f. 7, ἃ. (20) Diogenes Laerlius IX, 24 : Οὗτος [ὁ Μέλισσος] ἤκουσε Παρμενίδου. (21) Plato Parmen. 127, B; Diogenes lib. IX, 25. Repre- henditur Plato idcirco ab Athenzo lib. XI p. 505, F, his verbis : Τὸ δὲ πάντων σχετλιώτατον xai τὸ εἰπεῖν, οὐδεμιᾶς χατεπειγούσης χρείας, ὅτι παιδιχὰ γεγόνοι τοῦ Παρμενίδου Ζένων ὃ πολίτης αὐτοῦ. Aliter accepit Proclus in Parmeni- dem T. IV pag. 88 sic interpretans : Παιδιχὰ τοῦ Παρμε- νίδου γέγονεν ὁ Ζήνων, δῆλον ὅτι πρὸς ἕνα xai τὸν αὐτὸν θεὸν ἀμφοτέροις ἡ ἄνοδος ἦν. (22) Plato Sophist. p. 217. C. (23) Proclus in Parmen. T. IV, p. 12 : Τὴν διαλεχτιχὴν νιν νιν. ἐξαίρετον οὖσαν τοῦ ᾿Ἐλεατιχοῦ διδασχαλείου, xafix- περ ἄλλο τι τοῦ Πυθαγορείου λέγουσιν, ὡς τὴν διὰ τῶν μα- θημάτων ἀγωγήν, ... xai ἄλλο τοῦ Ἡραχλειτείου, τὴν διὰ τῶν ὀνομάτων ἐπὶ τὴν τῶν ὄντων γνῶσιν ὁδόν. (24) Sextus Empiricus adv. Math. VII, 5. (25) Plato Sophist. init. (26) Phavorinus apud Laertium IX, 23, ubi vid. Menag.; Porphyrius apud Simplicium in Phys. f. 30. (27) Plutarchus de Pytli. Orac. p. 402; Diog. Laert. IX, 22; Suidas v. Παρμ. (28) Proclus in Parm. T. IV, p. 62. (29) Plutarchus de Aud. poet. p. 16, C : Τὰ δὲ Ἐμπεξο- χλέους ἔπη xai Παρμενίδου, xai Θηριαχὰ Νιχάνδρου xai Γνωμο- λογίαι Θεόγνιδος λόγοι εἰσὶ χεχρημένοι παρὰ ποιητικῆς ὥσπερ τὸν ὄγχον xai τὸ μέτρον, ἵνα τὸ πεζὸν διαφύγωσιν. Id. de audi- tione pag. 44 : Μέμψαιτο δ᾽ ἄν τις Ἀρχιλόχου μὲν τὴν ὑπόθε- σιν, Παρμενίδου δὲ τὴν στιχοποιίαν, Φωχυλίδου δὲ τὴν εὐτέ- λειαν, Εὐριπίδου δὲ τὴν λαλιάν, Σοφοχλέους δὲ τὴν ἀνωμαλίαν. 112 Fuerunt qui pedestri quoque sermone eum scripta quzedam vulgasse opinarentur. Nam Suidas hzc de eo refert : ἔγραψε δὲ... xat ἄλλα τινὰ χατα- λογάδην, ὧν μέμνηται Πλάτων (30). Qui error haud scio an ortus sit e Platonis loco in Sophista (31), ubi ille Parmenidis placita proponens dicit : Τοῦτο ἀπεμαρτύρατο, πεζῇ τε ὧδε ἑκάστοτε λέγων καὶ μετὰ μέτρων. ΑΕ Plato videtur πεζῇ ad pedestrem ver- suum incessum, μετὰ μέτρων ad orationem nume- ris vinctam rettulisse. Fertur etiam fragmentum soluta oratione compositum quod Simplicius ver- sibus interjectum , tanquam ipsius Parmenidis, se repperisse testatur, Sed illud tanquam a Simplicio additum probat dubitasse eum de loci istius auctore. Vide quz dixi ad primum fragmentorum incerto- rum. Preterea unum modo Parmenidis librum sive unum poema exstitisse a multis testibus pro- ditum est (32). Carmen de natura (Περὶ φύσεως) inscripsit (33), non tam rerum ortarum multitudinem et varieta- tem hac appellatione designandam ratus, (licet eam quoque attigerit, quam naturam zeternam atque ab omni concretione liberam intuitus, quam entis nomine vocavit (34). Duplex autem poematis argumentum est, de veritate ac de opinionibus seu visis, unde antiqui in duas partes diviserunt et proprio utramque nomine appellarunt, alteram τὰ πρὸς ἀλήθειαν sive περὶ τοῦ νοητοῦ, alteram τὰ πρὸς δόξαν sive περὶ τοῦ αἰσθητοῦ inscriben- tes (95). Falso autem nonnulli horum titulorum et argumenti diversitate decepti putarunt Parme- nidem duos scripsisse libros inter se dissimiles (36). (30) In eamdem sententiam Eudocia p. 149 ed. Villois. (31) Plato Sophist. p. 237, A. (32) Diogenes Laertius Promm. 16 : Kai oi μὲν αὐτῶν [τῶν φιλοσόφων] κατέλιπον ὑπομνήματα, οἱ δ᾽ ὅλως οὐ συν- ἔγραψαν. . . .. . oi δὲ ἀνὰ ἕν συγγράψαντες Μέλισσος, ἸΠαρμενίδης, ᾿Αναξαγόρας, πολλὰ δὲ Ζήνων, πλείω Ξενοφάνης χτλ. Plato Parmen. p. 128, A, C : Σὺ μὲν γὰρ ἐν τοῖς ποιή- μᾶσιν ἕν φὴς εἶναι τὸ πᾶν, similiter ac Theophrastus apud Laertiura VIII, 55 : Καὶ γὰρ ἐχεῖνον [τὸν Παρμενίδην] ἐν ἔπεσι τὸν περὶ φύσεως λόγον ἐξενεγχεῖν. Clemens Alexandrinus Strom. V. p. 552, C : Παρμενίδης ἐν τῷ αὐτοῦ ποιήματι. Simplicius Phys. f. 31, a : Aux τὴν σπάνιν τοῦ Παρμενιδείον συγγράμματος. Ceeterum ποιήματα et ἔπη apud Platonem et Theoplirastum de uno carmine accipiuntur. (33) Theophrastus apud Laertium VIII, 55; Sextus Em- piricus adv. Math. VII, 1t1. Sed Porphyrius Antr. nymph. C. 22 φυσιχὸν vocat; Suidas et Eudocia p. 361 φυσιολογίαν eodem sensu. (34) Similiter Melissi liber de natura sive ente (περὶ φύ- σιος ἣ περὶ ἐόντος) inseriptus erat teste Simplicio de Coelo II, f. 128, a. (35) ProcInsin Parm. T. V, p. 310 sq. : Καὶ αὐτὸς Παρμε- νίδης τὰ μὲν πρὸς ἀλήθειαν ἔγραψε, τὰ δὲ πρὸς δόξαν. JO. Philoponus Phys. I. lit. A, p. 9; lit. C, p. 11 ed. Ῥτγίποδν. Simplicius Phys. 1. f. 7, b. (36) Sic recentiores. Jo. Camotius iu. '"Flieophrasti Met. DE PARMENIDE. Verum uno eodemque libro philosophum utram- que poematis partem complexum esse ex ejus reli- quiis patet, Earum partium priore de ente et veri- tate, posteriore de rebus fluxissive de mundi ortu et natura agit, unde a Plutarcho Κοσμογονία voca- tur (37). In eadem parte de diis quoque videtur disputasse poetarumque de divina progenie fabulas et commenta narrasse atque explicuisse, ita ut deorum vim ac numen non tolleret, sed ad physi- cas rationes revocaret (38). Parmenidis ratio ac disciplina quam nobilis atque illustris apud antiquos fuerit, multa exstant documenta. Etenim hujus dicendi genus imitatus est Empedocles (39), hujus dogmata Zeno magna disputandi subtilitate contra adversarios defendit (40); hunc porro cum Zenone ut sua ztate claros iuemoravit Democritus (4 1), hunc etiam cum cseteris Eleaticis frequenter disputationum suarum materiam sophiste sumserunt; hunc denique Me- garici admirati sunt, quorum princeps Euclides Parmenidis dialecticam cum morali Socratis di- sciplina copulare instituit (42). Lmprimis vero Parmenidis philosophiam illustravit Plato pre- claro illo dialogo quo ejus laudem ab hominum oblivione vindicavit. Quid? quod cum reliqui omnes philosophi , tum Neoplatonici hunc dialo- gum lectitarunt, quamquam eorum culpa accidit, ut Platonica cum Parmenideis permiscerentur. Accurate Parmenidis scita exploravit ac sepe cum aliorum decretis contendit Aristoteles, quem ta- men peculiari commentatione illius doctrinam refutasse falso nonnulli dixerunt (43). f. 44, b : Παρμενίδης γράψας δύο βιδλία, ἕν κατὰ τὴν χοινὴν δόξαν, ἕτερον δὲ χατὰ τὴν ἀλήθειαν. Cf. Bessarion adv. Ca- lumn. Platon. II, 11. f. 31, b. Lescaloperius ad Cicer. de Nat. deor. I p. 45. (37) Plutarch. Amator. p. 756, F. (58) Plato Symp. p. 195, C : Τὰ δὲ παλαιὰ πράγματα περὶ θεοὺς, ἃ Ἡσίοδος xxi Παρμενίδης λέγουσιν. Macrobius in Somn. Scip. 1 cap. 2 extr. : « Pythagoras ipse atque Empedocles, Parmenides quoque et Heraclitus de Diis fa- bulati sunt. » Menander de Euncom. I, c. V p. 39, ὕμνους φυσιολογιχοὺς ei tribuit, addens : Χρῶνται δὲ τοιούτῳ τρόπῳ Παρμενίδης τε x«i ᾿Εμπεδοχλῆς ἀχριδῶς " χέχρηται δὲ καὶ ὅ Πλάτων ἐν τῷ Φαίδρῳ. ... Παρμενίδης μὲν οὖν xai Ἐμπε- δοχλῆς ἐξηγοῦνται, Πλάτων δ᾽ ἐν βραχυτάτοις ἀνυμνεῖ. ... xai οἱ ποιηταί, ὧν ἐπεμνήσθημεν, πραγματείας ὅλας χαθέ- θεντο. (39) Diogenes lib. VIII, 55. (40) Plato Parm. p. 128, C. (41) Diog. Laert. IX, 42. (42) Id. II, 106-107. Cf.Cic. Ac. IV, 42. (43) Jo. Philoponus Phys. Lit. B. pag. 9 : Φασὶ δὲ γεγρά- φθαι αὐτῷ ἰδία βιθλίον πρὸς τὴν Παρμενίδου δόξαν, ὃ νῦν ai- νίττεται διὰ τοῦ εἰπεῖν, xxi εἴ τινες ἄλλοι ἕτεροι (leg. ἴδιοι) non intellecto Aristotelis loco in Phys., T, 3 pag. 255. E. : Καὶ πρὸς Παρμενίδην δὲ ὁ αὐτὸς τρύπος τῶν λόγων, καὶ εἴ τινες ἄλλοι ἴδιοί εἰσιν. heus o DE PARMENIDE. Xenocratis liber singularis citatur (44) Περὶ τῶν Παρμενίδου α΄. Theophrastus quoque et Eudemus Rhodius multam operam in cognoscenda Parme- nidis ratione posuisse reperiuntur. Horum igitur virorum studiis qui haud raro Parmenidis effata laudant versusque proferunt factum est ut postea quoque tanti philosophi fama vigeret. Nam et Ci- cero (45) ejus versuum mentionem facit, et Plu- tarchum (46) ejus poema legendo contrivisse ap- paret. Idem dicendum de Sexto Ernpirico, Galeno, Clemente Alexandrino, Ceelio Aureliano, qui satis multos ejus versiculos attulerunt. Jam etsi inferior :las superiorum philosophorum scripta neglexit, adeo ut Platonici et Aristotelei plerique in judi- candis ejus placitis non ipsum fontem adiisse, sed 113 rivulos consectati videantur (47) ; Proclus tamen quinto post Chr. n. seculo in interpretando Par- menide carmen ejus inspexit dictaque aliquot di- ligenter excerpsit. Sed precipua eura Simplicius (48) in excerpendis explicandisque Eleatici philo- sophi versibus versatus est, cui uni plus debet Parmenides quam czteris omnibus, Sunt autem carminis reliquie primarius fons e quo Parmeni- dis philosophia hauriri et explanari debeat. Qua- propter omissa omni de ejus decretis disputatione lectores ad ea qux ad ipsum carmen a nobis adno- tata sunt relegamus, In recensendo vertendoque Parmenide idem mihi proposui quod in Xenopha- nis memoria renovanda. Qua de re dictum est in praefatione ad Xenophanem, (44) A Diogene Laertio IV, 13. (45) Cicero Acad. Quiest. IV, 23. (46) Plutarchus adv. Colot. p. t114. (47) Porphyrius de antr. Nymph. c. 22 tangens Parme- nidis vs. 11 (vid. adnot.) haec ait : Τῶν δύο πυλῶν τούτων μεμνῆσθαι xai Παρμενίδην ἐν τῷ φυσιχῷ φασι. Unde patet eum Parmenidis poema non vidisse. Quare Simplicius in Arist. Phys. I, f. 25, a, sic de eo scribit : Πορφύριος δὲ. . . τὰ μὲν ἐκ τῶν Παρμενιδείων ἐπῶν, ὡς olpat , τὰ δὲ ἐκ τῶν PHiLOS. GD.EC. ᾿Αριστοτέλους xai ὧν ἄν τις πιθανῶς ἐχθέσθαι τὴν Παρμενίδου δόξαν βουλόμενος εἴποι, γράφει ταῦτα. (48) Simplicius Phys. f. 9, a, de Parmenide loquens, Ταῦτα μέν, inquit, διὰ τὴν πολλὴν ἄγνοιαν νῦν τῶν παλαιῶν συγγραμμάτων μηχύνειν ἀναγχάζομαι. Ibid. f. 31, ἃ : Ἡδέως ἄν τὰ περὶ τοῦ ἑνὸς ὄντος ἔπη τοῦ Παρμενίδου τοῖσδε τοῖς ὑπομνήμασι παραγράψαιμι, διά τε τὴν πίστιν τῶν ὑπ᾽ ἐμοῦ λεγομένων χαὶ διὰ τὴν σπάνιν τοῦ Παρμενιδείου συγγράμ.- ματος. IIAPMENIAOY EITEON AEIVANA. IIPOOIMION. v , , e 9» 23 ἈΝ [4 , [πποι ταί με φέρουτιν, ὅσον τ᾽ ἐπὶ θυμὸς ἱχάνοι, , 2 AE ERES e , » τέμ πον, ἐπεί μ᾽ ἐς ὁδὸν βῆσαν πολύφημον ἄγουται , ^ , ΕΣ Κ᾿ , 3^5 ἢ mM Δαίμονος ἣ κατὰ πάντ᾽ αὐτὴ φέρει εἰδότα φῶτα" ES. SD Tu τῇ φερόμην, τῇ γάρ με πολύφραστοι φέρον ἵπποι 6 ἅρμα τιταίνουσαι" χοῦραι δ᾽ ὁδὸν ἥγεμόνευον ὁ, 5l PARMENIDIS CARMINUM RELIQULE. PROOEMIUM. Equi quibus vehor, et qui quo animi impetus ferretur, me deduxerunt , postquam in celebrem me vexerunt viam Dex que ipsa per omnia ducit doctum virum, hac ferebar, namque hac me sollertes portabant equi currum agentes ; nymph:ze autem itineris erant duces V. τ. Parmenidei carminis exordium ἃ Sexto Empirico servatum est qui adv. Math. VII, 111 pag. 213 ed. Bekker. triginta primos versus inde a voce ἵπποι usque ad verba πίστις ἀληθής allegat, quibus uno tenore versus 53-58 (ἀλλὰ σὺ «759 — λείπεται) subjungit, omissis reliquis quos aliunde pelivimus. Ea est hujus exordii non modo suavi- tas ac venustas, sed eliam gravitas et majestas, ut haud facile inter ea quz «tatem tulerunt poeta- rum graecorum opera reperias carmen, quod cum hujus procmii prestantia possit componi, Fingit poeta primum se sublime elatum ad sapientiz sa- crarium in zthere situm Solis filiabus comitanti- bus atque iter monstrantibus curru evehi , deinde in perpetuz lucis via progressum atque ad dec templum delatum ex ejus ore et zternz veritatis precepta et de falsis mortalium opinionibusmonita accipere. Initio ἵπποι idem sonat quod ἅρμα xot ἵπποι. Sextus Empiricus doctius quam verius ἵππους interpretatur τὰς ἀλόγους τῆς ψυχῆς δρμάς τε xoi ὀρέξεις. Quie sequuntur in hunc ordinem redigen- da : míuxov με ἐφ᾽ ὅσον θυμὸς ἱχάνοι, quamquam concedimus non minus recte jungi ἐπὶ cum ὅσον quam, cum tx«vot. V. 2. ἐπεί μ᾽ ἐς 625v) Karstenius ἐπεὶ vertendum censuit siquidem, priores tres versus primam sen- tentiam esse suspicatus, Eamdem rationem tucri videtur Bekkerus puncto post εἰδότα φῶτα posito. At quum longe concinnior sit enuntiatio, si priores septem versus primam periodum esse velis, hanc alteram quoque rationem Karstenius, licet dubitanter, probavit. Ait enim tum locum in hunc modum sibi emendandum videri : , , [d 2 $23 4X M € , ἵπποι, ταὶ με φέρουσιν, ὅσον τ᾽ ἐπὶ θυμὸς ἱχανὴ JOE SC eL μπουσ᾽, ἐπεί p. ἐς 080v βῇῆσαν ... . . , 1 φερόμην X. T. À. ΠΡ 09] Scd liec emendatio neque necessaria est, et metro repugnat. Equidem nihil mutandum existimo, presertim quum nesciamus, sitne integram hoc initium an quzdam desiderentur. Pro βῇσαν men- dose libri nonnulli zzv, Stephanus in Poes, phil. p- 41 Y' ἦσαν. Denique 625» πολύφημον poeta appel- lat viam, quze ad sapientiam ducit, V. 3. Δαίμονος) De sapientiz et cognitionis dea quadam hic agi, cujus nomen reticetur, planum esse arbitror, Sextus τὸν φιλόσοφον λόγον sive φιλο- σοφίαν esse statuit, Proclus in Parm. T. IV p. 34 ed. Cousin. νύμφην ὑψιπύλην vocat. — ἣ χατὰ πάντ᾽ αὐτὴ φέρει) In codd. legitur vel 7, πάντα φέρει τῇ vel ἣ χατὰ πάντ᾽ ἀτηφέρει, atque ita edidit Stepha- nus in Poesi phil. Bekkerus vulgavit ἢ χατὰ πάντα τῇ φέρει. Sed quum hujusmodi scriptura tolerari nequeat, Beeckhius legendum esse conjecit πᾶν πάντη φέρει, Brandisius πάντα σαφῆ φέρει, Meinekius πάντ᾽ ἀσινῆ φ., Karstenius πάντ᾽ ἀδαΐ;, alii πάντ᾽ ἀϊδῇ, Hermannus denique ἣ χαὶ πάντ᾽ αὐτὴ φέρει hoc sensu : quce eadem quemvis sapientem virum ducit. Ego una littera inserta scribo ἢ χατὰ πάντ᾽ αὐτὴ φέρει. Nam Hermannianz explicationi, qua πάντ᾽ pro singulari accipitur, imprimis obstat Sexti auctoritas, qui χατὰ πάντα φέρει recte interpreta- tur ἐπὶ τὴν ἁπάντων δὲηγεῖ γνῶσιν. Quod reliquum est, εἰδότα φῶτα nominat virum qui quamvis supra vulgus sapiat, tamen nondum perfecta eruditione rcpletus sit. V. 4. πολύφραστοι ἵπποι) Hoc nomine soZertes potius quam multum celebratos et generosos equos Parmenides vocasse censendus est. Ambiguus enim vocis intellectus. non solum propter duplicem verbi φράζειν potestatem, sed etiam propter vim tam activam quam passivam adjectivorum verba- lium, qua in hoc ipso verbo fit, ut θεόφραστος non magis designet eum qui a deo dictus est quam qui deorum more loquitur vel divina praeditus elo- quentia est, Quocirca πολύφραστος cum Karste- nio idem hic valere puto quod πολυφραδής. Etenim equorum sollertia in eo cernitur quod poetam in veritatis viam deducunt. V. 5. χοῦραι δ᾽ δὲὸν ἡγεμόνευον) Exigua hic a CARMINUM RELIQULAE. Ἡλιάδες χοῦραι, προλιποῦσαι δώματα νυχτός, εἰς φάος, ὠσάμεναι χρατῶν ἄπο χερσὶ χαλύπτρας. Ἄλξων δ᾽ ἐν χνοιῆσιν ἵει σύριγγος ἀὐτὴν αἰθόμενος,, δοιοῖς γὰρ ἐπείγετο δινωτοῖσι 10 χύχλοις ἀμφοτέρωθεν, ὅτε σπερχοίατο πέμπειν. ἔνθα πύλαι νυχτός τε xai ἥματός εἰσι χελεύθων, καί σφας ὑπέρθυρον ἀμφὶς ἔχει xal λάϊνος οὐδός, αὐταὶ δ᾽ αἰθέρι κέχλεινται μεγάλοισι θυρέτροις" τῶν δὲ Δίχη πολύποινος ἔχει χληῖδας ἀμοιδούς. 15 Τὴν δὴ παρφάμεναι χοῦραι μαλαχοῖσι λόγοισι πεῖσαν ἐπιφραδέως, ὥς σφιν βαλανωτὸν ὀχῆα ἀπτερέως ὥσειε πυλέων ἄπο. ταὶ δὲ θυρέτρων nobis cum Karstenio versuum transpositio facta | est, Etenim vulgo post hune versum ponuntur verss, 8-10 : ἄξων δ᾽ ἐν χνοιῆς ---πέμπειν, tum ii quibus sextum et septimum locum dedimus ᾿Ἡλιάδες----χαλύπτρας, --α Verba δώματα νυχτός nihil significant nisi νύχτα; quippe e nocte in lucem Solis filie tendunt, Prastat autem εἰς φάος referre ad 625v ἡγεμόνευον quam ad προλιποῦσαι. V. 7. ὠσάμεναι χρατῶν ἄπο) Codd, χρατερῶν, alii χρατεραῖς. Heinrichius legit jussit χροτάφων, Kar- stenius χρατῶν, Imagini inchoat valde conveniens est hujus versus sententia. Flammea rejiciunt puellie, utpote e tenebris in lucem emersurz. V. 8. ἄξων δ᾽ ἐν χνοιῆσιν ἵει) Hic versus in libris ita mutilatus est : ἄξων δ᾽ ἐν χνοιῆσιν σύριγγος ἀῦτήν. Karstenius recte addidit (&t; czterorum conjectu- ras omittimus, V. 10. σπερχοίατο magis consentaneum est ad equos quam ad Heliades referre. V. τα. " Evüx πύλαι νυχτὸς) Hunc versum attin- git Porphyrius de Antr. Nymph. c. 22. Aditum ad deze fanum ita describit Parmenides, ut cceli plagam esse dicat in qua sitze sint lucis et noctis vie. Hunc locum non vulgo patentem, sed valvis septum esse ait, quas custodiat Justitia. Per has valvas aditus est ad dem, Sunt autem lucis et noctis viz nihil nisi veritatis et falsarum opinio- num raliones, quas dea Parmenidi traditura est, De reliquo πύλαι etsi pluraliter expressum, tamen ut apud Homerum pro una tantum porta accipi oportet. V. 13. αὐταὶ δ᾽ αἰθέρι χκέχλεινται) Intactam reli- querunt Karstenius et Bekkerus membranarum scripturam αἰθέριαι πλῆνται, quam ob formz inso- lentiam et loci naturam, non defuerunt qui mu- tato etiam sequenti vel antecedenti vocabulo in πλῆντο converti vellent, vel qui aliud verbum in ejus locum substituerent, Itaque Lobeckius ad Buttmanni Gramm. Gr. II p. 17 αἰθέρι πεπτέαται μεγάλοισι poetam scripsisse suspicatus est, Seidle- rus πλῆνται in πηχταί, Lachmannus in χλησταί 115 (Heliades nymphae , noctis domo relicta, ) ad lucem, velaminibus a capite remotis. Axis autem in modiolis ciebat fistulie stridorem fervens, (binis enim agitabatur tornatis rotis utrimque,) quotiescumque [majore impetu] vehere Mlic est porta noctis et lucis viarum , [testinarent. quam supra hypertlhyrum, infra limen lapideum continet ; ipsa autem iethere clauditur ingentibus valvis, quarum vindex Justitia tenet reciprocas claves. Hanc igitur nymphae blandis verbis precatae scite induxerunt, ut sibi vectem ferrea glande munitum confestim amoveret a foribus; illae aperto ostio correxit, Bergkius αἰθέριαι πλῆντ᾽ εὐχελάδοισι po- nendum esse conjectavit. Mihi Parmenides αἰθέοι χέχλεινται videtur exarasse, V. 14. Claves dicuntur ἀμοιθοί quod. alternis vicibus januam occludunt et recludunt, Ceterum initium. carminis, quo Parmenidis poema olim imitatus sum, hic apponere liceat : Sollertes quibus alta peto pro mentis amore In celebri currum postquam posuere jugales Tramite, diva potens ubi cunctas edocet artes Hos qui magnanimo celestia pectore quaerunt : Portabar grata Heliadum comitante caterva, Quie raptim noctis tenebrosa sede relicta Ac velaminibus placida de fronte remotis Ostendebat iler divine lucis ad oras. Stridebant axes quos ingens robur equorum Perpetuo nisu biga fervente movebat. Illic conspicitur noclis lucisque viarum Porta, super limen pulchrum quam splendet et infra. Jtheriis fundata locis occluditur ipsi Justitiae, claves valvarum qua tenet usque. Hanc igitur nymphae blanda tum voce precatae Eloquio induxere, sonora ut ferrea vincla Dejiceret portae : quae. postquam adaperta recessit , Immanem foribus passis reseravit hiatum, JEralis magna qui constant arte retrorsum Cardinibus versis, Subito rexere puellae Colestes manibus spatioso tramite currum. Tum dea mortali dextram porrexit el ore Terrigenam dulci sic est affata benigne : O puer aurigis quibus est zeterna juventa Nunc comitate, rotis nostras evectus ad arces, Caste puer, salve, neque enim male fida timentem Adduxit sors hoc ad iter sublime deorum, Sed veri intemeralus amor. Tu cuncta reconde Mente tua veri sincera invictaque verba Et quiecumque homines errantes somnia credunt. V. 17. Dubitatum est ab interpretibus, utrum ταὶ---ὠἀαναπτάμεναι ad πύλας an ad χούρας veferri satius esset, Ad πύλας rettulerunt Hcinrichius et 6. 116 PARMENIDIS , .* 5 ' , , , J Aou! ἀχανὲς ποίησαν ἀναπτάμεναι, πολυχάλχους yr As wc Ei IS UNUS MEER : ἄξονας ἐν σύριγξιν ἀυοιδαϑδὸν εἱλίξασαι 30 γόμφοις xxl περόνησιν ἀρηρότας" ἣ ῥα δι᾽ αὐτῶν SEV Ry ᾿ - : ; ἰθὺς ἔχον κοῦραι xxv ἀμαξιτὸν ἅρμα xa ἵππους. 2 Wet es NI X qu UD Kat με θεὰ πρόφρων ὑπεδέξατο, χεῖρα δὲ χειρὶ ^ * M en €^ , , v. δεξιτερὴν ἕλεν, ὧδε δ᾽ ἔπος φάτο χαί με προσηύδα" τῶ IIT ; E Ὁ xoüp', ἀθανάτοισι συνάορος ἡνιόχοισιν, ; ; ; ; 2 95 ἵπποις ταί σε φέρουσιν ἵχάνων fuézspov δῶ, e yc * - v / γαῖρ᾽ ἐπεὶ οὔτι σε μοῖρα xax; προὔπεμπε νέεσϑαι Me UL UCET SUE TI NM τήνδ᾽ 650v [ἡ γὰρ ἀπ’ ἀνθρώπων ἐχτὸς πάτου ἐστίν), x ; ; ; ἀλλὰ θέμις τε δίχη τε. Χρεὼ δέ σε πάντα πυθέσθαι, vastum valvarum hiatum fecerunt , τογαΐος in fistulis cardines retrorsum convertentes nexos clavis et fibulis; qua ratione per eam cito rexerunt nymplie lato tramile currum et equos. Ac dea me propilia excepit , dextraque dextram prehendit, atque his me verbis affata est : O puer, divinis comitate aurigis, equis qui te vehunt ad nostram domum adveniens, salve, siquidem non mala te fors induxit ad ingrediendam hanc viam (nam longe a trita mortalium semita distat) , sed justitize veritatisque amor. Oportet autem omnia te scire, Karstenius, ad χούρας Füllebornius. Brandisius denique ad pronomen ταὶ intelligit Δίχην cum suis et ἀναπτάμεναι in ἀναπταμένως converti vult. Hein- richius interpretatur porte fecerunt ingentem ja- nuarum hiatum, cui explicationi Karstenius addit ἀναπτάμεναι convenire cum πύλαι, pro quo pro- prie dici oportuerit ἀναπταμένων, quoniam non porta revolvatur, sed fores pandantur, esse autem hanc hypallagen, qua verbum passivum accipiat vim medii, Displicet hoc additamentum. Ac pri- mur quidem non requiritur ἀναπταμένων, quum in poetarum sermone tolerabilis sit hujusmodi jun- ctura : porta patescens valvarum fecit hiatum.'Tum ἀναπτάμεναι non est passivum, sed medium. Quz quum ita sint, ferenda videretur Heinrichii inter- pretatio, nisi potior esset Fülleborniana, quam Buttmannus Gramm, Gr. tom. 1 p. »11 ample- ctitur. Nam. Brandisium hic nihil vidisse, non est quod uberius doceam. E pluribus Grecorum scriptorum locis apparet confudisse veteres inter- dum verba πεταννύναι et πέτεσθαι, cujus rei memo- rabile est exemplum illud χεῖρας ἄναπτάς quod Zenodotus Iliad. lib. I, 351 pro χεΐρας ὀρεγνύς le- gebat. Atque ut proprie non dicitur grzece ἣ θύρα ἀναπέτεται, sed ἀναπετάννυται: ita Zenodotez apud Homerum scripture memor nemo negabit posse formas quasdam verbi πέτεσθαι eo modo ad πεταν- vóvat transferri, ut transitivam potestatem acci- piant. Hujusmodi autem locis quibus illud proba- biliter ostendi. posset, recte Buttmannus versum Parmenideum quem enarramus adnumerandum putavit. Itaque χοῦραι ἀναπτάμεναι hic sunt puelle quce aperuerunt, Quumque altera dilucidandi ratio tolerabilis sit, hac tamen nihil simplicius cogitari posse omnes concedent. Neque vero πέτεσθαι solum ita usurpatur, ut nonnullz ejus formz in notionem verbi πεταννύναι transeant, sed quasi talione qua- dam verbum πεταννύναι alterius verbi vices gerere, aut ita dici videtur, ut ab illo non longe absit. ''estis fortasse Democritus in cnjus fragmentis libri de Agricultura pag. 254 mostre editionis hwc leguntur verba : τοῦ δὲ οἴκου 6 μελισσὼν ἐγγὺς ἔστω, * xai ὅταν ἐχπετάσωσιν (ai μέλισσαι) ἀνοιγμέναις ταῖς θυρίσιν, ὑποθυμία x. τ. A. Si Cassianus Bassus hic nihil aliud quam formas ionicas in communes mutavit, loco Democriteo id quod volumus de- monstratur. V. 20. In codd. legitur Ζ δα, quod Herman- nus non injuria in E δα mutari jussit, V. 22. Θεὰ hoc loco eadem vocatur que supra δαίμων a poeta dicta erat. Quare mirabilis est Ritteri error qui in Hist. phil. vol. I p. 465 hanc deam quz advenientem alloquitur non Sapientiam, sed Justitiam esse censet, Etenim attente hos ver- sus legenti patet Justitiam esse templi custodem et janitricem longeque diversam a dea cujus fano praeposita sit, Neque dubium quin Parmenides significare voluerit, nisi justitia duce ad veram sapientiam non perveniri, V. 24. Pro ἀθανάτοισι συνάορος quod in mem- branis exstat, Brandisius edidit ἀθανάτῃσι συνήορος, non male, sed prater necessitatem. Brandisii emen- dationem recepit Bekkerus. Post ἡνιόχοισιν virgu- lam posui cum Scaligero in libro manuscripto Lugdunobatavo et Simone Karstenio. Contra Fa- bricius et. Bekkerus non distinguentes post hane vocem ἵπποις eliam ad superiora pertinere cen- sent, Preterea Bekkerus Hermanni conjecturam pro ἵπποις ταί rescribentis ἵπποις θ᾽ αἵ verbis Par- menideis inseruit. At hic conjecturis locum non esse arbitramur. V. 38. Verba ἀλλὰ θέμις τε δίκη τε non ita acci - pio, quasi deze commemorentur, id quod haud commode fieri potest, quum in versibus pregres- sis una. Δίχη delubri custos nominata sit, sed ut poeta justitia veritatisque amorem in causa esse dicat, cur gradus fiat ad. philosophiam. Quapro- pter etiam in. translatione latina amoris vocabu- lum adjeci. Collocatio verborum χρεὼ δέ σε displi- cuit Meinekio qui Bekkero teste scribi malebat σὲ $i χρεὼ, quo modo a Parmenide scriptum esse a verisimilitudine non abhorret. Ceterum quinque versus inde a verbis χρεὼ δέ σε usque ad πάντα πε- ρῶντα laudat Simplicius de Ccelo f. 138, a. ed. PT CARMINUM RELIQULE. * ἡ δ΄ ἡμὲν ἀληθείης εὐπειθέος ἀτρεχὲς ἡτορ, 80 ἠδὲ βροτῶν δόξας, ταῖς οὐχ ἔνι πίστις ἀληθής. Ἀλλ᾽ ἔμπης καὶ ταῦτα μαθήσεαι ὡς τὰ δοχοῦντα χρὴ δοχίμως γνῶναι διὰ παντὸς πάντα περῶντα. Τὰ πρὸς ἀλήθειαν. Εἰ δ᾽ ἀγ᾽, ἐγὼν ἐρέω, κόμισαι δὲ σὺ μῦθον ἀκούσας αἵπερ δδοὶ μοῦναι διζήσιός εἰσι νοῆσαι" LH n H »* NK 35 ἣ μέν, ὅπως ἔστιν τε xol ὡς οὐχ ἔστι μὴ εἶναι, 117 et. veritatis facile persuadentis mentem sinceram , et mortalium opiniones, in quibus non est vera fides, Verumtamen et hoc disces , quomodo in opinione sita probe te pernoscere oporteat omnia penitus pervestigantem. De veritate. Age vero, ego dicam, tu dicta accipito audiens , quae sole sint quierendi viae ad cognoscendum proposita : altera, esse ens, non esse non ens, Ald., qui precipua fuit ratio, cur transposilis versibus 53-58 ἀλλὰ σὺ τῆσδ᾽ ἀφ᾽ ὁδοὺῦ---λείπεται, quos Sextus Empiricus primis triginta versibus parum apte subjungit illos hoc loco interponendos cum Karstenio putaverimus, Praeterea versus 28-30 (χρεὼ δέ σε---ἀληθής) citantur a. Diogene Laertio lib. IX, 22, denique versus 29 et 3o afferuntur a Plutarcho adv. Colot. pag. 1114, vol. X p. 585 ed, Reisk.; Clemente Alexandrino Strom. V p. 576 et Proclo Comm. in Platonis Timeum II p. 105 ed. Cous. V. 29. Pro ἠμὲν---οὐδὲ Proclus τὸ μὲν--ὐδὲ, Cle- mens ἣ μὲν---ἡ δὲ, In medio versu εὐπειθέος unice probandum cujus loco Proclus εὐφεγγέος habet, Simplicius autem in Scholl. Arist. p. 509 ed. Brand, εὐχύχλεος przebet, quod ne grecum quidem est. Graci enim non εὐχύχλης, sed εὔχυχλος dicunt, Male etiam apud Aldum idem Simplicius χυχλικῆς exhibet. Sequens vocabulum apud Plutarchum et Diogenem est ἀτρεχές, sed apud Clementem, Pro- clum et Simplicium ἀτρεμές, cui respondet Aldina lectio ἄφοδον. Diogenis et Plutarchi scripturam quz antiquior videtur alteri pretulimus. V. 3o. βροτῶν δάξας ταῖς οὐχ ἔνι) ΑἸ δόξαις vel δόξαι, nonnulli τῆς, Diogenes τῶν οὐχ ἔτι, Proclus ταῖς οὐχ ἔτι. Hunc vel alium. Parmenidis versum, quo mortalium opiniones perstringuntur, respexit Timon Phliasius apud. Diogenem lib. IX, 23 ita canens : Παρμενίδου τε βίην μεγαλόφρονα τὴν πολύδοξον, ὅς δ᾽ ἐπὶ φαντασίας ἀπάτης ἀνενείχατο νώσεις i. e. ὃς τὰς νοήσεις εἰς ἀπατηλὰς φαντασίας ἀνήνεγχε, qui animi sensuumque notiones ad vanas species revocavit, p V. 31. ἀλλ᾽ ἔμπης x. τ. À.) Versus trigesimus primus et secundus in Simplicii codice Taurinensi sic exarantur : E] ,, ^ — , [4 Δα — ἀλλ᾽ ἔμπις xa ταῦτα μαθήσεται ὡς τὰ δοχοῦντα χρὴν δοχίμως εἶναι διὰ παντὸς πάντα περῶντα. In cod, Oxoniensi alter versus in hunc modum depravatus est : δοχίμους---πάντα περ ὄντα. Peyro- nus membrana Taurinensis lectionem sie corrigit : € —À————S FT ta ; E ἀλλ᾽ ἔμπης xat ταῦτα μαθήσεαι ὡς τὰ δοχοῦντα Hi , ^ , ^ χρὴ δοχίμως ἰέναι διὰ παντὸς πάντα περῶντα hoc sensu : attamen A«c disces, qua ratione opor- tet te semper probate ire sensibilia quceque [τὰ &o- χοῦντα πάντα) pertranseuntem. Servavimus ipsa Peyroni verba quz cum ejus emendatione verbo- rum grecorum probantur Brandisio , mihi neuti- quam arrident, Karstenius Merbece interpreta- tionem secutus, in qua legitur : quibus ποτὶ est vere ides, sed deceptio; et heec. discite quomodo quce videntur oportebit probata esse per omne omnia terminantia, et. Aldinam Simplicii editionem, in qua reperitur : οὐχ ἔστι πίστις ἀληθής, ἀλλ᾽ ἀπάθη. Καὶ ταῦτα μάθετε πῶς τὰ δοχοῦντα δεῖ δοκιμάζειν εἶ- vat, διὰ παντὸς πάντα δοίζοντα, Parmenidis manum sic restitui voluit, ut poneret : ἀλλ᾽ ἀπατή " xai ταῦτα μαθήσεαι ὥς τε δοχοῦντα Χρὴ δοχίμως ἰέναι διὰ παντὸς πάντα περῶντα, quod ita convertit : 7. quibus non est vera fides sed fallacia; et heec nosces quomodo existimantem te oporteat clare perdiscere omnia pervestigantem. Quum Moerbece exigua sit auctoritas, non dubitavi in scriptura codicis Taurinensis a Peyrono emendata acquiescere, ita tamen, ut in altero versu pro ἰέναι rescriberem γνῶναι, quo omnis difficultas tollitur. V. 33. Qui sequuntur octo versus inde a verbis εἰ δ᾽ dy usque ad οὔτε φράσαις laudantur a Proclo ad Platonis Timzeum l1. l. qui post versus 29 et 3o, interposito xal πάλιν, eos subjicit, Ex his ultimi sex (ἢ μὲν ὅπως---φράσαις) allegantur etiam a Sim- plicio ad Phys. 1 f, 25, a. Caeterum εἰ δ᾽ à, ἐγών e Karstenii conjectura est pro vulgato ἄγε τῶν, V. 34. αἵπερ δδοὶ μοῦναι διζήσιος. Recepi certam Brandisii emendationem μοῦναι pro. eo quod apud Proclum invenitur μοῦσαι, — De structura ὅδοί ---εῖσι νοῆσαι conf, Bernhardy Syntax. ling. grec. pag. 36r. V. 35. ὅπως hocloeo reddendum accusativo cum infinitivo ut apud Sophoclem OEd. R. v. 548 : τοῦτ᾽ αὐτὸ μή tot qot, ὅπως ox εἶ κακός. Cf. Hein- dorf. ad Plat, Euthyd. 296, E. Sequentia paulo brevius enuntiantur a philosopho, sed ad integri- tatem sententie niliil desideratur preter τὸ εἶναι 118 PARMENIDIS Πειθοῦς ἐστι χέλευθος , ἀληθείη γὰρ ὀπηδεῖ - ἢ δ᾽, ὡς οὐκ ἔστιν τε xol ὡς χρεών ἐστι μὴ εἶναι, τὴν δή τοι t φράζω παναπειθέα E ἔμμεν ἀταρπόν' οὔτε γὰρ ἂν γνοίης τὸ € UE ἐόν, (e γὰρ ἐφικτόν ) 40 οὔτε φράσαις. Τὸ γὰρ αὐτὸ νοεῖν ἐστίν τε xoi εἶναι. x - . ὙΠ ξυνὸν δέ μοί ἐστιν, ὅππόθεν ἄρξωμαι, τόθι γὰρ πάλιν ἵξομαι αὖθις. * * * Χρὴ τὸ λέγειν τε νοεῖν τ᾽ ἐὸν ἔμμεναι, ἔστι γὰρ εἶναι, δὲ M ὃχ cl s ζ σ᾽ ἐγὼ φράζεσθ » ze μηδὲν δ᾽ οὐχ εἶναι" τά σ᾽ ἐγὼ φράζεσθαι ἄνωγα Suade via est; veritas enim comitatur; allera , non esse ens ac necessario esse non ens, hanc vero tibi aio plane incredibilem esse viam : nam non ens nec animo percipias , quum assequi non liceat, hec verbis enunties. Idem est enim cogitare et esse. * * * mea autem nihil interest , unde ordiar ; namque rursus illuc revertar. * * * Oportel dicere et cogitare esse ens, namque est ens, | nihil vero non ens; quod te animo perpendere jubeo. vel τὸ àv post ἔστιν. Sensus enim. est : ὅτι ἔστι τὸ εἶναι χαὶ ὅτι οὐκ ἔστι τὸ μὴ εἶναι. V. 35.37. Pro ἣ μὲν---ἢ δὲ apud Simplicium legitur 7j4iv—72£, sed recte se habet ἡ μὲν quod pertinet ad δδοί.----χέλευθος ut v. 38 ἀταρπός et v. 74 ὁδός, significatione admodum usitata pro via et ratione vel disputatione usurpatur. — οὐχ ἔστιν τε xat) Proclus γε καί. V. 38. παναπειθέα ἔμμεν) Simplicius παναπευθέα ; ἐμυεναι. V. 39. ἐφικτόν) Ita Proclus; apud Simplicium reperitur ἄνυστόν. Parmenidis verba respicit Plato Soph. p. 2338, C : Συννοεῖς οὖν ὡς οὔτε φθέγξασθαι δυνατὸν ὀρθῶς οὔτε εἰπεῖν οὔτε διανοηθῆναι τὸ μὴ ὃν αὐτὸ χαθ᾽ αὗτό, ἀλλ᾽ ἔστιν ἀδιανόητόν τε καὶ ἄῤῥητον xdi ἄφθεγχτον xal ἄλογον. d V. Ko. τὸ γὰρ αὐτὸ νοεῖν ἐστίν τε xat εἶναι) Haec verba afferuntur a Plotino Ennead. V, x, 8 p. 489 et Clemente Alex. Strom, VÍ p. 627, B. Sensum hunc esse patet : Quidquid cogitamus id sic com- paratum esse oportet, ut sit, neque enim id quod non sit aut. cogitatione assequi aut verbis com- prehendere licet, preterea quod est, id simul cogitationi pervium sit necesse est. Quodsi tollis ens, eodem tempore cogitatio necessario tollitur; si'cogitare statuis, esse quoque statui oportet. Idem igitur est cogitare et esse. Latius dictum Parmeni- deum patere vult Plotinus, affirmans Eleaten τὸ ὃν vocasse νοῦν atque ezzs intellexisse cogitantem na- turam, Àt hujusmodi explanatio cum philosophi nostri mente conciliari non potest. V. 41-42. ξυνὸν ---- αὖθις) Ambo versus petiti sunt ex Procli in Plat. Parmenid. Comm. T. IV p. 120 ed. Cousin, Proclum horum quoque verborum interpretem etsi ingeniosum, erroris tamen mani- festum nolim hic confutare, quum jam ab aliis rejecta sit ejus interpretatio, V. 43-51. Versum quadragesimum tertium et sequentis initium usque ad verba οὐχ εἶναι allegat Simplicius Phys. f. 19, a. Idem versus novem inde a quadragesimi tertii fine (ἔστι yàp εἶναι) usque ad quinquagesimum primum (ἐστι κέλευθος) profert ibid. f. 25, a, et versum. quinquagesi- mum. separatim citat f. 17 5 a. Simplicius argu- mentationis summam 1. c. f. 19, a, sic enuntiat : εἰ οὖν ὅπερ v τις ἢ νοήση ἢ εἴπη τὸ ὄν ἐστι, πάντων Εἷς ἔσται 6 λόγος ὃ τοῦ ὄντος. Quamobrem Heindor- fius ad Platon. Soph. p. 239, D, hunc locum sic emendari volebat : χρὴ τὸ λέγεις, τὸ νοεῖς τ᾿ ἐὸν ἔμμεναι" ἔστι γὰρ εἶναι, μὴ δ᾽ εἶν᾽ oüx ἔστιν: τά τέ σε φράζεσθαι ἄνωγα. Recte posuit ἐὸν pro ὃν quod 65 δριια Simplicium ; praterea metri causa addidit τε post τά, sed csetera non sunt emendanda. Aperte enim Parmenides hoc ait : oportet dicere et cogitare esse ens, quod Füllebornius sic expresserat : es ist not/ewendig , dass das Sagen und Denken das Seiende ist. Est enim dicere et cogitare, quidquid autem est, ne- cessarlo ens est; ergo dicere et cogitare ens est. Neque tamen id efficere studet philosophus, ut deleatur discrimen quod est inter esse et cogitare omnisque rerum discrepantia tollatur, sed nihil prorsus non esse, ens per omnia esse diffusum neque sine hoc dici cogitarive quidquam posse , affirmat. 44. Simplicius f. 19, a, pro οὐχ εἶναι legit οὐχ ἔστιν, non inepte, sed melius opponuntur τὸ εἶναι et τὸ οὐκ εἶναι, pro quo soluta oratio postulat τὸ μὴ εἶναι, Sententia igitur haec est : τὸ μὲν εἶναι ἔστι, τὸ δὲ μὴ εἶναι μηδέν ἐστιν. Qua de re ita Plato Parmen, p. 163, C : Τοῦτο τὸ μὴ ἔστι, λεγόμενον ἁπλῶς, σημαίνει ΠΑ οὐδαμῶς οὐδαμῇ ἔ ἔστιν οὐδέ πη με- τέχει οὐσίας τόγε μὴ ὄν. --- οὔτ᾽ ἄρα εἶναι δύναιτο ἂν τὸ μὴ ὃν οὔτε ἄλλως οὐδαμῶς οὐσίας μετέχειν. Cste- rum quum apud Simplicium nihil sit nisi τά σε φράζεσθαι ἄνωγα neque ad sensum satis apta videa- tur Heindorfii conjectura. supra memorata, me- trum restituimus scribendo τά σ᾽ ἐγὼ φράζεσθαι ἄνωγα, quam emendationem jam olim Bergkius CARMINUM 45 πρῶτ᾽ ἀφ᾽ ὁδοῦ ταύτης διζήσιος εἶργε νόημα" αὐτὰρ ἔπειτ᾽ ἀπὸ τῆς ἣν δὴ βροτοὶ εἰδότες οὐδὲν πλάζονται δίκρανοι" ἀμηγανίη γὰρ ἐν αὐτῶν στήθεσιν ἰθϑύνει πλαγκτὸν νόον" οἱ δὲ φορεῦνται χωφοὶ ὁμῶς τυφλοί τε, τεθηπότες, ἄκριτα φῦλα, 50 οἷς τὸ πέλειν τε xal οὐκ εἶναι ταὐτὸν νενόμισται x' ob ταὐτόν" πάντων δὲ παλίντροπός ἐστι κέλευθος. * * " Οὐ γὰρ μήποτε τοῦτο Dai εἶναι μὴ ἐόντα, b τῆσδ᾽ ἀτ᾽ ὁδοῦ διζήσιος εἶργε νόημα, ᾿ ἔθος πολύπειρον ὁδὸν κατὰ τήνδε βιάσθω RELIQUUE. Primum ab ista quaerendi via mentem avoca; deinde vero ab illa, qua a»ortales utique ignari errant ambigui ; haesitatio enim in eorum pectoribus huc illuc dirigit llucluantem mentem ; illi autem surdi ezecique , stupentes, dementia secla, quibus esse el non esse idem pulatur et non idem : horum omnium anceps el relrograda est via. 119 [feruntur * * * Non enim unquam hoc didiceris, esse quae non sunt, lu vero ab ista quaerendi via mentem avoca, neve te consuetudo in hac multiplicis scienlize via inducat, proposuerat in Commentatione de Empedoclis proasmio pag. 27. V. 45. πρῶτ᾽ ἀφ᾽ 6000 ταύτης) ]ta versum cor- rexit Bergkius 1. l. Simplicius legit : πρώτης γὰρ ἀφ᾽ ὁδοῦ ταύτης. Claudicanti metro succurrere stu- duerunt Füllebornius et Drandisius ejecto ταύ- τῆς, sed pronomen abesse nequit, Idcirco Kar- stenius scripsit πρῶτον τῇ σδ᾽ ἀφ᾽ ὁδοῦ, at Bergkiana emendatio prestat. V. 46. Parmenides ron esse reprobans simul iis adversatur qui esse et z0z esse contendunt. V. 47-48. Gixpavoc. biceps, a poeta ponitur pro co qui inter duas easque oppositas sententias hzeret. Dubium licet interpretari, — φορεῦνται edidi cum Karstenio pro φοροῦνται. V. 4g. κωφοὶ ὁμῶς τυφλοί τε dicuntur a Parme- nide qui non rationem ducem, sed sensuum com- menta sequuntur. Cf. v. 55. — ἄκριτος, rationis expers, qui judicio non. valet. Cf. Gatakerus ad Antonin. lib. ll $ 17. V. 5o. 'Tangit eorum decretum qui esse et ποσὶ esse statruentes utrumque diversum simul atque idem faciebant. Ubi enim ens non-enti opponitur, diversa statuuntur, ubi an:bo esse dicuntur, idem fieri in promptu est. Atque hoc quidem decretum eorum est, quibus esse videntur res caducce ac cito periturz, quarum modo ortum modo interi- tum cernimus, Quapropter postea v. 99 connectit γίγνεσθαί τε χαὶ ὄλλυσῦχι, εἶναί τε xai οὐχί. In eamdem sententiam Plato de Rep. V p. 479, C : Καὶ γὰρ ταῦτα ἐπαμφοτερίζειν, καὶ οὔτ᾽ εἶναι οὔτε μὴ εἶναι οὐδὲν αὐτῶν δυνατὸν παγίως νοῆσαι, οὔτ᾽ ἀμφότερα οὔτ᾽ οὐ- δέτερον. V. 52. Hunc versum ex iis quz apud Platonein Soph. p. 237, ^, tanquam Parmenidis verba so- luto metro leguntur, restituit Heindorfius. Ait autem Plato : Παρμενίδης δὲ 6 μέγας... .. . ἀρχό- μενός τε xai διὰ τέλους τοῦτο ἀπεμαρτύρατο, πεζῇ τε ὧδε ἑκάστοτε λέγων χαὶ μετὰ μέτρων" Οὐ γὰρ μήποτε τοῦτ᾽ οὐδαμῇ (φησιν) εἶναι μὴ ὄντα, ἀλλὰ σὺ τῆσδ᾽ d2' ὁδοῦ διζήσιος εἶργε νόημα. Idem Parmenidis effatum citatur a. Platone ibid. p. 258, D; et Aristotele Metaph. XIII, 2 p. 761 B. (p. 294 Br.). E Platone sumpsit Simplicius Phys. f. 29, a; 31, a; 53, b. Heindorfii conje- cturam probarunt Stallbaumius et Bekkerus, qui etiam in Aristotelem eam transtulit. Atqui pra- gressa Platonis verba πεζῇ τε xi μετὰ μέτρων for- tasse a versificandi negotio hic deterrere nos debent. Quamobrem Karstenius hoc dictum ut pedestri sermone compositum separatim posuit, Neque tamen ullum libri soluta oratione a Parme- nide scripti apud veteres vestigium est. Itaque Karstenius existimat Platonem sermones ab Elea- tice doctringe antistite habitos, quibus Socrates interfuerit, vocabulo πεζῇ significasse, presertim quum nepartes quidem Parmenidei carminis prosa oratione conscriptas fuisse credibile sit, Sed quod in sermonibus dicebat Parmenides, id etiam ver- sibus ab eo celebratum esse non dubitaverim, Quae quum ita sint, non credo quod ait Karste- nius, quamvis sequatur versus ἀλλὰ σὺ 763 ἀρ ὁδοῦ, tamen ea qua przcedant non esse Parmeni- dis verba, sed sententiam Parmenideam Platonicis verbis expressam. Utcumque se habet hzc res, dif- ficillimum videtur certi aliquid statuere, ideoque, licet dubitanter, Heindorfii conjecturam in textui recepimus. V. 53-58 init. ἀλλὰ σὺ z752 ---λείπεται allegan- tur a Sexto Empirico, ut supra adnotavimus. Ver- sum 53 citat Plato Soph. p. 2337, A, et 258, D. Simplicius Phys. f. 17, a; 152, b. Versus 54-56 uxé σ᾽ ἔθος---ἔλεγχον affert Diogenes Laert. 1X, 22. Porro versus 57—112 μόνος δ᾽ ἔτι αὖϑος---ἀπατη- λὸν ἀχούων omissis versibus 90-93 leguntur apud Simplicium Phys. f. 31, a, b. Item versus 57-70 μόνος δ᾽ ἔτι μῦθος ---“αλάσασα πέδησιν apud eumdem 1.1. f. 17, a, et versus 59-61 ibidem f. 7, a, De- nique versus 58 et 59 exstant apud Clementem Alex. Strom. V p. 603., A, a quo eos mutuatus est Eusebius Prep. Evang. XIII p. 680, C. V. 54. πολύπειρον non refero ad ἔθος, sed ad $26v. 120 : PARMENIDIS 55 νωμᾶν ἄσχοπον ὄμμα xat ἠχήεσσαν ἀχουὴν ^ -“ ^ - ^ , οἱ FN xai γλῶσσαν" χρῖναι δὲ λόγῳ πολύδηριν ἔλεγον δεν c ; , ,»» - RE ἐξ ἐμέθεν ῥηθέντα. Μόνος δ᾽ ἔτι μῦθος 65010 Bh Ξ € Y , ^» 3 Α , LS d λείπεται, ὡς ἔστιν: ταύτη δ᾽ ἐπὶ σήματ᾽ Eact λλ , |^» € E ἘΠ , , , 2 πολλὰ μάλ᾽ ὡς ἀγένητον ἐὸν xal ἀνώλεθρόν ἐστιν, 53) , ΤῊΣ δ, Β ES 60 οὖλον, μουνογενές τε χαὶ ἀτρεμὲς ἠδ᾽ ἀτέλεστον" x ES ες ME οὔ ποτ᾽ ἔην οὐδ᾽ ἔσται, ἐπεὶ νῦν ἔστιν ὁμοῦ πᾶν, ^ NE ; Ares SU ἕν ξυνεχές. Τίνα γὰρ γέννην διζήσεαι αὐτοῦ ; me κν orsny s 4-33 EC 2, πῆ πόθεν αὐξηθέν; οὔτ᾽ Ex ἡ ὄντος ἐάσω , » T - - b x 3^5 , φάσθαι σ᾽ οὐδὲ νοεῖν’ οὐ γὰρ φατὸν οὐδὲ νοητόν, Fi Ij * POM ox Y L - 65 ἔστιν ὅπως οὖχ ἔστι" τί δ᾽ ἄν μιν xat χρέος ὦρσεν ut moveas caecos oculos et obtusas aures et linzuam ; sed ratione judica litigiosam argumentalionem ἃ me propositam. Una autem argumentationis via relinquitur, ut sit ens; in qua indicia sunt multa, ingenitum illud esse et immortale, lotum, unigenumque et immobile el perenne; non fuit olim neque erit, quoniam nunc est simul omne , unuin continuum. Quem enim ortum ejus quaeres? unde et qua ratione auctum? ex non ente nec dicere te sinam , nec cogitare : nam nec dici nec cogilari potest , non esse ens. Qua autem necessitas illud excitasset V. 55. ἄσχοπος, proprie inconsideratus, teme- rarius, atque Eustathio interprete ad Il. XXIV, 157 6 μὴ τοῦ συμφέροντος προνοούμενος. Quum autem in rebus quas sola mentis acie perspicimus non liceat corporis uti oculis, qui tum nihil vident, quum- que temerarii hominis sit ea appelere quz scit consequi se non posse : commoda translatione a poeta ipsi oculi appellantur temerarii et inconsi- derati, si eo convertuntur, ubi cecutiunt, Itaque ἄσχοπον ὄμμα interpretatus sum czecos oculos, V. 56. πολύδηριν edidimus, quod legitur apud Diogenem, probante Menag. Observ. p. 401 ed. Meibom. Alii codd. apud eumdem scriptorem exhi- bent πολύδηνιν. In Sexti Empirici libris reperitur πολύπειρον, quod nuper Bekkerus recte repudiavit atque in ejus locum πολύδηριν substituit. In eodem versu apud Sextum nonnulle membrane xgive, alie xgivov habent. V. 57. μόνος δ᾽ ἔτι μῦθος ὁδοῖο λείπεται. Ultima sunt hec apud Sextum; que deinceps sequuntur a Simplicio servata sunt. Neque vero dubium, quin ista cum superioribus arcte connectenda sint, quoniam a Simplicio uno tenore ponuntur. Sexti codd. vitiose μόνος δέ τι (al. δέ τοι, cujus loco Fa- bricius dedit δέ γε) θυμὸς δδοῖο. V. 5g. Hunc versum exhibet Plutarchus adv, Colot. p. 1114, D (vol. X p. 584 Reisk.), item Eusebius Prep. Ev. 1 p. 25, C; Theodoretus 'Therap. Serm. IV p. 57 Sylb.; Philoponus ad Aristot, Phys. D. pag. 9; Simplicius de Coel. III. f. 138, a; Phys. f. 56, a, et initium versus ibid. f. 19, a. V. 6o. Attingunt hunc versum Àmmonius Herm, Περὶ ἑρμηνείας D. f. 7 ed. Ald.; Philoponus 1. c.; Proclus in Platonis Parmenidem Τὶ IV p. 62 ed, Cousin, Pro οὖλον nonnulli legunt μοῦνον, porro variant libri in voce ἀτέλεστον, pro qua alii habent ἀτέλευτον, alii ἀγένητον. Prellerus in Histor. phil, Graecorum, p. 92. conjecit ἀτάλαντον laudatis ver- sibus Empedocleis 3o et 51 ed. Sturz. [cf Emp. v. 8o ed. nostr.] ct inter Parmenideos 93 et 105, sed hac conjectura non est opus. Docet autem accurata hujus carminis pervestigatio ἀτέλεστον Parmenidi esse perenne vel ut Bessarion vertit, sine fine perenne. Neque enim ens licet ingenitum, immortale, totum atque immobile sit, tamen in- finitum est, siquidem necessitatis finibus circum- scriptum ejusque vinculis constrictum tenetur. Vide que diximus ad versum 88. V. 61. οὔ ποτ᾽ ἔην----νῦν ἔστι) οὔποτ᾽ ἔην recte edidit Karstenius pro vulgato οὐδέ ποτ᾽ ἦν, quod legitur apud Simplicium. Memorie lapsu Ammo- nius Herm. Περὶ ἑρμιηνείας D. f. 7 versum sic immu - tavit : οὗ γὰρ ἔην οὐδ᾽ ἔσται (φησὶ) ὁμοῦ πᾶν, ἔστι δὲ μοῦνον. Ammonium sequitur Philoponus ad Arist, Phys. B. p. 9. Tangit praterea hzc verba Proclus in Parm. Tom. IV p. 62 Cous. In eamdem sententiam Plato Tim. p. 37, E : Τότε ἦν τό τ᾽ ἔσται, χρόνου γεγονότα εἴδη, ἃ δὴ φέροντες λανθάνομεν ἐπὶ τὴν ἀΐδιου οὐσίαν οὐκ ὀρθῶς. Λέγομεν γὰρ δὴ ὡς ἦν ἔστι τε καὶ ἔσται, τῇ δὲ τὸ ἔστι μόνον χατὰ τὸν ἀληθῆ λόγον προσ- ἤχει, τὸ δὲ ἦν τό τ᾽ ἔσται περὶ τὴν ἐν χρόνῳ γένεσιν ἰοῦσαν πρέπει λέγεσθαι. Cf. Simplic. ad Arist, Phys. f. 17, a, Parmenidis verba respicit Plotinus Enn, VI, 4, 4 p. 648, A. V. 62. Versus 62-66 τίνα γὰρ γέννην---οφῦναι re- petit Simplicius ad Phys. f. 34, b. lidem versus usque ad 65 initium ἔστιν ὅπως οὐχ ἔστι ab eo po- nuntur Comm. ad Arist, libb. de Col, ap. Peyron. p. 56 seq., ubi, quemadmodum et alibi, γένναν scribitur pro γέννην et versus 64 in hunc modum corrumpitur : φάσθαι ἃ οὐδὲν νοεῖν, οὐδὲν γὰρ φατὸν οὐδὲ νοητόν. V. 65. Τί δ᾽ ἄν μιν xoi χρέος) Recte Simplicius f, 34, b, horum et sequentium verborum sensum sic declarat : τὴν δ᾽ αἰτίαν τοῦ δεῖν πάντως ἐξ ὄντος γίγνεσθαι τὸ γιγνόμενον θαυμαστῶς ὃ Παρμενίδης προσέθηκεν" ὅλως γάρ φησιν" εἰ Ex τοῦ μὴ ὄντος, τίς ἣ ἀποχλήρωσις τοῦ τότε γενέσθαι ὅτε ἐγένετο, ἀλλὰ μὴ πρότερον 7| ὕστερον: | a» cem dV P CARMINUM RELIQUIJE. 121 ὕστερον ἣ πρόσθεν; φύσις οὐ γὰρ ἐόντι xal ἀρχή. Οὕτως ἢ πάμπαν πελέμεν χρεών ἐστιν ἢ οὐχί. Οὐδέ ποτ᾽ ἐχ τοῦ ἐόντος ἐφήσει πίστεος ἰσχὺς ᾿ kJ ££. L4 L4 rv γίγνεσθαί τι παρ᾽ αὐτό. 'Γοὔνεχεν οὔτε γενέσθαι 70 οὔτ᾽ ὄλλυσθαι ἀνῆχε δίχη, χαλάσασα πέδησιν, ἀλλ᾽ ἔχει. Ἢ δὲ χρίσις περὶ τούτων ἐν τῷδ᾽ ἐστίν" Z y ? : e ὍΝ y κ , : δ : ὲ ἔστιν ἢ οὐχ ἔστιν. ΚΚέχριται δ᾽ οὖν, ὥσπερ ἀνάγχη, Th M € 2$... *$ , , M i 0j. ὶν μὲν ἐᾶν ἀνόητον, ἀνώνυμον, (οὐ γὰρ ἀληθής ἔστιν δὲός,) τὴν δ᾽ ὥστε πέλειν xad ἐτήτυμον εἶναι. 75 Πῶς δ᾽ ἂν ἔπειτα πέλοι τὸ ἐόν; πῶς δ᾽ ἄν χε γένοιτο; Εἴ γε γένοιτ᾽, οὐχ ἔστ᾽, οὐδ᾽ εἴ ποτε μέλλει ἔσεσθαι" EE ΎλῸΝ στν : ' τὼς γένεσις μὲν ἀπέσδεσται xat ἄπιστος ὄλεθρος. Οὐδὲ διαίρετόν ἐστιν, ἐπεὶ πᾶν ἐστιν δμοῖον, , t , Aer, ἐς j ; : οὐδέ τί πη μᾶλλον, τό xsv εἴργοι μιν ξυνέχεσθαι, postea aut ante? neque enim enti ortus et inilium est. Ergo aul esse omnino aut non esse necesse est. Neque unquam ex ente permittet fidei vis lieri quidquam praeter ens ipsum. Quapropter nec natum esse neque interire illud palitur justitia , remissis vinculis , sed cohibet. Judicium autem de his in hocce posilum : aut est aut non est. Jam vero decretum est, sicut necesse, alterum mittereincomprehensibile, nominis ex pers (non vera est enim ista via), ita ut alterum sit ac vere exstet. Qui igitur postea futurum sit ens? vel qui antea (ueri? Si fuit, non est, neque si quando futurum est : sic et orlus exstinctus est et incredibilis interitus. Neque dividuum est, siquidem omne sui simile est , neque usquam magis, quod prohiberet ipsum coharere , V. 66. Ὕστερον ἢ πρόσθεν: φύσις οὐ γὰρ ἐόντι χαὶ ἀρχή) Ita ipsi emendavimus versum qui apud Simplicium neglecto metro sic scribitur : ὕστερον ἢ πρόσϑεν τοῦ μηδενὸς ἀρξάμενον φῦναι. Videtur enim simpliciana scriptura nihil esse nisi explicatio eorum qui a Parmenide scripta erant. V. 67, Pro οὐχί ionice scripsit οὐχί hoc loco et versu 100 Karstenius, qu: mutatio et nobis pro- batur. V. 68. οὐδέ ποτ᾽ ix τοῦ ἐόντος) Ita jam correxe- rat Karstenius duce Brandisio qui legi volebat οὐδ᾽ ἔχ γε τοῦ ὄντος pro eo quod apud Simplicium repe- ritur οὐδ᾽ ἔχ γε 2 ὄντος vel μὴ ἐόντος. Hoc enim falsum esse sententiarum ordo evincit; neque huic emen- dationi repugnat Simplicius effatum Parmenideum sic interpretans Phys. f, 17, a : Ταῦτα δὴ περὶ τοῦ χυρίως ὄντος λέγων ἐναργῶς ἀποδείκνυσιν, ὅτι ἀγένη.-- τὸν τοῦτο τὸ ὄν - οὔτε γὰρ ἐξ ὄντος (γενέσθαι) .. ... οὐ γὰρ προῦπῆρχεν ἄλλο dw οὔτε ἐκ μὴ ὄντος,.. . . οὐ γὰρ ἔστι τὸ μὴ ὄν. Similiter f. 34, b : Παρμενίδης ὅτι ἀγένητον τὸ ὄντως ὃν ἔδειξεν Ex τοῦ μήτε Ex τοῦ ὄντος γίνεσθαι, μήτε ἐχ τοῦ μὴ ὄντος. Ceterum totum locum inde a versu 59 usque ad 70 Bessarion adv. Platonis Calumn. II, 11 f. 31, b, sic expressit : Ingenitum quando est, sit et immortale necesse, Unigenum, immotum, immensum, sine fine perenne, Quod nec erat nec erit, totum nunc esse fatendum esl, Unum, continuum, Nam quem ejus dixeris ortum ? Aul quo tandem? aut unde? nec ex non ente putandum Nec dici ore potest, nostra nec mente revolvi, — (est; Quod nihil est. Nam quid post ipsum fecit oriri Ant prius? Entis enim non sunt primordia primi. Nunquam ergo aut semper, de quo nunc dicimus, ens Ex nihiloque nihil fieri sententia perstat : [est ; Ergo ortus nullus nec erit post s:ecula finis. V. 71-72 ἢ δὲ χρίσις----ἔστιν) Hxc verba quz ser- vavit Simplicius f. 31, b, ab interpretibus prater Karstenium omissa sunt, Füllebornius ea non esse Parmenidis, sed inserta a Simplicio putavit; Bran- disius nulla eorum ratione habita inchoatam argu- mentationem abrupit interjectis versibus, quos cum Karstenio infra posuimus 90-93 (λεῦσσε δ᾽ '— συνιστάμενον). V. γ3. τὴν μὲν---τὴν δ᾽ ὥστε) i. e. τὴν μὲν δὲὸν ὡς οὐχ ἔστι, — τὴν δ᾽ ὡς ἔστι, in qua junctura τὴν μὲν ad posterius, τὴν δὲ ad prius menibrum refer- tur, cujus generis exempla aliquot citantur a Pe- tersenio Philos, Chrysipp. p. 72 et Prahmio in Annal, philol. ed. Jahn. XII, 3 p. 317. Preterea ἀνόητον aliis preeuntibus edidi pro vulgato ἀνό- νητον. V. 74. Karstenius hunc versum sic refingit : ἔστιν ὁδός, τὴν δ᾽ ὡς πελέναι, πανετήτυμον elvat, sed etsi ὥστε hocloco aliquid insolens habet, versum tamen mutare non audeo, V. 77. Hic versus exstat in Simplicii de Colo comment. ap. Peyron. p. 56; fol. 138, a ed. Ald. In Cod. Taur. recte legitur ἀπέσδεσται pro ἀπέσθηται, sed ibidem ἄπυστος falso scribitur pro ἄπιστος. Apud Aldum pro ἄπιστος ὄλεθρος reperitur δαχνηρ᾽ ἀπώλεια, V. γ8. Servatus est hic versus a Simplicio ad Aristot. Phys. fol. 19, a, ubi tamen scribitur xat ἀδιαίρετογ. Veram scripturam οὐδὲ διαιρετόν exhibet idem interpres fol. 31, a et b. Huc refer locum Plutarchi adv. Colot. p. 1114, qui Parmenideum ens ὅμοιον ἑαυτῷ nominat. V. 79. οὐδέ τι τῇ μᾶλλον---οὐδέ τι χειρότερον) Hzec vulgata est lectio, in qua quum verborum structura non commode cohzreat, Karstenius scribi voluit aut οὐδέ τι τῇ μᾶλλον --- τῇ δ᾽ αὖ χειρότερον aut quod prefert οὐδέ τι μᾶλλον ἐόν ---οὐδέ τι χειρότερον. Mihi τῇ mutandum videtur in πὴ; quo facto omnia recte se habent. Sic infra v. 104 seq. Ó u οὔτε τι μεῖζον " ; Y Mas eo cs aces οὔτε τι βαιότερον πελέναι χρεῶν ἐστι τῇ ἢ τῇ. 122 PARME 80 οὐδέ τι χειρότερον" πᾶν δὲ πλέον ἐστὶν ἐόντος " τῷ ξυνε eges πᾶν ἐστιν, ἐὸν γὰρ ἐόντι πελάζει. Αὐτὰρ ἀχίνητον μεγάλων ἐν πείορασι δεσμῶν ἐστὶν ἄναρχον, ἄπαυστον, ἐπεὶ γένεσις καὶ ὄλεθρος τῆλε μάλ᾽ ἐπλάγχθησαν, ἀπῶσε δὲ πίστις ἀληθής" 85 τωὐτόν τ᾽ ἐν τωὐτῷ τε μένον χαθ᾽ ἕωυτό τε χεῖται" οὕτως ἔμπεδον αὖθι μένει" χρατερὴ γὰρ ἀνάγκη πείρατος ἐν δεσμοῖσιν ἔχει τε χαὶ ἀμφὶς ἐέργει. Obvexev οὐχ ἀτελεύτητον τὸ ἐὸν θέμις εἶναι" iNIDIS neque minus, sed omne plenum est entis : ideo continuum est omne; nam ens cum ente convenit. Est vero immotum magnorum vinculorum terminis cinctum principii finisque expers, quoniam ortus et interitus procul admodum recesserunt, quos repulit veritatis fides ; alque idem codem statu manens ipsum per se consistit ; sic firmiter ibi conslitutum manet : dura enim necessilas terminorum vinculis cohibet circumque coercet. Quocirca infinitum esse eus non licel : V. 80. πᾶν δὲ πλέον) Simplicius πλέων. Parme- nideam sententiam alio transfert idem Aristotelis explanator de An. III f. 72, b. Ait autem : Ὥσπερ τοῖς νοητοῖς οὐδαμῇ φησιν ὃ Παρμενίδης τὸ μὴ ὃν ἐν-- JEDE οὕτω χαὶ 5 οὐσία τῆς ψυχῆς χαὶ $ χατὰ τὴν οὐσίαν ἱσταμένη ἐνέρ γειχ, πλήρης οὖσα ἑαυτῆς, τῷ xk ὄντι χώραν οὐ δίδωσι. ,91. Verba ἐὸν γὰρ ἐόντι πελάζει citantur a mo Enn. VI. lib. IV, c. 4 p. 648, A; Philo- pono ad Arist, Phys. B. p. get Proclo in Parmen. T. IV p. 62 et 120. Apud Proclum mendose legi- tur πελάξαι. V. 85. Versus 82-89 (Αὐτὰρ ἀκίνητον--παντὸς ἐδεῖτο) exstant. apud Simplicium ad Arist. Phys. f. 9, a, omisso versu 85 quem tangit Proclus in Parmen. Tom. IV p. 32 ed. Cous. Preterea ver- sus 82-84 (Αὐτὰρ --- ἐπλάγχθησαν) allegantur. ab codem Simplicio l. l. f. 17, a. et sequentes 85-89 (τωὐτόν ----ἐδεῖτο) f. 7. A. Eleaticorum argumenta- tionem, qua entis immobilitas demonstratur, sic concludit Alexander Aphrodisiensis ap. Simplic. ad Arist. Phys. f. 17, ἃ, b : Ἀχίνητον δειχνύουσι τὸ ὄν, διότι τὸ χινούμενον ἐξίστασθαι δοχεῖ τούτου ἐν ᾧ ἐστιν" εἰ οὖν καὶ τὸ ὃν χινοῖτο, ἐκσταίη ἂν τούτου ἐν ᾧ ἔστιν, ἐστὶν δὲ ἐν τῷ εἶναι- τὸ δὲ ἐξιστάμενον τοῦ εἶναι φθείρεται, ἄφθαρτον δὲ τὸ ὄν. Quum autem illa entis immobilitas ad statum formamque referatur, nihil est nisi immutabilis natura. V. 83. ἄναρχον, ἄπαυστον ) Simplicius f. 17 ἄναρ- Ν᾿ L4 e» xal ἄπαυστον. . 84, τῆλε μάλ᾽ ἐπλάγχθησαν emendavit Karste- nius pro vulgato «72€ μάλ᾽ &xÀ. quod ferri nequit. Ita procul en legerat Bessarion vertens: Jorge recedunt. Idem Scaligero placuisse Karstenius re- fert, V. 85. τωὐτόν τ In codd. reperitur ταὐτόν et £avzó pro quibus formis ionicas restituit Karste- nius, Cf. vers, 117 seqq. Idem pro τωῦτόν τ᾽ quod est apud Simplicium f. 31 edidit τωὐτὸν δ᾽, Recte se habet scriptura τε μένον quam Füllebornius et Brandisius perperam mutarunt in θέμενον, Parme- nides enim Plutarcho teste adv. Colot. p. 1114 τὸ ὃν dixerat ὅμοιον ἑχυτῷ χαὶ μόνιμον ἐν τῷ εἶναι, praterea ὅτι τῷ μὲν ὄντως ὄντι προσήχει διαμένειν ἐν τῷ εἶναι. Cf. Platon. Thezt. p. 180, E. Adde Plo- tin. Enn. V, 1, 8. et Procl, in Parmen. Tom. IV p. 32 ed. Cous. — καθ᾽ ἕωυτό τε χεῖται interpre- tati sumus /psur per se consistit, possis etiam ver- tere suis ponderibus libratum consistit, V. 86-89. Universe de hoc loco monemus, Par- menidis ens non esse infinitum, ut quod necessita- tis vinculis constrictum teneatur, sed finitum. S- quidem in hoc discrimen esse situm ait Aristoteles Metaph. I, 5 quo Parmenidis et Melissi doctrina sejungatur, quod alter unum secundum rationem, alter secundum materiam attigerit, ideoque ille finitum, hic infinitum esse decreverit, Verba grz- ca sunt : ΠΠαρυενίδης μὲν γὰρ £otxe τοῦ κατὰ τὸν Àó- yov ἑνὸς ἅπτεσθαι, Μέλισσος δὲ τοῦ χατὰ τὴν ὕλην" διὸ xal ὃ μὲν πεπερασμένον, ὃ δ᾽ pr 2 εἶναι αὐτό. Similiter Phys. I, » et ΠΠ|,6 δὲ ({Πυρμε- νίξης) τὸ ὅλον πεπεράνθαι μεσσόθεν hs Merito autem. Simplicius f. 7, a, b, nostro utitur loco, quo ostendat Parmenidi ens visum esse πεπερασμέ- vov, idque hoc syllogismo e poetz verbis collecto efficere studet : Ei γὰρ ὃν ἔστι xal οὐχὶ μὴ ὄν, dvev- δεές ἐστιν * ἀνενδεὲς δὲ τέλειον δὲ ὃν ἔχει τέλος, καὶ οὐχ ἔστιν ἀτελεύτητον" τέλος δὲ ἔχον ἀπὸ Ya SANE ὃν τέλειόν ἐστι, πέρας ἔχει καὶ ὅρον. V. 87. Dedimus e Karstenii conjectura ἔχει τε xai ἀμφὶς ἐέργει pro vulgato ἔχει τέ μιν vel ut est apud Simplic. f. 9 ἔχει τό μιν. Nam quum τε non pos- Sit ut xat precedere ea, ad qui pertinet, voca- bula, aut transposito opus est τε aut alia emenda- lione, τὸ autem scripture mendum esse appa- ret, V. 88. Recte Simplicius ἀτελεύτητον capit de eo quod est ἄπειρον, ἀτελές : quare οὐχ ἀτελεύτητον exponit τέλειον sive πεπερασμένον. Neque hoc repu- gnat versui 83, ubi ens appellatur ἄπαυστον pariter atque ἄναρχον, principii finisque expers. Nimirum ibi principium pro ortu, finem pro interitu dixit. Cf. supra ad vers. 60. Hinc satis patet errasse Karstenium qui qnum ἀτελεύτητον, ceterum , esse vellet Parmenidem hic οὐδὲ τελευτητὸν scripsisse suspicatus est, CARMINUM ἐστὶ γὰρ οὐχ ἐπιδευές, ἐὸν δέ χε παντὸς ἐδεῖτο, * * * 90 Λεῦσσε δ᾽ ὅλως ἀπεόντα νόῳ παρεόντα βεδαίως" οὗ γὰρ ἀποτμήξει τὸ ἐὸν τοῦ ἐόντος ἔχεσθαι, οὔτε σχιδνάμενον πάντη πάντως χατὰ χόσμον οὔτε συνιστάμενον. * * * RPM RAT ; Τωὐτὸν δ᾽ ἐστὶ νοεῖν τε xat οὕνεχέν ἐστι νόημα. RELIQULIE. 123 non enim indigens est; nam si esset , omnibus egeret. ΕΣ * * Sed absentia animo tamen ut presentia firme contemplare ; non enim ens ab ente, ne cohioreat, divellet animus, ita ut nequeomnino quoquoversus soluta compage dissipetur neque copuletur. * * * dem est cogitare alque illud cujus causa est cogilalio; V. 89. Simplicius f. 7, a, hunc versum sic exhi- bet: ἐστὶ γὰρ οὐχ ἐπιδευές, μὴ ἐὸν γὰρ ἂν πάντως ἐδεῖτο, sed fol. 9 et f. 31 extrema paulo aliter le- guntur. Etenim priore loco invenitur μὴ ἐὸν δ᾽ àv παντός, posteriore μὴ ὃν δ᾽ àv παντός. Quibus ver- bis metrum turbari manifestum est, Itaque Karste- nius pro ἂν ionice scripsit xe, claudicanti autem metro ita succurrere studuit, ut vel ἐπιδευές per synizesin trisyllabum faceret vel μὴ ἐὸν, cujus loco ponendum μὴ v, in unam syllabam contraheret., Sensum igitur hunc esse putat : non-ens, si foret, omni parte indigens esset, quippe essentia carens. At hoc loco ubi de ente agit poeta, mirabilis est subita non-entis mentio, neque bene singula co- hzrent. Quamobrem omisi μὴ ante iv, quo facto non solum metro consuluisse, sed etiam veram Parmenidis sententiam restituisse videor. Apparet enim hoc dicere Parmenidem : Ens non potest esse infinitum, neque enim finis ei deesse potest quod omnium est perfectissimum. Nimirum si quid ei deesset (ἐὸν δὲ ἐπιδευὲς), omnibus rebus egeret, id est, ipsum non esset vel non-ens esset. Vidithocjam olim Bessarion qui adv. Plat. Calumn. II, 11 f. 31, b; 32, a, versus 82-89 sic reddi- dit : Immotum validis injecta in finibus arcent Vincula principiique expers finisque futuri; Hinc etenim longe finisque ortusque recedunt : Vera fides heec est, nec hoc qui eredit aberrat. Est et idem per seque manens ens semper eodem, Immotum fixumque simul; vis magna necessi Implicat hoc circum, summo quoque fine coercet. Quodsi fine vacet, nequaquam dicimus esse : Si quid namque deest, opus est ens omne deesse. Concinunt etiam cum his Eleate verba apud Platonem Soph. p. 245, C : Καὶ μὴν ἐάν γε τὸ ὃν 2 1x M ΔῈ ἣν [4 L2 j4 6 , ἢ μὴ ὅλον, en s. «Ἔνθεὲς 50 OV £XUTOU ζυμΌαινει.. .-. xal xax τοῦτον δὴ τὸν λόγον ἑαυτοῦ στερόμενον oüx ὃν ἔσται τὸ ὄν. Postremo memoremus Simplicii argumentationem, qua poete dictis subnixus ens immotum esse conficit, Ait Aristetelis enarrator f. 7, a, b : Ὡς γὰρ τὸ μὴ ὃν ἐνδεὲς πάντων ἐστίν, οὕτω τὸ ὃν ἀνενδεὲς xal τέλειον" τὸ δὲ χινούμενον ἐνδεὲς ἐχείνου δι᾽ ὃ χινεῖται" τὸ ἄρα ὃν οὐ χινεῖται. V. 90-93. Post versum proxime superiorem Simplicius ad Phys. f, 3r, a, b, versus 94-112 (τωὐτὸν δ᾽ ἐστὶ ---ἀπατηλὸν ἀκούων) uno tenore sub- jungit. Interposui hic cum Karstenio quattuor versus sumtos ex Clemente Strom. V p. 555, D, quibus vix aptior alibi sedes eligi queat. Versum nonagesimum separatim citat Theodoretus Therap. Serm. I p. 13 Sylb. Λεῦσσε δ᾽ ὅμως x. 7. Δ verba dex sunt, quam loquentem sub procrnii finem induxit Parmenides, Hac igitur virum sapientiae cupidum hortatur, ut qu: de zterna, individua, immobili entis natura docentur, ea licet oculorum aciem fugiant, ut absentia videantur, tamen animo tanquam presentia contempléetur. Neque enim vulgi judicium probari oportere, quod alia 1nodo esse, modo non esse, alia nunc dissipari, nunc conflari putet, sed statui convenire, unum esse ens, continuum, individuum, per omnia diffusum, Clementis et Theodoreti interpretationes ad rein nihil pertinentes silentio przterimus. V. gr. Pro ἀποτμήξει quod. ego ad νόον rettuli, Brandisius conjiciebat Karstenius scribi volebat : o) γὰρ ἀποτμηξεῖται ἐὸν μετ᾽ ἐόντος ; VOR ἀποτμήξεις. ἔχεσθαι. V. 92. οὔτε σχιδνάμενον) Sententia est : ita ut ens neque omnino quoquoversus soluta compage dis- sipetur, neque copuletur. Opponuntur hec nón vulgo solum rerum ortum et interitum credenti, sed etiam philosophis qui corpora συγχρίνεσθαι et διαχρίνεσθαι tradebant. Talia Anaxagorz, Em- pedocli, Leucippo et Democrito placuerunt. Vid. Democr. fragm. pag. 386. — χατὰ χόσμον i. e. compositione, compage. Est enim antiquissimis Grecis χόσμος non tam ipse mundus vel rerum universitas, quam ornata etapta rerum compages. V. 94. Idem ait poeta esse cogitare atque illud cujus causa sit cogitatio. Sed id cujus causa cst cogitatio nihil aliud quam ezs est, quod e sequen- tibus intelligitur atque ex eo quod supra versi- 124 ἣν ὅς. ᾧ Ὁ δ΄, o E ΄ ΒΞ 95 οὗ γὰρ ἄνευ τοῦ ἐόντος, ἐν ᾧ πεφατισμένον ἐστίν, πα ᾿ - ὁδὲ Y y » εὑρήσεις τὸ νοεῖν" οὐδὲν γὰρ ἢ ἔστιν ἢ ἔσται ἄλλο παρὲκ τοῦ ἐόντος " ἐπεὶ τόγε μοῖρ᾽ ἐπέδησεν οἷον ἀκίνητόν τ᾿ ἔμεναι, τῷ πάντ᾽ ὄνομ᾽ ἐστίν, “ ^ Li , ^5 E] - ὅσσα βροτοὶ χατέθεντο πεποιθότες εἰναι ἀληθῆ L ; ᾿ II 3.597 7. 100 γίγνεσθαί τε xal ὄλλυσθαι, εἰναί τε καὶ οὐχί, j T eem S ; γάλαν dr xal τόπον ἀλλάσσειν, διά τε χρόα φανὸν ἀμείδειν. Αὐτὰρ ἐπεὶ πεῖρας πύματον τετελεσμένον ἐστίν, πάντοθεν εὐχύχλου σφαίρης ἐναλίγχιον ὄγκῳ μεσσόθεν ἰσοπαλὲς πάντη " τὸ γὰρ οὔτε τι μεῖζον I05 οὔτε τι βαώτερον πελέναι χρεών ἐστι τῇ ἢ τῇ. Οὔτε γὰρ οὐχ ἐὸν ἔστι, τό xev παύοι μιν ἱκέσθαι PARMENIDIS neque enim seorsum ab ente, 1n quo enuntialum est , reperies cogitare : nihil enim aut est aut erit aliud prater ens, quoniam hoc fatum ita vinculis illigavit , ut solumetimmobile sit, cui rerum universitali nomen est, (de iis loquor) qua mortales statuerunt credentes esse vera, nasci atque interire, esse et non esse, et locum mutare, et nitidum colorem convertere. Sed quoniam extremus entis finis perfectus est : undique moli rotundae sphaereze simile est a medio zequaliter ubique distans; nam neque majus neque minus hac illave parte esse oportet. | Neque enim non-ens est, quod ipsum prohibeat pervadere bus 39 et 4o docuit, non-ens neque dici neque cogitari posse. V. 96. Simplicius f. 19, a, scripturam habet metro repugnantem οὐδὲν γὰρ ἔστιν ἢ ἔσται, quam tamen servarunt interpretes. Idem fol. 31 legit : οὐδ᾽ εἰ χρόνος ἐστίν. Karstenius ἃ Parmenide scri- ptum esse existimat vel οὐδὲ χρεών ἐστί πη εἶναι vel οὐδὲ χρεών ἐστι νοῆσαι. At niliil mutandum. V. 97. Correxi παρὲχ pro vulgato παρὲξ ante consonam ferri non potest. V. 98. Afferuntur hec Parmenidis verba a Pla- tone Thezt. pag. 180, item a Simplicio in Ari- stot. Phys. fol. 7, a; fol. 19, a, et fol. 31, b. In Platonis libris exaratum a librariis est : quod Οἷον ἀκί- γητον τελέθει τῷ παντὶ ὄνομ᾽ εἶναι, eodemque modo hunc versum exhibet Simplicius f. 7, a, nisi quod πᾶν prehet pro παντὶ, sed secundo ὩΣ habet : οὖλον ἀκίνητόν τ᾽ ἔμεναι ᾧ πάντ᾽ ὄνομα ἔσ et ter- tio: οὖλον à ἀχίνητόν τ᾽ ἔμεναι ᾧ πᾶν ὄνου ἐστίν. His ve- stigiis insistens olim emendaverat Buttmannus oí. oiov ἀχίνητον τελέθειν, ᾧ πάντ᾽ ὄνομ᾽ εἶναι, cf. Heindorf. ad Plat. l. c.; sed idem postea mutata sententia legi voluit oiov ἀκίνητόν τ᾽ ἔμεναι, τῷ πάντ᾽ ὄνομ᾽ ἐστίν. Vide quz hac de re disputavit in Auctario animadvv. in Plat. Gorg. et Thezt. pag. 506 seq. Karstenius edidit : olov ἀκίνητον τελέθειν τῷ παντὶ ὄνομ᾽ εἶναι. Mihi posterior Buttmanni ratio unice probatur propter Simplieii verba (f. 7, a) : &x(va- τον αὐτὸ ἀνυμνεῖ χαὶ μόνον ὡς πάντ ων ἐξηρημένον, i mn quibus μόνον est explicatio vocis οἷον, xxt autem pro τε dictum, ut inde necessario ad scripturam τ᾽ ἔμεναι ducamur., 100. εἶναί τε xai οὐχὶ hoc loco idem fere valet quod γίγνεσθαί τε xa ὄλλυσθαι. V. 102. Servavimus vulgatam scripturam ἐπεὶ cujus loco Karstenius edidit ἐπί. Si sana est hzc eclio, primum hunc versum protesta esse oportet, cui sequentia verba usque ad πάντη pro apodosi subjunguntur. In hac apodosi desideratgr ἐστί quod eo facilius subaudiri potest, ται, quia initio enuntiationis a poeta expressum est. Nihil tamen obstat quin scribatur ἐπί, quod arsi producen- dum erit, Versus 103—105 {πάντοθεν.--- τῇ ἢ τῇ ) citantur a Platone Soph. p. 244, E, Aristotele de Mel. Xen. et Gorg. cap. 2, Proclo Theol. Platon. III, 20, p. 155, Simplicio Phys. I. f. 12, a, et 19, b, Boethio Consol. philos. III, Stobzo Ecl. 1, 15 p. 352 ; praterea versus 103 et 10/ laudantur ab Aristotele]. 1. cap. 4 et Proclo in Tim. p. 160 ed. Bas. item a Simplicio in Arist. Phys. f. 27, b; de- nique versuum 104 et 105 dictum οὔτε τι μεῖζον ---- χρεών ἐστι allegatur a Proclo in Parmen., T. IV p. 62. et verba μεσσόθεν ἰσοπαλὲς memorantur ab Ari- stotele Phys. III, 6, Proclo in Parm. T. IV p. 120 ed. Cous, atque ab aliis scriptoribus, V. 103. Parmenides globum perfectissima fi- gura preditum arbitratus huic ens assimilat; quam rem Simplicius Phys. f, 31, b, poeticam fictionem non immerito vocavit. Ait autem : Ei δὲ εὐχύχλου σφαίρης ἐναλίγκιον ὄγχῳ τὸ ἔν ὄν φησι, μὴ θαυμάσης" διὰ γὰρ τὴν ποίησιν xal μυθολογικοῦ τινος παράπτεται πλάσματος. V. 104. Philoponus in Arist. Phys. III p. 12 verba μεσσόθεν ἰσοπαλές recte sic exponit : Mes- σόθεν εἶναί φησιν ἰσοπαλές, τουτέστιν ἴσον Ex τοῦ μέ- σου πανταχόθεν ἀπέχον, ἵνα σφαιριχὸν αὐτὸ δείξη. Idem quod hoc Parmenidis loco a Platone tradi- tur in Parmen, p. 150, E: Καὶ μὴν xai αὖτό γε τὸ ἕν πρὸς ἑαυτὸ οὕτως ἂν ἔχοι" μήτε μέγεθος ἐν ἑαυτῷ ute σμιχρότητα ἔχον οὔτ᾽ ἂν ὑπερέχοιτο οὔτ᾽ ἂν ὕπερ- ἔχοι ἑαυτοῦ, ἀλλ᾽ ἐξ ἴσου ὃν ἴσον ἂν εἴη ἑαυτῷ. V. 105. Pro πελέναι Simplicius f. 12 πελέμεν legit; reliquam lectionis varietatem, quz fere scripturz menda sunt, apponere supersedeo, V. 106. Sententia τό xsv παύῃ μιν ἱχνεῖσθαι εἷς δμόν a nobis metri gratia et ob subsequentium verborum analogiam mutata in τό xev παύοι μιν ἱκέσθαι εἰς 6u.óv prope tantumdem sonat quantum 79 τό xev εἴργοι μιν ξυνέχεσθαι. CARMINUM εἰς ὁμόν, οὔτ᾽ ἐόν ἐστιν ὅπως εἴη xev ἐόντος τῇ ἢ μᾶλλον, τῇ δ᾽ ἧσσον, ἐπεὶ πᾶν ἐστιν ἄσυλον. ^H γὰρ πάντοθεν n $uüic d iv 7 πείρασι χυρεῖ, "Ev τῷ σοι παύω πιστὸν λόγον ἠδὲ νόημα ἀμφὶς ἀληθείης" δόξας δ᾽ ἀπὸ τοῦδε βροτείας μάνθανε, χύσμον ἐμῶν ἐπέων ἀπατηλὸν ἀχούων. "Là πρὸς δόξαν. Μορφὰς γὰρ κατέθεντο δύο γνώμης ὀνομάζειν * no RELIQULE. ad aequale , neque fieri potest, ul ens sil entis (in potestate) alibi magis, alibi minus, quia totum est incolume. Nam aquabile sane undique simul in terminis hzeret. Hic tibi jam finio fida dicta et cogitata de veritate : visa dehinc mortalia cognosce, fallacem verborum meorum ornatum audiens. De visis et opinionibus. Duas enim rerum formas mentibus statuerunt appellare 125 V. 107. Vulgatam lectionem χενεὸν ἐόντος. pro qua Brandisius poet: hujus dictioni parum con- venienter exaravit xevv ὄντος Karstenio auctore converti in xsv ἐόντος, qui tamen non bene inter- pretatar ezs ente nec preeslantius nec deterius po- test esse, Brandisium miramur locutione οὐχ ἔστιν ὅπως de qua jam Vigerus recte precepit p. 235 ed. Herm. offensum ὅ πως scripsisse. V. 110. Absoluta hac priore carminis parte, qua de vero disputavit Parmenides, tres interpo- nit versus ea mente ut sibi viam muniat ad mor- talium opiniones posteriore parte explicandas. Has autem partes continuo ordine cohzrere e Simpli- cii testimoniis qu: in medium proferemus neces- sario colligitur. Nam in Phys. fol. 7, b, ubi excitat versus 110—119 (ἐν τῷ col π. — ἐμύριθές τε), Μετελθὼν δέ, inquit, ἀπὸ τῶν νοητῶν ἐπὶ τὰ αἰσθητὰ ὃ Παρμενίδης, ἤτοι ἀπὸ ἀληθείας, ὡς αὐτός φησιν, ἐπὶ δόξαν... τῶν μὲν γενητῶν ἀρχὰς ἔθετο, . . .. λέγων ἐφεξῆς τοῖς προτέροις παραχειμένοις ἔπεσι" Μορφὰς γὰρ κατέθεντο. Idem ad Aristot. de Colo 1} f. 138, a ed. Ald. (ap. Peyron. p. 55) ver- sus 110—112 (£y τῷ σοι π. — dxoóov) laudans : Συμπληρώσας, inquit, τὸν περὶ τοῦ ὄντος λόγον xol μέλλων περὶ τῶν αἰσθητῶν διδάσχειν ἐπήγαγεν "Ev τῷ σοι παύω x. τ. À. Notandum preterea versus 110— 121 (ἐν τῷ cot παύω — παρελάσσῃ ) exstare apud eumdem Comm. in Phys. f. 9, a, et vers. 113 — 119 (υορφὰς---ἐμριθές zs) inveniri ibidem f, 38 seq. Pro παύω Aristotelis interpres de Colo 1l. c. praebet παύσω. V. iir. βροτείας posuimus pro eo quod et i- psum in codd. legitur βροτείους, illud ob frequen- tem poetarum usum przferentes, Ceterum verba ἐν τῷ cot παύω x. τ. À. ipsius Dez esse putanda sunt, que si narrationem poematis exordio adumbratam sequimur philosopho jam traditura est mortalium visa et opiniones. V. 113. Inde ab hoc versu poeta mundi aspe- ctabilis ordinem atque ornatum docere instituit. Duo autem ponit rerum genera vel formas ( εἴδη, μορφάς ) e quibus omnia nata sint, ut vere ele- menta dici queant, Quorum alterum lucis, ignis et calidi, alterum noctis , tenebrarum et frigidi nomine vocatur. Horum elementorum motibus et copulationibus ut omnia orirentur, eorum preses dea effecit. Quz» postquam ex sese primum omnium genuit Amorem caterosque deos immortales, ad reliqua procreanda animum adjecit. At reliqua illa non sunt nisi mortalia et caduca, quz ut ex- stiterunt, ita mutentur atque intereant necesse est, Eo valent non solum verba χόσμον ἐμῶν ἐπέων ἀπα- 71v, sed etiam tresilli versus, quosin finepoematis collocavit Parmenides , quibus significat ea se esse persecutum, quz quum hominum opinione exsti- tissent jamque essent, tamen maturitatem adepta postmodum interitura essent, Sed quoniam ambo elementa ad res generandas ita necessaria sunt ut illa mundi opifex dea neutrius ope possit carere : non probamus Stagirite de Parmenidea doctrina judicium, qui Metaph. I, 5 alterum elementum enti, non-enti alterum CHE αν Sic enim ait : Παρὰ γὰρ τὸ ὃν τὸ μὴ! ὃν οὐθὲν ἀξιῶν εἶναι , ἐξ ἀνάγ- χης ἕν ᾧετο εἶναι τὸ ὄν, καὶ ἄλλο οὐθέν... Aveyxa- ζόμενος δ᾽ ἀχολουθεῖν τοῖς φαινομένοις, χαὶ ἕν μὲν χατὰ λόγον, πλείω δὲ χατὰ τὴν αἴσθησιν ὑπολαμδά- νων εἶναι, δύο τὰς αἰτίας χαὶ δύο τὰς ἀρχὰς. πάλιν τί- θησι, θερμὸν xal ψυχρόν, οἷον πῦρ xal γῆν λέγων" τούτων δὲ χατὰ μὲν τὸ ὃν τὸ θερμὸν τάττει, θάτερον δὲ χατὰ τὸ μὴ ὄν. Neque aliter De gen. et corr. I, 3: ὥσπερ, inquit, Παρμενίδης λέγει δύο (στοιχεῖα), τὸ ὃν χαὶ τὸ μὴ ὃν εἶναι φάσχων, πῦρ καὶ γῆν. Nam quum Parmenide judice nihil sit preter ens, non-ens autem prorsus non sit, eorum elementorum, a quibus originem trahunt quecumque dehominum sententia modo oriuntur modo occidunt, neutrum ejusmodi est quod curn entis eternitate compo- nere liceat. Huc accedit quod vel aperte fabu- losa, ut deorum generatio e poetarum comrnentis ducta, vel ea quae non essent, sed esse tantum viderentur in hac carminis parte versibus cele- brata erant. Itaque illud. Aristotelis judicium- eo magis nobis improbandum est, quod videmus eum quasi intellecto errore de Cel. III, 1 eamdem rem melius zstimasse. Ibi autem in hunc modum pronunciat : Ot μὲν γὰρ αὐτῶν ἀνεῖλον ὅλως γένε- σιν χαὶ φθοράν " οὐδὲν γὰρ οὔτε γίγνεσθαί φασιν, οὔτε φθείρεσθαι τῶν ὄντων, ἀλλὰ μόνον δοχεῖν ἡμῖν. Jam ad singula transeamus. Μορφή, corporis forma, a priscis ita interdum usurpatur, ut ab ipso corpore 126 PARMENIDIS € , , , 5 ς , g 5 (τῶν μίαν οὐ χρεών ἐστιν, ἐν ᾧ πεπλανημένοι εἰσίν") E] , , 115. ἀντία δ᾽ ἐχρίναντο δέμας καὶ σήματ᾽ ἔθεντο Si 59 x). NA m * ) bi ^n^ m χωρὶς ἀπ᾽ ἀλλήλων τῇ μὲν φλογὸς αἰθέριον πῦρ : , τ ἥπιον ἐόν, μέγ᾽ ἀραιόν, ἑωυτῷ πάντοσε τωῦτόν, τῷ δ᾽ ἑτέρῳ μὴ τωὐτόν" ἀτὰρ χἀχεῖνο χατ᾽ αὐτὸ ^ A , , φ ἈΝ ὦ ^ », , , ἀντία, νύκτ᾽ ἀδαῇ, πυχινὸν δέμας ἐμόριθές τε. "pm ^ 120. "Ov σοι ἐγὼ διάχοσμον ἐοιχότα πάντα φατίσω, ὡς o0 μήποτέ τίς σε βροτῶν γνώμη παρελάσση. * * * ΤῸ AU. io ^ j ποι Δὲ αν ó , υτὰρ ETELOT| πάντα (QUOS Kal νυς OVOU.XGTALI (quarum alterutram solar poni non oportet, in quo errant ) easque bifariam distinxerunt corporibus notasque addi- diversas : hinc ignem flamma zethereum , [derunt mitem, pertenuem, sui quoquoversus similem, alteri dissimilem, verum hoc quoque sibi consentiens ex opposito, noctem obscuram, corpus densum et grave. Quorum ego tibi ordinem, qualis videatur, omnem exponam, ut ne ulla te mortalium doctrina fugiat. * * * Quum autem omnia nominata sint lux et nox parum differat, ut ap. Pindar. 1, 3, 71 μορφὰν βρα- χύς. Quamobrem hoc loco Parmenides μορφὰς duo primaria rerum elementa intelligit, quorum dis- crimina hominum instituto v. 115 ad corporum diversitatem revocat. Minus perspicuum in ejus- modi sententia corporis nomen est, id quod Kar- stenium impulit, ut δέμας interpretaretur piate— riem. At hic antiquorum magis quam nostro more loquendum est. V. 114. Sensum verborum τῶν μίαν o) χρεών ἐστιν neque Dessarion assecutus est neque Fülle- bornius nec Brandisius. Bessarion adv. Plat, ca- lumn. lib. Il, 11 fol, 32, a, versus 110—119 sic fecit latinos : Hactenus et veri mentem intemerataque verba ; Nunc res mortales , carmen quoque sumite fallax. Principio duplicem statuerunt dicere formam ; Altera sed minus est tali cognomine digna , Quod simulans verum fallit mortalia corda. Has contra adverso statuerunt ordine metas : Hic (lammam aetheriam statuunt raramque levemque ; Ipsa sui similis semperque sibi undique constat ; Tllic obscuram adversantemque undique noctem, Incomtam, humentem , gelidam, densamque gravem- [que. Apparet eum in errorem inductum esse Aristote- lis auctoritate, quz et Brandisio fraudi fuit, Nam Füllebornius se h«c verba pereéipere negat. Brandisius sic explicat, ut illorum qua memoran- tur generum alterum i, e, noctem esse velit non- ens, Verum recte animadvertit Karstenius ad hoc exprimendum dicendum fuisse τῶν μίαν οὐ χρεὼν εἶναι, quod omisso ἐστί diceretur pro τῶν (ὧν) μίαν οὐκ εἶναι χρεών ἐστι. Quz nunc leguntur e precedentibus sic illustranda sunt : τῶν (ὧν ) μορ- φῶν μίαν μόνον καταθέσθαι οὐ χρεών ἐστι, quarum formarum unam i. e. alterutram solam poni non oportet; falluntur enim qui alterutram statuunt, Dum igitur duo elementa fingit, simul eos vitupe- rat physicos qui simplex rerum principium esse dicebant, Eodem redit Simplicii explicatio qui ad Arist. Phys, f. 7, b, οὕτω σαφῶς, inquit , ἀντιθέ- τως δύο στοιχεῖα ἔλαδε, . .. . . . καὶ πεπλανῆσθαι δέ φησι τοὺς τὴν ἀντίθεσιν τῶν τὴν γένεσιν συνιστών- τῶν στοιχείων αὴ συνορῶντας, ἢ μὴ σαφῶς ἀποχα- λύπτοντας. V. 115. σήματα poetice dicit pro ποιότητες vel διαφοραί. Ex hoc genere citantur ἥπιον, ἀραιόν, πυ- χινόν, ἐμόριθές, etc. V. 116. Opponuntur in hac verborum com- prehensione τῇ piv φλογὸς εἴ v. 118 ἀτὰρ... .. ἀντία vUxz', suspensa ex ἔθεντο. V. 117. Simplicius f. 7, b, hunc versum sic exhibet : "Hztov ὄν, μέγ᾽ ἀραιόν, &Aagpóv , ἑαυτῷ πάντοσε τωὖτόν, neque aliter f. 9, a, nisi quod ibi exstat ἑωυτῷ, sed f. 39, a, ita : πιόν ἐστιν, ἐλαφρόν, ἑαυτῷ πάντοσε τωὐτόν. Οτι quum ita sint, ἐόν e Parmenidis consuetudine vulgavi pro ὄν, et ἐλαφρόν quod glossema sapit cum Karstenio e versu ejeci, substituto in ejus locum ἀραιόν. Prellerus Hist. phil. p. 95 pro ἥπιον ἐόν, quod per synizesin pronuntiandum, legendum conjecit ἠπιόφρον, Sed hac mutatione versus non indiget. V. 119 ap. Simpl. f. 7, b, sic exaratur : τἀναντία γυχτάδα ἠδὲ πυκινόν, sed f. 9, ἃ : ἀντία νυχτάϑδα ἠδὲ πυχνόν et f. 39 ἀντία νυχτάδα ἢ πυχινόν. Pro γυχτάδα ἢ Scaliger teste Karstenio emendavit νύχτ᾽ ἀδαΐ, in qua emendatione ipse Karstenius et post eum Prellerus l. c. p. 95 aliique acquieverunt. Neque secus de hocloco videtur sensisse Bessarion noctem obscuram vertens, quanquam fatendum, hune significatum tam rarum esse, ut vix aliis exemplis demonstrari queat, Neque vero dubium quin hic eadem vi dixerit poeta νύκτ᾽ 49a7, qua infra v. 124 νυχτὸς ἀφάντου, i. e. ἀφανοῦς. V. 120. τῶν cot ἐγὼ διάχοσμον ) τῶν scripsi cum Karstenio pro τὸν. De voce διάχοσμος quee hie or- dinem et dispositionem significat cf. preter alios, quos excitavi ad Democriti fragmenta pag. 129, Cl. Salmasium. ad Epictetum et Simplicium pag. 168 seq. et 177 ed. Lugd. Bat. 1640. — ἐοιχότα dicit quod qux sequuntur omnia τῇ τῶν βροτῶν δόξη consentanea sunt. V. 122—125 (αὐτὰρ ἐπειδὴ--- μέτα μηδέν) le- ? CARMINUM RELIQUFUE. n S eL Ἐν . xal τὰ χατὰ σφετέρας δυνάμεις ἐπὶ τοῖσί τε xal τοῖς, πᾶν πλέον ἐστὶν ὁμοῦ φάεος xal νυχτὸς dodvrou , 125 ἴσων ἀμφοτέρων, ἐπεὶ οὐδετέρῳ μέτα μηδέν. * * - Αἴ γὰρ στεινότεραι πεποίηντο πυρὸς ἀχρίτοιο, ad δ᾽ ἐπὶ ταῖς νυχτός, μετὰ δὲ φλογὸς ἴεται αἶσα" ἐν δὲ μέσῳ τούτων Δαίμων ἣ πάντα χυδερνᾷ * πάντῃ γὰρ στυγεροῖο τόκου xal μίξιος ἀρχὴ 130. πέμπουσ᾽ ἄρσενι θῆλυ μιγῆναι, ἐναντία τ᾽ αὖθις ἄρσεν θηλυτέρῳ. * 127 et quae harum potentia consentanea huc et illuc pertineant, rerum universitas completa est simul luce et nocte obscura , iqualibus inter se elementis, quoniam neutri quidquam - [cum altero commune est. * * Angustiores enim orbes constant ex igne minus puro; his subjecti e nocte, quam intervolitat ignis pars; in mediis his Dea est quae cuncta gubernat. Ubique enim diri partus coitusque effectrix impellens feminam ut mari atque e contrario rursus marem ut femina se misceat. * * * guntur apud Simplicium Comm, ad Arist, Phys, f. 39, a. V. 123. τὰ κατὰ σφετέρας δυνάμεις non intelligo cum Karstenio qualitates ἀραιόν, πυχνόν et alia hujusmodi , sed noctis et lucis potentiz consenta- nea, utriusque vim et effectum, 125, ἴσων ἀμφοτέρων) JEqualia dicit ambo ele- menta, id est pari dignitate ac. vi predita, Hanc :qualitatem in eo versari arbitratur, quod neutri quidquam cum altero commune sit. Sic Simplicius liec verba accepit : εἰ δὲ μηδετέρῳ, inquiens, χατὰ ( corr. μέτα) μηδέν, καὶ ὅτι ἀρχαὶ ἄμφω xxt ὅτι ἐναν- τίαι δηλοῦται. Ergo Parmenidis verba ita supple- vit : ἐπεὶ οὐδετέρῳ τῶν στοιχείων μηδὲν μέτεστι τοῦ ἑτέρου, ut constructio τοῦ μετεῖναι eadem sit quae habetur ap. Plat. Apol, 19, C : ἐμοὶ τῶν τοιούτων οὐδὲν μέτεστιν. Sunt qui Parmenidem hic dixisse putent, zqualia esse duo hec elementa, quia nihil exstet, quin ex ambobus conflatum sit, Quae sententia et mihi arrideret, si aliter locutus esset poeta, verbi causa ἐπεὶ ἀμφοτέρων δίχα μηδέν. Aliorum interpretationes, e quibus nihil proficias, pretermittendas censemus, V. 126—128. Simplicius Phys. fol. 9, a : Mec ὀλίγα δὲ πάλιν περὶ τῶν δυοῖν στοιχείων εἰπὼν (6 Παρ- μενίδης) ἐπάγει xal τὸ ποιητιχόν, λέγων οὕτως" αἱ γὰρ στεινότεραι---χυδερνᾷ. V. 129—131 (v. y. — θηλυτέρῳ) cum precedentibus junguntur apud eumdem Aristotelis interpretem Phys. fol. 7, a. V. 126. In codd. legitur ai γὰρ στεινότεραι ποίηντο, cujus loco vulgavi xezotzvzo. Metrum igi- tur non constat nisi οἱ diphthongo ante sequentem vocalem ἢ correpta ac simul posteriore syllaba in πυρός propter arsin producia. Caeterum quantum e Simplicii verbis conjicere licet, αἵ spectat ad co- vonas {στεψάνας) sive orbes partim ztheria, partim terrena materie compositos, alium supra alium sitos, quibus mundum constare putavit Parmeni- des et quorum in medio Deam reperiri nature moderatricem statuit, Huc pertinent que Sto- baus Ec! phys. I, 23 p. 482 servavit et que de à e ——— —————— Ó— ———————— ! ἱ Parmenide affirmat Cicero de Nat. Deor. 1, r1. Quum aí στεινότεραι sint. coronze angustiores , du- bium videtur utrum ez quz has excipiunt supra illas an infra sit sint. Sed prius illud vix conci- liari cum Parmenidis sententia poterit, quem manifestum est ita de his rebus disserere , ut or- bem supremum eumque omnia cingentem οὐρανόν sive ὄλυμπον ἔσχατον (cf. v. 141) vocet, infra hunc angustiores orbes, quos hic commemorat, pri- mum lucis, deinde noctis collocet atque inter has mediam versari Deam perhibeat, Cf. Stob. 1.1. Plutarch. de Plac. phil. IL, 7. Galen. Hist. Phil. c. XI. Euseb. Prep. Ev. XV, 38. — πυρὸς ἀχρίτοιο non explico h. l. ignem magnum et ingentem, sed ut plerique interpretum voluerunt zoz purum et tenebris mixtum, V. 128. ἐν δὲ μέσῳ τούτων Δαίμων ) Demonem mundique animam a Parmenide Δίχην et ᾿ἀνάγχην nominatam esse prodit Stob. Ecl. 1, p. 484, Ἀφροδίτην Plutarch. Amator. 12. Ex qua nominis discrepantia colligendum nullo vocabulo hanc deam a philosopho insignitam esse, V. 129. Pro vulgata πάντα γὰρ στυγεροῖο Kar- stenius dedit πάντα γ᾽ ἄρα, Prellerus in Hist. phil. p. 96 παντὸς γὰρ στυγ.: mihi ponendum videtur πάντη γὰρ. Dea Parmenidis appellatur ἀρχή simi- liter atque apud Orpheum frag. 15 p. 508 ed. Herm. ἔρως vocatur μέγας ἀρχὸς ἁπάντων. V.*13o. Apud Simplicium hic versus sic scribi- tur: πέμπουσ᾽ ἄρσενι θῆλυ μιγέν, τό τ᾽ ἐναντίον αὖ- θις. Karstenius edidit μίγεν, pro ἐμίγησαν positum putans, Idem vir doctus ἀρχὴ πέμπουσα pro no- minativo absoluto accepit hac constructione : πάντα τῆς ἀρχῆς πεμπούσης μίγεν (ἐμίγησαν) ἄρσενι θῆλυ x. τ. À.; sed in commentario hanc emenda- tionem proposuit : πέμπε σὺν ἄρσενι θῆλυ μιγῆναι ἐναντία τ᾽ αὖθις. Ex hac emendatione verba μιγῆναι cum Prellero l. c. probanda censui, Porro notamus πέμπουσ᾽. «μιγῆναι recte comparari a Karstenio cum junctura Homerica ll. α, 8 : ξυνέηχε μάχεσθαι. De reliquo participium zéuzouc' ideo su- ἐναντία τ᾽ 128 PARMENIDIS Πρώτιστον μὲν Ἔρωτα θεῶν μητίσατο πάντων. * * »* Εἴση δ᾽ αἰθερίην τε φύσιν τά τ᾽ ἐν αἰθέρι πάντα σήματα xal καθαρᾶς εὐαγέος ἠελίοιο Ξ Uu 4 $9 54^ 3. up , - , 135 λαμπάδος ἔργ᾽ ἀΐδηλα καὶ ὅππόθεν ἐξεγένοντο, a. , ἔργα τε χύχλωπος πεύση περίφοιτα σελήνης καὶ φύσιν" εἰδήσεις δὲ xai οὐρανὸν ἀμφὶς ἔχοντα, » » ἔνθεν ἔφυ τε xal ὥς μιν ἄγουσ᾽ ἐπέδησεν ἀνάγχη πείρατ᾽ ἔχειν ἄστρων. » * 140 πῶς γαῖα xat ἥλιος ἠδὲ σελήνη "50, 7 *. ΄ , , /, ^ αἰθήρ τε ξυνὸς γάλα τ᾽ οὐράνιον xaX ὄλυμπος ἔσχατος ἠδ᾽ ἄστρων θερμὸν μένος ὡρμήθησαν γίγνεσθαι. * * * Νυχτιφαὲς περὶ γαῖαν ἀλώμενον ἀλλότριον φῶς. * - * Primum quidem omnium deorum formavit Amorem. * * * Cognosces autem et zelheriam naturam et quzecumque sunt in zetheresigna et clarz facis rotundi solis labores occultos et unde hzc exstiterint, gestaque rotundze disces circumvaga luna naturamque; pernosces quoque ccelum omnia cingens, et unde exstiterit et quomodo regens ipsum necessitas illi- ut astrorum terminos teneat. [gavit , * * * quomodo terra et sol atque luna communisque zether, lacteusque orbis et olympus summus alque astrorum fervida vis cceperint exsistere. * * * Nocte lucens terram ambiens lumen alienum. * * * spicamur non esse sollicitandum quod fieri potest, ut Simplicius verbum finitum versu sequenti de- mum a poeta post ἄρσεν θηλυτέρῳ positum omi- serit. V. 132. Laudant hunc versum Plat, Sympos. p. 178. B; Aristot. Metaph. I, ὁ p. 646, E; Plu- tarch. Amator. p. 756, F (tom. IX p. 32 ed. Reisk.); Sextus Empir. adv. Math. IX, 9 ; Stobzus Ecl. Phys. I, 10 p. 274; Simplic. ad Arist. Phys. f, 9, a. Amorem Parmenidi primum rerum moto- rem fuisse testis est Aristoteles Metaph. I, 4, pre- ter quem Cicero bellum etiam, discordiam, cupi- ditatem ab eodem philosopho rebus generandis adhibitam esse prodit de Nat. Deor. I, r1. Cf. Plat. Conviv. p. 195. Huc etiam pertinere volunt Aristotelis verba Metaph. I, 5 de Parmenide dicta : δύο τὰς αἰτίας xai δύο τὰς ἀρχὰς τίθησι, quod non liquet ac vel propterea dubium est, quia Stagi- rita Eleate de visis et opinionibus placita male. explicuit, Vide qua notavimus ad v. 113. ὁ V. 133—139 (εἴσῃ δ᾽ αἰθερίην----ἀστρων) affe- runtur a Clemente Alexandrino Strom. V extr. p. 614, A. His verbis Parmenides accurate terrena, «theria et ccelestia se traditurum profitetur. Ter- rena probabile est in antecedentibus quz perie- runt ab eo memorata esse, In zthere collocat so- lem, lunam aliaque sidera, in coelesti regione supra ztherem stellas inerrantes, Cf. Plutarch, adv. Colot. p. 1114. V. 134. εὐαγής, cujus « hic producitur, vix aliter interpreteris quam cum Heinrichio rotundus. Suidas εὐαγής" χαλῶς περιηγμένος xai μεταφοριχῶς χύχλος, corrige χυχλοειδής, Cognata sunt περιαγής εἰ περιηγής. V. 126, περίφοιτα a Scaligero restitutum est ; antea legebatur περὶ φοιτά. V. 138. Hunc versum et sequentem quum in Clementis cod. Par. et editione Florentina turba- tos reperisset Stephanus, nulla mutatione sic edi- dit in Poesi philos. pag. 44 : Ἔνθεν μὲν γὰρ ἔφυγε xal ὥς μιν ἄγουσ᾽ ἐπέδησεν ἀνάγχη πείρατ᾽ ἔχειν ἄστρων. Metrum restituit Scaliger ibid. p. 217, servavit tamen post ἔφυ particulam γε, in cujus locum po- steriores horum carminum editores rectius substi - tuerunt τε, V. 140—143 (πῶς γαῖα ---γίνεσθαι ) exstant in Simplicii Comm. ad Arist. de Celo III f. 138, B Ald. et apud Peyron., pag. 55 sqq. In his versibus poeta ita usurpat voculam xaí , ut ea sejungantur majores mundi partes, de quibus ad vers. 133 locuti sumus. ltaque verba xai ἥλιος ἠδὲ σελήνη Ai- θήρ τε ξυνὸς γάλα τ᾽ οὐράνιον ad eamdem referuntur regionem, Est autem hic usus congruens primariae hujus vocis potestati, de qua vide Hermanni dis- putationem opusc, III p. 152 seqq. V. 141. αἰθήρ τε ξυνός ) aether a poeta ideo no- minatur £uvóc, quia ipsius judicio communis est soli, lune et lacteo orbi. V. 144. Hie versus quem servavit Plutarchi, adv. Colot. p. 1116, A (vol. X p. 5go R.) una cum sequenti ad lunam refertur, quam plerique veterum solis luce illustrari censuerunt. Cf, Stob. CARMINUM H6. Αἰεὶ παπταίνουσα πρὸς αὐγὰς ἠελίοιο. * * * Ὡς γὰρ ἑκάστῳ ἔχει χρᾶσις μελέων πολυχάμπτων, τὼς νόος ἀνθρώποισι παρέστηχεν" τὸ γὰρ αὐτό ἐστιν ὅπερ φρονέει μελέων φύσις ἀνθρώποισι xal πᾶσιν xal παντί" τὸ γὰρ πλέον ἐστὶ νόημα. * * * 150 Δεξιτεροῖσιν μὲν χούρους, λαιοῖσι δὲ χούρας. Οὕτω τοι χατὰ δόξαν ἔφυ τάδε νῦν τε ἔασι, xal μετέπειτ᾽ ἀπὸ τοῦδε τελευτήσουσι τραφέντα " - ,» ,* ov Li , , , τοῖς δ᾽ ὄνομ᾽ ἄνθρωποι χατέθεντ᾽ ἐπίσημον ἑκάστῳ. RELIQUUE. 129 Semper solis radios aspectans. * * ^ Nam ut cuique comparata est varie flexorum temperalio membrorum, sic cuique intellectus inest : hoc enim ipsum est quod sapit, corporis natura, hominibus et omnibus et singulis ; quod enim prievalet intelligentia est. : δ " Dextris quidem partibus pueros, lzvis antem puellas. * * * Sic quidem ex opinione haec exstiterunt el nunc sunt , ac postea dehinc maturitatem consecuta interibunt ; his autem homines nomen cuique certum imposuerunt. AAHAA AIIOZIIAZMATIA. BH I. Καταλογάδην μεταξὺ τῶν ἐπῶν ἐμφέρεταί τι ῥησείδιον, ὡς αὐτοῦ Παρμενίδου, ἔχον οὕτως " « "Ext ἘΠ Ὁ. ἃ τας -— : Mako τῷδέ ἐστι τὸ ἀραιὸν xxi τὸ θερμὸν xal τὸ φάος xat τὸ μαλθαχὸν xat τὸ χοῦφον, ἐπὶ y. M lA -5 ὁξ τῷ πυχνῳ ὦνο- i (^ Ecl. phys. I, 27 p. 556. νυχτιφαές pro vulg. νυχτὶ φάος emendavit Scaliger apud Stephanum in Poesi philos. p. 217. Idem arrisit Casaubono ad Diog. Laert. Il, 1. V. 145 legiturap. Plutarchum Qu. Rom. p. 282, B; de Fac. lun. p. 929, A (vol. VII p. 138; vol. IX p. 671 R.) V. 146—149. Ut universam mundi machinam duobus elementis constare docuit Parmenides : ita singulorum hominum naturam et ingenium elementorum temperatione oriri his verbis signi- ficat. Quum autem quattuor versus in hanc sen- tentiam scripti apud Aristotelem Metaph. III, 5 p. 671, C, et Theophrastum lib. de sensu et sen- sil. init, reperiantur, in constituendo textu modo Aristotelem, modo Theophrastum secuti sumus, V. 146. Aristoteles praebet ὡς γὰρ ἕκαστος ἔχει χρᾶσιν μελέων πολυχάμπτων, contra Theophrastus ὡς γὰρ ἑκάστῳ ἔχει χρᾶσις μελέων πολυπλάγχτων. V. 147. Aristoteles παρίσταται, quod metro re- luctatur ; recte Theophrastus παρέστηχεν. V. 148. τὸ γὰρ αὐτό ἐστιν ὅπερ) Sensus : mem- brorum compages est id ipsum quod sapit, sive νοῦς ipse. V. 149. τὸ γὰρ πλέον ἐστὶ νόημα) Hec Theo- phrastus l. c. ita exponit : Δυοῖν ὄντοιν στοιχείοιν χατὰ τὸ ὑπερδάλλον ἐστὶν ἣ γνῶσις" ἐὰν γὰρ ὑπερ- αίργ, τὸ θερμὸν 7j τὸ ψυχρόν, ἄλλην γίνεσθαι τὴν διά- νοιαν. Quare πλέον hic non est plenum , ut censet Preller. Hist. phil. p. 98. V. 150, Exstathic versusapud Galenum in Hip- ' PHILOS, GREC. pocr. Epidem. VI, 48 Comment. II T. IX p. 430 ed. Charter. Ad sententiam qaod attinet, idem multi antiquorum de hac re judicarunt, Vide Me- nag. ad Laert. lib. II, 9 p. 75 ed. Meibom. Inse- ram hic Parmenidis versus de hominum genera- tione quos latine redditos exhibet Coelius Aurelia- nus de Morb. chron. IV, 9 p. 545 ed. Wetsten : Femina virque simul Veneris quum germina miscent Venis, informans diverso ex sanguine virtus , Temperiem servans , bene condita corpora fingit ; At si virtutes permixto semine pugnent Nec faciant unam , permixto in corpore diro Nascentem gemino vexabunt semine sexum. V. 15r. Absoluta posteriore carminis parte coronidis loco hos tres versus posuit Parmenides, quos servavit Simplicius ad Arist. de Celo III, f. 138, b; apud Peyron. p. 55 seq. Simplicii verba sunt : Παραδοὺς δὲ τὴν τῶν αἰσθητῶν διαχό- συΐησιν ἐπήγαγεν" Οὕτω τοι x. τ. À. Pro. ἔφυ Moer- beca in codice suo male legerat ἔφη, vertit enim inquit. In exitu hujus versus vulgatam scripturam νῦν ἔασι correxit Peyronus inserta copula zz, quam expressit etiam Moerbeca e£ nunc sunt et. postea. V. 152. Pro τραφέντα idem Moerbeca inve- nerat γράφοντα, scribentem interpretans. Hujus er- rores postea vulgavit Aldin:z editionis interpres. V. 153. Ultima verba ἐπίσημον ἑχάστῳ recte transposuit Karstenius, quum ἕχάστῳ ἐπίσημον metro repugnaret. τ. Hiclocus apud Simplicium versibus 119 ἀντία 9 130 μᾶσται vb ψυχρὸν xai τὸ ζόφος καὶ xb σχληρὸν xoi τὸ βαρύ. Ταῦτα γὰρ ἀπεχρίθη ἑκατέρως ἑχάτερα. » Sim- plicius ad Aristotelis Phys. I f. 7, b. 2. Suidas v. Μαχάρων νῆσοι, ἣ ἀχρόπολις τῶν ἐν νύχτ᾽ ἀδαΐ x. τ. À. et 120 τῶν σοι ἐγὼ x. τι ). in- terpositus non solum ob ipsius Simplicii dubita- tionem significatam verbis ὡς αὐτοῦ Παρμενίδου, sed etiam quia Parmenidem prosa oratione scri- psisse veteres non produnt, jure a Karstenio pro interpretamento habitus est, quod postea a li- brariis philosophi versibus esset adsutum. Cete- rum verba ἐπὶ δὲ τῷ πυχνῷ ὠνόμασται non bene re: PARMENIDIS FRAGMENTA. Βοιωτία Θηδῶν τὸ παλαιόν, ὡς Ἰ]Ταρμενίδης. Simili- terPhotius Lex. v. μαχάρων νῆσος. Adde Hesych. v. μαχάρων νῆσος, qui quidem Parmenidis no- men omittit, spondentia superioribus sic corrigo : ἐπὶ δ᾽ ἐχείνῳ τὸ πυχνὸν ὠνόμασται ( scil. ὑπὸ τοῦ Παρμενίδου) xat τὸ ψυχρὸν x. τ. λ. 2. liec non e Parmenidis carminibus, sed ex alio nescio quo scriptore petita videntur. Vide imprimis grecum Lycophronis interpretem ad Cass. vss. 1194—1204. Adde Eustatli, ad Od. δ' p. 1509. RSMREDPHSCERHSCER SCENE δ σόν DANCE TONO ἐν RECO MAS ὁ τὴ τεῦ σόν σον PRJEFATIO DE. EPICHARMO. Epicharmus, patrià Cous (1), sed a plurimis Siculus (2) habitus, quod trimestris fere in Sici- liam delatus maximam vitze partem ibi transegis- set, non modo inter Pythagoricos philoso- phos (3), sed etiam inter comicos poetas nomen suum professus est, Quum enim Bacchi festum tam trageedie quam comeediz origo fuerit , e qui- bus altera a dithyramborum, altera a fescennino- rum versuum {φαλλιχῶν ἀσμάτων ) cantoribus in- venta fertur, donec incompositum primo carmi- num genus a multis tractatum poetis paulatim perfectum atque ad altiorem dignitatis gradum evectum est : poliendis rudibus comceediz initiis primus apud Siculos manum admovit Aristoxenus Selinuntius (4) ; Epicharmus vero circa Ol. LXXV tantum artis adhibuit, ut ipse comceediz inventor |jure meritoque diceretur (5). Sapiens vidclicet talium rerum arbiter comcediam cujus etiam tum vilia erant et levia argumenta, qua omni gravi- tate et. venustale carerent, sic immutavit, ut poesis formam , quoad ejus fieri posset , omnibns numeris absolutam exhiberet. Quamobrem Gram- maticus de comedia apud Dindorf. p. XII hzc ait : Ἐπίχαρμος οὗτος πρῶτος τὴν χωμῳδίαν διεῤ-- διμμένην ἀνεχτήσατο, πολλὰ προσφιλοτεχνήσας" χρόνοις δὲ γέγονε κατὰ τὴν ογ΄ Ὀλυμπιάδα, τῇ δὲ ποιήσει γνωμιχὸς xat εὑρετιχὸς καὶ φιλότεχνος. Epi- charmus igitur quum suopte ingenio et inveniret et inventa ad eximiam quamdam pulchritudinis et artis speciem, quz ipsius animo obversabatur, referret, primus fabularum auctor ab Aristo- tele (6), comedi: autem princeps a Platone (7) nominatus est. Huc accedit quod preter cetera qui in praestanti poeta inesse debent omnem phi- losophie vim et majestatem mente complexus erat, Etenim postquam diuturna rerum divina- rum humanarumque contemplatione excitatus ingenium ad altitudinem extulit, a servilibus di- cteriis et vulgaribus facetiis, quibus vel apud Atti- cos Cratinus et Aristophanes, illa veteris comedi ornamenta, delectabantur,hujus animus abhorrere cepit, Statuebat omnium disciplinarum reginam philosophiam solam vite magistram vitiorumque expultricem esse, sed Hieronis tyrannide a pro- fitendis publice sapientie preceptis deterritus Pythagorice rationis granditatem cum poetica facultate copulavit, quo facilius scenz presidio ab adversariis tutus Pythagorz dogmata in lucem atque in hominum celebritatem proferret. Quo- circa comaediz ita jecit fundamenta, ut in iis quas docuit fabulis boni malique causas aperiret simulque hominum mores, ingenia eorumque abditos recessus patefaceret et mortales doctrinz excellentia sententiarumque gravitate alliceret, Adde quod virtutum vitiorumque exempla ex ipsa natura expressa exhibuit et audientium ani— mos tam suavitate delectare, quam rationibus ad virtutis studium convertere conatus est, Sed quo- niam nihil ad vitam humanam regendam aptius et ad civitates quolibet bonorum genere cumu- landas accommodatius est, quam rectus deorum cultus : pravas quz tum ferebantur de diis opi- niones ex hominum mentibus evellere poetarum- que commenta verborum suavitate infirmare ten- (1) Diog. Laert. VIIT, 78 : ᾿Ἐπίχαρμος 'HAo02009z , KGoz, xai οὗτος ἤχουσε Πυθαγόρου. Τριμηνιαῖος δ᾽ ὑπάρχων ἀπη- νέχθη τῆς Σιχελίας εἰς Μέγαρα, ἐντεῦθεν δὲ εἰς Συραχούσας, ὥς φησι χαὶ αὐτὸς ἐν τοῖς συγγράμματι. (2) Cicero Tuscul. I, 8 : Sed tu mihi videris Epicliarmi, acuti, nec insulsi hominis, ut Siculi, sententiam sequi. Cf. Aristot. de Poetica cap. 3; Horat. Epist. lib. 1i, 1, 58. Stephanus Byzanlius Crastum ei patriam fuisse scribit. Ait enim s. V. Κραστός᾽ πόλις Σιχελίας τῶν Σιχανῶν. 'Ex ταύτης ἣν ᾿Επίχαρμος ὁ χωμιχός. (3) Diogenes Laertius l. c. : Οὗτος ὑπομνήματα χαταλέ- λοιπεν, ἐν ol; φυσιολογεῖ, γνωμολογεῖ, ἰατρολογεῖ. Cf. Meursium ad Helladium p. 65, et Fabric. Biblioth. Gr. 1I p. 302 ed. Harl. Sed hac scripta ei supposita fuisse con- jicimus ex Athen. XIV p. 618, D. Vid. adn. 10. (4) Hephaestion de Metris p. 45 ed. Pors. : Ἀριστόξενος δ᾽ ó Σελινούντιος ᾿Επιχάρμου πρεσθύτερος ἐγένετο ποιητής, οὗ xai αὐτὸς Ἐπίχαρμος μνημονεύει [ vide vss. 126-127], καὶ τούτου τοίνυν τοῦ Ἀριστοξένου μνημονεύεταί τινα τούτῳ τῷ μέτρῳ γεγραμμένα" τίς ἀλαζονίαν πλείσταν παρέχε: τῶν &v- θρώπων ; τοὶ μάντεις, (5) Aristoteles de Poetica cap. 3 : Τῆς μὲν χωμῳδίας ot Μεγαρεῖς ( ἀντιποιοῦνται ) οἵ τε ἐνταῦθα ὡς ἐπὶ τῆς παρ᾽ αὖ- τοῖς δημοχρατίας γενομένης xai οἱ ἐκ Σιχελίας, ἐχεῖθεν γὰρ ἦν ᾿Επίχαρμος ὁ ποιητής, πολλῷ πρότερος ὧν Χιωνίδου xai Μάγνητος. (6) Aristoteles de Poetica cap. ὅ : Τοῦ δὲ μύθους ποιεῖν Ἐπίχαρμος xai Φόρμις ἤρξαν. Τὸ μὲν οὖν ἐξ ἀρχῆς ἐχ Σιχε- λίας ἦλθε. (7) Plato Theztet. pag. 152. E. : Καὶ τῶν ποιητῶν οἱ &xcot τῆς ποιήσεως ἑχατέρας, χωμωῳδϑδίας μὲν ᾿Επίχαρμος, τραγῳδίας δὲ Ὅμηρος. 9. 132 DE EPICHARMO. tavit, Quapropter argumenta ex antiquis illis fabulis, qu: de diis narrabantur, tractanda sibi sumsit, sed aliter in hac materia atque Cratinus omninoque Attici poete versatus est, Sic enim omnia qu ad res divinas pertinerent conforma- vit populoque spectanda proposuit, ut Pythago- ricz disciplinz decreta servaret. Itaque deorum numen non sustulit, sed ad rerum naturz vires revocavit. Quippe nequaquam Muse Epicharmez consilium erat deorum sanctitatem violare, sed dubitationes de rebus divinis ortas, quibus mor- talium mentes agitarentur, spectatoribus eximere. Nam religionis sanctitate et pristino deorum cultu imminuto, aucta vero animorum sagacitate et crescente litterarum lumine jam tum plurimi re- rum naturae corpus scrutari multumque de uni- versi hujus parente ac de divina natura et potentia disputare consueverant. Quid? quod non defue- runt qui providentia mundum administrari nega- rent. Id partim certissimis veterum testimoniis constat, partim probabili conjectura e multis indiciis concluditur. Quo in genere memorabile est quod de Hierone, Epicharmi equali, apud Ciceronem de Nat. deor. I, 22 relatum legimus. « Roges me, quid aut quale sit deus : auctore utar Simonide, de quo cum quzsesivisset hoc idem tyrannus Hiero, deliberandi sibi unum diem po- stulavit : cum idem ex eo postridie quzreret, biduum petivit : cum sepius duplicaret numerum dierum admiransque Hiero requireret, cur ita faceret : Quia, quanto, inquit, diutius considero, tanto mihi res videtur obscurior. Sed Simonidem arbitror (non enim poeta solum suavis, verum etiam czteroqui doctus sapiensque traditur ) quia multa venirent in mentem acuta atque subtilia, dubitantem, quid eorum esset verissimum, de- sperasse omnem veritatem. » Epicharmus igitur ingenii ostentandi opportunitate usus hanc rerum universitatem deorum numine plenam rebusque qua sub oculos cadunt atque omnibus naturis divinitatem et «ternitatem inesse dixit, In quo miranda est poetze constantia , quod numina quasi imagines quasdam esse censuit, quibus tanquam integumento cunctarum rerum divinitas significa. retur. Huc referendum Menandri illud apud Mei- nekium p. 1965 : Ὁ μὲν ᾿Επίχαρμος τοὺς θεοὺς εἶναι λέγει ἀνέμους, ὕδωρ, γῆν, ἥλιον, πῦρ, ἀστέρας. Atque zlernitatem quidem deorum iis versibus docet Epicharmus quos ex Alcimo Diogenes Laer- tius IIT, τὸ servavit. Vid, vss. 177-194. Quo loco simul perpetuam rerum omnium mutationem flu- mini similem tangit, quam a Siculo poeta tradi- tam respicit Plato Thezt. p. 152, E. Porro Deum prepotentem esse eumque animadvertere quid quisque hominum agat ac sentiat, illis versibus docet qui sunt apud Clementem Alexandrinum Strom. V p. 708. Vid. vss. 297-298. Preterea omnem non tantum cogitandi, sed etiam sen- tiendi vim in solo animo positam esse : corpus ipsum ejusque sensus nihil sentire arbitratus est. Ostendit hoc dictum ejus νόος 697, xal νόος ἀχούει, τἄλλα χωφὰ χαὶ τυφλὰ a Plutarcho Morall. p. 98, B, laudatum et ab aliis veterum frequentatum., Hujus effati memor Cicero Tusc. I, 20 scribit : « Ut facile intelligi possit, animum et videre et audire, non eas partes, que quasi fenestrz sunt animi. » Exagitat ilam opinionem Lucretius III, 36 : Dicere porro oculos nullam rem cernere posse, sed per eos animum ut foribus spectare reclusis , desipere est, Hoc posito consequens erat, ut animus ad viven- dum adeo non corpore egeret, ut post illius mortem in ztherem abiret ibique vigeret, Verba poete quibus talis sententia continetur exstant apud Plutarchum in Consolatione ad Apollonium p.110, A ( vss. 263-264) : Συνεχρίθη xal διεχρίθη κἀπῆνθεν, ὅθεν ἦνθεν, πάλιν, γᾶ μὲν εἰς γᾶν, πνεῦμ’ ἄνω. Τί τῶνδε χαλεπόν ; [οὐδὲ ἕν. Adjiciamus simile placitum quo animorum im- mortalitatem cum providentia divina conjungit , qui bonis przmia , malis pcenas post hanc vitam statuat. Ait enim apud Clementem Alexandrinum Strom. IV pag. 640 Potter. (vss. 295 296 ) : ΤῸ Ξ - Α Εὐσεδὴς νόῳ πεφυχὼς οὐ πάθοις x' οὐδὲν χαχὸν ξ ; Ne nd - ; χατθανών" ἄνω τὸ πνεῦμα διαμενεῖ xav οὐρανόν. In Ulixe naufrago illum heroem cum Eumzo su- bulco de mente per omnem rerum creatarum seriem fusa disserentem induxit, Sic enim apud Diogenem Laertium III, 16 ait ( vss. 206-212]: y * "απ E ^ ᾿ Εὔμαιε, τὸ σοφόν ἐστιν οὐ χαθ᾽ £v μόνον, ἀλλ᾽ ὅσσα περ ζῆ, πάντα xal γνώμαν ἔχει, χτλ. In eamdem personam conveniunt verba de simili- tudine et cognatione qua tanquam firmissimo vin- culo natura animantes inter se colligaverit ( vss. 213-217): Θαυμαστὸν οὐδὲν ἁμὲ ταῦθ᾽ οὕτω λέγειν xxl ἀνδάνειν αὐτοῖσιν αὐτοὺς καὶ δοχεῖν χαλῶς πεφύχειν, Kol γὰρ ἁ χύων χυνὶ χάλλιστον εἶμεν φαίνεται χαὶ βοῦς βοΐ, ὄνος δ᾽ ὄνῳ χάλλιστόν [ ἐστιν 1 Us δ᾽ Gt. Ὄπ. c DE EPICHARMO. 133 Caterum. ex. Epicharmi fragmentis intelligit.r, plerasque ejus comedias argumentum habuisse fabulosum, quod ita procul dubio exornavit poeta, ut fictas de diis narratiunculas vel refuta- ret vel in alienam sententiam detorqueret earum- que in locum decreta Pythagorea substitueret. De numero fabularum e quarum inscriptionibus conjicimus duodeviginti fere dramata ad historiam fabularem vel commentitias illas de diis narratio- nes pertinuisse. vetus controversia est, Etenim Grammaticus (8) de comedia antiqua apud Din- dorf, p. XII quadraginta dramata ei tribuit, Sui- das (9) quinquaginta duo, Lycon vero ab hoc citatus triginta quinque, ita ut reliquas fabulas prospuriis(1o) habuerit. E recentioribus Meursius quadraginta fabularum. Epicharmearum nomina collegit in adnotationibus ad Helladium p. 61-64, totidemque Fabricius habet Biblioth. Grec. 1l pag. 300-302 ed. Harl., nisi quod in discernendis quibusdam com«ediis duplici titulo instructis ab illo dissentit. Sed ad Lyconis rationem proxime accessit Bergkius de Reliqq. com. Attic. ant. pag. 149 triginta sex fabulas Epicharmum scri- psisse existimans, Equidem ad componendam hanc litem deesse nobis satis magnam testimonio- rum et fragmentorum vim atque copiam ratus neque Meursii neque Fabricii sententiam impu- gnabo, sed probato maximam partem Bergkii judicio ad Lyconis numerum redibo, Sunt igitur hi triginta quinque comceediarum tituli : Ay205i- νος, Ἁλχυών, "Auuxoc, Ἁρπαγαΐ, Bdxyat, Βούσι- ρις, Γᾶ xai Θάλασσα, Διόνυσοι, ᾿Ελπὶς 7; Πλοῦτος, "Eogzk xai Νᾶσοι, ᾿Επινίχιος, "Herc γάμος, 'Hoa- χλῆς παράφορος (quum alii duplicem de Hercule fabulam, quarum altera 'HoxxAz; παρὰ Φόλῳ, altera Ἣ ραχλῆς ἐπὶ τὸν ζωστῆρα inscripta fuit, di- stinguant ), Θεαροί, Κύχλων, Κωμασταὶ ἢ ^Haxt- στος, Λόγος xat Λογίννας, Μεγαρίς, Μῆνες, Μοῦ- σαι, ᾿Οδυσσεὺς αὐτόμολος, ᾿Οδυσσεὺς ναυαγός, Ὀρύα, Περίαλλος, Πέρσαι, Πίθων, Πύῤῥα ἢ Προμαθεύς, Σειρῆνες, Σχίρων, Σφίγξ, Τριαχάδες, Τρῶες, Φιλο- χτήτης, Χορεύοντες sive Χορευταί ( vid. Herodian. περὶ μονήρους λέξεως p. 12, 7) , Χύτραι, | Ex ipsis vero comadiarum reliquiis patet Epi- charmum in aliis fabulis res divinas et sapientie mysteria attigisse, in aliis res humanas et vitam communem adumbrasse. Quo in genere nihil praclarius est. descriptione parasiti apud Athe- nxum VI, 236, F ( vid. vs. 29-45) ct Herculis voracis apud eumdem X, 411. A ( vid. vs. 13-16). In ea fabula quz Ἥδης γάμος inscribebatur omnia ciborum , imprimis piscium et volatilium bestia- rum genera commemorantur, ut prope nihil in terra, nihil in mari, nihil in aere esse videatur esculentum , quod non ceelestibus convivis in ce- lebrandis Juventatis Herculisque inter divos re- lati nuptiis appositum fuisse poeta fingat. Quum autem Epicharmus Ciceroni (11) homo acutus nec insulsus , ut Siculus, visus sit, quia omnes Siculi faceti, lascivi et dicaces erant [12), operz pretium est , sales etiam et facetias, quibus dicta quzdam conspersa sunt considerare. Huc pertinet amphi- bolia verborum γέρανον et γ᾽ ἔρανον apud. Athe- neum VHI p. 338, D ( vid. vs. 123-125) , alter- catio de tripodis nomine apud eumdem II, 49, C (vs. 228-231 ), porro haud inficetus vocum con- trariarum usus, ut in verbis τόχα μὲν ἐν τήνοις ἐγὼν ἦν, τόχα δὲ παρὰ τήνοις ἐγώ apud Demetr. de Eloc. 24 ( vs. 261 ), et πολλοὶ στατήρες, ἀποδο- τήρες οὐδὲ εἷς in Etym. Magn. 725, 25 (vs. 151), imprimis autem. egregium gradationis exemplum ἐχ μὲν θυσίας θοίνα. ix δὲ θοίνας πόσις ἐγένετο. D. χαρίεν, ὥς γ᾽ ἐμὶν Ooxet, A. ἐχ δὲ πόσιος χῶμος , ἐκ χώμου δ᾽ ἐγένεθ᾽ ὑανία, ἐχ δ᾽ δανίας δίκα, "x. δίκας δ᾽ ἐγένετο χαταδίκα,, ἐχ δὲ καταδίχας πέδαι τε xal σφα- λὸς xai ζαμία apud Athen. II, 36, C ( vs. 223- 227 ). Alia in hisce fragminibus ad hominum mo- res spectant, velut vs. 268 οὐ λέγειν τύγ᾽ ἐσσὶ δει- νός, ἀλλὰ σιγὴν ἀδύνατος, vs. 262 οὐ φιλάνθρωπος τύγ᾽ ἐσο᾽, ἔχεις νόσον, χαίρεις διδούς. Cf. vss. 274, 294. Insunt etiam vitz prudenter agendz przece- pta ( cf. vss. 254, 269, 271 ) atque alia que sin- gula persequi mihi non libet. Incerta esse putamus effata que ἃ Clemente Strom. IV p. 640 et V p- 708 (vss. 295-296 et vss. 297-298 ) afferuntur, sed obelum iis apponere non ausi sumus. Paro- diarum quibus raro usus est Epicharmus teste Athenzo XV pag. 698, C, nullum in his qui ex- stant versibus vestigium relictum esse apparet. Versuum duplex ratio est, siquidem alii quasi leni quodam et zquabili verborum flumine de- currunt, alii asperum quid et pingue sonant, ut pane inconditos esse perhibeas. Itaque promiscue fere in trocheorum locum anapesti, dactyli, (8) Grammaticus de comeed. antiq. ap. Dind. p. XII : Σώζεται δὲ αὐτοῦ δράματα μ΄, ὧν ἀντιλέγονται ζ΄. (9) Suidas p. 1415 ed. Gaisf. : ᾿Ἐπίχαρμο:---ἐδίδαξε δὲ δράματα v6', ὡς 6: Λύχων φησί, τριάχοντα πέντε. (10) Supposititia quaedam scripta fuisse quorum auctor vulgo Epicharmus haberetur, aperte dicit Athenzus X!V p. 648, D : Τὴν μὲν ἡμίναν οἱ τὰ εἰς ᾿Επίχαρμον &vxzspó- μενὰ ποιήματα πεποιηκότε: οἴδασι......τὰ δὲ ψευδεπιχάρμεια ταῦτα πεποιήχασιν ἄνδρες ἔνδοξοι, Χρυσόγονός τε ὁ αὐλητής, ὥς φησιν ᾿Αριστόξενος ἐν ὀγδόῳ πολιτιχῶν νόμων, τὴν Πο- λιτείαν ἐπιγραφομένην. Φιλόχορυς δ᾽ ἐν τοῖς περὶ μαντιχῆς ᾿Ἀξιόπιστον τὸν εἴτε Λυχρὸν γένος ἢ Σιχυώνιον τὸν Κανόνα χαὶ τὰς Γνώμας πεποιηχέναι φησίν. - (11) Cicer. Tuscul. I, 8. (12) Cxlius ap. Quintilian. VI, 3, 41. 131 DE EPICHARMO. spondei succedunt, Placuerunt autem poetz pra- ter ceteros versus tetrametri trochaici quibus tri- | metros iambicos alternis immiscet, His accedunt | dimetri et tetrametri anapestici, quo metro totas comceedias ab eo compositas esse testatur Hepha- stion p. 45 (13). Comparare Epicharmum cum attice comeedize principibus ejusque virtutes cum illorum poeta- rum laudibus contendere non est in animo , quo- niam uberiorem hoc quam hic locus capit dispu- talionem desiderat. In quo hoe quoque perin- commode accidit, quod nulla Epicharmi comedia integra ad nostram «tatem mansit, ila ut quae fuerit non tantum singularum partium venustas , sed totum compositionis artificium scire nobis hodie non liceat. Id vero nemo negabit , etiamsi puriore dialecto (14) dorica Siculus vates usus esse dicatur, hunc attici sermonis gratiam et venerem poetarumque Atticorum elegantiam non zquasse, limatiores esse Aristophanis quam Epicharmi nu- meros, at sententiarum gravitate, ingenii acu- mine et doctrinz przsstantia Epicharmum cseteris omnibus qui cum eo de palma certant superiorem esse, Nam reliqui omnes poete comici quamvis acerrimi vitiorum reprehensores fuerint, tamen indicio sunt, quanto facilius sit reprehendere quam emendare. Nimirum tam singulorum homi- num quam reipublicz vitia et mala notasse con- tenti, tollere vitia et mederi malis consiliorum bonitate pr:ceptorumque firmitate nunquam stu- duerunt. Quz quum ita sint, Epicharmus meritis laudibus a Platone et Aristotele celebratus est. Inter Romanos cum alii Siculo vate delectati videntur, tum Plautus qui unus hodie superest e comicorum latinorum coryphzis, in quo illam antique et vernacula festivitatis imaginem possi- inus agnoscere, Neque tamen ipse usquam diserte testatur, se Epicharmi fabulas vel studiose lecti- tasse vel imitatum esse. Falluntur enim qui eo referunt verba e Menaechinorum prologo vs. quz (13) Hephastion p. 45 : Παρ᾽ "Eztyápyo ὃς xoi ὅλα δύο δράματα τούτῳ τῷ μέτρῳ γέγραφε τοὺς Χορεύοντας xai τὸν Ἐπινίχιον. Atque adeo lioc argumentum gra issat tamen : verum non alticissat , at sicilissifat. Dalecampius certe ad Athenzi lib. IX p. 373, D, Plautum e Menandri Geminis Menechmorum ar- gumentum surmisisse putavit. Utcumque est, hujus fabule fontem ignoramus. Quod autem antiquita- tis studiosorum judicia secutus Horatius lib. II epist. I vs. 58 scripsit, Plautum ad exemplar Si- culi properare Epicharmi, non eo spectat quo plerique volunt. Neque enim fabulas ejus ex- pressit Plautus, sed pro ea qua excelluit ingenii celeritate et magnitudine multas comedias cum singulari laude properanter, ut Grecus poeta, composuit. Ergo non imitatione, sed natura duce Plautus gloriam Epicharmee similem consecutus est. Epicharmi fragmenta inde a renatis litteris do- ctissimus quisque maxima cum voluptate legit. Exstant igitur jam multi ejus versus in sententiis Comicorum collectis ab Henr. Stephano, Guil. Morello, Jac. Hertelio et Hug. Grotio, item in Henr. Stephani Poesi philosophica. Sed deerat plenior reliquiarum ejus συναγωγή, quam primus: H. P. Krusemanus Harlemi 1834 edidit, Post hunc Henr. Ludolphus Ahrensius in Appendice libri de dialecto dorica Gottinge 1843 divulgati cum aliis poetis doricis Epicharmum recensuit, Eodem tempore Meinekius in. Exercitationibus philologicis quibus haud paucos Athenzi locos eosque mire depravatos correxit utilem Epicharmo operam navavit, His doctrinz subsidiis instructus novam versuum ejus recensionem aggressus sum. Itaque consultis ubique veterum monumentis, in quibus pocte fragmenta leguntur, emendatisque qua corrupta necdum ab aliis sanata erant Epi- charmum, quantum mihi licuit , restitui et carmi- na ejus latine interpretatus sum, Caeterum Ahren- sii exemplo pleraque vocabula in his versiculis dorico accentu notavi iis exceptis que vel dubia sunt vel ab Epicharmo Atticorum more pronun - tiata videntur, (14) Jamblichus vit. Pyth. 241 : Τὸν Ἐπίχαρμον τῶν δια- λέχτων ἀρίστην λαμδάνειν τὴν Δωρίδα. . EIIIXAPMOY AIIOXHAXMATIA. AFPOXTINOX. Ὡς ταχὺ χόλαφος περιπατεῖ δεινός. (Etym. M. 5235, 7 et Etym. Gud. 333, 37 ubi legitur ταχεῖ.) AAKYON. Αὐτότερος αὐτῶν. (Apollon. de pron. 8o B.) AMYKOX. "Auuxs μὴ χύδαζέ μου τὸν πρεσβύτερον ἀδελφεόν. (Scholl. Soph. Aj. 737; Suid. s. v. χυδάζε- ται, qui ἀδελφόν.) Εἴγε μὲν ὅτι χεχομδώται χαλῶς. (Etym. M. 311, 9 et Suid. s. v. ἐγχομδώσα-- σθαι, cf. Phot, Epist. 156 qui de Epicharmeo ἐγχεχόμδωται testatur et Hesych, ἐγχεχόμέω- ται, ἐνείληται Unde. Epicharmum ἐγχεχόμθωται scripsisse manifestum est.) APTIATAI. Ὡσπεραὶ πονηραὶ μαντίες, & αὖθ᾽ ὑπονεμόνται γυναίχας μωρὰς ἂμ. πεντόγχιον ἀργύριον, ἄλλαι δὲ λίτραν, ταὶ δ᾽ ἀν᾽ ἡμιλίτριον δεχομέναι xa πάντα γινώσχοντι [γ᾽ ex λόγων]. (Pollux X, 81. ὥσπερ ai. — Ultima verba quorum loco Bentlejus τῷ τηνᾶν λόγῳ conjecit in codicibus desunt.) Ἔχω γὰρ τόγα βαλάντιον λιτρᾶν EPICHARMI FRAGMENTA. I0. xal δεχαλίτρων πλῆρες ἑξάντων τε xot πεντογχίων. (Ibid. ἐγὼ τόγε ----λιτροχεδεχάλιτρος στατὴρ ἑξάντων τε πετόγχιον.) Ἃ δὲ Σιχελία πέποσχε. (Etym. M. 662, 12.) BAKXAI. xa τὸν ἄρτον ἐπιχαλύψας ἐπιπλόῳ. (Athen. III, 106 F; vulgo ἐπιχάμψας.) BOYXIPIX. Πρᾶτον μὲν αἴ κ᾿ ἔσθοντ᾽ ἴδοις νιν, ἀποθανοις, βρέμει μὲν ὃ φάρυγξ ἔνδοθ᾽, ἀραθεῖ δ᾽ & γνάθος, 16 ψοφεῖ δ᾽ ὃ γόμφιος, τέτριγε δ᾽ 6 χυνόδων, σίζει δὲ ταῖς ῥίνεσσι, κινεῖ δ᾽ οὔατα. (Athen. X, 411 A et Eustath. 817, 10, πρῶ- τον. Quibus verbis describitur Hercules.) FA ΚΑΙ OAAAXXA, 00" 6p, βώχας [e] πολλοὺς καὶ σμαρίδας. (Athen, VII, 313 A. ὀχχωρη.) Πόλτον ἕψειν ὄρθριον. (Athen. XIV, 648 B. πόντον.) χουρίδες τε φοινίχιαι. (Athen. III, 106 E.) 20 χἀσταχοὶ γαμψώνυχοι. (Athen. III, 105 B.) | Ναὶ μὰ τὰν χράμδαν. (Athen, IX, 370 B.) ————————————————————— AGRESTIS. Quam celeriter saevus colaphus decurrit. ALCYON. Magis ipse ipsis. AMYCUS. Amyce, ne convicieris majori meo fratri. Siquidem, quia bene involutus est. ... . RAPIN.E. Malarum instar vatum, qua decipiunt stultas mulieres quincunce eris vel obolo vel semiobolo accepto alque omnia quidem e sermone intelligunt. Habeo enim hoc marsupium obolis et stateribus sextantibusque et quincuncibus plenum. Sicilia vero passa est. BACCH.E. Et panem omento tegens. BUSIRIS. Primum quidem si edentem illum videas, moriaris, intus fremit guttur sonatque maxilla , simul dens molaris crepat, frendit dens caninus sibilat naribus et aures movet. TERRA ET MARE. Cito videt multos bocas multasque smarides. Pultem matutinam coquere. Squilleque purpurez. Et astaci curvis unguibus. Ne per brassicam. 135 135 Οὐδ᾽ ἀμαμαξύας φέρει. (Etym. M. 77,8.) AEYTEPOX. Ῥοῦ Ποτειδᾶνος δὲ χρηστὸν υἱὸν ἱππόχαμπον. (Herodian. περὶ μονήρους λέξεως 10, 29. πο- σειδάνος----ἰππόχαμπτον.) ΔΙΟΝΥ͂ΣΟΙ. Χύτρα δὲ φαχέας ἥψετο. (Athen. IV, 158 C, Herodian. περὶ μονήρους λέξεως 6,22.) EAHIX H HAOYTOX. “5 Ἀλλ᾽ ἄλλος 00 ἕσταχ᾽ ὧδε τοῦδε κατὰ πόδας, τὸν ῥαδίως λαψῇ τυ, καίτοι νῦν γα θὴν εὔολδον, ἀείσιτον" ἀλλ᾽ Eua ὅδε ἄμυστιν ὥσπερ χύλικα πίνει τὸν βίον. (Athen, VI, 235 F. ἕστηχ᾽ ---ῥαδινῶς---εὔω- voy quod in εὔολδον mutavi.) Συνδειπνέω τῷ λῶντι, χαλέσαι δεῖ μόνον, Mm TECHN S CORE YE: E 30 χαὶ τῷ γα μηδὲ λῶντι, χ᾽ οὐδὲν δεῖ χαλεῖν. τηνεὶ δὲ χαρίεις τ᾽ εἰμὶ xat ποιέω πολὺν γέλωτα χαὶ τὸν ἱστιῶντ᾽ ἐπαινέω. Y» 2 , Ὁ , ν΄ xaixa τις ἀντίον τι λῇ μεγάλῳ λέγει atvo, χυδαζόμαι τε χἠπιπλησσόμαι. 35 χἥπειτα πολλὰ καταφαγών, πόλλ᾽ ἐμπιὼν ἄπειμι. λύχνον δ᾽ οὐχ ὃ παῖς μοι συμφέρει" MU ^ M. ἣν t ὃ issued τε χαι χατὰ OGXOTOG og. Αἴχα δ᾽ ἐντύχω τοῖς περιπόλοις, τς ἀγαθὸν ἐπιλέγω τοῖς σχοποῖς λόγον. ντι παίειν, ἀλλὰ μαστιγῶντί με. ἐ y! ex οἴκαδις χαταφθαρείς, mo ma 7o 1 ip , τοῦτ 40 09 λῶ "EN EPICHARMI ἄστρωτος εὕὔδω, xai τὰ μὲν πρῶτ᾽ οὗ χοῦ, ἃς χά μ᾽ ἄκρατος οἶνος ἀμφέπη φρένας. (Athen. 1. c. Vss.. 33-34 λῇ μεγάλῳ λέγειν αἴνῳ, κυδαζόμαι τε κἠπιπλησσόμαι scripsi pro codicum lectione 27, τήνῳ λέγειν, τήνῳ χυδάζο- μαί τε κἀπωνηχθόμαν. Vss. 39-40 ἐπιλέγω τοῖς σχοποῖς λόγον. Οὐ λῶντι παίειν posui, quum in membranis sit ἐπιλέγω τοῖς θεοῖς, ὅτι οὐ λῶντι παίων. Parasitum hic loquentem facit Epichar- mus.) "ExdAect γὰρ τύ τις ἐπ᾽ dixAov [οὐχ] ἑκών, 45 τὺ δ᾽ αὖ ἑχὼν ᾧχεο τράχων. (Athen. IV, 139 B. γάρ τοι---οὖχ addidit Ahrensius qui etiam αὖ inseruit.) τὸν τοῦ γείτονος χαλιόν. (Poll. X, 151.) Οὔτ᾽ ὧν Πάλαιρος οὔτε Βοιωτῶν νομοί. (Herodianus περὶ μονήρους λέξεως 21, 13. οὔ- τουν----βοιαυτοῦ quz correxi, adjecto simul vo- μοί.) HBAX TAMOX. "Ast δὲ παντοδαπὰ χογχύλια, AS ees ; z ; λεπάδας ἀσπέτους, χραδύζους, χηχιβάλους, τήθυα, 50 χτένια, βαλάνους, πορφύρας, ὄστρεια συμμεμυχότα, τὰ διελεῖν μέν ἐστι χαλεπά, χαταφαγεῖν δ᾽ ἐῦμαρέα, μύας, ἀναρίτας τε, καρύχας TE χαὶ σχιφύδρια, τὰ γλυχέα μὲν ἔντ᾽ ἐπέσθειν, ἐ ἐμπαγηρεν δ᾽ ὀξέα, τούς τε μαχρογογγύλους σωλήνας" & μέλαινά τε 55 χόγχος, ἅπερ χογχοθήραις πᾶσίν ἐστιν ὠνία θατέραι δὲ γαΐαι χόγχοι τε χἀμαθίτιδες Ne vites quidem arbustivas fert. SECUNDUS. Neptuni vero bonum filium hippocampum. BACCHI. Olla lentes coquebat. SPES SIVE DIVITLE. Sed alter iste huic hic proxime stat, quem facile capies, quamvis nunc sane felicem, quotidiano victu fruentem : verum omnino iste incontinenter tanquam poculum hauriL vitam. — C«eno cum volente, opus est tantum invitatione ; cono etiam cum nolente, qui me invitare necesse non habet. lbi festivus sum multumque risum moveo et convivatoreni laudo. Ac sl quis forte contradicere magnis velit laudibus, conviciis incessor et objurgor. Deinde bene conatus et bene potus discedo. Neque verolucernam mihi profert puer comitaus, 55 repo labens per tenebras solus. Quodsi forte incido in excubitores, his speculatoribus bonam facti rationem affero. Nolunt me verberare, sed flagellant. Postquam vero domum veni vexatus, sine stragulis dormio, ac primum quidem id non sentio, quamdiu merum mentis vim oppressam tenet. — Vocavit enim te aliquis ad ccenam invitus, tu. vero volens accurrisli. — Vicini domunculam. Igitur neque Palierus neque Beeotorum sedes. JUVENTUTIS NUPTLE. Affert autem varia conchylia, lepades ingentes, crabyzos, cecibalos, ostreas, pectunculos, balanos, purpuras, conchas clausas, quas dividere diflicile est, facile comedere, mylilos, cochleas, buccinaque et sciphyária, qua dulcia sunt, si post alia comedantur, hieme vero ad ac teretes ungues ; el nigra [congelascendum prompta, concha, quie conchitis omnibus parabilis est , alique terrestres conchae. et litorea arena gaudentes, --— FRAGMENTA. 131 ταὶ χαχοδόχιμοί τε χἤωνοι, τὰς ἀνδροφυχτίδας πάντες ἀνθρώποι χαλέονθ᾽, ἁμὲς δὲ λευχὰς τοὶ θεοί, (Athen. HI, 85 C. Vss. 49-50 τήθυα, χτέ- νια Ahrensio praeeunte scripsi pro. τηθυνάχια. Vs. 55 χογχοθήραις πᾶσίν ἐστιν ὠνία Schnei- derus conjecit pro codicum lectione χογχόθη- av πᾶσιν ἐς τρισώνια. Vs. 58 λευχὰς posui; vulgo λεύκας.) Αὐτὸς ὁ Ποτιδὰν ἄγων γαύλοισιν ἐν Φοινιχιχοῖς 60. εἶχε χαλλίστας σαγήνας * χἀλιεύομεν σπάρους χαὶ σχάρους, τῶν οὐδὲ τὸ σχὼρ θεμιτὸν ἐχδαλεῖν [θεοῖς. (Athen. VII, 320 C. ποτιδαναιων γαυλοῖς. Vs. . 60 εἴκαι καλλίστους ἀδητὰ τηγανος ἁγεμὼν σπά-- ρους. Recepi Schweighzuseri conjecturam.) Λαμβάνοντι γὰρ ὀρτύγας, στρουθούς τε, χορυδάλλας τε φοινιχείμονας, τετράγας τε σπερματολόγους χἀγλαὰς συχαλλίδας. (Athen. IX, 398. D. τε xa χορυδάλλας τε φοινιχονείμονας librorum scriptura est, quam emendavit Porsonus.) 65 xapxtvot θ᾽ ἵχοντ᾽ ἐχίνοι θ᾽,οἵ χαθ᾽ ἁλμυρὰν ἅλα γεῖν μὲν οὐχ ἴσαντι, πεζὰ δ᾽ ἐμπορεύονται μόνον. (Athen. III, 91 C. ἵχοντι ἐχίνοι τε τοὶ---μό- vot correxit Toupius append. ad Theocrit. p.31.) ?Evst δ᾽ ἀσταχοὶ χολύδδαιναί τε χῶς τὰ πόδι᾽ ἔχει μιχρά, τὰς χείρας δὲ μαχράς, χάραθος δὲ τοὔνυμα. (Athen. III, 105 B. τ᾽ ἐχοστα----τὥνυμα.) Μύες ἔτ᾽ ἀλφησταί τε χοραχίνοι τε χοριοειδέες, 70 αἰολίαι πλώτες τε χυνογλώσσοι τ᾽, ἐνὴν δὲ σχιαθίδες. (Athen. VII, 308 E. cf. 382 A, 322 F. et vs. τοῦ. Addidi ἔτ᾽.) xa σχιφίας χρόμις θ᾽, ὃς ἐν τῷ ἦρι χαττὸν Ἀιννάνιον ἰχθύων πάντων ἄριστος, ἀνθίας δὲ χείιατι. (Mhen, VII, 282 A. 328 A. χρόμιος, vel χρομίας. vid. Athen. p. 328 A.) "T {7 : Tode APT Hv δὲ νάρχαι [xot] βατίδες, ἦν δὲ ζυγαίναι, πρη- [στίες. χἀμίαι τε xal βάτοι ῥίναι τε τραχυδερμόνες, (Athen. VII, 286 B. χαμεῖται.) t. : cde Ἢν δὲ σαργίνοι [τε] μελανούροι τε καὶ ταὶ φίνταται ; ACE ERN IM NOE ; ταινίαι, λεπταὶ μὲν, ἁδεῖαι δὲ χὠλίγου πυρός. (Athen. VII, 321 C, 325. F, 313 D.) Καὶ χελιδόνες τε μύρμαι θ᾽, οἵ τε χολιᾶν μεζόνες Y ,! 2 “-- ^ , ἐντὶ xal σχόμόρων, ἀτὰρ τᾶν θυννίδων γα μειόνες. (Athen. VII, 321 A, 313 E. τοί τε χοιλίαν.---- [a1 , θυννίλων--- γε μήονες.) E v Πωλύποι τε σηπίαι τε xol ποταναὶ τευθίδες 80 χὰ δυσώδης βολόίτις γραίαι τ᾽ ἐριθαχωδέες. (Mhen. VIT, 318 E, 323 F, ubi πώλυπες--- χαλυσώδεις) . "Aóvec φάγροι τε Aa oaxec vexat ταὶ πιόνες σχατοφάγοι σαλπαὶ βδελυχραί, ἁδέαι δ᾽ ἐν τῷ θέρει. (Athen. VIf, 321 D, 327 C) Ετιδὲ ποττούτοισι βώκες, σμαρίδες, ἀφύαι, χαμ- [u.agot. (Athen, VII, 286 F, 306 C.) Βεδραδόνεςτε xal χίχλαι, λαγοί, δρακόντες ἀλχίμοι. (Athen. VII, 287 B, 305 C, Etym. M. 195, 30. δέ τι χίχλα!ι xal λαγοὶ emendavit Dindorfius qui τ᾽ ἀλχίμοι ex Athen. p. 305 adjecit.) o σι "Ave δὴ τρίγλας τε χυφὰς χἀχαρίστους βαιόνας. (Athen. VII, 288 A, 324 E.) "Hv δ᾽ ὑαινίδες τε βουγλώσσοι τε xal χίθαρος ἐνῆς. reprobze vilesque, quas hominum fugaces omnes homines appellant, nos vero Dii albas. — Ipse Neptunus venit navibus Pheeniciis vehens pulcherrima relia, quibus capimus sparos et scaros, quorum ne excrementum quidem Diis abjicere Capiunt enim [fas est. coturnices, passeres et purpureis pennis galeritos, et telraones semina lezentes el splendidas ficedulas. — Cancri et echini venerunt, qni per salsum mare natare quidem nesciunt, pedibus vero solum incedunt. — Sunt astaci squillzeque et quia pedes parvos habent, manus autem longas, carabi nominantur. — Preterea musculi et alphestze et coracini pupulis similes, :eolize mugilesque et lingulacee, inerant vero science. — Et xiphias chromisque, qui vere secundum Ananium piscium omnium optimus, anthias aulem hieme. — Erant autem torpedines [et] batides, eraut etiam squali, et amie et raje et scabra pelle squatinze. — [pistrices, Erant vero sargini melanurique et carissimae tinie, tenues quidem, at suaves exiguoque igne indigen- Hirundines et mormyres , qui coliis majores [tes. — sunt et scombris, at thunnis minores. — Polypi et sepi: etalatze loligines ὦ et fetida bolbitis vetaleque erithacis similes. — Aones phagrique et lupi et pingues merdam vorantes salpae exsecrabiles, al cestate suaves. — Praeterea boces, smarides, aphyze, cammari. — Aphyze et turdi, lepores, dracones robusti. — Afferebat jam mullos incurvos et insuaves b;ones. — Erant vero hyzenz solezeque et citharus inerat. — 138 EPICHARMI (Athen. VII, 306 A, 326 E, 288 B, 33o A. Dindorfius ἧς cum Koenio ad Gregor. Corinth. pag. 261.) Σχορπίοι τε ποιχίλοι σαύροι τε, γλαύχοι πιόνες. (Athen. VII, 295 B.) Κὠξυρύγχοι ῥαφίδες ἱππούροι τε καὶ χρυσοφρύες. (Athen. VII, 3o4 C, 319 C.) Τρυγόνες τ᾽ ὀπισθοκέντροι καὶ χαλάνδροι, κωδίοι. (Athen. VII, 309 D.) 90 Μεγαλοχασμόνας τε χάννας χἠχτραπελογαστόρας [ὄνους. (Athen. VII, 315 F, 3527 F. cf. Clem. Alex. Protr. II, 1. p. 178. Potter. χηπτραπελογάστο-- ρας.) Κομαρίδας τε καὶ κύνας κέστρας τε πέρκας τ᾽ αἰό- [λας. (Athen. VII, 319 B, 323 B.) Αἱ δὲ λῇς, σάργοι τε μελανούροι τε xal τοὶ ποντίοι. (Athen. VII, 321 B.) Χαλχίδες θ᾽ ὕες τε ἱαράχες τε jy9 ὦ πίων χύων. (Athen. VII, 326 E, 328 C. ἱέραχες.) Λεχίδα κἠμόάαφια δύο. (Pollux X, 86 xiv6dzta.) 95 Συναγρίδας μαζούς τε συνοδόντας τ᾽ ἐρυθροποιχί-- λους. (Athen. VII, 359. Β omisso fabule nomine, sed p. 322 F συαγρίδες (leg. συναγρίδες) Epicharmi fabulis "H6ac γάμος et Γᾷ xoi Θά- λασσα commemorari dicuntur.) Τόν τε πολυτίματον ἔλοφ᾽, (ὁ δ᾽ αὖτε χἄλλος ὥνιος,) ἕνα μόνον, χαὶ χεῖνον 6 Zeb ἔλαδε, κἠχελήσατο χατθέμειν αὐτῷ τέ οἱ xa τὰ δάμαρτι θωτέρου. (Athen. VII, 282 D. Libri ἔλοπα, ὃ δ᾽ αὐτὸς χαλκὸς ὦνιος---χατθέμεν αὐτῷ τε εἶχαι ται. Re- cepi Hermanni conjecturam. Vid. Opusc. II pag. 297. Videtur piscator vel Jovis dispen- sator loqui.) "Hv δ᾽ ἐρωδιοί τε πολλοὶ μαχροχαμπυλαυχένες 100 τετράγες τε σπερματολόγοι χἀγλαοὶ συχαλλίδες. (Athen. II, ᾿" B. IX, 398. cf. vs. 64.) Κοραχίνοι ὃ δὲ χοριοειδέες πιόνες, χἰππίδια λεῖα, φῦχαί 0᾽ ἁπαλοχουρίδες. (Athen. VII, 304 E. Legebatur ψύχει ἅπαλο- χουρίδες, quod mutavi in φῦχαί θ᾽.) "Avi τοῦ χόγχος, ἂν τέλλιν χαλέομες, ἔστι δ᾽ ἅδιστον xp£ac. (Athen. III, 85 E.) 105. Αἰολίαι πλώτες τε χυνογλώσσοι τ᾽, ἐνῆν δὲ σχιαθίδες. (Athen. VII, 307 B, 308 E. cf. vs. 70.) Οὔτε γόγγρων γάρ zt παχέων οὔτε υυραινᾶν ἀπῆς. Athen. VII, 312 C. Dindorfius γόγγρων τις παχήων, quod Koenius ad Gregor. p. 261: conjecerat ; nos γάρ inseruimus.) Χαλχίδας τε xal xóvac χέστρας τεπέρχας τ᾽ αἰόλας. (Athen. VII, 323 A. cf. vs. 91.) v , , , , , Σχορπίοι τε ποιχίλοι γλαύχοι τε, σαύροι πιόνες. (Athen. VII, 320 E. cf. vs. 87.) HPAKAHEX IIAPAQOPOX. ᾿Αλλὰ μὰν ἐ ἐγὼ; αγκαῖος ταῦτα πάντα ποιέω" ΠῸ οἶμαι δ᾽ ὡς οὐδεὶς ἑκὼν πονηρὸς οὐδ᾽ ἄταν ἔχων. (Eustratius in Aristot. Ethic. Nic. III, 5, 5. ἀναγχαῖος 1. e. ἀναγχαζόμενος, ἀνάγχῃ. Cf. Ho- mer. Odyss. XXIV, 498. Caterum οἷμαι δ᾽ ὡς pro codicum οἴ δὲ οἴομαι δ᾽ ὡς reposui.) Πυγμαίων γὰρ λοχαγὸς ἐχ τῶν χανθάρων Scorpionesque varii lacertique, et glauci pingues. — Et acuto rostro aci hippurique elaurate. — —— [gobii. — Trygones in posteriore parle spiculo armati et chalandri, Et valde hiantes channas et deformi ventre asellos. — Comaridesque et canes sudesque et percas varias. — Sin autem vis, sargique et melanuri marini,— Chalcides, sues, accipitres pinguisque canis. — Scutellam duoque acetabula. — [ctos. — Synagrides mazosque et dentices rubris maculis distin- Pretiosum elopem, (est autem hic alter quoque venalis,) unum tantum, et illum Jupiter accepit, jussitque pecuniam numerari in suum uxorisque usum pro altero. — Erant ardeze multe cervicem longam inflexamque habentes el telraones semina legentes et splendid: ficedulae. Coracini vero pupulis similes pingues hippique leves et saxaliles et tenerae squilla. Pro concha quam tellin vocamus, est autem caro suavissima, — JEoli:e mugilesque et lingulaca,, inerant vero scioenae, — Neque enim vel congrorum quidquam pinguium vel murae- [narum aberat. — Chalcides et canes sudesque et percas varias. — Scorpionesque varii glaucique et lacerti pingues. — HERCULES FURENS Alqui ego coactus haec omnia facio : existimo autem neminem sua sponte neque miserum esse |nec noxam contrahere, — Pygmorum enim cohortis prafectus e scarabois FRAGMENTA, € , " i Y Y. τῶν μεζόνων, ους φαντι τὰν Αἴτναν ἔχειν. (Scholl. Aristoph. Pac. 73 ubi pro vulgato πυγμαρίωνι λοχαγὸς requiritur quod edidi Πυ- γμαίων γὰρ λοχαγὸς. Preterea in μειζόνων et φασὶ τὴν Αἴτνην doricam dialectum restitui.) OEAPOI. Κιθάραι, τριπόδες, ἅρματα, τράπεζαι χαλχίαι, χειρόνιδα, λοιδάσια, λεθήτες χαλχίοι, | χρατήρες, ὀδελοί" τοῖς γα μὰν ὑπωδέλοις χαὶ βαλλιαζόντεσσι τόσσον χρῆμ᾽ ἔοι. (Athen. IX, 408 D et VIII, 362 B. Lege- | batur χιθάρα quod cum Meinekio Exercit. in Athen, I p. 28. in χιθάραι mutavi, recepta si- | mul ejusdem extremorum verborum xat λωτε βαλλίζοντες σιοσσον χρῆμα εἴη emendatione.) πὸ ᾿Οσφύος τε περὶ κἠπιπλόου. (Athen. III, 106 F. xat ἐπίπλου. cf. vs. 12) KYKAQW. Χορδαί τε ἁδύ, ναὶ μὰ Δία, yi χωλεός. (Athen. IX, 366 A.) Φέρ᾽ ἐγχέας εἰς τὸ σχύφος. (Athen, XI, 498 E.) 120 Ναὶ τὸν Ποτιδᾶν χοιλότερος ὅλμου πολύ. (Herod. περὶ μονήρους λέξεως 10, 31 αἰνετὸν Ποτίδαν, quz emendavit Meinekius Comic. Gr. II, p. 482. — ὀλμοῦ.) KOMAXTAI H ἩΦΑΙΣΤΟΣ. , T , , ΄ Σηπίας t ἂγεν χυοῦσας περδίκας τε πετομένους. (Athen. IX, 389 ^. Codd. ἀγανεούσας ; Din- dorfius ἄγον νεούσας. Sed sensus flagitat ἄνεν χυούσας quod reposui.) [Ἀλλ οὐδὲ ποτιθιγεῖν ἔτ᾽ ἐγὼν τεῦς ἀξιῶ, 139 (Apollon. de Pronom. p. 96. A. οὐδέποτ᾽ ἴοι υίνετ᾽ ἐγὼν τεὺς ἀξιῶ, quie correxit Ahrensius.) ΛΟΓῸΣ KAI ΛΟΓΙΝΝΑΣ. A. Ὁ Ζεύς μ᾽ ἐκάλεσε Πέλοπί γ᾽ ἔρανον ἱστιῶν. B. Ἦ παμπόνηρον ὄψον, ὦ τᾶν, ὁ γέρανος. A. Ἀλλ᾽ οὔτι γέρανον, ἀλλ᾽ ἔρανόν τοι νῦν λέγω. (Athen, VIIL, 338 D. ἑστιῶν. Vs. 125 ἔρανόν Tot νῦν λέγω rescripsi, quum in membranis omittatur νῦν.) 126 Οἱ τοὺς idu 6ouc χαττὸν ἀρχαῖον τρόπον, ὃν πρᾶτος εἰσαγήσαθ᾽ Ὡριστόξενος..... ( Hephastio pag. 45 ed. Pors. qui addit : Ἀριστόξενος δὲ ὁ Σελινούντιος ᾿Επιχάρμου πρε- σθύτερος ἐγένετο ποιητής, οὗ xal αὐτὸς ᾿Επίχαρ- μος μνημονεύει ἐν Λόγῳ χαὶ Λογίννα χτὰ. Pro εἰσηγήσαθ᾽ dorice scripsi εἰσαγήσαθ᾽.) ἘΝ ἐν 7 ; Ἀφύας τε χωρίδας τε χαμπύλας. ( Athen. III, 106 E.) METAPIX. Τὰς πλευρὰς οἷόν περ βατίς, Kk. ^ 5 ! R4 , 7»: , τὰν δ᾽ ὀπισθίαν ἔχεις θαγάνεος οἷόν περ βάτος, τὰν δὲ χεφαλὰν ὁστισῶν οἷόν περ ἔλαφος, οὐ βατίς, τὰν δὲ λαπάραν σχορπίος πᾶς ἐστι παχύτερος τεοῦ. ( Athen. VIL, 286 C. Vs. 130 codices : ἔχη- σθ᾽ ἀτενὲς οἷον, Vs. 131. χεφαλὰν ὀστέων, Vs. , - FJ , , * . 132 σχορπίος παῖς ἐπιθαλάττιός τε οὗ. Recepi Ahrensii conjecturas, ) 130 Εὔυμνος, xoi μουσιχὰν ἔχουσα πᾶσαν, φιλόλυρος. (Hephestio pag. 14.) "Opgóa τυρίδιον, κωλεοί, σφονδύλοι, τῶν δὲ βρω- [μάτων 136 οὐδέν. majoribus, quos JEtnam insidere aiunt. SPECTATORES. Citharz, tripodes , currus, :eneze mense, trullce, simpula olearia, lebetes απο, crateres, verucula : utinam profecto sallem obzratis et comissantibus tantze opes suppetant. — be coxa et omento. CYCLOPS.. Intestina suavia, per Jovem , et perna. — Agedum infunde in scyphum. — — Ne per Neptunum multo magis cavus mortario. COMISSATORES SIVE VULCANUS. Afferebat sepias praegnantes ac volantes perdices. — Sed ne attingere quidem amplius ego te volo. — VERBUM ET VERBALIS. A. Jupiter me vocavit quod Pelopi epulum dat. B. Malum profecto obsonium , o amice, grus est. A. AL non gruem , sed epulum tibi nunc dico. — 1 Qui iambos ad antiquum modum , quem primus docuit Aristoxenus , ( composuerunt ). — Aphyasque et incurvas squillas. MEGARIS. Latera batidis instar, at postremam partem habes qualem acuta raia , caput vero quale quivis cervus, non batis, quod autem ad ilia attinet, omnis scorpio te crassior est. — Laude digna, omni doctrina; genere perpolita, lyra [anans. — Chorda , caseolus, pernz, verlicilli , ciborum autem nihil. 140 EPICHARMI ( Athen, IX, 366 B. A corrigendis his ver- bis abstinui , nisi quod οὐδέν tanquam alterius versiculi initium pro οὐδὲ ἕν reposui. ) OAYEZEXEYX AYTOMOAOX. Δέλφαχά τε τῶν γειτόνων τοῖς Ἐλευσινίοις φυλάσσων δαιμονίως ἀπώλεσα, οὖχ ἑχών * xal ταῦτα δή με συμθολατεύειν ἔφα τοῖς Ἀχαιοῖσιν προδιδόμεν τ᾽ ὥμνυέ με τὸν δέλφαχα. (Athen, IX, 374 E. Etym. M. 255, 3. Zo- nar. p. 480 : ἀπώλεσας---ἔφη---προδιδόμην. ) 140. Ἃ δ᾽ &cuy (x χαρίεσσα, ovd , xa σωφροσύνας πλατίον οἰχεῖ. ( Stob. Flor. LVIII, 7 ἥσυχία.) Ποτιφόριμον τὸ τέμαχος ἧς, ὑπομελανδρυῶδες. (Athen. II, 121 B.) Ἀλλὰ xot. ῥέζει τι χρῶμα. ( Etym. Or. 139, 4.) IIEPIAAAOZX. Σεμέλα δὲ χορεύει 145 xt ὑπάδει σφιν σοφὸς χιθάρᾳ παριαμόίδας " & δὲ [γέγαθε πυχινῶν χρεγμῶν ἀχροαζομένα. ( Athen, IV, 183 C. γεγαθεῖ, γεγάθη., item ὑπαλίσφιν que correxi. ) HEPZAI. Χρυσὸν xoi χαλχὸν ὀφείλων. ( Pollux IX, 92.) HIOQN. ^H θύλαχον detov ἢ xoiv φέρειν ἢ χωρυχίδα. Wd e ( Pollux X, 179. φέρειν ἀκωρίδα). ΠΥ͂ΡΡΑ H IIPOMAOEYE. 160 Τὰν τελλίναν, τὸν ἀναρίταν θᾶσαι δὴ xol λεπὰς [ὅσσα. (Athen. IIT, 86 A. xà» ( Dind. καὶ) τις Ἕλ- λήνων----τὸν ἄνδρι τ᾽ ἄν (D. χἀναρίταν ). Πολλοὶ στατήρες, ἀποδοτήρες οὐδὲ εἷς. ( Etym. M. 725, 25. οὐδ᾽ ἂν εἷς.) Πύῤῥα γα μώται Δευχαλίωνα, ( Etym. M. 589, 42. Libri Πύῤῥδαν γε μῶ xol Δευχαλίωνα. Recepi Ahrensii emendationem. ) Κύλικα, μαγίδα, λύχνον. ( Pollux X, 85.) EEIPHNEX. À. Πρωΐ μέν γ᾽ ἀτενὲς ἀπ᾽ ἀοῦς ἀφύας ἀποπυρί- [ζομες , XP UN, , ς ὰ , Y 185 στρογγύλας xol δελφαχίνας, ὀπτὰ χρέα, καὶ πω- [λύπους xo γλυχύν γ᾽ ἐπ᾽ ὧν ἐπίομες οἶνον. B. Οἴμοι μοι [ τάλας. Yo , NE. l , P» ne τρὶς ἅμα με χαλέουσά κά τις χαλὰ λέγοι" φεῦ τῶν [ καχῶν. M ET , ἢ n 2f LU A. Τόχα παρῆς τρίγλα τε μία παχεῖα χἀμίαι δύο ᾿ ; ; ἘΞ - διατεταγμέναι μέσαι, φάσσαι τε τοσσαῦται παρῆν 160 σχορπίοι τε χἀγλαοὶ χοχχύγες, οὃς παρσχίζομες πάντας, ὀπτάντες δὲ χ ἀδυνόντες αὐτοὺς χναύομες. (Athen. VII, 277 F. — Vs. 157 codd. : Y - , Ὁ , , , περὶ σᾶμά με καλοῦσα χατίσχα λέγει ( vel λέγοι), cujus loco Ahrensius proposuit quod recepi. Cf. Hom. Od. lib. IX, 65. Sequitur φοῦ τῶν ULIXES TRANSFUGA. Porcumque vicinorum Eleusiniis servans mirabiliter perdidi , invitus ; atque hac sane me pacisci dixit cum Achivis eL prodere me porcum juravit. — Tranquillitas , o mulier, jucunda res est et vicina temperantiae. — Utile erat salsamenti frustum, thunnino simile. — Sed addit eliam colorem aliquem. EXIMIUS. Semela vero saltat canitque ei cithara doctus periambides; hzc autem dele- [ ctatur peritos audiens pulsus. PERSE. Aurum et xs debens. PITHON. Aut saccum e bubulo corio aut vas farinarium ex arborum corticibus factum aut pe- [ram gestare. PYRRHA SIVE PROMETHEUS. Vide vero quantus pectunculus, quanta cochlea, quanta [ etiam lepas sit. — Multi debitores, redditores nulli. — Pyrrha certe quarit Deucalionem. — Calicem , magidem , lychnum. SIRENES. A. Mane quidem, certe continuo ab aurora, aphyas ex [igne edimus rotundas et porcellos, carnes assas, et polypos, iisque dulcis vini potum addimus. B. Hei mihi misero. Ter simul me vocans aliqua mulier recte dicat : Dii boni , [quanta mala! A. Tum aderat mullus unus pinguis duamque amiae in medio deinceps positae , totidemque palumbes aderant et scorpiones et splendidi coccyges , quos discindimus omnes, a:santes vero et condientes eos deglulimus. | 1 FRAGMENTA. χαχῶν, quod converti in φεῦ τῶν xaxov, — Vs. 158 libri : ὃ xai παρὰ τρίγλας τε xal πά- yn*. Scribendum cum Ahrensio τόχα παρῆς τρίγλα τε μία παχεῖα. Extrema. inde ἃ χἀγλαοὶ adjeci ex Athen. VIT, 300, ubi omissa fabule inscriptione afferuntur. ) EKIPON. xal παλινολεχίς. ( Pollux X, 87. Vulgo πηλινῶν Aex&. ) Α. Τίς ἐστι μάτηρ; B. σαχίς. A. τίς δ᾽ ἐστὶν [ πατήρ; B. cax&. A ( Schol. Oxon. Aristoph. Pac. 185. μήτηρ--- σηχίς ubique—zí; ἐστι πατήρ---ἀδελφός sine δέ.) τίς ἀδελφεὸς δέ; B. σαχίς. ΣΦΙΓΞ. 1665 Ἀλλ᾽ οὖχ ὁμοῖα τ᾽ ἐρινεοῖσιν οὐδαμῶς. (Athen, III, 76 C. ἐρινοῖς.) Καὶ τὸ τὰς Χιτωνίας αὐλησάτω τίς μοι μέλος. (Stephanus Byz. s. v. Χιτώνη pag. 694 ed. Meinek. : Χιτώνη * οὕτως ἣ Ἄρτεμις λέγεται, xal Χιτωνία, ὡς Παρμένων 6 Βυζάντιος καὶ ᾿Επίγαρ- μος ἐν Σφιγγί.) TPOEX. Παντὸς 2x ξύλου χλῳός τέ χα γένοιτο xai θεός. (Proverb. Coisl. 168, cf. Zenob. IV, 7 ἐχ παντὸς ξύλου χλῳὸς γένοιτ᾽ ἄν.) Ζεῦ ἄνα ναίων Γάργαρ᾽ ἀγάννιφα. ( Macrob, Saturn, V, 20. ἄναξ. Ζεύς. Legen- dum Ζεῦ.) TIAOKTHTAX. "Ev δὲ σκόροδα δύο χαὶ γαθυλλίδες δύο. ( Athen. IX, 371 F. ) 170. Οὐχ ἔστι διθύραμδος, Ux" ὕδωρ mirc. ( Athen. X1V, 628 B. οὐχ ὕδωρ.) Οὔτ᾽ ἐν κάδῳ δηλοίμην οὔτ᾽ ἐν ἀμφορεῖ, ( Pollux X, 71.) XEIPON. Καὶ πιεῖν ὕδωρ διπλάσιον χλιαρόν, ἡμίνας δύο. (Athen. XIV, 648 D, et XI, 479 A.) XYTPAI. Ἀλλ᾽ ὅμως χαλαὶ xal πῖοι ἄρνες εὑρησοῦντί μοι δέχα νόμους πωλᾷ * τοίας γὰρ ἐντὶ τᾶς ματρός. (Pollux IX, 79. εὑρήσουσι---δέ μοι xat νούμ- vous correxit bentleius—zoAazic. ) 175 Κάρυξ ἰὼν 52) , , , , , εὐθὺς πρία μοι δέχα νόμων μόσχον χαλάν. και x ; ( Pollux l. c. χῇρυξ---πριῶ.---νούμμων.) EZ AAAQN KOQMOAION. A. Ἀλλ᾽ del τοὶ θεοὶ παρήσαν χὑπελίπον οὐπώποχα" τάδε δ᾽ ἀεὶ πάρεσθ᾽ ὁμοῖα, διὰ δὲ τῶν αὐτῶν del. B. ᾿Αλλὰ λεγέται μὰν χάος πρᾶτον γενέσθαι τῶν [θεῶν. ^ ^, “ , , *, E] , -I 180 À. Πῷς δέ; ἀμαχανὸν γ᾽, ἅπο τινος εἰμεν δὴ ct | πρᾶτον μόλοι. οὐχ ἄρ᾽ ἔμολε πρᾶτον οὐδὲν οὐδὲ μὰ Δία δεύτερον Ἐπ ΞΡ ΓΝ ἜΠΟΣ Mae τῶνδε v ὧν ἄμμες νυν ὧδε λέγομες. ἀλλ τᾷδ᾽ ἔχει. 3 EPUM ai ποτ᾽ ἀριθμόν τις περισσόν, al δὲ λῇς, τὸν ἄρτιον ποτθέμεν λῇ ψᾶφον, ἢ δὶς τὰν ὑπάρχουσαν λαθεῖν, SCIRON. Et catinus fictilis. — A. Que est mater? B. ancilla. A. Quis est pater? B. ancilla. A. Quis vero frater? B. ancilla. SPHINX. Sed nequaquam caprificis quidem similia. — Et Diane carmen aliquis mihi tibia canat. TROES. Ex omni ligno boja fiat et deus. — Jupiter rex liabitans Gargara nivosa. PHILOCTETES. Inter alia autem allia duo et gethya duo. — Non est dithyrambus, quando aquam bibis.— Neque in cado corruperim [aquam] neque in amphora. CHIRON. Et bibere duplam aquze tepidze partem, duas heminas, TABERN/;E OLLARLE. Sed tamen pulchra agna et pingues agni mihi compara- [ bunt venditi decem nummos : talis enim sunt matris. — Preco profectus statim eme mihi decem nummis pulchram vitulam. EX ALIIS COMCEDIIS. A. Sed semper dii fuerunt neque unquam defecerunt ; haec vero [ rerum principia ] sui semper similia sunt et per [eadem semper vigent. B. Enimvero chaos primum deorum exstitisse fertur. A. Quomodo vero? fieri cerle nequit, uf quod primum [ proveniat ab aliquo oriatur. Nec igitur primum quidquam provenit, neque per Jovem eorum certe qua nos hic dicimus. Sed res ita se habet. Si quis ad numerum imparem, vel si vis, parem addere velit numerum, vel presentem bis sumere , 142 EPICHARMI Boxei χα τοι τόχ᾽ αὑτὸς εἰμεν 5 D. Οὐχ ἐμὶν τάχα. Οὐδὲ μὰν οὐδ᾽ αἱ ποτὶ μέτρον παχυαῖον ποτ- [θέμ. εν λῇ τις ἅτερον μᾶχος, ἢ τοῦ πρόσθ᾽ ἐ ἐόντος ἀποταμεῖν, ἔτι χ᾽ ὑπάρχοι xetvo τὸ μέτρον. D. Οὐ γάρ. A. Ὧδε [νῦν ὅρη xol τὸς ἀνθρώπους" ὃ μὲν γὰρ αὔξεθ᾽,, ὁ δέ γα μὰν [φθίνει - m 1 ᾿ , M , M , 190 ἐν μεταλλαγᾷ δὲ πάντες ἐντὶ πάντα τὸν χρόνον. ὃ δὲ μεταλλάσσει κατὰ φύσιν χωὔποχ᾽ ἐν τωὐτῷ [μένει, J 3 ES A x ? ἅτερον εἴη χαὐτὸ δῆτα τοῦ παρεξεσταχότος. xo τὺ δὴ κηγὼ χθὲς ἄλλοι xal νῦν ἄλλοι τελέθομες, καῦθις ἄλλοι χωὔποχ᾽ αὑτοὶ [τελέθομες) καττὸν λό- [γον. ( Diog. Laert. IIT, 10. Vs. 177 χαὶ ὑπέλι- πον. Vs. 180 πῶς δέ χ᾽ ἀμήχανόν γ᾽ ἀπό τινος υηδὲν ὅ, τι πρᾶτον correxit Hermannus. Vs. - NY Se ἐδ ecc Dm ͵ L 182 τῶν δέ γ᾽ ὧν ἄμμες νῦν ὧδε λέγωμεν, μέλ-- λει τάδ᾽ εἶναι codd, ; recepi Hermanni emenda- tionem. Vs. 184 ποτεθέμεν membrane. Vs, 185 xdàxot xoi ὃ αὐτός emendavit idem vir doctus. Vs, 186 οὐδὲ ποτὶ μέτρον παχὺ ἐόν aliquot libri; secuti sumus Ambrosium. Vs. 187 λῇ τις ἕτε- ρον στεῤῥὸν μᾶχος codices prope omnes. Vs. 188 χ᾽ ὑπάρχοι ; alii libri χ᾽ ὑπάρχοι. Vs. 189 τὼς ἀνθρώπως vel ἀνθρώπους membranz, τὸς restituit Hermannus. Vs. 191 χοὔποχ᾽ ---ταὐτῷ, Vs. 192 ἕτερον----δὴ ; scripsi cum. Hermanno g A R ee TERRE M^ YN crm ἅτερον---δῆτα. Vs. 193 xav» libri, dorice κἠγὼ reposuit Ahrensius, Vs. 19/, τελέθομες deest. in membranis, ) 195 Α. Ap" ἔστιν αὔλησίς τι πρᾶγμα; D. Πάνυ μὲν ὧν, A. Ἄνθρωπος ὧν αὔλησις ἐ ἐστιν. δ. Οὐδαμῶς, A. Φέρ᾽ ἴδω, τί δ᾽ αὐλητάς; τίς εἶμέν τοι δοχεῖ; ἄνθρωπος; ἢ ἢ οὗ γάρ; B. Πάνυ μὲν ὦν. A. Οὔχων | δοκεῖ οὕτως ἔχειν [τοι] xat περὶ τὠγαθοῦ; τό γα 200 ἀγαθόν τι πρᾶγμ᾽ εἶμεν καθ᾽ αὖθ᾽- ὅστις δέ κα εἰδῇ μαθὼν c7, , ἀγαθὸς ἤδη γινέται. ὥσπερ γὰρ τὰν αὔλησιν αὐλητὰς μαθών, ἢ ὄρχησιν ὀρχηστάς τις ἢ πλοχεὺς πλοχάν, ἢ τᾶν γ᾽ ὁμοίως τῶν τοιούτων, ὅ, τι TU λῇς, 205 οὐχ αὐτὸς εἴη χ᾽ ἁ τέχνα, τεχνιχός γα μάν. (Diog. Laert. III, 14. Vs. 202 ὥσπερ γὰρ εἰ τὴν vulgo quod correxi; αὔλησιν αὐτὸς μαθὼν 5 * » € jam emendavit Casaubonus. Vs. 205 οὐχ αὑτὸς Casaubonus recte in οὐχ αὐτὸς mutavit. ) Εὔμαιε, τὸ σοφόν ἐστιν οὐ καθ᾽ £v μόνον, 2 , dw τὰ , A , ΕΣ ἀλλ᾽ ὅσσα περ ζῇ, πάντα xal γνώμαν ἔχει. M ^ m Ξ - E] IPS , D xa γὰρ τὸ θῆλυ τᾶν ἀλεχτορίδων γένος, αἱ λῇς καταμαθεῖν ἀτενές, οὐ τίκτει τέχνα 210 ζῶντ᾽, ἀλλ᾽ ἐπῴζει χαὶ ποιεῖ ψυχὰν ἔ Pets, τὸ δὲ σοφὸν ἁ φύσις τόδ᾽ οἶδεν ὡς ἔχει μόνα" πεπαιδεύται γὰρ αὐταύτας ὑπό. ( Diog. Laert. III, 16. Vs. 207 ὅσα. Vs. 208 τῶν. Vs. 210 ἐπωάζει que jam mutavit Ahren- sius. Vs. 212 αὖ ταύτας, in cujus locum Por- sonus substituit αὐταύτας.) Θαυμαστὸν οὐδὲν ἁμὲ ταῦθ᾽ οὕτω λέγειν xol ἁνδάνειν αὐτοῖσιν αὐτοὺς χαὶ δοχεῖν 215 καλῶς πεφύχειν. χαὶ γὰρ ἃ χύων χυνὶ χάλλιστον εἶμεν φαινέται xal βοῦς βοΐ, 2 ει ὄνος δ᾽ ὄνῳ «ὐλλιισεῦν [ἐστιν], à ὑς δ᾽ bt. (Diog. Laert. l.c. Vs. 213 θαυμαστὸν οὐδέν num tibi forte idem numerus tum manere videtur? D. [Haud sane mihi. A. Nec vero, si ad cubitalem mensuram addere quis velit aliam quamdam longitudinem, aut ab ea quae [primum erat aliquam auferre, adhuc eadem sit quc prius mensura. B. Nempe nequa- [ quam. A. Ita nunc considera eliam homines; nam alius crescit, alius autem decrescit, 1n mutatione vero omnes sunt per omne tempus. Quod autem mutatur secundum naturam neque unquam [ in eodem statu permanet , diversum fuerit et ipsum sane ab eo quod decessit. Quin tu quoque et ego heri alii eramus, et nunc alii sumus, [ratione. — el rursus alii erimus, neque unquam iidem sumus hac Estne tibiarum cantus res aliqua? B. Ita sane. A. Homo igitur tibi? cantus est, B. Minime. A. Age videamus ; tibicen quis tibi esse videtur ? homo an non? B. Maxime vero. A. Nonne igitur hoc etiam tibi de bono videtur? bonum quidem rem esse quie per se ipsa exstet, quisquis autem eam didicerit, bonum eum jam effici. Sicut enim qui tibiarum cantum didicerit, tibicen , aut qui saltare, saltator, aut qui texere , textor, aut qui similiter quamlibet hujusmodi rem didicerit , non ipse erit ars illa, sed artifex. — Eum:ee, sapienlia non est res singularis tantum, sed qua vivunt omnia intellectu quoque valent. Namque femineus gallinarum sexus , si attente considerare vis, non parit pullos vivos, sed incubat ova et calore animat. Hc autem sapientia ut sese habeat natura scil sola; quippe ab hac ipsa erudita est. — Nihil mirum est ita nos hec dicere et placere eos ipsis viderique pulchre natos. Etenim canis cani pulcherrimum animal esse videtur, et bos bovi , asinus quoque asino pulcherrima res est, sus ilem 51}. 1 | j 1 i FRAGMENTA 143 ἐστί με codices; sed rectius cum Ahrensio po- nitur áu£. Vs. 215 πεφυχέναι libri, quod tueri licet scribenti χαλῶς πεφυχέναι. κύων γὰρ xoi χυνὶ , nisi quis Alirensii conjecturam καλῶς πε- φύχειν sequi mavult.) Ὡς δ᾽ ἐγὼ δοχέω---δοχέω γάρ, ὃ σαφὲς ἁμῖν τοῦθ᾽ [ὅτι τῶν ἐμῶν μνάμα mox! ἐσσείται λόγων τούτων ἔτι" 230 xal λαθών τις αὐτὰ περιδύσας τὸ μέτρον, ὃ νῦν ἔχει εἶμα δοὺς χαὶ πορφύραν, λόγοισι ποιχίλας χαλοῖς δυσπάλαιστος ὧν τοὺς ἄλλους εὐπαλαίστους ἀπο-- [φανεῖ. (Diog. Laert. III, 17. δοχέω γὰρ σαφὲς ἄμαι emendavit Hermannus. ἢ A. "Ex uiv θυτίας θοίνα, £x δὲ θοίνας πόσις ἐγένετο, B. Χαρίεν, ὥς γ᾽ ἐμὶν [δοχεῖ. 3 : - AE peur 235 A. 'Ex δὲ πόσιος χῶμος, 6x χώμου δ᾽ ἐγένεθ | 2s Πραύτερος ἐγώνγα μολόχας. [ϑανία, ἐχ δ᾽ δανίας δίχα, "x δίκας" δ᾽ ἐγένετο καταδίχα, kJ M , ΓΣῚ M * , 8x δὲ χαταδίχας πέδαι τε xal σφαλὸς xal ζαμία. ( Athen, II, 36 C. Vs. 223 θοίνη. Vs, 224 θοίνης---ὥς γέ μοι. Vs. 224-225 ἐγένετο θυανία | et ix δὲ θυανίας δίχη , quee Meinekius correxit | et supplevit Exerc. in Ath. I p. 3 seqq., nisi quod Dindorfius addidit δοχεῖ. Vs. 227 σφά- χελος Bochartus bene convertit in σφαλός, quod sententia flagitat, Nos potius pluralem σφαλοὶ hie restituendum censeremus, si plures eo pene genere affectos esse constaret, Sed hoc | zque incertum est atque illud quod existimat | Meinekius, Aristotelem Gener. anim, I,18 hunc Epicharmi locum respexisse. ) A. Τί δὲ τάδ᾽ ἐστί; B. Δηλαδὴ τρίπους. A. Τί [μᾶν, ὃς πόϑας ἔχει » EJ , ** » ΕῚ , ν j τέτορας; οὐχ ἔστι τρίπους, ἀλλ᾽ [ἐστίν], οἴμαι, [ τετράπους. Ut autem ego puto (pulo enim, quod nobis manife- [ stum est) , liorum sermonum meorum memoria olim eril; quippe carmina ista aliquis sumta metro, quod nunc ha- [bent, exuens , veste autem alia ornans et purpura, pulchrisque varians invictus ipse caeteros facile vincet. — [ verbis A. E sacrificio convivium, e convivio compotatio orla esl. B. Jucunda res, ut mihi [| quidem videtur. A. E compotalione lascivia , e lascivia vero pugna orta est, e pugna dica, e dica orla est damnatic , e damnatione pedicze et codex et mulcta. — [ pedes babet A. Quid hoc est? D. Nempe tripus. A. Quid tandem , qui 230 B. "Eact δ᾽ ὄνυμ᾽ αὐτῷ τρίπους, τέτορας ἔχει γα l μὰν πόδας. A. Οἰδίπους τοίνυν ἀναφανδὸν τοῖον αἴνιγμά τὺ [νοεῖς. ( Athen. II, 49 C. Vs. 231 in codicibus sic legitur : Οἰδίπους τοίνυν ποτ᾽ ἦν, αἴνιγμά τοι νοεῖς. Posui quod huic loco convenire videba- tur ἀναφανδὸν τοῖον et τύ.) Καπυρὰ τρώγων x&gu', ἀμυγδάλας. (Athen. II, 52 A. χαπυροτρώγονα χάρυα. Recepi Dindorfii conjecturam. ) [καὶ] φασήλους φῶγε θᾶσσον, atr ὁ Διόνυσος φιλεῖ. ( Athen. II, 56 A. αἵ χ᾽ --φιλῇ. Legendum y - e αἴγ᾽--φιλεῖ). Ὥξεα χανὸς χἀλεχτορίδων πετεηνᾶν. ( Athen. II, 55 D. πετεηνῶν.) ( Athen. II, 58 D. ἔγωγε.) ὙὙγιέστερον φανέντα χολυχύντας πολύ. (Athen, II, 59. C, τ᾽ ἦν ἔτι emendavi parti- cipio φανέντα inserto. ) Οἷοναὶ μύχητες ἐξεσχληκότες πνιξεῖσθέ [με]. ( Athen. II, 60 E. οἷον αἱ μύχαι ( Dind, μύ- xat) do' ἐπεσχληχότες. Ut metro et sententie satisfacerem scripsi μύχητες ἐξεσχληχότες addi- dique με.) Τούτων ἁπάντων ἀχρίδας ἀνταλλασσόμαι, χόγχων δὲ τὸν σέσιλον. B. Ἴλπαγ᾽ εἰς τὸν φθόρον. (Athen. II, 63 C. ἀνταλλάσσονται quod correxit Erfurdtius. ) 210 Ῥάς τ᾽ ἐλαιοφυλλοφάγους κιχήλας. ( Athen. II, 64 F. ἐλαιοφιλοφάγους.) Θρίδακος ἀπολελεμμένας τὸν χαυλόν. quattuor? non est tripus, sed quadrupes, opinor, dicen - [ dus est. B. At nomen est illi tripus, quattuor vero pedes habet. A. Manifesto igitur CEdipus tale zenigma tu intelligis. — Calidas edens nuces, amygdalas. — Et phaselos comede citius, siquidem Bacchus amat. — Ova anserum et gallinarum volatilium. — Mitior equidem malva. — Multo saniorem cucurbilà visum. — Tanquam fungi aridi me suffocabitis. — Cum his omnibus locustas muto, inter conchas autem sesilum. B. Abi in malam rem. — Turdosque olivarum folia comedentes. — Lactucz delibratze caulem. 144 ( Athen. II, 68 F.) Μάχων..... μάραθα τραχέες τε χάχτοι, τοὺς σὺν ἄλλοις μὲν [φαγεῖν 245 250 ἐστὶ λαχάνοις. εἰς τὸ πῖον αἴχα τις ἐντρίψας καλῶς παρτιθῇ νιν, ἄἁδύς ἐστ᾽, αὐτὸς δ᾽ ἐφ᾽ αὑτοῦ χαιρέτω. (Athen. II, 70 F. Vs. 243 τοὶ σὺν ἄλλοις μὲν φαγεῖν. Vs. 2444 ἐντὶ---ἐχτρίψας. Vs. 245 παρα- τιθῇ νιν, ἁδύς ἐστιν, αὐτὸς δ᾽ ἐπ᾽ αὐτοῦ. Emen- dare locum jam aggressus erat Casaubonus qui ἐντρίψας et ἐφ᾽ αὑτοῦ scripsit ; czetera sententize convenienter refinxi, ) Θρίδαχας, ἐλάταν, σχῖνον, ῥαφανῖδας, xdxtouc. ( Athen. II, 7x A.) *O δέ τις ἀγρόθεν ἔοιχε μάραθα xa xdxcouc φέρειν, ἴφυον, λάπαθον , ὀπόφυλλον, σχορόδιον, σέριδα., δάχτυλον, πτέριν.....χάχτον, ὀνόπορδον. ( Athen. If, 71 A. Vs. 248-249 ὀπόφυλλον, σχορόδιον----δάχτυλον dedi ex Ahrensii conje- ctura pro membranarum lectionibus ὀτόστυλ- λον. σχόλιον----δράχτυλον. Sed quid ad versuum integritatem desit, admodum dubium est. ) Τὰ πρὸ τοῦ δύ᾽ ἄνδρες ἐλέγον, εἷς ἐγὼν ἀποχρέω. ( Athen. VII, 308 C, et VIII, 362 D.) Ἀλλὰ xal σιγὴν ἀγαθόν, ὅκκα παρέοντι χαῤῥόνες. ( Athen. VIIL, 363 F. ) Σκχώπας, ἐπόπας. γλαύχας. ( Athen. IX, 391 D.) Νόος 697, xai νόος dxoüst* τἄλλα κωφὰ xaX τυφλά, (Plutarch. Morall. p. 98 Β,336 B, 961 A, multique alii. Vulgo νοῦς δρᾷ.) Ἃ δὲ χεὶρ τὰν χεῖρα νίζει * δός τι, xOpe , xot Ade. ( Pseudoplato Axioch, p. 366 C, qui habet δός τι χαὶ λάδε τι. Quare inserto χῶρε et abje- cto altero τι versum redintegrare conatus 260 EPICHARMI sum. Sed Stobzus Flor. X, 13, 34 posterio- rem partem sic exhibet : δός τι xai λάθοις «t, unde conjicias Epicharmum scripsisse : δός τι xai λάῤοις τι, παῖ. At prior ratio praestat. ) Nos xxi uéuvac ἀπιστεῖν: ἄρθρα ταῦτα τᾶν [ φρενῶν. ( Polyb. XVIII, 23, 4; Dio Chrysost. | LXXIV, p. 636 ed. Morell.; Cicero ad Attic. I, 19 etc. ) Τῶν πόνων πωλοῦντι πάντα τάγαθ᾽ ἁμὶν τοὶ θεοί, (Xenoph. Memorab. II, 1, 20; Stobzus Flor. I, ror, vulgo τῶν πόνων πωλοῦσιν ἡμῖν πάντα τἀγαθ᾽ oi θεοί.) ^o πονηρὲ μὴ τὰ μαλακὰ μῶσο, μὴ τὰ σχλήρ᾽ ἔχης. ( Xenophon et Stobzus 1. c. μώεο.) "Ex διαδολᾶς μῶμος ἐγένετο, πολλοῦ δ᾽ Ex μώμου [μάχα. (Versum finximus ex Aristot. de Gener. animal. I, 18 : Ὥς ᾿ἐπίγαρμος ποιεῖ τὴν ἐποιχο- δόμησιν, ex τῆς διαδολῇς f, λοιδορία, ἐκ δὲ ταύ- τῆς ἣ μάχη. Cf. Rhet. I, 7 et Metaph. IV, 24.) "Agtioc τε γὰρ λελέχται χεὐθὺς οὐ καλῶς ἔχον φαινέται, ( Aristot. Metaph. XII, 9 pag. 1086, a, ed. Bekker. xxt εὐθέως φαίνεται, Transposui hzc cum Áhrensio. ) Θνατὰ χρὴ τὸν θνατόν, οὐκ ἀθάνατα τὸν θνατὸν [φρονεῖν. (Aristot. Rhet, II, 21 omisso poete no- mine. ) ᾿'Γόχα μὲν £v τήνοις ἐγὼν ἦν, τόχα δὲ πὰρ τήνοις [ ἐγών. (Demetr. Phal. de Eloc. 24. παρὰ τήνοις.) Οὐ φιλάνθρωπος τύγ᾽ ἔσσ᾽, ἔχεις νόσον, χαίρεις [ διδούς. (Plutarch. Poplic. c. 15 et de Garrul. p. 516 C.) Papaver..... marathrum et asper cactus, quem cum aliis quidem edere oleribus licet. Adipi si quis interens bene 1 eum apponat, suavis est, ipse vero per se valeat. — Lactucas, elaten , scillam , raphanos, cactos. — Hic aulem ex agro afferre videlur feeniculum , cactos , iphyon , lapatlhum , laserpitii semen , allium , seridem , dactylum , filicem.....cactum, onopordum. — Quo antea duo viri dicebant, [ ad hiec^dicenda ] ego unus [ sufficio.— Sed οἱ silere utile est , quando preestantiores adsunt. — Asiones, upupas, noctuas. — Mens videt, mens audit, reliqua sunt surda et caca, — Manus manum lavat; da aliquid , puer, et accipe. — Sobrius sis et memineris diffidere; nervi hi sunt pru- [ dentia. — Laboribus omnia bona nobis dii vendunt. — O improbe, noli mollia aucupari, ne dura tibi accidant.— E calumnia orta est reprehensio gravique ex reprehen- [sione pugna.— Quum primum enim dictum est, statim illud non recte [se habere apparet. — Mortalia oportet mortalem, non immortalia mortalem [ sapere. — Aliquando quidem inter illos eram , aliquando vero apud [ illos. — ' Non bumanus tu quidem es, morbo laboras, libenter das.— FRAGMENTA. Xovexplór, xa διεκρίθη χἀπῆνθεν, ὅθεν ἦνθεν, [πάλιν͵ ^ , 8s χαλεπόν; [ οὐδὲ q& μὲν εἰς γᾶν, πνεῦμ᾽ ἄνω. τί τῶν ; ἕν. (Plutarch. Consol. ad Apoll. p. 110, A. x«l ἀπῆλθεν ὅθεν ἦλθε. Vs. 264 πνεῦμα δ᾽ àv», ) Αἴτε τι ζατεῖ σοφόν τις, νυχτὸς ἐνθυμητέον. ( Cornutus de Nat. deor. c. 14 pag. 54 ed. Osann, (ζητεῖ) his praemissis : Τούτου δ᾽ ἕνε- χεν xal ἐπὶ ἐννέα νύχτας λέγεται συγγενόμενος ὃ Ζεὺς τῇ Μινημοσύνη γεννῆσαι αὐτάς [τὰς Μού- σας" καὶ γὰρ τῆς ἐν νυχτὶ ζητήσεως δεῖ πρὸς τὰ κατὰ παιδείαν. Εὐφρόνην γὰρ οἵ ποιηταὶ οὐ δι᾽ ἄλλο τι τὴν νύχτα ἐχάλεσαν, xai ᾿Ἐπίχαρμος αὐ- τίχα φησίν χτλ.) Πάντα τὰ σπουδαῖα νυχτὸς μᾶλλον ἐξευρίσχεται, ( Cornutus de Nat. deor. 1. c. ) Γνῶθι πῶς ἄλλῳ χεχρήται. ( Cicero ad Q. fr. III, 1, 7. Videndum esse àit Epicharmus, quomodo quis erga alios se gesserit, antequam cum eo amicitiam facia- mus, ) Οὐ λέγειν τύγ᾽ ἐσσὶ δεινός, ἀλλὰ σιγὴν ἀδύνατος. ( 4. Gell. Noct. Att. I. 15. σιγᾶν.) Οὐ μετανοεῖν, ἀλλὰ προνοεῖν χοὴ τὸν ἄνδρα τὸν [ σοφόν. (Stob. Floril. I, 14.) Μὴ "m μικροῖς αὐτὸς αὑτὸν ὀξύϑυμον δείχνυε, : (Ibid. XX, 8. Alibi hic versus Menandro tribuitur. Vid. Meinek. Com. Gr. IV p. agr.) 270 ᾿Ἐπιπολάζειν οὔτι χρὴ τὸν θυμόν, ἀλλὰ τὸν νόον. Ibid. XX, 9. vóuov vulgo ; correxit Ahren. , t 895 sius. ) 145 * Οὐδὲ εἷς οὐδὲν μετ᾽ ὀργᾶς χατὰ τρόπον βουλευέται. ( Ibid. XX, το. ὑργῆς.) Ἃ δὲ μελέτα φύσιος ἀγαθᾶς πλέονα δωρείται φί- [ λοις. (Ibid, XXIX, 54 et Apostol. I, 52. πλεῦνα.) O τρόπος ἀνθρώποισι δαίμων ἀγαθός, οἷς δὲ χαὶ | κακός. ( Ibid. XXXVII, 16.) "Tí; δέ χα λῴη γενέσθαι μὴ φθονούμενος, φίλοι" δῆλον ὡς ἄπηρος οὐδείς ἐσθ᾽ ὃ ud, φθονούμενος. τυφλὸν ἠλέησ᾽ ἰδών τις, ἐφθόνησε δ᾽ (Ibid. XXXVIII, 21. Vs. 275 τίς δ᾽ ἐγχα- λοίη. Vs. 276 ἄπηρος proposuit Meinekius pro vulgata scriptura ἀνὴρ γάρ.) y^ 7T 0UuOz εἰς. δυδὲν 2 , - , , ; ὑδὲν ἐν γαία χλεινᾷ γυναιχὸς βαρύτερον πέλει" εἰ e -—: 6 xr , ^" «4 , «Ὁ ὃ συντυχὼν βεδαίως, μαχάριος δ᾽ ὃς ἀγνοεῖ, ΠΡ. oto (Ibid. LXVIII, 9. Inserui ad explendos ver- sus ἐν---- πέλει et βεδαίως.) 280 Τὸ δὲ iv ὅμοιόν € ᾧ τρὶς ἐξ ἢ τρεῖς ; li γαμεῖν ὅμοιόν ἐστι τῷ τρὶς ἐξ ἢ τρεῖς χύ- [ ὅους ἀπὸ τύχας βαλεῖν" ἐὰν μὲν γὰρ λάδης τεταγμέναν cnr E PUER NIU ET τοῖς τρόποις xol τἄλλ᾽ ἄλυπον, εὐτυχήσεις τῷ [γάμῳ 2 N* x HH" NI Y N ^s δ (οὗ ! ^2 : εἰ δὲ xol φιλέξοδόν τε χαὶ λάλον xa δαψιλῆ, οὐ γυναῖχ᾽ ἕξεις, διὰ βίου δ' ἀτυχίαν χοσμουμέναν. ( Ibid, LXIX, 17. τύχης — τεταγμένην, pro quibus dorice τύχας et τεταγμέναν scripsi, ) —— MEM Apex. n SON edit Σώφοονος γυναιχὸς ἀρετὰ τὸν συνόντα μὴ ᾿δικεῖν. ( Ibid. LXXIV, 37. ἄνδρα omisi cum Valcke- nario. ) 285 12 Y ΤΥ 3f ES , ! Οὐχ ἔστιν οὐυόεις ἀποορεοειγμενος τόπος, Ν £ MÀ N , 5. Y L ὃς ἢ πονηροὺς πάντας ἡ γχρήστους ποιεῖ. Concretum erat et discretum est, rediitque unde venerat lerra in terram, spirilus sursum. Quid ex his acerbum [est? Nihil. — Sive quis eruditum quid querit , hoc noctu in animo volu- [tandum est. — Omnia seria noctu citius reperiuntur. — Cognosce, quemadmodum alio usus fuerit. — Tu quidem non dicendo vales, sed tacere non potes. — Non re facta, sed multo ante deliberandum est viro sa- [ pienti.— Ne lu te ipsum ob res leves iracundum exhibeas. — Non iram, sed mentem superare convenit. — Nemo iratus quidquam recte deliberat —. Cseterum diligens industria plus donat amicis quam bonum [ingenium. — Ífpsa hominibus indoles vel bonus vel malus genius est.— Quis autem, amici, nolit alios sibi invidere? PHILOS. GR.EC, manifestum est incolumem neminem esse, cui non invi- [deatur. Ciecum aliquis conspicatus misericordia commovetur, in- [vidia nemo tangitur.— Nihil in inclyta terra muliere gravius est : certo scio expertus, f-lix ille qui iznorat. — Uxorem ducere idem prope est quod ter senas aut tres tes- [seras fortuito jacere : nam si compositam moribus acceperis ac extera non molestam, felix matrimonio inito [eris ; atl si frequenter exeuntem domo , loquacem et sumtuosam [duxeris , non uxorem habebis, sed ornatum per vitam infortunium,— Bona uxoris virlus est conversantem maritum non offen- Nullus est locus usquam defiuitus, [dere.— qui aut improbos omnes reddat aut probos, 10 * 145 ( Ibid. LXXVII, 7.) Πνίγομ᾽, ὅταν εὐγένειαν οὐδενῶν χαχῶς ^r 39: 44 - A * — , -- λέγη τις, αὐτὸς δυσγενὴς ὧν τῷ τρόπῳ , ᾿ ΕΣ ΤΣ D MM E 290 τίς γὰρ κατόπτρῳ xal τυφλῷ χοινωνία ; (Ibid. ΧΟ, 8. οὐδὲν ὦν) z Πρὸς δὲ τοὺς πέλας πορεύου λαμπρὸν ἱμάτιον ἔχων, SAP τας n - A xai φρονεῖν πολλοῖσι δόξεις οὐ φρενῶν τυχὼν ἴσως. (Append. Stob. Gaisf. IV p. 38r, τὸ ed. Lips. Vs. 291 δὲ inseruit Welckerus. Vs. 292 ὅξεις τυχὸν ἴσως codex ; scripsi cum Halmio οὐ o m ^ φρενῶν τυχὼν ἴσως.) : E ; Moz τς ἘΡ Α ποθανεῖν οὐ λῶ, τεθνάχειν οὐδὲ ἕν μοι διχόέρει. (Sext. Empir. I, 273. ἀποθανεῖν ἢ τεθνάναι οὔ μοι δισφέρει, unde versum composuit Ahrensius comparato Cicerone 'l'usc. I, 8, cujus verba in interpretatione retinuimus.) ' j Acxol φύσις ἐστ᾽ ἀνθρώπων πεφυσιωμένο:. (Orion. Anth. II, 3. Theodoret, de fide I .O p. 15 Sylb., Clem. Al. Strom. IV. p. 584 ed. Pott., Anecd. Oxon. IV, 254, 25. φύσις ἀνθρώ- πὼν ἀσχοὶ πεφρυσημένοι. Mutavi hec quemad- modum versus ratio flagitare videbatur.) 3 295 Εὐσεδὴς νόῳ meguxox οὐ πάθοις x' οὐδὲν xxxbv ἢ Ξ - - j χατθανών" ἄνω τὸ πνεῦμα διαμενεῖ κατ᾽ οὐρανόν. (Clemens Alex. Strom. IV p. 640 Potter. νῷ » € RENT, * — γ οὐδέν --- δια μένει.) ΠΡ , * Dez - , AT Οὐδὲν ἐχφευγει t0 ὕειον" τουτὸ γινώσχειν TU Oct" 5M Nux ΚΙ. παρ ἢ τς Ὁ X. A E ᾿ αὐτὸς ἐσθ᾽ ἁμῶν ἐπόπτας, ἀδυνατεῖ δ᾽ οὐδὲν θεός. (Ibid. V p. 708. Euseb. Przp. Ev. XIII p. 674 ed. Viger, Theodorvet. Serm. VI p. 38 ed. Syib.) ^o θύγατερ, aizi τᾶς τύγας τᾶς τεῦ χ᾽ ἐμεῦ χαχᾶς » ἐν DR Se AR 7 300 ὃς συνοιχίζων νέῳ σ᾽ ὥλεσσα πολὺ παλχιτέραν. EPICHARMI Ὁ μὲν γὰρ ἄλλαν λῇ λαδεῖν νεανίδα, ἄλλον δ᾽ ἄλλη μαστεύει τινά. (Clemens Alex. Strom. VI p. 740 : Αἴ αἵ τύχας συνοιχίζων με ὦ σεσσαπολατερα --- ἄλλην δῆτα λαμβάνει. Versus restituit Ahrensius, nisi quod ego vs. 299 explevi.) Ὡς πολὺν ζήσων χρόνον 7c ὀλίγον διανοοῦ. (Ibid. VI p. 744.) ἸΕγγύας ἄτα ᾽στι θυγάτηρ, ἐγγύα δὲ ζαμίας. (Ibid. VI p. 749. ἐγγύα ἄτας correxit Ahren- sius.) 305 Καθαρὸν αἴχα νόον ἔχης, ἅπαν τὸ σῶμ᾽ ἐσσὶ xa— [θαρός. (Ibid. VII, 844. καθαρὸν τὸν νοῦν ἐὰν ἔχης , ἅπαν τὸ σῶμα καθαρὸς εἰ.) Εὐσεδὴς βίος μέγιστον ἐφόδιον θνατοῖς πέλει. (Boissonad, Anecd. I p. 125. θνητοῖς ἐστί, quod emendavi.) Ὁ x«xbc θαῤῥεῖ μάλ᾽ ἄπωθεν, ἔπειτα δὲ φεύγει. (Scholl, Iiad. 7, 93, Eustath, 667, 55. 6 τοι xaxbc — αὐτόθεν.) Axa τὺ βλείης σφενδόνα. (Scholl. Iliad. v, 288. Cf. Ahrens, de dial. dor. p. 338.) νθα δέος, ἐνταῦθα χκαϊδώς. (Schol. Soph. Aj. 1074. xa αἰδώς.) 310. Γυναιχάνδρεσσι ποθεινοί, (Schol. Iliad. 0, 527 ; Eustath. 727, 5o.) Παιδὶ τεοῦ. " (Apollon. de pron. 96 B.) Ῥρὶς ἀπεδόθη ζούς. Pane suffocor, quum quis nobilitatem contemnens ei maledicit , ipse moribus ignobilis : quid enim commercii speculo cum czeco? — Ad alios autem abi splendida veste indutus; [prudentia sit. tum sapere multis videberis, quamvis nulla fortasse in te — Emori nolo, sed me esse mortuum nihil ;estumo. — Natura humana utribus inflatis similis est. — Si pia mente sis, nihil mali tibi accidat mortuo ; supra spiritus in ccelo permanebit. — Nihil effugit numen divinum : hoc te intelligere opcriet ; ipse noster est inspector, nihil autem non potest Deus. — O filia, heu fortunam tibi mihique adversam, qui te multo majorem natu juveni collocans perdidi. Iste enim aliam puellam ducere vult , alium vero nescio quem alia expelit.— Ut longa el ut brevi vita fruiturus, ita animatus esto. — Sponsionis filia est noxa , sponsio vero mulctze — Si purum animum habeas , toto corpore purus es.— Vita pie sancleque acta maximum mortalibus praesidium [est.— Ignavus longe remotus (ab hostibus) bono animo est, deinde Si tu funda vulneratus fueris. [fugit.— Ubi metus, ibi eliam reverenlia.— Viris effeminatis exoptati, — Filio tuo. — Ter redditus est vivus.— FRAGMENTA. ἵ (Herodianus περὶ μονήρους λέξεως 41, 3.) Φρὺξ ἀνὴρ πλαγεὶς ἀμείνων χαὶ διαχονέστερος. (Suidas, Mich. Apostol, ΧΧ, 3, Greg. Cypr. V, 95.) ᾿ἈΑγαθῶν ἀγαθίδες. (Suidas s. v. τὰ Ταντάλου.) 816 Σοφώτερος σοφοῦ. ι (Suidas 1. c.) Μόρων νέον τὸ φυτόν. (Phot. s, v. συχάμινα.) Ἐν πέντε χριτᾶν γούνασι χείται. (Zenob. 111, 64. Suidas.) "A phy τὰν πόλιν ποιεῖς. (Diogenian. II, 47. τήν.) Σιχελὸς ὀμφαχιζέται. (Zenob. V, 84.) Phryx verberatus melior fit et promptior minister.— Bonorum glomi.— Sapientior sapiente.— Novella mororum planta. — In quinque judicium potestate est.— Ex urbe rus efficis.— 147 310 Baacov τὸ χωρίον. (Etym, Gud. 3or, 9. cf. Etym. Magn. 191, 8, Herodianus περὶ μονήρους λέξεως 37, 1 1.) Ἅμα τε λόγων ἄχουσας ἡδύμων..... (Etym. Magn. 420, 48; Zonaras p. 975.) Kat τᾶς χλεινᾶς Συραχοῦς. (Etym. Magn. 736, 26. Strabo VIII p. 364. cf, Schneidew. Conjectan. pag. 73.) Θωσούμεθ᾽, ὃ Ζεὺς ἀναρύει. (Bekker. Anecdot. 417, 20 et Bachmann, Anecd. I, 113, 3. θωσούμεθα ὃ Ζεὺς ἐναρύει. cf. Bekker. Anecd. 417, 6 : τὸ γὰρ θύειν ἀναρύειν. Suidas : ἀναρύει ἀντὶ τοῦ θύει xat σφάττει - Εὔ- πολις.) ᾿Αγλευχές ἐστ᾽ ἄνθρωπος. (Anecd, Oxoniens. I, 85, 20.) Siculus uvas adhuc immaturas legit.— L:elius soluca. — Simulatque jucundos sermones audivisti. . . .— Et nobilium Syracusarum.— Epulabimur quod Jupiter mactat — Homo injucunda res est. 10, CEU SDHECEIRSCEDRSCETIP ERE EISHSCETRHS EUR COHECUDUSCETER- DE CLEANTHE. Cleanthes, Phanii (1)filius, Assius (2), adole- scens Athenas venit, ubi philosophie amore in- census per undeviginti annos Zenonem Citieum audivit. Sed quum subito e pugile sapienti stu- diosus factus vitam primum in egestate degeret, noctu e puteo aquam haurire ac manuum mercede inopiam tolerare solebat. Qus res contemtum ei attulit, ut pro Cleanthe Plireantles vocaretur. At multo majore malo, ingenii tarditate (3) , labo- rabat, quam studiorum laboribus et meditandi diuturnitate tandem ita vicit, ut magistro in por- ticu Atheniensi succederet, Itaque discipulorum etiam frequentia celebratus est, quorum nemo clarior fuit quam Chrysippus. Neque vero publicis solum disputationibus prodesse discipulis studuit, sed scriptorum etiam multitudine ac varietate , quz a Diogene Laertio VII, 174-175 aliisque ve- terum memorantur. In horum titulis qui sunt prope sexaginta accurate recensendis operam ponere post J. Alb. Fabricium Bibl. Grec. ΠῚ p. 551 seq. ed. Harl. nolumus, siquidem hujus aliorumque virorum doctorum diligentia nihil fere nobis re- liqunm hac in re fecit. Jamsi quarimus, qualis quantusque philosophus Cleanthes fuerit , difficile est, omnibus ejus libris amissis, ex quo et bono de eo judicare. Id tan- tum apparet hominem , cujus animi acies paulo obtusior esset (4), in magistri decretis perstitisse, neque multum ad Stoicorum doctrinam perfi- ciendam attulisse, In libris quos de diis confece- rat (5), teste Cicerone (6), tum ipsum mundum deum esse dicebat, tum totius naturz menti atque animo koc nomen tribuebat : tum ultimum et al- tissimum atque undique circumfusum et extremum omniaque cingentem et complexum ardorem, quem ztherem nominarent, certissimum deum ju- dicabat. Idem vero quasi delirans in libris Epicureorum voluptati (7) oppositis modo formam quamdam et speciem deorum finxit, modo omnem divinitatem astris tribuit, modo nihil ratione divinius esse arbitratus est. Quid? quod aliis locis solem domi- nari et rerum potiri statuit (8). Sed melius eum de deorum numine sensisse argumento est iymnus in Jovem scriptus apud Stobzum Eclog. Phys. I, 2, 12, quem infra posui, Ceterum esse Deum di- ligenter demonstrare conabatur, dialecticorum more ratiocinans sive interrogans (συνερωτῶν), ut (1) Diogenes Laerlius VIT, 168 : Κλεάνθης Φανίου, "Ac- σιος. Οὗτος πρῶτον ἣν πύχτης, ὥξ φησιν ᾿Αντισθένης ἐν δια- δοχαῖς. ᾿Αφικόμενος δὲ εἰς ᾿Αθήνας, τέσσαρας ἔχων δραχμάς (xaÜX φασί τινες) χαὶ Ζήνωνι παραδαλὼν ἐτιλοσόφτησε γεν- ναιότατα, χαὶ ἐπὶ τῶν αὐτῶν ἔμεινε δογμάτων. Διεδοήθη δὲ ἐπὶ ia. πένης ὧν ἄγαν ὥρμησε μισθοφορεῖν" τωρ μὲ ἥποις ἤντλει, μεθ᾽ ἡυέραν δὲ ἐν τοῖς λύγοι: ἐγυμνάζετο" ὅθεν xoi Φρεάντλης ἐχλήθη. Suidas : Κλεάνθης, Φανίου, Ἄσσιος, μαθητὴς Κράτητος, εἶτα Ζήνωνος, 69 χαὶ διάδοχος γέγονε, διδάσχαλος ὃξ τοῦ ςιλοσότον Χρυ- σίππου. Οὗτος πρότερον ἦν πύχτης, ἐλθὼν δὲ εἰς ᾿Αθήνας ἠράσθη φιλοσοτίας vat τοσοῦτον γέγονε φιλόπονος, ὥστε δεύ- τερος Ἡραχλῆς χληθῆναι" μὴ ἔχων γὰρ ὅθεν τραφείη, τὰς μὲν νύχτας ἤντλει ὕδωρ μισθῷ, xxi μεθ᾽ ἡμέραν τοῖς μαθήμασι χαὶ τοῖς βιδλίοις ἐσχόλαζεν" ὅθεν ἐπωνομάσθη xxi Φρεάν- τλης. (2) Stephanus Byzantius s. v. ᾿Ασσός, πόλις Λυδίας χτλ. 'Ex δὲ τῆς Ἀσσοῦ Κλεάνθης T. Ó στωιχὸς ςιλόσοφος, διά- ὄοχος τῆς: σχολῆς Ζήνωνος τοῦ Κιτιέως, ἣν χαταλέλαιπε Χρυσίππῳ. Τὸ ἐθνιχὸν Ἄσσιος xxi Ἀσσεύς. Cf. Strab. XIII p- 010 ed. Cas. (3) Diogenes VII, 170 : Ὁ χαὶ βραδὺς ὑπερδαλλόντως. (4) Diogenes Laertius lib. 'Accio;, ὁ διαδεξάμενος τὴν Hv δὴ πονιχὸς μὲν, ἀφύσιχος δὲ VII, 37 : Κλεάνηης, Φανίου σχολήν" ὃν xai ἀτωμοίον ταῖς | σχληροχήροις δέλτοις, αἵ μόλις μὲν γράφονται, διατηροῦσι δὲ τὰ γραφέντα. Plutarchus libro Περὶ τοῦ ἀκούειν pau!o aliter : Ὥσπερ ὁ Κλεάνθης χαὶ ὁ Ξενοκράτης βραδύτεροι δοχοῦντες εἶναι τῶν συσχολαστῶν, οὐχ ἀπεδίδρασχον Ex τοῦ μανθάνειν, οὐδ᾽ ἀπέχαμνον, ἀλλὰ φθάνοντες εἰς ἑαυτοὺς ἔπαιζον, ἀγγείοις τε βραχυστόμοις xad πιναχίσι χαλκαῖς ἀπειχάζοντες, ὡς μόλις μὲν παραδεχόμενοι τοὺς λόγους, ἀσφαλῶς δὲ xai βεδαίως τη- ροῦντες. (5) Diogenes Laertius lib. VII, 173 Περὶ θεῶν. Harpocra- lion v. Λέσχαι. Plutarchus de vitando :erealieno €. 7 : Κλεάν- θην δὲ βασιλεὺς ᾿Αντίγονος ἠρώτα, διὰ χρόνου θεασάμενος ἐν ταῖς ᾿Αθήναις ἀλεῖς ἔτι Κλέανθες; ἀλῶ, φησίν, ὦ βασιλεῦ, ὃ ποιῶ ἕνεχα τοῦ ζῇν, υὖνον δὲ ἀποστῆναι μηδὲ ςιλοσοξίας βουλόμενος. Ὅσον τὸ φρόνημα τοῦ ἀνδρός, ἀπὸ τοῦ μύλου χαὶ τῆς μάχτρας πεπτούσῃ χειρὶ xol ἀλούσῃ γράφειν περὶ θεῶν, xoi σελήνης, καὶ ἄστρων χαὶ ἡλίου. (6) Cicero de Nat. deor. lib. T, 14. (7) Diogenes Laertius lib. VII, 87 et 175 Περὶ ἡδονῆς. Citatur Cleanthes a Clemente Strom. II p. 417 ἐν τῷ δευ- τέρῳ περὶ ἡδονῆς. Libros contra voluptatem scriptos ap- pellat Cicero ΠΕ "Natur. deor. I, 14. Vid. adn. 13. (8) Cicero Quiest. Acad. II, 41. Diogenes Laertius lib. VII, 139 : Τὸ ἡγεμονιχὸν τοῦ χόσμου Κλεάνθης φησὶ τὸν ἥλιον. 148 DE CLEANTHE. locus a Sexto Empirico servatus. (9) probat (10). Huc accedit quod M, Tullius (11) auctor est Cleanthem putasse quattuor modis formatas in animis hominum deorum esse notiones, Unum esse credidit enm modum qui est susceptus. ex prassensione rerum futurarum, Alterum ex pertur- bationibus tempestatum et reliquis motibus exsi- stere. Tertium ex commoditate rerum quas perci- cipimus et copia oriri, Quartum ex astrorum ordine ccelique constantia nasci, Porro idem scri- ptor (12) memoriz prodit, Cleanthem duorum sensuum, tactüs et oculorum, testimonio osten- dere voluisse, sidera tota esse ignea. Sic autem ait : «Solis candor illustrior est, quam ullius ignis, qui in immenso mundo tam longe lateque collu- ceat : et is ejus tactusest, non ut tepefaciat solum, sed etiam sepe comburat. Quorum neutrum fa- ceret , nisi esset igneus, Ergo quum sol igneus sit oceanique alatur humoribus, quia nullus ignis | sine pastu. aliquo possit permanere, necesse est aut similis sit igni, quem adhibemus ad usum atque victum, aut ei qui corporibus animantium continetur. Atque hic noster ignis quem usus vitae requirit confector est et consumtor omnium, idemque, quocumque invasit, cuncta disturbat ac dissipat. Contra ille corporeus, vitalis et salutaris, omnia conservat, alit, auget, sustinet. sensuque afficit. Negat ergo esse dubium, horum ignium sol utri similis sit, quum is quoque efficiat, ut omnia floreant et in suo quaque genere pube- scant. » Preterea. ejus de fato. sententia perspici potest e versibus qui sunt apud Epictetum Enchir. c. 52 (vid. vs. 67-70) et quos Seneca Epist. 107 in hunc modum latine vertit : Duc me parens celsique dominator poli, quocumque placuit. Nulla parendi mora est ; assum impiger. Fae nolle : comitabor gemens : ducunt volentem fata, nolentem trahunt , malusque patiar, quod pati licuit bono. * Sic vivamus, addit Seneca , sic loquamur. Pa- 149 vatos nos inveniat atque impigros fatum, Hic est magnus animus , qui se Deo tradidit : at contra ille pusillus ac degener, qui obluctatur et de or- dine mundi male existimat, et emendare mavult deos quam se. » Quum autem Stoici finem bono- rum virtutem esse contenderent, solebat Clean- thes ad incutiendum Epicureis pudorem talem fere tabulam verbis pingere (13). Sedet voluptas puleherrimo vestitu et ornatu regali insignis in solio : presto sunt virtutes, ut ancillulz , qua ni- hil aliud agunt quam ut voluptati ministrent , ad aurem tantum eam admonentes, ut caveat ne quid faciat imprudens quod hominum animos offendat, aut quidquam e quo dolor aliquis oriatur. Huc etiam referendus Stobzi locus Floril. VI, 37 (vid. fragm.) ubi legimus Cleanthem dixisse, si finis esset voluptas, tanquam malum hominibus da- tam esse prudentiam, Quid vero de ardore mentis ad gloriam (vss. 39-42), de corporis gaudiis (vs. 43-44), de bono (vs. 45-55), de cupiditate rationi contraria (vss. 56-59), de calumnia (vss. 60-62), de turpium rerum appetitu (vss. 63-64), de silen- tio (Stob. Flor. XXXIII, 8), de eruditione (Stob. Flor. IV, 90), de jurejurando preceperit, indicio sunt ea quz subjunxi fragmenta. Quid preterea docuerit , id est , quz ei cum reliquis Stoicis com- munia fuerint dogmata , fusius exponere ab hoc loco alienum est. Vitam octogenarius inedia fini- vit (14). Qua de re etiam nunc exstat memorabile ejus dictum (15), quod scriptorum reliquiis adjeci. Hymnum quo Jovis potentiam celebravit Clean- thes primus publici juris fecit Fulvius Ursinus post Fragmenta novem feminarum et Lyricorum Antverpie anno 1568, deinde cum aliis quibus- dam Stoici fragminibus Henr. Stephanus edidit in Poesi philosophica pag. 49-52 et pag. 124-127. Eumdem hymnum inter Gnomicos poetas Grecos recensuit Rich, Phil. Brunckius Argentorati 1784, apposita triplici interpretatione, latina Jac. Du- porti, gallica Bougainvillii, italica Pompeji. Hi (0e lo————————— ——— ——— P (9) Vide inter locos soluta oratione scriptos. (10) Unde spiras Cleanthis et contorta Chrysippi jungit S. Hieronymus Lin Rufin. (11) Cicero de Natur. deor. lib. ΠῚ, cap. 7. Ct. lib. II, cap. 5. (12) 1. de Nat. deor. lib. IT, cap. 15. (13) Cicero de Finibus bon. et mal. lib. HI, 21. Augusti- nus de Civit, Dei V, 90. (14) Diogenes Laertius lib. VII, 176 : Καὶ τελευτᾷ τόνδε τὸν τρόπον" διῴδησεν αὐτῷ τὸ οὗλον" ἀπαγορευσάντων δὲ τῶν ἰχτρῶν, δύο ἡμέρας ἀπέσχετο τροφῆς xai πως ἔσχε καλῶς, ὥστε τοὺς ἰατροὺς αὐτῷ πάντα τὰ συνήθη συγχωρεῖν, τὸν ὃξ μὴ ἀνασχέσθαι, 3X εἰπόντα ἤδη αὐτῷ προωδοιπορῆσθαι, Χαὶ τὰς λοιπὰς ἀνασχόμενον τελευτῆσαι, ταὐτὰ Ζήνωνι (χαθά φασί τινες) π᾿ ἔτη βιώσαντα, xal ἀχούσαντα Ζήνωνος ἐννεαχαίδεχα. Ad undecenlesimum annum perveniss: £m e cuti scribit Lucianus in Longzvis his verbis : Κλεάνθης δὲ ὁ Ζήνωνος μαθητὴς xal διάδοχος. ᾿Εννέα χαὶ ἐνενήχοντα οὗτος γεγο ὡς ἔτη, φύμα ἔσχεν ἐπὶ τοῦ χείλους " xai ἀποχαρτερῶν; ἐπελθόντων αὐτῷ παρ᾽ ἑταίρων τινῶν γραμμάτων, προσενεγ- χάμενος τροφήν, χαὶ πράξας περὶ ὦ» ἠξίουν. οἱ φίλοι, ἀπο- σχόμενος αὖθις τροφῆς ἐξέλιπε τὸν βίον. Similiter Valerius Mawimus lib. VIII cap. 7 : Te quoque, inquit, Cleanthe, tam laboriose haurientem, et tam pertinaciter tradentei sapientiam numen ipsius industrize suspexit : quum ado- lescentem. quastu. extrahenda: aqua nocturno tempore inopiam tuam sustentantem, diurno Chrysippi. praeceptis percipiendis vacantem , eumdemque ad uudecentesimum annum attenta cura erudientem auditores tuos videret. Du- plici enim labore unius saeculi spatium occupasli , incertuia reddendo, discipulusne an prieceptor esses. laudabilior. (15) Apud Stobeum Floril. VII, 5i. 150 DE CLEANTHE enim omnes Cleanthis carmen versibus cle- gantissimis reddere tentarunt. Neque vero postea homines eruditi illud poematium vel divulgare velillustrare destiterunt. Nam Fred, Guil. Sturzius Lipsie 1785, H. Cludius Gottinge 1786 publica- vit, C, Petersenius Hamburgi 1829 adnotationibus instructum emisit, Adde quod Thomas Gaisfordius in nova Joannis Stobai Eclogarum physicarum et ethicarum editione Oxonii anno 1850 adornata de lioc quoque hyinno bene meruit. Verum nemo exstitit qui omnia Cleanthis fra- gmenta ab Henr. Stephano olim promulgata repe- teret et interpretaretur, Itaque ego longointervallo Stephanum imitatus Cleanthez sapientie memo- riam renovavi, fragmentorum numerum 2uxi ipsaque fragmina inspectis nostre ctatis doctrinze presidiis et instrumentis recognovi. Denique ne quid deesset, quod ad hujus libri institutum per- tinet, Stoici philosophi carmina et effata in lati- nam linguam transtuli, ) KAEANOOY EILH. Ὕμνος εἰς Δία. Κύδιστ᾽ ἀθανάτων, πολυώνυμε, παγχρατὲς αἰεὶ Ζεῦ, φύσεως ἀρχηγέ, νόμου μέτα πάντα χυδερνῶν, χαῖρε" σὲ γὰρ πάντεσσι θέμις θνητοῖσι προσαυδᾶν. Ἔχ σοῦ γὰρ γένος ἐσμέν, ἑνὸς μίμημα λαχόντες & μοῦνον, ὅσα ζώει τε xa ἕρπει θνήτ᾽ ἐπὶ γαῖαν. 'Tà σε καθυμνήσω, καὶ σὸν χράτος αἰὲν ἀείσω. Σοὶ δὴ πᾶς 92s χόσμος ἑλισσόμενος περὶ Fn. πείθεται, 3, xev &yre, xal ἑχὼν ὑπὸ σεῖο χρατεῖτα τοῖον ἔχεις ὑποεργὸν ἀνικήτοις ἐνὶ χερσὶν 10 ἀμφήχη, πυρόεντα, ἀειζώοντα χεραυνόν. Tos γὰρ ὑπὸ πληγῆς φύσεως πάντ᾽ ἐῤῥίγασιν, ᾧ σὺ χατευθύνεις χοινὸν λόγον, ὃς διὰ πάντων φοιτᾷ, μιγνύμενος μεγάλοις μιχροῖς τε φάεσσιν, ὡς τόσσος γεγαώς, ὕπατος βασιλεὺς διὰ παντός. 15 Οὐδέ τι γίγνεται ἔργον ἐπὶ χθονὶ σοῦ δίχα, δαῖωον, οὔτε κατ᾽ αἰθέριον θεῖον πόλον, οὔτ᾽ ἐνὶ πόντῳ, πλὴν ὁπόσα ῥέζουσι xaxol σφετέρῃσιν ἀνοίαις. Ἀλλὰ σὺ xai τὰ περισσὰ ἐπίστασαι ἄρτια θεῖναι, xal χοσμεῖν τὰ ἄχοσμα, xal οὐ φίλα σοὶ φίλα ἐστίν. 20 Ὧδε γὰρ εἰς y ἅπαντα συνήρμοχας 80) κακοῖσιν, ὥσθ᾽ ἕνα γίγνεσθαι πάντων λόγον αἰὲν ἐόντα, ὃν φεύγοντες ἐῶσιν ὅσοι θνητῶν χαχοί εἶσι, CLEANTHIS CARMINA. δύσμοροι, ot c ἀγαθῶν! μὲν ἀεὶ χτῆσιν ποθέοντες οὔτ᾽ ἐσορῶσι θεοῦ κοινὸν νόμον, οὔτε χλύουσιν, at , L - , 3 δὰ" 25 ᾧ x£v πειθόμενοι σὺν νῷ βίον ἐσθλὸν ἔχοιεν. F Xa £m » Acer ὥχὰν S qi e Αὐτοὶ δ᾽ αὐθ᾽ ὁρμῶσιν ἄνευ χαλοῦ ἄλλος ἐπ᾽ ἀλλα, Ex U- ὧν aV Ed Y oi μὲν ὕπὲρ δόξης σπουδὴν δυσέριστον ἔχοντες, ἐπὶ χερδοσύ νας ἘΠῊΝ ΤῊ οὐϑενὶ ds , fu , ΄»᾿ὔ » ἡδέα É , f 20 sfuviesc μάλα πάμπαν ἐναντία τῶνδε γενέσθαι. à Ζεῦ πάνδω pt, χελαινεφές, d ἄρχι χέραυνε, ἀνθρώπο uc ἑύοιο fbutpastirae ἀπὸ λυγρῆς, ἣν σύ, πάτ' uA σχέδασον ψυχῆς ἄπο, δὸς δὲ χυ vr, Ἱνώμης, ἣ πίσυνος σὺ δίχης μέτα πάντα xuGeov σα Ta D x 35 ὄφρ᾽ ἂν τιμηθέντες ἀμειθώμεσθά σε τιμῇ, ὑμνοῦντες τὰ σὰ ἔργα διηνεχές, ὡς ἐπέοιχε DS a RUM τὰ θνητὸν ἐόντ᾽, ἐπεὶ οὔτε βροτοῖς γέρας ἄλλο οὔτε θεοῖς, ἢ χοινὸν ἀεὶ νόμον ἐν δίχη ὑμνεῖν. T rtá τι μεῖζον, (Stobxus Eclog. phys. lib. I cap. 2, 12, tom, I p. 13-14 ed, Gaisford. Vs. 3 πάντεσσι conjecit Scaliger; πᾶσι codices. — Vs. 4 ἤχου μίμημα librorum lectio est quam mutavi in ἑνὸς μίμημα. — Vs. 5 uoovov Ursinus, vulgo μοῦνοι. ---- Vs. 7 coi δὴ Scaliger; cot δὲ codd. — Vs. 9 à i EA ETE Ξ zt χερσὶν Brunckius; ὑπὸ χερσὶν codices. — Vs. 13 Hymnus in Jovem. Gloriosissime immortalium , celebratissime, semper omni- [potens Jupiter, naturze auctor, certa lege omnia gubernans , salve; te enim alloqui omnibus mortalibus licet. Nam tua progenies sumus, unius imaginem sortiti solam, quotquot vivimus atque incedimus per terram [mortales. Quapropter te canam tuamque potentiam perpetuo cele- Tibi profecto totus hic mundus qui terram ambit | brabo. paret, quoquo agis, et volens a te regitur. Adeo habes obsequens invictis in manibus fulmen utrimque acutum , igneum , semper vivum. Hujus enim ictu percussa omnis natura' horrescit , quo tu moderaris mentem communem , quie omnia pervadit, mixta parvis magnisque luminibus, ut tantus rerum dominus summusque omni tempore rex. Neque ulla res fit in terris sine te, Deus, neque in zthereo divinoque ccelo, neque in mari, [titur. nisi quantum nequiti& ab improbis suà amentià admit- Sed tu etiam imparia scis paria reddere, εἴ ornare inornata, atque ingrata tibi grata sunt. lta enim in unum cuncta coegisti bona cum malis , ul una omnium mens eaque immortalis oriatur, [sunt, quain fugiendo missam faciunt quicumque mortalium ma'i miseri, qui bonorum quidem possessionem semper exo- [plantes neque intuentur communem Dei legem, neque audiunt , cui obtemperantes prudenter vitam honestam degerent. Tpsi autem inhoneste alius ad alia prorumpunt , hi indomita gloriz cupiditate flagrantes , . illi indecenter ad dolos fraudesque conveni , alii lascivize et corporis caudiis dediti, properantes omnino contraria his assequi. Sed Jupiter omnium largitor, atras efficiens rubes, fulmi- [nis moderator, liomines miserabili ignorantia liberes , quam tu, pater, ex animis pelle et concede ut conse- [quamur intelligentiam , qua fretus tu juste omnia gubernas , ut honorati honore te remuneremur, carminibus facta tua perpetuo celebrantes , quemadmodum [decet hominem, quoniam neque mortalibus ullum aliud majus [donum contigerit nec diis quam si communem legem semper juste celebremus. 151 152 μεγάλοις μιχροῖς τε φάεσσιν Brunck; μεγάλων μι- χροῖσι φάεσσιν libri. — Vs. 16 ἐνὶ πόντῳ Brunck.; ἐπὶ πόντῳ membrang, — Vs. 21 ἐόντα vulgo; alii Zóvzeov. —Vs. 26 αὖθ᾽ Cod. Augustanus; vulgo αὖ. — Vs. 29-30. Inter ἡδέα ἔργα et σπεύδοντες in membranis quibusdam legitur ἐπ᾽ ἄλλο τε δ᾽ ἄλλα φέροντες quod hemistichium cum Brunckio omisi, — Vs. 32 $Bóo conjecit Brunckius; in libris βύου.) ᾿ AIIOXIASMATIA. Μὴ πρὸς δόξαν ὅρα, ἐθέλων σοφὸς αἶψα γενέσθαι, 40 μηδὲ QoGoU πολλῶν ἄχριτον xal ἀναι Οὐ γὰρ πλῆθος ἔχει συνετὴν κρίσιν, οὔτε διχαίαν, οὔτε χαλήν" ὀλίγοις δὲ παρ᾽ ἀνδράσι τοῦτο χεν [εὕροις. ' € t (Clemens Alex. Strom. V p. 554 A. Κα Κλεάνθους δὲ τοῦ Στωϊχοῦ φιλοσόφου ποιητιχὴ ὧδέ πως τὰ ὅμοια γράφει χτλ.) ᾿ e - APR ς Πόρναις τε δοῦναι, σῶα t εἰς νόσους πέσον ^ , E ὠαπαναῖις ἐπιτρ! αι, ( Plutarchus Moral. p. 889 A. Cf. Eurip. Phoen. vs. 21 :6 δ᾽ ἡδονῇ δοὺς εἴς τε βαχγεῖον πεσών.) : A 45 Ἱ ἀγαθὸν ἐρωτᾶς μ᾽ οἷόν ἐστ᾽, ἄχουε δή" τεταγμένον, ὃ δίκαιον, ὅσιον, εὐσεύές, χρατοῦν ἑαυτοῦ, χρήσιμον, EUM δέον" αὐστηρόν, αὐθέχαστον, αἰεὶ συμφέρον" E ZEE ἄφοξον, ἄλυπον, λυσιτελές, ἀνώδυνον, 50 ὠφέλιμον, εὐάρεστον, ἀσφαλές, φίλον, aus e ^ , | E 2r M^ ] ἔντιμον. ὁμολογούμενον, , , »y 2 PN - ^ , εὐχλεές, ἄτυφον, ἐπιμελές, πρᾶον, σφοδρόν, χρονιζόμενον, ἄμεμπτον, αἰεὶ διαμένον. datei pn. C RS $1. NI NE Ἀνελεύθερος πᾶς ὅστις εἰς δόξαν βλέπει. zi - 55 ὡς δὴ παρ᾽ ἐχείνης τευξόμενος χαλοῦ τινος. (Clemens Alex. Admonit, ad Gentes pag. 35 : CLEANTHIS Κλεάνθης δὲ ὁ Πισαδεύς, 6 ἀπὸ τῆς στοᾶς φιλό- σοφος, ὃς οὐ θεογονίαν ποιητικήν, θεολογίαν δὲ ἀληθινὴν ἐνδείχνυται, οὐκ ἀπεχρύψατο τοῦ θεοῦ πέρι ὅ, τι περ. εἶχε φρονῶν" τἀγαθὸν ἐρωτᾶς χτλ. Ἐνταῦθα σαφῶς (οἷμαὴ διδάσχει ὁποῖός ἐστιν ὃ θεός, χαὶ ὡς f, δόξα ἣ χοινὴ xai $ συνήθεια τοὺς ἑπομένους αὐταῖν, ἀλλὰ μὴ τὸν θεὸν ἐπιζητοῦντας ἐξηνδραποὸ dcÜnv. Pro Πισαδεὺς Menagius ad Diog. Laert, VIT, 168 legi vult ᾿Ασσεύς. Post ὁμολογούμενον posui lacune signa cum Sca- ligero apud Stephanum Poes. phil, p. 217.) A. Τί ποτ᾽ ἔσθ᾽ &, τι βούλει, Ougé; τοῦτό μοι [φράσον. Θ. Ἔχω, Λογισμ πᾶν 6 βούλομαι ποιεῖν. A- Βασιλικόν ἐστι. Πλὴν ὅμως εἰπὸν πάλιν. Θ. Ὧν ἂν ἐπιθυυῶ, ταῦθ᾽ ὅπως γενήσεται. (Galenus de placitis Hippocr. et Plat. lib. V, 170 : Ὑὴν u£v τοῦ ΚΚλεάνθους γνώμην ὑπὲρ τοῦ παθητιχοῦ τῆς ψυχῆς £x τῶνδε φαίνεσθαί φησι τῶν ἐπῶν [6 Ποσειδώνιος]" τί ποτ᾽ ἔσθ᾽ χτλ. Ταυτὶ τὰ ἀμοιβαῖα Κλεάνθους φησὶν εἶναι Ποσειδώνιος, ἐναργῶς ἐνδεικνύμενος τὴν περὶ τοῦ παθητιχοῦ τῆς Ψυχῆς γνώμην αὐτοῦ, εἴγε δὴ πεποίηχε τὸν Λογι- σμὸν τῷ Θυμῷ διαλεγόμενον ὡς ἕτερον ἑτέρῳ. Col- loquuntur igitur Ratio et Cupiditas, Vs 57 ἔχω λογισμὸν codd.; ἔχω, Λογισμέ, correxit Wyttenbachius Opusc. II p. 271. Vs. 58. βα- σιλιχόν Ys membranz; βασιλιχόν ἐστι scripsi metri causa. — Vs. 59 ὡς ἂν ἐπιθυμῶ libri mss., sed requiritur ὧν ἂν ἐπιθυμῶ quod textui inserui.) 60 Καχουργότερον οὐδὲν διαδολῆς ἐστί πω’ M λάθρα γὰρ ἀπατήσασα τὸν πεπεισμένον μῖσος ἀναπλάττει πρὸς τὸν οὐδὲν αἴτιον. (Stobzus Floril. XLII, 2.) Ὅστις ἐπιθυμῶν ἀνέχετ᾽ αἰσχροῦ πράγματος, FRAGMENTA. Ne ad gloriam specta, sapiens celeriter fieri volens, neve iniquam gravemque et. vehementem multorum de te [sententiam reformida. Etenim multitudo neque perite judicat neque juste , neque ex zequo et bono; in paucis vero hominibus hoc [animadvertas. — Meretricibus se dare corpusque in morbum delapsum dispendio exhaurire. — Rogas me quale sit bonum ; audi igitur. Compositum , justum , sanctum, pium, continens se , ulile, honestum , necessarium ; austerum , rigidum , semper conducibile ; intrepidum, tristitiae expers, fructuosum , vacuum dolore , commodum , honorificum , confessum , gloriosum , modestum, diligens , mansuetum , acre , diuturnum , inculpatum , semper permanens, Illiberalis est quicumque ad gloriam spectat , nempe ex illa aliquid honesti consecuturus. — R. Quidnam est quod vis, Cupiditas? hoc mihi dic. C. Possum, o Ratio, facere quidquid volo. R. Regium quidem id est. Nihilominus tamen dic rursus, C. Quaxcumque desidero , hzec curabo ut fiant. — Nilil quidquam est malitiosius calumnia. Haec enim ubi clam aliquem ad credendum adductum de- [cepit, placitum ; tutum, gratum , * o * * o* odium concitat in eum qui niliil commeruit. — Quicumque rem turpem concupiscere sustinet , "1 FRAGMENTA. 153 οὗτος ποιήσει τοῦτ᾽, ἐὰν χαιρὸν λάθη. (Stobzus Floril. VI, τὸ.) E: -: 80 Πόθεν ποτ᾽ ἀρα γίγνεται μοιχῶν γένος ; dx χριθιῶντος ἀνδρὸς ἐν ἀφροδισίοις. (Stobzeus Floril. l. c.) Ἄλγετε δή μ᾽, ὦ Ζεῦ, καὶ σύγ᾽ $ Πεπρωμένη, ὅποι ποθ᾽ ὑμῖν εἶμι διατεταγμένος" — ^ ὡς ἕψομαί γ᾽ doxvoc* ἣν δὲ μὴ θέλω, τὸ χαχὸς γενόμενος οὐδὲν ἧττον ἕψομαι. (Epictet. Man. cap. 52 [cap. 77 p. 328 ed. Salmas.] cf. Diss. IV, 1, i35 s 34. Scripsi ἄγετε δή de à; vulgo ἄγε δή us ὦ, quod non- nulli in. ἄγου δέ μ᾽ ὦ mutarunt, Latine vertit Seneca hos versus Epist. 107.) Χωρία χαταλογάδην γεγραμμένα. Ὁ δὲ Κλεάνθης οὕτως συνηρώτα " Εἰ φύσις φύσεώς ἐστι χρείττων, εἴη ἄν τις ἀρί- στὴ φύσις" εἰ ψυχὴ ψυχῆς ἐστι χρείττων, εἴη ἄν τις ἀρίστη ψυχή * xal εἰ ζῷον τοίνυν χρεῖττόν ἐστι ζῴου, εἴη ἄν τι χράτιστον ζῷον" οὐ γὰρ εἰς ἄπειρον ἐκπίπτειν πέφυχε τὰ τοιαῦτα. Ὥσπερ οὖν οὐδὲ φύσις ἐδύνατο ἐπ᾽ ἄπειρον αὔξεσθαι χατὰ τὸ χρεῖτ- τον, οὔθ᾽ ἣ ψυχή, οὔτε τὸ ζῷον. Ἀλλὰ μὴν ζῷον ζῴου χρεῖττόν ἐστιν, ὡς ἵππος χελώνης, εἰ τύχοι, xal ταῦρος ὄνου, xoi λέων ταύρου. Πάντων δὲ σχεδὸν τῶν ἐπιγείων ζῴων xal σωματικῇ xat ψυ- χικῇ διαθέσει προέχει τε χαὶ χρατιστεύει ὃ ἄνθρω- πος. Τοίνυν χράτιστον ἂν εἴη ζῷον χαὶ ἄριστον. Καὶ οὐ πάνυ τι ὃ ἄνθρωπος χράτιστον εἶναι δύναται ^ ζῶον οἷον εὐθέως ὅτι διὰ καχίας πορεύεται τὸν πάντα “ρόνον, εἰ δὲ μή γε τὸν πλεῖστον. Καὶ γὰρ εἴποτε περιγένοιτο ἀρετῆς, ὀψὲ χαὶ πρὸς ταῖς τοῦ βίου δυσμαῖς περιγίνεται " ἐπίχηρόν τ᾽ ἐστὶ xal ἀσθενὲς xal μυρίων δεόμενον βοηθημάτων, xaüd- περ τροφῆς χαὶ σχεπασμάτων xa τῆς ἄλλης τοῦ σώματος ἐπιμελείας, πικροῦ τινος τυράν vou τρόπον ἐφεστῶτος ἡμῖν χαὶ τὸν πρὸς ἡμέραν δασμὸν ἀπαι- τοῦντος, χαὶ εἰ μὴ παρέχοιμεν ὥστε λούειν αὐτὸ χαὶ ἀλείφειν χαὶ ripis ιν xal To xa θάνατον ἀπειλοῦντος. “Ὥστε οὔτε τέλειον ζῷον ὃ ἄνθρωπος, ἀτελὲς δὲ χαὶ πολὺ χεχωρισμένον τοῦ τελείου. Τὸ δὲ τέλειον χαὶ ἄριστον χρεῖττον μὲν ἂν ὑπάρχοι ἀνθρώπου xal πάσαις ταῖς ἀρεταῖς συμ- πεπληρωμένον xal παντὸς χαχοῦ ἀνεπίξεχτον. Τοῦτο δὲ οὐ διοίσει Θεοῦ. Ἔστιν ἄρα Θεός. ιν, νόσους (Sextus Empiricus adv. Math. IX, 88.) Κλεάνθης ἔλεγεν, εἰ τέλος ἐστὶν ἣ ἡδονή, πρὸς χαχοῦ τοῖς ἀνθρώποις τὴν φρόνησιν δεδόσθαι. (Stobzus Floril. VI, 37. Posui δεδόσθα: cum Meinekio; vulgo δίδοσθαι.) aS Δ , , EI Κλεάνθης ἐρωτώμενος πῶς ἄν τις εἴη πλούσιος, εἰπεν" εἰ τῶν ἐπιθυαιῶν εἴη πένης. (Stobzus Floril. XCII, 25.) Κλεάνθης, ὑπὸ yo τῆς ἕλχους αὐτῷ yevou£vou, τὴν τροφὴν οὐχ ἐδύνατο παραπέμπειν" ὡς δὲ Duo ἔσχε xat 6 ἰατρὸς αὐτῷ τροφὴν προσήγαγεν « σὺ 2 με» ἔφη « βούλ εἰ ἤδη τὸ πλέον τῆς δδοῦ χατανύ- is eliam faciet eam , opportunitalem nactus. — Unde tandem nascitur adulterorum genus? E viro in rebus venereis lasciviente. — Ducite me, o Jupiter, tuque Sors, quocumque ἃ vobis destinatus sum ; nam impigre certe sequar : quodsi nolo, malus factus nihilominus seqnar. Loci soluta oratione scripti. Cleanthes sic interrogabat : Si natura nature prostat, fuerit optima quzdam na- tura : si anima anime preslat, fuerit optima quzdam anima, ac si porro animal animali przstantius est, fuerit priestantissimum aliquod animal. Neque enim pnaturà ila comparatum est, ut talia in infinilum procedant. Quemad- modum igitur ne natura quidem poterat in infinitum pra- slanlià crescere, sic neque anima, neque animal. Atqui animal animali pr:estantius est, ut equus testudine, verbi gratia, el taurus asino et leo tauro. Sed omnibus prope terrestribus animantibus corporis animique affectione prestat et antecellit homo. Ergo praestantissimum fuerit animal et optimum. At non omnino potest homo przestan- tissimum esse animal. Exempli gratia, quia semper viliis deditus est, nisi forte diutissime. Etenim si quando virtutis compos fiat, sero et circa vite finem compos fit : estque animal caducum et infirmum sexcentarumque rerum auxilio indigens, velut victu culluque et. reliqua corperis cura, quod importuni tyranni in morem nobis praepositum est et sublucanum tributum exizit, ac nisi id ifa exhibea- mus, ut lavemus et unzamus et vestiamus et nutriamus, morbos et mortem nobis minatur. Itaque non perfectum animal homo est, sed imperfectam longeque a perfecto re- motum. Perfectum vero et optimum praestantius quidem homine fuerit et omnibus virtutibus ornatum .omnisque mali immune. Hoc autem non diiferel a Deo. Est ergo Deus. Cleanthes dicebat, si finis esset voluptas, tamquam malum hominibus datam esse prudentiam. Cleanthes quaerenti, quomodo quis dives evadere posset, respondit : Si cupiditatum fuerit inops. Cleanthes sub lingua ulcere ei enato cibum nequibat transmittere : quum vero melius se haberet cibumque ei medicus adhiberet : « Tu vero me, inquit, vis majore 154 CLEANTHIS FRAGMENTA. σαντα ἀναστρέφειν, εἶτα πάλιν ἐξ ὑπαρχῆς τὴν αὐτὴν ἔρχεσθαι; » xal ἐξῆλθεν τοῦ βίου. (Stobzus Floril, VII, 54.) Σιωπῶντος τοῦ Κλεάνθους, ἐπεί τις ἔφη « τί σιγᾶς; xo μὴν ἡδὺ τοῖς φίλοις ὁμιλεῖν», « "Hao, ἔφη, ἀλλ᾽ ὅσῳ ἥδιον, τοσῷδε μᾶλλον αὐτοῦ τοῖς φίλοις παραχωρητέον. » (Stobaus Floril, XXXIII, 8.) Κλεάνθης ἔφη τοὺς ἀπαιδεύτους μόνη τῇ μορφῇ τῶν θηρίων διαφέρειν. (Stobzus Floril. IV, 9o.) Κλεάνθης ἔφη τὸν ὀμνύοντα ἤτοι εὐορχεῖν ἢ 2. - ᾿ ὃ x EA ^p: H j ἐπιορκεῖν χαθ᾽ ὃν ὄμνυσι ypóvov, "Eà&v piv γὰρ e e Re E DICE A DA οὕτως Ouvón ὡς ἐπιτελέσων τὰ χατὰ τὸν Üpxov, εὐορχεῖν, ἐὰν δὲ πρόθεσιν ἔχων μὴ ἐπιτελεῖν, ἐπιορχεῖν. (Stobaus Floril, XX VIII, 14.) jam via parte superata reverti, deinde denuo eamdem ab initio ingredi? » atque e vila excessit. Quum tacente Cleanthe aliquis dixisset : Tu quid taces? Atqui jucundum est cum amicis sermocinari. Jucundum quidem, respondit Cleanthes, sed quo jucundius est, eo magis hac re amicis cedere oportet. Cleanthes dixit rudes homines sola forma a bestiis dií- ferre. Cleanthes dixit jurantem eo ipso quo jurat tempore sancte jurare aut pejerare. Nam si ita juret tamquam faclurus qua interposito jurejurando pollicetur, religiose jurare, sin eo consilio, ut non faciat, pejerare. CERE OUPHISEERHISEODHICUDHECOOE DANCE TO WNEDORHARC ED COSME 6D DE LINO. Lini (1) nomine tres iique antiquissimi in ve- terum scriptis. memorantur, Eorum unus fuit Chaleidensis (2), Mercurii et Psamathes filius , vel ut alii voluerunt , ab Apolline et Terpsichore genitus, vel si Pausaniz fides est, Amphimari et Uranize Muse soboles, Alter, qui cum illo com- .mutatur sepe et permiscetur, Thebanus Ismenii filius fuit. Tertius denique Linus Narcissus ab Eustathio ad Iliad. lib. XVIII, 570, p. 1223, su- | perioribus adjungitur. Primus quum musícze scien- | (1) Conf. Fabric. Bibl. Grac. I pag. 110-114 ed. Harl.; L. Ambroschii de Lino disputationem, Berolini 1829; Welckeri Script. minor. I, p. 8 seqq. Clintonis Fast. Hel- len. I, pag. 341-343; Hermanni Opusc. V, p. 199 sqq. (2) Suidas : Λίνος Χαλχιδεύς, ᾿Απόλλωνος xxi Τερψιχό- Qni, ol δὲ Ἀμφιμάρου xxi Οὐρανίας, oi δὲ Ἑρμοῦ xai O9- ρανίας. Apollinis filium facit etiam Virgilius Eclog. V, 57, ejusdem dei et Psamathes filium Conon apud Photium in Bibliotheca, Apollodorus υἱὸν Οἰάγρου χατ᾽ ἐπίχλησιν Ἀπόλλωνος. Pausanias lib, IX, 29, 6 : Λέγεται δὲ ὡς ὁ Δί- νος οὗτος παῖς μὲν Οὐρανίας εἴη xat Ἀμφιμάρονυ τοῦ Ποσει- δῶνος, μεγίστην δὲ τῶν τε ἐφ᾽ αὑτοῦ xai ὅσοι πρότερον ἐγέ- vovxo λάθοι δόξαν ἐπὶ μουσιχῇ,, καὶ ὡς Ἀπόλλων ἀποχτείνειεν αὐτὸν ἐξισούμενον χατὰ τὴν ῳδήν. Ἀποθανόντος δὲ τοῦ Λίνου τὸ ἐπ᾽ αὐτῷ πένθος διῆλθεν ἄρα xai ἄχρι τῆς papodpou πά- σῆς, ὡς xai Αἰγυπτίοις ἄσμα γενέσθαι Λίνον * χαλοῦσι δὲ τὸ ἄσμα Αἰγύπτιοι τῇ ἐπιχωρίῳ φωνῇ Μανέρων. Ot δὲ “Ἕλλησιν ἔπη ποιήσαντες, Ὅμηρος μέν, ἅτε ἄσμα “Ἕλλησιν ὃν ἐπιστά- μενος τοῦ Λίνου τὰ παθήματα, ἐπὶ τοῦ Ἀχιλλέως ἔφη τῇ ἀσπίδι ἄλλα τε ἐργάσασθαι τὸ" Ἥφαιστον χαὶ χιθαρῳδὸν παῖδα ἄδοντα τὰ ἐς Λίνον (Iliad. XVIII, 570 , ubi legen- dum λίνον ) Τοῖσιν δ᾽ ἐν μέσσοισι πάϊς φόρμιγγι λιγείῃ ἱμερόεν χιθάριζε, Atvov δ᾽ ὑπὸ καλὸν ἄειδεν. Πάμφως δέ, ὃς ᾿Αθηναίοις τῶν ὕμνων ἐποίησε τοὺς ἀρχαιοτά- τους, οὗτος ἀχμάζοντος ἐπὶ τῷ Λίνῳ τοῦ πένθους Οἰτόλινον ἐχάλεσεν αὐτόν. Σαπφὼ δὲ ἡ Λεσδία τοῦ Οἰτολίνου τὸ ὄνομα &x τῶν ἐπῶν τῶν Πάμφω μαθοῦσα Ἄδωνιν ὁμοῦ xat. Οἰτόλ:- νον ἧσεν. Θηόαῖοι δὲ λέγουσι παρὰ σφίσι ταφῆναι τὸν Λίνον, χαὶ ὡς μετὰ τὸ πταῖσμα τὸ ἐν Χαιρωνείᾳ τὸ 'Ἑλληνιχὸν Φί- λιππος ὁ ᾿Αμύντου χατὰ δή τινα ὄψιν ὀνείρατος τὰ ὀστᾶ ἀνε- λόμενος τοῦ Λίνου χομίσειε» ἐς Μαχεδονίαν" ἐχεῖνον μὲν δὴ αὖθις ἐξ ἐνυπνίων ἄλλων ὀπίσω τοῦ Λίνου τὰ ὀστᾶ ἐς Θήδας ἀποστεῖλαι, τὰ δὲ ἐπιθήματα τοῦ τάφου, xai ὅσα σημεῖα ἄλλα ἦν, ἀνὰ χρόνον φασὶν ἀφανισθῆναι. Λέγεται δὲ χαὶ ἄλλα τοιάδε ὑπὸ Θηδαίων, ὡς τοῦ Λίνου τούτου γένοιτο ὕστερον ἕτερος Atvoc χαλούμενος ᾿Ισμηνίου, xai ὡς Ἡραχλῆς ἔτι παῖς ὧν ἀποχτείνειεν αὐτὸν διδάσχαλον μουσιχῆς ὄντα. Ἔπη δὲ οὔτε ὁ Ἀμφιμάρου Λίνος οὔτε ὁ τούτου γενόμενος ὕστερον ἐποίησαν * ἢ καὶ ποιηθέντα ἐς τοὺς ἔπειτα οὐχ ἦλθεν. Cf. Orig. contr. Cels. I p. 14, infra adn. 6. (3) A&lianus Var. Hist. lib. ΠῚ eap. 32 : Τὸν γὰρ 'Hez- χλέα ὁ Λίνος ἔτι παῖδα ὄντα χιθαρίζειν ἐπαίδευεν * ἀμουσότε- ρὸν δὲ ἁπτομένου τοῦ ὀργάνου ἐχαλέπηνε πρὸς αὐτὸν ὁ tia ceteris mortalibus antecelleret, adeo ut ipsi Apollini conferre se auderet, ab hoc deo interfe- ctus est. Similis Thebano contigit sors. Qui quum presstantissimus et poeta et musicus esset, ab Her- cule (3) occisus ejusque mors a Musis lugubri cantu defleta esse fertur; Sunt tamen qui Theba- num ctiam ab Apolline trucidatum perhibeant. Utcumque est, tradunt (4) eum mundi originem adumbrasse a tali carminis initio orsum : "Hv ποτέ τοι χρόνος οὗτος, ἐν ᾧ ἅμα πάντ᾽ ἐπεφύχει Λίνος. Ὁ δὲ ἀγαναχτήσας ὁ Ἣ ραχλῆς τῷ πλήχτρῳ τοῦ Αί- νου χαθίχετο, xxi ἀπέχτεινεν αὐτόν. Eustathius ad 114: |. XVIII, 570, pag. 1223 : Λίνος εἶδος ῳδῆς χατὰ Ἀρίσταρχον ἢ ὕμνου, ὡς xxi ὁ παιὰν xai ὁ διθύραμδος. ᾿Ωνόμασται δὲ Λίνος τὸ τοιοῦτον ὠδιχὸν εἶδος, ἢ ὡς μετὰ λίνου ἤτο: χορδῆς ἀδόμενος, ἢ ἀπό τινος Λίνου ἀνδρὸς ἥρωος. Φασὶ γὰρ οἱ πα- λαιοὶ ποιημάτιόν τι ἐπὶ τῷ Λίνῳ εἶναι, ὃ Σφαῖρα μὲν χαλεῖ- ται, εἰς ᾿᾽Ορφέα δὲ ἀναφέρεται. Φιλόχορος δὲ ὑπὸ ᾿Απόλλωνος ἀναιρεθῆναι τὸν Λίνον φησί, διότι πρῶτος τὸν Λίνον χαταλύσας χορδὴ ἐχρήσατο εἰς μουσιχῆς ὄργανον. ᾿Ετάφη δὲ ἐν Θήδαις, xai ἐτιμᾶτο ὑπὸ τῶν ποιητῶν θρηνώδεσιν ἀπαρχαῖς: Hesio- dus ibid. : Οὐρανίη δ᾽ ἄρ᾽ ἔτιχτε Λίνον πολυήρατον υἱόν, ὃν δὴ ὅσοι βροτοί εἶσιν ἀοιδοὶ καὶ χιθαρισταί, πάντες μὲν θρηνοῦσιν ἐν εἰλαπίναις τε χοροῖς τε, ἀρχόμενοι δὲ Λίνον χαὶ λήγοντες χαλέουσι. Vetus epigramma : "Q Λίνε πάντα θεοῖσι τετιμένε, σοὶ γὰρ ἔδωχαν ἀθάνατοι πρώτῳ μέλος ἀνθρώποισιν ἀείδειν ἐν ποδὶ δεξιτερῷ, Μοῦσαι δέ σε ϑρήνεον αὐταὶ μυρόμεναι μολπῇσιν, ἐπεὶ λίπες ἡλίου αὐγάς. Herodotus II, 79 : Τοῖσι ( Αἰγυπτίοισι) ἄλλα τε ἐπάξιά ἐστι νόμιμα, xai δὴ xai ἄεισμα ἕν ἐστι, Λίνος, ὅσπερ ἔν τε Φοι- vix ἀοίδιμός ἐστι xal ἐν Κύπρῳ xal ἄλλῃ, χατὰ μέντοι E- θνεα οὔνομα ἔχει, συμφέρεται δὲ ὡντὸς εἶναι, τὸν οἵ “Ἕλληνες Λίνον οὐνομάζοντες ἀείδουσι, ὥστε πολλὰ μὲν xal ἄλλα ἀπο- θωυμάζειν με τῶν περὶ Αἴγυπτον ἐόντων, ἐν δὲ δὴ χαὶ τὸν Λίνον ὁχόθεν ἔλαθον. Φαίνονται δὲ αἱεί χοτε τοῦτον ἀείδον- τες. Ἔστι δὲ Αἰγυπτιστὲ ὁ Λίνος χαλεύμενος Μανέρως. "Ezacaw δέ μιν Αἰγύπτιοι τοῦ πρώτου βασιλεύσαντος Αἰγύ- πτοῦυ παῖδα μουνογενέα γενέσθαι, ἀποθανόντα δ᾽ αὐτὸν ἄνω- ρον θρήνοισι ὑπ᾽ Αἰγυπτίων τιμηθῆναι, xai ἀοιδήν τε ταύτην πρώτην xxi μούνην σφίσι γενέσθαι. Plutarchus de Iside et Osiride cap. XVII : Ὃν γὰρ ἄδουσιν Αἰγύπτιοι παρὰ τὰ συμ- πόσια Μανέρωτω, τοῦτον εἶναι....... . τὸν δ᾽ ἀξόμενον Μανέ- ρωτὰ πρῶτον εὑρεῖν μουσιχὴν ἱστοροῦσιν. (4) Diogenes Laertius Procem. 4 : Τὸν δὲ Λίνον παῖδα εἶναι Ἑρμοῦ xai Μούσης Οὐρανίας, ποιῆσαι δὲ χοσμογονίαν, ἡλίου χαὶ σελήνης πορείαν, χαὶ ζῴων χαὶ χαρπῶν γενέσεις. Τούτῳ ἀρχὴ τῶν ποιημάτων ἥδε * Ἣν ποτέ τοι χρόνος οὗτος, ἐν ᾧ ἅμα πάντ᾽ ἐπεφτύχει. “Ὅθεν λαδὼν Ἀναξαγόρας πάντα ἔφη χρήματα γεγονέναι ὁμοῦ " νοῦν δὲ ἐλθόντα αὐτὰ δίαχο- σμῆσαι. ( Male liec addit ; nam alia fuit Anaxagorze ratio. ) 155 156 (fragm. vs. 26 ). Eundem dicunt solis luneque cursum versibus persecutum esse ac de animalium plantarumque generatione scripsisse, quamquam non defuerunt qui neque Apollinis neque Ismenii filium quidquam scripsisse proderent aut saltem nihil ab illis scriptum exstare conjenderent. Ve- rum a Sexto Empirico adv. Math. I, 204 aliisque inter eos numeratur quos ante Homerum carmina composuisse fama fuerit. Diodorus (5) eum pri- mum numerorum et canticorum inventorem fuisse litterasque a Cadmo e Phoenicia allatas grzcz lin- gue accommodasse auctor est, ita ut suum cui— que littere nomen imponeret earumque formas constitueret, Carminum pulchritudinem et maje- statem spectasse videtur Virgilius Eclog. V, 55-57 sic canens : Non me carminibus vincet nec Thracius Orpheus , LINI CARMINA. nec Linus : huic mater quamvis atque huic pafer Orphei Calliopea , Lino formosus Apollo. [adsit,- .Hippobotus apud Diogenem Laertium I, 42 se- ptem Grzcicz sapientes ita in ordinem redigit, ut primo loco Orpheum et Linum ponat. Poematum quae ad Linum auctorem nonnulli referebant ini- tium esse vult lamblichus de Vit. Pythag. cap. 28 $ 139 p. 117 seq. duos versiculos quos e Stobzi Floril. CIX, 1 depromtos fragmentis inserui. Vid. vs. 11-12. Neque tamen ipse dissimulat Pythago- reos Lino carmina supposuisse. Ex hoc igitur fonte sine dubio omnes manarunt versus qui ho- die Lino tribuuntur (6). Quos quum magna ex parte jam collegisset Henr. Stephanus in Poesi philosophica , reliquos qui ad nostram memoriam propagati sunt adjunxi omnesque recensui et converti. Τὸν δὲ Λίνον τελευτῆσαι: ἐν Εὐδοία τοξευθέντα ὑπὸ Ἀπόλλω- νος, χαὶ αὐτῷ ἐπιγεγράφθαι * Ὧδε Λίνον Θηδαῖον ἐδέξατο γαῖα θανόντα, Μούσης Οὐρανίης υἱὸν ἐυστέφανον. (5) Diodorus lib. 111, 67 : Φησὶ τοίνυν παρ᾽ Ἕλλησι πρῶτον εὑρετὴν γενέσθαι Aivoy ῥυθμῶν χαὶ μέλους, ἔτι δὲ | Κάδμου χομίσαντο: €x Φοινίχης τὰ χαλούμενα γράμματα πρῶτον εἰς τὴν ᾿Ελληνιχὴν μεταθεῖναι διάλεχτον, χαὶ τὰς προσηγορίας ἑκάστῳ τάξαι χαὶ τοὺς χαραχτῆρας διατυπῶσαι. Κοινῇ μὲν οὖν τὰ γράμματα Φοινίχεια χληθῆναι διὰ τὸ παρὰ τοὺς Ἕλληνας €x Φοινίχων μετενεχθῆναι, ἰδία δὲ τῶν Πελα- σήῶν πρώτων χρησαμένων τοῖς μετατεθεῖσι χαραχτῆρσι Πελασγιχὰ προσαγορευθῆναι. Τὸν δὲ μελῳδία θαυμασθέντα μαθητὰς σχεῖν πολλούς, ἐπιτανεστά- τους 6: spes, Ἣραχλέα, Θαμύραν χαὶ Ὀρφέα. Τούτων δὲ τὸν μὲν Ἡραχλέα χιθαρίζειν μανθάνοντα διὰ τὴν τῆς ψυχῆς βραδύτητα μὴ δύνασθαι δέξασθαι, τὴν umso y ἔπειθ᾽ ὑπὸ τοῦ Atvou πληγαῖς SREDD vxa διοργισθῆναι χαὶ τῷ κιθάρᾳ τὸν διδάσχαλον πατάξαντα ἀποχτεῖναι, Θαμύρ αν δὲ φύσει εχορηγημέ ἔνον ἐχπονῆσαι τὰ περὶ τὴν μουσιχήν, καὶ λῳδεῖν ὑπεροχὴν φτάσχειν ἑαυτὸν τῶν Μου- GEL Λίνον ἐπὶ ποιητιχῇ χαὶ λέστερον ἄδειν. (6) 'Nam Origenes contra Cels. lib. I p. 14. αἷξ : Kat Ac vou μὲν, ὃν προέταξεν ἐν οἷς ὠνόμασεν ὁ Κέλσος, οὔτε νόμοι οὔτε λόγοι φέρονται, ἐπιστρέψαντες χαὶ θεραπεύσαντες ἔθνη. [n ΛΙΝ Φράζεο δή, σπουδὴν ἀχουῆς ΄ μύθων ἡμετέρων, 3 , ^ £yTUVAtLEVOS Ot Y ἀτραπὸν περὶ παντὸς ἀληθῆ, χῆρας ἀπωσάμενος πολυπήμονας, αἵ τε βεδήλων ὄχλον ἀϊστοῦσαι ἄταις περὶ πάντα πεδῶσι 5 παντοίαις, μορφῶν χαλεπῶν ἀπατήματ᾽ E ἔχουσαι. Τὰς μὲν ἀπὸ ψυχῆς εἴργειν φυλαχαῖσι νόοιο. Οὗτος γάρ σε χαθαρμὸς ἀχήριος ὧν ὁσιώσει, εἴ xev ἀληθείη μισῆς ὀλοὸν γένος αὐτῶν" νηδὺν μὲν πρώτιστ᾽ αἰσχρῶν δώτειραν ἁπάντων, 10 ἣν ἐπιθυμία ἡνιοχεῖ υάργοισι χαλινοῖς. (Stobzeus Floril. V, 22. Vs. 4 ἀϊστοῦσαι ] UO TXETPEI: posui; vulgo ἀνιστῶσαι, Vs. 7 ἀχήριος ὧν] scripsi; codd. ὄντως δικαίως, Vs. 8 μισῆς edidi cum Brunckio ; membranae μισέεις. ἢ , ἄελπτον. t. ονοξεν. PENES v οὐδὲν à *p43 tres s 2 ἄδια πάντα θεῷ τελέσαι xat ἀνήνυτον (Stobaeus Floril. CIX, 1.) " EXxea0at 707; πάντ᾽, ἐπεὶ οὐχ £ Ὥ ,» v , 6 - ^Y , "ἐς χατ EDU) συνάπαντα XU ἐρναται διὰ παντὸς" 1 à πάντα, χαὶ Ex πάντων πᾶν ἐστι. E NEST x στιν, ἕχαστον ἑνὸς μέρος, ἣν ἕν 3 3 NA ἐκ παντὸς δὲ τ ; IVA Πάντα δ᾽ ἕν & [ἅπαντα * LINI CARMINA. Prospice tibi, ad studium concitatus auditione nostri sermonis, viam pre omnibus veram, repulsis sortibus damnosis, qua profanorum vulgus subvertentes malis usquequaque implicant variis , molestarum formarum fallacias induentes. Mas tu custodià mentis ab anima arceto. Haec enim expialio quae immprlalis est te purgabit , si re ipsa oderis exiliosum illarum zenus : ventrem quidem imprimis turpium omnium datorem, q:em cupido aurige instar regit stolidis frenis. — Speranda sunt omnia , quia nihil est quod sperari nequeat. Omnia Deo facilia ad perliciendum sunt neque quidquam Nam contenlione omnia semper eubernantur : [infectum. — ex universo autem universa atque ex universis universum [constat. Un:versa vero unum sunt, singula unius membra ; omnia [ unum crant : Prr- died erts e * adip M E LINI CARMINA. ἐκ γὰρ ἑνός ποτε ὄντος ὅλου τάδε πάντ᾽ ἐγένοντο" ἐκ πάντων δέ ποτ᾽ αὖθις ἕν ἔσσεται ἐν χρόνου αἴση, αἷὲν ἕν ὃν xal οὐ πολλά, χαὶ οὐ χατὰ ταυτὸν ἀήροι- [σθέν. Πολλάκι δ᾽ ἔσται ταῦτα, καὶ οὔποτε πεῖρας ἔπεισιν 30 αἰεὶ πείρατ᾽ ἔχον " ποῖον γένος ἔλλαχε, τοῦτ᾽ àv; ὧδε γὰρ ἀθάνατος θάνατος περὶ πάντα χαλύπτει θνητὸς ἐών, xal πᾶν θνήσχει φθαρτὸν, τὸ δ᾽ [ὑπάρχον φαντασίαις ἀλληλοτρόποις χαὶ σχήμασι μορφῆς ἀλλάσσει τρόπον, ὡς ἀποκρυπτέμεν ὄψιν ἁπάντων᾽ ἃ» ἄφθορον ἔσται ἐόν τ᾽ αἰεὶ χαθὸ τῇδε τέτυχται. (Stobwus Eclog. Phys. et Eth. lib. I cap. τὸ, 5 addito lemmate : Atvou ἐχ τῶν περὶ Φύσεως χόσμου. Vs. 15 ἦν ἕν ἅπαντα rescripsi; εἶναι ἅπαντα codd. Vs. 18 ἀθροισῆέν 1 emendavi ; ἀθροῖσαι membran: ) 157 ^ 1 , * d Hv ποτέ cot χρόνος οὗτος ἐν ᾧ ἅμα πάντ᾽ ἐπε- [φύχει, ( Diogenes Laertius Prosem., 4 : Τούτῳ [ τῷ Λίνῳ | ἀρχὴ τῶν ποιημάτων ἥδε" ἦν ποτέ χτλ, ) «τ ΄ , Εἰ δομάτη δή οἱ τετελεσμένα πάντα τέτυχται, ΚΑΙ HAAIN ΚΑῚ ε ^ L1 , , *, , -- 3 , 30 Ῥπτὰ δὲ πάντα τέτυχται ἐν ουράνῳ (GTEDOEVTI, , »- - ἐν χύχλοισι φανέντ᾽ ἐπιτελλομένων ἐνιαυτῶν. ( Eusebius Prop. Evang. pag. 668. Vs, 31 ἐπιτελλομένων ἐνιαυτῶν edidi pro librorum scri- ptura ἐπιτελλομένοις ἐνιαυτοῖς.) * ex uno enim corpore aliquando hac omnia exstiterunt : ex omnibus vero rursus aliquando unum constabit quo- [dam temporis spatio, semper unum manens ac non multa , sed non eodem tem- [ pore collectum. Swpe autem liec. erunt , neque unquam finis instat €i quod ( novos) semper terminos habet; qualem ortum [ habet. hoc quod es£ ἢ Sic enim mors immortalis cuncta obruit sua mortalitate , et caduca omnia moriuntur ; at quod es£ visis ultro citroque commeantibus et formarum specie mutat modum., ita ut omnium faciem abscondat : incorruptum erit et semper manens, quatenus sic est. — Erat aliquando tempus quo simul omnia exstiterant. Septimo jam die omnia ei perfecta sunt. ET ALIO LOCO Septimus dies in bonorum numero est, idem dies eliam [ rerum origo; septimus in principio est, idem eliam dies supremus. ET Septem vero omnia sunt in ccelo stellifero , in conficiendis ineuntium annorum orbibus apparentia. . DE Μῦδ40. Muszus, philosophus et poeta Atheniensis , Eu- molpo sive, ut alii tradunt, Antiphemo (1) et Luna parentibus ortus, Orphei imitator (2) et discipulus, clarum. apud veteres nomen habuit, Namsi Diogeni Laertio (3) credimus, Deorum ge- nerationem carmine celebraveratac preterea aliud poema Sphare nomine inscriptum condiderat , cujus nullum videtur vestigium superesse. Nisi forte Lambecii probanda sententia est qui qua grzcus Apollonii Rhodii interpres ad libri tertii initium de duabus Μουσῶν γενέσεσιν affert e priore illo carmine petita esse arbitratur. Addit Dioge- nes Museum docuisse ex uno omnia esse nata atque in idem resolvi. Neque vero hzc sola ejus (1) Pausanias lib. X cap. 5 : Μουσαΐίῳ δὲ τῷ ᾿Αντιοφήμου προσποιοῦσι τὰ ἔπη. Hieronymus in Chronico Eusebiano Museum Eumolpi filium esse vult, sed Diodorus Orphei. Suidas Eumolpi patrem fuisse dicit, filium Antiphemi. Servius ad Virgil. ZEneid. lib. VI vs. 667 : « Eum alii Lunae filium, alii Orphei volunt, cujus eum constat fuisse disci- pulum , nam ad ipsum primum carmen scripsit quod ap- pellatur Crater. » Justinus Martyr libro de Monarchia Dei pag. 82 : ᾿Ορφεὺς γοῦν ὁ τῆς πολυθεότητος ὑμῶν, ὡς ἂν εἴποι τις, πρῶτος διδάσχαλος γεγονώς, οἷα πρὸς τὸν υἱὸν αὖ- τοῦ Μουσαῖον χαὶ τοὺς λοιποὺς γνησίους ἀχροατὰς ὕστερον περὶ ἑνὸς χαὶ μόνου θεοῦ χηρύττει λέγων, ἀναγχαῖον ὑπο- μνῆσαι ὑμᾶς. Φησὶ δὲ οὕτως " Φθέγξομαι οἷς θέμις ἐστί, θύρας δ᾽ ἐπίθεσθε βεδήλοις lMactv ὁμῶς. Σὺ δ᾽ ἄχουε φχεσφόρου ἔχγονε Μήνης Moucav. ᾿Εξερέω γὰρ ἀληθέα χτλ. Proclus in Plat. Tim. p. 34 E ( p. 79 ed. Schneider. ) : Εἴτε οὖν Γῆς υἱὸν τὸν Τιτυόν, εἴτε Ἡλίου τὸν Φαέθοντα λέγοιεν, εἴτε Σελήνης τὸν Μουσαῖον εἴτε ἄλλου τινὸς οἱ μυθοπλάσται χτλ. 14.1. c. p. 5t B (p. 117 ed. Schneider. ) : Ἐπείπερ χαὶ ἀπὸ Μουσαίου τοῦ Σεληνιαχοῦ τὸ γένος τοῖς ἐν ᾿Ελευσῖνι τῶν μυ- στηρίῶν ἡγουμένοις eivxt φησι. Id. 1. c. p. 326 € : Οὕτω δὴ xa Σεληνιαχὴν Ψυχὴν εἰς ἀνδρὸς χατιέναι φύσιν xal τὴν Μουσαίου φασί. De uxore ejus Deiope Aristoteles Mirab. Auscult. 131 hac prodit : Φασὶν οἰχοδομούντων ᾿Αθηναίων τὸ τῆς Δήμητρος ἱερὸν τῆς ἐν ᾿Ελευσῖνι περιεχομένην στήλην πέτραις εὑρεθῆναι χαλχῆν, ἐφ᾽ ἧς ἐπεγέγραπτο « Δηϊόπης τόδε σῆμα, » ἣν οἱ μὲν λέγουσι Μουσαίου εἶναι γυναῖχα, τινὲς δὲ Τριπτολέμου μητέρα γενέσθαι. Μυξῶϊ amicam Antiopen fuisse testatur Hermesianax in Eleg. vs. 15 apud Alhe- ncum XIII p. 597 his verbis : Οὐ μὴν οὐδ᾽ υἱὸς Μήνης ἀγέ- ρᾶστον ἔθηχε Μουσαῖος, Χαρίτων ἤρανος, Ἀντιόπην. (2) De Μυβῶο Orphei imilatore Pausanias lib. X cap. 7, 2. : Ὀρφέα δὲ σεμνολογίᾳ τῇ ἐπὶ τελεταῖς xai ὑπὸ φρονήμα- τος τοῦ ἄλλου χαὶ Μουσαῖον τῇ ἐς πάντα μιμήσει τοῦ ᾿Ορφέως οὐχ ἐθελῆσαί φασιν αὐτοὺς ἐπὶ ἀγῶνι μουσιχῆς ἐξετάζε- σθαι. (3) Diogenes Laertius Procm. 3 : ᾿Ιδοὺ γοῦν παρὰ μὲν ᾿Αθηναίοις γέγονε Μουσαῖος, παρὰ δὲ Θηδαίοις Λίνος. Καὶ scripta fuisse constat. Etenim quum vates (4) es- set, oracula litteris consignavit, quorum memi- nerunt Pausanias lib. X cap. 9, 11, et Philostra- tus Heroic. cap. II, 19 pag. 693 ed. Olear., quz tamen Clemens Strom. I p. 332 cum aliis ab Ono- macrito supposita esse ratus est, Sed aperte Plato (5) Muszo carmina quzdam , imprimis τε -- λετάς τε χαὶ χρησμῳδίας tribuit. Huc accedunt precepta ad Eumolpum filium [Εὐμολπία], quat- tuor millibus versuum comprehensa , que a Suida et Pausania lib X cap. 5, 3 citantur. Porro Hymni in Cererem compositi mentio est apud Pausaniam (6), qui hoc excepto reliqua poemata vulgo Muszo ascripta spuria esse judicat. Musei τὸν μὲν Εὐμόλπου παῖδά φασι, ποιῆσαι δὲ Θεογονίαν xai Σφαῖραν πρῶτον, φάναι τε ἐξ ἑνὸς τὰ πάντα γενέσθαι χαὶ εἰς ταὐτὸν ἀναλύεσθαι. (4) Cf. Strabo lib. XVI p. 762 ed. Casaub. (5) Plato Ione p. 536 ed. Steph. : Ἐχ δὲ τούτων τῶν πρώτων δαχτυλίων, τῶν ποιητῶν, ἄλλοι ἐξ ἄλλου αὖ ἤρτη- μένο: εἰσὶ xai ἐνθουσιάζουσιν, oi μὲν ἐξ ᾿Ορφέως, οἱ δὲ ἐχ Μουσαίου " οἱ δὲ πολλοὶ ἐξ Ὁμήρον χατέχονταί τε xal ἔχον- ται. Id. Protag. pag. 316 ed. Steph. : ᾿Εγὼ δὲ τὴν σοφιστιχὴν τέχνην φημὶ μὲν εἶναι παλαιάν, τοὺς δὲ μεταχειριζομένους αὐτὴν τῶν παλαιῶν ἀνδρῶν, φοδουμένους τὸ ἐπαχθὲς αὐτῆς πρόσχημα ποιεῖσθαι xci προχαλύπτεσθαι τοὺς μὲν ποίησιν, οἷον Ὅμηρόν τε χαὶ Ἡσίοδον χαὶ Σιμωνίδην, τοὺς δὲ αὖ τε- λετάς τε xai χρησμῳδίας, τοὺς ἀμφί τε ᾿Ορφέα xai Move σαῖον. Μυβωΐϊ oracula memorat etiam Herodotus lib. VII, 96 et VII, 6. Posteriore loco de Onomacriti fraude lizec refert :.. ἔχοντες "Ovop&xprrov , ἄνδρα ᾿Αθηναῖον, χρησμο- λόγον τε χαὶ διαθέτην χρησμῶν τῶν Μουσαίου. ᾿Αναδεδήχε- σαν γὰρ τὴν ἔχθρην προχαταλυσάμενοι * ἐξηλάθη γὰρ ὑπὸ "In- πάρχον τοῦ Πεισιστρατίδεω ὁ Ὀνομάχριτος ἐξ ᾿Αθηνέων, Ex αὐτοφώρῳ ἁλοὺς ὑπὸ Λάσου τοῦ "Epptovéoc ἐμποιέων ἐς τὰ Μουσαίου χρησμὸν, ὡς αἱ ἐπὶ Λήμνου ἐπιχείμεναι νῆσοι ἀφα- νιζοίατο χατὰ τῆς θαλάσσης. Cf. Lobeckii Aglaoph. p. 978. (6) Pausanias lib. I cap. 22, 7 : Ἐγὼ δὲ ἔπη μὲν ἐπελε- ξάμην ἐν οἷς ἐστι πέτεσθαι Μουσαῖον ὑπὸ Βορέου δῶρον, δοκεῖν δέ μοι, πεποίηχεν αὐτὰ ᾿Ονομάχριτος, x«i ἔστιν οὖ- δὲν Μονσαίου βεδαίως ὅτι μὴ μόνον ἐς Δήμητρα ὕμνος Au- χομίδαις. Id. lib. I cap. 14, 3 dubilanter : "Ez» δὲ ἄδεται Μουσαίου μὲν, εἰ δὴ Μουσαίου xoi ταῦτα, Τριπτόλεμον παῖδα ᾿Ωχεανοῦ xoi Γῆς εἶναι χτλ. Ipse Hymnum in Cere- rem legit, ut patet e lib. IV cap. 1, 5 : Ὁμολογεῖ δέ σφισι xai ὕμνος Μουσαίου Λυχομίδαις ποιηθεὶς ἐς Δήμητρα. Va- tibus quorum oracula legit adnumerat Museum lib. X, cap. 12, 11: Χρησμολόγους δὲ ἄνδρας Κύπριόν τε Εὔχλουν χαὶ Αθηναῖον Μουσαῖον τὸν ᾿Αντιοφήμου xai Λύχον τὸν Παν- δίονο:, τούτους τε γενέσθαι xoi ix Ποιωτίας Βάχιν φασὶ χατάσχετον ἄνδρα Ex νυμφῶν τούτων πλὴν Αύχου τῶν ἀλ- λων ἐπελεξάμην τοὺς χρησμούς. 155 Ae Tir ΠΕ MUS.EO. Morborum. curationes laudant. Aristophanes. (7) Ran, vs, 1033 et Eustathius Procmio in Iliad. p. 3. In hoc libro conjicias eum dixisse de polio herba quod ex Museo profert "Theophrastus lib. IX Histor. plant. cap. 21 (8) repetitque Pli- nius Hist, nat. lib. XXI cap. 7 et 20, item lib. XXV, cap. 2, et quod de junipero ex eo ha- bet Scholiastes Apollonii in librum IV. Titano- graphiam ejus, cujus tertium librum citat Scho- Hastes Apollonii ad lib. ΠῚ, ignoramus, nisi quod Eudocia in Violario pag. 248 Muscum hoc ipso istius operis libro de Cadmo egisse ait, Denique delictorum expiationes, lustralia et mystica car- mina sive lustrationes et mysteria ( παραλύσεις xat τελετὰς xal χαθαρμούς ) Museum scripsisse legimus apud grecum Aristophanis enarratorem ad Ran. vs. 1033, quocum re verbisque concinit Plato (9) de Musso et Orpheo lib. II de Rep. pag. 364 disputans eademque illa tria vocabula cepulans., Quippe mysteriorum conditor Platoni aliisque 159 antiquorum visus est Muszus, quia Cereris sacra, si verum refert Tertullianus Apologet, cap. 21, instituit , quamvis Sophoclis interpres priscos au- ctores secutus (1) et Lucianus Eleusiniorum pa- rentem Eumolpum nominent. Jam etsi alii omnem mysteriorum ritum ab Orpheo (2) repetunt, Iso- crates (3) vero ipsam Cererem hoc beneficium in homines contulisse ait, multi denique in quibus Plato est ejus rei auctores Orpheum et Museum jungunt : tamen in hac opinionum varietate quid ili qui carmina mystica Musco attribuerunt de sacrorum istorum origine statuerint , exstat atque apparet. Museum Phaleris diem suum obiisse te- statur Diogenes (4) ejusque tumulo hoc elegion inscriptum fuisse ait : Εὐμόλπου φίλον υἱὸν ἔχει τὸ Φαληρικὸν οὐδας, Μουσαῖον, φθίμενον σῶμ᾽ ὑπὸ τῷδε τάφῳ. Eundem apud inferos summis honoribus frui (7) Aristophanes Ran. vs. 1032-1034 : Ὀρφεὺς μὲν γὰρ τελετάς θ᾽ ἡμῖν κατέδειξε φόνων τ᾽ &n£- [χεσθαι, Μουσαῖος δ᾽ ἐξαχέσεις τε νόσων χαὶ χρησμούς, Ἡσίο- [ δος δὲ γῆς ἐργασίας xA. (8) Theophrastus Hist. plant. lib. IX cap. 2t : Καὶ ὡς δῇ φασι, τὸ πόλιον χαθ᾽ Ἡσίοδον xxi Μουσαῖον εἰς πᾶν πρᾶγμα σπουδαῖον χρήσιμον εἶναι " διὸ xad ὀρύττουσιν αὐτὸ νύχτωρ xc. Plinius Hist. nat. lib. XXI cap. 7 : « Sic et apud Graecos polion herbam, inclytam Musei et. Hesiodi laudibus, ad omnia utilem pradicantium, superque csetera ad. famam etiam ac dignitates , prorsusque miram, εἰ modo ( ut. tradunt) folia ejus mane candida, meridie purpurea, sole occidente czerulea aspiciuntur. » Sclho- liastes. Apollonii in lib. IV : Ἡ δὲ ἄρχευθος δένδρον τι ἀχανθῶδες ᾿Απόλλωνος ἴδιον, ὡς ἱστορεῖται ἐν τρίτῳ τῶν εἰς Μουσαῖον ἀναφερομένων. (9) Plato de Rep. lib. II p. 364 : Βίδλων δὲ ὅμαδον πα- ρέχονται Μουσαίου xai ᾿Ορφέως, Σελήνης τε xai Μουσῶν ἐγγόνων, ὥς φασι, χαθ᾽ ἃς θυηπολοῦσι, πείθοντες οὐ μόνον ἰδιώτας ἀλλὰ xai πόλεις, ὡς ἄρα λύσεις τε xxi χαθαρμοὶ ἀδιχημάτων διὰ θυσιῶν χαὶ παιδιᾶς ἡδονῶν εἰσὶ μὲν ἔτι ζῶσιν, εἰσὶ δὲ xai τελευτήσασιν, ἃς δὴ τελετὰς χαλοῦσιν, αἱ τῶν ἐχεῖ χαχῶν ἀπολύουσιν ἡμᾶς μὴ θύσαντας δὲ δεινὰ περιμένει. Ubi λύσεις Astius recte exponil expiationes, τε- λετὰς aulem mysteria et initia. (1) Sophoclis interpres ad CEd. Col. vs. 1049 : Ζητεῖται τί δήποτε ol Εὐμολπίδαι τῶν τελετῶν ἐξάρχουσι ξένοι ὄντες ; εἴποι δ᾽ ἄν τις, ὅτι ἀξιοῦσιν ἔνιοι πρῶτον Εὔμολπον ποιῆσαι τὸν Δηιόπης τῆς Τριπτολέμου τὰ ἐν Ἐλευσῖνι μυστήρια, χαὶ οὐ τὸν Θρᾷχα" xal τοῦτο ἱστορεῖν "lozpov ἐν τῷ περὶ τῶν ἀτάχτων. ᾿Αχεσίδωρος δὲ, πέμπτον ἀπὸ τοῦ πρώτου Εὐμόλ- ποὺ εἶναι τὸν τὰς τελετὰς χαταδείξαντα, γράφων οὕτως " « Κατοιχῆσαι δὲ τὴν ᾿Ελευσῖνα ἱστοροῦσι πρῶτον μὲν τοὺς αὐτόχθονας, εἶτα Θρᾷχας τοὺς μετὰ Εὐμόλπου παραγενομέ- νους πρὸς βοήθειαν ci; τὸν χατ᾽ ᾿Ερεχθέως πόλεμον. » Τινὲς δέ φασι χαὶ τὸν Εὔμολπον εὑρεῖν τὴν μύησιν τὴν συντελου- μένην xaz' ἐνιαυτὸν ἐν Ἐλευσῖνι: Δήμητρι καὶ Κόρῃ. Ἀνδρο- τίων μὲν οὖν γράφει, οὐ τὸν Εὔμολπον εὑρεῖν τὴν μύησιν, ἀλλ᾽ ἀπὸ τούτου Ἰεὔμολπον πέμπτον γεγονότα. Εὐμόλπου γὰρ γενέσθαι Κήρυχα, τοῦ δὲ Εὔμολπον, τοῦ δὲ Ἀντίφημον, τοῦ δὲ Μουσαῖον τὸν ποιητήν, τοῦ δὲ Εὔμολπον τὸν χαταδείξαντα τὴν μύησιν xai ἱεροφάντην γεγονότα. Lucianus Demonaclt. : ᾿Ετόλμησε δέ ποτε χαὶ ᾿Αθηναίους ἐρωτῆσαι δημοσία, τῆς προῤῥήσεως ἀχούσας, διὰ τίνα αἰτίαν ἀποχλείουσι τοὺς βαρ- θάρους, καὶ ταῦτα τοῦ τὴν τελετὴν αὐτοῖς χαταστησαμένου Εὐμόλπου βαρθάρου xai Θραχὸς ὄντος. Hesychius : Εὐμολ- πίδαι, οὕτως οἱ ἀπὸ Εὐμόλπου ἐχαλοῦντο, τοῦ πρώτου ἱερο- φαντήσαντος" πολλοὶ δὲ γεγόνασιν ὁμώνυμοι Εὔμολποι. Sui- das : Εὐμολπίδαι γένος ἀπὸ τοῦ Θραχὸς, ὃς xai τὴν μύησιν εὗρεν, ἢ ἀπὸ τοῦ Μουσαίου υἱοῦ, ὃς ἣν ἀπὸ τοῦ δευτέρου πέμπτος χτλ. Vid. Meursii Eleus. cap. 2. Cf. Ouvarolf , Essai sur les mystéres d'Eleusis ( Etudes de philologie et de critique, pag. 82 seqq.) (2) Proclus in Platonis Timzeum pag. 291 (pag. 705 ed. Schneid. ) : Αὗται δέ εἶσιν αἱ ᾿θρφικαὶ παραδόσεις. Ἃ γὰρ ᾽Ορφεὺς δι᾽ ἀποῤῥήτων λόγων μυστιχῶς παραδέδωχε, ταῦτα Πυθαγόρας ἐξέμαθεν ὀργιασθεὶς ἐν Λεδήθροις τοῖς Θρᾳχίοις Ἀγλχοφάμω τελέστα (leg. ᾿Αγλαοφήμου τελεστοῦ ) μεταδόν- τος ἣν περὶ θεῶν Ὀρφεὺς σοφίαν παρὰ Καλλιόπης τῆς μὴη- πρὸς ἐπινύσθη. Ταῦτα γάρ φησιν ὁ Πυθαγόρας ἐν τῷ ἱερῷ λόγῳ. (3) Isocrates Paneg. cap. 6 : Δήμητρος γὰρ ἀξιχομένης εἰς τὴν χώραν, ὅτ᾽ ἐπλανήθη τῆς Κόρης ἁρπασθείσης, xxi πρὸς τοὺς προγόνους ἡμῶν εὐμενῶς διατεθείσης Ex τῶν εὐεργεσιῶν ἃς οὐχ οἷόν τ᾽ ἄλλοις 7, τοῖς μεμνημένοις ἀχούειν, xai δούσης δωρεὰς αἵπερ μέγισται τυγχάνουσιν οὖσαι, τούς τε χαρπούς, οἱ τοῦ μὴ θηριωδῶς ζῇν ἡμᾶς αἴτιοι γεγόνασι, xai τὴν τελε- τὴν, ἧς οἱ μετασχόντες περί τε τῆς τοῦ βίου τελευτῆς χαὶ τοῦ σύμπαντος αἰῶνος ἡδίους τὰς ἐλπίδας ἔχουσιν, οὕτως ἣ πόλις ἡμῶν οὐ μόνον θεοφιλῶς ἀλλὰ χαὶ φιλανθρώπως ἔσχεν, ὥστε χυρία γενομένη τοιούτων ἀγαθῶν οὐχ ἐφθόνησε τοῖς ἄλλοις, ἀλλ᾽ ὧν ἔλαδεν ἅπασι μετέδωχεν. (4) Diogenes Laertius Procem. 3: Τοῦτον τελευτῆσα!: Φαληροῖ, xoi αὐτῷ ἐπιγεγράφθαι τόδε τὸ ἐλεγεῖον" Εὐμόλπου φίλον υἱὸν χτλ. Paulo aliter Pausanias lib. I cap. 25, 7 : Ἔστι δὲ ἐντὸς τοῦ περιδόλου τοῦ ἀρχαίου τὸ Μουσεῖον, ἀπαντιχοὺ τῆς ἀχροπόλεως λότος, ἔνθα Μουσαῖον ἄδειν χαὶ ἀποθανόντα γήρᾳ ταφῆναι λέγουσιν. 160 finxit Virgilius (5) ZEneid. lib. VI vs. 667, ubi Sibylla in Elysio non Homerum, sed antiquio- rem Homero Museum primum ante omnes vates allocuta esse dicitur. Diversum ab hoc Museo esse alterum cujus de Herus et Leandri amoribus poema omnium manibus teritur, non est quod nio- neamus (6). Reliquum est, ut pauca de iis qui in veterum libris comparent Musszi versiculis dica- mus, Effatum quod est apud Aristotelem Politic. lib. VIII cap. 5 (cf. fragm. vs. 1 ) e preceptis ad Eumolpum filium tanquam uberrimo fonte hau- stum videtur. Inde fortasse fluxit etiam versus quem servarunt Aristoteles Hist. an. lib. VI, cap. 6 et Plutarchus Vit. Marii cap. 36 (cf. fragm. vs. 2), si preceptorum partem ad res naturales spectasse existimamus. Certum est ad idem poema referri versus quos habet Pausanias lib. X cap. 5, | 3 «conf fragm. vss. 6-7 ). Ipse enim scriptor hoc DE MUS.EO. testatur, Ex eodem opere nemo negabit sumtos esse versus allatos a Clemente Strom. VI p. 618 et 628 ( cf. fragm. vss. 8-13 ). Ex oraculis tres tantum supersunt versus apud Pausaniam lib. X cap. 9, 11. Vid. fragm. vss. 3-5. Sed licet gravissima sit quorundam antiquorum quos testes adhibuimus auctoritas, qui ex Muszi scriptis versus quosdam se proferre affirmant, tamen omnia quz hodie exstant fragmenta cum (Clemente et Pausania Onomacritum auctorem habere nobis persuasi- mus. Paucas has carminum reliquias collectas primum ab Henr. Stephano in Poesi philoso- phica, postea a philologis neglectas , ego consul- tis recentioribus veterum scriptorum exenrplis accuratius recensui , locos corruptos emendavi, dicta quedam quz Stephani diligentiam fugerant adjeci, effata denique omnia et versus latine in- terpretatus sum, (5) Virgilius ZEneid. lib. VI, vs. 666 : Qnos circumfusos sic est affata Sibylla , Museum anle omnes : medium nam plurima turba hunc habet, atque humeris exstantem suspicit altis : Dicite , felices animae, tuque , optime vates , quie regio Anchisen , quis habet locus? illius ergo venimus, el magnos Erebi tranavimus amnes. (6) De hoc ita Josephus Scaliger epistola 247 ad Claud. Salmasium : « Nonnum ita soleo legere, quomodo mi- mos spectare solemus qui nulla alia re magis nos oble- ctant, quam quod ridiculi sunt. Parcior et castigatior quidem Musaus, sed qui cum iilorum veterum frugalitate comparatus prodigus videatur. Neque in hoc sequimur optimi parentis nostri judicium, quem acumina illa et flores declamatorii ila ceperunt , ut non dubitarit eum Homero praeferre. » Putavit enim Julius Cesar Scaliger Poelices lib. V cap. 1 hunc posterioris zetatis poetam esse veterem illum vatem, quem ante Homerum vixisse mulli iique haud contemnendi auctores tradiderunt. De aliis Muszis vide Fabricii Bibl. Gr. vol. 1 p. 123 ed. Harles. MOYZAIOY-EHH; [Ἀλλ᾽ ὀλιγοχρονίοισι] βροτοῖς ἥδιστον ἀείδειν. ( Aristoteles Politic. lib. VIII cap. 5 : Τὴν δὲ μουσιχὴν πάντες εἶναί φαμεν τῶν ἡδίστων, xat Ψιλὴν οὖσαν xxi μετὰ μελῳδίας: φησὶ γοῦν xat : - *. 3 — dx. 3 8 Μουσαῖος εἶναι « βροτοῖς ἥδιστον ἀείδειν, » unde versum fingere ausus sum, ) M Ὃς τρία μὲν τίχτει, δύο δ᾽ ἐχλέπει, £v δ᾽ ἀλεγίζει. ( Aristoteles Histor. animal, lib. VI cap. 6 : € 9293.5 tA HS Η ͵ , H , ^Y , Ὁ δ᾽ ἀετὸς ᾧὰ μὲν τίχτει τρία, ἐχλέπει δὲ τούτων τὰ δύο, ὥσπερ ἐστὶ χαὶ ἐν τοῖς Μουσαίου λεγο- μένοις ἔπεσιν, ὃς τρία x3À. Cf. Plutarch. Vit, Marii cap. 36.) Καὶ γὰρ ᾿Αθηναίοισιν ἐπέρχεται ἄγριος ὄμόρος ἡγεμόνων χαχότητι΄ παραιφασίη δέ τις ἔσται" € ^ PN - , ΤᾺ , ^ , 5 Ἑλλάδος ἡμύσουσι πόλεις, τίσουσι δὲ ποινήν. ( Pausanias lib. X cap. 9, 11 : Τὴν δὲ πλη- ^ 3 - 2 J^ LJ , * - γὴν ᾿Αθηναῖοι τὴν ἐν Αἰγὸς ποταμοῖς οὗ μετὰ τοῦ δικαίου συμϑῆναί σφισιν ὁμολογοῦσι": προδοθῆναι γὰρ ἐπὶ χρήμασιν ὑπὸ τῶν στρατηγησάντων, 'Tu- δέχ δὲ εἶναι καὶ Ἀδείμαντον ot τὰ δῶρα ἐδέξαντο παρὰ Λυσάνδρου. Καὶ ἐς ἀπόδειξιν τοῦ λόγου X -- δύλλης παρέχονται τῶν χρησμῶν" « Καὶ τότ᾽ ᾿Αθηναίοισι βαρύστονα κήδεα θήδει Ζεὺς ὑψιόρε- μέτης, οὗπερ κράτος ἐστὶ μέγιστον. Νηυσὶ φέρει πολέμοιο μάχην καὶ δηϊοτῆτα, Ὀλλυμέναις δολε- ροῖσι τρόποις καχότητι (legend. χαχίῃ τε) vo- MUSJEI CARMINA. [Sed brevis sevi] mortalibus jucundissima res cantus est. — Qui tria quidem parit ova, duo excudit, unum nutrit. — Etenim in Athenienses atrox imber ingruet ducum fraude ; id autem solatio erit , quod Graeciae urbes cadent luentque poenam. — MUSEI CARMINA, αήων. » Τὰ δὲ ἕτερα ἐκ Μουσαίου χρησμῶν μνη- μονεύουσι᾽ xat γὰρ ᾿Αθηναίοισιν χτλ. Vs. 5 vulgo ita editur : ἥτταλοισ᾽ ἠμύσουσι (al. 3 γ᾽ ἅλις ἠωύσουσι) πόλιν, τίσουσι δὲ ποινήν. Scripsi quod sententia postulare videbatur : Ελλάδος ἡμύσουσι πόλεις xz). ) Αὐτίχα δὲ X0ov( σφῷν δὴ πινυτὸν φάτο μῦθον, σὺν δέ τε Πύρχων ἀμφίπολος χλυτοῦ ᾿Εἰννοσιγαίου. (Pausanias lib. X cap. 5, 3 : Ἔστι δὲ ἐν “Ἕλλησι ποίησις, ὄνομα μὲν τοῖς ἔπεσιν. Εὐμολ- πία, Μουσαίῳ δὲ τῷ ᾿Αντιοφήμου προσποιοῦσι τὰ ἔπη πεποιημένον οὖν ἐστιν ἐν τούτοις Ποσειδῶνος ἐν χοινῷ χαὶ Γῆς εἶναι τὸ μαντεῖον, xal τὴν μὲν χρᾶν αὐτήν, Ποσειδῶνι δὲ ὑπηρέτην ἐς τὰ μαν- τεύματα εἶναι Πύρχωνα. Καὶ οὕτως ἔχει τὰ ἔπη: Αὐτίχα δὲ Χθονίης xx, Restitui nominativum Χθονίη.}) Ὡς αἰεὶ τέχνη μέγ᾽ ἀμείνων ἰσχύος ἐστίν. ( Clemens Alex. Strom. VI p. 618 : Γράψαν- Statim vero Tellus vobis ambobus sapiens dedil respon- simulque Pyrcon , illustris Neptuni minister. — Nam semper ars longe potior viribus est. — Simililer et folia gignit alma terra ; [sum PRILOS. GRZC. 20 161 τός τε Μουσαίου" ὡς αἰεὶ χτλ. “Ὅμηρος λέγει" Μήτι τοι δρυτόμος περιγίνεται ἠὲ βίηφι (T. ΧΧΉΙ, 315} Ὡς δ᾽ αὕτως χαὶ φύλλα φύει ζείδωρος ἄρουρα" ᾿ s , : , v eom ἄλλα μὲν ἐν μελίησιν ἀποφθίνει, ἄλλα δὲ φύει" ^ ^t » Ζ , -: ει ΓΑ ! - ὡς δὲ xal ἀνθρώπου γενεὴ xal φύλλον ἑλίσσει. ( Clemens Al. Strom. ]. c. : Πάλιν τοῦ Μου- , , e » * d σαίου ποιήσαντος" ὡς δ᾽ αὕτως χτλ. “Ὅμηρος , , , ἣν ΄΄Ἵ" , μεταγράφει" Φύλλα τὰ μέν τ᾽ ἄνεμος χαμάδις χέει, ἄλλα δέ 0᾽ ὕλη Τηλεθόωσα φύει, ἔαρος δ᾽ ἐπιγίνε- ται ὥρη" “Ὡς ἀνδρῶν γενεή, 4 μὲν φύει, $ δ᾽ ἀπολήγει. [ Hiad. VI, 147-149 ].) L7 Ἡδὺ δὲ xal τὸ πυθέσθαι ὅσα θνητοῖσιν ἔδειμαν 204 Senn MORE CET : ; Güxvaroi* δειλῶν τε καὶ ἐσθλῶν τέχμαρ ἐναργές. ( Clemens Alex. Strom. VI, p. 628, ubi He- siodus dicitur hos duos versus παρὰ Mousaicu λαδὼν τοῦ ποιητοῦ κατὰ λέξιν ἐπὶ τοῦ Μελάμπο- ; δος γεγραφέναι.) alia quidem in fraxinis deperdit, alia gignit. : sic et hominum progenies et folia in orbem eunt. — Jucundum etiam est audire, qua» mortalibus struxerint immortales, manifestum malorum bonorumque signum. { DE ORPHEO. Orpheus, si fabulis fides, Apollinis et Calliopes Muse filius (1), tantum valuit canendo, ut rupes nemoraque moveret fluviosque sisteret, Sed sive unus fuit hujus nominis cantor, sive plures (2), omnia czeterorum facinora ad Thracem illum, deo- rum interpretem et progeniem referuntur, quem "Tzetzes (3) Herculis zequalem facit multique cen- tum fere ante bellum Trojanum annis floruisse statuerunt, Hunc qui cum reliquis disciplinis tum astrorum scientia et poetica facultate excelleret cieterosque mortales vitz sanctitate superaret (4), preclare de. popularibus suis omnique genere humano meruisse veteres rettulerunt. Quare Lu- cianus auctor est Grzcos nihil antiquissima etate ab Ethiopibus vel JEgyptiis deastrologia audivisse, sed ejus discipline initia ab Orpheo esse repeten - da (5). Quid ? quod sacra ab eo in Greciam intro- ducta et mysteria instituta esse feruntur. Eundem memorant scelerum expiationes excogitasse, et quibus ritibus iratorum deorum mentes placaren- tur docuisse, etmulta morborum remedia invenisse. Adde longam scriptorum (6) seriem quam plurimi Calliopes filio tribuunt vel potius affingunt, Fama est Orpheum una cum Argonautis in Col- chidem navigasse, quos ne mollibus ac delicatis Sirenum vocibus capti ad exitium perducerentur, lyrae su: vocisque cantu servavit. Quum autem ingentem ex Eurydices (7) uxoris morte dolorem cepisset, quz Aristzi vim fugiens a serpente occisa erat , ad inferos descendit, ubi dulcissimis nervo- rum carminumque sonis Plutonem et Proserpinam flexit obtinuitque non solum ut ipse in lucem re- (1) Nonnulli etiam CEagri el Polymni:e vel sr vel Thamyridis filium fuisse scripserunt. Apollodor. 1,3, ᾿Ορτεύς, Καλλιόπης Μούσης xai Οἰάγρον υἱός, ἀἄδων ἐχίνει λίθους τε xai δένδρα. Hermesianax ap. Alhen. XIII p. 597 D: Οἵην μὲν φίλος υἱὸς ἀνήγαγεν Οἰάγροιο xx. Apollonius Argonaut. lib. I: Πρῶ ποτ᾽ αὐτὴ Καλλιόπη Θρήικι φατίζεται εὐνηθεῖσα Οἰάγρῳ σχο- | πιῆς Πιμπληΐδος ἄγχι τεχέσθαι. |?) De his audiendus Suiias : Ὀρφεὺς Κιχοναῖος 7; 'Agxàc €x Diwodxiae τῆς Θραχιχῆς. Γέγονε δὲ xoi οὗτος πρὸ Ὁμήρου δύο γενεαῖς πρεσθύτερος: τῶν Τρωϊχῶν" ἔγραψε δὲ μυθοποιίαν, ἔπιγράμματα, ὕμνους. ᾿Ορφεὺς ᾿Οδρύσης ἐποποιός. Διονυσιος ὃὲ τοῦτον οὐδὲ γεγονέναι λέγει " ὅμως ἀναφέροντα! εἰς αὖτον τινα ποιήματα. ᾿Ορφεὺς Κροτωνιότης ἐποποιός, ὃν Πεισιστρά- τῷ συνεῖναι τῷ τυράννῳ Ἀσχληπιάδης φησὶν ἐν τῷ ἕχτῳ βι- θλίῳ τῶν Γραμματιχῶν" ἔγραψε Δεχαετηρίαν, ᾿Αργοναυτιχὰ χαὶ ἄλλα τινά. Ὀρφεὺς Καμαριναῖος, οὗ φασιν εἶναι τὴν εἰς δου χατάδασιν. Cf. Schol. Apoll. I, 23; Eustath. p. 159; MHermias in Phaedr. p. 109. (3) Tzelzes Chil. XH, 399. (4) Plato de Legz. VI p. 782 D : Ἀλλὰ Ὀρφιχοί τινες λεγό- μένοι βίοι ἐγένοντο τοῖς τότε, ἀψύχων μὲν ἐχόμενοι πάντων, ἐμψύχων δὲ πάντων ἀπεχόμενοι. (5) Lucianus de astrologia inif.: Ἕλληνες δὲ οὔτε παρ᾽ Ai- θιόπων οὔτε παρ᾽ Αἰγυπτίων ἀστρολογίης πέρι οὐδὲν ἤχουσαν, ἀγγ)ά σφισιν ᾿Ορφεὺς ὁ Οἰάγρον xoi Καλλιόπης πρῶτος τάδε ἀπηγήσατο. 6) Clemens Alexandrinus Strom. I pag. 332 D : "Ovo(rs- χριτος, οὗ τὰ εἰς ᾿Ορφέα φερόμενα ποιήματα λέγεται εἶναι, περὶ τὴν πεντηχοστὴν ὀλυμπιάδα. ᾿Ορφεὺς δὲ ὁ συμπλεύσας Ἡρακλεῖ, Μουσαίου μαθητής. Καὶ τοὺς μὲν ἀνατερομένους εἰς Μουσαῖον Χρησμοὺς ᾿Ονομαχρίτον εἶναι λέγουσι" τὸν Κρα- τῆρα δὲ τὸν Ὀρφέως Ζωπύρου τοῦ Ἡραχλεώτου᾽ τὴν δὲ εἰς δου Kzx362at Ἰ]ροδίχου τοῦ Σαμίου. Ἴων δὲ ὁ Χῖος ἐν τοῖς ΤῬριαγμοῖς καὶ Πυθαγόραν εἰς Ὄρφέα ἀνενεγχεῖν τινα ἱστορεῖ. ᾿πιγένης δὲ ἐν τοῖς περὶ τῆς εἰς ᾽᾿Ορφέα ποιήσεως Κέρχωπος τά vuv Ὀρφῆος μνησώμεθ!α, τόν ῥά | εἶναι τοῦ Πυθαγορείου τὴν εἰς ἄδου Κατάδασιν xat τὸν Ἱερὸν λόγον, τὸν δὲ Πέπλον χαὶ τὰ Φυσιχὰ βροντίνου Suidas : ᾿Ορφεὺς ἔγραψε Τριασμούς᾽ λέγονται δὲ εἶναι Ἴωνος τοῦ τρα- γιχοῦ" ἐν δὲ τούτοις τὰ ᾿Ιεροστολιχὰ χαλούμενα. Κλίσεις χο- σμιχαίνας (leg. Κτίσις κόσμου). Νεοτευχτιχά. Ἱεροὺς λόγους ἐν ῥαψωδίαις χδ΄. λέγονται δ᾽ εἶναι Θεογνήτου τοῦ Θεσσαλοῦ, | οἱ δὲ Κέρχωπος τοῦ ΠΠυθαγορείου. Χρησμοὺς, οἱ ἀνατέρονται εἰς ᾽᾿Ονομάχριτον. Τελετάς " ὁμοίως δέ φασι xai ταύτας "Ovo- μαχρίτου " ἐν τούτοις δ᾽ ἐστὶ περὶ Λίθων γλυφῆς, ἥτις ᾽᾿Ογδοη- χοντάλιθος ἐπιγράφεται. Σωτήρια᾽ ταῦτα Τιμοχλέους τοῦ Συ- ραχουσίου λέγεται xai Περγίνου τοῦ Μιλησίου. Κρατῆρας" ταῦτα “ωπύρον φασί. Θρονισμοὺς μητρῴους xoi Βαχχιχά " ταῦτα Νι- χίου τοῦ Ἐλεάτου φασὶν εἶναι. Εἰς ἄδου Κατάδασιν᾽ ταῦτα 'Hoo- 8:109 τοῦ Πεοινθίου" Πέπλον καὶ Δίχτνον" xai ταῦτα Ζωπύρου τοῦ Ἡραχλεώτον, οἱ δὲ Βροντίνον. ᾿Ονομαστιχῶν ἔπη rn Αστρονομίαν. "Apoxoniav (leg. ᾿Αμμοχοπίαν). Θυηπολιχόν. Ὡοβθυτιχὰ ἢ Ὡοσχοπιχὰ ἐπιχῶς (leg. ἔπη χα). Καταζωστιχόν. Ὕμνους. ΚΚορυθαντιχὸν xxi Φυσιχὰ, ἃ Βροντίνου φασίν. La- scaris Prolezs. in Orph. in Marm. Taurin. p. 98 : Κατέλιπε δὲ συγγράμματα μετριχὰ καὶ ὅσα xai αὐτὸς ἐν ᾿λργοναύταις (V. 7) κατ᾽ ἐπανάληψιν ἀριθμεῖ---χαὶ περὶ θεῶν xai χοσμογε- νείας, ὕμνους: διαφόρους εἰς θεούς, Γεωργιχά, Φυσιχά, Ἄργο- λιχά, Μετέωρα, Λιθιχά, μυστήρια δὲ διάφορα, περὶ τῶν φυτῶν, βοτανῶν, χωρογραφίας, ἰατριχῆς, νόμων, τελευταῖα τὰ Ἄργο- ναυτιχά. Γεγόνασι δὲ "Opgciz ἕξ" πρῶτον οὗτος ἀρχαῖος ποιη- τὴς ἐχ Λειδήθρων τῆς Θράχης, δεύτερος Κιχοναῖος ἐχ Βισαλ- τίας πενθῶν (leg. πρὸ τῶν) Τρωιχῶν xat αὐτὸξ, ὃς συνέγραψε μυθοποιίαν, ἐπιγράμματα, ὕμνους. τρίτος ᾿Οδρύσης ἐποποιίαν τινὰ ποιήσας. τέταρτος Κροτωνιάτης, ὃς συνῆν Πεισιστράτῳ, συνέγραψε δὲ Δεχαετηρίαν, ᾿Αργοναυτιχὰ xal ἄλλα. πέμπτος Καμαριναῖος ἐποποιὸς, οὗ φασι τὴν εἰς ἄδου χατάδασιν. Éxroc βασιλεὺς Θρᾳκῶν, ἐφ᾽ οὗ Ἀμαζόνες Φρυγίαν PICO σαν. (7) Hanc Agriopen vocat Hermesianav ap. Alhen. XIIJ p. 597 B : Οἵην μὲν φίλος υἱὸς ἀνήγαγεν Οἱάγροιο Ἀγριόπην Θρῆσσαν στειλάμενος χιθάρην ἁδόθεν χτλ. 162 ucc 2 nci ertet: — —— UÁ——— DOE DE re: DE ORPHEO. » 163 diret sed etiam ut conjugem secum abduceret , hac tamen legb, ne prius respiceret quam ad superos pervenisset. Verumenimvero vates morc impatiens legisque immemor oculis in delicias que pone se- quebantur conjectis uxorem. jamjam ad superos redituram iterum amisit, Quum igitur multas nu- ptias sprevisset aliosque insuper a mulierum con- sortio et amore dehortaretur, tandem ἃ Miena- dibus discerptus esse traditur, Ejus membra passim ptr agros sparsa Muse collegerunt atque humarunt. Caput vero cum lyra in Hebrum deje- ctum vi fluminis Lesbum delatum atque ibi ab incolis sepultum esse dicunt : lyra autem a Musis quarum laudes perpetuo celebraverat in. ccelum translata inter sidera fulget. Narravi fabulas qui - bus Orphei nomen poetarum suaviloquentia im- mortalitati commendatum est. Qua in re id solum spectavi, ut ostenderem omnia quz de eo prodita sunt incerta esse et fabulosa, vitam , mores, res gestas, studia, ingenii monumenta. Ac cetera quidem pratermittamus, carmina vero Orpheo adscripta que vel olim exstiterunt vel nunc exstant eorumque fragmenta breviter perstringamus. Queritur enim sintne Orphei an alius poete. Nimi- rum si Aristotelem, Ciceronem, Suidam aliosque auctores incorrupte judicasse existimamus, redditis suis cuique poetze versibus veteri Musarum alumno non modo nullum poema, sed ne unus quidem versiculusrelinquitur, Quippehoc posito in Orphei locum Brontinus, Cercops, Zopyrus, Persinus, Onomacritus, Maximus, alii succedant necesse est. Quid? quod a tali sententia ne Herodotus (8) qui- demabhorruisse videturlib. 1I, 53 de poetis rerum sacrarum inventoribus hzc tradens : « Nam Hesio- dus atque Homerus quos quadringentis non amplius annis ante me vixisse opinor, illi fuere qui Grz- ᾿ €is theogoniam fecerunt diisque singulis et cogno- mina dederunt et honores atque artiíicia constitue- runt et figuras eorum designarunt. Quibus viris qui priores perhibentur exstitisse poetz, posterio - res, ut ego opinor, illis fuerunt. » Hic igitur nulla Orphei (9) mentione facta neminem Homero et Hesiodo antiquiorem poetam novit, De Aristotele, cujus verba ad nostram memoriam non manserunt, quum Orphica in deperditis scriptis sine dubio accuratius tractarit, locupletem habemus testem Ciceronem, Namque hic de Nat, deor. I, 38 : Aristoteles nunquam fuisse et hioc Orphicum car- men Pythagorei ferunt cujusdam fuisse Cercopis. » Congruit fere cum hoc testimonio ipsa Stagiritze oratio de An. : xa! ὃ ἐν τοῖς ᾿Ὀρφιχοῖς ἔ ἔπε * Orpheum, inquit, poetam docet ovs I, 5 sic scribentis : Τοῦτο δὲ : , 3r σι χαλουμένοις Λογος " φησι Y Y ] ; , γὰρ τὴν Ψυχὴν ix τοῦ ὅλου εἰσιέναι αναπνεέοντῶων, φερομένην ὑπὸ τῶν ἀνέμων. Οὐχ οἷόν τε δὴ τοῖς φυτοῖς τοῦτο συμδαίνειν οὐδὲ τῶν ζῴων ἐνίοις, εἴπερ μὴ πάντα ἀναπνέουσιν. Ad quem locum deve hzc adnotavit : : Ka- T. — n 2i)046 H " € , ουτὸ 6€ λέληθε τοὺς ουτως ὑπειληφύτας. λουμένοις εἶπεν, ἐπειδὴ μὴ ὃ δο ὡς χαὶ αὐτὸς ἐν τοῖς περὶ γάρ εἰσι τὰ δόγματα- ταῦ ἐν ἔπεσι χατατεῖναι. Jam licet Philoponus non idem apud Aristotelemlegerit quod Cicero se repperisse ait : tamen ista testimoniorum discrepantia in hac quzstione non magni momenti est, quoniam Aristo- telem Orphica quz dicebantur carmina ab Orphco abjudicasse patet. Aristotelis partibusadnuinerandi suntomnes ii qui, rejecta vulgi opinione, graecorum poematum antiquissima Homeri scripta esse crce- diderunt.Vulgusenim Orphicorum monumentornm antiquitatem tuebatur. Josephus contr. Apion. I, 2 p. 438 : Ὅλως παρὰ τοῖς Ἕλλησιν οὐδὲν ὅμολο- γούμενον εὑρίσκεται τῆς Ὁμήρου ποιήσεως πρεσδύ- τερον. Sextus Empiricus contr. Gramm. lib. I, ro p- 239 : Πίνδαρός φησιν, ἀρχαιοτάτη ἐστὶν ἣ Ὁμή- pou ποίησις" ποίημα γὰρ οὐδὲν πρεσδύτερον ἦχεν εἰς ἡμᾶς τῆς ἐχείνου ποιήσεως. Scholiastes ad Dionys. Gramm. p. 785 : Ei καὶ ἱστοροῦσί τινες ποιητὰς mpo- γεγενῆσθαι Ὃμήρου Μουσαῖόν τε xxt ᾿Ορφέα xai AC t Ὀρφέως εἶναι τὰ ἔ ἔπη, n» σοφίας λέγει" αὐτοῦ μὲν T ; τὰ 6€ φήσιν ᾿Ονομάχριτον νον, ἀλλ᾽ ὅμως οὐδὲν πρεσδύτερον τῆς ᾿Ιλιάδος καὶ ᾿Οδυσσείας σώζεσθαι ποίημα. Ἀλλ᾽ ἐρεῖ τις, πῶς ; 2 ἐπεὶ γράμματα σώζονται πρεσδύτερα; χαί φαμεν ὅτι S x 31 Ξ 3 τὰ μὲν τούτων ἐψευσμένους ἔχουσι τοὺς χρόνους, τὰ δὲ νεωτέρων τινῶν ἐχόντων ὅμωνυμίας τῶν παλαιῶν τὰς ἐπιγραφὰς ἔχουσι. Scholiastes ad Aristidem p. 206 : Ἀρχαιότατός ἐ ἐστιν ὃ Ὅμηρος, ὡς ἴ ἴσμεν. Ei δέ τις εἴπη, χαὶ μὴν πρὸ αὐτοῦ γέγονεν ᾿ὈΟρφεύς, πρὸ αὐτοῦ μὲν ZA MON MY 5, , 5, x , "p - γέγονε, τὰ δὲ δόγματα ᾿Ορφέως ᾿Ονομάχριτος μετέφαλε Hye Sg MR Z IOTER em τς δι᾿ ἐπῶν: xat Αἰσχίνης, Λέξω περι ᾿Ουήρου ὃν ἐν τοῖς πρεσβυτάτοις xal σοφωτάτοις τῶν ποιητῶν τάττομεν᾽ " ἢ ὅτι χυρίως μετὰ μιμήσεως τινος ἢ ^ μετὰ οἰχονοιλίας xat διασχευῆς HE μύθων £v ἔπεσι τάξις" ΓΦ * ποιησιὶς ἐστιν T, U. (8) Herodotus lib. IT, 53: Ἡσίοδον γὰρ xai “Ὅμηρον ἧἣλι- χίην τετραχοσίοισι ἔτεσι δοχέω μεὺ πρεσδυτέρου: γενέσθαι, xai οὐ πλέοσι. Οὗτοι ὃξ εἶσι οἱ ποιήσαντες θεογονίην Ἕλλησι, xai τοῖσι θεοῖσι τὰς ἐπωνυμίας δόντες, χαὶ τιμάς τε xal τέχνας διελόντες, xal εἴδεα αὐτῶν σημήναντες. Οἱ δὲ πρότερον ποιη- ταὶ λεγόμενοι τούτων τῶν ἀνδρῶν γενέσθαι, ὕστερον, tuctye δοχέειν, ἐγένοντο τούτων. (9) Orphicorum in hunc modum meminit lib. IT, 8t: Ἐνδεδύχασι δὲ χιθῶνας λινέους περὶ τὰ σχέλεα θυσανωτούς, οὕς χαλέουσι χαλασίρις " ἐπὶ τούτοισι δὲ εἰρίνεα εἵματα λευχὰ ἐπαναδλυδὸν φορέουσι. Οὐ μέντοι Ec γε τὰ ἱρὰ ἐςφέρεται εἰρί- ὑδὲ συγζχαταθάπτεταί σφι οὐ γὰρ ὅσιον. Ὁμο)ογέουσι σι Ὀρφιχοῖσι χαλεομένοισι xai αχχιχοῖσι, ἐοῦσι tgt xoi ΤΙυϑαγορείοισι. Οὐδὲ γὰρ τούτων τῶν Xov: α ὅσιόν ἔστι ἐν εἰρινέοισι εἴμασι 2o rvat. Ἔστι δὲ περὶ αὐτῶν ἱρὸς λόγος eps νος. 104 DE ORPHEO. " 335227 E oer 1 Tu ὅπερ ἐξαιρέτως “Ὅμηρος ἐπετήδευσε xai χατέδειξε πρῶτος. Ὅσοι δὲ πραγματείας ἑτέρας ἔγραψαν, ἐπο- toi οὐ χαλοῦνται- ἢ γὰρ περὶ ἀστρονομίας ἢ φυσικάς τινας ἢ ἑτέρας ἔ ἔγραψαν βίδλους. Nonsepede carminibus Orphicis loquitur Plato qui Leg 2g. VII p. 829 E ait : μηδέ τινα τολμᾶν ἄδειν ἀδόκιμον Μοῦσαν μὴ χρινάντων τῶν νομοφυλά- A Mo € N D - ΄ 2. 2) E , xov, μηδ᾽ ἂν ἡδίων ἡ τῶν Θαμύρου τε καὶ ᾿Ορφείων τὶ 5 y ὕμνων. Idem lon. p. 533 B : Ἀλλὰ μήν, ὥς γ᾽ ἐγὼ *5 )»^ 5 23.7 EE) 2 οἶμαι, οὐδ᾽ ἐν αὐλήσει γε οὐδὲ € θχρῳδία οὐδὲ ἐν ῥαψῳδίᾳ οὐδεπώποτ᾽ εἶδες ἄνδρα, EH x ὅστις περὶ μὲν Ὀλύμπου ὃεινός ἐστιν ἐξηγεῖσθαι ἢ περὶ Θαμύρου ἢ περὶ ᾿Ορφέως ἢ περὶ Φημίου τοῦ Ἴθαχη- σίου ῥαψωδοῦ , περὶ δὲ Ἴωνος τοῦ ᾿Εφεσίου ἀπο Pus xa οὐχ ἔχει συμιθαλέσθαι ἅ τε εὖ ῥαψῳδεῖχ χαὶ ἃ Conviv. P. 218 B : Οἱ δὲ οἰκέται, χαὶ εἴ τις ἄλλος ἐστὶ βέθηλός τε xal ἄγροικος, πύλας πάνυ μεγάλας ς ὠσὶν ἐπίθεσθε, respicit versum Orphicum φθέγξουαι οἷς θέμις ἐστί: θύρας δ᾽ ἐπίθεσθε βέδηλοι. Cf. fragm. Let lI vs. 1. Denique de Rep. lib. Il p. 364 E : Βίόλων δὲ Gux2ov παρέχονται Μουσαίου xol Ορφέως, Σελήνης τε χαὶ Μουσῶν ἐγγόνων, ὥς φασι" χαθ᾽ ἃς θυηπολοῦσι, πείθοντες οὐ μόνον ἰδιώτας ἀλλὰ χαὶ πόλεις, ὡς ἄρα λύσεις τε xol χαθαρυοὶ ἀδι- χημάτων διὰ θυσιῶν xal παιδιᾶς ἡδονῶν εἰσὶ μὲν ἔτι ζῶσιν, εἰσὶ OS xo τελευτήσασιν ἃς δὴ τελετὰς χαλοῦ- σιν, αἵ τῶν ἐχεῖ xxxv ἀπολύουσιν ἡμᾶς" ud, θύσαν- τας δὲ δεινὰ περιμένει, Ex his locis intelligimus scelerum expiationes ad Orphicam disciplinam pertinuisse multaqu:z preterea carmina Musei et Orphei nominibus inscripta Platonis tempore jam vulgata fuisse, sed quid ipse de eorum auctoribus senserit non apparet, At Lis Orpheum citat ut llo- merum aliosque poetas citare solet : Phileb. p. 66 C : ἕχτη δ᾽ ἐν eve, φησὶν Ὄρφε ύς, χαταπαύσατε χόσυον ἀοιδῆς et Cratyl. p. 402: / ἔγει δέ που χαὶ ᾿Ορφεὺς ὅτι" ᾿Ωχεανὸς πρῶτος χαλλίῤῥοος ἦρξε γά- μοιο, “Ὅς 6x χασιγνήτην ὅμομήτορα Τηθὺν ὄπυιεν. Ergo jam antiquitus inter peritissimos viros de monumentorum Orphicorum auctoritate summa dissensio fuit, Ceterum posterioribus seculis Or- phicorum poematum numerum, quorum frequens fit mentio apud scriptores ecclesiasticos, Neopla- tonicos, scholiastas usque ad Tzetzem atque apud ipsos rerum Byzantinarum pronuntiatores, insi- gniter auctum esse liquet. In hac tanta carminum copia et varietate quid vetustatem redoleat, quid pie primorum Christianorum fraudi debeatur, quid infima ztate confictum sit, difficile dictu est , siquidem plerique versus, exceptis iis qui libra- riorum culpa mendas traxerunt, sine offensione leguntur puroque et simplici sermone insignes sunt. Reperiuntur tamen hic illic fraudis indicia maculeque quibus sermonisnitor infuscatur atque adeo labentis grzcitatis vestigia. Hinc nostra pa- trumque memoria in diversas partes viri docti discesserunt, alii Argonautica, Lithica, hymnos czeteraque fragmenta quz hodie Orphei nomen in fronte gerunt ante Homerum composita atque e priscis Grecorum sacrariis prolata esse rati (r0), alii przter versiculos a Platone et Aristotele ser- vatos plerasque scriptorum Orphicorum reliquias, imprimis majora carmina post Christum natum condita esse arbitrati (11). Fuerunt etiam qui rei difficultate diu pensitata sibi liquere nega- rent (12). Jam de majoribus illis carminibus disserere ab hoc loco alienum videtur, de fragmentis autem qu: partim ad rerum ortum, ad sacrorum ritus, ad deorum majestatem, ad agriculturam aliasque res spectant uberius disputare nihil attinet, quia id quod in tali questione maxime petitur conse- qui non licet, nisi omnium poematum Orphicorum ratio habeatur. Sed hujus argumenti difficultatem nemo non intelliget, postquam quid. singuli fra- gmentorum editores prestiterint exposuero, (10) Gesnerus Prolege. p. XLVHI ed. Hermaun. : « Inle- rea fidem ea in re haberi mihi postulare videor posse, ut et in illo quod affirmo, nihildum esse in his libellis a me animadversum, quod repugnet illis temporibus, quibus fuisse dicitar Thracius ille Orpheus, qui in omnibus tan- quam e sua persona loqueus inlroducitur ; non. urbium, non hominum nomina, non inventorum, aut cujuscumque rei denique mentionem, quam. recentiorem esse Trojanis leimporibus, demonstrari queal. » — Ruhnkenins Epist. crit. IE p. 69 : « Qui Argonautica Orpheo subjecit, sive Ouomacritus fuerit, sive alius, scriptor certe meo judicio est vetustissimus. Nam ne ullum quidem recentioris zeta- lis vestigium, quamvis diligenter. animum altendas, per olii poema reperias : contra plura egregia, el quoe pri- *cuin aevum sapiant. Dicto fere est Homerica. » (11) Hermann. Dissert. de àefate scriptoris Argonaulico- rum, pag. 075 seqq. Cf. Thome Tyrwhitti Praefatio ad Lithica. (12) Lobeckius Aglaopham. 1 pag. 362 : « Ἄρτονα τιχά Hujusmodi carn.en ab Orpheo conditum esse ignoravit certe Plherecydes, qui poetam omnino Argonautarum expeditio- ni interfuisse negavit. Schol. Apoll. f, 23 : Φερεχύξης Φι- λάμμωνά φησι xat οὐχ "Opgéx συμπεπλευχέναι. De Argonau- ticis quoe hodie restant varia sunt longeque diss nà Valcke- narii, Hemsterhusii, Ruhnkenii, Hermanni el J. H. Vossii judicia nuper ab Uckerto recollecta in Geograph. Graece. et Rom. t 7, part. IT, p. 334. Neque arbitror ant hujus au! ains scriptoris zetatem plane liquido explorari posse, nisi synfaxis gracie et singularum orationis partium usus non summatim, ut nunc, sed mu!to minutius et serupulosius ex singulis scriptoribus evestigatus fuerit. Quam artis nostrae perfe- clionem procul in excelso sitam quum spe et cogifatione proesumo, beati mihi videntur mythologi, qui primo tenuis- simae cujusque fabule adspectu statim. judicant, utrum Homeri an Orphei an Phoronei temporibus nata sit, merito- que de piciunt crilicorum tricas, qui in constituenda carminis amplissimi zlate sex inler se seculis discre- bE ORPHEO. 155 Quum Henr, Stephanus in Poesi philosophica satis multa Orphicorum poematum fragmenta di- ligenter collegisset, par erat posteros viam ab illo monstratam ingressos longius quam ipse voluisset progredi. At Eschenbachius in. Orphicorum edi- üone Trajecti ad Rhenum à, 1689 promulgata maximam fragminum illorum partem orisit, Ar- gonautica, Hymnos et Lithica lectorum studiis sufficere opinatus, neque multo plures Orphei reliquias in Epigene Noriberg:e 1702 edito vulga- vit, Cui malo mederi cupiens Gesnerus anno 1764 Lipsize Orphei carmina emendata et aucta publica- vit, Qui quamvis omnem quie ipsi suppetebat fragmentorum copiam consulto Stephani libro aliisque plurimis voluminibus nov: editioni inse- rere destinasset : tamen judicio lapsus non cuncta qui Stephanus przbet fragmenta repetiit, Existi- mabat enim, ut hoc utar exemplo, versus a Tzetze pro Orphicis habitos qui in Maximi carmine apud Fabricium Bibl, Grec. vol, VIII leguntur. exclu; dendos esse. Atqui multo verisimilius est. Maxi- mum alienos versus miscello carmini intulisse, quam Tzetzem, doctum grammaticum, in citando horum versiculorum auctore s:zepius errasse, Porro Gesnerus, etsi profuit Orpheo, tamen quum latine quàm groce doctior esset, opus quod aggressus erat inchoavit magis quam absolvit, Itaque Go2ofr. Hermannus in eodem scriptore Lipsiwe a. 1805 divulgando amplissimum nactus campum in quo ingenii vis excurreret multa vidit qu:e fugerant Gesnerum, neque solum majora Orphei monu- menta accurate recensuit, sed etiam contexta de slate scriptoris Argonauticorum dissertatione ad libros Orphicos ex veritate, non ex pervagatis opinionibus zstimandos multum attulit, Sed quam- quam de ceteris carminibus bene meruisse dicen- dus est, fragmenta tamen prope neglexit. Quum au- tem majus poematum fragminumque Orphicorum corpus deesset, quo cunctze Orphicorum poetarum reliquie continerentur, has primus colligere in- stituit C. Aug. Lobeckius in Aglaophami sive de theologi: mystica Grzcorum causis libro secundo (Regimontii Prussorum. 1829). Hic ut colligendi studio Orphei editores omnes superavit : ita haud scio an collectis etiam locis ab Orphica sapientia alienis supervacanea necessariis admiscuerit. Nam- que discipline operunque Orphicorum ambiguos et incertos esse fines nemo negabit. Quemadmo- dum vero Proclus, Tzetzes, Jo. Diaconus aliique ; istarum reliquiarum custodes adeundi nobis sunt ad Orphlice poesis frusta congerenda et minima vestigia indaganda : sic illorum auctoritas perse | nihil valet ad istiusmodi congeriem et antiquita!i et Orphice doctrinz adjudicandam. Nimirum ve- vp terum incuria. Pythagorea etiam et. Empedoclea atque aliorum poetarum carmina cum Orphicis confudit, a quibus erroribus ne recentiores quidein immunes fuerunt. Quo in genere mire peccarunt Werferus Act. Monac. II p. 134 et Gesnerus, ca- stigati a Lobeckio p. 953 seqq. At Lobeckius quo- que aliquoties in his rebus deliquit, Quum eniin Suidas Orpheo etiam oracula (χρησμούς) adscribat, ad Onomacritum auctorem referebantur, Proclus autem sepe versus afferat ex. oraculis (24 τῶν λογίων) vel ex ea disciplina quam quie εολογίχν sive θεοπαράδοτον μυσταγωγίαν appcllat petitos eosque interdum cum Orphicis conjungat: non male Henr. Stephanus p. 105 seqq. hujusmodi locos Orphicis subjunxit. Contra Lobeckius hos omnes oraculorum chaldzworum versiculos esse suspicatus ex Orphicis exemit. Rursus Orpheo do- navit ver:iculum a Stobxo Floril. XLI, 9 Pytha- gore attributum : Asso συνετοῖσι, θύρας 3" ἐπίθεσθε βέβηλοι. Cf. Aglaopham. p. 453. Quod quamquam jure fecisse videtur, siquidem similiter locutus est Orpheus fragm. I et II vs. 1 : tamen probabilius est,si ejusdem fuit poete versus, non diversum fuisse ab hoe : Φθέγξομαι, οἷς θέμις ἐστί" Ούρας δ᾽ ἐπίθεσθε βέξηλοι" si ab alio compositus est, ad Orphici similitudinem esse factum, Nihil autem frequentius in veterum scriptis istiusmodi senten- tiarum mutationibus. Ita, si Orphei fuit versiculus, emendatione eget , si alius poct:e, non est mutan- dus. Sedsi quis hac ratione Orphei apophtliegma- ta augere velit, possit quam plurimos versus e Maximi carmine, e Stobao et aliis scriptoribus depromtos Apollinis filio assignare. Ubique enim similia dicta reperiuntur. Etsi igitur nemo plura veterum testimonia ad Orphei memoriam plenis- sime renovandain adhibuit, nemo poetarum Or- phicorum reliquias minutissima scrip'urz varie- tate adnotata diligentius collegit quam Lobeckius; tamen aliorum studia mystice sapientie penetra- libus reclusis non tam restinxit quam excitavit. Oinnis autem opera in his fragmentis posita a ma- jorum carminum quiz Orpheo tribuuntur perve- stigatione proficisci debet. Sic enim facillime dictio- nis et similitudo et dissimilitudo animadvertitur. Si quis vero singula verba et loquendi genera compararit versuumque proprietates attenderit : magnam reliquorum librorum íragmina partim cum Argonauticis , partim cum Hymnis, non item cum Lithicis necessitudinem et cognationem ha- bere inveniet. Hac jam pridem perspecta, quantum in lubrico versanti licebat aliena ab Orphicis se- gregavi, supervacanea omisi, corrupta quz supe- riores editores intacta reliquerant emendavi, omnes denique versus latinos feci. 166 B '!o-w ad , B Φυΐγξομαι οἷς θέμις ἐστί. θύρας δ᾽ ἐπίθεσύε βε- [δήλοις “- € M A γ᾿ ov , » , πῆσιν διιοἷ" σὺ δ᾽ ἄχουε, φαεσφόρου ἔχγονε μήνης Moucat'* ἐξερέω γὰρ ἀληθέ δέ σε τὰ πρὶ ucai'* ἐξερέω γὰρ ἀληθέα, μηδέ σε τὰ πρὶν ἐν στήθεσσι φανέντα φίλης αἰῶνος ἀμέρσῃ. ὁ εἷς δὲ λόγον θεῖον βλέψας τούτῳ προσέδ ὄρευς, ἰθύνων κραδίης γοερὸν χύτος, εὖ v' ἐπίῤαινε ἀτραπιτοῦ, μοῦνον δ᾽ ἐσόρα χόσμοιο ἄναχτα᾽ H εἷς ἔστ᾽ , αὐτογενή ἧς ᾽ ἑνὸς ἔχγονα πάντα τέτ' τυχται" ἐν δ᾽ αὐτοῖς αὐτὸς περινίσσεται" οὐδέ τις αὐτὸν 10 εἰσοράᾳ θνητῶν αὐτὸς δέ γε πάντας ὁρᾶται. Ὁ ^ov» - B hs NI οὗτος δ᾽ ἐξ ἀγαθοῖο xaxov θνητοῖσι δίδωσι, xal πόλεμον κρυόεντα, χαὶ ἄλγεα ϑάχρυῤεντα: οὐδέ τις ἔσθ᾽ ἕτερος χωρὶς τ quay f βασιλῆος. αὐτὸν δ᾽ οὐχ. ὁρόω" περὶ γὰρ νέφος ἐστήριχτ ται. 15 πᾶσιν Top θνητοῖς Bore κόραι εἰσὶν ἐν ὄσσοις ; ἀσθενέες δ᾽ ἰδέειν Δία τὸν πάντων μεδέ viu. RES n JENA uem e CUt0SG γὰρ “ἃ ἰχείῖον ες οὐρα νῶν ἐστηριχται , ^ χρυσέῳ elvt θρόνῳ, γαίης δ᾽ ἔπι ποσσὶ βέδηχε ρυσεῳ ε ρονα ης ἡ ἐπ σσι zov AE, - : ; ὦ χεῖρά τε δεξιτερὴν ἐπὶ τέρματος ὠχεανοῖο 20 πάντοθεν ἐχτέταχεν' περὶ γὰρ τρέμει οὔρεα μαχρά, χαὶ ποταμοί, πολιῆς τε βάθος χαροποῖο θαλάσσης. (Servavithunc locum Justinus Martyr Cohor- tat. pag. 18 ed, Rob. Steph. : ᾿Ορφεύς, 6 τῆς πολυθεότητος ὑμῶν, ὡς ἂν εἴποι τις, πρῶτος διδά- σχαλος γεγονώς, oix πρὸς τὸν υἱὸν Μουσαῖον xat τοὺς λοιποὺς ἀχροχτὰς ὕστερον περὶ τοῦ μόνου θεοῦ χηρύττει λέγων, "En δὲ οὕτως: Φρθέγξομαι χτὰ. Exstat etiam. apud eundem de Monarchia Dei p. 166 ed. Steph.; Clementem Alex. Cohort, p. 63 ed. Pott.; Euse- ἄναγχαῖον ὑπομνῆσαι ὑμᾶς. X. Dicam quibus par est; claudite portas profanis simul omnibus: tu vero audi, luciferae lunze fili Musae : eloquar enim vera, neque te cogitationes prius in animo versatze cara vila privent. Divinam autem mentem contemplatus insiste, omnem ingenii aciem intendens, el bene ingredere viam solumque mundi regem intuere. Unus est, ex se procreatus, et ab uno omnia orta sunt, per ea aulem ipse circumceirca graditur, neque quisquam aspicit mortalium, sed ipse omnes cerle videt. [eum Hic autem post felicitatem incommodum mortalibus invehit et bellum horridum et dolores lacrimosos. Neque quisquam alius est praeter magnum rezem. At ipsum non video : nubes enim circumposila est. Namque omnibns mortalibus mortales pupule in oculis sunt, invalidze ad videndum Jovem omnium regnatorem. Quippe hic «neo celo innititur aureo in solio (sedens), pedibusque in terra consistit, dextramque manum usque ad oceani terminum vndique protendit : circumcirca enim tremunt montes alti ' hominibus : eum amor et odium comilantur ORPHICA. bium Prap. Evang. XIII, το, p. 389 ed. Steph.; Cyrillum contra Julianum p. 26. Confer fra- gmentum secundum, a quo hoc insertis muta- tisque pluribus versibus discrepat. Vs. 1-2 βέδηλοι πάντες edidit. Stephanus cum plerisque, sed 6$s672Xot; πᾶσιν non male pars librorum Clementis, item Tatianus Or. ad Grzecos p. 34 ed. Oxon. et Theodoretus Serm.I p. 19; ?1. At Plato versum respiciens Conviv. p- 218 B, Ot δὲ οἰκέται, inquit, καὶ εἴ τις ἄλλος ἐστὶ βέδηλός τε xal ἄγροιχος, πύλας πάνυ μεγά- λας τοῖς ὠσὶν ἐπίθεσθε. Utrumque commodum habet sensum.) II. L T7 , - *, Φθέγξομαι οἷς θέμις ἐστί, θύρας δ᾽ ἐπίθεσθε βέδηλοι οὔασι φεύγοντες θεσμοὺς θείοιο τεθέντος , πᾶσι νόμου. Σὺ δ᾽ ἄχουε φαεσφόρου ἔχγονε μήνης ET s Moucai* ἐξερέω γὰρ ἀληθέα, μηδέ σε τὰ πρὶν δ ἐν στήθεσσι φανέντα φίλης αἰῶνος ἀμέρση, εἰς δὲ λόγον θεῖον βλέψας τούτῳ προσέδρευε, ἰθύνων κραδίης νοερὸν κύτος " εὖ δ᾽ ἐπίδαινε , -— — Mw os , ἀτραπιτοῦ., μοῦνον δ᾽ ἐσόρα χόσμοιο τυπωτὴν ἀθάνατον. παλαιὸς δὲ λόγος περὶ τοῦδε φαείνει" 10 εἷς ἔστ᾽ αὐτοτελής, αὐτοὺ δ᾽ ὕπο πάντα τελεῖται, ἐν δ᾽ αὐτοῖς αὐτὸς περινίσσεται" οὐδέ τις αὐτὸν εἰσοράα ψυχῶν θνητῶν, νῷ δ᾽ εἰσοραᾶται. XU 1 S UNES COPI E E 3 4 ἔχλι αὐτὸς δ᾽ ἐξ ἀγαθῶν θνητοῖς χαχὸν οὐχ ἐπιτέλλει ἀνθρώποις " αὐτῷ δὲ χάρις xa μῖσος ὀπηδεῖ, 15 xai πόλεμος xai λοιμὸς ἰδ᾽ ἄλγεα δαχρυόεντα. STERCUS xr Lj DOS ORG 009€ ttc Ecl ἕτερος. “ὐ CE XEV ῥέα παντ᾽ ἐσύρήῆσαις, * »^ , , ^ "/ «3 9. - αἴ χεν ἴδης αὐτόν" πρὶν δή ποτε δεῦρ᾽ ἐπὶ γαῖαν, τέκνον ἐμόν, δείξω σοι, ὁπηνίχα δέρχομαι αὐτοῦ et fluvii canique profundum c:erulei maris, If. Dicam quibus par est ; obstruite autem aures profani fugientes praescripta legis divinae omnibus impositae. 'Tu vero audi, luciferae lunze fili, Musee; eloquar eniin vera, neque te cogitationes prius in animo versata cara vita privent, divinam autem mentem contemplatus insiste — omnem inzenii aciem intendens, el bene ingredere viam solumque mundi formatorem intuere immortalem. Vetusautem dictum de hoc dici solitum splen- Unus est perfectus ab eoque omnia perficiuntur, [det : per ea autem ipse circumcirca graditur; neque ullus humanornm animorum eum aspicit, (qui) mente aspicitur. Ipse vero post felicitatem incommodum mortalibus non in- [vehit et bellum et pestilentia et dolores lacrimosi, Neque alius est. Sed tu facile omnia aspexeris, si videas ipsum : prius aliquando hic per terram, mi fili, monstrabo tibi, quandoquidem ejus vestigia video ORPHICA. 167 Uva καὶ χεῖρα στιδαρὴν χρατεροῖο θεοῖο, | 40 αὐτὸν δ᾽ οὐχ ὁρόω" περὶ γὰρ γέφος ἐστήριχται λοιπὸν ἐμοί, πᾶσιν δὲ δέχα πτυχαὶ ἀνθρώποισιν. οὗ γάρ κέν τις ἴδοι θνητῶν μερόπων χραίνοντα, , , £r , Ψ εἰ μὴ μουνογενής τις ἀποῤῥὼξ φύλου ἄνωθεν Χαλδαίων . ἴδρις γὰρ ἔην ἄστροιο πορείης, | 25 xal σφαίρης χίνημ᾽ ἀμφὶ χθόνα ὡς περιτέλλει κυκλοτερὴς 2 ἐν ἴσῳ τε xac σφέτερον χνώδαχα. πνεύματα δ᾽ ἡνιοχεῖ περί τ᾽ ἠέρα xal περὶ χεῦμα νάματος" ἐχφαίνει. δὲ πυρὸς σέλας i ἰφιγενήτου. αὐτὸς δὴ μέγαν αὖθις ἐπ᾽ οὐρανὸν ἐστήριχται 30 χρυσέῳ sivi θρόνῳ᾽ γαίης δ᾽ ἔπι ποσσὶ βέδηχεν. χεῖρα δὲ ὃ δεξιτερὴν, ἐπὶ πέρμασιν ὠχεανοῖο ἐχτέταχεν, ὁ ὀρέων δὲ τρέμει βάσις ἔνδοθι θυμῷ, οὐδὲ φέρειν δύναται χρατερὸν μένος. ἔστι δὲ πᾶν- ἴτως [AY *, , Y »—. * , αὐτὸς ἐπουράνιος, xal ἐπὶ χθονὶ πάντα τελευτᾷ, » 2 ἊΝ »* M , x “ΝᾺ , A 35 ἀρχὴν αὐτὸς ἔχων καὶ μέσσατον ἠδὲ τελευτήν ὡς λόγος ἀρχαίων, ὡς ὑλογενὴς διέταξεν, ἐχ θεόθεν γνώμαισι λαθὼν χάτα δίπλαχα θεσμόν. ἄλλως οὐ θεμιτόν σε λέγειν : τρομέω | δέ Y: γυῖα ἐν νόῳ. ἐξ ὑπάτου xgaivit περὶ πάντ᾽ ἐνὶ τάξει. 40 à πέχνον, σὺ δὲ τοῖσι νόοισι πελάζεο, γλῶσσαν εὖ μάλ᾽ ἐπιχρχτέων, στέρνοισι δὲ ἔνθεο φήμην. (Eusebius Prepar. Evang. XIII, 12 : 'Ex τῶν | ᾿Δριστοδούλου βασιλεῖ ΠΙτολεμαίῳ προσπεφωνη- μένων «υέγξομαι χτλ. — Vs. 1-2 legebatur βέδηλοι φεύγοντες διχαίων (Stephan. Poes. phil. δικέων) θεσμοὺς quod mutavi in. βέβηλοι οὔασι φεύγοντες θεσμοὺς propter Platonis verba Conviv. p.218 B ad fragm. I citata. — Vs. 21. Suam | oculorum aciem. cum reliquorum hominum |! et validam fortis dei manum. Αἱ ipsum non video : nubes enim circumposita est reliqua mihi (una quae impediat aspectum), omnibus vero [hominibus decem cceli plage (obstant). Neque enim quisquam mortalium hominum videat regem, nisi unica progenies priscde Chaldzeorum gentis : quippe noverat sideris meatum sciebatque celi motum circa terram circumvolvendo perlici ab orbiculato deo zequabiliter circa axem suum. Regit autem ventos circa aerem et circa cursum aquarum profertque ignis vi excussi fulgorem. Ipse igitur magno rursus ccelo innititur aureo in solio (sedens), pedibusque in terra consistit , dextramque manum ad extremum oceani finem protendit, montium vero radices intus tremunt ejus irà neque ferre possunt validam vim. Est autem omnino ipse celestis atque in terris omnia perlicit, principium solus habens et medium et finem : sic antiquorum effatum, sic silvarum alumnus statuit divinitus animo duplici lege intellecta. Aliter te loqui non par est : reforiido certe membra Citerum. eodem. modo Euripides Phoen, vs. 82 οὐρανοῦ πτύχας dixit, — Vs. 24 ἄστρον hic intelligit solem. — Vs. 36. Ὑλογενής videtur appellari Moses, Casau- bonus ad Athen. p. cweitate | comparat, 130 malebat ὑδογενής, Scri- pst autem cum Gesnero ὡς bis pro ὡς quod in membranis est, — Vs. vitiosa codicum lectione 126567», quam etiam Lobeckius servavit Agl. p. 445.) YS 4^ , Αἰθέρος ἠδ᾽ ἀΐδου πόντου γαίης τε τύραννε, 40 γλῶσσαν edidi pro ὃς βρονταῖς σείεις βριαρὸν δόμον οὐλύμποιο" δαίμονες ὃν φρίσσουσι, θεῶν δὲ δέδοιχεν ὅμιλος" ᾧ μοῖραι πείθονται, ἀμείλιχτοί ( περ ἐοῦσαι. 5 ἄφθιτε μητροπάτωρ, οὗ θυμῷ πάντα δονεῖται" ὃς χινεῖς ἀνέμους, νεφέλησι δὲ πάντα χαλύπτεις, - σ᾽ "v λ M iz Σὴ i » πρηστῆρσι σχίζων πλατὺν αἰθέρα. Σὴ μὲν ἐν [ἄστροις » *, -, » d τάξις ἀναλλάχτοισιν ἐφ TO 2 σῷ δὲ θρόνῳ πυρόεντι παρεοτᾶσιν πολύμοχθοι * 7 M - I0 ἄγγελοι, οἷσι μέμηλε, βροτοῖς ὡς πάντα τελεῖται. * ^ σὸν μὲν ἔαρ λάμπει νέον ἄνθεσι πορφυρέοισι, ; ἡμοσύναισι τρέχουσα" σὸς χειμὼν Ψυχραῖσιν ἐπεργόμενος νεφέλαισιν, σάς ποτε βαχχευτὴς βρόμιος εἶτα ἐπιφέρει δητῶς παγχράτορα ὀνομάζων τὸν θεῶν" ἄφθιτον, ἀθάνατον, ῥητὸν μόνον ἀθανάτοισι". 15 ἐλθέ, μέγιστε θεῶν πάντων χρατερῇ σὺν ἀνάγχη, φριχτός, ἀήττητος, μέγας, ἄφθιτος, ὃν στέφει αἰ- [9{ρ. ^ 7 BA CAEVELULEV οπωρᾶς. (Clemens Alexandr. Strom. V. p. 724, 11; Eusebius Prep. Evang. XIII, 13 pag. 4o1 seq. meule. Desuper in omnia ordine dominatur. O fili, tu mente appropinqua, linguam bene continens, in pectus vero animumque omen demilte. HI. : Etheris et orci marisque terrzeque dominator, qui tonitribus concutis validam olympi domum , quem genii horrent, deorum cetus reformidat, cui Parcae obediunt, quamvis inexorabiles siut. Immortalis pater simul et mater, cujus irà omnia agitantur, qui ventos moves nubibusque omnia adoperis , izneis turbinibus findens vastum :etherem. Tui quidem immutabilium ordines tuo jussu currunt : [astrorum tuo vero igneo solio aslant nuntii laboriosi, qnibus curze est scire, quomodo omnia a mortalibus agan- Tuum ver novum purpureis floribus nitet, [tur. tua hiems frigidis nubibus snpervenil, luos fructus auctumnales bacchabundus Bromius distri- ' [buere solet. Incorruptum, immortalem, solum immortalibus memoran- [dum. Veni, maxime deorum omnium saeva necessilate urgente, liorrendus, invictus, magnus, incorruptus, quem acther cin- [git. 168 ΄ , * ed. Steph. Vs. 13 cd; posuit Gesnerus pro membranarum scriptura ἅς. ]v. “Ἥλιος, ὃν Διόνυσον ἐπίχλησιν χαλέουσιν. Ἢ Ξ Erud - Εἷς Ζεύς, εἷς "Atene, εἷς Ἥλιος, εἷς Διόνυσος, εἷς θεὸς ἐν πάντεσσι, τί σοι δίχα ταῦτ᾽ ἀγορεύω. (Macrobius Saturnal. I, 18 : Solem Liberum esse manifeste pronuntiat Orpheus hoc versu : Ἥλιος χτλ. Et is quidem versus absolutior, ille vero ejusdem vatis operosior : Eig Ζεύς χτλ. Hunc laudans Justinus Martyr Cohort. p. 78, 1 addit et istum : Εἷς θεὸς xz2..) V. Οὐρανὸν δρχίζω σε, θεοῦ μεγάλου σοφοῦ ἔργον, ; ἢ ἢ 3 αὐδὴν δρχίζω σε πατρός, τὴν φθέγξατο πρῶτον, ἡνίχα κόσμον ἅπαντα Éxic στηρίξατο βουλαῖς. (Justinus Martyr Cohort. p. 78, 23 : Οὐρα- νὸν δρχίζω χτλ. τί βούλεται τὸ λέγειν αὐτόν, Αὐδὴν δρχίζω σε πατρός, τὴν φθέγξατό πρῶτον; Αὐδὴν 3 ^ * - -5 Iv , Ng. τῷ ἐνταῦθα τὸν τοῦ θεοῦ ὀνομάζει λόγον, δι᾿ οὗ οὖρα- νὸς xol 7, καὶ ἣ πᾶσα ἐγένετο χτίσις" ὡς διδάσχου- σιν ἡμᾶς αἱ θεῖαι τῶν ἁγίων ἀνδρῶν προφητεῖαι. Αἷς ἐν μέρει καὶ αὐτὸς ἐν Αἰγύπτῳ προςσχὼν ἔγνω ς ἐν μέρε os ἐν Αἰγύπτῳ προςσχὼν ἔγ ALS CASS EREHONE S ; X Ua ὅτι τῷ λόγῳ τοῦ θεοῦ πᾶσα ἐγένετο χτίσις. Διὸ xal μετὰ τὸ φῆσαι, Αὐδὴν δρχίζω σε πατρός, ἣν φθέγ- Baro πρῶτον, παρ᾽ αὐτὰ συνάπτει λέγων, Ἡνίχα , Jg HA "m - E - χόσμον ἅπαντα ἕαῖς στηρίξατο βουλαῖς. ᾿Ενταῦθα τὸν λόγον αὐδὴν διὰ τὸ ποιητιχὸν ὀνομάζει μέτρον. [7 M - e ν᾽ My CES - “ Ὅτι δὲ τοῦτο οὕτως ἔχει, δῆλον ἀπὸ τοῦ μιχρῷ πρόσθεν, τοῦ μέτρου συγχωροῦντος αὐτῷ, λόγον ; I more 5 ἡ αὐτὸν ὀνομάζειν. "Eon γάρ᾽ Eig δὲ λόγον θεῖον βλέψας τούτῳ προσέδρευε. Conf. Cyrill. contra Julian. I p. 25. Hoc fragmentum solutis ver- sibus affert etiam Malalas Chronographize lib. lI pag. 27 ed. Bonn., sed Hermeti 'Trismegisto adjudicat. Sic autem ait; Καὶ ταῦτα εἰρηχὼς (Ἑρμῆς ὃ Ῥρισμέγιστος) ηὔξατο λέγων: “Ορχίζω σε, οὐρανέ, θεοῦ μεγάλου σοφὸν ἔργον, ἵλαος ἔσο" δρχίζω σε, φωνὴ πατρός, ἣν ἐφθέγξατο πρώτην, : ; Ἐ ἡνίχα χόσμον ἅπαντα ἐστηρίξατο βουλῇ. ovv πατρός, ἣν ἐφθέγξατο πρώτην, τὸν μονογενὴ λόγον IV. Sol quem Dionysum cognomento perhibent. Unus Jupiter, unus Orcus, unus Sol, unus Dionysus, unus deus inter omues, cur tibi seorsum haec dico. Ie Per colum, magni sapientisque dei opus, te obtestor, per patris vocem te obsecro, quam primum emisit, quum suo consilio totum mundum zdificavit. — Per c&elernos immortalium parentes, ignem et aquam, terram et coelum ac lunam, ORPHICA. αὐτοῦ, De quo loco disputat Bentlejus in epi- stola ad Jo. Millium , Orpheo verba tribuens numerosque e Cyrillo et Justino restituens.) Ναὶ μὴν ἀθανάτων γεννήτορας αἰὲν ἐόντας, πῦρ καὶ ὕδωρ, γαϊάν τε xo οὐρανὸν ἠδὲ σελήνην" ἠέλιόν τε, Φάνητα μέγαν, χαὶ νύχτα μέλαιναν. (Orphicum hoc jusjurandum citat Theo Smyrnzus περὶ τῶν χατὰ μαθηματιχοὺς χρησίμων εἰς τὴν τοῦ Πλάτωνος ἀνάγνωσιν p. 164 ed. Pe- tay.) VI. Ταῦτα πατὴρ ποίησε χατὰ σπεος ἠεροειδές. (Proclus in Plat. Tim. II p. 95 D , pag. 224 ed. Schneider. : Καὶ περὶ ἐχείνου μὲν ᾿ρφεύς φησι" ταῦτα χτλ.) Τοὔνεχα σὺν τῷ παντὶ Διὸς πάλιν ἐντὸς ἐτύχθη ?n ^ 2 , d 5M 5» m kJ M e E αἰθέρος εὐρείης ἠδ᾽ οὐρανοῦ ἀγλαὸν ὕψος, πόντου τ᾽ ἀτρυγέτου, γαίης τ᾽ ἐρικυδέος εὔρη, & ὦὠχεανός τε μέγας, xo νείατα τάρταρα γαίης, χαὶ ποταμοί" χαὶ πόντος ἀπείριτος, ἄλλα τε πάντα" , Bs , , A 581 , πάντες v ἀθάνατοι μάχαρες θεοὶ 8s θεαιναι, ea ᾽ν Ld A cf "Au ὅσσα v ἔην γεγαῶτα, χαὶ ὕστερον ὁππόσ᾽ ἔμελλεν, » ΄, [^ . 9,5 * , ?5 , ἐγγένετο. Ζηνὸς δ᾽ ἐνὶ γαστέρι σύῤῥα πεφύχει. (Proclus l. c. p. 95, E p. 224 seq. ed. Schneider. : Ὃ μὲν οὖν Πλάτων τοιοῦτον ὕποστη- σάμενος δημιουργόν, ἄῤῥητον αὐτὸν xal ἀκατονό- μᾶστον εἴασεν, ὡς ἐν τἀγαθοῦ μοίρᾳ προτεταγμέ-- νον τῶν ὅλων. Ἔστι γὰρ ἐν πάσῃ τάξει θεῶν τὸ -) ^— - , f| — - » , ἀναλογοῦν τῷ ἑνί. Τοιοῦτον γοῦν ἣ ἐν ἑχάστῳ χόσμῳ μονάς. Ὁ δέ Ὀρφεὺς xa à ὑτῷ μῳ μονᾶς. ἔ γε Ὀρφεὺς χαὶ ὄνομα αὐτῷ προσήνεγχεν, ἅτε ἐχεῖθεν χινούμενος " ᾧ xal αὐτὸς ὃ Πλάτων ἐν ἄλλοις ἠχολούθησεν. Ὃ γὰρ παρ᾽ αὐτῷ Ζεύς, ὃ πρὸ τῶν τριῶν Κρονιδῶν, οὗτός ἐστιν ὃ τῶν ὅλων δημιουργός. Μετὰ γοῦν τὴν κατάποσιν τοῦ Φάνητος αἱ ἰδέαι τῶν πάντων ἐν αὐτῷ πεφή- νᾶσιν, ὥς φησιν 6 θεολόγος" τοὔνεχα xvÀ. — Vs. 9 legebatur ἐγένετο in membranis, sed apud Steuchum de perenni philosophia p. 428 : γίγνεσθαι. Locus requirit ἐγγένετο quod conjecit Gesnerus. Vocabulusn in fine versus deprava- tum σύῤῥαν (al. σειρὰ) recte mutavit Stephanus solemque, magnum Phanetem, et noctem atram. VL Haec rerum parens in specu obscuro fecit. — Idcirco cum universo rursus Jovis corpori insunt wtheris vasti et cceli splendidus vertex, j marisque sterilis el terrae praeelarae latitudo, magnusque oceanus, et infima terra loca, Tartarus , et fluvii, et mare interminatum, ac czetera omnia ; omnesque immortales, dii beati dezeque, et quaecunque nata erant et postea nasci debebant , ibi nata sunt. Jovis autem in utero coaluerant. — ORPHICA. 169 in σύῤῥα i. e. σύν ῥα πεφύχει vel συνεπεφύχει ῥα, Similiter Proclusin Plat, Parmenid, ΠῚ, p. 22 : Ὁ μὲν γὰρ Ὀρφεὺς μετὰ τὴν χατάποσιν τοῦ (Qa- γήτος ἐν τῷ Διὶ τὰ πάντα γεγονέναι φησί.) 10 Ζεὺς πρῶτος γένετο, Ζεὺς ὕστατος ἀρχικέραυνος, Ζεὺς χεφαλή, Ζεὺς μέσσα. Διὸς δ᾽ ix πάντα τέ- ἴτυχται. Ζεὺς ἄρσην γένετο ; Ζεὺς ἄμόροτος ἔπλετονύμφη, Ζεὺς πυθμὴν γαίης τε χαὶ οὐρανοῦ ἀστερόεντος, “Ζεὺς πνοιὴ πάντων, Ζεὺς ἀκαμάτου πυρὸς ὁρμή, 16 Ζεὺς πόντου ῥίζα ; Ζεὺς ἥλιος ἠδὲ σελήνη, “Ζεὺς βασιλ εύς, Ζεὺς αὐτὸς ἁπάντων ἀρχιγένεθλος. ἕν χράτος, εἷς δαίμων γένετο, μέγας ἀρχὸς ἅπάν-- των, ἕν δὲ δέμας βασίλειον, ἐν ᾧ τάδε πάντα χυχλεῖται, πῦρ xai ὕδωρ, καὶ γαῖα xal αἰθήρ, νύξ τε xal [ἦμαρ, 40 χαὶ Μῆτις, πρῶτος γενέτωρ, xal " Epoz πολυτερ- [πής᾿ πάντα γὰρ ἐν Ζηνὸς μεγάλῳ τάδε σώματι χεῖται. τοῦ δή τοι χεφαλὴ μὲν ἰδεῖν καὶ χαλὰ πρόσωπα οὐρανὸς αἰγλήεις,, ὃν χρύσεαι ἀμφὶς ἔθειραι ἄστρων μαρμαρέων περιχαλλέες ἠερέθονται, 85 ταύρεα δ᾽ ἀμφοτέρωθε δύο χρύσεια χέρατα ἀντολίη τε δύσις τε, θεῶν ὁδοὶ οὐρανιώνων. ὄμματα δ᾽ ἠέλιός τε χαὶ ἀντιόωσα σελήνη. νοῦς δέ οἱ ἀψευδής, βασιλήϊος, ἄφθιτος αἱθήρ᾽ ᾧ δὴ πάντα χλύει καὶ φράζεται, οὐδέ τις ἐστὶν 80 αὐδὴ οὔτ᾽ ἐνοπή, οὔτ᾽ αὖ χτύπος,, οὐδὲ μὲν ὄσσα, ἣ λήθει Διὸς οὖας " ὑπερμενέος Κρονίωνος. ὧδε μὲν ἀθανάτην χεφαλὴν ἔ ἔχει ἠδὲ νόημα, σῶμα δέ οἱ πυριφεγγές, ἀπείριτον, | ἀστυφέλικτον, ἄτρομον, ὀδριμόγυιον, ὑ ὑπερμενὲς i ὧδε τέτυχται. 35 ὦμοι μὲν xa στέρνα καὶ εὐρέα νῶτα θεοῖο EAT , M ἀὴρ εὐρυδίης, πτέρυγες δέ οἱ ἐξεφύοντο, j “ ᾽ , L1 by τῆς ἐπὶ πάντα ποτᾶθ᾽- ἱερὴ δέ οἱ ἔπλετο νηδὺς γαῖα τὲ παμμήτειρ᾽, ὀρέων τ᾽ αἰπεινὰ χάρηνα, , ^ , , E13 , μέσση δὲ ζώνη βαρυηχέος ot3p.a θαλάσσης i) ^ ien δὲ βάσις γϑονὸς iot Blt 40 xal πόντου " πυμάτη δὲ βάσις χθονὸς E δοθι ῥίζαι, τάρταρα δ᾽ εὐρώεντα χαὶ ἔσχατα πείρατα γαίης. πάντα δ᾽ ἀποχρὺ ὕψας αὖτις φάος, ἐς M ς ἐξ ἱερῆς χραδίης ἀνενέγχατο, μέρμερα ῥέζων. (Vs. 10-43 servavit Eusebius Pra p. Evang. pag. roo B; item Stobzus Eclog. Phys. lib. I cap. 2, 23, tom. I pag. 16 seq. ed. Gaisford, apud quem tamen vs. 14-15 : Ζεὺς πνοιὴ τ: σελήνη omittuntur, Initium inde a vs. 10-16 : Ζεὺς πρῶτος---ἀρχιγένεθλος et postremos duos versus πάντα δ᾽ ἀποχρύψας---δέζων habet etiam Aristoteles de Mundo cap. 7. Exhis tribus fontibus in magna scripture varietate optimas quasque lectiones elegimus. Adde quod Pro- clus plures versus suo in Platonis Timeum commentario hic illic inseruit, quem ubi opus videbatur consuluimus. Hic autem pag. 95 E explicationis causa addit : Τῶν δὲ ἰδεῶν πλήρης ὧν διὰ τούτων ἐν ἑαυτῷ τὰ ὅλα περιείληφεν, ὡς xa τοῦτο ἐνδεικνύμενος ὃ θεολόγος ἐπήγαγε" Ζεὺς πρῶτος χτλ. Aristoteles vero hec ῬΥΦΙΜΠΕΕ : Οὐράνιός τε καὶ χθόνιος, πάσης ἐπώνυμος ὧν φύσεώς τε χαὶ τύχης ἅτε πάντων αὐτὸς αἴτιος ὦν. Διὸ καὶ ἐν τοῖς Ὀρφιχοῖς οὐ χαχῶς λέγεται" Ζεὺς πρῶτος χτλ. Vs. 28 citat Olympiodorus in Phileb. ubi pro οἷα Ψευδὴς legendum οἱ ἀψευδής.) VII. ; PRETEREA, HS Τήχων αἰθέρα δῖον, ἀκίνητον mtv ἐόντα, mo NX ἢ , 387 ἐξανέφηνε θεοῖς ὥραν χάλλιστον ἰδέσθαι, Jupiter primus est, Jupiter ultimus fulminis moderator, ^ Jupiter caput, Jupiter medium. E Jove cuncta sunt. Jupiter mas est, Jupiter nympha est immortalis , Jupiter fundamentum terrze et cceli stelliferi, Jupiter cunctorum spiritus, Jupiter ignis indefessi impetus, Jupiter fundus maris, Jupiter sol et luna, Jupiter rex, Jupiter ipse generis omnium auclor. Una vis, unus deus est, magnus omnium rector, unum autem corpus regium, in quo hzc omnia circuma- ignis et aqua, terra et zether, nox et dies, [guntur, et Metis, primus genitor, et Amor placitus ; omnia enim haec in magno Jovis corpore jacent. Hujus igitur caput et pulchra facies videnti apparet colum splendidum, unde aurez circumcirca coruscantium siderum coma, pulchritudine insigues, suspense sunt , et taurina utrimque duo aurea cornua, oriens et occidens, deorum coelestium viae. Oculi vero sunt sol et opposita luna. Mens errore libera ei est regius atque immortalis zether, | quo cuncta audit atque animadvertit, neque est vel oratio vel sonitus, vel strepitus, vel vox, quae fugiat Jovis , praepotentis Saturnii , aures. Sic caput immortale habet et mentem , sic autem corpus ei coruscum , interminatum, inconcus- immotum, robustum, przevalidum est. [sum , Humeri quidem et pectus latumque dei tergum aer late potens est, alie vero ei enalae sunt, quibus ad omnia advolat : sanctus autem ei uterus est terra omnium mater excelsique montium verlices , at medium cingulum maris sonori aequor pontique; et pedum plantae terrze viscera Tartarusque situ obsitus et extremi terrarum fines. Sed postquam omnia occultavit, rursus in jucundam sacro e sinu profert, magna efficiens. [lucem VII. (Procreator mundi) etherem divinum, prius immotum, [liquefaciens diis spectandum exhibuit zetate florentem pulcherrimum- [que aspectu, 170 ὃν δὴ νῦν χαλέουσι Φανητά τε χαὶ Διόνυσον, Εὐδουλῆά z' ἄνακτα, xai ᾿Ανταύγην ἀρίδηλον" ERES iE πε 4 b 5 ἄλλοι δ᾽ ἄλλο καλοῦσιν ἐπιχθονίων ἀνθρώπων. πρῶτος δ᾽ ἐς φάος ἦλθε, Διώνυσος δ᾽ ἐπεχλήη, οὕνεκα δινεῖται κατ᾽ ἀπείρονα μαχρὸν Γολυμπον᾽ ἀλλαχθεὶς δ᾽ ὄνομ᾽ ἔσχε προσωνυμίας τε ἕχαστον παντοδαπὰς χατὰ χαιρόν, ἀμειδομένοιο χρόνοιο. (Macrobius Saturn. I, 18 allatis versibus adjicit : « Phaneta dixit Solem ἀπὸ τοῦ φωτὸς xai φανεροῦ, id est a lumine atque illumina- tione, quia cunctis visitur cuncta conspiciens : Dionysus, ut ipse vates ait, ἀπὸ τοῦ δινεῖσθαι καὶ περιφέρεσθαι, id est, quod circumferatur in ambitum, » Confer Damascium apud Bent- lejum Epist. ad Mill. : Οὐχὶ δὲ xxi ᾿Ορφεὺς ἀπὸ τοῦ ᾿Ωοῦ παράγει xxl τῆς Νεφέλης ῥαγείσης τὸν πολυτίμητον Φάνητα xzÀ. et quae leguntur apud 'Wolfium Anecd. III p. 209 : Ὅ τε γὰρ 'E224,- νων θεολόγος Ὀρφεὺς πρῶτον ἐποίησε τὸν Φάνητα χαθορώμενον ὑπὸ τῶν θεῶν.) , Io Ταῦτά γε πάντα τελεῖν ἱερᾷ σχευῇ πυχάσαντα, σῶμα θεοῦ πλάττειν ἐριαυγοῦς Ἠελίοιο. - B , 2 D riy JE" πρῶτα μὲν ἀργυφέαις ἐναλίγκιον ἀχτίνεσσιν , , ^ ». 2 , πέπλον φοινίχεον πυρὶ εἴχελον ἀμφιθαλέσθαι. 2 ΞΞΑῚ S [;] εὖ - 7) Or. τῶ θ UA] αὐτὰρ ὕπερθε veGpoto παναιόλου εὐρὺ χαθάψαι , , , AC PUR * I5 δέρμα πολυστίχτου θηρός, κατὰ δεξιὸν ὦμον, Y E E QNA Diem ἄστρων δαιδαλέων μίμημ᾽ ἱεροῦ τε πόλοιο. εἶτα δ᾽ ὕπερθε νεύρῆς χρύσεον ζωστῆρα βαλέσθαι, παμφανόωντα, πέριξ στέρνων φορέειν, μέγα σῆμα εὐθὺς ὅτ᾽ ἐκ περάτων γαίης φαέθων ἀνορούσων 20 χρυσείαις ἀχτῖσι βάλη ῥόον ὠχεανοῖο, αὐγὴ δ᾽ ἄσπετος ἡ, ἀνὰ δὲ δρόσῳ ἀμφιμιγεῖσα μαρμαίρη δίνησιν ἑλισσομένη κατὰ χύκλον πρόσθε θεοῦ, ζώνη δ᾽ ἄρ᾽ ὑπὸ στέρ ἀμετρήτων ρόσθε θεοῦ, ζώνη δ᾽ ἄρ᾽ ὑπὸ στέρνων ἀμετρήτ 5 s ; ORA φαίνετ᾽ ἄρ᾽, ὠχεανοῦ κύχλος, μέγα θαῦμ᾽ ἐσιδέσθαι, quem nunc vocant Phanetem ac Dionysum , et Eubuleum regem et clarissimum Antangen : alii vero terrestrium hominum alio nomine appellant. Sed primus in lucem prodiit ac Dionysus nominatus est , quia per infinitum longumque Olympum circumagilur : mutatus autem nomen appellationesque singulis temporum momentis varias pro temporum varietate la- [buit. — Hec certe omnia perficere sacro veslilu corpus ornan- formamque dei , splendidi Solis, fingere. [tem , Primum quidem albis radiis similem palla purpurea ad ignis similitudinem accedente indui. At superne latam hinnulei versicoloris , maculosz bestiz , pellem e dextro humero suspendere , siderum artificiosorum sanctique celi imaginem. — [teum Deinde super hinnulei pellem corpori aptare aureum bal- ORPHICA. (Macrobius l. c. quibusdam interjectis : * Orpheus Liberum atque Solem unum esse deum eundemque demonstrans de ornatu vestituque ejus in sacris Liberalibus ita scribit : ταῦτά yi πάντα xiÀ. » — Vs. 15 recepi Gesneri conjecturam πολυστίχτου ; codices πολύστιχτον, — Vs. 16 pro δαιδαλέων fortasse legendum δαιδάλεον, ut sensus sit : artifíciosam siderum imaginem.) 55 Κέχλυθι τηλεπόρου δίνης ἑλικαυγέα χύχλον 9 , pr εἰ LJ »* , οὐρανίαις στροφάλιγξι περίδρομον αἰὲν ἑλίσσων, ἀγλαὲ Ζεῦ, Διόνυσε, πάτερ. πόντου, πάτερ αἴης, a ^ , 2 , Hae παγγενέτορ, Πὰν αἰόλε, χρυσεοφεγγές. (Macrobius Saturn. I, 23:Solem esse omnia et Orpheus testatur his versibus : χέχλυθι τηλε- πόρου xzÀ.) Πατρὸς ἔχοντα νόον xal ἐπίφρονα βουλήν. (Macrobius Saturn, 1, 17 : Apollinem πα- τρῷον cognominarunt, non propria gentis unius ac civitatis religione, sed ut auctorem proge- nerandarum omnium rerum, quod Sol humo- ribus exsiccatis, progenerandis omnibus pre buit causam, ut ait Orpheus : πατρὸς ἔχοντα x1À.) VIII. Hv δὲ Φάνης Βρόμιός τε μέγας καὶ Ζεὺς ὃ πανό- [πτης. (Proclus in Plat. Tim. II p. 102 D, p. 241 ed. Schneid. : Πάλαι γὰρ ὃ θεολόγος £y γε τῷ Φά- νητι τὴν δημιουργιχὴν αἰτίαν ἀνύμνησεν" ἐχεῖ γὰρ ἦν τε καὶ προῖῆν, ὥσπερ ἔφη, xal αὐτὸς « Βρόμιός , Le ^ , e m-— —— τε μέγας xal Ζεὺς ὃ πανόπτης, » ἵνα δὴ τῆς διττῆς eumque coruscum ac circa pectus gestare, ingens prodie statim quum e terrze finibus lucidus Sol oriturus — [gium aureis radiis oceant fluenta verberavil , - et larga lux apparet, (quae) rore permixta splendescit, vorticibus in orbem volutata aute deum, cingulum vero sub pectore immensc conspicitur, oceani orbis, res mirabilis visu. — Audi radiantem longinqui vorticis orem celesti conversione circumvagum semper volutans , splendide Jupiter, Dionyse, opifex maris , opifex terra, Sol omnium genilor, Faune versicolor, auro micans, — Patris mente et prudenti consilio praditum. VIH. Erat autem Phanes et. Bromius magnus ef Jupiter omnia [videns ) : ORPHICA. 111 δημιουργίας ἔχη τὰς οἱονεὶ πηγάς" χαὶ ἐν τῷ Διὶ τὴν pem. Addidi ad versum sup- plendum : ἦν δὲ Φάνης.) Καὶ Μῆτις πρῶτος γενέτωρ, καὶ "Epog molo [τερπής. (Proclus l. c. : Μῆτις γὰρ αὖ καὶ οὗτός ἐστιν, ὥς φησι Kat Μῆτις πρῶτος χτλ. Αὐτός τε ὃ Διόνυσος xal Φάνης xoi Πριχεπαῖος συνεγῶς ὀνομάζεται. Cf. fragm. VI, 20.) Ὡς τότε πρωτογόνοιο χανὼν μένος Ἠριχεπαίου τῶν πάντων γε δέμας Ζεὺς εἶχ᾽ ἐνὶ γαστέρι [χοίλῃ, μῖξε δ᾽ ἑοῖς μελέεσσι θεοῦ δύναμίν τε καὶ ἀλχήν. * * - * 4 Nd a 7 τοὔνεχα σὺν τῷ παντὶ Διὸς πάλιν ἐντὸς ἐτύχθη. (Proclus in Plat. Tim. II p. 99 A : Ἔστι γάρ, εἰ χρὴ διαῤῥήδην τὰ τοῦ καθηγεμόνος λέγειν, ὃ παρὰ τῷ Ὀρφεῖ πρωτόγονος θεός, χατὰ τὸ πέρας τῶν νοητῶν ἱδρυμένος παρὰ τῷ Πλάτωνι τῷ αὐ- τοζώῳ (leg. τὸ αὐτόζωον), Διὸ xol αἰώνιόν ἐστι xai τῶν νοουμένων χάλλιστον᾽ xul τοῦτό ἐστιν ἐν νοητοῖς ὅπερ ὁ Ζεὺς ἐν νοεροῖς. Πέρας δὲ ἑκάτερος τῶνδε τῶν τάξεων. Καὶ ὃ μὲν τῶν παραξειγματι- χῶν αἰτίων τὸ πρώτιστον, ὃ δὲ τῶν δημιουργιχῶν τὸ μοναδιχώτατον. Διὸ καὶ ἑνοῦται πρὸς ἐχεῖνον 6 Ζεὺς διὰ μέσης τῆς, Νυχτός, xol πληρωθεὶς ἐχεῖθεν γίγνεται χόσμος νοητός, ὡς ἐν νοεροῖς. Ὡς τότε πρωτογόνοιο χανὸν μένος ᾿Ἤρικεπαίου τῶν πάντων δέμας εἶχεν ἑῇ ἐνὶ γαστέρι κοίλη xxÀ. Mutavi hzc e Lobeckii conjectura Aglaoph. p. 479, nisi quod in secundo versu non τῶν πάντων τε, sed τῶν πάντων γε scripsi.) Σὺν δὲ Φάνης ἄλλην γενεὴν τεχνώσατο δεινὴν νηδύος ἐξ ἱερῆς, προσιδεῖν φοδερωπὸν ἔχιδναν, ἧς χαῖται μὲν ἀπὸ χρατὸς χαλόν τε πρόσωπον 10 ἦν ἐσιδεῖν, τὰ δὲ λοιπὰ μέρη φοδεροῖο δράχοντος αὐχένος ἐξ ἄκρου. (Athenag. Apol.p. 72 : Καὶ τίς ἂν ἄνθρωπος χεχριμένος χαὶ ἐν θεωρίᾳ γεγονὼς ὑπὸ θεοῦ γεννη- θῆναι πιστεύσαι ἔχιδναν; Ὀρφεὺς, Ἂν δὲ Φάνης ἄλλην γενεὴν χτλ. ἢ αὐτὸν τὸν Φάνητα δέξαιτο, θεὸν ὄντα πρωτόγονον (οὗτος γάρ ἐστιν ὃ ἐκ τοῦ ὠοῦ προχυθεὶς) ἣ σῶμα 7) σχῆμα ἔχειν δράχοντος ; ἢ καταποήῆναι ὑπὸ τοῦ Διός, ὅπως 6 Ζεὺς ἀχώρη- τος γένοιτο; — Vs, 7 pro dv δὲ Φάνης apparet legendum esse σὺν δὲ Φάνης.) Μῆτιν σπέρμα φέροντα θεῶν, κλυτὸν ᾿ριχε- [παῖον. (Proclus in Tim. II p. 137 B : Eixézox ἄρα xai 6 θεολόγος μόνον παράγει τὸν Φάνητα « σπέρμα φέροντα θεῶν χλυτὸν » ἀπὸ τοῦ χρυφίως ὄντος θεοῦ τὰ πάντα, xul ἀπὸ τούτου πάσας ὑφίστησι τὰς δευτέρας τάξεις τῶν θεῶν. Et paulo post : Καλεῖ δὲ ὅμως αὐτὸν εὐδαίμονα, σεμνόν, Mtv σπέρμα φέροντα θεῶν χλυτόν. Ita emendavit Bentlejus Epist. ad Mill. in Opusc. phil. p. 455, sanatis magnam partem ctiam Damascii verbis : Kat ᾿Ορφεὺς τὸν πολυτίμητον τοῦτον θεὸν ἀνεφημεῖ (leg. ἀνυμνεῖ)" Μῆτιν σπέρμα φέροντα θεῶν χλυ-- τὸν Ἤριχεπαῖον. Apud Proclum altero loco le- gebatur θεόν, altero μήτις et χλυτῶν, apud Da- mascium ἀνευφήσαιμι τὸν σπέρμα φέροντα θεῶν χ᾽ αὐτὸν ἠρικεπαῖον) ws. » *H δὲ πάλιν Γαῖαν τε καὶ Οὐρανὸν εὐρὺν ἔτιχτε. f (Proclus in Tim. II p. 137 B : Οὐρανὸς μὲν γὰρ μετὰ τῆς Γῆς πρόεισιν’ ἢ δὲ πάλιν x2.) "Exc μὲν εὐειδεῖς χούρας, ἑλικώπιδας, ἁγνάς, 15 ἑπτὰ δὲ παῖδας ἄναχτας ἐγείνατο λαχνήεντας. (Proclus in Tim. 1. c. : Κατὰ γὰρ τὴν τρίτην γονὴν ἢ Ur, προήγαγεν ἑπτὰ μὲν χτλ.) UNE Sat aec afe ; À A xoc Eric γὰρ παιδὸς ἀφείλετο χούριον ἄνθος. (Proclus in Tim. 1. c. : Ὃ δέ γε Φάνης μόνος τε πρόεισιν, xal 6 αὐτὸς ἀνυμνεῖται θῆλυς xad γενέτωρ, παράγει τὰς Νύχτας, xal τῇ μέση σύνεστιν 6 πα- 4, 3*5 - CS CES, * , x τήρ᾽ αὐτὸς γὰρ ἑῆς παιδὸς ἀφείλετο χούριμον ἄνθος. Legendum cum Gesnero αὐτὸς ἑῆς γὰρ παιδὸς et cum Schneidero ad Argonaut, vs. 13306, χούριον.) "Ex0sv ἄδην θρώσχει γένεσις πολυποιχίλου ὕλης, ἔνθεν συρόμενος πρηστήρ, ἀμυδροῦ πυρὸς ἄνθος, χόσμων ἐνθρώσχων χοιλώμασι. πάντα γὰρ ἔνθεν 30 ἄρχεται εἰς τὸ χάτω τείνειν ἀχτῖνας ἀγητάς. (Proclus in Tim. II p. 137 C : Οὕτω δὲ xoi τὰ λόγια τὸν μέγιστον τοῦτον θεὸν πηγὴν πηγῶν Et Metis primus genitor, οἱ Amor placitus. — Sic tum postquam primogenitum Ericepoum hianti ore [hausit , Jupiter eliam rerum omnium species in cavo utero habuit, suisque membris dei vires et robur admiscuit. Idcirco cum universo rursus Jovis corpori insunt. — Simul alium horrendum partum Phanes edidit ex utero sacro, Echidnam aspectu terribilem , eujus coma, capitis [ornamentum] pulchraque facies eonspiciebantur, reliqua membra draconis formidabilis inde a summa cervice erant. — Metin, deorum semen ferentem , clarum Ericepzeum. — Hec autem rursus Tellurem Celumque spatiosum peperit, — Septem quidem puellas formosas, venustas, castas, seplem vero pueros , reges hirsutos, enixa est. — Ipse enim fili:e suze puellarem florem abstulit. — Inde affatim prosilit fons multiformis materiz , inde ductus prester, obscuri ignis flos, in mundorum recessus insiliens. Cuncta enim inde incipiunt in inferiora admirabiles radios extendere. — 112 ORPHICA. προσαγορεύει xal μόνον ἀπογεννῆσαι τὰ πάντα φησίν: ἔνθεν ἀδηθρώσχει xvÀ. Recte Gesnerus edit ἄδην θρώχει et vs. 18 ἀμυδροῦ pro mem- branarum scriptura ἀμυδροῖ. Damascius apud Bentlejum Epist. ad Mill, p. 455 versum 17 sic scribit : "Evüsv ἀποθρώσχει γένεσις "“πολυπιδάχου ὕλης.) “Ἑπτὰ μὲν εὐειδεῖς χούρας, ἑλικώπιδας, ἅγνάς, ἑπτὰ δὲ παῖδας ἄναχτας ἐγείνατο λαχνήεντας. Θυγατέρας μὲν τίχτε Θέμιν καὶ εὔφρονα "zov, Μνημοσύνην τε βαθυπλόχαμον, Θείαν τε μά- [καιϊραν, 25 ἠδὲ Διώνην τίχτεν, ἀριπρεπὲς εἶδος ἔχουσαν, Φοίδην τε Ῥείην τε. Διὸς γενέτειραν ἄναχτος. . . Κοῖόν τε Κροῖόν τε μέγαν, Φόρχυν τε χραταιόν, xat Κρόνον, Ὥχεανόν θ᾽, "Ymepiovk τ᾽, 'Iame- [τόν τε. (Proclus in Tim. lib. V p. 295 D, p. 716 ed. Schneid. : Tíxzzt γὰρ ἢ Γῆ λαθοῦσα τὸν Οὐ- ρανόν, ὥς φησιν ὃ θεολόγος" ἑπτὰ μὲν εὐειϑεῖς χούρας, ἑπτὰ δὲ παῖδας ἄναχτας" θυγατέρας uiv Θέμιν xal εὔφρονα “Γηθὺν χτλ. Verba quz exci- derunt comparatis vss. 13-14 et 25 restitui, Versui 27 Proclus premittit hec : παῖδας δὲ ἄλλους τοσούτους. Ceterum €Dógxuv τε χρατα!ὴν Gesnerus metri causa posuit pro codicum le- ctione Φόρχυν τε κρατερόν.) Ι Οὐρανὸς ὡς ἐνόησεν ἀμείλιχον ἦτορ ἔχοντας 30 x«t φύσιν ἐχνομίην * δῖπτε βαθὺν γαίης ἐς τάρταρον. (Proclus in Tim. V p. 295 F : Ὥς γὰρ ἐνόησε, φησίν, αὐτοὺς ὃ Οὐρανὸς ἀμείλιχον χτλ. Itaque Urani sive Coeli nomen primo versui inserui, quem Gesnerus sic. exhibet : Ὡς ἐνόησ᾽ αὐτοὺς ἀμείλιχον ἦτορ ἔχοντας.) ἼΕνθ᾽ οὖν Ὠκεανὸς μὲν ἐνὶ μεγάροισιν ἔμιμνεν, δρμαίνων, ποτέρωσε νόον τράποι, ἢ πατέρα ὃν Ὑυμνώση τε βίης, xo ἀτάσθαλα λωδήσαιτο 35 σὺν Κρόνῳ ἠδ᾽ ἄλλοισιν ἀδελφοῖς, οἱ πεπίθοντο μητρὶ oor , 7, τούς γε λιπὼν μένοι ἔνδον ἕχηλος. πολλὰ δὲ πορφύρων μένεν ἥμενος ἐν μεγάροισι, σχυζόμενος ἣ μητρί, χασιγνήτοισι δὲ μᾶλλον. (Proclus in Tim. V p. 296 A : Τῶν γὰρ ἄλλων Τιτάνων εἰς τὴν κατὰ τοῦ πατρὸς ἐπιδουλὴν ieu£— νων, ὃ Ὥχεανὸς ἀπαγορεύει τε πρὸς τὰς τῆς μητρὺς ἐπιτάξεις, xxl ἐνδοιάζει περὶ τῆς πράξεως. ---- Vs. 37 legebatur ἥμερος, quod Hermannus in ἥμενος convertit.) Καὶ χρατεροί περ ἐόντες ἀμείνονος ἀντιάσαντες, 40 ὕῤριος ἀντ᾽ ὀλοῦς χαὶ ἀτασθαλίης ὑπερόπλου.... (Proclus in Tim. I pag. 57 F : Οὕτω γὰρ 4 δημιουργικὴ πέρας ἴσχει βούλησις, καὶ τὰ χείρω χρατεῖται ὑπὸ τῶν ἀμεινόνων. ἐν μὲν τοῖς υεριχοῖς Ἄτλαντῖνοι ὑπὸ τῶν ᾿Αθηναίων, ἐν δὲ τοῖς ὅλοις οἱ Τιτᾶνες ὑπὸ τῶν Ὀλυμπίων, xat χρατεροί περ χτλ, φησὶν 6 θεολόγος.) Κούρους δ᾽ οὺς δὴ χαὶ Τιτῆνας ἐπίχλησιν χαλέουσιν, οὐρανίωνας ἐγείνατο πότνια γαῖα. οὕνεχα τισάσθην μέγαν οὐρανὸν ἀστερόεντα. (Athenag. Apol. p. 65: Διὸ xat ὀργισθεῖσα 4 — ^ Lu - 3 Υ ᾿ ΕἸ , T7, τοὺς Τιτᾶνας ἐγέννησε. Κούρους δ᾽ οὐρανίωνας x:À. Confer fragm. XVIII.) Ot Ζηνὶ βροντήν τε πόρον, τεῦξαν τε χεραυνόν, - , vd 45 πρῶτοι τεχτονόχειρες, ot “Π ταιστον xat ᾿Αθήνην NIS , $9 2578 » dos LI * ΠῚ * 2 δαίδαλα πάντ᾽ ἐδίδαξαν, ὅσ᾽ οὐρανὸς ἐντὸς ἐέργει. (Proclus in Tim. II pag. 100. A; p. 235 ed. Schneider : Ὡς γάρ φησιν ὃ θεολόγος,, οἵ πρῶτοι τεχτονόχειρες τῷ Διὶ τὰς δημιουργικὰς δυνάμεις ἔδοσαν πάσης τῆς ἐγχοσμίου ποιήσεως" οἱ Ζηνὶ χτλ.) € Ἑπτὰ δὲ πάντα μέρη χούρου διεμοιρήσαντο. (Proclus in Tim. III pag. 184, pag. 438 ed. Schneider. : Τὸ δὲ λοιπὸν τοῦ θεοῦ σῶμα πᾶν, τὴν ψυχιχὴν σύστασιν, εἰς ἑπτὰ χαὶ τοῦτο διηρημένον" Septem quidem puellas formosas , venustas, castas , septem vero pueros , reges hirsutos, enixa est. Filias quidem peperit Themin et lzetam Tethyn, et Mnemosynen promissos cincinnos habentem et bealam ac Dionen genuit decora facie praeditam, [ΤΠ Θὰ ΠῚ, Phobenque et Rheam, Jovis regis genitricem. . .. . .. Caumque et magnum Creum fortemque Phorcum , et Saturnum Oceanumque et Hyperionem et Tapetum. — C«lus ut vidit inexorabilem hos animum habere el pravum ingenium, in profundum Terre tartarum eos dejecit. — Tum igilur Oceanus quidem in «dibus manebat , deliberans, utram in partem animum converteret, pa- [tremne suum viribus spoliaret, et per scelus injuria afficeret cum Saturno et aliis fratribus , qui obediverant matri carze, an his relictis intus maneret quietus. Multa autem secum volvens manebat sedens in zedibus , irascens matri sue , sed magis fratribus. — Quamvis robusti sint, fortiori lamen obviam profecti , pro perniciosa contumelia (quam impon«re ei tentabant) [et audaci improbilate. . . .— Filios autem celestes veneranda Tellus enixa est , quos etiam Titanes cognomento perhibent, quia magnum ccelum stelliferum punierunt. — Qui Jovi tonitru praebuerunt et fulmen fabricati sunt, primi fabri, qui Vulcanum et Minervam artificia omnia docuerunt, qua ccelum complectitur. — Septem omnia (Bacchi) pueri membra dispertiverunt, : H : : Ὁ ORPHICA. ἑπτὰ δὲ πάντα χτλ. φησὶν ὁ θεολόγος περὶ τῶν Τι- v vov. Ψιτῆνες χαχομῆται, ὑπέρθιον ἦτορ ἔχοντες. (Proclus in Tim. I pag. 54 B, pag. 124 ed, Schneider, : "Ex! παράδειγμα αὐτῶν διὰ τούτων παρὰ τῷ θεολόγῳ δηλοῦται τῶν ὀνομάτων" Τιτῆνες χαχομῆται Xx. ) IX. Μήσατο δ᾽ ἄλλην γαῖαν ἀπείριτον, ἥντε σελήνην ἀθάνατοι χλήζουσιν, ἐπιχθόνιοι δέ ἣ πόλλ᾽ οὔρε᾽ ἔχει, πόλλ᾽ ἄστεα, πολλὰ μέλαθρα. (Proclus in Tim. III pag. 154 A, pag. 363 ed. Schneider. : Ot δὲ Πυθαγόρειοι ἔλεγον ἐν τῷ οὐρανῷ θεωρεῖσθαι τὰ Sou διχῶς, ἄλλως μὲν πρὸ ἡλίου, ἄλλως δὲ μετὰ ἥλιον. ἢ uiv γὰρ ai- θερία ἣ σελήνη" τοῦτο μὲν οὖν χαὶ ὃ θεολόγος εἴ- exe σαφῶς" Μήσατο δ᾽ ἄλλην χτλ. Duos priores versus repetit idem in Tim. IV pag. 283 B : Τὴν μὲν γὰρ σελήνην γὴν εἰώθασι χαλεῖν, ὁ ὡς τοῦτον ἔχουσαν τὸν λόγον πρὸς τὸν ἥλιον, ὃ ὃν f γῇ πρὸς τὸ πῦρ Μήσατο δ᾽ ἄλλην χτλ. φ φησὶν Ὀρφεύς.) ͵ τε μηνην" l "09?" ἐν μηνὶ τρέπη ὅπερ ἅλιος εἰς ἐνιαυτόν. (Proclus in Tim. IV pag. 2356 A : Διὸ xoi ὥσπερ τὸν ἥλιον χατὰ ὥραν xod χατὰ ζῴδιον εἰρή- χασιν ἀμείδειν τὰς μορφάς, οὕτω xal τὴν σελήνην χατὰ ἑχάστην ἡμέραν, ὄφρ᾽ ἐν μηνὶ xzÀ.) P Μαῖα, θεῶν ὑπάτη, Νὺξ &u6pote, πῶς, τάδε φράζε, πῶς δεῖ μ᾽ ἀθανάτων ἀρχὴν χρατερόφρονα θέσθαι:" αἰθέρι πάντα πέοιξ ἀφάτῳ λαδέ, τῷ δ᾽ ἐνὶ μέσσῳ οὐρανόν. (Proclus in Tim. II pag. 63 E, pag. 148 ed. Schneider. : Ποὶν δὲ ἅψεται (leg. ἅψηται) τῆς ὅλης πραγματείας , ἐπὶ θεῶν παραχλήσεις xal εὐ- χὰς τρέπεται, μιμούμενος χαὶ ταύτη τὸν τοῦ παντὸς ποιητήν, ὃς πρὸ τῆς ὅλης δημιουργίας εἴς τε τὸ χρηστήριον εἰσιέναι λέγεται τῆς Νυχτός, 173 χἀχεῖθεν πληροῦσθα! τῶν θείων νοήσεων xal τὰς τῆς δημιουργίας ἀρχὰς ὑποδέχεσθαι καὶ ἀπορίας, εἰ θέμις εἰπεῖν, ἁπάσας διαλύειν χαὶ δὴ καὶ τὸν πατέρα παραχαλεῖν εἰς τὴν τῆς δημιουργίας σύλ-- ληψιν, Πρὸς μὲν τὴν Νύχτα πεποίηται τῷ θεολόγῳ λέγων: Μαῖα, θεῶν xvÀ. xal ἀχούει παρ᾽ αὐτῆς" Αἰθέρι πάντα χτλ. Pag. 294 B legitur Μαῖα, θεῶν ὑπάτη, Νὺξ ἀμόροτε, πῶς τάδε φράζεις ; unde Hermannus conjicit : πῶς τάδε φράζεις, ὡς. Pag. 96 scriptum est οὐρανόν, quod sensus requirit, ideoque a nobis hic exhibetur spreta codicum scriptura οὐρανῷ.) L3 "Ogfou δ᾽ ἡμετέρην γενεήν, ἀριδείχετε δαῖμον. 63 E : Καὶ περὶ ξΞῆς ἀναδιδάσχεται τῆς χοσμοποιίας. Πρὸς δὲ τὸν Κρόνον πάλιν μετὰ τοὺς δεσμοὺς μόνον οὐκ εὐχόμενός φησιν. Sententia est : postquam Ju- piter, mundi procreator, Saturnum in vincula conjecit, quasi demisse ac suppliciter eum consulit, Eundem versum affert Proclus Comm. in Cratyl. Cf. Acta philol. pag. 122.) σι Proclus in Tim, II pag. πάσης Í Monac. tom. IL Πῶς à δέ μοι ἕν τι τὰ πάντ᾽ ἔσται, xol χωρὶς ἕχα-- Ἐ [ στον; αἰθέρι πάντα πέριξ ἀφάτῳ λαδέ’ τῷ δ᾽ ἐνὶ μέσσῳ οὐρανόν, ἐν δέ τε γαῖαν ἀπείριτον, ἐν δὲ θάλασσαν, ἐν δέ τε τείρεα πάντα, τά τ᾽ οὐρανὸς ἐστεφάνωται. I0 αὐτὰρ ἐπεὶ δεσμὸν χρατερὸν περὶ πᾶτι τανύσσης, σειρὴν χρυσείην ἐξ αἰθέρος ἀρτήσαντα........ (Proclus Tim, II pag. 96 A, p. 225 ed, Schneider, : Τὰ τοίνυν ὅλα περιέχων ὃ Ζεὺς xad πάντα μοναδιχῶς χαὶ νοερῶς χατὰ τούτους τοὺς χρησμοὺς μετὰ τῆς Νυχτὸς ὑφίστησι, χαὶ πάντα τὰ ἐγκόσμια, θεούς τε χαὶ τὰς μοίρας τοῦ παντός. Λέγει γοῦν πρὸς αὐτὸν jj Νὺξ ἐρωτήσαντα - Πῶς δέ μοι χτλ. — Vs. 9. legebatur ἐστεφάνωτο, quod cum Gesnero ex Homeri Iliad. lib. XVIII, 485 in ἐστεφάνωται mutavi, — Addit Proclus : Καὶ δὴ xai περὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων ὑποθεμένη δημιουργημάτων ἐπήνεγχεν * αὐτὰρ ἐπεὶ Titanes fraudulenli, violentum animum habentes. IX. Struxit autem aliam terram infinitam, qnam selenen (i. e immortales vocant , terrzeque cultores lunam, [Iunam) | que multos habet montes , multa oppida , multas domos. — Ut intra mensem vertat quod sol per annum. X. Mater nutrix , dearum summa, Nox immortalis, quomodo, [ hoc mihi dic, quomodo me oporteat validum immorlalium imperium [fundare? JEtlhere im menso omnia complectere, sed hujus medio [gremio calum. Erige genus nostrum, inclyte deus. — Quomodo mihi unum aliquid universa erunt et. seorsum [ singula? JEthere immenso omnia complectere, at hujus medio gre- cum celum , tum vero terram infinitam et mare [mio et sidera cuncta, quibus ccelum ornatum est. Sed postquam omnibus tenacissimum vinculum injeceris , aureá catenà ex aethere suspensà....... - 114 ORPHICA. x:À. — Vs. 10 codd. habent ἐπεὶ vel ἐπὴ et ἐπὶ πᾶσι, sed Comment. in Cratyl. in. Act. phil. Monac. II p. 128 exaratum est ἐπὴν et περὶ πᾶσι, quemadmodum hic quoque edito- res scribi voluerunt. At ἐπεὶ pro ἐπὴν epico- rum poetarum sermo non respuit. Cf. Iliad. XV, 363. Caeterum iidem versus iterantur a Proclo in Tim. III p. 146 E : Καὶ οὗτός ἐστιν ὃ κρατερὸς δεσμός, ὥς φησιν 6 θεολόγος, διὰ πάν- τῶν τεταμένος χαὶ ὑπὸ τῆς χρυσῆς σειρᾶς συνεχό- μενος" ἐπ᾿ αὐτῷ γὰρ ὃ Ζεὺς τὴν χρυσὴν ὑφί- στησι σειρὰν χατὰ τὰς ὑποθήχας τῆς Νυχτός" Αὐτὰρ ἐπεὶ κτλ. Cf. Proclus in Tim, III p. 173 F : Κρατερὸς μὲν γὰρ xal ὃ δεσμὸς ὃ ἀπὸ νοῦ xal Ψυχῆς, ὡς καὶ ᾿Ορφεύς φησιν, ἀλλὰ μείζων ἣ τῆς χρυσῆς σειρᾶς ἕνωσις χαὶ μειζόνων τοῖς πᾶσιν ἀγαθῶν αἰτία. Similiter jam Homerus Iliad, ὙΠ], 19 : Σειρὴν χρυσείην ἐξ οὐρανόθεν χρεμά- σαντες.) XI Ζεὺς δ᾽ ἐφο ρᾷ γονέων ὅπόσοι τίουσι θέμιστας, ἠδ᾽ ὅσοι οὐχ ἀλέγουσιν, ἀναιδέα θυμὸν ἔχοντες " χαὶ τοῖς μὲν πρόφρων τε xal ἥπιος ἐσθλὰ δίδωσι, τοῖς δὲ EM φρονέων νεμεσίζεται Εὐμενίδεσσι. δειναὶ γὰρ κατὰ γαΐαν ᾿Ἐριννύες εἰσὶ τοκήων. (Stobzus Floril, LXXIX, 28. ) ΠῚ Ἦν χρόνος, ἡνίκα φῶτες ἀπ᾽ ἀλλήλων βίον εἶχον σαρχοδαχῇ " χρείσσων δὲ τὸν ἥττονα φῶτα δάϊζε. ( Sextus Empiricus adv. Math. 11, 31 et IX, 15 : Οἱ γὰρ νόμοι πόλεών εἰσι σύνδεσμοι, xa ὡς ψυχὴ σώματος ἐκφθαρέντος φθείρεται, οὕτω νόμων pon DE xai ai πόλεις διόλλυνται. Παρὸ χαὶ $ ἠθολόγος ᾿Ὀρφεὺς τὸ ἀναγχαῖον αὐτῶν ὑποφαί- yov φησί" ἦν “ρόνος χτλ. Μηδενὸς γὰρ ἐπιστα- τοῦντος νόμου, ἕχαστος ἐν χερσὶ τὸ δίκαιον εἶχε.) XIH. LA hj ^» m os , , MM Exc, δ᾽ £v eve χαταπαύσατε χόσμον ἀοιδῆς. : TED t Ί ( Plato Phileb. p. 66 C : E "2 - Extr δ᾽ ἐν γενεᾷ", φησὶν Ὀρφεύς, xvÀ. Idem versus exstat apud Plutarchum περὶ τοῦ EL τοῦ ἐν Δελφοῖς tom. IX p. 236 ed. lutten., ubi pro χόσμον codices θυμὸν prebent. Cf. Lobeckii Aglaopham. tom. II p. 788 seqq.) XIV. ᾿Ὠχεανὸς πρῶτος χαλλίῤῥοος ἦρξε γάμοιο, e , , Lu ὅς px χασιγνήτην δμομήτορα Τ᾽ ηθὺν ὄπυιεν. ( Plato Cratyl. p. 402 εἰ Stobzus Eclog. Phys. lib. I cap. 10, 8, tom. I pag. 109 ed. Gaisford., quorum posterior hunc locum a priore inuinAtus videtur. Plato addit : Λέγει δέ που xal Ὀρφεὺς ὅ ὅτι: Ὦχεανὸς χτλ.) ΧΥ. ^ ^ - "Apri τὸ σκάφος εἰμί, θεῷ δ᾽ ἀνέθηχεν Ἰάσων, Ἴσθμια χαὶ Νεμέαις στεψάμενον πίτυσιν. (Dio Chrysostomus Orat. XXXVII p. 107 : "Exy£vexo δὲ καὶ τῶν νεῶν ἅμιλλα: xoi "Mo ἐνίκα, xoi μετὰ ταῦτα οὐχ ἔπλευσεν, ἀλλ᾽ αὐτὴν ἀνέθη- xev ὃ ᾿Ιάσων ἐνταῦθα [ἐν Κορίνθῳ τῷ Ποσει-- δῶνι, xat τὸ ἐπίγραμμα ἐπέγραψεν, 8. λέγουσιν θρφέωε εἶναι" Ἀργὼ τὸ σχάφος xx). Cf. Anthol. t. IV, Epigr. ἀδεσπ. CCXXII. b. et Schol. Lyc. v. 175 p. 441. Similiter locutus. est Si- monides apud Henr. Stephanum Thes, ling. gr. II p. 1690 A : Ἴσθμια, δὶς Νέμεα, τρὶς ᾿Ὀλύμπια ἐστεφανώθην, et Lucianus ibid. ἔστεψαι τὰ Ὀλύμπια, neque erat quod Bergkius Poet. Lyr. p. 928 deteriorem scripturam Ἴσθμια δίς, Νεμέᾳ δίς, ᾿Ολυμπίᾳ ἐστεφανώθην pro- baret. ) XVI. "Qc εἰποῦσα πέπλους ἀνεσύρατο, δεῖξέ τε πάντα σώυατος οὔτι πρέποντα τύπον᾽ παῖς δ᾽ ἦεν Ἴακχχος, χεῖρά θ᾽ ἑὴν b ν ῥίπτασχε γελῶν Βαυῤοῦς ὑπὸ χόλπους. $9 ἐπεὶ οὖν μείδησε θεά, Tine e θυμῷ, 5. δέξατο δ᾽ αἰόλον ἄγγος, ἐν ᾧ χυχεὼν ἐνέχειτο. ( Clemens Alexandrinus Cohort. p. 17 : Καὶ —————————————————————————————————————— XI. Jupiter inspicit illos qui colunt parentum jura, et qui negligunt, impudentia freti. Alque illis quidem benignus et mitis bona largitur, his vero inimicus irascitur per Furias. Sunt enim horribiles in terra parentum Furize, XII. [ lerarent Erat tempus illud, quum homines mutua cade vitam to- carnibus coinedendis, et. validior vir invaldiorem inter- [ fectum dilaniaret. ΧΗ]. Sexla vero in progenie carminis ornatum finitote. XIV. Oceanus pulchre fluens primus conjugium inchoavit, qui sororem germanam Telhyn uxorem habebat. Xv. Argo navis sum, deo aulem me dedicavit lason in Isthmiis ludis Nemeà etiam pinu corenatam. XVI. Sic locuta retexil vestem , ostenditque omnem pudendam corporis partem : accedebat autem Iacchus puer, manumque suam ridens Baubüs sinui subjecit. Postquam vero dea illa subrisit, gavisa est animo accepitque vas varium, in quo cinnus inerat. 29 ORPHICA. 175 τί θαυμοστὸν εἰ Τυῤῥηνοὶ οἱ βάρθαροι αἰσχροῖς οὕτω τελίσχονται παθήμασιν, ὅπου γε ᾿Αθηναίοις xal τῇ ἄλλη ᾿Ελλάδι (αἰδοῦμαι καὶ λέγειν, αἰ- σχύνης ἔμλπλεως) ἣ περὶ τὴν Δηὼ μυθολογία ; ἀλωμένη γὰρ fj Δηὼ xarà ζήτησιν τῆς θυγατρὸς τῆς Κόρης περὶ τὴν ᾿Ελευσῖνα ἀποχάμνει, xoi φρέατι ἐπιχαθίζει λυπουμένη. Τοῦτο τοῖς μυουμέ- νοις ἀπαγορεύεται εἰσέτι νῦν, ἵνα μὴ δοχοῖεν ol τετελεσμένοι μιμεῖσθαι τὴν ὀδυρομένην. Ὥχουν δὲ τηνιχάδε τὴν ᾿Ελευσῖνα οἱ γηγενεῖς" ὀνόματα αὖ- τοῖς Βαυδὼ xai Δυσχύλης xat Τριπτόλεμος " ἔτι δὲ Εὐμολπός τε x«i Εὐδουλεύς. Βουχόλος ὃ Τρι-- πτόλεμος ἦν, ποιμὴν δὲ ὃ ᾿ξὔμολπος, συδώτης δὲ ὃ Εὐθουλεύς * ἀφ’ ὧν τὸ Εὐμολπιδῶν xal τὸ χηρύ- χων τὸ ἱεροφαντιχὸν δὴ τοῦτο ᾿Αθήνησι γένος ἤνθη- σεν. Καὶ δὴ (οὐ γὰρ ἀνήσω μὴ οὐχὶ εἰπεῖν) ξενί- σασα ἣ Bau6o τὴν Δηώ, ὀρέγει χυχεῶνα αὐτῇ. Τῆς δὲ ἀναινομένης λαθεῖν, χαὶ πιεῖν οὐχ ἐθελού - σῆς (πενθήρης γὰρ ἦν) περιαλγὴς f, Βαυδὼ γενο- μένη, ὡς ϑπεροραθεῖσα ὃὄζθεν, ἀναστέλλεται τὰ αἰδοῖα, καὶ ἐπιδειχνύει τῇ θεῷ " ἢ δὲ τέρπεται τῇ ὄψει ἡ Av, καὶ μόλις ποτὲ δέχεται τὸ ποτόν, ἡσθεῖσα τῷ θεάματι. "aur ἐστὶ τὰ χρύφια τῶν ᾿Αθηναίων μυστήρια " ταῦτα τοι χαὶ Ὀρφεὺς ἀνα- γράφει. Παραθήσομαι δέ σοι αὐτὰ τοῦ ᾿Ορφέως τὰ ἔπη, ἵν᾽ ἔχης μάρτυρα τῆς ἀναισχυντίας τὸν μυσταγωγόν. Ὡς εἰποῦσα χτὰλ. Repetit hec iisdem verbis Eusebius Przp. Evang. II, 3. — Vs. 1 sic immutatus legitur apud Gregorium Nazianzenum in Julian. Orat. III p. 104 : Ὡς εἰποῦσα θεὰ δοιοὺς ἀνεσύρατο μηρούς. Sed hoc memorie vitio factum. — Vs. 2 scribebatur οὐδὲ πρέποντα, quod Hermannus in οὔτι mpé- mov:x convertit. Porro ἦεν codices praebent; at sensus requirit ἦεν. — Vs. 3 χειρὶ τέ μιν ῥίπτασχε γελῶν Βαυβοῦς ὑπὸ κόλποις membrana- rum scriptura est, cujus loco Gesnerus edi- dit : χεῖρά θ᾽ ἑὴν δίπτεσχε γελῶν Βαυθοῦς ὑπὸ χόλπους. Ego ῥίπτασχε restitui, — Vs. 4 f δ᾽ ἐπεὶ οὖν μείδησε θεά, μείδησ᾽ ἐνὶ θυμῷ codices; scripsi quod sententia flagitat γήθη σ᾽ ἐνὶ θυμῷ. — Longe aliter rem narrat Arnobius quem corrigere supersedemus. Is enim Adv. gentes lib. V p. 175 hzc scripsit : « Baubo accipit ho- spitio Cererem ; sitienti adoris oggerit potio- nem cinnum; aversatur et respuit dea. Tum vertit Baubo artes et quam serio non quibat allicere, ludibriorum statuit exhilarare mira - culis; partem illam corporis per quam secus femineum sobolem solet prodere, facit in XVII. Turbo et rhombus et oscilia flexibilia , pulehraque Hesperidum vocalium aurea mala. speciem levigari nondnm duri atque striculi pusionis, redit ad deam tristem et retegit se ipsam. Ipsos in medio ponemus versus quos Calliopes filius ore edidit Graco et cantando per secula generi publicavit humano : Sic effata sinu vestem contraxit ab. imo, objecitque oculis formatas inguinibus res, quas cava succuliens Bacchi manu', nam puerilis ollis vultus erat , plaudit , contrectat amice. Tum dea defigens augusti luminis orbes , tristitias animi paullum mollita reponit : inde manu poclnm sumit risuque sequenti perducit totum cyceonis leta liquorem. » Disputat copiose de hoc loco Lobeckius Aglaopham. tom. II p. 818-827, nec tamen ita, ut opere pretium fecisse videatur.) XVII. Κῶνος xal ῥόμέος xot παίγνια χαμπεσίγυια, μῆλά τε χρύσεα χαλὰ παρ᾽ Ἑσπερίδων λιγυφώνων. (Clemens Alexandrinus Cohort. p. 15 : Τὰ γὰρ Διονύσου μυστήρια τελέως ἀπάνθρωπα, ὃν εἰσέτι παῖδα ὄντα, ἐνόπλῳ χινήσει περιχορευόν- τῶν Κουρήτων, δόλῳ δὲ ὑποδύντων Τιτάνων, ἀπα- τήσαντες παιδαριώδεσιν ἀθύρμασιν οὗτοι δὴ οἵ Τιτᾶνες διέσπασαν, ἔτι νηπίαχον ὄντα, ὡς ὃ τῆς τελετῆς ποιητὴς Ὀρφεύς φησιν ὁ Opdxtoc " χῶνος xal ῥόμόος κτλ. xxi τῆσδε ὑμῖν τῆς τελετῆς τὰ ἀχρεῖα σύμδολα οὐκ ἀχρεῖον εἰς χατάγνωσιν πα- ραθέσθαι, ἀστράγαλος, σφαῖρα, στρόθδιλος, μῆλα, δόμος, ἔσοπτρον, πόκος. Arnobius Adv. gentes lib. V, 19 p. 169 : « Bacchanalia pretermit- " tamus , in quibus arcana et tacenda res prodi- tur insinuaturque sacratis, ut occupatus pue- rilibus ludicris distractus a Titanibus Liber sit—sectus—in ollam conjectus—ut Jupiter invocatus advolaverit ad prandium comper- taque re grassatores obruerit fulmine et in Tartarum przcipitaverit; cujus rei argumen- tum prodidit vates Thracius, talos , speculum, turbines , volatiles rotulas et sumta ab Hespe- ridibus mala. » Cf, Lobeckii Aglaopham. I p. 699 seqq. ) XVIII. Ὡς οὐ κύντερον ἦν xai ῥίγιον ἄλλο γυναιχός. (Clemens Alexandrinus Strom. lib. VI p. 738 : Ὀρφέως πονήσαντος" ὡς οὗ κύντερον χτλ. “Ὅμηρος ἄντιχρυς λέγει (Ὀδ. δ, 426) ὡς oux αἰνότερον χαὶ κύντερον ἄλλο γυναιχός.) — ocl qc Heb MONI T Tic τ ὐπξου 9 50 5. ε---οο------.------- XVIII. Quandoquidem nom erat aliud impudentius et horribilius [ muliere.— 176 Kei ἀποδοχμώσας παχὺν αὐχένα, κὰδ δέ μιν y [ ὕπνος ἥρει πανδαμάτωρ. (Clemens Alexandrinus Strom. lib. VI p..751 : Εὔροις δ᾽ àv xol Ὅμηρον, τὸν μέγαν ΄ ee » (3 H , * S^8N ποιητήν, ἐχεῖνα τὰ ἔπη, Οἷον δὲ τρέφει ἔρνος ἀνὴρ ἐριθηλὲς ἐλαίης (Ἶλ. p, 53) καὶ τὰ ἑξῆς, χατὰ Lid , 2.3 , 2 "-Ὁ- , λέξιν μετενηνοχότα παρ᾽ ᾿Ορφέως ἐχ τοῦ Διονύσου E m y E Ὁ , -X-. —- "d , 5 ἀφανισμοῦ - £y τε τῇ θεολογίᾳ ἐπὶ τοῦ Κρόνου "Og- φεῖ πεποίηται" χεῖτ᾽ ἀποδοχμώσας χτλ. Ταῦτα δὲ Ὅμηρος ("O8. ι, 372.) ἐπὶ τοῦ Κύχλωπος μετέ-- Ünxev. ) 5 , d L "n , Ὠχεανός , ὁσπερ γένεσις πάντεσσι τετυχται. ( Athenag. Legat. c. 15 p. 64 : Ὁμήρου μὲν γὰρ λέγοντος, ᾿Ωχεανόν τε θεῶν γένεσιν xol μη- τέρα Τηθύν: Ὀρφέως δὲ (ὃς χαὶ τὰ ὀνόματα αὖ- τῶν πρῶτος ἐξεῦρεν, χαὶ τὰς γενέσεις διεξῆλθε, χαὶ ὅσα ἑκάστοις πέπραχται εἶπε, χαὶ πεπίστευ- ται παρ᾽ αὐτοῖς ἀληθέστερον θεολογεῖν" ᾧ χαὶ “Ὅμηρος τὰ πολλὰ καὶ περὶ θεῶν μάλιστα ἕπεται) χαὶ αὐτοῦ τὴν πρώτην γένεσιν αὐτῶν ἐξ ὕδατος συνιστάντος- ᾿Ὠχεανός, ὅσπερ χτλ. Ἦν γὰρ ὕδωρ ἀρχὴ κατ᾽ αὐτὸν τοῖς ὅλοις, ἀπὸ δὲ τοῦ ὕδατος ἰλὺς κατέστη " ἐχ δὲ ἑκατέρων ἐγεννήθη ζῷον δρά- χων, προσπεφυχυῖαν ἔχων χεφαλὴν λέοντος. Διὰ μέσου δὲ αὐτῶν θεοῦ πρόσωπον, ὄνομα Ἡραχλῆς χαὶ Κρόνος. Οὗτος ὃ Ἡραχλῆς € ἐγέννησεν ὑπερμέ- γεθες ὦὧόν, ὃ συμπληρούμενον ὗ ὑπὸ βίας τοῦ qoem γηχότος ἐχ παρατριδῆς εἷς δύο o ἐῤῥάγη τὸ μὲν οὖν χατὰ χορυφὴν αὐτοῦ οὐρανὸς εἶναι ἐτελέσθη" τὸ δὲ χατενεχθὲν γῆ. Προῦλθε δὲ x«i Γῇ διὰ σώματος. Οὐρανὸς δὲ I7, μιχθεὶς γεννᾷ θηλείας μὲν Κλωθώ, Λάχεσιν, Ἄτροπον" ἄνδρας δὲ ἑχατόγχειρας, Κύττυν, Ρύνην, Βριάρεων χαὶ Κύχλωπας; Bpov- τὴν xal Στερόπην xxl "Apyov: οὺς xai δήσας χατεταρτάρωσεν,, ἐχπεσεῖσθαι αὑτὸν ὑπὸ τῶν παί- δὼν τῆς ἀρχῆς μαθών.) Μῆνιν ἄειδε θεὰ Δημήτερος ἀγλαοχάρπου. (Justinus Martyr Cohort. c. 16, p. 81 extr. : Τοῦ ᾿Ορφέως Μῆνιν ἄειδε xz. ἐν ἀρχῇ τῆς ποιή- σεως εἰρηχότος, αὐτὸς ( Homerus) « MZjvw ἄειδε Θεὰ Πηληϊάδεω ᾿Αγιλῆος » γέγραφεν. Cf. Tzetzes Exeg. Hom. ms. fol, 8.) ORPIIICA. Υιὲ Διὸς μεγάλοιο, πάτερ Διὸς αἰγιόχοιο. ( Clemens Alexandr. Strom. lib. V p. 718 : Ἤδη δὲ xai Ὅμηρος φαίνεται πατέρα xa υἱὸν διὰ τούτων ὡς ἔτυχε μαντείας εὐστόλου λέγων- Εἰ μὲν δὴ οὔτις σε βιάζεται οἷον ἐόντα, Νοῦσον δ᾽ (leg. νοῦσόν γ᾽) οὕπως ἐστὶ Διὸς μεγάλου ἀλέα- σθαι (Odyss. IX, 410-411). Οὐ γὰρ Κύχλωπες Διὸς αἰγιόχου ἀλέγουσιν ( Odyss. IX, 275). Καὶ πρὸ τούτου ᾿Ορφεὺς κατὰ τοῦ προχειμένου φερόμε- νος εἴρηχεν " Υἱὲ Διὸς χτλ.) NEN. P. , , M , , 3 * Καὶ φύσεως χλυτὰ ἔργα μένει, xot ἀπείριτος αἰών (Proclus in Plat. Tim. I p. 29 D , pag. 66 ed. Schneider. : Οὕτω γὰρ xat παρ᾽ Ὀρφεῖ τὰ τῆς φύσεως ἔργα χλυτὰ προσαγορεύεται, xal φύ- σεως χτλ. ) «Ὁ c , ὑδάτεσσιν ἀμοιδή" £x. γαίης πάλιν ὕδωρ" ἐκ τοῦ δὲ ψυχή, 620v αἰθέρος ἀλλάσσουσα. (Clemens Alexandrinus Strom. lib. VI p« 746 : Ὀρφέως ποιήσαντος" « " Ecztv ὕδωρ Ψυχῇ θάνατος δ᾽ ὑδάτεσσιν ἀμοιδή" ἐκ δ᾽ ὕδατος vain, τὸ δ᾽ ἐχ γαίης πάλιν ὕδωρ᾽ ἐκ τοῦ δὲ ψυχὴ , ὅλον ΕῚ 14 » , € , 2 , αἰθέρα ἀλλάσσουσα, » Ηράχλειτος Ex τούτων cuyt- στάμενος τοὺς λόγους ὧδέ πως γράφει, WujTict θάνατος, ὕδωρ γενέσθαι: ὕδατι δὲ θάνατος, γῆν γενέσθαι" ἐκ γῆς δὲ ὕδωρ γίνεται, ἐξ ὕδατος δὲ Ψυχή. Versus emendavit Hermannus Opusc. tom. II pag. 244.) , Ἔστιν ὕδωρ ψυχῇ, ψυχὴ 8 £x δ᾽ ὕδατος μὲν γαῖα, τὸ ὃ 5 Θαλλοῖς δ᾽ 8 σα βροτοῖσιν ἐ ἐνὶ φρεσὶν ἔργα μέμηλεν. οὐδὲν ἔχει μίαν αἶσαν ἐπὶ χθονός, ἀλλὰ χυχλεῖται πάντα πέριξ" στῆναι δὲ xo! ἕν μέρος οὗ θέμις [ ἐστίν, ἀλλ᾽ ἔχει, ὡς ἤρξαντο, δρόμου μέρος ἶσον ἕχαστος. ( Clemens Alexandrinus Strom. V p. 672 : ᾿Αλλὰ χαὶ Διονύσιος ὃ Op&Z ἐν τῷ περὶ τῆς ἐμφά- σεως τοῦ περὶ τῶν τροχίσχων συμῥόλου φησίν" ᾿Ἐσήμαινον γοῦν οὐ διὰ λέξεως μόνον, ἀλλὰ xal διὰ συμθόλων ἔνιοι τὰς πράξεις. Διὰ λέξεως μὲν ὡς ἔχει τὰ λεγόμενα Δελφιχὰ παραγγέλματα " διὰ δὲ cuu Gov, ὡς ὅ τε τροχὸς 6 στρεφόμενος ἐν τοῖς θεῶν τεμένεσιν εἴλχυσμένος παρὰ τῶν Αἰγυπτίων xal τὸ τῶν θαλλῶν τῶν διδομένων τοῖς προσχυνοῦσι" φησὶ ERR omnium domitor cepit, — Oceanus qui fons et origo omnibus est. — Iram cane , dea , Cereris frugiferae, — Vili magni Jovis , pater Jovis zegidem gestantis. sed ex hac aer, aetheris viam mutans. — Ramis ;equalia mortales mente opera curant. Nihil unam habet sortem in terris, sed in orbem agitantur | Jacebat inflexa crassa cervice, somnusque eum ex aqua quidem ferra, e lerra vero rursus aqua; | omnia circumcirca ; neque vero semoto a ceteris loco esse XIX. [ licet, Et inclyfa nature opera manent et tempus infinitum. — sed ipn suam quisque et aequam inslituli cursus. partem Est aqua aeris , aer autem aquarum permutatio ; [ venit, — ORPHICA. : γὰρ Ὀρφεὺς ὁ Θρᾷξ Θαλλῶν δ᾽ ὅσσα βροτοῖσιν ἐπὶ χθονὸς ἔργα μέμηλεν,, οὐδὲν ἔχει μίαν αἶσαν ἐπὶ φρεσίν ἀλλὰ χυχλεῖται χτλ. Ot θαλλοὶ ἤτοι τῆς πρώτης τροφῆς σύμδολον ὑπάρχουσιν ἢ ὅπως ἐπίστωνται οἱ πολλοὶ τοὺς μὲν χαρποὺς δι᾿ ὅλου θάλλειν xal αὔξεσθαι διαμένοντας, σφᾶς δ᾽ αὐτοὺς ὀλίγον εἰληχέναι τὸν τῆς ζωΐς χρόνον, τούτου χάριν δίδοσθαι τοὺς θαλλούς " ἴσως δὲ xal ἵνα ἐπί- στωνται, ὅτι, ὡς αὖ οὗτοι καίονται, οὕτως xal τοὺς εἰς τοῦτον τὸν βίον ( ἥχοντας) ταχέως ἐχλι-- πεῖν. Poeta cum ramis negotia humana com- parat, ut Homerus cum foliis Iliad. VI, 146. Itaque Lobeckius Aglaoph. II p. 836 initium hujus fragmenti sic corrigit : Θαλλῶν δ᾽ ἶσα βροτοῖσιν ἐνὶ φρεσὶν ἔργα μέμηλεν. Οὐδὲν ἔχει μίαν αἶσαν ἐπὶ χθονός. Sed ἴσα postulat dativum θαλλοῖς quem restitui. ) Καὶ βέδυ νυμφάων χαταλείδεται ἀγλαὸν ὕδωρ. (Clemens Alex. Strom. V p. 673 : Χρησι- μώτερον ἄρα τὸ τῆς συμθολιχῆς ἑρμηνείας εἰς τὰ πολλὰ----οναὶ μὴν ἣ στοιχειωτιχὴ τῶν παίδων δι- δασχαλία τὴν τῶν τεττάρων στοιχείων περιείλη- gtv ἑρμηνείαν" βέδυ γὰρ τοὺς Φρύγας τὸ ὕδωρ φησὶ (Δίδυμος) χαλεῖν, χαθὸ xai Ὀρφεύς- Καὶ βέδυ χτλ.) Διώρισε δ᾽ ἀνθρώποισι χωρὶς ἀπ᾽ ἀθανάτων ναίειν ἕδος, 7, μέσος ἄξων ἠελίου τρέπεται ποτινεύμενος,, οὔτε τι λίην ψυχρὸς ὑπὲρ χεφαλῆς, οὔτ᾽ ἔμπυρος, ἀλλὰ με- [σηγύς. ( Proclus in Plat. Tim. I, p. 38 A, p. 87 ed. Schneid. : Καὶ γὰρ οὐ μόνον οἱ μαθηματικοὶ λέγουσι περὶ τοῦ μὴ πᾶν χλῖμα γῆς ἀνθρώπους ἔχειν. ἀλλὰ xal ᾿Ορφεὺς οὑτωσὶ διορίζων" Διώρισε δ᾽ ἀνθρώποισι χτλ.) XX. Τῷ δὲ Δίχη πολύποινος ἐφείπετο πᾶσιν ἀρωγός. ( Proclus in Platonis Theol. VI, 8 p. 363 : Ὁ Ὀρφεὺς---ἤδη βασιλεύοντι [τῷ τῶν ὅλων δη- Μιουργῷ ] xai διαχοσμεῖν ἀρχομένῳ τὸ πᾶν ἕπε- σθαί φησι τὴν ὅλην Δίχην τῷ δὲ Δίχη πολύπονος l0 177 ἐφέπετο πᾶσιν ἀρωγός, Eodem modo versus corruptus est Comm, in Tim. V p. 310 D, pag. 753 ed. Schneid. Nos certam JEmilii Porti emendationem probavimus. ) XXI. Οὐδέ τι λήθονται δΜουσέων βροτοί" αἵ γὰρ ἔασι , *9 ^ * ^ ,*o5 χοίρανοι, αἷσι μέμηλε χορὸς θαλίαι τ᾽ ἐρατειναί. (Schol. Apollon. Argon. III, 1 : Ὅτι θα- λιῶν εἰσι προστάτιδες αἱ Μοῦσαι, ἐν τοῖς Ὀρφι- χοῖς δεδήλωται" Οὐδέ τι λήθονται xA. Et paulo post : Ἐν τοῖς Ὀρφιχοῖς εὑρέτις ὀρχήσεως ἡ Ἐρατὼ παραδίδοται. Pro. membranarum scriptura λή- γονται posui λήθονται cum Ruhnkenio ad Hom, fragm. H. in Bacchum p. 3.) XXII. Αὐτὰρ "Epoca Κρόνος xxi πνεύματα πάντ᾽ ἐτέ- ἴχνωσε. (Schol. Apollon. III, 26 : Ἔν τοῖς εἰς Ὀρφέα ἀναφερομένοις Κρόνου [παῖς 6 Ἔρως γενεαλο- φερομένοις Κρόνου | παῖς ρως ] γενεαλο qae αὐτὰρ xx). Conf. Orphei Argon. vs. 14.) XXIII. Πῦρ ἴκελον σχιρτηδὸν ἐπ᾽ ἠέρος οἴδμια τιταῖνον, ἢ xal πῦρ ἀτύπωτον, ὅθεν φαναὶ προθέουσιν, ἢ φῶς πλούσιον ἀμφὶ γύην διζαῖον ἑλιχθέν, 9 * M 3^ ^ M , » E , ἀλλὰ xal ἵππον ἰδεῖν φωτὸς πλέον, ἀστράπτοντα, 5 7j xal παῖδα θοοῖς νώτοις ἐποχούμενον ἵππου, ἔμπυρον, 7j χρυσῷ πεπυχασμένον, ἢ πάλι γυμνόν, ἢ xal τοξεύοντα χαὶ ἑστηῶτ᾽ ἐπὶ νώτοις. ( Proclus in Platonis Polit. p. 380 : Οἱ θεοὶ πολλὰς ἑαυτῶν προτείνουσι μορφάς, πολλὰ δὲ σχήματα ἐξαλλάττοντες φαίνονται. --- Καὶ ταῦτα xal f, θεοπαράδοτος μυσταγωγία παραδίδωσι. Ταῦτα γάρ φησιν ἐπιφωνήσασα" πῦρ ἴχελον χτλ, Est autem ἣ θεοπαράδοτος μυσταγωγία cadem quam Theol. Plat. VI, 8 p. 363 τὴν Ὃρφιχὴν μυσταγωγίαν appellat. — Vs. 5 Gesnerus θοοῖς pro θεοῖς scripsit. — V. 6 idem ἔλπυρον recte in ἔμπυρον mutavit. Cf. Lobeckii Aglaoph. 1 p. 106 seq. ) Et liquor Nympharum, limpida defluit aqua. Tribuit vero hominibus sedem seorsum ab immortalibus habitandam, ubi medius solis vertitur accedens, neque paullo [axis frigidior supra caput, neque ardens, sed temperatus. Hunc autem vindex Justitia sequebatur omnibus auxilians. XXL Neque obliviscuntur Musarum mortales : hae enim sunt domine , que curant choros et festa jacunda. ' — pios GREC. XXII. Sed Amorem Saturnus et ventos omnes genuit. XXII. Ignem similem subsultim per aeris fluctus tendentem, aut etiam ignem informem unde fulgura emicant, aut lucem largam in terrze visceribus coruscantem , sed equum eliam videre luce plenum , fulgentem, aut etiam puerum veloci equi tergo invehentem , igneum , vel auro tectum, vel rursus nudum, vel etiam sagittantem atque in tergo insistentem. 12 DR ORPHICA. XXIV. Γλυχερὸν δὲ τέχος Διὸς ἐξεχαλεῖτο, (Proclusin Tim. lib. ΤΙ p. 124 D, p. 293 ed. Schneider : Ὥς γὰρ εἴρηται πρότερον, νοῦν ἄνευ ψυχῆς ἀδύνατον παραγενέσθαι τῳ. 'Γοῦτο δὲ Éuovoy τῷ παρ᾽ Ὀρφεῖ’ γλυκερὸν ὃὲ χτλ. Τοῦτο δὲ ἣν ὃ χκοσμιχὸς νοῦς Δίιος ὦν, χατὰ τὸν ἐν τῷ Διὶ μείναντα προελθών.) Μετὰ δὴ πατριχὰς διανοίας ψυχὴ ἐγὼ ναίω, θέρμῃ ψυχοῦσα τὰ πάντα. (Proclus 1. c. : Οὕτω δὲ χαὶ fj θεοπαράδοτος θεολογία φησὶ συμπεπληρῶσθαι τὸν κύσμον Éx τῶνδε τῶν τριῶν. Λέγει γοῦν ἢ ψυχὴ περὶ τοῦ Διὸς ἐπέχεινα τοῦ δηνιουργήσαντος τὸ πᾶν" μετὰ δὴ πατριχὰς x:À. Cf. Lobeck. Agl. p. 953). Νοῦν μὲν ἐνὶ ψυχῇ, ψυχὴν δ᾽ ἐνὶ σώματι ἀργῷ ἡμῖν ἐγκατέθηχε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε. ( Proclus l. c. κατέθετο γὰρ « νοῦν μὲν ἐνὶ ψυ- Jii κτλ.» Legebatur ἡμέας ἐγχατέθηχε quod mu- .avi in. ἡμῖν ex. Nam ad ἡμέας defendendum, animas hic pluraliter loqui, cum Gesnero nemo dicet.) XXV. Νώτοις δ᾽ ἀμφὶ θεᾶς φύσις ἄπλετος ἠώρηται. (Proclus in Tim. I, p. 4 D, p. 8 ed. Schnei- der. : Τοιαύτη δὲ οὖσα προελήλυθεν ἀπὸ τῆς ζωογόνου θεᾶς" νώτοις δ᾽ ἀμφὶ χτλ. ἈΦ᾿ ἧς πᾶσα ζωὴ πρόεισιν, ἥ τε νοερὰ xal 4 ἀχώριστος τῶν διοιχουμένων, ἐξηρτημένη δ᾽ ἐκεῖθεν xo ἀπηωρη- μένη φοιτᾷ διὰ πάντων ἀχωλύτως xai πάντα ἐμ- πνεῖ, δι’ ἣν τὰ ἀψυχότατα ψυχῆς μετέχει τινός, xoi τὰ φθειρόμενα μένει διαιωνίως ἐν τῷ χόσμῳ, παῖς ἐν αὐτῇ τῶν εἰδῶν αἰτίαις συνεχόμενα.) ἤλρχει δ᾽ αὖ φύσις ἀκαμλάτη χόσμων τε καὶ ἔργων. (Proclus 1. c. ἄρχει δ᾽ αὖ χτλ. φησὶ τὸ λό- yov. ) Οὐρανὸς ὄφρα θέη ὁρόμον ἀΐδιον χατασύρων. (Proclusl. c. οὐρανὸς ὄφρα χτλ. καὶ τὰ ἑξῆς.) Καὶ φύλαχ᾽ αὐτὸν ἔτευξε χέλευσέ τε πᾶσιν ἀνάσσειν. (Proclus in Tim. V p. 308 F, p. 749 ed. Schneider.: Καὶ διαφερόντως 6 βασιλεὺς Ἥλιος" τοῦτον γὰρ ἐπέστησε τοῖς ὅλοις ὃ δημιουργὸς, xal , ΓῚ ea e 95, , φύλαχ᾽ κτλ. ὥς φησιν 6 Ὀρφεύς.) ΧΧΥΙ. Κραῖνε μὲν οὖν Ζεὺς πάντα πατήρ, Βάχχος δ᾽ ; [ἐπέκραινε. (Proclus in Tim. V p. 336 A : Ὃ γὰρ εἶπε περὶ τῆς μονάδος τῶν νέων θεῶν 6 ᾿Ορφεύς, χραῖνε μὲν οὖν χτλ., τοῦτο xxl περὶ τῶν νέων θεῶν δη- τέον, ὅτι δὴ τὴν δημιουργίαν ἐπιτελοῦσι τοῦ πα- τρός, ἣν ἐχεῖνος αὐτῷ τῷ “νοεῖν ὑπέστησεν.) Ταῦτα πατὴρ ἐνόησε, βροτὸς δέ οἱ ἐψύχωτο. (Proclus 1. c. ὥσπερ δή φησι χαὶ τὸ λόγιον" Ταῦτα πατὴρ χτλ. xai πέπλασται οὖν τὰ θνητά, d TURAE τες xai ἐψύχωται xa' αὐτὴν μόνην τὴν δημιουργι- χὴν νόησιν" οἱ δὲ νέοι θεοὶ τὴν δλικὴν ἐχείνου ποί- σιν ἐχφαίνουσι διὰ τῆς ἑαυτῶν ἐχφανοῦς δημιουρ- γίας, πληρούμενοι τῆς δημιουργικῇς μονάδος.) Τῷ πυρὶ γὰρ βροτὸς ἐμπελάσας θεόθεν φάος ἕξει. : (Proclus in Tim. II. p. 65 B, p. x51 ed. Schneider. : "Ezi δὲ ταύταις ἣ ἐμπέλασις [οὕτω AX mum - 0 ] code» pe γὰρ αὐτὴν xxt τὸ λόγιον" τῷ πυρὶ γὰρ xzÀ. ] ; d H μείζω τὴν χοινωνίαν fuv παρεχομένη καὶ τρανε- στέραν τὴν μετουσίαν τοῦ τῶν θεῶν φωτός.) Δηθύνοντι βροτῷ χραιπνοὶ μάχαρες τελέθουσι. (Proclus in Tim. II p. 65 D, 152 ed, Schneid, : xai χρὴ ἀδιαλείπτως ἔχεσθαι τῆς περὶ τὸ θεῖον θρησχείας" δηθύνοντι γὰρ βροτῷ χτλ.) XXVII. Εἴδη τ᾽ εὐειδὴς καὶ ὁμόσπορος ᾿Αδράστεια. (Hermias in Platonis Phzdr. p. 148 ed. Ast. : Ἢ δὲ Ἀδράστεια μία ἐστὶ xol αὕτη θεὸς τῶν μεγουσῶν ἐν τῇ Νυχτί, γενομένη ἐχ Μελίσσου xal Ἀμαλθείας... ἀδελφὴ τῆς Εἴδης" Εἴδη τ᾽ εὐειδὴς χτλ.) oS Παλάμῃσι δὲ χάλχεα ῥόπτρα —————————MM————ÁÁÁÓÉÁÉÓRÓ D XXIV. Dulcis autem Jovis progenies evocabatur. Post paternas jam cogitationes anima ego habito, omnia calore animans. — Mentem anim:e, animam autem corpori pigro nostrà causà indidit hominum atque deorum pater. XXV. E, dem tergo natura immensa pendet. — Regit autem natura indefessa mundos agrosque cultos, — Ut eclum sempiterno cursu feratur superiora detrahens. —Eumque custodem apposuit et omnibus imperare jussit, XXVI. Efficiebat igitur omnia Jupiter pater, perficiebat Bacchus. — Hc pater mente agilavit, mortalis autem ab eo anima- [tus erat. —lgni enim mortalis appropinquans divinitus lumen bha- —DbDiu moranti mortali celeres dii sunt. [bebit, XX VIT. Ida formosa et soror Adrastea. — Manibus vero :enea cymbala ORPHICA. δῶχεν ᾿Αδραστείη. (Hermias 1. c. : Διὸ (ἡ Ἀδράστεια) xal πρὸ τοῦ ἄντρου τῆς Νυχτὸς ἠχεῖν λέγεται’ παλάμῃσι χτλ. ἐν τοῖς προθύροις γὰρ τοῦ ἄντρου τῆς Νυχτὸς ἠχεῖν λέγεται τοῖς χυμθάλοις, ἵνα πάντα τὰ αὐτῆς τῶν νόμων χατήχοα γένηται. ἔνδον μὲν γὰρ ἐν τῷ ἀδύτῳ τῆς Νυχτὸς χάθηται ὃ Φάνης" ἐν μέσῳ δὲ ἡ Νὺξ μαντεύουσα τοῖς θεοῖς, ἢ δὲ ᾿Αδράστεια ἐν τοῖς προθύροις, πᾶσιν νομοθετοῦσα τοὺς θείους νόμους. Διαφέρει δὲ τῆς ἐχεῖ Δίχης ὡς νομοθετιχὴ διχαστιχῆς" χαὶ ἣ μὲν ἐχεῖ Δίχη θυγάτηρ λέγεται τοῦ ἐχεῖ Νόμου xal Εὐσεδείας. Αὕτη $ ᾿Αδράστεια ἐχ Μελίσσου καὶ Ἀμαλθείας οὖσα, περιεχτική ἐστι xal τοῦ Νόμου. Αὗται δὴ xod λέγονται τρέφειν τὸν Δία ἐν τῷ ἄντρῳ τῆς Νυχτός, ἄντιχρυς τοῦτο τοῦ θεολόγον λέγοντος.) Χάλχεα ῥόπτρα [λαδοῦσα xa] τύμπανα ἠχήεντα. ( Proclus Theol. Plat. IV, 16, p. 206 : Παρ᾽ Ὄρφεϊ φρουρεῖν λέγεται ἢ Ἀδράστεια τὸν ὅλον (leg. τὸν τῶν ὅλων) δημιουργὸν xat χάλχεα ῥό- πτρα λαδοῦσα xal τύμπανον αἴγηχες οὕτως ἠχεῖν, ὥστε πάντας ἐπιστρέφειν εἰς αὐτὴν τοὺς θεούς. Verba λαδοῦσα xal interposuit Proclus dno- rum versuum exitus jungens. Pro τύμπανον αἴ- γήχες cum Lobeckio Aglaopham. I p. 515 scripsi τύμπανα ἠχήεντα. Similia Hermie tra- dit Proclus in Tim. V p. 333 C : xai γὰρ ὃ 2z- Μιουργός, ὡς 6 ᾿Ορφεύς φησι, τρέφεται μὲν ἀπὸ τῆς ᾿Αδραστείας, σύνεστι δὲ χαὶ τῇ Δνάγχη,, γεν- νᾷ δὲ τὴν Εἱμαρμένην.) XXVII. Ἑρμῆς δ᾽ ἑρμηνεύς, τῶν πάντων ἄγγελός ἐστιν" Νύμφαι ὕδωρ, πῦρ Ἥφαιστος, σῖτος Δημήτηρ. ἡ δὲ θάλασσα Ποσειδάων μέγας ἠδ᾽ ᾿Ενοσίχθων. xat πόλεμος μὲν Ἄρης, εἰρήνη δ᾽ ἔστ᾽ Ἀφροδίτη. & οἶνος, τὸν φιλέουσι θεοὶ θνητοί τ᾽ ἄνθρωποι, ὅντε βροτοῖς εὗρεν λυπέων χηλήτορα πασέων ταυρογενὴς Διόνυσος, ἐὐφροσύνην πόρε θνητοῖς 179 ἡδίστην, πάσήσι τ᾽ ἐπ᾽ εἰλαπίνησι πάρεστι, xal Θέμις, ἥπερ ἅπασι θεμιστεύει τὰ δίχαια, 10 Ἥλιος, ὃν χαλέουσιν Ἀπόλλωνα χλυτότοξον, Φοῖδον ἑκηδελέτην,, μάντιν πάντων ἔχάεργον, ἴητῆρα νόσων ᾿Ασλβηπιόν' ἕν τάδε πάντα. (Jo. Diaconus ad Hesiodi Theog. 943: Μαρτυρεῖ δὲ xal ἐν τῷ μιχροτέρῳ Κρατῆρι "Op- φεὺς τάδε λέγων: Ἕρμῆς δ᾽ ἑρμηνεὺς χτλ. — Vs. 6 epicas formas λυπέων et πασέων pro membranarum ]lectionibus λυπῶν et πασῶν cum Hermanni restitui, ) Ζεὺς δέ τε πάντων ἐστὶ θεὸς πάντων τε χεραστής, πνεύμασι συρίζων φωνῇσίν τ᾽ ἠερομίχτοις, ( Jo. Diaconus 1]. c. : Ὅτι δὲ ἐκ τῆς Μίνημο- σύνης at Μοῦσαι γεννῶνται, καὶ ὅτι 6 Ζεὺς καὶ αἰθὴρ λέγεται, ἄκουε τοῦ εἰρημένου Ὀρφέως" Ζεὺς δέ τε πάντων xz). Recte llermannus vs. 13 χεραστής pro χεράστης et vs. τή pro φωναῖσίν τ᾽ ἀερομίχτοις scripsit. ) "CORR φωνῆσίν τ᾽ ἠερομίχτοις ς ; ; L3 ; 15 Οὕτως ἁρμονίη Μουσέων, ταῖς τ᾽ ὄργανα πάντα Μνημοσύνη πάντων πρῶτον πόρεν, οὐχ ἀνεφάνθη, ἀλλὰ χρόνος λήθη χατεχρήσατο χαὶ κατέχρυψε. M , , e Ὁ , νῦν δὲ τέχναι τε λόγοι τε νόμοι θ᾽ ὅσα τ᾽ ἔργα τέ- [τυχται, VÉ A CLA NX spe πάντα διὰ μνήμην διασώζεται ἀνθρώποισιν. (Jo. Diaconus l. c. : Ἦ γὰρ οὐ δῆλός ἐστι τὸν αἰθέρα καλῶν οὕτω ; ταυτὸ xal ἁρμονίη Moucóv, τάέε ὄργανα πάντων Μνημοσύνη πάντων πρῶτον , s «Ὁ , λ " 5 [4 € , πόρεν, οὔτ᾽ ἀνεφάνθη xxÀ. Vs. 15 οὕτως ἁρμονίη posui; reliqua jam correxerat Hermannus, — Vs. 16 οὔτ᾽ mutavi in οὐχ.) XXIX. ^H3e γὰρ ἀθανάτων προφερεστάτη ἐστὶν ἁπασέων ἱστὸν ἐποίχεσθαι, ταλασήϊά τ᾽ ἔργα πινύσσειν. Ὀρφεύς. Adde in Cratyl. pag. 24.) Adrastez dedit. — Quum aenea cymbala accepisset et tympana sonora. XXVIII. Mercurius interpres , cunctorum nuntius est ; Nymphae aqua , ignis Vulcanus, frumentum Ceres; at mare Neptunus magnus, terram quatiens. Ac bellam quidem Mars , pax autem Venus est. Vinum quod amant dii hominesque mortales , quod mortalibus invenit zegritudinum omnium levamen- taurigenus Dionysus , lztitiam mortalibus attulit [tum effusam , omnibusque conviviis adest. Ac Themis qu:e cunctis jura reddit. Sol quem vocant Apollinem arcu inclytum , Phoebum eminus jaculantem , vatem procul omnes amo- [ ventem, morborum medicum /Esculapium ; unum haec omnia. — Jupiter vero omnium est deus omniumque mixtur:e auctor, ventis stridens sonisque aeri immixlis. — Sic harmonia Musarum , quibus organa cuncta Mnemosyne omnium primum dedit, non apparuit sed tempus eam oblivione delevit el occultavit. Nunc autem artes ac discipline legesque et quaecunque omnes memorià custodiuntur ab hominibus. —[suntres, XXIX. Hec enim immortalium omnium aptissima est ad percurrendas telas , et ad lanificium scite tractandum. 1» 180 Ὅπλοις λαμπομένην χαλκήιον ἄνθος ἰδέσθαι. (Proclus in Tim, Ip. br D : Διὸ καὶ Ὄρ- φεὺς ς περὶ αὐτῆς τικτομένης φησίν, ὅτι ἄρα αὐτὴν € hi ὃ Ζεὺς ἀπεγέννησεν ἐκ τῆς χεφαλῆς" ὅπλοις λαμ- πουένην xzÀ. ) - Ὄφρ᾽ αὐτῷ μεγάλων ἔργων χράντειρα πέλοιτο. ( Proclus in Tim. p. 52 B : Λέγει οὖν xai 6 θεολόγος, ὅτι παρήγαγεν αὐτὴν ὃ πατήρ, ὄφρ᾽ αὐτῷ χτλ.) ἀρετῆς τ᾽ ὄνομ᾽ ἐσθλὸν χλήζεται. (Proclusin Tim. I p. 52 D : Οἰχεῖον γὰρ τὸ τῆς ἀρετῆς γένος πρὸς τὴν βεγίστην ταύτην θεόν, ὡς χαὶ αὐτὴν ἄρε τὴν οὖσαν" ἐν γὰρ τῷ δημιουργῷ | μένουσα σοφία xal νόησίς ἐστιν ἄτρεπτος, χαὶ ἐν τοῖς ἣγε- μονιχοῖς θεοῖς ἐχφαίνει τὴν τῆς ἀρετῆς δύναμιν, ἀρετῆς τε οὔνομ᾽ ἐσθλὸν χλήζεται, φησὶν Ὀρ- φεύς. Recepi Lobeckii emendationem Aglao- ph. I p. 541.) Δεινὴ γὰρ Κρονίδαο νόου χράντειρα τέτυχται. (Proclus in Plat. Polit. pag. 377 de eadem dea, δεινὴ γὰρ κτλ. Idem p. 387 : Καὶ γὰρ οἱπρώ- τιστοι Κουρῆτες τάγε ἄλλα τῇ ταξε! τῆς ᾿Αθηνᾶς ἀνεῖνται, xat περιεστέφθαι λέ: γονται τῷ θαλλῷ τῆς ἐλαίας, ὥς φησιν Ὀρφεύς.) PEE LOU Zsü χύδιστε, μέγιστε θεῶν, εἰλυμένε κόπρῳ μηλείη τε xai ἱππείη καὶ ἡμιονείη. (Gregorius Nazianz. in Julian. s. Or. ΠῚ p- 104 : Ὀρφεὺς παρίτω μετὰ τῆς χιθάρας χαὶ τῆς πάντα ἑλχούσης 97i, ἐπιδρεμέτω Au τὰ μεγάλα xat ὑπερφυὴῇ τῆς θεολογίας ῥήματα xol νοήματα: Ζεῦ χύδιστε, μέγιστε θεῶν, εἰλυμένε χόπρῳ,͵ ὅση τε μηλείη, ὅση τε ἵππων, ὅση τε ἡμιόνων, ἵν᾽ ἐντεῦθεν, οἶμαι, δειχθῇ τὸ ζωογόνον τοῦ θεοῦ καὶ φερέσξιον. Integros affert versus Philostratus Heroic. II, 19 p. 692, nec ta- inen Orpheo vindicat, Hujus verba sunt : Καὶ μὴν xxi EHuuso σοφῶς μὲν ἐνθυμηθέντος, ὅτι ORPHICA. L7 ' Y —- T7 Ζεὺς εἴη τὸ ζωογονοῦν, δι᾿ οὗ ἀνίσταται Éx τῆς e 0n M. , S γῆς πάντα, εὐηθέστερον δὲ χρησαμένου τῷ λόγῳ, * 6 e» , » 2 "- , » W » καὶ χαταδεδλημένα ἔπη ἐς τὸν Δία ἄσαντος" ἔστι γὰρ τὰ τοῦ Παμφὼ ἔπη; Ζεῦ κύδιστε xz). ) Δειλοί, πάνδειλοι, χυάμων ἄπο χεῖρας ἔχεσθε: Ἶσόν τοι χυάμους τε φαγεῖν χεφαλάς τε τοχήων. (Didymus Geopon. II, 35, 8: φέρεται xai ᾿Ὀρφρέως ταῦτα ἔπη, δειλοί----ἔχεσθε. xod ἴσόν τοι χυάμους x. Priorem versum rectius Empe- docli tribuit Gellius Noct. Att. IV, x1 [ Vid. Empedocl. fragm. vs. 451 ]; posteriorem modo Orphicum modo Pythagoricum veteres esse volunt. PlutarchusSympos. II, 3 : Ὦῶν ἀπεχό- μενος ὑπόνοιαν παρέσχον ἐνέχεσθαι δόγμασιν ᾿Ορφιχοῖς ἢ Πυθαγοριχοῖς xal τὸ oov, ὥσπερ ἔνιοι χαρδίαν χαὶ ἐγκέφαλον, ἀρχὴν ἡγούμενος γενέ- σεως ἀφοσιοῦσθαι" xal προὔφερέν τις ἐπὶ γέλωτι τὸ Ἶσόν «ot χυάμους x:À. Cf. Heraclides apud Lyd. de Mens. p. 76; Clemens Strom. III p. 435 D; Lucianus in Gallo ὃ ἡ p. 296 tom. 6; Athenzus lib. II p. 65 E; Eustathius p. 948; Sextus Empiricus Pyrrh. Hyp. ΠῚ p. 184. Adde Menag. ad Laert. VIII, 234 et 34 et Lobeck. Aglaoph. p. 249 seqq. Vid. etiam Pythagoreorum versus infra collectos. ) XXXI. Πολλαὶ δ᾽ οὐρανόθεν xai ἐπαρτέες ἐχ νεφελάων τῆμος ἐπόρνυνται φηγοῖς χαὶ δένδρεσιν ἄλλοις, οὔρεσί τε, σχοπέλοις τε xal ἀνθρώποις ἐριθύμοις πηγυλίδες, xat ἔσονται ἀμειδέες" αἴδε γὰρ ὄντως τρύουσιν xai θῆρας ἐν οὔρεσιν, οὐδέ τις ἀνδρῶν προδλώσχειν μεγάρων δύναται κατὰ γυῖα δαμα- [σθεὶς ψύχει λευγαλέῳ, πάχνη δ᾽ ὑπὸ γαῖα μέμυχε. (Jo. Tzetzes ad Hesiodi Op. et D. vs. 505, p. 125 A. : Τὰ δὲ ἔπη ἐχ τῶν ᾿Ορφέως μετε- λήθη; φησὶ γὰρ ᾿Ορφεύς: πολλαὶ δ᾽ οὐρανόθεν χτλ.) XXXII. Ὦ ἄνα, Λητοῦς wl , ἑχατηδόλε, Φοῖδε κραταιέ, πανδερχές, θνητοῖσι χαὶ ἀθανάτοισιν ἀνάσσων, tum ingruunt in esculos atque in alias arbores, in montes et scopulos atque in homines animosos nives gelu concrete, quibus contristabuntur; hv enim — Armis fulgentem , aàsneo decore conspicuam.—- UL ipsi magnorum operum effectrix essel. — Ac bonum virtutis nomen celebratur. — [ revera Sollers enim Saturnii consiliorum effectrix est. vexant etiam belluas in montibus, neque quisquam ho- [minum XXX. Jupiter gloriosissime, maxime deorum, involute fimo domo exire potest membris captus propter frigus acerbum, pruinà vero ferra prope con- ovillo et equino et mulino. — [stricta est. Miseri , heu miseri, a fabis abslinele manus; idem est fabas el capila parentum comedere. XXXI. XXXI. O rex, Lalouz fili, eminus jaculans, Phoebe pravpotens, Multze σα Πα et parate e nubibus omuia videns, mortalibus et immortalibus imperans, ORPHICA 181 Ἥλιε χρυσείῃσιν ἀειρόμενε πτερύγεσσιν, δωδεχάτην δὴ τήνδε παραί, aso ἔχλυον Suy » σεῦ φαμένου, σὲ δέ γ᾽ αὐτόν, ἑκηθόλε, μάρτυρα [ θείην, (Jo. Malalas chronograph. lib. VI p. 73 ed, Bonn. : 'Ev αὐτῷ δὲ τῷ χρόνῳ iv Ὀρφεὺ ς ὃ Θρᾷξ,.... ἐμφέρεται γὰρ ἐ ἐν τῇ αὐτοῦ ἐχθέσει ὃ πονητιχῶν στίχων οὕτως" Ὦ ἄναξ , Λητοῦς vl χτὰ. Versus restituit Bentlejus Epist, ad Mill, ibid. pag. 682. Hunc secutus sum , nisi quod vs. 3 pro membranarum scriptura ^HAts χρυ- σέαισιν, quam Bentlejus in Ἠέλιε χρυσέαχισιν convertebat, Ἥλιε χρυσείησιν posui. Cf, Ar- gonaut, vs. 324 ( 328). n eux , δι —- », , - * 9 , L2 Θῆρές τ᾽ οἰωνοί τε, βροτῶν τ᾽ ἀλιτήρια φῦλα, ἄχθεα γῆς, εἴδωλα τετυγμένα, μηδαμὰ μηδὲν εἰδότες, οὔτε χαχοῖο προσερχομένοιο νοῆσαι φράδμονες, οὔτ᾽ ἄποθεν μάλ᾽ ἀποστρέψαι χαχότη- [ τος ) Δ -— , Σ [ ^iv Ἐ οὔτ᾽ ἀγαθοῦ παρεόντος ἐπιστρέψαι τε χαὶ ἔρξαι ἴδριες, ἀλλὰ μάτην ἀδαήμονες, ἀπρονόητοι. , I [ Tit » «T povor, ͵ 5 (Jo. Malalas lib. IV p. 75 seq. ed. Bonn. : Περὶ δὲ τοῦ ταλαιπώρου γένους τῶν ἀνθρώπων ὃ αὐτὸς ᾿Ορφεὺς ἐ ξέθετο ποιητιχῶς στίχους πολλούς, ν μέρος εἰσὶν οὗτοι: θῇρές τ᾽ οἰωνοί τε χτλ. Re- cepi Bentleji Στ πα π τε Epist. ad Mill. p. 683.) XXXIII. ... ἔπειτα δ᾽ ἔτευξε μέγας Κρόνος αἰθέρι δέῳ ὠεὸν ἀργύφεον ---- (Damascius Quzst. 147 : Ὀρφεύς" ἔπειτα δ᾽ ἔτευξε χτλ.» ubi pro Κρόνος Lobeckius Aglaoph. I p. 475 reponi vult Χρόνος. De ovo illo au- diendus Apio in Clement. Homil. VI, 4 p. 671 T. IL ed. Galand., p. 678 ed. Cotel. : Ὀρφεὺς τὸ χάος ὠῷ παρειχάζει, ἐν ᾧ τῶν πρώτων στοιχείων ἦν ἣ σύγχυσις χτλ.) se τὸ δ᾽ ἀπειρέσιον χατὰ χύχλον ἀτρύτως ἐφορεῖτο --- (Proclus i in Plat, Crat.p. 79: Ὁ Ὀρφεὺς περὶ τοῦ χρυφίου διαχόσμου τῶν θεῶν οὕτως ἔφη" τὸ δ᾽ ἀπειρέσιον x1). Agitur autem de circulari ovi istius motu, Idem fragmentum affert Proclus Comment, in Euclid, Elem. ΠῚ, 43; in Parme- nid. lib. VII p. 153 et in Tim. ΠῚ p. 160 D, p. 379 ed. Schneid. Ultimo loco hec legun- tur : Καὶ γὰρ τῷ παντὶ τὸ σφαιριχὸν συγγενὲς ... προγονιχὸν οὖν τὸ σχῆμα τοῦτό ἐστι τῷ χόσμῳ, φανὲν μὲν xal ἐν αὐτῷ τῷ χρυφίῳ διαχόσμῳ" τὸ γὰρ ἀπειρέσιον xax χύχλον ἀτρύτως ἐφορεῖτο xac ἐχείνην εἴρηται τὴν τάξιν" ἐναργέστερον δὲ ὀφθὲν xal ἐν τῷ παντελεῖ ζώῳ.) ὭὩρμήθη δ᾽ ἀνὰ χύχλον ἀθέσφατον, ( Proclus in l'im. l. c. : τὸ γὰρ ὥὡρυ ήθη δ᾽ ἀνὰ x. df). περὶ ταύτης εἴρηται τῷ θεολόγῳ τῆς θεότητος.) XXXIV. Εἰνοδίην “Εχάτην χλήζω, τριοδῖτιν ἐραννήν. ( Jo. Diaconus ad Hesiod. Theog. p. 268 : Εὑρίσχω τὸν Ὀρφέα xoi τὴν Τύχην Ἄρτεμιν προσαγορεύοντα (Hymno LXXI, 3), ἀλλὰ xal τὴν Σελήνην Ἑχάτην. Pro membranarum scriptura ἐφανήν Gesnerus conjecit ἐραννήν. Sic autem totus versus ἐν τῇ πρὸς Μουσαῖον c577, v. 45 exaratus legitur. ) Ῥείη τοι νοερῶν μαχάρων πηγή τε ῥοή τε. πάντων γὰρ πρώτη δυνάμει χόλποισιν ἀφράστοις δεξαμένη γενεὴν ἐπὶ πᾶν προχέει τροχάουσαν. (Proclus in Plat. Cratyl. apud Werferum Act. phil. Mon. tom, IT, fasc. I pag. 138: Περὶ δὲ τῆς ζωογόνου πηγῆς Ῥέας... οὕτω φασὶ τὰ λόγια.) Ῥείη τὸ πρὶν ἐοῦσα γ᾽, ἐπεὶ Διὸς ἔπλετο μήτηρ, γίγνετο Δημήτηρ. (Proclusin PI at. Cratyl. p. 96 : Τὴν Δήμητρα ᾿Ορφεὺς μὲν τὴν αὐτὴν λέγων τῇ Ῥέα εἶναι, λέγει ὅτι ἄνωθεν μὲν μετὰ Κρόνου οὖσα ἀνεχφοίτητος “Ῥέα ἐστί, προδάλλουσα δὲ xai ἀπογεννῶσα τὸν Sol aureis alis subvolans , [ ante los] duodecim dies jam hanc audivi vocem divinam ex te loquente, cujus rei te certe ipsum, eminus jaculans, testem [ citaverim. — Fere volucresque et flagitiosa mortalium genera , pondera terrze , simulacra affabre facta , prorsus nihil scienles, neque animadvertendorum ingruentium malorum periti, neque procul amovere οἱ avertere flagitium [prz- neque bonum przesens convertere et facere [sens ], docli , sed lemere imperiti et improvidi sunt. XXXIII. — — — Deinde magnus Saturnus in aethere divino fecit album ovum. ————— Hoc autem inüinitum in orbem irrequieto cursu ferebatur. — Prorupit vero in orbem immensum. XXXIV. Compitalem Hecaten celebro, triviam amabilem. — Rhea intelligibilium deorum fons et fluentum. Omnium enim prima viribus sinu ineffabili excipiens liberos omnino profundit currentes. — Rhea qui prius quidem fuerat, postquam Jovis facta est [mater, Ceres evasit. 182 Δία Δημήτηρ" λέγει γὰρ "Petry τὸ πρὶν ἐοῦσαν hist n [ SB QNA ; ? ; ; ἐπεὶ Διὸς ἔπλετο μήτηρ γέγονε Δημήτηρ. Hinc Werferus p. 139 conjecit legendum esse "Peta ---ἐοῦσα----γίγνετο, quas emendationes probavi inserta γε particula, Idem in Cratyl. p. 85 : Ὁ 5 ' , , X TX Y 2 a , Ὀρφεὺς τρόπον μέν τινα τὴν αὐτὴν εἶναι τὴν Δή- τῇ s ζ ἣ ΠΕΡ PS XsE og: μηπρα τῇ ὅλῃ ζωογονία, τρόπον δ᾽ ἄλλον οὐ τὴν Met x κ᾿ " m CY υ Ἐν , SN ^ αὐτήν" ἄνω μὲν γὰρ οὖσα Ῥέα ἐστί. χάτω δὲ μετὰ ποῦ Διὸς Δημήτηρ. ld. Theol. Plat. V, 11 p. 5, m * —- 267 : Kaz' Ὀρφέα τῷ μὲν Κρόνῳ συνοῦσα '"Péa Ξ ΡΌΤΟΉΤΕ ν UE χαλεῖται, τὸν δὲ Δία παράγουσα x«i μετὰ Διὸς ἐμφαίνουσα τούς τε ὅλους χαὶ τοὺς μεριχοὺς δια- ; ENG P χύσμους τῶν θεῶν Δημήτηρ.) I7 μήτηρ πάντων, Δημήτηρ πλουτοδότειρα. unm An 1 Diodorus Siculus I, 12 : Τὴν δὲ γὴν ὥσπε , ( Y ἀγγεῖόν τι τῶν φυομένων ὑπολαμθάνοντας unto προσαγορεῦσαι" χαὶ τοὺς “Ἕλληνας δὲ ταύτην πα- , " - ων τε πν ραπλησίως Δήμητραν καλεῖν, βραχὺ μετατεθείσης διὰ τὸν ρόνον τῆς λέξεως" τὸ γὰρ παλαιὸν ὀνομά- Χρ [reed ἴσο i - NOE SAN KL ζεσθαι γὴν μητέρα, χαθάπερ χαὶ τὸν "Opzía ΣΈΟ d, 3 προσμαρτυρεῖν λέγοντα * Γὴ μήτηρ xv).) Μήσατο γὰρ προπόλους xai ἀμφιπόλους χαὶ ὀπη- [δούς, μήσατο δ᾽ ἀμθοοσίην καὶ ἐρυθροῦ νέχταρος do- [θρον, μήσατο δ᾽ ἀγλαὰ δῶρα μελισσάων ἐριδόμδων. (Proclus in Plat. Cratyl. p. 161 : Ἢ Δημήτηρ , ^ M ^ ' h b uL , L3 - πρώτη καὶ τὰς διττὰς τροφὰς διεῖλεν Ev τοῖς θεοῖς, ὥς φησιν Ὀρφεύς " μήσατο γὰρ χτλ. Ceterum de Proserpina Procius in Timeum p. 139 B: Καὶ γὰρ ὃ θεολόγος τὴν Κόρην μουνογένειαν εἴωθε προσαγορεύειν. Cf. Hymn. XXVIII, 2.) XXXV. Ἄτλας δ᾽ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχει κρατερῆς ὑπ᾽ ἀνάγκης πείρασιν ἐν γαίης. (Proclusin Plat. Tim. I p. 53 C : Καὶ γὰρ οἱ θεολόγοι μετὰ τὸν τοῦ Διονύσου διασπασμόν, ὃς δηλοῖ τὴν ἐκ τῆς ἀμερίστου δημιουργίας μεριστὴν Pw 5 --- € ^ Ὁ , ^ * Y^ λ : πρόοδον tig πᾶν ὑπὸ τοῦ Διός, τοὺς μὲν ἄλλους 'Γιτᾶνας ἄλλας λήξεις διαχεχληρῶσθαί φασι, τὸν δὲ Ἄτλαντα ἐν τοῖς πρὸς ἑσπέραν τόποις ἱδρῦ - Por ME SAQUE OL A Rech σον σθαι, ἀνέχοντα τὸν οὐρανόν: Ἄτλας δ᾽ οὐρανὸν xz.) ORPHICA. [τ ^Y * ^ Οὕτως δὲ Ζηνὸς xat ἐν ὄμμασι πατρὸς ἄναχτος , 97» , , , , » 7. vatouc" ἀθάνατοί τε θεοί, θνητοί τ᾿ ἄνθρωποι, T mM ὅσσα τ᾽ ἔην γεγαῶτα, καὶ ὕστερον ὁππόσ᾽ ἔμελλεν. (Proclus in Plat. Parmen. IV : Οὐχ ἂν θαυυ - - 5, - , ^ τὶ 7 * σαιμεν τῶν ᾿Ορφέως ἀχούοντες ἐπῶν, ἐν οἷς φησιν 6 θεολόγος" αὕτη δὲ Ζηνὸς καὶ ἐν ὄχυνασι--- ---χαὶ ὕστερον ὅπως ἔμελλε. Scripsi quod sententia postulare videbatur.) XXXVI. Βάλλειν ἔρνεα πάντα, τάτε δρυὸς ἄκρα λέγονται. (Tzetzes ad Lycophr. v. 83 : Δρύχαρπα πᾶσαν ὀπώραν, ὥς πού φησιν ἐν ταῖς δωδεχαετη- ρίσιν Ὀρφεύς- βάλλειν ἔρνεα χτλ. Versus hic le- gitur etiam in carmine Maximi apud Fabricium Bibl. Gr. tom. VIII, ubi est 490.) "Esca δ᾽ αὖτις ἀνήρ, ἢ xol ἠὲ τύ c ἀνήρ, ἢ χοίρανος ἠὲ τύραννος, E E c ἘΞ | gr 3 Τὰ ἢ βασιλεύς, ὃς τῆμος ἐς οὐρανὸν ἵξεται αἰπύν. (Tzetzes ad Lycophr. vs. 523 : Δείχνυσι δὲ ^5 M A , ^ , € A , x«t "Opgsbc τὴν τούτων διαφοράν, οὑτωσὶ λέγων ἐν ταῖς δωδεκαετηρίσιν" ἔσται δ᾽ αὖτις xsÀ.) Δάκρυα μὲν σέθεν ἐστὶ πολυτλήτων γένος ἀνδρῶν. (Proclus in Tim, I p. 35 € : Φερόμενον δ᾽ οὖν τὸν Φαέθοντα περὶ γῆν καὶ τρόπον τινὰ δαιμονιώδη φλέγοντα ἐχείνους τοὺς τόπους, οἷς ἂν πλησιάσῃ. διὰ τοῦ πυρίου ῥεύματος. . . . ἐθρήνουν αἱ Ἣλιά- δες. . . . καὶ οἵ θεολόγοι δὲ τὴν Ἡλιαχὴν πρόνοιαν χαὶ εἰς τὰ θνητὰ διὰ τῶν δαχρύων σημαίνουσι" δά- χρυα μὲν χτλ.) Addam alia quzdam dicta Orphica : Proclus in Tim. V p. 293 : Τὴν ἕνωσιν καὶ συμπλοχὴν τῶν δυνάμεων... . . εἰώθασι γάμον οἵ θεολόγοι προσαγορεύειν. . . . χαθά φησιν ὃ θεολό- γος. Πρώτην γὰρ νύμφην ἀποχαλεῖ τὴν γῆν, καὶ πρώτιστον γάμον τὴν ἕνωσιν αὐτῆς πρὸς τὸν οὐρα- νόν χτλ. 'Theologum. arith. p. 37 : Τὴν ἑξάδα δλομέ- λειαν προσηγόρευον oi lluüayopuxol χαταχολου - θοῦντες "Opost. Proclus ad Hesiodi Dies p. 168 B : Ὁ μὴν ἐν αὐτῇ (τῇ doy) παρ᾽ Ὀρφεῖ προσαγορεύεται μονόχερως μόσχος. Ἁπλῶς μὲν γὰρ ὃ μὴν λέγεται βοῦς χτλ. habitant dii immortales hominesque mortales , et quacunque nata erant ac postea nasci debebant. 'Terra omnium mater, Ceres divitias ministrans. — Paravil enim ministros el famulos et comites , paravit etiam ambrosiam et rubentis nectaris vim , XXXVI. paravit etiam splendida stridentium apum munera. Sere pro omnibus surculis ea quae poma dicuntur. — XXXV. Erit rursus vir vel dominus vel tyrannus, vel rex, qui tum in altum celum penetrabit. — Tus lacrimae sunt aerumnosorum hominum genus. Atlas coelum latum habet seva necessitate coactus ad extremum terrarum finem. — $ic eliam Jovis palris regis in oculis ORPHICA. Pollux IL, 39 : Τὸ ἔγχοιλον αὐτοῦ τοῦ χρανίου] χορυφή, ὃ xal μεσόκρανον ἐν τοῖς Ὀρφιχοῖς ὄνο- μάζεται μέτροις. XXXVII. Πάντ᾽ ἐδάης, Μουσαῖε θεοφραδές, εἰ δέ σ᾽ ἀνώγει θυμός, ἐπωνυμίας μήνης xat μοῖραν ἀχοῦσαι, ῥεῖά τοι ἐξερέω, σὺ δ᾽ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο αἶσιν, οἵην τάξιν ἔχοντα κυρεῖ" μάλα γὰρ χρέος ἐστὶν α ἴδμεναι, ὡς αὕτη παρέχει χλέος ἄντυγι μηνός. (Tzetzes Chiliad. XII, 150 probaturus Or- pheum fuisse astrologum librorum ejus initia citat. Ait autem : καὶ τῶν μὲν ἐφημερίδων "Og- φέως ἀρχὴ τόδε" πάντ᾽ ἐδάης κτλ.) Δεῦρό νυν οὔατά μοι χαθαρὰς ἀχοάς τε πετάσσας, χέχλυθι τάξιν ἅπασαν, ὅσην xexu paco δαίμων, ἔχ τε μιᾶς νυχτὸς ἠδ᾽ ἐξ ἑνὸς ἤματος αὕτως. (Tzetzes 1l. c. : Τῶν δωδεχαετηρίδων δ᾽ f χα- ταρχὴ τοιάδε * δεῦρό vuv χτλ.) XXXVIII. Ἔργα νοήσας γὰρ πατριχὸς νόος αὐτογένεθλος πᾶσιν ἐνέσπειρεν δεσμὸν πυριδριθῇ ἔρωτος, ὄφρα τὰ πάντα μένη χρόνον εἰς ἀπέραντον ἐρῶντα, μηδὲ πέση τὰ πατρὸς νοερῷ ὑφασμένα φέγγει. (Proclus in Tim. ΠῚ p. 155 E: Τοῦτον δὲ τὸν μέγιστον χαὶ τελειότατον δεσμόν, ὃν περιδάλλει τῷ χόσμῳ πανταχόθεν ὃ πατὴρ ὡς φιλίας ὄντα ποιητιχὸν χαὶ τῆς ἐναρμονίου χοινωνίας τῶν ἐν αὐτῷ » δεσμὸν πυριδριθὴ ἔρωτος τὰ λύγια προσεί- gnxew ἔργα νοήσας x:À. Vs. 4 πέσῃ et νοερῷ conjecit Hermannus pro membranarum scri- ptura πάσῃ et νοερῶς.) 5 Ὥς ἐν ἔρωτι μένη χόσμου στοιχεῖα θέοντα. (Proclus in Tim. l. c. : Διὰ γὰρ τοῦτον τὸν ἔρωτα πάντα ἥρμοσται ἀλλήλοις" ὡς ἐν ἔρωτι μένει χτλ. Dedi μένη cum Hermanno.) 183 XXXIX. Ἔστιν ὃ δὴ πάντων doy χὴ Ζεύς" Ζεὺς γὰρ ἔδω tox T ἐγέννησεν: xai Z5 αὐτὸν καλέουσι, xal Aix τ᾽ ἠδ᾽, ὅτι δὴ διὰ τοῦτον ἅπαντα τέτυ- [κται. 95 xs H , L εἷς δὲ πατὴρ οὗτος πάντων, θηρῶν τε βροτῶν τε. Diaconus ad Hesiodi p. 278 B.) XL ἼΕρνεσι φοινίκων ζῶον δ᾽ (Joannes "Theog Allegor. ἴσα μαχραίωσιν. (Plutarchus Symposiac. lib. VIII c. ἡ, pag. 36o : Ὁ φοίνιξ μαχρόδιόν ἐστιν ἐν τοῖς μάλιστα τῶν φυτῶν, ὅς που χαὶ τὰ "Oggi ταῦτα μεμαρτύ- ρηχε" ζῶον δ᾽ σον ἀχροχόμοισι φοινίχων ἔρνεσι. Videtur poeta hzc de aurca generis humani etate ac de longissima primorum hominum vita dixisse. Itaque versum restitui, quemad- modum loci sensus postulare videbatur.) XLI. Πρῶτον μὲν πρώτῳ ἐνὶ ἤματι φαίνεται Ἄρης. Mv, δ᾽ εἴς τ᾽ Ἄρην δι λεταις Ἴσχεο δ᾽ ἔρ-- Dr τήνδε γὰρ ἐξανύσασα φύσις δίχερων ἀναφαίνει αὐτὰρ ἐπὴν τρίτον ἦμαρ ἀπόπροθεν ἠελίοιο & πᾶσιν ἐπιχθονίοισι φυτοσπόρου αἰτίη ἀλκῆς , τετράδι δ᾽ αὐξομένη πολυφεγγέα λαμπάδα τείνει. (Jo. Tzetzes δὰ Hesiodi Op. et D. p. 170 B ait Ascreum poetam scripsisse δεινῶς xat συγχεχυμένως, ἔτι δὲ ψευδῶς, xal ob; ὥσπερ ὃ μέγας Ὀρφεὺς διδασχαλιχῶς τε χαὶ τεταγμένως πρὸς εὐχρίνειαν, καὶ τὸ πλέον τεχνιχωτέρως χαὶ ἀληθῶς. "Exstvog μὲν οὕτω φησί" πρῶτον uiy— λαμπάδα τείνει, καὶ καθεξῆς πέντε, ἕξ, μέχρι τῆς À. x:À.-Idem p. 175 A : Ὀρφεὺς δὲ ἐχεῖνος ὃ Θράκιος ἐν τῇ περὶ γεωργίας 00 τὴν ἁπλῶς ἡμέραν τῆς σελήνης τὴν τοιάνδε λέγει λυσιτελεῖν, ἢ xal c———————— c————Á— —ÓÁÁ————— —————————— M —Ó——À XXXVII. Omnia didicisti, divine in dicendo Musxe; sin aulem animus , cognomina lun: decenter audire, [gestit facile tibi dicam, tu vero mente percipe, quem ordinem habeant; nam necesse est hunc scire, quia mensis orbi gloriam dat. — Agedum, aures mihi purgatas pandens, audi ordinem omnem quem perfecit deus ex una nocle atque ex uno die hoc modo. XXXVIII. Etenim mens paterna ex se ipsa nata res agilans omnibns indidit ardens amoris viuculum , ut omnia maneant in infinitum tempus amore juncta, neve cadant intelligibili patris luce effecta. — ^ [maneant. Ut mundi elementa ultro citroque commeantia amore juncta XXXIX. Est sane cunctarum rerum initium Jupiter; Jupiter enim genuitque animalia; ac Jovem eum vocant [dedit simulque Diespitrem , quia per eum universa sunt. Unus vero lic pater est omnium, bestiarum et hominnm. XL. Vivebant autem ut durabiles palmarum rami. XLI. Primum quidem primo die apparet Mars. Luna autem in Martem obversa oritur. Desiste de negotiis ; hanc enim perficiens natura bicornem exhibet. Seid postquam tertius dies procul a sole [amotà luná] omuibus mortalibus vim genilalem dedit, quarto die aucta splendidam lampadem protendit. 184 ἀνόνητον" ἀλλ᾽ ὅταν τοιῶσδε σχηματισθῇ χαὶ cuv- τρέχη ζῳδίοις τε χαὶ ἀστράσιν. Et pag. 178 B: Ei δέ, ὥς φησιν ᾿Ορφεύς, τῇ ἄτη ἀνεῖται ἣ ἑπτα- καιδεκάτη, χαὶ διὰ τοῦτο τῇ τε τομῇ τῆς ὕλης ἐστὶν οἰκεία, χαὶ τῇ τοῦ καρποῦ γυμνώσει τῶν περικαρπίων. Idem p. 130 B: ᾿Ορφεὺς μαθημα- τικῶς πάντα παραχελεύεται δρᾶν" οἷον σελήνης - τρεχούσης περὶ Παρθένον, πάντα φυτεύειν πλὴν μόνων ἀμπέλων"! μισεῖ γὰρ ἣ Παρθένος τὴν ἄυπε- λον διὰ τὸν πατέρα Ἰχάριον. Διὸς *Y δροχόον περι- πολεύοντος, μὴ πλεύσης" χαλεπὴ γὰρ τότε λίαν ἐστὶν ἡ θάλασσα. Τοῦ αὐτοῦ Διὸς ἐν ἸΙχθύσιν ὄντος, χαλὸν γάμους ποιεῖν, καὶ τὰ λοιπὰ δμοίως.) XLII. Πρώτιστος μὲν ἄνασσεν ἐπιχθονίων K póvos ἀνδρῶν, ἔκ δὲ Κρόνου γένετ᾽ αὖτις ἄναξ μέγας εὐρυόπα [Ζεύς. (Lactantius I, 13, 11 : Orpheus qui tempo- ribus ejus recentior fuit aperte Saturnum in terra et apud homines regnasse commemorat : πρώτιστος μὲν χτλ.) XLIII. Ἀλλὰ Κρόνον oíaxoucty ὑπὸ Ζηνὶ Κρονίων! αθάνατον αἰῶνα λαχεῖν χαθαροῖο γενείου 3 Y D ENS 2M ΕΞ καὶ διερὰς χαίτας εὐώδεας, οὐδέ τι λυγροῦ γήραος ἠπεδανοῖο μιγήμεναι ἄνθεϊ λευχῷ, -) h M , 4 , , H ἀλλὰ περὶ χροτάφοισιν ἔχειν ἐριθηλέα λάχνην. (Proclus Theol, Plat. 110. V, 10 : Τὸ ἀγήρων ταύτη τῇ τάξει (τῇ Κρονία) προσήχει, ὡς οἵ τε βάρδαροί φασι xat ὃ ᾿Ορφεύς. Καὶ γὰρ οὗτος ἀεὶ μελαίνας τὰς τοῦ Κρονίου προσώπου τρίχας μυ- στιχῶς λέγει xo μηδαμῶς γίγνεσθαι πολιάς. LL. SY κίας γαῖάν, d Vh SECUN E; O0 Ὀρφεὺς τὰ τούτοις ὅμοια περὶ τοῦ θεοῦ τούτου διατάττεται- ὑπὸ Ζηνὶ πρίων ἀθάνατον αἰῶνα χαμεῖν. -. χαθαροῖο γενείου NM διερὰς χαίτας εὐώδεας, οὐδὲ. . . ἠπεδανοῖο μιγήμεναι ἄνθεϊ ΝΣ ; ; Asux . . . GÀ ἐριθηλέα λάχνην. Ad locum restituendum vs. 1 addidi ἀλλὰ Κρόνον φάσχου- H . IE - σιν et vs. 3 scripsi οὐδέ «t λυγροῦ. Caterum vs.2 aci» debetur Hermanno apud Lobeckium Aglaoph. p. 512, γήραος vs. 4 Gesnero, περὶ χροτάφοισιν ἔχειν vs. 5 itidem Hermanno, Simi- ΧΙ, Primus. quidem terrestribus hominibus imperabat Sa- [Lürnus ; e Saturno autem natus est rursus rex magnus Jupiter late [sonans. XLIIT. Sed Saturnum dicunt sub Jove Saturnio perpetuum tersze barbae nitorem nactum esse | | Ϊ ! ORPHICA. liter Proclus δα Hesiodi Op. et D. p. 44 B: Ὅ μὲν Ὀρφεὺς τοῦ ἀργυροῦ γένους βασιλεύειν φησὶ τὸν Κρόνον τοὺς χατὰ τὸν χαθαρὺν λόγον ζῶντας ἀργυροῦς. λέγων, ὥσπερ τοὺς χατὰ νοῦν μόνον χρυ- σοῦς" ὃ δὲ Ἡσίοδος τὸ ἀργυροῦν γένος ποιεῖ ῥά- θυμον. Idem Ῥ' 39 A: Τὸν Κρόνον ἀεὶ μελαίνας ἔχειν τὰς ἐπὶ γενείου τρίχας, φησὶν Ὀρφεύς" Πλάτων δὲ (Phileb. p. 270 D) τοὺς ἐπὶ τῆς Κρονίας περιόδου ἀποδάλλειν φησὶ τὸ γῆρας χαὶ ἀεὶ γίγνεσθαι νεωτέρους. Idem de Epp Bacchi nutrice, Comm. in Tim. Il p. 124 €, p. aga seq. En Schneider. hec habet : Ἡ μὲν γὰρ ἽὝππα, τοῦ παντὸς οὖσα ψυχή, χαὶ οὕτω χεχλη- μένη παρὰ τῷ Üso)óvo .. . .. . λίκνον ἐπὶ τῆς χεφαλῆς θεμένη χαὶ δράχοντι αὐτὸ περιστέψασα τὸ χραδιαῖον, ὑποδέχεται Διόνυσον. -----ττ--τττδ δὲ ἀπὸ τοῦ μηροῦ τοῦ Διὸς πρόεισιν elc αὐτήν, xal προελθὼν ἐπὶ τὸ νοητὸν αὐτὴν ἀνάγει χαὶ τὴν ἑαυτοῦ πηγήν" ἐπείγεται γὰρ πρὸς τὴν Ἴδην. Διὸ xal συλλαμάνεσθαι ἣ Ἵππα λέγεται τίχτοντι τῷ Διί, Cf. in Tim. III p. 200 et p. 172. Vide etiam Orphei Hymnum XLIX. Adde Lobeckii Aglaoph. I p. 581.) XLIV. Κύχλον τ᾽ ἀχαμάτου χαλλιῤῥόου ὠχεανοῖο, ^ - M 2 e. » “2 ὃς γαῖαν δίνησι πέριξ ἔχει ἀμφιελίξας. (Eustath, ad Dionys. Perieg. vs. 1 : KaX xai ᾿Ορφεὺς ἐν τῷ περὶ Διὸς χαὶ Ἥρας φησὶ λέ- γῶν" χύχλον ἀχαμάτου χτὰ. ὡς τοῦ ὠχεανοῦ πε- ριειληφότος τὴν γῆν. Aliter Scholiastes ms, : xol Ὀρφεὺς ἐν τῷ περὶ Διὸς xxi Κόρης φησίν" χύχλον τ᾽ ἀέναον χαλλιῤῥόου ὠκεανοῖο, γαῖαν δίνησι περίνιν ἔχει ἀμφιέλισσε. Secutus sum Eustathium inserta τε particula.) XLV. Κύχλου τ᾽ αὖ λῆξαι xal ἀναπνεῦσαι χαχότητος. (Proclus in Tim. V pag. 330 A et B, pag. 802 ed. Schneider. : Μία σωτηρία τῆς Ψυχῆς αὕτη παρὰ τοῦ δημιουργοῦ προτείνεται τοῦ χύχλου τῆς γενέσεως ἀπαλλάττουσα χαὶ τῆς πολλῆς : πλάνης xai τῆς ἀνηνύτου ζωῆς, fj πρὸς τὸ νοερὸν εἰδος τῆς ψυχῆς ἀναδρομὴ καὶ ἣ φυγὴ πάντων τῶν ἐχ τῆς e madidosque et odoratos capillos , neque albis molesta atque infirm:e senectutis floribus esse conspersum , sed circa tempora habere pinguissimam caesariem. XLIV. Orbemque infatigabilis et pulchre fluentis oceani, [clitur. qui terram vorticibus utrimque agitatam undique comple- XLV Discedere rursus ex orbe et respirare a calamitate, ORPHICA. 185 γενέσεως ἡμῖν προσπεφυχότων .. . . .. πᾶσαν δὲ τὴν ζωὴν εἰς τὴν εὐδαίμονα περιάγουσα ζωὴν ἀπὸ τῆς περὶ τὴν γένεσιν πλάνης, ἧς χαὶ οἱ παρ᾽ Ὀρφεῖ τῷ Διονύσῳ χαὶ τῇ Κόρη τελούμενοι τυ- 48i εὔχονται, χύχλου τ᾽ ἂν λῆξαι χτλ. Αὖ pro ἂν substitui cum Galeo ad lamblich. de Myst. p. 309.) XLVI. Νῦν δ᾽ dye μοι χούρη Πιμπλυηϊὰς ἔννεπε Μοῦσα. (Fzetzes ad Lycophr. vs, 275, ubi legitur Λειδηθρίην δ᾽ ὕπερῆε Πιμπλείας cxomáv, citat Orphei versum νῦν δ᾽ ἄγε xz). addens : ᾿Επείπερ Ὀρφεύς, ἀρχὴ xal πατὴρ ὑπάρχων τῶν ποιητῶν, χατῴχει περὶ τὸν "EJuxGva xai τὸ Λειδήθριον, ἐμυθολογήθη, ὡς αἱ Μοῦσαι περὶ τοὺς ἐχεῖσε τό- ποὺς οἰχοῦσι. Idem ad vs. 410 Orphicum ver- sum repetens pro Πιμπληϊὰς habet Λειβδηθριάς. At Chiliad. VII, 949 λΔειδηθριίς. Rursus Πιμπληϊὰς est in carmine Maximi vs. 141 apud Fabricium Bibl. Gr. Vol. VIII p. 422. Huc accedit quod Jo. Tzetzes Exeg. Hom. ms. fol. 9. a,ait : Τοῦτο δὲ Ὀρφεὺς σαφέστερον παραδεί- χνυσι" Λειδήθριος γὰρ ὧν φησί" νῦν δ᾽ ἄγε μοι χούρη Λειδηθριὰς ἔννεπε Μοῦσα" et fol. 13, b : φησὶ γὰρ ἐχεῖνος [ὃ Ὀρφεὺς] Λειδήθριος ὦν, νῦν δ᾽ ἄγε μοι χούρη Κωνσταντιὰς ἔννεπε Μοῦσα.) XLVII. * Εὐτ᾽ ἂν δή μιν ἴδηαι ὑπὸ δρυσὶν ὑψιχόμοισιν ἔργοισιν μεθύοντα μελισσάων ἐριβόμθων, αὐτίχα μιν δῆσον. (Porphyrius de antro Nymph. p. 118 ed. Barnes. : Οὕτω παρὰ τῷ Ὀρφεῖ ἣ Κόρη, ἥπερ ἐστὶ παντὸς τοῦ σπειρομένου ἔφορος, ἱστουργοῦσα παραδίδοται. ... Παρὰ τῷ Ὀρφεῖ 6 Κρόνος μέ- λιτι ὑπὸ Διὸς ἐνεδρεύεται. Πλησθεὶς γὰρ μέλιτος μεθύει χαὶ σχοτοῦται, ὡς ἀπὸ οἴνου, xai ὑὕπνοῖ---- οὕπω γὰρ οἶνος ἦν. Φησὶ γὰρ παρ᾽ Ὀρφεῖ f ? VUE τῷ Διὶ ὑποτιθεμένη τὸν διὰ μέλιτος δόλον" εὐτ᾽ ἂν δή μιν χτλ. ὃ xat πάσχει 6 ΚΚρόνος, xoi δεθεὶς ἐχ- τέμνεται ὡς Οὐρανός.) XLVIII. O0 χαλέουσι γίγαντας ἐπώνυμον y μαχάρεσσιν, " e 3:7) $i 4d , οὔνεχα ΤΠ ς ἐγένοντο xat αἴματος Οὐρανίοιο. * (Etym. M. Γίγας παρὰ τὸ ἐκ τῆς γῆς ἰέναι [leg. τὰ T ἃ 2 » ὃ Je φῦναι] otov: obe χαλέουσι χτλ. Οὕτως Ὀρφεὺς ἐν τῷ ὀγδόῳ τοῦ ἱεροῦ λόγου.) XLIX. Τὸν δὴ χαλέουσι Φάνητα, , , $ -— » ^n^ LI "m (ἀθάνατοι) ὅτι πρῶτος ἐν αἰθέρι φαντὸς ἔγεντο. (Etym. M. s. v. Φάνης" τὸν δὴ χαλέουσι Φά- vta , ὅτι πρῶτος ἐν αἰθέρι φαντὸς ἐγένετο. Ὀρ- góc οὕτως Ὧρος. Inserui cum Lobeckio Aglaoph. I p. 481 ἀθάνατοι mutavique ἐγένετ in ἔγεντο. Huic dicto subjungam alia quzdam Orpheo tributa, Suidas v. Ὑριτοπάτορες. $E μὼν ἐν τῇ Ἀτθίδι φησὶν ἀνέμους εἶναι τοὺς τ τοπάτορας. Φιλόχορος δὲ τοὺς RS UE πάντων γεγονέναι τρώτους. Τὴν μὲν γὰρ γῆν xal τὸν ἥλιον, φησίν, ὃν χαὶ Ἀπόλλωνα χαλεῖ, γονεῖς αὐτῶν ἠπίσταντο οἱ τότε ἄνθρωποι" τοὺς δὲ ἐχ τούτων τρίτους πατέρας. Φανόδημος δὲ ἐν ἕκτῳ φησὶν ὅτι μόνοι ot Ἀθηναῖοι θύουσί τε xal εὔχονται αὐτοῖς ὑπὲρ γενέσεως παίδων, ὅταν γαμεῖν μέλ- λωσιν. "Ev δὲ Ὀρφέως φυσιχῷ ὀνομάζεσθαι τοὺς τριτοπάτορας Ἀμαλχείδην xal Πρωτοχλέα xal ΤΠΙρωτοχρέοντα, θυρωροὺς xal φύλαχας ὄντας τῶν ἀνέμων. Ὁ δὲ τὸ ἐξηγητιχὸν ποιήσας Οὐρανοῦ χαὶ Γῆς φησιν αὐτοὺς εἶναι παῖδας, ὀνόματα δὲ αὐτοῖς Κόττον, Βριάρεων, xoi Γύγην. Cf. Etym. M. p. 768. Adde Lobeckii Aglaoph. I p. seqq. — Suidas v. ἵππος Νισαῖος. Ἔν δὲ Alxcut ᾿ὈΟρφεὺς λέγει" ἣ Νίσα τόπος ἐστὶν ἐν ᾿Ερυθρῷ χείμενος. Schol. Pind. ad Pyth. ΠῚ, 96 : Λέγεται δὲ 6 Ἀσκληπιὸς χρυσῷ δελεασθεὶς ἀναστῆσαι Ἵπ- πόλυτον τεθνηκότα" οἵ δὲ Τυνδάρεων" ἕτεροι Κα- πανέα- οἱ δὲ Γλαῦχον' οἱ δὲ Ὀρφιχοὶ “Ὑμέναιον. Schol. Vict, ad Hom. lliad, XVIII, 570 ap. Heynium vol. VII p. 803 : Ἢ δὲ καλουμένη Σρφαῖρα ποίημά ἐστιν εἰς τὸν Λίνον, ἀναφέρεται δὲ εἰς Ὀρφέα) L. "Ecz' ἂν Ῥείη παῖδα τέχοι Κρόνῳ ἐν φιλότητι. (Proclus in Tim. Hl p. 121 A : Διὸ xat μένει μὲν (ἢ Θέμις) παρθένος πρὸ τῆς τοῦ δημιουργοῦ XLVI. Nunc vero age, puella Pimpleis, dic mihi Musa. XLVII. Quum eum videris sub arboribus alte comosis ebrium stridentium apum operibus, statim eum alligato. XLVIII. Quos inter deos cognomento perhibent gigantes , quia Terra et sanguine Ccelesti nati sunt. XLIX. Quem vocant Phanetem immortales, quia primus in zethere apparuit. L. Donec Rhea filium peperisset Saturno ex concubitu — 186 ORPHICA. προόδου κατὰ τοὺς χρησμοὺς τῆς Νυχτός, ἔστ᾽ ἂν Ῥείη κτλ. συμπαράγει δὲ τῷ Διὶ τὴν τριάδα τῶν Ὡρῶν. Transposui verba cum Hermanno ; le- gebatur enim τέχοι παῖδα.) Καὶ τότε δὴ ᾿Ἑχάτην Av τέχεν εὐπατέρειαν. i ) (Schol. Apoll. HI, 467 : Περσηίδα τὴν Ἔχά- τὴν λέγει" τινὲς δὲ αὐτήν φασι Διὸς εἶναι παῖδα" ἐν δὲ τοῖς Ὀρφικοῖς Δήμητρος γενεαλογεῖται" χαὶ τότε δὴ χτλ.) "A6pbc "Eptoc καὶ Μῆτις ἀτάσθαλος..... - EJ * , OCA TEN οἷσιν ἐπεμδεῤφαὼς Δαίμων αἰὲν ἐπίσχει. (Proclus in Alcib. p. 233 ed, Creuz.; p. 88 t. III ed. Cousin. : "Ev τῷ Au 6 "ἔρως ἐστί: xal γὰρ Μῆτίς ἐστι πρῶτος γενέτωρ xol "Eptoc πολυ- τερπής, xa 6 [ἔρως πρόεισιν £x τοῦ Διὸς xal συν- ὑπέστη τῷ Διὶ πρώτως ἐν τοῖς νοητοῖς ἐχεῖ γὰρ ὃ Ζεὺς ὃ πανόπτης ἐστὶ χαὶ ἁδρὸς Ἔρως, ὡς "Oo- φεύς φησιν. Et rursus p. 66 ibid. t. IL p. 181 : Kat μοι δοκεῖ καὶ ὃ Πλάτων εὑρὼν παρ᾽ Ὀρφεῖ τὸν αὐτὸν τοῦτον θεὸν xxi ἔρωτα xol Δαίμονα μέγαν ἀποχαλούμενον, ἀγαπῆσαι καὶ αὐτὸς ἐπὶ τοῦ [Ερωτος τὸν τοιοῦτον ὕμνον " περὶ μὲν γὰρ τοῦ νοητοῦ νοῦ λέγων 6 θεολόγος " ἁδρὸς "ἔρως χτλ. Καὶ πάλιν - οἶδιν ἐπευιδεθαὼς χτλ. In fine versus codices prebent vel ἐπίσχνῃ vel ἐπ᾽ ἴχνη, et sic preeunte Bentlejo in epistola ad Millium Cren- zerus legendum esse ait. At sensus requirit ἐπίσχει, quod reposui.) 17. Κριοῦ xol ταύρου τ᾽, ὄφιος, χαροποῦ τε λέοντος. (Proclus in Tim. III p. 120 B : Τοιαῦτα γὰρ περὶ αὐτοῦ χαὶ Ὀρφεὺς ἐνδείκνυται περὶ τοῦ Φά-- viros θεολογῶν. Πρῶτος γοῦν ὃ θεὸς παρ᾽ αὐτῷ ζῴων χεφαλὰς φέρει πολλὰς χαὶ ἴας leg. cum Schneid. χριίας), ταυρείους, ὀφίας (leg. ὀφείας) χαροποῦ τε λέοντος καὶ πρόεισιν ἀπὸ τοῦ πρωτο- γενοῦς ὠοῦ, ἐν ᾧ σπερματιχῶς τὸ ζῷόν ἐστι. Et pag. 131 E : Διὸ xal δλικώτατον ζῷον ὃ θεολό- γος ἀναπλάττει χριοῦ καὶ ταύρου καὶ λέοντος xc δράχοντος αὐτῷ περιθεὶς χεφαλᾶς. Ex his duobus locis viri docti composuerunt versum quem edidi. Conf. Lobeck. Aglaoph. p. 49o et Schneider. ad Proclum p. 307.) Θῆλυς xa γενέτωρ χρατερὸς θεὸς Ἠριχεπαῖος, i yevevo χραάτερ e ! j (Proclus in Tim. pag. 131 F : Καὶ ἐν αὐ- τῷ πρώτῳ τὸ θῆλυ xxl τὸ ἄῤῥεν ὡς ζῴῳ πρώτῳ * θῆλυς καὶ γενέτωρ xzÀ. φησὶν ὃ θεολότος. Ί [ e qu Ὶ E 3M B ὄμμασιν οὐδὲν δρῶ- “Τῷ λαμπρῷ βλέπομεν, τοῖς δ᾽ d; [«εν. (Stobzus Eclog. Phys. I cap. 415, 44, pag. 407 ed. Gaisford, : ἔνθ᾽ Ὀρφεύς- τῷ λαμπρῷ x1.) LH. Χρυσείαις πτερύγεσσι φορεύμενος ἔνθα xol ἔνθα. (Hermias in Plat. Phzdr. p. 137 ed. Ast. : Πρώτῳ γὰρ τούτῳ f, θεολογία παρέχει τοὺς ἵππους... ΠΑ ΤΑΣ δῖ 2 ; , αὐτῷ δὲ τούτῳ πρώτῳ τῷ δεσπότῃ Φάνητι xol πτέρυγας δίδωσι" χρυσέαις πτερύγεσσι χτλ. Scri- bendum χρυσείαις cum Lobeckio Aglaopham. T p. 491.) Ὑέτρασιν ὀφθαλμοῖσιν δρώμενος ἔνθα xo ἔνθα. (Hermias in Plat. Phaedr. p. 135 ed, Ast. Τετρὰς δὲ ὃ Φάνης, ὡς Ὀρφεύς φησι" τέτρασιν ὀφθαλμοῖσιν χτλ. Idem p. 109 de Orpheo : Καὶ 144A 9 s Lis We ᾿ » τρεῖς δὲ λέγονται Ὀρφεῖς παρὰ Θραξὶ γενέσθαι. 14 MA AN BIET *. ἘΞ em p. 105 : Οὐδένα γὰρ ἐνθουσιασμὸν ἄνευ τῆς ρωτιχῆς ἐπιπνοίας συμδαίνει γίνεσθαι. Ὁρᾶς πῶς 6 'Oposhc πάσας ἐπιτηδεύσας φαίνεται, ὡς δεο-- μένας xo ἐχομένας ἀλλήλων " τελεστικώτατον μὲν γὰρ αὐτὸν xal μαντικώτατον παρειλήφαμεν, xol" ὑπὸ τοῦ Ἀπόλλωνος χινούμενον, ἔτι ποιητιχώτατον, cr ^3 31 mM ^ ^ , ^ , 9v ye ov «oco τοῦτο xat Καλλιόπης υἱὸν γενέσθαι φασίν, ᾿Ερωτιχώτατός τέ ἐστιν, ὡς αὐτὸς λέγων φαίνεται πρὸς τὸν Μουσαῖον xal προτείνων αὐτῷ τὰ θεῖα ἀγαθά, καὶ τελειῶν αὐτόν. Idem pag. 107: , L2 * , Ce? iw , οὐ πρῶτος δὲ ὃ Πλάτων ἡνίοχον χαὶ ἵππους παρέ- λαύεν, ἀλλὰ πρὸ αὐτοῦ οἱ ἔνθεοι τῶν ποιητῶν, “Ὅμηρος, Ὀρφεὺς, Παρμενίδης.) Lil. Μαντοσύνην δέ οἱ δῶχεν ἔχειν ἀψευδέα πάντη. (Hermias in Plat. Phzdr. p. 140 ed. Ast. : ὃ γάρ τοι Ὀρφεὺς περὶ τῆς Νυχτὸς λέγων, θεῶν γὰρ ἔχει, φησί: xai μαντοσύνην δέ οἱ χτλ. Καὶ αὕτη λέγεται μαντεύειν τοῖς θεοῖς.) Δεῖξαί τ᾽ ἐξ ἀφανῶν φανερούς, οἵ τ᾽ εἰσὶ γενέθλην Ac tum demum Ceres Hecalen boni patris progeniem enixa [est. — Pulcher amor et Metis improbus..... qui ingressus magnus Deus semper reprimit LI. Arietis et tauri, serpentis c:siique leonis, — Femina et genitor fortis deus Ericepaeus, — Luce videmus, oculis nihil cernimus. 111. Aureis alis huc et illuc volitans. — Quatuor oculis huc atque illuc spectans, ΠΗ]. Divinationem plane veracem possidendam ei dedit. — Ac demonstrare quo genere nati sint. qui ex occullis mani- [festi evaserunt, — ORPHICA. (Hermias in Plat, Phedr. p. 141 : Ἢ πα- ρηχολουθηχὼς ὃ Πλάτων τοῖς ὑπὸ τῶν θεολόγων εἰρημένοις χατ᾽ ἐχείνους xal αὐτὸς διατίθησι τὸν λόγον; μετὰ γὰρ τὴν τῶν νυχτῶν τάξιν τρεῖς εἰσι τάξεις τῶν θεῶν, Οὐρανοῦ, Κυκλώπων, Exacoyst- ρων, ὧν αὐτὸς ἀποφάσχει τὰ οἰχεῖα τούτων ὀνόμα- τα, "Enti? γὰρ τῶν ἔνδον ἐν ταὐτῷ μεινάντων τῷ Φάνητι πρώτως φανερῶς ὁ Οὐρανὸς ἐξ αὐτοῦ γέγονεν----ἔξω γὰρ προῆλθον πρῶτοι ἀπ᾽ αὐτοῦ Οὐ- ρανὸς καὶ Γῆ " δεῖξαί τ᾽ ἐξ ἀφανῶν x1.) ἸΠρωτόγονόν γε μὲν οὔτις ἐσέδραχεν ὀφθαλμοῖσιν, εἰ μὴ Νὺξ ἱερὴ μούνη of δ᾽ ἄλλοι ἅπαντες θαύμαζον καθορῶντες ἐν αἰθέρι φέγγος ἄελπτον" τοῖον ἀπέστραπτε χροὺς ἀθανάτοιο Φάνητος. (Hermias l. c. : Καὶ πρῶτος χαταλάμπεται ὃ οὐρανὸς ὑπὸ τοῦ θείου φωτὸς τοῦ Φάνητυς" τὴν γὰρ Νύχτα ἡνῶσθαι αὐτῷ φησι" πρωτόγονόν γε μὲν χτλ. Idem pag. 144 : 'Γριῶν γὰρ παραδιδομένων Νυχτῶν παρ᾽ Ὀρφεῖ, τῆς μὲν ἐν αὐτῷ μενούσης τῆς πρώτης, τῆς δὲ τρίτης ἔξω προελθούσης, τῆς δὲ μέσης τούτων, τὴν μὲν πρώτην μαντεύειν φη- σίν, ὅ ἐστι τῆς ἐπιστήμης, τὴν δὲ μέσην αἰδοίαν χαλεῖ, ὅ ἐστι τῆς σωφροσύνης, τὴν δὲ τρίτην ἀποτίχτειν φησὶ τὴν διχαιοσύνην. Ceterum Bent- lejus Epist, ad Jo. Millium p. 455 vs. 6 non ἀπέστραπτε, sed ἀπέστιλδε habet, quod scri- ptum est etiam apud Proclum Comment. in "Tim. pag. 132 C.) LIV. Καίπερ ἐόντι νέῳ καὶ νηπίῳ εἰλαπιναστῇ. (Proclus in Tim, V p. 334 D : Ὁ γὰρ Ζεὺς βασιλέα τίθησιν αὐτὸν ἁπάντων τῶν ἐγχοσμίων θεῶν καὶ πρωτίστας αὐτῷ νέμει τιμὰς καίπερ ἐόντι νέῳ χτλ, Idem in Parm. I p. 91 ed. Cousin. : Καὶ ykp αὐτὸν τὸν Δία xal τὸν Διόνυσον παῖδας xai νέους ἣ θεολογία καλεῖ - χαίπερ ὄντε νέω, φη- σὶν ᾿Ορφεύς.) Κλῦτε θεοί, τὸν δ᾽ ὕμμιν ἐγὼ βασιλῆα τίθημι. (Proclus in Crat. p. 59 : Καὶ ὃ Διόνυσος τε- Λευταῖος θεῶν βασιλεὺς παρὰ τοῦ Διός: ὃ γὰρ πατὴρ ἱδρύει τε αὐτὸν ἐν τῷ βασιλείῳ θρόνῳ καὶ ἐγχειρίζει τὸ σχἥπτρον xxi βασιλέα ποιεῖ τῶν ἐγχοσμίων ἁπάντων θεῶν" χλῦτε θεοί, τὸν δ᾽ ὑμ- μιν χτλ. λέγει πρὸς τοὺς νέους θεοὺς ὃ Ζεύς. Idem in Parmen, VII p. 530 : Χρόνος δὲ ὑπὸ ᾿Ορφέως 187 ὀνομάζεται xavk δή τινα θαυμαστὴν ἀναλογίαν. V'evécet, γὰρ ὃ θεολόγος τῶν ἀγεννήτων μυστιχὰς παραδούς, xxl τὸ αἴτιον τῆς ἐχφάνσεως τῶν θείων ovv συμβολιχῶς ὠνόμασεν" ὅπου γὰρ γένεσις, ἐκεῖ χαὶ χρόνος.) Ποιμαίνων πραπίδεσσιν ἀνόμματον ὠχὺν ἔρωτα. (Proclus in Alcibiad, I: Ὃ θεολόγος 6 παρ᾽ “Ἕλλησιν ἀνόμματον ἀποκαλεῖ τὸν ἔρωτα ἐχεῖνον" ποιμαίνων x7). Idem ibid. : Καί μοι δοκεῖ, χαθά- περ Ὀρφεὺς ἐφίστησι τῷ βασιλεῖ Διονύσῳ τὴν μονάδα τὴν Ἀπολλωνιακὴν ἀποτρέπουσαν αὐτὸν τῆς εἰς τὸ "'ivavuxóv πλῆθος προύδου x«l ἐξανα- στάσεως τοῦ βασιλείου θρόνου, χαὶ φρουροῦσαν αὐτὸν ἄχραντον ἐν τῇ ἑνώσει, τοιαῦτα δὴ χαὶ ὃ Σωχράτους δαίμων περιάγειν μὲν αὐτὸν εἰς τὴν νοερὰν περιωπήν, ἐπέχειν δὲ τῶν πρὸς τοὺς πολ- λοὺς συνουσιῶν. Idem ibid, : Πάρεδρος ὃ νόμος τοῦ Διός, ὥς φησιν ὁ Ὀρφεύς.) LV. DAY , , ^ , A κι 260 Ὑλης οὐρανίης xai ἀστερίης xot ἀδύσσου. (Olympiodorus Comm. in Alcibiad, I : Ἀλλὰ M 3 eN M , PON e “» 7 μὴν xad ὑλῶοι λέγονται οἵ τήνδε τὴν ὕλην ἐξάπτον- τες τῆς τῶν οὐρανίων, καὶ διὰ τοῦτο φρουροῦντες -: 3 αὐτήν, xal μὴ συγχωροῦντες ῥευστὴν οὖσαν, πάντη φθείρεσθαι. Φησὶ γὰρ καὶ 6 Ὀρφεύς" ὕλης οὐρα- νίης xA.) Οἱ δ᾽ αὐτοὶ πατέρες τε χαὶ υἱέες ἐν μεγάροισιν wow 3 ^ , , ἠδ᾽ ἄλοχοι σεμναὶ xeSvat τε θύγατρες, (Olympiodorus ad Platonis Phed. p. 70 €: Καὶ ὅτι τὸ ζωὸν xal τὸ τεθνεὼς ἐξ ἀλλήλων, χατασχευάζει £x τῆς μαρτυρίας τῶν παλαιῶν ποιητῶν τῶν ἀπὸ ᾿᾿Ορφέως, φημί, λέγοντος" of δ᾽ αὐτοὶ πατέρες xvÀ. πανταχοῦ γὰρ ὃ Πλάτων πα- ρῳδεῖ τὰ τοῦ ᾿Ορφέως. Idem ibid. : Καὶ ἔστι τὸ μυθιχὸν ἐπιχείρημα τοιοῦτον παρὰ τῷ Ὀρφεῖ. GE E VA vet lícoapsc βασιλεῖαι παραδίδονται᾽ πρώτη μὲν j, τοῦ Οὐρανοῦ, ἣν ὃ Κρόνος διεδέξατο, ἐκτεμὼν τὰ XO Ress : S ; πῆς αἰδοῖα τοῦ πατρός. Μετὰ δὲ τὸν Κρόνον ὃ Ζεὺς ἐδασίλευσεν χαταταρταρώσας τὸν πατέρα. Ei:a Y , A τ , rj ,25 τὸν Δία διεδέξατο ὃ Διόνυσος, ὅν φασι xac ἐπι- δουλὴν τῆς Ἥρας τοὺς περὶ αὐτὸν ᾿Γιτᾶνας σπα-- ράττειν, xal τῶν σαρχῶν αὐτοῦ ἀπογεύεσθαι. Καὶ , Σ fj ^ ^ 3 , x 2 — τούτους ὀργισθεὶς ὃ Ζεὺς ἐκεραύνωσε, xat ἐχ τῆς αἰθάλης τῶν ἀτμῶν τῶν ἀναδοθέντων ἐξ αὐτῶν Primogenitum quidem nemo intuitus est oculis, nisi sola nox sacra; ceteri omnes admirabantur conspicientes in zelhere insperatum lumen; adeo coruscabat corpus Phanetis immortalis. - LIV. . Quamvis pusioni et parvulo convivae, — Audite dii, hunc ego vobis regem impono. — Fallens sagaci menle caecum celeremque amorem, LV. Materiz coelestis et sidereze et infinitao, — Iidem patres et filii in zedibus et uxores veneranda probaque filiae. — 188 ORPHICA, ^ , , ^ , ^ ὕλης γενομένης γενέσθαι τοὺς ἀνθρώπους. Idem ἡδύοσμον, ὅπερ λυπουμένη f, Δημήτηρ ἰδοῦσα p. 69 C : Διόπερ καὶ παρῳδεῖ ἔπος Ὀρφιχὸν τὸ ἐμίσησε xol ἄχαρπον ἐποίησεν. ᾿ρφεύς τὸ πρὶν᾿ λέγον, ὅτι ὅστις δ᾽ ἡμῶν ἀτέλεστος, ὥσπερ ἐν βορ- ἐὸν μέγα χτλ. Pro φέρε χαρπὸν lege φερέχαρπον.) δόρῳ κείσεται ἐν ἅδου.) ἃ 1 ; 3 Zuxdtew πυρούς τε χαὶ ἀστάχυας xxv ἀλωὰς Ε εἷ , € , “- Ἄνθρωποι δὲ τεληέσσας ἑχατόμδας ἀνδρῶν λιχμώντων, ὅτε τε ξανθὴ Δημήτηρ , , 2 cr -! , , 5 πέμψουσιν πάσῃσιν ἐν ὥραις ἀμφιετέσσιν χρίνη, ἐπειγομένων ἀνέμων, καρπόντε xat ἄγνας., ὄργιά τ᾽ ἐχτελέσουσι, λύσιν προγόνων ἀθεμίστων 1 ^ ^ - el "E e i μαιόμενοι. Σὺ δὲ τοῖσιν ἔχων χράτος, οὕς x ἐθέ- » (99. Tzetzes Beg bam c 26 : Εὑρίσχω [λησθα γὰρ αὐτὸν [τὸν “Ομηρον] ἃ μέν τινα τῶν ᾿Ορφέως ἰ - E ἐπῶν χαθ᾽ δλοχληρίαν πρὸς τὴν αὐτοῦ μετοχετεύ- Ἂ m λύσεις ἔκ τε πόνων χαλεπῶν xol ἀπείρονος οἴστρου. À * ps D σαντα ποίησιν, ἕτερα δὲ πάλιν χαθ᾽ ἡμίσειαν παρα- (Olympiodorus Comm. in Phed.: Ὃ Διό. σπάσαντα᾽ ἔστι δ᾽ ἃ xoi μεταφράσαντα ἢ xol ἀλλη- νυσος λύσεώς ἐστιν αἴτιος. Διὸ xxl λυσεὺς (leg. νάλλως μεταστρέψαντα [πσίησιν]" ὡς τὸ Σηχάζειν λύσιος) ὃ θεός. Kat Ὀρφεύς φησιν Ἄνθρωποι δὲ πυρσούς τε χτλ. Edidi πυρούς τε et versu 3 ξαν- χτλ. Vs.G pro ὄργια ἐχτελέσουσιν scripsi ὄργιά θὴ Δημήτηρ, αἱ legitur apud Homerum Iliád. τ᾽ ἐχτελέσουσιν. Idem ibid. : ὅτι παλαιὸς 6 λόγος, lib. V vs. ὅοο, quum codicis scriptura ξανθὴ ὈὌρφιχός τε γὰρ καὶ Πυθαγόρειος, ὃ πάλιν ἄγων μήτηρ corrupta 511.) t SUR D CRAT. fae x 7^ 2. - rn τὰς ψυχὰς εἷς τὸ σῶμα, χαὶ πάλιν ἀπὸ τοῦ σώμα- ydp. RETE C σι ERAT, 3:55.83 2 τος ἀνάγων, xo τοῦτο χύχλῳ πολλάχις. Idem ibid.: 5 "Extov ἔτος " τὸ μὲν οὔτις ἐπεφράσατ᾽, οὐδ᾽ ἐνόησεν. ὅτι οἱ παραδιδόμενοι τέσσαρες ποταμοὶ χατὰ τὴν (Jo. "Tzetzes 1. c. : Καὶ τὸ, ἕκτον ἔτος" τὸ μὲν Ὀρφέως παράδοσιν τοῖς ὑπογείοις ἀγαλογοῦσι δ' οὔτις ἐπέφρασεν χτλ. Scripsi ἐπεφράσατ᾽, quod Si dades TE REO KeY E QOt e κατα δύο spo similiter cum ἐνόησεν copulatur apud Hom, Ὁ μὲν γὰρ Πυριφλεγέθων τῷ πυρὶ xat τῇ ἀνατο- Odyss. lib. VIIL, vs. 94.) Xi, ὃ δὲ Κωχυτὸς τῇ γῇ xot τῇ δύσει, 6 δὲ "Ayé- POE X à : , ρων ἀέρι τε xal μεσημόρίᾳ. Τούτους μὲν Ὀρφεὺς ἔχτη ἐν ἠριγενεῖ, δοδοδαχτύλῳ, ἀργυροπέζη. οὕτω διέταξεν, αὐτὸς δὲ τὸν Ὠχεανὸν τῷ ὕδατι (Idem 1. c. : Πρὸς δὲ καὶ τὸ, ἔκτη ἐνήριγεν xoi τῇ ἄρκτῳ προσοιχειοῖ. Idem Comm. in Phi- εἰροδοδχχτύλῳ ἀργυροπέζη. Emendavi versum leb. : Εἴτε (Μνήμη) 5$ θεὸς αὐτή, ἀφ᾽ ἧς πᾶσα ἣ quemadmodum sententia postulat, secutus ἰδιότης ἐπιγίνεται. εἴτε ἣ παρὰ τῷ Ὄρφεϊ ΜΙνημώ, Hermannum p. 950. Non dubium quin in pre- εἴτε καὶ ἄλλη τις οὖσα τυγχάνει. Idem ibid. : Καὶ cedenti qui periit versiculo ἦοϊ exaratum fuerit.) μὴν ἐν τοῖς ᾿Ορφιχοῖς ἐν τῷ μυθευομένῳ ὠῷ τὰς ΠΣ 1 nO ui πε 3 ἐξ ἧς στὸν ἐποιχομένην, ἀτελὴ πόνον, ἀνθεμόεντα. τρεῖς ἐκφανῆναι μονάδας φησίν.) : XOU, uli , (Idem 1. c. : Καὶ τὸ, ἱστὸν ἐποιχομένην xz. Χειρῶν ὀλλυμένων ἔῤῥει πολύεργος ᾿Αθήνη. I NE A - ; .egebatur ἀνθεμόεσσαν quod in ἀνθεμόεντα con- (Etym. Orionis : Χεῖρες ἀπὸ τῆς χρήσεως, verti.) [4 1 4A τ Sm 3 T mi SINCE Y x - ὥσανει χρήσιες οὐσαι, Y, χρείαι᾽ οὐδεμία γὰρ Σμήνεα δ᾽ εἰργάζοντο μελισσάων ἀδινάων. : ; UEM CUPS DN M τέχνη προχόπτει δίχα χειρῶν, ᾿Ορφεύς" χειρῶν (Tzetzes l. c. p. 26 : Καὶ τὸ, σμήνεα δ᾽ ἐργά - ὀλλυμένων ἔῤῥεν xx). Legendum ἔῤῥει.) t de : NE iT co χτὰ. Sententia requirit εἰργάζοντο quod LVI. edidi.) Τὸ πρὶν ἐὸν μέγα δένδρον ἐπὶ χθονὶ xa φερέχαρπον. Ζεὺς Κρονίδης, βασιλεὺς ὑψίζυγος, αἰθέρι ναίων. (Etym. Gud. p. 395 : Μίνθη, ἥν τινες ἡδύο- (Idem 1. c. “Ὁμοίως δὲ xal τὸ, Ζεὺς Κρονίδης μον καλοῦσι" ἔτι (leg. ἔστι) δὲ χαλάμινθος ἄγριον x1). Conf. Hom. lliad. lib. IV vs. 166.) Homines autem solennia sacrificia viris venlilantibus, quum flava Ceres facient omnibus anni temporibus secernit, urgentibus ventis, fructum el paleas. — orgiaque celebrabunt nefariorum majorum expiationem Sextum annum ; id quod nemo neque animadvertit, neqne quirentes. Tu vero his rebus pollens, quoscunque voles, | [intellexit. — — . gravibus cerumnis et immensa cupiditate liberabis. — Sexta aurora mane orla, roseis digitis fulgente, candidis Manibus pereuntibus operosa perit Minerva. [pedibus conspicua. — LVI. Telas percurrentem, opus imperfectum floribus variatum,— Arborem olim magnam in terris et frugiferam. — Examina vero apum confertarum operabantur. — — [tans. Stabulo includere triticum et spicas in areis Jupiter Saturnius, rex in excelso sedens, in aethere habi-. ORPHICA. " τ 10 Οὐδ᾽ ἂν Ἰφίχλοιο θοώτερος αἶψα γένηται, ὅστε καὶ ἀνθερίχεσσιν ἐπέτρεχεν, οὐδέ τι χαρπὸν . - Σ e . cive, ἀήσυρα γυῖα φέρων ἐπὶ λήϊον αὖον. (Idem 1. c. p. 26 : Καὶ xaX μετάφρασιν, ὡς τὸ, οὐδ᾽ ἣν ᾿Ιφίχλοιο θοώτερος αὐδάζοιο (Maximus apud Fabricium Bibl, Grac. Vol. VIII p. 418 vs. 422 αὐγάζοιο) χτλ. Vs. 12 sic exhibetur : Elvez', ἀήσυρα ἐλαφρὰ γυῖα φέρων ἐπὶ λήϊον αὖον. Sed ἐλαφρὰ interpretamentum est quod Maxi- mus omittit, Quum neque αὐδάζοιο neque aà- γάζοιο ferri queat, vs. 10 probabiliter emen- dasse videor scribendo αἶψα γένηται, Conf. Hom. lliad. lib. XX vs. 226-2238 et Ovid. Metamorph. lib. X vs. 654-655.) LVII. Ὧδε γὰρ ἂν μίμνοι χαθαρός τε (καὶ) ἔμπλεος οἶνος, ἥδυμος εὐώδης ve* χαλὸν δ᾽ ἔτος ἐστὶ φυτείη. (Tzetzes Exeg. p. 127 : Ὁ παλαιὸς γὰρ Ὀρφεὺς ἀφ᾽ οὗπερ ὃ ἐμὸς χρυσοῦς Ὅμηρος ὡς ἀνθεμουργὸς μέλισσα (sic leg. pro μέλισσαν) πολλὰ ἄνθη ἐπῶν ἀπεδρέψατο, ἐν ταῖς ἑαυτοῦ δωδεχαετηρίσιν, οὐ νήδυμον φησὶν ἀλλὰ ἥδυμον, λέγων οὑτωσί " ὧδε γὰρ ἂν μίμνοι χτλ. Inserui χαὶ cum. Lobeckio Aglaoph. t. I p. 424.) Οὐδ᾽ ὥς με γλυχὺς ὕπνος ἐᾷ βλεφάροισιν ἰαύειν, ἱστάμενός θ᾽ ἁπαλοῖς ἐν ὀνείρασι νυχτὸς ἀν᾽ ὄρφνην. (Tzetzes. c. : Καὶ ἀλλαχοῦ πάλιν φησίν - ὕπνον ὃς οὐχ ἐᾷ με λιγὺν ἐπὶ βλεφάροισιν ἰαύειν, ἱἵστάμε- νος ἁπαλοῖς ἐν ὀνείρασιν ἂν πᾶσαν ὄρφνην. "o δὲ λιγὺς ταυτόν ἐστι τῷ ἥδυμος. Versus quorum sententia dubia esse non potest, nullo negotio restitui, In iis quz Tzetzes subjungit verbis pro τὸ δὲ λιγὺς apparet τὸ δὲ γλυχὺς reponi opor- tere.) 5 Εἰ μὲν γὰρ στείχησιν ἐπ᾽ ἀρνειοῖο θοοῖο. (Tzetzes l. c. p. 33: Καὶ δ Ὀρφεύς" Ἦ μὲν γὰρ «xA, Scribendum εἰ μὲν γὰρ. Caeterum agnum 159 velocem poeta appellat arietis signum [zov χριὸν Arato vs, 338], quod signum Sol dicitur inire.) Οὕτοι ἀριστερός εἰμι θεοπροπίας dvacatvetv, ἀλλά μοι ἐν στήθεσσιν ἀληθεύουσι μέριμναι. (Schol. Eurip. Alcest. vs. 985 : Καὶ ποιητὴς xal μάντις ἦν 6 Ὀρφεύς. Φιλόχορος ἐν πρώτῳ περὶ μαντιχῆς ἐχτίθησιν αὐτοῦ ποιήματα ἔχοντα οὕτως" οὔτοι ἀριστερός εἶμι xvÀ. Nuper Cobetus edidit θεοπροπίας ἀποειπεῖν, cujus loco scripsi ἀναφαί- νεῖν, conjectum jam pridem Lobeckio Aglaoph. I p. 237. Pro ἀληθεύουσι μέλαινα, qui codicum lectio est, recepi probabilem Cobeti conjectu- ram ἀληθεύουσι μέριμναι.) Εἰ δὲ γεωπονίης σε φιλομθρότου ἵμερος αἱρεῖ Y νίης σε φιλομόρότου ἵμερος αἱρεῖ, 23 j xal v ἐπὶ χρυτείης γενεῆς ἐντύνεαι ἔργα, 10 γαῖαν ἐπὶ ζείδωρον ἄγων εὐχαμπὲς ἄσοτρον, A - oy m “ὦ , v ἢ γυροῖς ἔνι χλῆμα Μεθυμναίου λελίησαι , 1 εἶ “Ων ^^ £)£«0 χατθέμεναι xxl λαρὸν ὀπώρης εἰδαρ ἑλέσθαι ἱμείρη,, σχαπάνη τε λαχῆναι ἄμόροτον αἷαν" τ [4 αὐτίχα δή τοι πᾶσαν ἐτητυμίην χαταλέξω, 15 ὅππως ἂν πανδῖα σεληναίη πεπίθοιτο e ; ; 2 d. x ; ὄμπνιά σοι Δήμητρος ἀερσινόοιό ve Βάχγχου δῶρ᾽ ἀναπεμπέμεναι xxl ἐπητανὸν ὄλθον ὀπάζειν. (Tzetzes Proem. p. 17 : Ἡσιόδου "Eoya καὶ Ἡμέραι τὸ βιδλίον ἐπιγέγραπται πρὸς ἀντιδιαστο- λὴν τῶν τοῦ μεγάλου ᾿Ορφέως ἔργων xat ἡμερῶν ὧν [ἔργων ᾿Ορφέως ἤτοι τοῦ περὶ Γεωργίας] οὕτως ἐστὶν ἡ ἀρχή" εἰ δὲ γεωπονίης x:). Idem locus exstatin Maximi carmine apud Fabricium Bibl. Grec. vol. VIII p. 440, vs. 456-465. Vs. 17 posui ἐπητανὸν, ut est ap. Maximum, repudia- ta Tzetzis lectione ἐπηετανὸν quam sequitur Lobeckius Aglaoph. I p. 4 14. Reliquamscripta- r£ diversitatem pretereo.) Ἀστραίη χούρη δὲ πέλει πρὸς ἅπαντα φερίστη σπέρματα, καὶ δὲ φυτοῖσιν ἐναίσιμος, ἔν τε βό-- [θροισι 40 βάλλειν ἔρνεα πάντα, τά τε δρυὸς ἄχρα λέγονται, οἴνας δ᾽ ἐξαλέασθαι, ἐπεὶ στυγέει περίαλλα Ne sic quidem, si statim Iphiclo velocior factus fuerit , qui eliam aristas percurrebat, neque fruges ladebat, levia membra ferens super siccas segetes. LVII. Sic enim maneat vinum purum et plenum, [est. — dulce odoratumque : opportunus vero plantationi annus Ne sic quidem me dulcis somnus sinit palpebris dormire, stans mollibus in somniis per noctis tenebras.— Si enim accedat ad agnum velocem. — Non parum idoneus sum ad fundenda oracula, sed mens mihi in peclore verax est. — Si veroagriculturze hominibus opportunze desiderio teneris, et aurez «etatis aggredi vis opera , terram frugiferam proscindens curvo aratro σ aut in scrobibus Bacchi palmitem optas condere dulcemque auctumni fructum comedere cupis, et ligone terram immortalem exercere : statim tibi omuem veritatem dicam , ut divina luna obsequatur almaque libi Cereris et superbi Bacchi dona mitlal ac largas opes suppeditet. — Astrea virgo aptissima est ad. omnia semina, et plantis opportuna atque ad scrobes pro omni surculo pomis qua dicuntur conserendas , vites vero ( decet) vitare, quoniam insigni odio persequitur 190 ORPHICA. » , , ^ M 3: , [xaoiou χούρη ληνοὺς xot ἀδευχέας οινας, μνωομένη ὅσα λυγρὰ Διωνύσοιο ἕχητι Ἀχταῖοι μήσαντο, μέθη δεδμημένοι αἰνῇ 25 Ἰχάριον, χαί μιν στυφελαῖς χορύνησι δάϊξαν., σφαλλόμενοι δώροισι χοροιμανέος Βάχχοιο. (Tzetzes Chil. IV, 128 : Μέμνηται ταύτης ^2 ' , , , 3 , , xat ᾿Ορφεὺς ἐν Γεωργίᾳα γράφων: Ἀστραίη χούρη δὲ χτλ. lidem versus reperiuntur in Maximi carmine l. c. vs. 488-496. Caterum vs. 20 legitur etiam fragm. XXXVI.) LVIII. ; Πρωτόγονος Φαέθων, περιμήχεος αἰθέρος υἱός, ἔχτισεν ἀθανάτοις δόμον ἄφθιτον........ ( Lactantius Institt. I, 5 : « Orpheus qui est vetustissimus poetarum et zqualis ipsorum deorum, ( siquidem traditur inter Argonautas cum Tyndaridis et Hercule navigasse, ) Deum verum et magnum πρωτόγονον primogenitum appellat, quod ante ipsum nihil sit genitum , sed ab ipso sint omnia generata. Eundem etiam Φάνητα nominat, quod, quum adhuc nihil esset, primus ex infinito apparuerit et Tcarii filia torcularia et vina amara, memor quot mala propter Bacchum Aclai moliti sint, horribili vinolentia subigere ausi Icarium, quem duris clavis obtruncarunt, titnbantes donis insane tripudiantis Bacchi. exstiterit. Cujus originem atque naturam quia concipere animo non poterat, ex aere im- menso natum esse dixit : πρωτόγονος xvÀ. Aliud enim amplius quod diceret non habebat. Hunc ait esee omnium deorum parentem, quorum causa ccelum condiderit liberisque prospexerit, ut haberent habitaculum sedein- que communem : ἔχτισεν xzÀ. » Πλουτώνη τε ( xxi) Εὐφροσύνη Βένδις τε χραταιή. ( Proclus in "Theol. p. 353 : Τοῦ Θεολόγου μετὰ τῶν πολλῶν τῆς Σελήνης ὀνομάτων xol τὴν Βένδιν εἰς τὴν θεὸν ἀναπέμποντος. Hesychius ; Βένδις, ἣ Ἄρτεμις Ooaxtet Y. NAT ; vy air Ἀτελής (xe) γάμων xat ἄπειρος ἐοῦσα παιδογόνου λοχίης πάσης ἀνὰ πείρατα λύει. ( Proclus in Crat. p. 112 : Φησὶν Ὀρφεύς- Ἀτελὴς γάμων x7. Inserui τε cum. Lobeckio Aglaoph. p. 545, qui recte monet accipi hac verba de Diana quz perpetua virginitate gau- det partusque tuetur. ) LVIII. Primogenitus Phaethon, altissimi zetheris filius, domum perennem iminortalibus condidit. — Plutone et Euphrosyne et valida Dendis (s. Diana). — Immunisque matrimonii et expers ! omnis puerperii fines solvit. j ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ AHOXHAXMATION ΤΟΥ͂ ΠΕΡῚ ΤῊΣ EK ΛΟΓΙΩ͂Ν ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ AEYTEPOY. ᾿Αθχνάτων ἄῤῥητε πατήρ, αἰώνιε, μύστα, χόσμων ἀμφιδρόμων ἐποχούμενε δέσποτα νώτοις αἰθερίοις, ἀλκῆς ἵνα σοι μένος ἐστήριχται πάντ᾽ ἐπιδερχομένῳ xal ἀχούοντ᾽ οὔασι χαλοῖς " ^ - ^N ^ » - PRAC Fl « & χλῦθι τεῶν παίδων, οὺς ἤροσας αὐτὸς ἐν ὥραις. Σὴ γὰρ ὑπὲρ κόσμον τε xa οὐρανὸν ἀστερόεντα n ih au ME γρυσῇ ὑπέρχειται πολλὴ ἀϊώνιος ἀλχή,, ἧς ὑπερηώρησαι ὀρίνων φωτὶ σεαυτόν, ἀενάοις ὀχετοῖσι τιθηνῶν νοῦν ἀτάλαντον, Io ὅς Ba χυεῖ τόδε πᾶν τεχνούμενος ἄφθιτον ὕλην, ἧς γένεσις δεδόχηται, ὅτε σφε τύποισιν ἔδησας. wg , ecc ψ νυν ἔνθεν ἐπεισρείουσι γοναὶ ἁγίων μὲν ἀνάχτων PORPHYRII FRAGMENTUM LIBRI SECUNDI DE PHILOSOPHIA EX ORACULIS HAURIENDA. Ineffabilis immortalium pater, zeterne, mysta, mundorum qui cireumaguntur dorsis insidens domine tellieriis , quibus virtutis tu: robur innititur omnia intuenti pulchrisque auribus audienti; exaudi liberos tuos, quos ipse tempestive procreasti. Tua enim mundum calumque stelliferum aurea supereminel ingens, zeterna vis, super qua e»tolleris luce te ipse excitans , perennibus rivis nutriens mentem undique zequaler , qua concipit hoc universum, incorruplibilem gignens [ materiam , cujus ortus esse putabatur quo tempore eam formis Inde aíiluunt stirpes sacrorum quidem regum — [ vinxisti. Πορφυρίου ἀποσπασμάτιον x:À. ] Oraculum de summo Deo ac de triplici prole divina, insigne Porphyrii librorum περὶ τῆς ix λογίων φιλοσοφίας fragpinentum , primus in lucem protulit Augusti- nus Steuchus, Eugubinus, in volumine de perenni philosophia Lugduni a. 1540 divulgato repetito- que Basilee 1542 et Venetiis in Steuchi operibus 1591. Ex hoc fonte hausit Mornzus (1) qui de religione christiana cap. 3 omissis versibus gre- cis latine et gallice carmen exposuit. Sed utrius- que viri docti memoria oblivione exstincta An- gelus Majus idem poematium ex Ambrosiano codice descriptum cum Porphyrii ad Marcellam uxorem epistola 1816 Mediolani iterum publici juris fecit, Panlo post Jo. Conr. Orellius in Opus- culis veterum Graecorum sententiosis et morali- bus tom, I pag. 319 cum Maji suaque explicatio- ne repetiit. Adde huc nostram editionem Berolini 1850 promulgatam , Boissonadii in JVotices et Ez- traits vol. 11 part. 2 pag. 271 (cf. p. 294), de- nique Gustavi Wolffii in Porphyrii de philoso- phia ex oraculis haurienda librorum reliquiis, Berolini 1856. De ipso Porphyrio ejasque scriptis et sapientia disserere hic non vacat, quo in ar- gumento Wolffii nuper versata industria est. Car- men vero quod totum latine interpretati sumus adnotationibus illustrare non attinet. Pauca tan- tum de singulorum locorum scriptura et sensu dicemus. (1) Mornay, De la religion chrétienne, pag. 33 ed. Paris. 1590, Primum versum in codicibus precedunt verba : Ὁ Πορφύριος ἐν τῷ δευτέρῳ (al. 8ex&zo βιδλίῳ τῆς ἐχ λογίων φιλοσοφίας αὐτοῦ παρατίθεται χρησμὸν περὶ τοῦ Θεοῦ τοῦ ἀθανάτου ἔχοντα οὕτως. Vs. 1. Pro ἀθανάτων cod. Ambr. ἀθάνατέ τ᾽, Observa Deum μύστην vocari a Porphyrio anti- quorum poetarum exempla secuto , qui Bacchum eodem nomine appellarunt. Cf. Anthol, Palat. IX, 524 vs. 13. Vs. 6. σὴ γὰρ habet codex Borbonicus, σοὶ γὰρ Ambrosianus. Vs. 8. Pro ὑπερηώρησαι Borbonicus exhibet ὕπερ ἠώρησαι, Steuchus ὑπὲρ ἠώρησας, Ambrosianus ὑπὲρ αἰώρησας. Vs. 9. Pro ἄενάοις ὀχετοῖσι quod requiritur, Ambrosianus et Steuchus male ὀχετοῖς. ᾿Δτάλαντον eodem significatu adhibuit poeta quo Aratus Phenom. vs. 22 ἀτάλαντον ἁπάντη μεσσηγὺς γαῖαν posuit , ubi scholiastes : ταλαντευομένην. Vs. το. ὅς δα χυεῖ liber Laurentianus, ὅς $a χύει Ambrosianus, ὃς ῥαχύει Steuchus vertens : qui producit. Deinde τεχνούμενος Laurentianus, τε- χνούμενος Borbonicus , τεχνώμενος Steuchus, τεχνώ- μενος Ambrosianus, Vs. 11. ἧς scripsit Wolffius pro vulg. ἣν. Majus 5j conjicit. Porro γένεσις plerique agnoscunt libri excepto Borbonico ubi legitur γένεσιν, Sequitur ὅτε e Wolffii conjectura pro ὅτι. Denique τύποισιν quod conjectaveram pro Borbonici scriptura τός- ποίσιν et Ambrosiani τόποισιν Steuchi auctoritate confirmatum vidit Wolffius, Vs. 12, ἔνθεν refertur ad Dei vim, ἀλχήν. 'E- 191 192 PORPHYRII FRAGMENTUM. ; : " duoi σε, παντόχρατορ, βασιλεύτατε xol μόνε [θνητῶν ἀθανάτων τε πάτερ μαχάρων᾽ αἵ δ᾽ εἰσὶν ἄτερθεν, 15 £x σέο μὲν γεγαυῖαι, ὑπ᾽ ἀγγελίησι δ᾽ ἕχαστα SUED LO πρεσθυγενεῖ διάγουσι νόῳ xol χάρτεϊ τῷ σῷ. ^ y Πρὸς δ᾽ ἔτι xat τρίτον ἄλλο γένος ποίησας ἀνά- [χτων, ΓΟ τι » 2 , $3 05. ot ῥ᾽ ἑχὰς ἦμαρ ἄγουσιν ἀνυμνείοντες ἀοιξαῖς βουλόμενόν σ᾽ ἐθέλοντες, ἀοιδιάουσι δ᾽ ἐσῶδε. L UA Mos M M ^ , 2 * *5* 20 Τύνη δ᾽ ἐσσὶ πατὴρ xai μητέρος ἀγλαὸν εἶδος : I- καὶ τεχέων τέρεν ἄνθος, ἐν εἴδεσιν εἶδος ὑπάρχων, xot ψυχὴ καὶ πνεῦμα καὶ ἁρμονίη καὶ ἀριθμός. ad te circumcirca, omnipolens, augustissime et unice [mortalium immortaliumque pater beatorum; alive vero seorsum sunt, ex te natze, mandata autem deferentes cuncta primogenita mente tuoque robore perficiunt. Praeterea etiam aliud tertium genus regulorum generasti, qui procul a te diem agunt cantu celebrantes volentem te ultro, canunt vero usque adhuc. Tu autem pater es et matris splendida facies et tener liberorum flos, in formis fragilibus infragilis et [immota forma, et animus el spiritus atque harmonia et numerus. πεισρείουσι Laurentianus, ἐπεισρέουσι Borboni- cus, ὑπεισρεέουσι Steuchus , ἐπιστροφόωσι Ambro- sianus. Vs. 13. Pro παντόχρατορ Borbonicus παντοπά- 10p, Steuchus παντόπατορ. Preterea βασιλεύτατε Laurentianus , βασιλεύτε Steuchus , βασιλεῦ τε Am- brosianus, Denique μόνε omnes membrane pra- bent, si a Borbonico libro discesseris, in quo uóvoy reperitur. Quod quum ferri nequeat, si quis cum Majo ex Ambrosiano exemplari βασιλεῦ τε legat, versus clausulam multimodis mutatam vo- luit Orellius pag. 626. Itaque ipse nondum co- gnita Laurentiani codicis lectione vulgaveram βασιλεῦ τε χαὶ ὄδριμε θνητῶν. Nunc libri illius au- ctoritatem mex conjecture preopto. Vs. 14. αἵ δ᾽ jam in priore editione reposui pro membranarum scriptura αἵδ᾽ vel αἵδε. Vs. 15. γεγαυῖαι item. restitui sublato librario- rum mendo γεγαῶσαι. Porro δ᾽ ἕχαστα recte Bor- bonicus, cujus loco Ambrosianus δ᾽ ἕχασται, Steuchus δὲ ἕχασται exhibet. Vs. 18. Pleraque exemplaria calamo exarata vitiose οἵ σε xav ἦμαρ (vel ἧπαρ) ἄδουσι καθυ-- μνείοντες, sed metro et sententiz satisfacit quod in Laurentiano comparet οἵ ῥ᾽ ἑχὰς ἦμαρ ἄγουσιν ἀνυ- μνείοντες. Vs. 19. ἀοιδιάουσι cod. Laur. et Steuchus, dot- διάσουσι Borbonicus, ἀεὶ διάγουσι Ambrosianus, Deinde ἐσῶδε invenitur in Laur. et Borb. ascripto scholio : Ὅτι τρεῖς τάξεις ἀγγέλων 6 χρησμὸς οὗτος δηλοῖ" τῶν ἀεὶ τῷ Θεῷ παρεστώτων, xol τῶν χωριζο-- μένων αὐτοῦ xai eic ἀγγελίας xal διαχονίας ἀποστελ- λομένων,, xal τῶν φερόντων ἀεὶ τὸν αὐτοῦ θρόνον. In φεοόντων latet mala interpretatio verbi ἄγουσιν. Sed additur : Τὸ δὲ ἀοιδιάουσι δ᾽ ἐσῶδε ἀντὶ τοῦ ἄδουσιν ἕως νῦν. Cf. Lobeck. ad Phryn. p. 4 seqq. Pathol. p. 6ro seqq. Caeterum hanc potestatem posterior ztas adverbio ἐσάρτι tribuere consueve- rat. Vid. eundem virum doctum ad Phryn. p.21. Id ipsum a Porphyrio scriptum esse suspicor, sed propter membranarum consensum ἐσῶδε retinui , siquidem Ambrosianus habet ἐς ὦπα, Steuchus etiam ἐς ὧδε. Quod reliquum est, Boissonadius pag. 294 locum in hunc modum corrigere tenta- vit : Οἵ σε xac ἦμαρ x«i νύχθ᾽ ὑμνείοντες ἀοιδαῖς βουλόμενόν ῥ᾽ ἐθέλοντες ἀεὶ διάγουσιν ἐς ὦπα, ἄδουσιν interpretamentum verbi διάγουσιν fuisse putans. Vs. 22. ἁρμονίη Laurentianus , ceteri ἁρμονία, TA ΤΩΝ ΠΥΘΆΓΟΡΕΙΩΝ ΧΡΥ͂ΣΑ ἘΠΗ. ““ ᾿Αθανάτους μὲν πρῶτα θεούς, νόμῳ ὡς διάχρινται, ; τίμα xal σέδου ὅρχον, ἔπειθ᾽ ἥρωας ἀγαυούς, ; τούς τε χαταχθονίους céGs δαίμονας, ἔννομα ῥέ- [Sov , - , AT Nn ' - : τούς τε γονεῖς τίμα,, τούς τ᾽ ἄγχιστ᾽ ἐχγεγαῶτας ὅ τῶν δ᾽ ἄλλων ἀρετῇ ποιεῦ φίλον ὅστις ἄριστος. v Πραέσι δ᾽ εἶχε λόγοις, ἔργοισί τ᾽ ἐπωφελίμοισι, μηδ᾽ ἔχθαιρε φίλον σὸν ἁμαρτάδος εἵνεχα μικρῆς, ὄφρα δύνη" δύναμις γὰρ ἀνάγχης ἐγγύθι ναίει. Ταῦτα μὲν οὕτως ἴσθι" χρατεῖν δ᾽ εἰθίζεο τῶν δε" 10 γαστρὸς μὲν πρώτιστα, xol ὕπνου λαγνείης τε * -— "m Ἂν J t , ΖΞ " , X uo καὶ θυμοῦ. πρήξης δ᾽ αἰσχρόν ποτε μήτε μετ᾽ ἄλλου, μήτ᾽ Ver? πάντων δὲ μάλιστ᾽ αἰσχύνεο σαυτόν. ., Elza δικαιοσύνην ἄσχει ἔργῳ τε λόγῳ τε’ ΠῚ r iugi iN OZ μηδ᾽ ἀλογίστως σαυτὸν ἔχειν περὶ μηδὲν ἔθιζε , AUREUM PYTHAGOREORUM CARMEN. Immortales primum deos, ut lege dispositi sunt, venerare et cole jusjurandum, deinde heroes illustres ac terrestres genios legitima faciens , honora ; observa etiam parentes el eos qvi proxime cognati sunt ; ex aliis vero amicum tibi adjunge quisquis virtute prie- [stantissimus est. Lenibus dictis cedas et utilibus factis , neve oderis amicum propter leve peccatum, quoad potes; facullas enim prope necessitatem habitat. Hic quidem sic teneas, sed istis imperare assuesce : ventri primum et somno, deinde libidini et ire. Ne quid unquam turpe commiltas sive cum alio sive seorsum , sed maxime omnium verere te ipsum. Deinde justitiam exerce factis atque diclis : neve te ulla in re inconsiderate gerere assuescas : V. 1. ᾿Αθανάτους μὲν πρῶτα θεοὺς ] Ita omnes codd. prs- ter Mediceum, in quo ἀθάνατον μὲν πρῶτα θεόν repenri testatur Bandinius in Bibl. Codd. Laur. T. II. p. 259. FAn- dem lectionem fortasse exprimit interpres Arabs, cujus verba sic latine. reddidit Joh. Elichmannus apud Salma- sium p. 3: « Primum eorum que tibi przecipio post ti- morem Dei ter oplimi maximi, ut reverenter habeas eos quibus non decrela est mors a Deo quique ejus sunt amici, ut illis honorem exhibeas eum , quem approbat re- ligio. » Sed nugantur qui ἀθάνατον μὲν πρῶτα θεόν hoc loco defendunt. — νόμῳ ὡς διάχεινται] S et G atque ipse Hierocles. Eandem scripturam agnoscunt Proclus in Plat. Timamum p. 65 F (p. 115 ed. Schneider. ) et Jamblich. vit. Pythag. n. 144. Sylburgius in quibusdam libris inve- nit διάχειται,, quod cum aliis probavit Schaferus ap. Orel- lium p.471. Idem legisse videtur Arabs. Ut νόμῳ χεῖται! sive διάχειται lege. cautim , sancitum est intelligendum de justa numinum veneratione qua legibus consentanea Sit : ila διάχεινται lege constituti sunt accipi convenit de eorum deorum cultu qui more institutoque majorum in honore sunt, ut externa numina excipiantur. Doctius more Platonicorum Hierocles θεούς, νόμῳ ὡς διάχεινται, τίμα exponil in eam sententiam, ut quemadmodum numina per spharas ordine disposita sint, sic ea divince legi con- venienter colenda esse dicat. Ceterum in Codd. Paris. tanquam soluta oratione nullaque distinctione exarantur versus usque ad 34 , nisi quod in fine cujusque versus erat hiec nota ^ alio atramento scripta. VW. 3. χαταχθονίους δαίμονας Hierocles esse vult τοὺς ἐπὶ γῆς πολιτεύεσθαι δυναμένους xai xax γῆς olxstv, ut χατα- χϑόνιοι vocentur qui vulgo sunt ἐπιχϑόνιοι. Sed plerumque apud veteres χαταχθόνιοι nominantur ὑποχθόνιοι. Vid. adn. ad Hierocl. — ἔννομα ῥέζειν Justa vel legitima facere, quod proprie de sacrificiis dici nemo dubitat, Hierocles exponit : « facere quae sapientium virorum: przeceptis con- sentanea sunt vitamque ad illorum virtutem componere et ad rationis normam dirigere. » Camerarius male conjecit ἔντομα. ῥέζειν. Nam Pyllagoras qui iacruenta sacrificia PHILOS. GB.£C. 195 —— Ü—Àn M ——— M M HE. C ——— a(Ó— PHÜÁ—— Ó—áüÜ À——rü— tf amabat, Cicerone teste lib. HI de Nat. deor., ne Apollini quidem Delio lostiam immolare volebat, ne aram san- guine aspergeret. Cf. Menag. ad Diog. Laert. VIII, 13, 20 et 22. V. 4. Hunc versum cilat Stobaeus Florilez. LXXIX p. 337 ed. Grot. ( vol. ΠῚ p. 109 ed. Gaisf. ) addito lem- male Πυθαγόρου 2x τῶν χρυσῶν ἐπῶν. Hujus scriptoris Cod. Par. A praebet σούς τε γονεῖς pro τούς τε γονεῖς. V. 5. ἄριστος] tres O ; ἄρεστος S. V. 6. ἐπωφτελίμοισι ] 0; ἐπωφελίοισι G ; ἐπκυτελίαισι S. in quo ἐπωφελέεσσι latere suspicatur Gaisfordius. V. 7. εἵνεχα μιχρῆς | Codd. N; Simplicius Comm. in Epi- cteti Enchir. pag. 204 ed. Salmas. legit οὔνεχα μιχρᾶς. V. 9—106 affert Stobzeus Flor. serm. I. pag. 7 ed. Grot. (pag. 2 ed. Gesn.; vol. I pag. 6 ed. Gaisf. ) Sed v. 9— 11 (χρατεῖν --- θυμοῦ) sermoni V sine codd. auctoritate inseruit Gesnerus pag. 64. Cf. Gaisfordii adn. ad p. 164. V. 9. δ᾽ εἰθίζεο ] tres Ὁ. et Hierocles. Hanc scripturam sequuntur Aldus, Stephanus in Thes. Ling. Gr. Ind. col. 814, Schzeferus,, alii. At δὲ ἐδίζεο, habet Stobieus serm. I, item Steph. Poes. phil. pag. 114. Curter. 2€ om. De reli- quo illud δ᾽ εἰθίζεο quod etiam Gesneri fraude Stob. serm. V illatum est vel propterea magis convenit huic loco, quod infra v. 35 legitur εἰθίζου. : V. 11. πρήξῃς S, quod jam Stephanus, Leclius et Wintertonus posuerunt; vulgo πρήξεις. V. 402. μήτ᾽ ἰδίῃ} O. S; μήτ᾽ αὐτὸς Stobzus et Stepha- nus in margine. — μάλιστ᾽ ] O. S ; μάλιστα Curter. Gale- nus libro de cognilione el curatione morborum animi vol. V p. 26 ed. Kuelhn. proferens hunc versum, Σὺ δέ, in- quit, σαυτὸν αἰδοῦ μάλιστα, πειθόμενος τῷ φάντι, Πάντων δὲ μάλιστα αἰσχύνεο σαυτόν. V. 13. ἄσχει ] Sic Stobeus et bis Hierocles ; item Ste- phanus in editione Principum póelarum atque. in Poesi philos. p. 114, Brunckius, Orellius, alii. Vulgo ἀσχεῖν, quod Hieroclis verborum immemores ex O. el S. carmini iuseruerunt Needh. et. Gaisfordius. V. 11. σαυτόν] Codd.; om. Curt. D 194 " 15 ἀλλὰ γνῶθι μὲν ὡς θανέειν πέπρωται ἅπασι. Χρήματα δ᾽ ἄλλοτε μὲν χτᾶσθαι φίλει, ἄλλοτ᾽ [ὀλέσσαι. “Ὅσσα τε δαιμονίησι τύχαις βροτοὶ ἄλγε᾽ ἔχουσιν, - , ^ » , ἣν ἂν μοῖραν ἔχης, ταύτην φέρε, tero" ἀγανάχτει. πῇ ^ ὃ ἰᾶσθαι δὲ πρέπει, καθόσον δύνῃ" ὧδε o 20'0 πάνυ τοῖς ἀγαθοῖς τούτων πολὺ μοῖρα δίδωσι. ἐ ὃ SC UNAM A ce ἘΝ s eT προσπίπτουσ᾽, ὧν μήτ᾽ ἐκπλήσσεο, μήτ᾽ ἄρ᾽ ἐάσης , ^ » εἴργεσθαι σαυτόν" ψεῦδος δ᾽ ἤνπερ τι λέγηται, πράως εἶχ᾽. Ὃ δέ τοι ἐρέω, ἐπὶ παντὶ τελείσθω»" AUREUM PYÍHAGOREORUM CARMEN. sed scito omnibus fatali lege moriendum esse. — [amitte. Divitias autem libenter aliquando quare, aliquando Quibus porro infortuniis divinitus anguntur homines , horum partem fatalem quamcunque sortitus es, leniter [fer et sine indignatione; sed remedium adhibere decet quantum potes : sic autein [ tecum reputa, haud admodum mulla bonis talia fatum invehere. [mones Multi autem ad hominum aures tum mali tum boni ser- accidunt, quos ne cum stupore accipias, neve sinas (ab iis te avocari : si quid autem falsi dicatur, [audiendis ) leniter cede. Quod vero libi nunc dicam, in omui nego- [tio observetur . V. 15. πέποωται] O ; πέπροται S. V. 16. cO ] Ald. Marcil. Salmas. in textu, ed. Veneta οἵ interpres Arabs, cnjus verba sic latine reddidit Elich- mannus : « quoad opes anlem, ex dequo modum iis adhi- beto, collizendo eas suo tempore et absumendo eas suo tempore. » — ὀλέσσαι conjecit Hieronymus Wolfius apud Theodorum Marcilium. Idem postea suspicatus est Jo. Wolfius apud Ashtonum, ut verborum χρήματα δ᾽ ἄλλοτε μὲν χτᾶσύαι φίλει, ἄλλοτ᾽ ὀλέσσαι sensus esset : « divilias modo quarere ama, modo amiltere » ( consumere , ero- gare ). Utramque lectionem probarunt Ashtonus (nisi quod falso explicat in adn. p. 11, divilias antem modo possi- dere ama modo amittere), Brunckius, Orellius , Gaisfor- dius in Poet. min. gr. vol. ΠῚ p. 281. Sed φιλεῖ el ὀλέσθαι habent O. et S. ac Stobaeus l. c. idque poemati intulerunt Stephanus, Needhiamius , Geisfordius in Hieroclis editione. 'Tunc χτᾶσθαι passiva siguificalione accipiendum ut apud Synesium p. 125, ἀρετὴ σὺν πόνῳ χτᾶται, et Dionem Cas- sium XXXVII, 39, £x τῶν αὐτῶν ἐπιτηδευμάτων χαὶ χτᾶται τὰ ἀγαθὰ wai σώζεται. Vid. Schzrfer. ad Schol. Apollonii hhodii p. 53 et ad Memnonis Excerpta p. 234 ed. Orll. Adde exempla. perfecti et aoristi collecta in. Thes. Pari- sjens. vol. IV p. 2026. Licet vero scripturam qua apud Slobzum est cum Grotii explicatione tueantur Salmasius in prafalione ad interpretem. Arabem, Needhamius οἱ Gaislordius, nobis tamen praferenda videlur allera leclio non modo propterea quod Arabs, antiquioribus procul- dubio ( cf. Salmas. praff. p. V seq. el XIX) quam est codex Vindobonensis membranis usus, manifesto exprimit imperativum züz et infinilivum ὄλέσσαι, sed eliam quod Jlierocles p. 74 sua exposilione τὸ γὰρ μόνον τότε αὐτὰ χτᾶσθαι voi ἀποχτᾶσθαι, ὅτε δίδωσι» Ó λόγος, μιχρολογίας γαὶ ἀσωτίας προαναιρεῖ τὰς ἀφορμὰς declaral expellendum esse ὀχέσθα: in ijs quae prsecedunt p. 74 οἱ p. 64. μορίῳ verbis rescribendumque ὀλέσσαι. Huc accedit quod. prae- sens z:x50;: nunquam apud Graecos scriplores, qui ante Alexandrum Magnum vixerunt, passive usurpatum legi tur, perfectum et aoristus saepius hunc usum habent. V. 17—18 cilant Stobzxus Flor. CVI p. 567 ed. Gesn. CVIIH p. 451. ed. Grot. (vol. ΠῚ p. 378 ed. Gaisf. ), Plu- * lfarclius in. Consolat, ad. Apoll. p. 116 (vol. VI p. 443 ed. Jeisk.), scriptor libelli de Homero, quem nonnulli Por- phyrio tribuunt, ap. Ernest. in. edil. Homeri tom. V p- 23υ. V. 17. ὅτσα τεῦ G ; ilem edd. plerzeque οἵ scriptor li- belii de Hom.; ὅσσα δὲ Cod. Oxoniensis B. et Plutarchus. Janc lectionem sequuntur Marcil. et Glandorf. — ὅαιμο- v5] G; edd. omnes ct Plutarch; δαιμονίαχισι S. ilem Stobieus et scriptor libelli de Homero. V. 18. ἣν ἂν μοῖραν ἔχῃς, ταύτη } S. et Cod. Med.; ἢ» ἂν μοῖραν ἕλῃς Brunck. Orell. Gaisf. in. Poet. Min. G ὧν ἂν reliqua edd, At codd. Gall. exliibent ὡς ἂν uo: ραν Ey cc, quod vulgatum esta Curterio in Hieroclis eam- mentario, quamquam in margine codicum quidam nola- vit. ὧν et ἣν. Plutarchus ὧν ἂν μοῖραν ἔχοις ( corr. ἔχης) ταύτην Eye , sed nonnulli libri ἣν ἂν quod etiam Reiskius conj. Cod. Ven. óc cum rasura in c et ταύτην pro vulg. πράως. Stobaeus : ὧν àv μοῖραν Etc, ταύτην φέρε. Scriptor libelli de Homero : ἣν ἂν μοῖραν ἔχῃς, πράως φέρε, sed cod. Flur. ταύτην φέρε. Cf. Ernest adnot. p. 230. — ταύτην φέρε | Brunck. Orell. Gaisf. e cod. Med.; πράως φέρε Codd. Gall. ἔχοις ταύτην Cod. Oxoniensis B. V. 19. ωδε] Codd. Gall. ὧδὲ male Curlerius. V. 21—206 laudat Stobaus ΠῚ p. 36 ed. Gesn.; p. 19 ed. Grot. ( vol. 1 p. 90 ed. Gaisford. ), addito lemmate 1Πυθαγόρου £x τῶν χρυσῶν ἐπῶν, qua esL lectio Cod, Par. A. Sed Trincavellus simpliciter babel Πυθαγόρου. V.21. πολ)οὶ 2 ] O. 6. et edd. omnes; πολλοί τ᾽ Sto- bai Cod. Par. B. -- γόγοι om. S. V. 22. ὧν μήτ᾽ ἐχπ)ήσσεν] ὧν multos offendit. Nam referatur ad ἐχπλήσσεο. soluecum est, si quidem graecitas flagitat vel οἷς vel ἐφ᾽ οἷς vel ὑφ᾽ àv vel δι᾽ οὖς ( cf. "Thes. Parisiens. ) vel denique οὖς ut apud Sophoclem Aj. v. 33, τὰ δ᾽ ἐχπέπληγμαι,, χοὺχ ἔχω μαθεῖν Gxov. Ha autem Hiero- cles accepit, qui p. 106 χαὶ οὕτω, inquil, τὸ Πυθαγοριχὸν τηρήσομεν παοάνγεγμα, μήτε ἐχπληττόμενοι τοὺς πονηροὺς τῶν γόγων, καὶ δι᾽ αὐτὸ τοῦτο, ὅτι λόγοι εἰσίν, ἀχρίτως αὖ- τοὺς εἰσδεχόμενοι, μήτε τῶν ἀγαθῶν εἰργόμενοι, διότι λόγοι ἦσαν ὁμοίως τοῖς χείροσι. Theodorus Marcilius pro ὧν le- gere malebal ὧν ionice pro οὖν. quod ineptum est. Salma- sius aulem Hieroclis exp n5t:one adductus : « nisi oc legamus, inquit, contra libros omnes qui ὧν relinent, ipsa construclio sic procedit, ut istud. ὧν referendum sit ad sequens membrum, quasi hoc ordine scripsisset auctor : ὧν μήτε ἐάσῃς εἴργεσθαι σαυτὸν μήτε ἐχπλήσσεο. 4 quibus neque te sinas abstineri, neque rursus eos cum admi- ralione recipias. Ma ergo distinguendum, àv, μήτ᾽ ἐχ- πιήτσεο, μήτ᾽ ἄρ᾽ ἐάσῃς εἴργεσθαι σαυτόν. Hujusmodi transposiliones sapius in pedestri oratione observavimus, nedum poetis sint familiares. ᾿Ἐχπλήττεσθαι igilur ioc luco est cum admiratione aliquid accipere οἱ probare. » Hec ille verissime. Neque enim Glandorfius , etsi volebat, Sal- masium refutavit. Pro μήτ᾽ ἄρ᾽ Codd. Gall. μηδ᾽ ἄρ᾽, --- 551; | G. O. el plerzeque edd., item Stobaeus; ἑάσσῃς male Camerar. Marcil. Sylb. V. 23. ψεῦδος δ᾽ ἦν περ τι λέγηται] codd. Gall.; Curler. ψΨεύϑους ; Stobacus ψεῦδος δ᾽ ἢν σοΐ τι γένηται. V. 24. πράως εἴχ᾽ 1 Curter. Dacer. Steph. in marg. Ashi- ton. Eandem lectionem praebent. non. modo Stolxeus sed etiam Codd. S atque N et lioc loco etin Comm. p. 106 οἱ 108, nisi quod hi neglecta aspiralione ei vel εἶχε ex- hibent. Neque vero rejicienda allera lectio πράως ἴσχ᾽, qua prope idem sensus efficilur. Hanc tuentur. ΑἸ, Heriel. Steph. Marcil. Sylb. Glandorf. Brunck. Orell ; candem Á E! 1 2 et AUREUM PYTHAGOREORUM CARMEN, 28 μηδεὶς μήτε λόγῳ σε παρείπηῃ, μήτε τι ἔργῳ, πρῆξαι, μηδ᾽ εἰπεῖν, δ, τι τοι μὴ βέλτερόν ἐστι. βουλεύου δὲ πρὸ ἔργου, ὅπως μὴ px πέληται" δειλοῦ τοι πρήσσειν τε λέγειν τ᾽ ἀνόητα πρὸς ἀνδρός" | ἀλλὰ τάδ᾽ ἐκτελέειν, ἅ σε μὴ μετέπειτ᾽ ἀνιήσει. 30 Πρῆσσε δὲ μηδὲν τῶν μὴ ἐπίστασαι, ἀλλὰ διδάσχευ | ὅσσα χρεών, xal τερπνότατον βίον ὧδε διάξεις, | Οὐδ᾽ ὑγιείης τῆς περὶ σῶμ᾽ ἀμέλειαν ἔχειν xev | ἀλλὰ ποτοῦ τε μέτρον xal a(zou γυμνασίων. τὸ | ποιεῖσθαι" μέτρον δὲ λέγω τόδ᾽, ὃ μή σ᾽ ἀνιήσει. 35 Εἰθίζου δὲ δίαιταν ἔχειν χαθάρειον, ἄθρυπτον" xal περύλαξό γε ταῦτα ποιεῖν, ὁπόσα φθόνον ἴσχει. Μὴ δαπανᾶν παρὰ χαιρόν, ὁποῖα χαλῶν ἀθαήμων" μηδ᾽ ἀνελεύθερος ἴσθι" μέτρον δ᾽ ἐπὶ πᾶσιν ἄριστον. Πρῆσσε δὲ ταῦθ᾽ d σε μὴ βλάψει" λόγισαι δὲ πρὸ 1 ἔργου. 4“ Μηδ᾽ ὕπνον μαλαχοῖσιν d ἐπ᾿ duxi 20586585001, | πρὶν τῶν ἡμερινῶν ἔργων λογίσασθαι ἕχαστον" | nemo te ant diclis aut factis adducat , 195 ut quidquam aut. facias aut dicas , quod tibi non. sit commodum. Consilium vero cape ante rem gerendam , ne stulta fiant ; liominis enim miseri est facere a dicere quie stulta sunt. ΑἹ tu ea perage, Ne quid facias eorum quie nescis , sed discito [dissimam. quie tibi postea non sint molesta. quaecunque disci par est, atque ita vilam trausiges jucun- Neque cura valetudinis est neglizenda ; [ non pariet. modum autem dico hunc, qui tibi dolorem sed modus in potu , cibo et exercitiis servanilns : Mundo vero victu uli assuesce , non delicato ; et cave facias quaecunque invidiam habent. Ne fac sumtus importunos , ut qui honesti iznarus est, neve sis illiberalis : modus eiim in omuibus oplima res. Fac ea qua libi non noceant, et delibera priusquam fa- [cias. Neve somnum mol'es in oculos prius admittas , quam singula. diurna opera recensueris : Curterius ad Hieroclis Comm. p. 106 memoravit. Reperitur autem in margine Codd. Gall. — ἐπὶ παντὶ omnes cod, el edd ; sed Stobieus ἐπὶ πᾶσι, quam scripturam Stepha- nes in. margine notavit. V. 23 λόγῳ ---ἔργῳ 1 Omnes codd. et edd. praeter Ven. ubi legitur λόγος -τξυγον. V. 26. μηδ᾽ ] S. Cod. Med. Steph. in Poes. phil. Salmas. et omnes Hieroclis editores; μήτ᾽ Brunck. et Orell. — à, τι] Ald. in una editione ὅτι, in altera 5, «t. V. 97 inseruit Gesnerus Stob. Tit. ΠῚ p. 37 sine codicum auctoritate. Cf. Gaisf. adn. ad vol. I p. 9t. Quod deinceps praetereo, — μῶρα] 51. Brunck. Orell. Schwepf. ; reliqui μωρά. V. 28. δειλοῦ τοι] Ita Codd. Gall. et omnes edd. At δει- λοῦ τι vitiose Curterius quem sequuntur Wechel. Marcil. Dacer. — ἀνόητα 1 Omnes prater. Orell. qui tacite scripsit ἀνόνητα. 1 V. 29. ἀγγὰ τάδ᾽ 1 Codil. et edd.; ἀλλ᾽ τάδ᾽ mendose Sylb. — &wfss] Brunck. Orell.; ἀνιήσῃ S. Needh. Curt.; &v:&57, Codd. Gall. sed in margine ἀνιήση. VW. 30. πρῆσσε)] Codd. et edd ; πρῆσε male Froben. — πρᾶσσε---ὧν S. — ἐπίστασαι ] Codd. et edd.; ᾽πίστασαι Cur- fer.; πίστασο Codd. G. sed in marg. πιστάσαιο. V. 33—35 citat Stobeus Tit. XCIX p. 542 ed. Gesn. Tit. CI ed. Grot. vol. 111 p. 3t5 ed. Gaisf. V. 32. ὑγιείης7 O ; ὑγιείας S. — τῆς περὶ σῶμ᾽ ] Codd. et edd.; τῆς χατὰ σῶμ᾽ Stob.; τῶν περὶ σῶμ᾽ Schier. typogra- phorum errore. V. 33. μέτρον] Codd. et edd.; sic etiam Stobwi Col. Par. A , alii μέτοων ap. Gaisf. — σίτου) Codd. et edd. prae- ler Ven. ubi σίτων habetur. 1n Codd. Gall. male legitur gízeu xat. | V. 34. μέτρον ££] omnes excepto Gesnero qui vitiose μέ- τρῶν £i edidit. — τόδ᾽ ] pleraeque membrana; sed Stobzi codd. Par. A et B ap. Gaisfordium τοῦτο. --- ἀνεήσει ] Cur- ter. Marcil. Needh. Asht. et Stobaeus ; &vi27x; Codd. Gall. el S. in quo est ἀνιήσηι. V. 35. εἰθίζον ] libri scripti et. editi; sic etiam Stobaei Cod. Par. B ap. Gaisf. Sed ἐθίζου Arsen. el Trincavellus , ἐθίζουσαν Cod. Par. A , 75izov Gesnerus, qui eliam χαθά- gio repugnante metro pro χαθάρειον vulgavit. V. 36. γε ταῦτα] edd. omnes et codd. plerique; sed mem- brauze Gall. et libri Oxonienses A. C. D. τοιαῦτα, quam lectionem etiam Hierocles agnoscit p. 148. Adde quod S om. ys, in Comment, vero zzg. τοιαῦτα habet. Sed vul- g3la scriptura magis placet, — ποιεῖν ] Codd. Gall ; πονεῖν Curter. V. 37—38 laudat Stobaeus Flor. Gesn.; vol. I p. 336 ed. Gaisford. V. 37. ὁποῖα χαλῶν ἀδχήμων ] membrane et edd.; item Stob»i Cod. Par. DB ap. Gaisf. et Gesneri margo. Vulgo apud Stobaum scribitur ἀπειροχάλως ἔνι ἡμῶν. Quod quum mendosum sit, Theod. Marcilius scribi jussit ἐνὶ ἡμῖν, in nobis pro in nostra societate. Note enim sunt Pythazo- reorum societates. Alii legendum esse conjecerunt £vc i. e. ἔνεστιν ἧμτνν quod quodammodo confirmatur Arabis inter- pretis auctoritate, cujus verba sic latina fecit Elicliman- nus: « neque sis prodigus instar ejus qui noliliam non habet rerum, quae sunt in manu ejus. » Hic in manu ejus videtur respondere graeco ἔνι vel ἔνεστι. Tum igitur versus tale preeceptum. continet : /icet nobis nimios sumtus, quales boni honestique ignorantia inepti homines 7α- ciunt, vitare. Sed ne quid de sententia dicam, qua longe accommodatior huic loco apparet, si ózotx χαγῶν ἀδαήμων legas, ipsa vOX ἀπειροχάλως inusilata poelis te- stimonio est, alteram scripturam unice veram esse, V. 38. μη} codd. et edd. preter Gesnerianam , ubi Tit. XV p. 152 ed. | male scribitur μὴ δ᾽. V.39 πρῆσσςε ] codd. et edd.; libri Gallici (et S. ) πρᾶσσε, sed in marg. πρῆσσε. --- $élet ] Brunck. Orell. Gaisf. in Poet. gr. min. vol. ΠῚ p. 282; βλάπτη Ven.; ϑλάπτε: Stob. p. 37 ed. Gesn. At hunc locum a Gesnero temere additum esse ostendit Gaisfordius vol. I p. 91; β)άψυ, S. item Steph. Salmas. Needh. Ashton. Inter vs. 39 et 40 leguntur in codice Augustano hi duo versiculi qui neque in vulgatis | editionibus neque in Hieroclis Commentario exstant, sed a Porphyrio de vita Pythagorz p. 27 ed. Rom. (p. 4t ed. Kü:ter.) servali sunt : πρῶτα μὲν ἐξ ὕπνοιο μελίφρονος ἐξυπανιστὰς (].---αναστὰς) εὖ μάλα ποιπνύειν ὅσ᾽ ἐν ἤματι ἔργα τελέσσεις. Augustanum codicem olim contulerat David Hoeschelius. Cf. Fabric. Bibl. Gr. vol. I p. 795 ed. Harl. V. át. λογίσασθαι ἕκαστον] Ita bis Hierocles in commen- tario. Cf. adn. ad pag. 152. Vulgo : πρὶν τῶν ἡμεουνῶν ἔρ- γῶν τρὶς ἔχαστον ἐπελθεῖν, quam scriptaram praeter codd. 13. .- 196 -Ὁ ze. Ξ, ET. ww v» E , ^, » ΕῚ πὴ παρξόην ; τί δ᾽ ἔρεξα ; τί μοι δέον οὐχ ἐτελέσθη ; SUE $» Ua 07e ; ἀρξάμενος δ᾽ ἀπὸ πρώτου ἐπέξιθι" χαὶ μετέπειτα Qut IM * δειλὰ μὲν ἐχπρήξας ἐπιπλήσσεο, χρηστὰ ὃ δέ, τέρπευ. às Ταῦτα πόνει, ταῦτ᾽ ἐχμελέτα" τούτων χρὴ ἐρᾶν σε, 2 * ^ εἰς ἴχνια θήσει" 2 ταῦτά σε τῆς θείης ἀρεκῆς A x ὶ μετέ αι ψυχᾷ mupzo δόντα τετραχτύν, à B , E * αι 2 ' παγὰν devaou φύσεως. ᾿Αλλ᾽ ἔ ἔρχευ ἐπ᾽ ἔργον, - T τ σ υξάμενος τελέσαι. Ἴ οὕτῶν δὲ κρατήσας, ; 3 50 Ἰνώσεαι ἀθανάτων τε θεῶν θνητῶν. T ἀνθ ὑρώπων σύστασιν. $ τε ἕχαστα διέρχεται ἣ τε χρατεῖται" AUREUM PYTIIAGOREORUM CARMEN. Qua in re peccavi? quid feci? quid omisi quod fieri de- A^ primo incipiens singula percurras; et postea, [bebat? malis admissis , te ipsum coargue, bonis autem, lzetare. In his tibi elaborandum est; h»c meditare; hiec amanda ναὸ ἴθ in divinae virlulis via sistent : [sunt : per eum certe qui nobis qualernarium numerum tradi- fontem pereunis naturae. Sed accingere ad opus, [dit, à diis precatus uL perficiant. Si vero h;ec teneas, [lium cognosces οἱ immortalium deorum et hominum morta- constitutionem , quatenus singula differant et quatenus [communione quadam contineantur. S el G et editiones Curt. Steph. Salmas. Brunck. et Gaisf. eshibet Porphyrius in vita Pytbagora n. 40. Arrian. Diss. Epictet. HI, 10 habet ἡμερίων ἔργων λογίσασθαι EX*X6GT14.. V. 49. πῇ παρξθην | Sic edd. omnes, etiam Diog. Laert. VII, 22 et Plutarch. de superstitione Opp. p. 168 ( vol. VI p. 642 ed. Reisk.). Suidas in voc. Πυθαγ. legit ποῖ. Arabs exprimit ποῦ : « expende loca in quibus aliquid. praeter- gressus es. » Non tamen pulaverim eum legisse ποῦ, sed non recte interpretatum esse z7, quod potius cum Auso- nio pro πῶς qnam cum Saraceno interprete pro ποῦ accipi canvenit. Hesychius πῇ, πῶς, quo pacto i. e. quatenus ; cf. Thom. Maz. p. 652. Ausonius Idyll. XVI, 16: Qua prztergressus? quid gestum in tempore? quid non? ubi qua valet qua ratione, quatenus. Salmasius exponit qua in re loci polius sensum , quam vocabuli vim intui- tus. Arrian. Diss. Epictet, l. c. ἐχτετέλεσται pro οὐχ ἐτε- χεσῦη,, quod librariorum mendum videtur. Nam Diss. IV, 6 legitur : ἀναπόλει τὰ πεπραγμένα ᾿ πῇ παρξδην τῶν πρὸς εὔροιαν; τί ἔρεξα ἢ ἄφιλον ἢ ἀχοινώνητον ; τί μοι δέων οὐχ ἐτε)έσθη πρὸς ταῦτα ; V. 43. ἀ:ξάμενος δ᾽ X δ᾽ ἀπὸ τοῦδε. V. 44. δειλὰ ] omnes edd. praeter Wechel. Curter. Omeis. Dacer. Needh. Ashton. Schier. Gaisf. qui legunt δεινὰ quod est etiam apud. Arrian. Diss. Epictet. l. c. atque in. pleris- que codd. [ O et S ] Hieroclis p. 152 ( nisi quod membranze Gallieze in. margine δειλὰ habent), denique apud Clemen- tem Alex. Padagog. lib. I, 10 p. 154 ed, Oxon. Contra δειλὰ reperitur in reliquis editionibus Steph. Poes. phil. p. 116. Marcil. Salmas. Brunck. Glandorf, Orell. Gaisford. Schwepf. Prostat δεισὰ quod lioc sensu apud Homerum , Hesiodum , Theognidem invenitur. Odyss. VIII, 351 : δειλαί τοι δειλῶν ye xol ἐγγύαι ἐγγνάασθαι, ubi Eustathius : ἀντὶ τοῦ, τῶν χαχῶν xol ἐγγύαι χαχαὶ ὥστε ἐγγνᾶσθαι. Quam- quam δεινὰ ferri posse non est quod uberius ostendam. — τέρπευ } Cod. Ven.; reliqui τέρπον (ut S. in. comment.) qued est in omnibus edd. ante Needhamianam promulsa lis, Preéelerea τέρπον scripserunt Brunck. Orell. Gaisf. in Poetis minoribus, Schwepf.; τέρπευ tuentur Needh. Ash- ton. Schier. Gland. ut magis poeticum. Post hunc versum in Codd. Oxonieasibus A. €. D. in Ven. et Augustano ite- rum exstat versieulus spurius . tt0109 ] Arrianus l. c. ἀρξάμενος ταῖς αὐταῖς ἀρεταῖς ποιεῦ φίλον, ὄν χ᾽ ἐθέλῃσθα, quem Harlesius recte interpretamentum versus quinli esse statuil. V. 47—48 Empedocli tribuuntur in Theologum. arith- met. p. 20 : Τοιαύτης δὲ οὔσης, ἐπώνυμον ( Corr. ἐπώμννον) δι᾿ αὐτῆς τὰ Πυθαγόρου oi ἀνδρες θαυμάζοντες δηλονότι xai ἀνευτημοῦντες ἐπὶ τῇ εὑρήσει, χαθά mou xai ᾿Ἐμπεδοχλῆς " Οὐ μὰ τὸν ἁμετέρα γενεᾷ παραδόντα τετραχτύν V vU 3, παγὰν ἀενάου φύσεως / Reliqui auctores commune Pythagoreorum jusjurandum esse ajunt. Plutarchus de Plac. philos. vol. IX. p. 476 ed. Reisk. : διὸ xai ἐφθέγγοντο ot Πυθαγοριχοὶ ὡς μεγίστου ὄρχου ὄντος τῆς τετράδος - o9 μὰ τὸν ἁμετέραᾳ ψυχᾷ παραδόντα τε- τραχτύν, Παγὰν ἀενάου φύσεως ῥιζώματ᾽ ἔχουσαν, ubi Wyt- tenbachius et Huttenus recte posuerunt ῥίζωμά τ᾽ pariter alque Sextus Empiricus adv. Mathem. VII, 94 : τοῦτο ἐμφαί- νοντες οἱ ᾿ΠΠυθαγοριχοί, ποτὲ μὲν εἰώθασι λέγειν τὸ — ἀριθμῷ δέ τε πάντ᾽ ἐπέοιχεν " ποτὲ δὲ τὸν cuc x τον ὀμνύναι ὄρχον οὑτωσί, οὐ μὰ τὸν ἁμετέρᾳ χεφαλᾷ παραξόντα τετραχτύν, Παγὰν ἀενάον φύσεως ῥίτωμά τ᾽ ἔχουσαν. Idem eodem modo adv. Arithm. lib. IV, 2 p. 332, nisi quod ψυχᾷ et πηγὴν ha- bet. Jamblichus de vit. Pythag. $ 150 eL 162 itidem exli- bet ῥίζωμά v atque in priore versu ἁμετέρᾳ γενεᾷ cum codice Vaticano. Apud Macrobium in Somn. Scip. 1, 6 et Porphyr. vit. Pythaz. $ 20 scribitur inilio versus prioris οὗ μὰ : contra Jambliehus $ 150 ita legit : ναὶ μὰ τὸν ἅμε- τέρας σοφίας εὑρόντα τετραχτύν, sed $ 103 οὐ μὰ τὸν ἁμετέρη γενεῇ παραδόντα τετρ. Plutarchus, Macrobius, Porphyrius et Theo Smyrnius in eorum que in Mathematicis ad Platonis lectionem utilia sunt, expositione ed. Ismael Bul- liald. ( Paris. 1644) cap. 38 p. 147 praebent ψυχᾷ, quod in Carminis aurei codd. exstat, pro γενεᾷ, sed Sextus I. c. et Stobaus Ecl. phys. p. 302 χεζαλᾷ, in cujus libris Heere- nius et Gaisfordius etiam ἐπιθέντα pro παραδόντα scriplum repererunt. Julianus Orat 6 p. 196. C ed. Spanhem. 09 μὰ τὸν ἐν στέρνοισιν ἐμοῖς παραδ. τετρ. Methodius in Con- vivio decem virginum Orat. 6 extr. p. 81 edilionis Petr. Possin. ( Paris. 1057 ) ναὶ μὰ τὸν ἁμετέρας ζωᾶς δείξαντα xe- λεύθους. Pro ἀενάον male in Plutarch. textu ἀεννάου dede- runt Beckius et Huttenus, idem fecerunt Heerenius et Gaisfordius in Stobzei Eclog. Denique pro φύσεως Porphy- rii et Stobaei codd. habent φύσιος. Nos codicum qui aureum carmen continent scripturam servavimus, Nulla autem in his atque in editionibus leelionis discrepantia est, misi quod Juntina enm Codd. Gall. pro ἀενάου neglecto metro habet ἀεννάου. Prieterea libri Gallici pro ἀλλ᾽ ἔρχευ ἐπ᾽ ἔργον exhibent ἀλλ᾽ ἔργον ἐπ᾽ ἔργῳ V. 50. γνώσεαι] S. ἃ. O; item Camerar. Neand. Steph. in Poet. gr. princ. Curt. Sylb. Needh, Ashton. Schier. Gland.; γνώσῃ Ald. Steph. in Poes. phil. p. 116. Salmas. Brunck. Orell. Schwepf. V. 50—51. γνώσεαι ἀθανάτων τε θεῶν θνητῶν τ᾽ ἀνθρώπων σύστασιν, ἦ τε ἕχαστα διέρχεται ᾧ τε χρατεῖται] Hierocles p. 174 interpretatur : πρῶτον μὲν θεογνωσίαν xai ϑεολογικὴν ἐπιστήμην παρέσεσθαι τοῖς οὕτως ἀχθεῖσι προλέγει, χαὶ πάντων τῶν ἀπὸ τῆς ἱερᾶς τετραχτύος ὑποστάντων τὴν ἐπίγνωσιν μετὰ τῆς κατὰ γένος αὐτῶν διαχρίσεως xxl τῆς εἰς ἕνα κόσμον ἑνώ- σεως. Τὴν μὲν γὰρ σύνταξιν αὐτῶν ἐνταῦθα τὸ τῆς συ- στάσεως ὄνομα δηλοῖ᾽ τὸ δὲ dj διέρχ εται τὴν xat! εἶδος δια- φοράν" χαὶ τὸ d κρατε ἴται τὴν χατὰ γένος χοινωνίαν. Φύσει γὰρ διεστῶτα τῶν λογιχῶν οὐσιῶν τὰ γένη χατὰ ταύτην τὴν διάστασιν εἰς μίαν χοινωνίαν συνέρχεται. Τῷ γὰρ εἶναι τὰ μὲν πρῶτα, τὰ δὲ μέσα, τὰ δὲ ἔσχατα διαχέχριται ἅμα xal ἥνω- : SER de -l ue AUREUM PYTHAGOREORUM CARMEN. 197 γνώσῃ, δ᾽ ἢ θέμις ἐστί, φύσιν περὶ παντὸς ὁμοίην, | Cognosces etiam , quoad fas et , naturam. ex omni parte ὥστε σε μήτε ἀελπτ᾽ ἐλπίζειν, αήτε τι λύήθειν. Vvócy, δ᾽ ἀνυρώπους αὐθαίρετα πήωματ᾽ ἔχοντας 86 τλήμονας, οἵ τ᾿ ἀγαθῶν πέλας ὄντων οὔτ᾽ ἐσορῶσιν οὔτε χλύουσι" λύσιν δὲ κακῶν παῦροι συνίσασι. ται. Οὔτε γὰρ τὰ πρῶτα ἂν γένοιτο μέσα, ἢ ἔσχατα, οὔτε τὰ μέσα πρῶτα ἣ ἔσχατα, οὔτε τὰ ἔσχατα μέσα ἢ πρῶτα, ἀλλ᾽ ἐν τοῖς δημιουργιχοῖς ὅροις ἀϊδίως μένει xac. γένος διαχέχρι- μένα. Καὶ οὕτω μὲν τὸ ᾧ ἕχαστα διέρχεται νοοῦμεν, τὸ δὲ δξέχαστα χρατεῖται πάλιν αὖ τῇδε θεωρήσομεν. Τὸ πᾶν τόδε οὐχ ἂν εἴη τέλειον, μὴ πρῶτα χαὶ μέσα χαὶ ἔσχατα μέρη ἐν ἑαυτῷ χεχτημένον, ὡς ἀρχὴν χαὶ μέσα χαὶ τελευτὴν τοῦ ὅλου συστήματος. Καὶ τὰ πρῶτα οὐχ ἂν εἴη πρῶτα, μὴ μέσων xai ἐσχάτων αὐτοῖς ἑπουένων Οὐδὲ τὰ μέσα τοῦτ᾽ ἂν εἴη, ὃ λέγεται, μὴ ἄχρων ἑχατέρωθεν αὐτοῖς παραχειμένων. Ἀλλ᾽ οὐδὲ τὰ ἔσχατα εἴη ἂν ἔσχατα, μὴ πρώτων xai μέσων προηγουμένων. Συνεισάγει οὖν ἀλληλα πρὸς τὴν τοῦ παντὸς τελειότητα. AC sententiam. quidem philosophus tam bene Pythagoreorum praecepta secutus exposuit, nihil ut fingi perfectius queat, sed singula accuratius rimanti plura oc- currunt, in quibus ab ea dissentiendum videatur. σύστασιν e philosophorum usu σύνταξιν τοῦ ὅλου esse vult, quam Plato in Timao 32 E σύστασιν τοῦ χόσμου appellavit. Quamquam autem aliud est 7; τοῦ ὅλου σύστασις, rerum uni- versitatis conslitutio, de qua Hierocles loquitur, alia ἡ τῶν ἀθανάτων θεῶν xal τῶν θνητῶν ἀνθοώπων σύστασι:, deorum immortalium hominumque mortalium conjunctio , divinze lmmanzque naturze conditio el constitutio : tamen versum 52 spectanti persuasum erit, poetam a singulis profectuin nd universa transire , ita ut in philosophiz studio e sinzu- larum rerum scientia magni rerum parentis , nature, co- gnitionem efllorescere velit. Quamobrem non est quod mi- remur, cur Hierocles mentem poet: explicare molitus singula verba minus curaverit. In his etiam sunt : 7 τε ἔχαστα διέρχεται d τε χρατεῖται. Nam neque &épysza: un- quam valet idem quod διαφέρει neque χρατεῖσθαι dicitur de communione, qua cuncta contineantur. Immo διέρχεσθαι dici constat de rebus fluxis et caducis qua» £ranseu»t vel de locis que. /ransimus. Deinde χρατεῖν, si ab aliis signi- ficationibus discesseris, nonnunquam prehendere, tueri , servare interprelari licet. Vide Osann. ad Cornut. de Nat. deor. p. 256 et Coraen Ἄταχτ. II. p. 210 seqq. Quamobrem ᾧ τε ἕκαστα διέρχεται ᾧ τε χρατεῖται,, vOrli oportet : qua- tenus singula transeant et quatenus conserventur, i. e. quatenus singula vel fluxa et caduca vel ceterna sint. Simi- liter interpres Arabs hzec accepit qui , ut Elichmanni ve:bis utar, ifa interpretatur : « Intelligzs rationem eorum juxta quie procedit nezotium, tum in regimine Dei Ter Optimi Maximi ejusque amicorum, tum etiam apud nos, celum hominum , videlicet, quid de iis sit evanidum in uno post aliud (id est, singulis), et quid de iis sit permanens. » Quocirca Salmasius aut Arabem parum vidisse aut. inter- p'etes alios Graecos et Latinos nihil vidisse existimabat. Ipse igitur probata magnam parlem Arabis interpretatione : « Nam natura, inquit, Deorum immortalium stabilis est , fixa et zeterna, ideo χρατεῖται : hominum vero mortalium instabilis, fluxa et transitoria, ut ita loquar, διερχομένη. Quod etiam mazis dicere liceat , et alio quidem sensu ex sententia Pythagoreorum , qui putabant animas hominum ex aliis corporibus in alia transire, ex humanis in belluina, ex belluinis in humana. Sic σύστασις θνητῶν ἀνθεώπων hioc modo διέρχεσθαι optime dici potest. At deorum immorta- lium σύστατις plane xczzeizo: , nulli mutationi aut. migra- [ sui similem : ut nec speres quie speranda. non sunt, nec te quidquam [ lateat. Cognosces autem liomines malis ultro arcessitis obrulos, miseros , qui bona quum prope sint noc vident , nec audiunt : paucique sciunt e malis se expedire. gralioni ex aliis sedibus in alias obnoxia. » Verum en vero neque Hierocles erravit, neque Salmasius rem, «de qua agitur, penitus perspexit. Quis enim credat, Hierocleui à Saraceno interprete doctrina superatum esse? Unde igitur liec explicationis ejus ab ipso carmine discrepantia? quia philosophiae praeceptum latissime patens atque ab lioc loco non alienum expositurus, quae esset propria. singulorum poete verborum vis minime laborabat. Salmasius opponi putat fluxa el zelerna. Quod si. verum est, fructus e plii- losophic studio percipiendus secundum Pythagoram cer- nitur in hoc, quod mortalia et caduca ac. cito peritura ab immortalibus et perpetuo moansuris distinguere discimus. Alqui non est philosopliorum de rebus fluxis disputare , sed tota philosophia in rerum perennium contemplalione ver- satur, Quare quae multabilia sunt, in his mutationis zeter- nitas consideranda est. JEterna auteni mutatio , qua mor- talia omnia azitantur, cum sempilerna quiete , quae deorum naturae contigit , comparala simillima est singularum rerum different&e et illi, quod cuncta continet, rerum naturze cor- pori. Qui autem dixi, elsi cerlissima sunt, confirmabo lamen Ocelli etiam auctoritate. Is cap. 1 $ 12 pag. 157 nostra? editionis, ἔτι δὲ, inquil, xxi ὅλη δι᾽ ὅλης ἣ φύσις θεωρουμένη τὸ συνεχὲς ἀπὸ τῶν πρώτων χαὶ τιμιωτάτων ἀξαιρεῖ χατὰ λόγον ἀπομαραινομένη xat προσάγουσα ἐπὶ πᾶν τὸ θνητὸν xai διέξοδον ἐπιδεχόμενον τῆς ἰδίας συστάσεως, Í. e. jam vero universa rerum natura si per omnes partes spectetur, licet proportione quadam deficere (ac deterior et vaduca fieri) videatur, tamen continuationem et perenni- tatem a primis prestantissimisque corporibus sumíam omnibus mortalibus affert, quibus concretionis suce vicis- situdines accidunt. Ad quem locum illustrandum p. 187 hiec notavi : « Sunt autem τὰ πρῶτα xoi τιπτώτατα corpora colestia. Vull enim scriptor aeterna esse non modo corpora celestia, ut quae eodem semper statu maneant , sed reliqua etiam, qui perpetuo mutantur propter mulationis zeler- nitatem ἃ celestibus corporibus repetendain. » V. 52. γνώση δ᾽] O et G; γνώσῃ ὑ᾽ S. sed non in comm. p. 178 ed. Needh. [p. 136 Gaisf.], ubi reperitur γνώσῃ 9', ut mirandum sit Gaisfordium h. 1. vulgatam deseruisse. V. 53. Óosc—-u*:s] S. G. O; item plerzque edd., sed nonnnlli ὥς τέ et ux τέ. V. 54. γνώσῃ δ᾽ ἀνθρώπους αὐθαίρετα πήματ᾽ ἔχοντας] Sic libri scripti et edit ; profert hunc locum Chrysippus ap. Gell. lib. VI cap. 2, ubi quasdam editiones γνώσει el ἑλόντας habere jam Theod. Marcilins testatur, qui jure prefert ἔχοντας, inconcinnam repetitionem ἑλόντας αὐθαΐρετα vo- cans, quum verbi ἑλεῖν vis in nomine αὐθαίρετος sil. V. 55. τλήμονας — οὔτ᾽ ἐσορῶσιν] Cod. Ven. G. et S; alii τλήμονες — οὐχ ἐσορῶσιν. Neutra leclio spernenda. Re- peritur autem τλήμονες ap. Ald. Cam. Steph. Sylb. τλήμο- νας“ ap. Curter. Marcil. Omeis. Dacer. Needh. Asthon. usque ad Glandorf. qui restituit τλήμονες, quod per Brunc- kium , Orellium, aliosque usque ad nostram memoriam propagatum est. At Scha'ferus apud Orellium ait, se non repugnare, si quis τλήμονας — οὔτ᾽ ἐσορῶσιν proferat. Hinc Schwepfinger. edidit τλήμονας---οὐχ ἐσορῶσιν. Ego vero cum Gaisfordio ad cod. Ven. scripturam redii. V. 56. συνΐσασι] S. et G ; item Ald. in maj. ed. cvvisae:. 195 AUREUM PYTHAGOREORUM CARMEN. M ca Aro: Sl dA SR NES Τοίη μοῖρα βροτῶν βλάπτει φρένας" ὡς δὲ χύλινδροι FEURCCUCE ; ME ἄλλοτ᾽ ἐπ᾽ ἄλλα φέρονται, ἀπείρονα πήματ᾽ ἔχοντες. à h λυγρὴ γὰρ συνοπαδὸς ἔρις βλάπτουσα λέληθε 60 σύμφυτος, ἣν οὐ δεῖ προάγειν, εἴκοντα δὲ φεύγειν. Ζεῦ πάτερ, ἢ πολλῶν χε χαχῶν λύσειας ἅπαντας, εἰ πᾶσιν δείξαις, οἵῳ τῷ δαίμονι χρῶνται. ᾿Αλλὰ σὺ θάρσει, ἐπεὶ θεῖον γένος ἐστὶ βροτοῖσιν, T , LU οἷς ἱερὰ προφέρουσα ucte δείχνυσιν ἕχαστα. 65 Ὧν εἴ σοί τι μέτεστι, χρατήσεις ὧν σε χελεύω, ES n MENS EA PT Me ; ἐξαχέσας ψυχὴν δὲ πόνων ἀπὸ τῶνδε σαώσεις. E ES - » m Ἀλλ᾽ εἴργου βρωτῶν, ὧν εἴπομεν, ἔν τε καθαρμοῖς, αν κε eerie ΕΣ ΗΝ «enden veu. ἔν τε λύσει ψυχῆς χρίνων, καὶ φράζευ ἕχαστα, Tale fatum lx4it mortalium mentes; illi vero cylindrorum huc illuc volvuntur, infinitis malis oppressi. [ instar Gravis enim comes latenter nocet contentio innala, quam provocare non decet , sed cedendo evifare, Jupiter paler, multis profecto malis omnes liberaris , Si cunctis ostendas , quali genio utantur. | lalibas, Tu autem bono sis animo, quum divinum genus sit mor- quibus sacra natura singula pandens commonstrat. Quorum si fueris particeps , mea jussa tenebis, remedioque usus istis &vuimnis liberabis animum. [ bus, Abstine vero cibis iis, quos diximus, cum in lustrationi- tum in purgatione animi judicium adhibens : et considera [ singula, Sed Cod. Mel. p. 184, 194 et 196 przebet συνίασι (corr. συνιᾶσι), quod. verius forsilan videatur. At poetarum usus postulat συνιεῖσι. V. 57. τοίη μοῖρα βροτῶν] Codd. Gall. atque Oxorienses A eL D ; τοίη uo:ip' αὑτῶν S. — ὡς δὲ χύλινδροι] Sic Need- ham. e margine codd. Gall. suffragantibus libris Oxonien- sibus A et D. Cf. Hierocl. pag. 196 ; eandem scripturam vulgarunt Asthton. Schier. Brunck. Orell. Gaisf. Schwepf. repudiata vetere lectione ct δὲ χυλίιδροις quam exhibent S, item Ald. Steph. Sylb. Camer. Curter. Marcil. Salma- sius habet οἵ δὲ κυλίνδροις Lypographorum forsitan errore. Glandorfius posuit quidem in ipso carmine ὡς δὲ χύλινδροι, in adnotationibus autem scribendum conjecit oi à, χύλινδροι, ἄλλοτ᾽ ἐπ᾽ ἄλλα χ- τ. À. V. 58. ἀπείοονα)] Omnes preter Ald. in ed. maj. Froben. et Junt. qui vitiose ἀπήρονα scripserunt. Theod. Marcilius cylindros putat exponi posse rerum vicissitudines , similes volutationibus cylindri. Quae. interpretatio nobis arrideret 51 cum ipso οἱ δὲ χυλίνδροις legeremus. Neque verior est al- tera Marcilii explicatio, qua volufationes illas animo um in alia atque alia corpora migrationes , donec ab omni cor- poris contagione expiati sint, intelligit. Nos nihil tale hoc loco reperimus. V. 59. λυγρὴ] G. O ; λυγρὰ S. VW. 60. σύμφυτος] Codd. et edd.; libri Gall. σύμφοιτος. — προάγειν] S. et interpres Arabs cujus verba Elichm. sic exprimit : « convenit autem eam non foveri, sed fugienda est ostendendo demissionem erga eam. » Hierocles ipse p. 210 ed. N. (p. 161 ed. Gaisf.) explicat προάγειν ἐπὶ πλεῖον. Neque tamen spernenda Codd. G. et O. lectio προσάγειν, qui in omnibus edd. anle Gaisfordianam est, sensu si- mili verbis Homericis Od. XVII, 446 τίς δαίμων τόδε πῆμα προσήγαγε, δαιτὸς ἀνίην; Sed nos velustas membranas cum Hierocle sequimur. lllud wero observandum, Codicem Vindobonensem ilidem in Comm. pag. 184 ed. Needh. [pag. 141 ed. Gaisf.] praebere προάγειν, sed pag. 198 ed. Needh. [pag. 152 ed. Gaisf.] προσάγειν exhibere, ut hinc concludi liceat, jam antiquitus codices in hoc versu inter προάγειν el προσάγειν fluctuasse. " V. 61. ἡ πολλῶν xc] Brunck. Orell. Gaisf. in Poet. min. Schwepf.; ἢ πολλῶν γε Theod. Marcil. Salmas. in praf. Needh. et Ashton. Schier. Gland. Gaisf. in Hierocl. ed.; ἢ πολλῶν τε χαχᾶν τε Codd. Gall. Ald. in ed. maj. Fro- ben. Ruff. Sed Ald. in ed. minore cum Junt. τε post xaxov recte omittit; idem faciunt Curter. Steph. Hertel, Dacer. Stephanus et Hertelius τε post πολλῶν in ye mu- Vant, quos sequuntur Arcer, et Omeis. Creterum Cod. S : ἢ πολλῶν τε χαχῶν λύσειας ἅπαντας. — λύσεια-] Hierocles pag. 304. Steph. Needh. Ashton. Brunck. Orell. Gaisf. Schwepf ; παύσειας Cod. Ven. et libri Oxonienses, item Ald. in ed. min. Junt. Amerb. Camerar. Neander. Wechel. Quae si antiqua lectio est, accedit ad similitudinem οἵα Euripidei χαχῶν πεπαυμένον ap. Sext. Empir. Pyrrhon, Hypot. p. 157. V 62. εἰ] Hierocles , interpres Arabs, Marcil. Salmas. Needh. Ashton. Schier. Gland. Brunck. Orell. Gaisf. Schwepf.; ἢ Ald. in ed. maj. Froben. Ruff. Steph. V. 65. ὧν εἴ σοί τι μέτεστι] Codd.; Glandorfius leei vo- lebat ἧς (i. e. ἱερᾶς góczw:) εἶ σοί «t μέτεστι, Orellius do- rice ἄς. Sed niliil mutandum. Explicatur hic versus ab Mierocle p. 204, id quad Glandorfium fugit. Qui quum nullam ejus explanationem in Hieroclis commentario re- periret, versuin difficilem et spurium esse putabat. In Salmasii editione pro χρατήσεις operarum vilio legitur χρατέσεις. Aldus post χελεύω non distinxit. V. 66. ἐξαχέσας] activum hoc tantum loco exstat. Post hane vocem virgulam posuerunt omnes editores ante Need- hamium; idem Brunch. Orell. Gaisf. Schwepf. fecerunt. Glandorfius zz μέσῃ στιγμῇ hoc vocabulum a sequentibus separavit. Ego cum Needhamio,, Asthon. Gaisíord. χελεύω, ἐξαχέσας ψυχὴν" δὲ scripsi. V. 67. εἴπομεν, ἔν τε χαθχρμοῖ:] lta omnes editores ex- cepto Glandorfio , qui sic interpunxit : εἴπομεν" ἔν τε χαθ. V. 68. χρίνων] S. G. Hlierocl. p. 212; item Ald. in ed. maj. Froben. Arcer. Junt, Steph. Sylb. Curter. Marcil. Dacer.. Needh. Ashton. Schier. Brunck. Orell. Gaisf, Schwepf. At χρῖνον habent Ald. in ed. min. Amerb. in prima ed. Ruff. Camerar. Neand. Salmas. Glandorf. Utraque scriptura idem eflicitur. Nimirum in omni lustratione. vel expiatione alque in purgando corpore animoque judicari debere cibos id est ciborum delectum adhibendum esse, ne iis utamur cibis qui morari vel impedire purum perfe- ctumque vitae humana statum possint. Αύσιν Ψυχῆς animi solutionem Theod. Marcilius commentalionem mortis in- tellisit. Aliter Hierocles qui ea, de quibus in his versibus agitur, omnia ad philosophiam rettulit. Sed ut Pythago- rei vitia animi vincula δέσεις appellabant : ita λύσις τῆς ψυχῆς nibil est nisi animus solutus ac. purus omni vitio , qualem. Pythagoras in iis inesse volebat, quibus vel sacra obeunda essent vel loca lustranda vel qui sapientiae arcem eniti conarentur. Cf. C. F. Hermanni, Lehrb. de goites- dienstl. Alterth.d. Gr. p. 99 seq. Quamobrem auditoribus suis certo quodam ciborum genere interdicebat , solam abs- tinentiam ratus salis ad 1d quod expetebatur consequendum valere. Quomodo igitur λύσις Ψυχῆς abstinentia continge- bat: sic ejus δεέσις in ciborum quorundam usu posila cre- debatur. Inde apparet nihil insanius excogitari posse Arabis interpretis explanatione, qui λύσιν Ψυχῆς de animi ex cor- pore discessu accipit. Quid enim ad animum e corporis vinculis elapsum abstinentia pertinet, ad quam referuntur verba ἀλλ᾽ εἴργου βρωτῶν x. τ. À. Pylhagoras autem ipse quoque, quum ad singula loca appulerat, lustrationes, m Mere ec s UMS σαν τῇ AUREUM PYTHAGOREORUM CARMEN. 199 ἡνίοχον γνώμην στήσας καθύπερθεν ἀρίστην" 70 ἣν δ᾽ ἀπολείψας σῶμα ἐς αἰθέρ' ἐλεύθερον ἔλθης, ἔσσεαι ἀθάνατος, θεὺς ἀμόροτος, οὐχ ἔτι θνητός. ut fama est, faciebat, el pestem venlosque noxios ab illis civitatibus averruncabat, que eum in hoc sibi adju- forem esse cupiebant. Sic Samium philosophum testatur Jamblichus in ejus vita cap. XIX elfecisse lustratione, ul Lacedaeinon peste laborare desineret, qunm antea frequenter eo malo confílictata essei. Verba graeca sunt : xai 90562) 0v, ὡς λόγος, χαθχαρμούς τε ἐπετέλει xad λοιμοὺς ἀπεδίωχε xai ἀνέμους ἀπὸ τῶν εἰς τοῦτο ἀξιουσῶν πόλεων βγηθὸν αὐτὸν γε- νέσθαι. Λαχεδαίμονα γοῦν παρειλήφαυεν μετὰ τὸν ὑπ᾽ ἐχείνου γενόμενον καθαρμὸν μηκέτι λοιμῶξαι, πολλάκις πρότερον τούτῳ τῷ παθήματι περιπεσοῦσαν. Ma et m singulis urbibus publica loca lustrabant , comitium , tlioatrum, curiam. At vero non modo publicos, sed privetos etiam χαθαρμοὺς fuisse constat, quibus singuli homines purgarentur. De his privatorum χαθαρμοῖς sunl qui intellipant verba Ev τε χαθαρμοῖς ἔν τε λύσει ψυχῆς, ila ut pracedant χαθαρμοί, sequatur λύσις ψυχῆς atque ab illis mortales tanquam a fontibus ad hanc profluant, Verius χαθαριμούς accipias de publicis lustratio- nibus , λύσιν ψυχῆς de animi purgalione ad quam certo ci- borum genere abstinentibus aditum patefaciebat Pyllago- ràs, quamquam abstinentiam illam latissime patuisse jam supra diximus. Sed aliud est simpliciter carminis verba in- terpretari, aliud τὸν £v ἀποῤῥήτοις εἰρημένον τῶν Πυθαγοφξείων λόγον scrutari. Itaque tantum abest , ut obloquar Hierocli , ut suo in genere perfectum hominem admirer qui χαθαρ- μοὶ δέ, inquit, λογιχῆς ψυχῆς εἰσιν ad μαϑηματιχαὶ ἐπιστῆμαι χαὶ ἀναγωγὸς λύσις ἡ διαλεχτικὴ τῶν ὄντων ἐποπτεία. V. 70—71. ἣν δ᾽ ἀπολείψας --- θνητός] tribuuntur Em- pedocli ἃ Jamblicho in Theolog. Arithm. Cf. Fabricius ad Sext. Empir. adv. Mathem. 1, 302, p. 283. V. 70. ἀπολεῖψα:) Optimi quique scriptores ἀπολιπὼν dicere solent ; contra primum aoristum memoratum a Ma- crobio de diff. p. 361 posteriores Graeci crebro usurparunt. Vid, Lobeck. ad Phryn. p. 713. Sic Pseudophocylides 72: μὴ μιμοῦ χαχότητα, Δίχτι δ᾽ ἀπόλειψον ἄμυναν. Cf. Schaefer. in App. ad Aristoph. Plut. p. 510 et 555. Hic autem nescio an jure negaverit ap. Orell. Opusc. I. 475 primum aori- ratione , optima rectrice , superiori in loco constituta. Quodsi relicto corpore ad liberum aethera. commigraris , eris immortalis Deus, incorruptus, neque amplius morti [ obnoxius, ————— M ÁÀ MÀ 0l stum antiquis temporibus usitatum fuisse, quum pauca ejus eaque magnam partem incerta vestigia in libris nostiis τὸς licta sint. Nam illud λείψας quod Aristophani in Andromeda tribuit Antiatlicista ap. Bekk. Anecd. vol. f p. 106, 24 Eu- ripidis fuerit necesse est, si quidem Aristophanera constat hujus fabuke non fuisse auctorem, sed sapius locos ex Euripidis Andromeda depromlos lepide cavillatum esse. Vid. tragici illins fragmenta ἃ Wagnero collecta p. 646 seqq. ed. Paris. Miramur autem. Wagnerum Antiatlicistae immemorem nullam ejus testimonii mentionem fecisse, Quapropter non reprehendimus Brunckium, quod in. Ari- toph. Eccl. £145 pro vulg. πσραλείψης posuit παραλείψεις, neque Heindorfium ad Platonis verba Gorg. p. 201 (p. 187 ed. sec.) μεταξὺ τὸν λόγον καταλίπωμεν, hiec notantem : « Codd. Boll. Aug. Meerm. χαταλίπωμεν, quoniam usitata aoristi forma est ἔλιπον, non. ἔλευψα. » Sed illud apparere arbitror, λεῦψας semel ab Euripide dictum indicio esse, non prorsus ignotam veteribus hanc aoristi formam fuisse. V. ΤΙ. ἔσσεαι x. τ. λ.] Aldus sic distiuguit : ἔσσεαι ἀθά- vaxoz , θεὸς, ἅμδροοτος, at Stephan. Camerar. Rufl. Curter. Marcil. Needham. Ashton. Gaisf. in ed. Hier. Schier. ἔσσεαι ἀθάνατος θεὸς, Gu 6pozoc , denique Glandorf. Brunck. Orell. Gaisf- Sclhwepf ἔσσεαι ἀθάνατος, θεὸς ἀμδοοιος. — οὐχ ἔτι] Aldus in utraque edilione o3xézc una voce. Pseu- doplutarchus de philosoph. decretis lib. IV. cap. 7 : Πυθα- Yopdc s. o e. ἄφθαρτον εἶναι τὴν ψυχή,»" ἐξιοῦσαν γὰρ εἰς τὴν τοῦ παντὸς ψυχὴν ἀναχωρεῖν πρὸς τὸ ὁμογενές. Chalcidius p. 229 : « Pythagoras etiam in suis aureis versibus : Corpore deposito cum Ποὺ ad zethera perzes, Evades hom:nein , factus Deus ztheris alini. » Hic fortasse ἐλεύθεοος pro ἐλεύθερον legit , quod jam Stur- zius observavit. Caeterum id de quo hic agitur contingere hominibus non potest, nisi peracto mutitionum orbe. Qua de re lezenda sunt quae Empedocles Pythagoreorum prae- cepta secutus tradi quzeque ἃ me in commentatione de Empedoclis procmio p. 12 disputantur. ἌΛΛΟΙ TON ΠΥΘΑΓΟΡΕΙΩ XTIXOI. Et «t5 ἐρεῖ, θεός εἶμι παρὲξ χόσμον ἴσον τούτῳ στήσας εἰπεῖν" ἐμὸς οὗτος, χοὐχὶ μόνον στήσας exei ἐμός, ἀλλὰ χατοιχεῖν αὐτὺς ἐν ᾧ πεποίηχε, πεποίηται δ᾽ ἀπὸ τοῦδε. , T * , νος, οὗτος ὀφειλε: (Justinus Martyr lib. de Monarchia Dei pag. 82 : καὶ ταῦτα οὕτως φράζει (6 "Opgeuc ) ὡς αὐτόπτης γεγονὼς τοῦ u.s γέθους θεοῦ" χοινωνεῖ δ᾽ αὐτῷ χαὶ Πυθαγόρας ἐν οἷς γράφει" εἴ τις ἐρεῖ χτλ.) 5 Πρόεισιν ὃ θεῖος ἀριθμὸς μουνάδος £x. χευθμιῶνος ἀκηράτου, ἔστ᾽ ἂν ἵκηται £N? 5 5 , & WV , , , τετράδ᾽ ἐπὶ ζαθέην, ἣ δὴ τέχε μητέρα πάντων, πανδοχέα, πρέσδειραν, ὅρον περὶ πᾶσι τιθεῖσαν, ἄτροπον, ἀχαμάτην᾽ δεχάδα χλείουσί μιν ἁγνήν. (Proclus Comment, in Plat. Tim. pag. 269. B (pag. 657 seq. ed. Schneider.) : πρόεισι γὰρ € fj - 2 b , “ - 6 H ῃ, , Ξ ΕῚ B ,τᾺ ὃ θεῖος ἀριθμός, ὥς φησιν ὃ Πυθαγόρειος εἰς αὐτὸν ὕμνος" μονάϑος ἐκ χευθμῶνος xc). ( leg. μουνάδος), μονάδα μὲν ἀχήρατον λέγων, χαὶ χευθμῶνα τῆς μονάδος τὴν ἑνοειδῇ xxl χρύφιον τοῦ ἑνὸς ὄντος An σὰ, ΔῈ Καθ Δ - - n αἰτίαν, τετράδα δὲ ζαθέην τὴν τοῦ νοητοῦ πλήθους ἔχφασιν, ἣν ἢ δυὰς ἐξέφηνεν, 5 μέση τῆς μονάδος xai τετράδος, δεκάδα δὲ αὐτὸν τὸν χόσμον τὸν πάν- τῶν ὑποδεχόμενον τῶν θείων ἀριθμῶν εἰκόνας ἄνω- εν εἷς αὐτὸν ἐχδοθείσας. Cf. ibid. pag. 155 € [ pag. 367 ed. Schneid. ].) 0 Os c 1e ἀριθμῷ δέ D , 5 , ' éméotxev. ( Sextus Empiricus adv. Arithm, lib. IV, Ὁ δ » Y * T EENY - , p. 33a : χαθύλου μὲν οὖν oi ἀπὸ τῶν μαθημάτων ΠΠυθαγοριχοὶ μεγάλην ἀπονέμουσι δύναμιν τοῖς : Ξ eed at ΑἹ τῆς ἀριθμοῖς, ὡς τῆς τῶν ὅλων φύσεως xxv αὐτοὺς ; ^ διοικουμένης ὅθεν xai ἀεί ποτε ἐπεφώνουν τὸ SUCRE « ἀριθμῷ δέ τε » κτλ.) δι" τῇ Si quis dicat, se esse Deum preter unum, is debet mundum huic parem fabricatus dicere : Aic meus est , neque solum fabricatus dicere : zieus, sed eliam habitare ipse in eo quem effecit; ab hoc autem effectus est. — Progreditur divinus numerus ex incorruplo unitalis latibulo, donec perveniat [ matrem, ad telradem sacrosanctam, qua peperit cunctorum omnes recipientem, venerandam, omnibus ferminos con- [stituentem, ALII PYTHAGOREORUM- VERSUS. —900— — Οὐ μὰ τὸν ἁμετέρᾳ ψυχᾷ παραδόντα τετραχτύν, παγὰν ἀενάου φύσεως Guru τ᾽ ἔχουσαν. (Sextus Empiricus l. c. : ὀμνύοντες οὗ μόνον τὸν ἀριθμόν, ἀλλὰ καὶ τὸν ὑποδείξαντα αὐτοῖς τοῦτον, Ἰ]υθαγόραν, ὡς θεόν, διὰ τὴν ἀριθμητι- xiv δύναμιν, λέγοντες" οὐ μὰ τὸν ἁμετέρᾳ χτλ. Ὑετραχτὺς δὲ προσηγορεύετο παρ᾽ αὐτοῖς ὃ ἐχ τῶν πρώτων ἀριθμῶν συγχείμενος τέταρτος ἀριθμός, ἕν γὰρ xai δύο xai τρία xui τέσσαρα δέχα γίνε- ται; ὅς ἐστι τελειότατος ἀριθμός, ἐπείπερ ἐπ᾽ αὖ- τὸν φθάσαντες πάλιν ἀναλύομεν ἐπὶ τὴν μονάδα, xol ἐξ ὑπαρχῆς ποιούμεθα τὰς ἀριθμιήσεις. Πηγήν τε ἀενάου φύσεως ῥίζωμά τ᾽ ἔχουσαν εἰρήχασιν αὐτὸν διὰ τὸ κατ᾽ αὐτοὺς ἐν αὐτῷ τὸν λόγον τῆς ἁπάντων χεῖσθαι συστάσεως. Vid. eund. adv, Math. VII, 94 et que notavi ad Aur. carm, vs. 47-48.) Ὦ νέοι, ἀλλὰ σέξεσθε μεθ᾽ ἡσυχίας τάδε πάντα. ( Diog. Laert. lib. VIII, 7 : φησὶ δ᾽ Ἥρα- χλείδης ὃ τοῦ Σαραπίωνος ἐν τῇ Σωτίωνος ἐπιτο- υῇ γεγραψέναι αὐτὸν [τὸν Πυθαγόραν] χαὶ περὶ τοῦ ὅλου δεύτερον τὸν ἱερὸν λόγον οὗ ἣ ἀρχή" ὦ νέοι χτλ.) βωμὸν ἐρεύθοντας μαχάρων θερμοῖσι φόνοισι. (Sextus;Empiricus adv. Math. IX, 128 : ἔν- θεν xal παρήνουν οὗτοι oci φιλόσοφοι ἀπέχεσθαι τῶν ἐμψύχων, χαὶ ἀσεῤεῖν ἔφασκον τοὺς ἀνϑθοώ -: πους; « βωμὸν ἐρεύθοντας xxÀ. ) 15 Ἶσόν τοι χυάμους ἔσθειν χεφαλάς τε τοχήων. (Plutarchus Sympos. II, 3 pag 519, Py- thagoreis vel Orphicis versum tribuens, Cf, Cle- mens Alex. Strom, III p. 435. D; Athenxus II p. 65 F; Gcopon. II, 35, 8.) immutabilem, indefessam; decadem puram eam appel- [lant. — Numerum autem omnia decent, — Haud sane, per eum qui nobis quaternarium numerum [ tradidit, fontem perennis nalura et principium continentem. — O juvenes, silentio hiec omnia veneramini. — Deorum aram calido cruore rubefacientes. — Idem est fabas οἱ parentum capita comedere. 208 PHILOSOPHORUM GILECORUM FRAGMENTA. LIBER II. PROS/E SCRIPTORES. ἊΝ H $- ^ ᾿ ἐν p ᾿ h "2e. E Dre E" P v ^as "GL NE ! ᾿ ! Pd LJ T. D E » um Ty v". τῷ [ πον. Δ. B P 3 ct M i - Dav ᾿ MA ws με "M m —PÜ wu r δὲ ἊΝ b | Ja Ὕ HM B tS * OR “ » T m. Ψ bur e l Sect à LE. Ϊ ^ ; “- , ies: — ^ » — — ^us ^4 » ἊΝ ᾿ d —— WA uu 2- "a Ma ἔξ m - "wma o 4 8 πὰς ἡ " — " " "- — M - A τ ᾿ - ES —€ - e ape qe EL ᾿ “ν᾿ . ς SRMELESDHREESEHAE CEA CEDE IEEE RURSUS EE CESAHAE TON EHTA ΣΌΦΩΝ ΓΝΩΜΑΙ ΚΑΙ AIIOGOEIMATA. SEPTEM SAPIENTUM SENTENTLE ET APOPHTHEGMATA. Quum diu viguisset apud Gracos Orphei, Mu- sai reliquorumque priscorum vatum disciplina, qui carminibus suis homines erudire multarum- que rerum scientia repletos ad virtutem accen- dere conabantur : posteri diligentius paullatim divina et celestia contemplari cceperunt ac totos se ad scrutandam nature obscuritatem contule- ront. Horum primus fuit ZAaes Milesius (1), philo- sophia grzcz conditor et propter sapientiam quam profitebatur Sapientis nomine insignis. Natus est patre Examio, matre Cleobulina Olym- piadis XXXV anno primo, utex Apollodori Chro- nicis Diogenes Laertius (2) lib. 1, 37 tradit vitaque ultra nonagesimum annum producta Olympiade LVIII diem suum obiit. Neque vero solus sapiens vocatus est, sed eadem :etas septem vidit sapien- tes 'Thaletem, Solonem, Periandrum, Cleobulum, Chilonem, Biantem, Pittacum; quibus nonnulli Anacharsidem Scytham, Mysonem Cheneum, Phe- recyden Syrium , Epimenidem Cretensem, qui- dam etiam Pisistratum adjiciunt (3). Sed deczeteris postea disputabimus, nunc de Thalete agamus. Is antequam ad doctrinz studia incumberet, in re- publica versatus est (4). Huc referenda sunt ea quz de quibusdam ejus consiliis partim civibus, partim lonibus, partim Creso datis narrant He- rodotus lib. I, 75 et 17o et Diogenes Laertius lib. I, 25(5). Postmodo litterarum dulcedine captus /Egyptum petiit(6), ubi diu cum sacerdo- tibus conversatus philosophie operam dedit. Inde jam state provectus ad Milesios redux e nullius magistri schola prodiisse, sed omnia suopte ingenio perspexisse visus est. Qui si Apu- (1) De genere ejus Herodotus lib. I, 170 : Θάλεω ἀνδρὸς Μιλησίου ἐγένετο, τὸ &véxal)ev γένος ἐόντος Φοίνιχος. Dioze- nes Laertius lib. I, 22 : "Hv τοίνυν ὁ Θαλῆς, ὡς μὲν Ἡρό- Goro;, Δοῦρις xai Δημόχριτός φασιν, πατρὸς μὲν ᾿Εξαμίου, μητρὸς δὲ Κλεοδουλίνης, ix τῶν Θηλιδῶν, οἵ εἰσι Φοίνιχες, εὐγενέστατοι τῶν ἀπὸ Κάδμου xai ᾿Αγήνορος, χαθὰ xai Πλά- των φησί. Καὶ πρῶτος σοτὸς ὠνομάσθη, ἄρχοντος Ἀθήνησι AAuuaciou* χαθ᾽ ὃν χαὶ οἱ ἑπτὰ σοφοὶ ἐχλήθησαν, ὥς φησι Δημήτριος ó Φαληρεὺς ἐν τῇ τῶν ἀρχόντων ἀναγραφῇ" ἐπολι- τογραφήθη, δὲ ἐν Μιλήτῳ, ὅτε ἦλθε σὺν Νειλέῳ ἐχπεσόντι Φοινίχης" ὡς δ᾽ οἱ πλείους φασίν, ἰθαγενὴς Μιλήσιος ἣν xai γένου: λαμπροῦ. (2) Diogenes Laertius lib. I, 37 : Φησὶ δ᾽ Ἃ ππολλόδωρος ἐν τοῖς χρονιχοῖς γεγενῆσθαι αὐτὸν χατὰ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς τριαχοστῆς πέμπτης ὀλυμπιάδος. ᾿Ετελεύτησε δ᾽ ἐτῶν £óBo- μήχοντα ὀχτώ, ἢ ὡς Σωσιχράτης φησίν, ἐνενήχοντα᾽ τελευ- τῆσαι γὰρ ἐπὶ τῆς πεντηκοστῆς ὀγδόης ὀλυμπιάδος. (3) Diogenes Laertius lib. T, 13 : Σοφοὶ δὲ ἐνομίζοντο οἵδε. Θαλῆς, Σόλων, Περίανδρος, Κλεόδουλος, Χείλων, Βίας, Πιτ- ταχός. Τούτοις προσαριθμοῦσιν Ἀνάχαρσιν τὸν Σχύθην, Μύ- σωνα τὸν Χηνέα, Φερεχύδην τὸν Σύριον, ᾿Επιμενίδην τὸν Κρῆτα" ἔνιοι xai Πεισίστρατον τὸν τύραννον. (4) Diogenes Laertius lib. I, 23 : Μετὰ δὲ τὰ πολιτιχὰ τῆς φυσιχῆς ἐγεύετο θεωρίας. (5) Diogenes Laertius lib. 1, 25 : Δοχεῖ δὲ xai ἐν τοῖς πολιτιχοῖς ἄριστα βεδουλεῦσϑαι. Κροίσου γὰρ πέμψαντος πρὸ: Μιλησίους ἐπὶ συμμαχία, ἐχώλυσεν " ὅπερ, Κύρου χρατήσαν- τος, ἔσωσε τὴν πόλιν. (6) Diogenes Laerlius lib. I, 27 : Οὐδείς τε αὐτοῦ χαθηγή- σατο, πλὴν ὅτ᾽ εἰς Αἴγυπτον ἐλθὼν τοῖς ἱερεῦσι συνδιέτριψεν. Plutarch. de Placitis phil. lib. I, 3 : Φιλοσοφήσας δ᾽ ἐν Ai- γύπτῳ ἦλθεν εἰς Μίλητον πρεσδύτερος. 203 204 SEPTEM SAPIENTUM leium Florid. 18 audimus, geometriz apud po- pulares suos primus repertor, nature rerum certissimus explorator et astrorum peritissimus contemplator, maximas res parvis lineis reperit : temporum ambitus, ventorum flatus, stellarum motus, tonitruum sonora miracula, siderum obli- qua curricula, solis annuas reversiones. Idem lung vel nascentis incrementa vel senescentis dispendia vel deficientis impedimenta animo as- secutus est. Quid? quod exacta zetate intellexit , quoties sol magnitudine sua circulum quem per- meat metiretur. Id a se recens inventum Thales memoratur edocuisse Mandrolytum Prienensem, qui nova et inopinata cognitione impendio dele- ctatus optare jussit, quantam vellet mercedem sibi pro tanta re tradita rependi. Satis, inquit "Thales, mihi fuerit mercedis, si id quod a me didicisti, quum proferre in medium ccperis, tibi non asciveris, sed ejus rei me potius quam alium repertorem przdicaveris. Caeterum multi Thale- tem cceli ac siderum peritissimum fuisse testan- tur. Callimachus apud Laertium lib. I, 25 (7) ait eum minoris urs inventorem esse. Primus fer- tur vidisse, solem lunz oppositu solere deficere, qua a Cicerone dicuntur de Rep. lib. LI, 16, cui consentanea refert Eudemus apud Laertium (8). Praedixisse eum solis defectum auctor est Hero- dotus lib. LI, 74 (9); item Plinius Hist. nat. lib. IH, 12; quam rem alii anno a. Chr. n. 609, alii a. 585 accidisse statuerunt. Miranda autem homi- nis sollertia in hoc fuit, quod sphaeram solidam et plenam, cceli stelliferi imaginem, tornavit, que postea ab Archimede concavo zre in solidi globi locum substituto perfecta et consummata est. Quippe Archimedes mundi similitudinem ac figuram machinatus ita solem ac lunam compo- suit, ut inzquales motus et coelestibus similes (7) Diogenes Laertius lib. I, 93 : Καλλίμαχος δ᾽ αὐτὸν οἷδεν εὑρετὴν. τῆς ἄρχτου τῆς μιχρᾶς, λέγων ἐν τοῖς ἰάμιδοις οὕτως" χαὶ τῆς ἁμάξης ἐλέγετο σταθμήσασθαι τοὺς ἀστερίσχους, ᾧ πλέουπι Φοίνιχες (8) Diogenes Laertius lib. T, 23 24 : Δοχεῖ δὲ χατά τινος πρῶτος ἀστρολογῆσαι xal ἡλιαχὰς ἐχλείψεις χαὶ τροπὰς mpoct- πεῖν, ὥς φησιν Εὔδημος ἐν τῇ περὶ τῶν ἀστρολογουμένων ἱστορία" ὅθεν αὐτὸν xai Ξενοφάνης καὶ Ἡρόδοτος θαυμάζει. Μαρτυρεῖ δ᾽ αὐτὸ xoi Ἡράχλειτος xoi Δημόχριτος..-.. πρῶτος δὲ καὶ τὴν ἀπὸ τροπῆς ἐπὶ τροπὴν πάροδον εὖρε, χαὶ πρῶτος πρὸς τὸ τοῦ ἡλίου μέγεθος τὸ τοῦ σεληναίονυ ἑπταχοσιοστὸν xai εἰκοστὸν ἀπεφήνατο χατά τινας. (9) Herodotus lib. I, 74 : “Ὥστε τῆς μάχης συνεστέώσης τὴν ἡμέρην ἐξαπίνης νύχτα γενέσθαι" τὴν δὲ μεταλλαγὴν ταύ- τὴν τῆς ἡμέρης Θαλῆς ὁ Μιλήσιος τοῖσι Ἴωσι προηγόρευσε ἔσεσθαι. (10) Cicero de Republicalib. I, t4 ; Lactantius Divin, Inst. lib. 1I cap. 5. conversionibus singulis quasi diebus efficerent, neque modo accessus solis et recessus vel incre- menta deminutionesque lunz, verum etiam stel- larum vel inerrantium vel vagarum dispares cursus orbis ille artificiosus, dum vertitur, exhi- beret (10). Quum igitur magnam curam Thales in siderum cognitione posuisset, merito Timon sillographus aphd Diogenem lib. 1, 34 sic ejus laudes celebravit : 71: "c D L2 ^ * , οἷόν θ᾽ ἑπτὰ Θάλητα σοφῶν σοφὸν ἀστρονόμηυα. Eo spectat et illud quod 'Thaletem ferunt, quum aliquando siderum contemplationi intentus im- prudens in foveam decidisset, a muliercula deri- sum esse, quia res celestes et abstrusas intuens in iisque defixus quz ante pedes essent non vi- deret (11). "Denique Milesius ille sapiens annum in trecentos sexaginta quinque dies divisit ejus- que quattuor tempora invenisse perhibetur (12). Transeo ad philosophia fundamenta ab eo jacta. Aquam dixit esse initium rerum, id est, resonines ex aqua oriri, porro ortas aqua nutriri , denique intereuntes in aquam resolvi (13). Hzc Aristote- lis explicatio est qui Metaph. lib. I, 3 sic scribit : Ῥ ῶν δὴ πρώτων φιλοσοφησάντων οἵ πλεῖστοι τὰς ἐν ὕλης εἴδει μόνας ᾧήθησαν ἀρχὰς εἶναι πάντων * ἐξ οὖ γάρ ἐστιν ἅπαντα τὰ ὄντα χαὶ ἐξ οὗ γίγνεται πρώτου χαὶ εἰς ὃ φθείρεται τελευταῖον, τῆς μὲν οὐσίας ὕπομε- νούσης, τοῖς δὲ πάθεσι μεταδαλλούσης, τοῦτο στοιχεῖον χαὶ ταύτην ἀρχ ἦν φασιν εἰναι τῶν ὄντων...... τὸ μέντοι πλῆθος χαὶ τὸ εἶδος τῆς τοιαύτης ἀρχῆς οὐ τὸ αὐτὸ πάντες λέγουσιν, ἀλλὰ | Θαλῆς μὲν ὃ τῆς τοιαύτης ἀρχη- τ: φιλοσοφίας ὕδωρ, εἶναί φησιν (διὸ χαὶ τὴν γῆν ἐφ᾽ δατος ἀπεφήνατο εἶναι), Xaov t ἴσως : τὴν ὑπόληψιν € ἐχ τοῦ πάντων δρᾶν τὴν τροφὴν ὑγρὰν οὖσαν χαὶ αὐτὸ τὸ θερμὸν £X τούτου γωνόμενον χαὶ τούτῳ ζῶν (xo: δ᾽ T οὗ γίγνεται, τοῦτ᾽ ἔστιν ἀρχὴ πάντων), Bui xe δὴ sd (11) Plato The:t. p. 174, À : “Ὥσπερ xai Θαλῆν ἀστρονο- μοῦντα xol ἄνω βλέποντα, πεσόντα εἰς φρέχρ, Θρᾷττά τις ἐμμελὴς χαὶ χαρίεσσα θεραπαινὶς ἀποσχῶψαι λέγεται, ὡς τὰ μὲν ἐν οὐρανῷ προθυμοῖτο εἰδέναι, τὰ δ᾽ ἔμπροσθεν αὐτοῦ xai παρὰ πόδας λανθάνοι αὐτόν. Diogenes Laertius lib. I, 34 : Λέγεται δ᾽ ἀγόμενος ὑπὸ vpaoc ἐκ τῆς οἰχίας, ἵνα τὰ ἄστρα χατανοήσῃ, εἰς βόθρον ἐμπεσεῖν, χαὶ αὐτῷ ἀνοιμώξαντι φάναι τὴν γραῦν " Σὺ γάρ, ὦ Θαλῇ, τὰ ἐν ποσὶν οὐ δυνάμενος ἰδεῖν, τὰ ἐπὶ τοῦ οὐρανοῦ οἴει γνώσεσθαι ; Conf Origenis Philoso- pliumena pag. 5 ed. Miller. et Iamblich. Protrept. cap. 14. (12) Diogenes Laertius lib. I, 27 : Τάς τε ὥρας τοῦ ἐνιαυ- τοῦ φασιν αὐτὸν εὑρεῖν, wai εἰς τριαχοσίας ἑξήχοντα πέντε ἡμέρας διελεῖν. ! (13) "Tertullianus adv. Marcion. lib. I : Ut ergo aliquid et de isto hujus mundi indigno loquar, cui etapud Graecos ornamenti et cultus, non sordium nomen est, indignas vi- delicet substantias ipsi illi sapientize professores, de quo- rum ingeniis omnis hzeresis auimatur, Deos pronuntiaves runt : ut Thales aquam, ut. Heraclitus ignem, ete. Cf. Ciceron. de Nat. Deor. 1, 10; Acad 1I, 37. | o SENTENTI/E ET. APOPHTHEGMATA. τὴν ὑπόληψιν λαθὼν ταύτην xai διὰ τὸ πάντων τὰ σπέρματα τὴν φύσιν ὑγρὰν ἔχειν, τὸ δ᾽ ὕδωρ ἀρχὴν τῆς φύσεως εἶναι τοῖς ὑγροῖς. Εἰσὶ δέ τινες ol καὶ τοὺς παμπαλαίους καὶ πολὺ πρὸ τῆς νῦν γενέσεως χαὶ πρώ- τοὺς θεολογήσαντας οὕτως οἴονται περὶ τῆς φύσεως ὑπολαδεῖν" ᾿Ὠχεανόν τε γὰρ xai Τηθὺν ἐποίησαν τῆς γενέσεως πατέρας, xal τὸν ὅρχον τῶν θεῶν ὕδωρ, τὴν χαλουμένην ὑπ᾽ αὐτῶν Στύγα τῶν ποιητῶν" τιμιώτα- τὸν μὲν γὰρ τὸ πρεσβύτατον, ὅρχος δὲ τὸ τιμιώτατόν ἐστιν. Idem de Coelo lib. IH, 13 ait : Ot δ᾽ ἐφ᾽ ὕδατος χεῖσθαι [φασὶ τὴν 37v] τοῦτον γὰρ ἀρχαιότατον παρει- λήφσμεν τὸν λύγον, ὅν φασιν εἰπεῖν Θαλῆν τὸν Μιλή-- σιον, ὡς διὰ τὸ πλωτὴν εἶναι μένουσαν ὥσπερ ξύλον ἤ τι τοιοῦτον ἕτερον. In eandem sententiam Plutarchus* de Plac. phil. lib. I, 3: Θαλῆς ὃ Μιλήσιος ἀρχὴν τῶν ὄντων ἀπεφήνατο τὸ ὕδωρ. δοχεῖ δὲ ὁ ἀνὴρ οὗτος ἄρξαι τῆς φιλοσυφίας ,Xul ἀπ᾽ αὐτοῦ ἢ Ἰωνιχὴ αἵρεσις προσηγορεύθη. ὃς ἐξ ὕδατός φησι πάντα ἐἶΐναι xal εἰς ὕδωρ πάντα ἀναλύεσθαι. στοχάζεται δ᾽ ἐκ τούτου πρῶ- τον, ὅτι πάντων τῶν ζώων ἡ yovh ἀρχή ἐστιν, ὑγρὰ οὖσα᾽ οὕτως εἰχὸς xal τὰ πάντα ἐξ ὑγροῦ τὴν ἀρχὴν ἔχειν" δεύτερον, ὅτι πάντα τὰ φυτὰ ὑγρῷ τρέφεται xai χαρποτορεῖ, ἀμοιροῦντα δὲ ξηραίνεται" τρίτον, ὅτι χαὶ αὐτὸ τὸ πῦρ τοῦ ἡλίου χαὶ τὸ τῶν ἄστρων ταῖς τῶν ὑδάτων ἀναθυμιάσεσι τρέφεται, xal αὐτὸς Ó χόσμος " διὰ τοῦτο χαὶ “Ὅμηρος ταύτην τὴν γένεσιν ὑποτίθεται, περὶ τοῦ ὕδατος" Ὠχεανός, ὅσπερ γένεσις πάντεσσι τέτυχται, Alii "Thaletem hoc rerum principium staiuisse affirmant διὰ τὸ συνεχτιχὸν xal τὸ εὐτύπω- τὸν τοῦ ὕδατος, velut Simplicius in Aristotelis Phys. fol. 6 a; 8 a, b. Sic Heraclides Alleg. Hom. cap. 22 pag. 45 ed. Mehl. : Θάλητα μέν γε τὸν MO;- σιον ὁμολογοῦσι πρῶτον ὑποστήσασθαι τῶν ὅλων χοσμο- γόνον στοιχεῖον τὸ ὕδωρ" f, γὰρ ὑγρὰ φύσις, εὐμαρῶς εἰς ἕχαστα μεταπλαττομένη, πρὸς τὸ ποιχίλον εἴωθε μορφοῦσθαι. τό τε γὰρ ἐξατμιζόμενον αὐτῆς ἀεροῦται, χαὶ τὸ λεπτότατον ἀπὸ ἀέρος αἰθὴρ ἀνάπτεται, συνι- ζᾶνον τε τὸ ὕδωρ καὶ μεταδαλλόμενον εἰς ἰλὺν ἀπογαιοῦ- ται" διὸ δὴ τῆς τετράδος τῶν στοιχείων ὥσπερ αἰτιώ-- τατον Ó Θαλῆς ἀπεφήνατο στοιχεῖον εἶναι τὸ ὕδωρ. Praeterea Cicero de Nat. Deor. lib. I, 10 Thaletem ait aque adjunxisse deum qui ex ea cuncta finge- 205 ret, Similiter Plutarchus de Plac. phil. E, 7 : 02- λῆς νοῦν τὸν τοῦ χόσμου θεόν (14). Quare fallitur Augustinus de Civ. Dei VIT, 2 docens. TAaletem nil huic operi ex mente. divina pre posuisse : qui error inde natus videtur, quod Thales Deum non extra mundi machinam positum, sed per eam totam diffusum esse credidit, Inde. apparet qui factum sit, ut omnia qu: cernerentur deorum plena esse vellet rebusque indmimatis animas tri- bueret, Quum autem nihil mobiliusanimo eumque movendi vi praditam esse existimaret : omnem motum ex hoc fonte repetendum ratus magnetem etiam lapidem atque electrum suis mentibus ani- mata esse decrevit (15). Fuere qui Thaletem primum exstitisse putarent animorum immortalitatis vindicem ac patronum. Nempe animum esse naturam, quz semper move- retur vel quz se ipsa moveret, princeps Milesius philosophus contenderat (16). Arbitramur autem, etsi hoc diserte non est proditum, eum hominum animos pro partibus animae mundi habuisse. Quas mundi anima quoniam rerum universitatem movet, humanos animos e corporum vinculis elapsos non exstingui, sed in communem ani- mam redire, si constare sibi vellet, censere debe- bat philosophus. Quanta autem ejus sapientiz fama fuerit quan- tumque apud zquales auctoritate valuerit , per- spicitur ex illa de tripode aureo narratiuncula, qua a pluribus scriptoribus litteris consignata est. ltes ita se habet; Α piscatoribus Milesiis ver- riculum trahentibus quidam .jactum emerat. Ex- tracto deinde magni ponderis tripode aureo Del- phicis simili orta controversia est , illis piscium se capturam vendidisse affirmantibus , hoc fortu- nam tractus se emisse dicente. Qua conditione propter novitatem rei et magnitudinem pecunia ad universum ejus civitatis populum delata, pla- enit Apollinem Delphicum consuli , cuinam adju- dicari tripus deberet. Deus respondit illi esse dandum qui sapientia ceteros anteiret. Tum Milesii consensu Thaleti tripodem dederunt; ille (14) Sic eliam Stob:us Ecl. Phys. lib. I cap. 2, 29 : Θαλῆς νοῦν τοῦ χόσμου τὸν θεόν, τὸ δὲ πᾶν ἔμψυχον ἅμα xad δαιμόνων πλῆρες διήχειν δὲ xat διὰ τοῦ στοιχειώδους ὑγροῦ δύναμιν θείαν χινητιχὴν αὐτοῦ. Ciceronem sequuntur La- ctantius Divin. Instit. lib. I, 5 et Minucius Felix cap. 19. (15) Aristoteles de Anima lib. I, 5: Kai ἐν τῷ ὅλῳ δὲ τινες αὐτὴν (i. e. τὴν ψυχὴν) μεμῖχθαϊ φασιν, ὅθεν ἴσως xal Θαλῆς ᾧήθη͵ πάντα πλήρη θεῶν εἶναι. Id. I, 2 : "Eotxe δὲ xoi Θαλῆς ἐξ ὧν ἀπομνημονεύουσι χινητιχόν τι τὴν ψυχὴν ὑπολα- δεῖν, εἴπερ τὸν λίθον ἔφη ψυχὴν ἔχειν. ὅτι τὸν σίδηρον χινεῖ. Diogenes Laertius lib. I, 24 : Ἀριστοτέλης δὲ xai Ἱππίας φασὶν αὐτὸν wei τοῖς ἀψύχοις διδόναι ψυχάς, τεχμαιρόμενον . £x τῆς λίθου τῆς μαγνήτιδος xai τοῦ ἠλέχτρου. Et ibid. 27 : Ἀρχὴν δὲ τῶν πάντων ὕδωρ ὑπεστήσατο xal τὸν κόσμον ἔμ.- ψυχον χαὶ δαιμόνων πλήρη. (1:6) Diogenes Laertius lib. I, 24 : Ἔνιοι δὲ xai αὐτὸν πρῶτον εἰπεῖν φασιν ἀθανάτους τὰς ψυχάς, ὧν ἐστι Χοιρίλος ὁ ποιητής. Plutarchus de Plac. phil. ΑΥ̓͂, 2 : Θαλῆς ἀπε- φήνατο πρῶτος τὴν ψυχὴν φύσιν ἀειχίνητον 7| αὐτοχίνητον, quem locum repelierunt Stobaeus in Eclog. Phys. lib. I cap. 41, 1, p. 320 ed. Gaisf. et Nemesius de Nat. hom. cap. 2. Neque alium auctorem secutus est. Theodoretus Serm. V p. 83 scribens : Θαλῆς τοίνυν χέχληχε τὴν ψυχὴν ἀχίνητον φύσιν, ubi pro ἀχίνητον repone ἀειχίνητον. 206 SEPTEM SAPIENTUM : cessit eum Bianti, Bias Pittaco, is protinus alii, deincepsque per omnium septem sapientum orbem ad ultimum, ad Solonem, pervenit, qui et titulum amplissima sapientie et praemium ad ipsum ^pollinem transtulit (17). '"Thaletem. nullum ingenii sui monumentum posteris reliquisse affirmant Alexander Aphrodi- siensis Comment, in Aristotelis Metaph. p. 21 ed. Bonitz, 'Themistius Orat. XXVI p. 31; et anti- quorum nonnulli apud. Diogenem Laertium lib. ], 253. Contra alii unum aut plures libros ab eo editos esse sive perspicue testantur sive obscure significant. Cf. Augustinus de Civit. Dei lib. VIII cap. 2 et Vitruvius lib. IX cap. 7. Certe duo scripta de Solstitio (περὶ τροπῆς) ac de /Equinoctio (περὶ ἰσημερίας) ἃ quibusdam ei attribuebantur ; sed Nautica Astrologia, quz et ipsa olim 'Thaletis esse credita erat, Phocum Samium auctorem ha- bebat(18). Huc pertinet etiam Lobonis Argivi testimonium, qui ducentos circiter versiculos ab eo compositos esse prodit (19). Quocum jungen- dus Plutarchus libro de Pythize oraculis non am- plius carmine editis cap. 18 vol. IX p. 275 et 276 'Thaletem zquiparans Orpheo, Hesiodo, Parme- nidi, Xenophani, Empedocli caeterisque. qui philosophiam versibus persecuti erant (20). Ne- que absimile przecedentibus illud est quod addit scriptor Eudoxum, Hesiodum et Tbaletem de astrologia versibus scripsisse, quamquam dubi- tanter haec ab eo dicta esse efficitur ex iis qua sequuntur : εἴγε Θαλῆς ἐποίησεν, ὡς ἀληθῶς εἰπεῖν, τὴν αὐτῷ ἀναφερομένην ἀστρολογίαν. Suidas quoque et Eudocia p. 228 ajunt eum commentatum esse περὶ μετεώρων ἐν ἔπεσι, περὶ ἰσημερίας, χαὶ ἄλλα πολλά. At vero Galenus Comment. in libr. de humor. l, 1, tom. XVI, 37 ed. Kühn. affert "Fhaletis locum e secundo de Principiis (περὶ ἀρ- 79v) libro pedestri oratione scriptum (21); quae res eo mirabilior debet videri, quod idem Com- ment. l in libr. de Nat. hum. 26 (1, 1, 125, tom. XV, 69) negat Thaletis de aqua, primo principio, sententiam £x συγγράμματος αὐτοῦ posse osten- di (22). Suppositas ei esse epistolas quz exstant apud Diogenem Laertium lib. I, 43-44 jam pridem viderunt viri docti. Quz quum ita sint, sequen- dus nobis Aristoteles est qui in exponenda 'Tha- letis doctrina non ipsius philosophi disputatio- nes litteris mandatas , sed ea quz ab aliis hac de re memorabantur se consuluisse fatetur (23). Hinc patet illa aetate nullum Milesii philosophi librum exstitisse omniaque volumina quz sub "Fhaletis nomine posterioribus seculis ferebantur suppo- sititia fuisse. Nihilominus ut hujus, ita cztero- rum septem sapientum sententias etapophthegmata ab antiquis scriptoribus servata, in quibus col- ligendis post Leonardum Lycium et Othmarum Luscinium multam operam consumsit Jo. Con- radus Orellius (24), accurate recensita , hie illic aucta et latine versa divulgavi. Restat, ut pauca de reliquorum sapientum vitis dicamus..$o/on, Execestidz filius, Atheniensis (25), ingenii bonitate elegorumque quos componebat suavitate ita excelluit, ut summus poeta esse existimaretur eaque arte confisus auram popula- rem captaret. Neque vero solum mirabilis dicen- di artifex politusque scriptor et versificator fuit, sed philosophus etiam, ut inter septem Gracize sapientes nomen suum profiteretur. Nimirum ab ineunte «tate omne tempus ad eas res contulit, quibus illam quam postea consecutus est nominis claritudinem, archontis dignitatem ac legum lato- ris auctoritatem adipisceretur. Quapropter vete- res passim eum virum omni laude cumulatum (17) Valerius Maximus lib. IV cap. 1; Diozenes Laer- tius lib. I, 23; Plutarchus Vit. Solon. cap. 4; Porphyrius apud Cyrillum lib. 1 contr. Julian., Scholiast. ad Aristoph. Plut. vs. 9. (18) Diogenes Laertius lib. I, 23 : Κατά τινας μὲν σύγ- γράμμα χατέλιπεν οὐδέν * Y, γὰρ εἰς αὐτὸν ἀνατερομένη Ναυτι- χὴ Ἀστρηυλογία Φώχου λέγεται εἶναι τοῦ Σαμ. ὃξ δύο μόνα συνέγραψε, Περὶ τροπῆς xoi ἰσημερίας, τὰ ἄλλα χαταληπτὰ εἶναι δοχιμάσας. Alexander Aphrodisiensis In Metaph p. 21 ed. Bonilz : PE συγγρᾶμμα, ἐξ οὗ τις τὸ βέδχιον ἕξ τοῦτον τὸν τρόπον ὑπ᾽ αὐτοῦ. » (19) Diogenes Laertius lib. T, 34 : Τὰ δὲ γεγραμμένα ὑπ᾽ αὐτοῦ φησι Λόδων ὃ ᾿Αργεῖος εἰς ἔπη τείνειν διαχόσιχ. (20) Plutarchus de Pytlize oraculis cap. 18 : Οὐδὲ γὰρ φιλοσοφίαν ἀπεγ’ νώσχομεν ὡς ἄν, Θαλῆς --- αἰτίας « εἰχότως τὸ » ται οὕτως ἀποφήνασθαι. « Οὐδὲν γὰρ προφέρεται αὐτοῦ εἰ τοῦ ταῦτα λέγεσθαι μένην παντάπασι χαὶ δ:ε- φλυρυῖαν, ὅτι πρότετον μὲν ἐν ποιήμχσιν ἐξέστοον οἱ φιλότο- v. Κατά τινας | | M. de Colo. lib. IF, qot τὰ δόγματα xai τοὺς λόγους, ὥσπερ Ὀρφεὺς xai Ἡσίοδος xxi Παρμενίδης χαὶ Ξενοφάνης xai ᾿ἐμπεδοχλῆς xai Θαλῆς. (21) Vid. infra fragm. 18. (22) Galenus Comment. I inlib. de Nat. hum. sect. 26: Εἰ γὰρ ὅτι Θαλῆς ἀπεφήνατο στοιχεῖον μόνον εἶναι τὸ ὕδωρ €x συγγράμματος αὐτοῦ δειχνύναι οὐχ ἔχομεν, ἀλλ᾽ ὅμως ἅπασι χαὶ τοῦτο πεπίστευται. (23) Aristoteles de Auima lib. I cap. 2 : "Eotxe δὲ xai Θαλῆς ἐξ ὧν ἀπουνημιυνεύουτι χινητιχὸν τι τὴν Ψυχὴν ὑπολα- δεῖν, εἴπερ τὸν λίθον ἔφη ψυχὴν ἔχειν, ὅτι τὸν σίδηρον κινεῖ. 13 : Τὸν λόγον, ὃν φασιν εἰπεῖν Θαλὴν τὸν Μιλήσιον. (24) Orellius Opusc. veterum Graec. sentent. δὲ moral., in tomo I. (25) Vel, ut alii volunt, Salaminius. Diogenes Laertius lib. I, 45 : Σόλων ᾿ξξηχεστίδον Σαλαμίνιος. Herodotus lib. I, 29 : Σόλων ἀνὴο ᾿Αθηναῖος. Sic autem. plerumque vocatur, Vid. Menag. ad. Laertii 1. € 3 SENTENTI/E ET APOPHTHEGMATA. 201 fuisse testantur(26). Quum enim Atheniensium civitas magnis partium contentionibus laboraret, Megarenses Salaminem | insulam — occuparunt, Quocirca orto. inter utrosque bello ferme usque ad interitum dimicatum est, Multis igitur cladibus acceptis, apud Athenienses capitale esse coepit, si quis legem de vindicanda insula tulisset. ''um Solon ne aut tacendo parum reipublicze consule- ret aut censendo sibi noceret, prohibita non modo dicturus, sed etiam facturus mentis aliena- tionem simulat, Idcirco in forum se proripuit pileatus factoque hominum concursu insolitis sibi versibus populo suadere ccpit quod vetabatur, omniumque animos ita cepit, ut extemplo bellum adversus Megarenses decerneretur insulaque su- peratis hostibus Atheniensium virtute neo retur (27). Mox idem Solon novam civibus suis victoriam paravit bello sacro adversus Cirrhzos, templi Delphici direptores, administrato et re feliciter gesta intra paucos menses confecto (28). Sed multo majorem laudem gloriamque sibi pepe- rit legibus scriptis quibus Atheniensium rem- publicam sapienter temperavit. Etenim anno tertio Olympiadis XLVI archon creatus (29), non tam mederi reipublieze malis sapienti imperio , quam novam condere civitatem visus est, siqui- dem publicam disciplinam ita legibus astrinxit, ut gratiam ab omnibus civium ordinibus iniret. (26) Plato Tim. p. 21 : Δοχεῖν οἱ τά τε ἄλλα σοφώτατον γεγονέναι Σόλωνα xai χατὰ τὴν ποίησιν αὖ τῶν ποιητῶν πάντων ἐλευθεριώτατον. JEschines in Ctesiph. p. 69 : Σόλω- νος εἰπόντος ᾿Αθηναίου τὴν γνώμην, ἀνδρὸς xai vopofiscricat δυνατοῦ καὶ περὶ ποίησι" xxi φιλοσοφίαν διατετριφότος " el pag. 90 : Σόλωνα μὲν τὸν καλλίστοις νόμοις χοσμήσαντα τὴν δημοχρατίαν, ἄνδρα φιλόσοφον xai νομοθέτην ἀγαθόν. (27) Plutarchus Vit. Solon. eap. 8 : Ἐπεὶ δὲ μαχρόν τινα xai δυσχερῆ πόλεμον οἱ ἐν ἄστει περὶ τῆς Σαλαμινίων νήσου Μεγαρεῦσι πολεμοῦντες ἐξέχαμον, καὶ νόμον ἔθεντο, μήτε γράψαι τινά, μήτ᾽ εἰπεῖν αὖθις, ὡς χρὴ τὴν πόλιν ἀντιποιεῖ- σθαι τῆς Σαλαμῖνος, ἢ θανάτῳ ζημιοῦσθαι, βαρέως φέρων τὴν ἀδοξίαν ὁ Σόλων, xai τῶν νέων ὁρῶν πολλοὺς δεομέφους ἀρχῆς ἐπὶ τὸν πόλεμον, αὐτοὺς δὲ μὴ θαῤῥοῦντας ἄρξασθαι διὰ τὸν νόμον, ἐσκύνατο μὲν ἔχστασιν τῶν λογισμῶν, χαὶ λόγος εἰς τὴν πόλιν ix τῆς οἰχίας διεδόθη παραχινητιχῶς ἔχειν αὐτόν. "EXeyeix δὲ xpüga συνθείς, καὶ μελετήσας, ὥστε λέγειν ἀπὸ στόματος, ἐξεπήδησεν εἰς τὴν ἀγορὰν ἄφνω πιλίον περιθέμε- νος. "Ὄχλου 8E πολλοῦ συνδραμόντος, ἀναδὰς ἐπὶ τὸν τοῦ χή- ρυχος λίθον, ἐν mon διεξῆλδε τὴν ἐλεγείαν, ἧς ἐστιν ἀρχή" Αὐτὸς χήρυξ ἦλθον ἀφ᾽ ἱμερτῆς Σαλαμῖνος xócuow ἐπέων (OT, ἀντ᾽ ἀγορῆς θέμενος. Cont. Justin. lib. H. Ὁ (28) Plutarchus Vit. Sol. cap. 11 : Ἔθαυμ. δοήθη μᾶλλον ἐν τοῖς "Ἕλλησιν, εἰπὼν ὑπὲρ τὸ γ2 τοῦ ἐν Δελφοῖς, ὡς χρὴ βοηθεῖν χαὶ μὴ περιορᾷν Κιῤῥαίους ὁ Sopttov- τας εἰς τὸ μαντεῖον, ἀλλὰ προσαμύνειν ὑπὲρ τοῦ θεοῦ Δελφοῖς. (29) Diogenes Laertius lib. 1, 62 : Ἤχμιαζε μὲν οὗ" περὶ 350m 85 xai διε- Vete n iig n — ——— ÀM—— —— N Postquam autem Athenienses jurejurando inter- posito promiserunt, fore ut in decem annos ratas haberent Solonis leges, ipse ne quam legem abrogare cogeretur, suscepto itinere in Lydiam ad Croesum regem profectus ab eoque mox digres- sus diu partim in /Égypto partim apud Cyprios versatus est (30). Inde in patriam redux offendit rempublicam factionibus turbatam (31). Quum autem ipse jam senior neque consiliis neque auctoritate quidquam proficeret, Pisistrato rerum potito in exsilium abiit, Videtur. vero posthac Cypri vixisse atque octogenarius mortem. cum vita commutasse (32). « Quanta industria, inquit Valerius Maximus lib. VIII cap. 7, flagraverit, et versibus complexus est quibus significat se quo- tidie aliquid addiscentem senescere 33), et supre- mo vitze die confirmavit. Quum assidentibus ami- cis et quadam de re sermonem inter se conferen- tibus fatis jam pressum caput erigeret, interro- gatus, quapropter id fecisset, respondit : Ut quum istud, quidquid est, de quo jam disputatis perce- pero, moriar. » Hoc a Valerio traditum pulchre exornavit Muretus Orat. lí, sed aliter narrat JElianus apud Stob:um Flor, XXIX, 58. Vid. fragm. 36. Ex ejus reliquiis nihil nisi apophthe- gmata cum caeterorum sapientum dictis, additis paucis quibusdam legibus, foras dedi. Omitten- da enim erant plerzque leges qua e Plutarchi Vita Solonis aliisque scriptoribus cognoscun- τὴν τεσσαραχοστὴν ἔχτην ὀλυμπιάδα, ἧς τῷ τρίτῳ ἔτει YioEev ᾿Αθηναίων, χαθά φησι Σωσιχοάτης, ὅτε xai τίθησι τοὺς νόμους. Cyrillus lib. I contra Julianum . Τεσσαραχοστῇ £xzr; ὀγυμ- πιάδι Σόλων νενομοθέτηχε, τοὺς Δράχοντος νόμους περιελὼν πλὴν τῶν φονιχῶν. Cf. Fabric. Bibl. Grac. vol. ise! 24 ed. Harl. (30) Herodotus lib. I, 29-30 : Kai δὴ xai Σόλων, ἀνὴρ Ἀθηναῖος, ὃς ᾿Αθηναίοισι νόμους χελεύσασι ποιήσας, ἀπεδή- μησε ἔτεα δέχα, χατὰ θεωρίης πρόϑασιν ἐχπλώσας, ἵνα δὴ μή τινα τῶν νόμων ἀναγχασθῇ λῦσαι τῶν ἔθετο. Αὐτοὶ γὰρ οὐχ οἷο! τε ἦσαν αὐτὸ ποιῆσαι ᾿Αθηναῖοι" ὁρχίοισι γὰρ μεγά- λοισι χατείχοντο, δεχα ἔτεα χρήσεσθαι νόμοισι τοὺς ἄν σφισι Σόλων θῆται. Αὐτῶν δὴ ὧν τούτων xai τῆς θεωρίης ἐχδημή- σας ὁ Σόλων εἵνεχεν, ἐς Αἴγυπτον ἀπίχετο παρὰ Ἄμασιν, xai δὴ xxi ἐς Σάρδις παρὰ Κροῖσον. Plutarchus Vit. Solon. cap. : Πρῶτον μὲν οὖν εἰς Αἴγυπτον ἀφίχετο xai διέτριψεν... ἔπειτα πλεύσας εἰς Κύπρον, ἠγαπήϑη διαφερόντως ὑπὸ do- χύπρου τινὸς τῶν ἐχεῖ βασιλέων χτλ. (31) Plutarchus Vit. So!on. cap. 29: Οἱ δ᾽ ἐν ἄστει πάντες ἐστασίαζον ἀποδημοῦντος τοῦ Σόλωνος.... οὕτω δὲ τῶν πρα- γμάτων ἐχόντων, ὁ Σόλων παραγένοιενος εἰς τὰς Ἀθήνας αἰδῶ μὲν εἶχε xai τιμὴν παρὰ πᾶσιν, ἐν δὲ κοινῷ λέγειν χα σειν ὁμοίως οὐκ iv ἣν δυνατός, οὐδὲ πρόθυμο: ὑπὸ γήρως xU. (32) Diog. Laert. 1, 62 : Ἐτελεύτησε δ᾽ ἐν Κύπρῳ, βιοὺς ἔτη ὑγδοήχοντα Cf. Plutarch. Vit. Sol. cap. 32. (33) Cf. fragm. 17. 208 tur (34). Dulcissimas autem ejus elegias quz cum Lyricis Graecorum poetis edi solent ab hoc loco alienas esse perspicuum est. Chilo, Damageti filius, Lacedaemonius, qui pu- blicorum negotiorum gravitatem mansuetiorum Musarum elegantia suavissime temperavit, ducen- tos circiter versus elegiaco carmine scripsit. Fuit autem Ephorus circa quinquagesimam quintam olympiadem, vel si Pamphile fides, sextam, eo- que magistratu, utSosicrates ait, Euthydemoapud Athenienses archonte functus est (35). Quum vero inter quinque Ephoros principe loco esset, primus suasit, ut regibus ad bellum proficiscentibus Ephori comites adderentur(36). Inter septem sà- pientes honorificum tenuit locum. Nam si bene adnotat Diodorus (37), plerosque philosophos pul- cherrimis quidem sermonibus uti, moribus autem turpissimis, qui gravitatem ac prudentiam quam dictis pollicentur, factis refutent : summam glo- riam meruit Chilo cujus sermones cum vita con- sentiebant. Idem prater constantem in omni vita virtutem multa et cogitavit et dixit preclare quae memoriá imprimis digna sunt, Tria ejus przcepta Τνῶθι σαυτόν (38), Μηδὲν ἄγαν, et ᾿Εγγύα, πάρα δ᾽ ἄτα aureis litteris fuere inscripta Delphiset consecrata teste Plinio Nat. Hist. lib. VII, 3» (39). Proditum est eum in loquendo brevem fuisse, unde Arista- goras Milesius hunc loquendi modum Chilonium appellavit (40). Consenuerat jam, inquit Dioge- nes Laertius lib. I, 72, circa olympiadeni quin- SEPTEM SAPIENTUM 'quagesimam secundam, quo tempore florebat JEsopus , fabularum scriptor. Exspiravit autem, ut Hermippus ait, Pisz, amplexus filium qui lu- dis Olympiacis in pugilatu victor evaserat. Mor- tuum esse ferunt immodica l«titia et senii imbe- cillitate. Quod ubi accidit, omnes qui ad festam illam celebritatem convenerant honorificentissi- me funeris exsequias prosecuti sunt. De aliis Chilonibus vide Fabric. Bibl. Grac, vol. Hl p. 654 ed. Harl. Pittacus (41), Hyrrhadii filius, Mitylenzus,cujus patrem Thracem fuisse Duris auctor est, una cum Alcai fratribus Melanchrum, Lesbi tyrannum, sustulit. Et quum de Achillitidis regionis posses- sione inter Athenienses et Mitylenzos armis decertaretur, ipsebello przpositus cum Phrynone, Atheniensium duce, qui et pancratiastes et olym- pionices fuerat, singulari certamine depugnare instituit, Quamobrem postquam expedierunt arma, rete clypeo tectum incauto adversario in- jecit eoque interfecto agrum servavit. Postea vero Athenienses cum Mitylenzis de agro liti- garunt, quem a Periandro controversie judice Atheniensibus adjudicatum tradit Apollodorus in Chronicis. Sed ab eo inde tempore (42) Pitta- cum in summo honore Mitylenzi habuere eique principatum detulerunt, quem ille quum decem annos tenuissetac rempublicam ordinasset, sponte deposuit. Sic publicis negotiis exsolutus decem | adhue vixit annos, quos in litterarum studiis (34) Vide Sam. Petitum in ulilissimo opere de Legibus Alticis, Jo. Meursium in Themide Attica et quos laudavit Fabricius Bibl. Graec. vol. IE p. 24 el 41 seqq. ed. Hail. (35) Diogenes Laertius lib. I, 68 : Χείλων Δαμαγήτου, Λακεδαιμόνιος. Οὗτος ἐποίησεν ἐλεγεῖα elg ἔπη διαχύσια... γέγονε δὲ ἔφορος χατὰ τὴν πεντηχοστὴν πέμπτην ὀλυμπιάδα. ΤΠαμφίλη δέ φησι χατὰ τὴν ἔχτην, χαὶ πρῶτον ἔφορον γενέσθαι ἐπὶ Εὐθυδήμου, ὥς φησι Σωσιχράτης. Conf. Marmor Parium vs. 57 in Fragm. Hist. Graec. vol. I p. 548. Hinc Scaliger in ᾿᾿Ολυμπιάδων ἀναγραφῇ ad Olymp. LVI ann. I: E905607- μος [ἄρχων]: Χείλων πρῶτος "Egopoc ἐν Λακεδαίμονι χατέστη. (36) Diogenes Laerlius lib. I, 68 : Καὶ πρῶτος εἰσηγήσατο ᾿Εφόρους τοῖς βασιλεῦσι παραζευγνύναι. Conf. ibi Menag. (37) Diodorus Epitom. lib. IX, 13 : Ὅτι Χίλων τῷ λόγῳ σύμφωνον ἔσχε τὸν βίον, ὅπερ σπανίως εὕροι τις ἂν γινόμε- νον. Τῶν γὰρ χαθ᾽ ἡμᾶς φιλοσόφων τοὺς πλείστους ἰδεῖν ἐστι: oytac μὲν τὰ χάλλιστα, πράττοντας δὲ τὰ χείριστα, χαὶ τὴν ἐν ταῖς ἀπαγγελίαις αὐτῶν σεμνότητα χαὶ σύνεσιν διὰ τῆς πείρας ἐλεγχομένην. 'O δὲ Χίλων χωρὶς τῆς κατὰ τὸν βίον ἐν ἅπασι τοῖς πραττομένοις" ἀρετῆς πολλὰ διενοήθη καὶ ἀπεφθέγ- ξατο μνήμης ἄξια, (38) Praeceptum illud : Γνῶθι σαντόν alii Thaletis esse volunt. Vid. fragm. Conf. Clement. Alexandr. Strom. lib. I pag. 300. Adde Menag. ad Diog. Laert. lib. I. 40; Ruhnken. praefat. ad Hesych. tom. II p. VI et in Auclario ad Hesych. paz. 843. (29) Diodorus Siculus Epitom. libr. IX, 14 : ἀφικόμενος εἰς Ὅτι Χίλων Δελφούς, xxi χαθάπερ ἀπαρχὰς πονούμενος τῷ θεῷ τῆς ἰδίας συνέσεως, ἐπέγραψεν ἐπί τινα χίονα τρία ταῦτα, « γνῶθι σαυτόν » xol « μηδὲν ἄγαν, » xol τρίτον « ἐγγύα, πάρα δ᾽ ἄτα. » (40) Diogenes Laertius lib. T, 72 : Βραχυλόγος τε ἦν, ὅθεν xai Ἀρισταγόρας ὁ Μιλήσιος τοῦτον τὸν τρόπον Χειλώνειον XO ELEM rS ἣν δὲ γέρων περὶ τὴν πεντηχοστὴν δευτέραν ὄλυμ.- πιάδα, ὅτε Αἴσωπος ὁ λογοποιὸς ἤκμαζεν. ᾿Ετελεύτησε δ᾽, ὡς φησιν “Ἕρμιππος, ἐν Πίσῃ, τὸν υἱὸν ὀλυμπιονίχην ἀσπα- σάμενος πυγμῆς. Ἔπαθε δὲ τοῦτο ὑπερδολῇ τε χαρᾶς καὶ ἀσθενείᾳ πολυετίας. Καὶ αὐτὸν πάντες οἱ χατὰ τὴν πανήγυ- tv ἐντιμότατα παρέπεμψαν. (41) Diogenes Laertius lib. T, 74 : Πιτταχὸς Ὑῤῥαδίου Μιτυληναῖος. Φησὶ δὲ Δοῦρις τὸν πατέρα αὐτοῦ Θρᾷχα εἶναι. Οὗτος μετὰ τῶν Ἀλχαίον γενόμενος ἀδελφῶν Μέλαγχρον χα- θεῖε, τὸν τῆς Λέσθου τύραννον, καὶ περὶ τῆς Ἀχιλλείτιδος χώρας, μαχομένων ᾿Αθηναίων χαὶ Μιτυληναίων ἐστρατήγει μὲν αὐτός, ᾿Αθηναίων δὲ Φρύνων παγχρατιαστὴς ὀλυμπιονί- χης. Συνέθετο δὴ μονομαχῆσαι πρός αὐτόν᾽ καὶ δίχτυον ἔχων ὑπὸ τὴν ἀσπίδα λαθραίως περιέθαλε τὸν Φρύνωνα, καὶ χτεί- νας ἀνεσώσατο τὸ χωρίον. Ὕστερον μέντοι, φησὶν Ἀπολλόδω- ρος ἐν τοῖς Χρονιχοῖς, διαδιχασθῆναι τοὺς ᾿Αθηναίους περὶ τοῦ χωρίον πρὸς τοὺς Μιτυληναίους, ἀχούοντος τῆς δίχης Περιάν- ὅρου, ὃν xoi τοῖς ᾿Αθηναίοις προσχρῖναι. Cf. Strabo lib. ΧΠΙ pag. 600 ed. Casaub. (42) Diogenes Laertius lib. I, 75 : Τότε δ᾽ οὖν τὸν Πιττα- χὸν ἰσχυρῶς ἐτίμησαν οἱ Μιτυληναῖοι, χαὶ τὴν ἀρχὴν ἐνεχεί- enaav αὐτῷ. Ὁ δὲ δέχα ἔτη χατασχὼν χαὶ εἰς τάξιν ἀγαγὼν τὸ πολίτευμα, χατέθετο τὴν ἀρχὴν καὶ δέκα ἐπεδίω ἄλλα. SENTENTI/E ET APOPHTHEGMATA. videtur contrivisse, Nam przterquam quod leges soluta oratione civibus scripsit, dicitur sexcentos versus elegiacos fecisse (43). Cieterum | sive Pit- taci sive Biantis responso Cresum a bello insu- lanis inferendo deterritum esse narrat Herodotus lib. I, 27 (44). Floruit Pittacus maxime circa Olympiadem XLII , obiit autem. admodum senex sub Aristo- mene tertio LII. olympiadis anno, vita ultra septuagesimum annum producta (45). Bias, "leutami filius, Prienensis, Halyattis ejusque filii Croesi. qualis (46), quem Satyrus reliquis sapientibus praeferebat (47), Hipponax et Heraclitus laudibus cumulabant (48), sui tem- poris disertissimus atque eloquentissimus fuit, sed longe aliter ac czteri eloquentia est usus. Non enim ad mercenariam operam, neque ad questum ullum faciendum , sed ad opem homi- nibus injuria affectis ferendam eloquentiam suam adhibuit, quod paucos admodum fecisse repe- rias (49). Hunc Prienenses narrant quum virgi- nes Messenias a latronibus captas redemisset domi tanquam suas filias honorifice habuisse (5o). Post- modum vero simulatque virginum necessarii con- quirendi causa Prienen venerunt, eas reddidit, nec redemtionis pretium neque alimentaab iis exigen- da ratus, sed contra plurima insuper munera lar- (43) Diogenes Laertius lib. I, 79 : Ἐποίησε δὲ xol ἐλεγεῖα ἔπη ἑξαχόσια, xai ὑπὲρ νόμων καταλογάδην τοῖς πολίταις. (44) Herodotus lib. I, 27 : ᾿Εόντων δέ οἱ πάντων ἑτοίμων ἐς τὴν ναυπηγίην οἱ μὲν Βίαντα λέγουσι τὸν Πριηνέα ἀπιχό- μενον ἐς Σάρδις, οἱ δὲ Πιττακὸν τὸν Μιτυληναῖον, εἰρομένου Κροίσου εἴ τι εἴη νεώτερον περὶ τὴν Ἑλλάδα, εἰπόντα τάδε, χαταπαῦσαι τὴν ναυπηγίην" « Ὦ βασιλεῦ, νησιῶται ἵππον συνωνέονται μυρίην, ἐς Σάρδις τε χαὶ ἐπὶ σὲ ἔχοντες ἐν νῷ στρατεύεσθαι ». Κροῖσον δὲ, ἐλπίσαντα λέγειν ἐχεῖνον ἀληθέα, εἰπεῖν « Αἱ γὰρ τοῦτο θεοὶ ποιήσειαν ἐπὶ νόον νησιώτῃσι, ἐλθεῖν ἐπὶ Αυδῶν παῖδας σὺν ἵπποισι.» Τὸν δὲ ὑπολαδόντα φάναι" « Ὦ βασιλεῦ, προθύμως μοι φαίνεαι εὔξασθαι νησιώ - τας ἱππευομένους λαδεῖν Ev ἠπείρῳ, οἰχότα ἐλπίζων. Νησιώ- τας δὲ τί δοχέεις εὔχεσθαι ἄλλο, ἣ ἐπεί τε τάχιστα ἐπύθοντό σε μέλλοντα ἐπὶ σφίσι ναυπηγέεσθαι νέας, λαδεῖν ἀρώμενοι Δυδοὺς ἐν θαλάσσῃ, ἵνα ὑπὲρ τῶν ἐν τῇ ἠπείρῳ οἰχημένων Ἑλλήνων τίσωνταί σε, τοὺς σὺ δουλώσας ἔχεις; » (43) Diogenes Laerlius lib. I, 79 : Ἤχμαζε μὲν οὖν περὶ τὴν τεσσαραχοστὴν δευτέραν ὀλυμπιάδα, ἐτελεύτησε δ᾽ ἐπ᾽ Ἀριστομένους τῷ τρίτῳ ἔτει τῆς πεντηχοστῆς δευτέρας ὀλυμ.- πιάδος, βιοὺς ὑπὲρ ἔτη ἑδδομήχοντα ἤδη γεραιός. (46-47) Diogenes Laertius lib. I, 82 : Βίας Τευτάμου, Πριηνεύς, προχεχριμένος τῶν ἑπτὰ ὑπὸ Σατύρου. Cf. ibid. Ι, 83. (48) Vid. Dioz. Laert. lib. I, 84-88. (49) Diodorus Siculus epit. libr. IX, 23 : Ὅτι Βίας ἣν δεινότατος xxi τῷ λόγῳ πρωτεύων τῶν χαθ᾽ ἑαυτόν. Κατε- χρήσατο δὲ τῇ τοῦ λέγειν δυνάμει πολλοῖς ἀνάπαλιν" οὐ γὰρ εἰς μισθαρνίαν οὐδὲ εἰς προσόδους, ἀλλ᾽ εἰς τὴν τῶν ἀδιχουμέ- νων χατετίθετο βοήθειαν, ὅπερ σπανιώτατον ἄν τις εὕροι. (50) Diodorus Siculus Epit. lib. IX,21-22 : Ὅτι φασὶν οἱ PHILOS ΘΒ ΕΟ. 209 gitus. Quamobrem puelle eum ut. patrem. bene- volentia complectebantur, tum ob domesticam educationem, tum ob beneficii magnitudinem, adeo ut cum propinquis domum reverse minime amicitiam illam, quam apud exteros experiendo cognoverant, obliviscerentur, Itaque quo tem- pore piscatores Messenii zeneum tripodem e mari extraxerunt cui inscriptum erat Sapientissimo, ad Biantem vel ipsarum puellarum, vel, ut alii dicunt, patris earum rogatu missus est. At ille tripodem conspicatus non accepit, sed Apollinem sapientem esse dixit. Sed nullum ejus factum illustrius est eo cujus memoriam Cicero Paradox. 1, 1 et Valerius Maximus lib. VII cap. 2 servarunt. Nam :quum patriam ejus Prienen cepissent hostes ceterique civesita fugerent, ut multa de suis rebus secum asportarent, Dias admonitus a quodam, ut idem faceret : « Ego vero, inquit, facio; nam omnia mea mecum porto. » Ut vivum honorarunt Prie- nenses, quod multis beneficiis rempublicam demeruerat (51) : ita mortuum magnifice sepe- lierunt eique sacellum dedicarunt, quod Teuta- mium dicebatur (52). Condidit carmen beroicum in quo lonum res duobus fere millibus versuum persecutus erat (53), eo consilio ut ostenderet, qua ratione maxime florere Ionia posset. Πριηνεῖς, ὅτι Μεσσηνίας τὸ γένος ἐπισήμους παρθένους λυ- τρωσάμενος ὁ Βίας παρὰ λῃστῶν ἦγεν ὡς ἰδίας θυγατέρας ἐντίμως. Μετὰ δέ τινας χρόνους παραγενομένων τῶν συγγε- νῶν χατὰ ζήτησιν, ἀπέδωχεν αὐτὰς οὔτε τροφεῖα πραξάμενος οὔτε λύτρα, τοὐναντίον δὲ τῶν ἰδίων πολλὰ δωρησάμενος. Εἶχον οὖν πρὸς αὐτὸν αἱ χόραι πατριχὴν εὔνοιαν διά τε τὴν συντροφίαν χαὶ τὸ μέγεθος τῆς εὐεργεσίας, ὥστε χαὶ χωρι- σθεῖσαι μετὰ τῶν ἰδίων εἰς τὴν πατρίδα τῆς ὑπερορίου χάρι- τος οὐχ ἐπελάθοντο. --- Ὅτι σαγηνεῖς Μεσσήνιοι χατὰ τὸν βό- λον ἕτερον μὲν οὐδὲν ἀνείλχυσαν, χαλχοῦν δὲ τρίποδα μόνον ἐπιγραφὴν ἔχοντα « τῷ σοφωτάτῳ. » Ἀναχθέντος δὲ τοῦ χατα- σχευάσματος δοθῆναι τῷ Βίαντι. Diogenes Laerlius lib. I, 82 : Φανόδιχος δὲ [φησὶ] κόρας αἰχμαλώτους λυτρωσάμενον Μεσσηνίας, θρέψαι τε ὡς θυγατέρας, χαὶ προῖχας ἐπιδοῦναι, χαὶ εἰς τὴν Μεσσήνην ἀποστεῖλαι τοῖς πατράσιν αὐτῶν. Χρό- νῳ δ᾽ ἐν ᾿Αθήναις, ὡς προείρηται, τοῦ τρίποδος εὑρεθέντος ὑπὸ τῶν ἁλιέων, τοῦ χαλχοῦ ἐπιγραφὴν ἔχοντος, τῷ σοφῷ, Σάτυρος μέν φησι παρελθεῖν τὰς χόρας (οἱ δὲ τὸν πατέρα αὐτῶν, ὡς xxi Φανόδιχος) εἰς τὴν ἐχχλησίαν, χαὶ εἰπεῖν τὸν Βίαντα σοτόν, διηγησαμένας τὰ xal ἑαυτάς. Καὶ ἀπεστάλη ὃ τρίπους, xai ὁ Βίας ἰδών, ἔφη τὸν ᾿Απόλλωνα σοφὸν εἶναι, οὐδὲ προσή- χατο. (51) Plutarchus de unius in republica dominatione, po- pulari statu. et paucorum imperio, vol. XII p. 209 : Καθὸ τὴν Περιχλέους πολιτείαν ἐπαινοῦμεν xai τὴν Βίαντος. (52) Diogenes Laerlius lib. I, 85-88: Καὶ αὐτὸν μεγαλο- πρεπῶς ἔθαψεν ἡ πόλις, χαὶ ἐπέγοαψαν" Κλεινῆς ἐν δαπέδοισι Πριήνης φύντα χαλύπτει Ἣδε Βίαντα πέτρα, χόσμον Ἴωσι μέγαν.... xai oi Πριηνεῖς δὲ αὐτῷ τέμενος καθιέρωσαν τὸ Τευτάμειον λεγόμενον. (33) Diogenes Laerlius lib. I, $5 : ᾿Εποίησε δὲ περὶ Ἰω- 14 210 Cleobulus, Evagorz filius, Lindius, quem Plu- tarchus (54) lib. de εἰ Delphico cap. 3 Lindiorum tyrannum vocat, /Elianus Var. list. lib. Ill, 17 Rhodiorum reipublice multum profuisse dicit, corporis pulchritudine et viribus excelluit. Hunc nonnulli genus suum ad. Herculem retulisse at- que in Egyptum philosophis percipiendz causa profectum esse ajunt (55). Fama est eum Minervae fanum a Danao constructum apud Lindios restau- rasse(56). Ejus filiam Cleobulinam , nobilem poetriam, qua zenigmata hexametris versibus componebat, passim veteres memorant (57). Ipse cantionum et griphorum auctor ad quattuor mil- lia versuum scripsit. Fuerunt etiam qui epigram- ma Midz sepulcro insculptum a Cleobulo factum esse contenderunt (58). Mortalitatem» explevit septuaginta annorum senex, ejusque cippo hoc incisum fuit elogium : Exstinctum luget £leobulum Lindus alumuum clara parens factis undique cincta mari (59). Periander, Cypseli filius, ex Heraclidarum gente oriundus, per quadraginta annos Corinthi- orum tyrannus, circa trigesimàm octavam olym- piadem floruit (60). Quo homine nihil unquam crudelius et impurius Corinthiorum civitas tulit, Namque uxorem Melissam, Proclis Epidauriorum SEPTEM SAPIENTUM cophronem, susceperat, interfecit multaque com- misit flagitia et nefaria facinora, quz ab Hero- doto lib. ΠῚ, 50-53; V, 92 et Diogene Laertio lib. I, 94 seqq. (61) copiose nayrata hic referre piget. lllud mirandum, quod aut Greci homini facinoroso locum inter sapientes concesserunt, aut in uno homine res dissociabiles , sapientia, crudelitas et nequitia mixtze fuerunt. Quamobrem nonnulli eum de septem sapientum numero exe- merunt. Vide Clementem Strom. I pag. 299 et Lucianum (62) Verz Historie lib. ΠῚ cap. 17 tom. II, p. 114 ed. Reitz., ubi ab Elysiis quoque campis hunc solum sapientum abesse dicit. Qui- dam duos fuisse Periandros auctores sunt, alte- - rum sapientem eumque Ambraciensem , alterum tyrannum Corinthium. Sed Aristoteles ait Corin- thium fuisse sapientem, Plato negat (63). Plutar- chus certe Corinthiorum principem unum 6 sa- pientibus esse vult, quum reliquis eum epulum dedisse fingat (64). Utcunque est, szvus iste do- minus, quem nos plerorumque veterum auctori - tate permoti inter sapientes numeramus , octoge- narius de vita migravit, Accidithoc quadragesimo anno ante victum a Cyro Croesum, id est , olym- piadis XLVIII anno quarto (65). Edidit duo millia versuum Praceptionum nomine inscripta (66). Anacharsis Scytha, Gnuri filius, Caduidx regis filiam, ex qua duos filios, Cypselum et Ly- | Scytharum regis frater, matre Greca natus, a νίας, τίνα μάλιστα ἂν τρόπον εὐδαιμονοίη, εἰς ἔπη Otc- χίλια. (54) Plutarchus de & Delphico cap. 3: Κλεόθδουλος ὁ Aty- δίων τύραυνος. /Elianus Var. Hist. lib. III, 17 : Κλεόδουλος δὲ Ῥοδίους [πολλὰ ὥνησεν]. Diog. Laert. I, 89 : Κλεόδονλος, ES3ayócov, Atvetoc..... ῥώμη δὲ xai χάλλει διαφέρ (55) Diogenes Laerlius lib. I, 89: Ἔνιοι δὲ εἰς Ηραχλέα ἀναφέρειν τὸ γένος αὐτόν.... μετασχεῖν τε τῆς: ἐν Αἰγύπτῳ φιλοσοφίας. (56) Diogenes Laertius lib. 1, 89: Ἀλλὰ xai τὸ ἱερὸν τῆς Ἀθηνᾶς ἀνανεώσασθαι αὐτὸν ἀπὸ Δαναοῦ. Strabo lib. XIV pag. 655 ed. Casaub.:"Eszt δὲ ποώτη μὲν Λίνδος ἀπὸ τῆς πόλεως πλέουσιν ἐν δεξιᾷ ἔχουσι τὴν νῆτον, πόλις ἐπὶ ὄρους ἱδουμένη, πολὺ ποὸς μεσημδοίαν ἀνατείνουσα x πρὸς ᾿Ἀλεξάν- ὄρειαν μάλιστα ἱερὸν δέ ἐστιν Ἀθηνᾶς Λινδίας αὐτόθι ἐπιτα- νέ:, τῶν Δαναΐδων ἵδρυμα... ἐντεῦθεν δ᾽ ἐστὶν εἷς τῶν ἑπτὰ cogi, Κλεύδουλος. (57) Diogenes Laertius lib. T, 89 : Γενέσθαι τε αὐτῷ θυγα- πέοχ Κλεοδουλίνην, αἰνιγυάτων ἐξαμέτοωὼν ποιήτριαν" ἧς μέμνηται xai Κοατῖνος ἐν τῷ ὁμωνύμῳ δράματι, πληθυντιχῶς ἐπιγράψας. Vide Menagium in Historia mulierum philoso- pharum. Cf. Bergk. Comment. de Reliquiis comad. attic. pag. 12t. » (58) Diogenes Laertius lib. I, 89 : Οὗτος ἐποίησεν ἄσματα χαὶ γρίϑους εἰς ἔπη τοισχίλια. Καὶ τὸ ἐπίγραμμα τινες τὸ ἐπὶ Μίδα τοῦτόν φασι ποιῆσαι " Χαλχῆ παρθένος εἰμί, Μίδον δ᾽ ἐπὶ σήματι κεῖμαι, ἼΣστ᾽ ἂν ὕδωρ τε ῥέῃ, καὶ δένδρεα μαχρὰ τεθή- 22, ᾿ξλιός τ᾽ ἀνιὼν γάμπῃ λαμπρά τε σελήνη, Kod ποταμοὶ ῥέωσιν, ἀναχλύζη δὲ θάγασσα, Αὐτοῦ τῇδε μένουσα πολυ- χλαύστῳ ἐπὶ τύμδῳ,, Ἀγγελέω ποριοῦσι, Μίδας ὅτι τῇδε τέ- θαπται. (59) Diogenes Laertius lib. I, 93 : Ἐτελεύτησε δὲ γηραιὸς ἔτη βιοὺς ἑδδομήχοντα, xxi αὐτῷ ἐπεγράτη " Ἄνδρα σοτὸν Κλεόδουλων ἀποφθίμενον καταπενθεῖ “δε πάτρα Λίνδος, πόν- τῳ ἀγαλλομένη. (60) Diogenes Laertius lib. T, 94-98 : Περίανδρος Κυψέλου Κοοίνθιος, ἀπὸ τοῦ τῶν Ἡ χλειδῶν vyévouz..... ἤχααζε δὲ περὶ τὴν τριαχοστὴν ὀγδόην ὀλυμπιάδχ, καὶ ἐτυράννησεν ἔτη τετταράχοντα. (61) Diogenes Laertius lib. I, 94. : Οὗτος γήμας Λυσίδην, ἣν αὐτὸς Μέλισσαν ἐχάλει, τὴν Προχλέους, τοῦ Ἐπιδαυρίων τυράυνον χαὶ ᾿Ερισθενείας θυγατέρα, παῖδας ἐξ αὐτῆς ἐποίησε 690, Κύψελον xai Auxógoovx, τὸν μὲν νεώτερον συνετόν, τὸν δὲ πρετδύτερον ἄφρονα. Χρόνῳ δὴ ὑπὸ ὀργῆς βαλὼν ὑ ποδάθρῳ 3) λαχτίσας τὴν γυναῖχα, ἔγχυον οὖσαν, ἀπέχτεινε χτλ. (62) Lucianus Ver. Hisl. Il, 17 : Ἐβεασάμην xai τοὺς σο- φοὺ: ἄνευ Περιάνδρου. (63) biogenes Laertius lib. I, 98-99 : Σωτίων δὲ xai Ἥρα- χλείδης xai Παμφίλη ἐν τῷ πέμπτῳ τῶν ὑπομνημάτων δύο φασὶ Περιάνδρους γεγονέναι, τὸν μὲν τύραννον, τὸν δὲ σοφὸν xoi Ἀμπραχιώτην. Τοῦτο yat Νεάνθης φησὶν ὁ Κυζιχηνός, ἀνεψιούς τε εἶναι ἀλλήλοις. Καὶ Ἀριστοτέλης μὲν τὸν Koptvütóv gnat εἶναι τὸν σοφόν" Ἰ]λάτων δέ, οὔ φησι. (64) Plutarchus VII Sapient. Conviv. cap. 2. (65) Diogenes Laerlius lib. I, 95 : Kai ὃς ἀθυμήσας ἐτε- λεύτησεν; ἤδη γεγονὼς ἔτη ὀγδοήχοντα. Σωσιχράτης δέ φῆσι πρότερον Κροῖσον τελευτῆσαι αὐτὸν ἔτεσι: τετταράκοντα χαὶ ἑνὶ πρὸ τῆ: τεσσαραχοστῆς ἐννάτης ὀλυμπιάδος. Conf. Corsiui Fast. attic. Tom. III p. 48. 61. 85. (66) Diogenes Laertius lib. 1, 97 : Ἐποίησε δὲ xoi ὑπο- θήχας εἰς ἔπη δισχίλια. Suidas : ἔγραψεν ὑποθήκας el; τὸν ἀνθρώπινον βίον [εἰς] ἔπη ,β. SENTENTIJE ET APOPHTHEGMATA. teneris unguiculis utramque linguam didicit (67). Qui quum opibus et regno sapientize studium praoptaret, Solonis ztate circa. olymp. XLVIHI Athenas adiit (68), ubi omne tempus in litteris percipiendis consumsit civitateque donatus et mysteriis Eleusiniis initiatus est. Hic autem honos uni ex barbaris Anacharsidi habitus tantum-apud eum valuit, ut patri: propemodum obliviscere- tur. Accedit quod jucunda consuetudine cum Solone conjunctus erat. Itaque hoc demum mor- tuo ad Scythas rediit (69). Scripsit vero de Scy- tharum Grecorumque legibus et institutis ad te- nuem victum commendandum itemque de re bellica ad octingentos versus (70). Traditur reperisse ancoram et rotam figlinam, qua Ephori et Posidonii sententia fuit. Sed quum illa res jam Homeri tempore Grecis note fuerint, videntur Scythe eas per Anacharsidem cognovisse (7 1). AMyson, Strymonis filius, Cheneus, quem nemo ante Platonem (72) Protag. p. 343 septem sapien- tibus adnumeravit, a posterioribus szpe scri- ptoribus hoc ornamento dignus judicatus est. Nam qui Periandro sapientis nomen non daban!, in ejus locum partim Anacharsidem Scytham, partim Mysonem substituebant. Hunc alii splen didis natalibus ortum patreque tyranno usum esse ajunt, alii ignobilem fuisse hominem scfi- 211 pserunt, quod non in urbe, sed in vico eoque obscuro natus esset, Quid? quod eum hominum osorem appellantes vix a Timonis et Apemanti moribus abhorruisse existimarunt, Cieterum si credibile esse arbitramur quod memoriae prodit Diogenes Laertius lib. I, 106, Pythia ab Ana- charside interrogata, quis ipsum sapientia supe- varet, Mysonem sapientiorem esse respondit. Maximus Tyrius autem Dissert, XV (73) Myso- nem Anacharsidi aliam ob causam placuisse tes- tificatur. Etenim quum ipse sapientiam minime verbosam profiteretur, sed cujus non alius finis esset, quam accurata vitz ratio, mens sana, sermo brevis et acutus, magnam in Mysone studio- rum ac voluntatis similitudinem et cognationem repperit. Quippe familiam recte administrabat , agrum perite colebat, cum uxore temperanter vivebat, liberos liberaliter educabat. Qui igi- tur hominem agriculturz potius quam doctrinz studiosum sapientem nominarunt, ii vitam caste et integre actam ad sapientiam consequendam sufficere crediderunt, Qua de re controversia esse non potest, quum de philosophie incunabulis, non de perfecta philosophia agatur. Itaque neque Platoni litem intendimus, neque aliis qui ejus judicium secuti sunt. Mortuus est anno etatis nonagesimo septimo (74). (67) Diogenes Laertius lib. T, 101 : Ἀνάχαρσις ó Exo- θης, Γνούρου μὲν ἣν υἱός, ἀδελφὸς δὲ Καδουίδου, τοῦ Σχυθῶν βασιλέως, μητρὸς δὲ Ἑλληνίδος" διὸ xal δίγλωττος ἦν. Scy- mnus Chius vs. 818-819 : Καὶ τὸν σοφὸν δ᾽ Ἀνάχαρσιν ἐκ τῶν Νομαδιχῶν φησὶν γενέσθαι τῶν στόδρ᾽ εὐσεδεστάτων. (68) Diogenes Laertius lib. I, 101 : Λέγει δὲ αὐτὸν Σωσ:- χράτης ἐλθεῖν el; ᾿Αθήνας χατὰ τὴν τεσσαραχοστὴν ἑδδόμην ὀλυμπιάδα, ἐπὶ ἄρχοντος Εὐχράτους. (69) Lucianus Scylh. Tom. I p. 20 : Καὶ ἐμνήθη μόνος βαρδάρων Ἀνάχαροις δημοποίητος γενόμενος, εἰ χρὴ Θεοξένω πιστεύειν xal τοῦτο ἱστοροῦντι περὶ αὐτοῦ. Καὶ οὐχ ἂν εὐδὲ ἀνέστρεψεν, οἶμαι, & Σχύθας, εἰ μὴ Σόλων ἀπέθανε. 70) Diogenes Laertius lib. I, 101 : Οὗτος ἐποίησε τῶν τε παρὰ τοῖς Σχύθαις νομίμων xai τῶν παρᾷ τοῖς Ἕλλησιν, εἰς εὐτέλειαν βίου, xal τὰ χατὰ τὸν πόλεμον, εἰς ἔπη ὀχταχότια. Suidas : Ἔγοαψε νόμιμα Σχυθῶν, περὶ εὐτελεΐας τῶν εἰς τὸν ἀνθρώπινον βίον, ἔπη πάντα ὀχταχόσια. Cicero Tuscul. V, 32: «Απ Seythes Anacharsis potuit pro niliilo pecuniam ducere, nostrates philosophi facere non poterunt? Illius epistola fer- ἴον his verbis : « Anacharsis Hannoni salutem. Mili amictui est Scythicum tegimen ; calceamentum, solorum callum ; cubile, terra; pulpamentum, fames; lacte, caseo, carne vescor. Quare ut ad quietum me licet venias. Munera autem ista, quibus es delectatus, vel civibus tuis, vel diis immor- talibus dona. » (71) Diogenes Laertius lib. I, 105 : Εὖρε δ᾽ εἰς τὸν βίον ἄγχυράν τε xal χεραμιχὸν τροχόν, ὥς τινες. Refutarunt hoc Strabo lib. VII p. 303 ed. Casaub., Scliol. Apollon. Argon. lib. 1; Seneca epist. XC. Cf. Homer. Iliad. lib. XVIII, 600. (72) Plato Protag. p. 343 : Τούτων ἣν xxi Θαλῆς ὁ Μιλή- Σόλων ὁ ἥμῥτερος, xxi Κλεόδουλος ὁ Λίνδιος, xxi Μύσων ó Χηνεύς, xai ξόδομος ἐν τούτοις ἐλέγετο Λαχεϑαιμόνιος Χίλων. Οὗτοι πάντες ζηλωταὶ xxi ἐρασταὶ χαὶ μαθηταὶ ἧσαν τῆς Λα- χεδαιμονίων παιδείας. Καὶ χαταμάθοι ἄν τις αὐτῶν τὴν σο- φίαν τοιαύτην οὖσαν, ῥήματα βραχέα ἀξιομνημόνευτα ἑκάστῳ εἰρημένα. Οὗτοι xai χοινῇ ξυνελθόντες ἀπαρχὴν τῆς σοφίας ἄνέθεσαν τῷ Ἀπόλλωνι: ἐς τὸν νεὼν τὸν ἐν Δελφοῖς γράψαντες ταῦτα, ἃ δὴ πάντες: ὑμνοῦσι, Γνῶθι σαντὸν xoi Μηδὲν ἄγαν. Diogenes Laertius lib. I, 106 : Μύσων Στρύμωνος, ὥς φησι Σωσιχράτης, Ἕρμιππον παρατιθέμενος, τὸ Yévoz Χηνεύς, ἀπὸ χώμης τινὸς Οἰταϊχῆς 7, Λαχωνιχῆς, σὺν τοῖς ἑπτὰ χαταρι- θμεῖται. Φασὶ δὲ αὐτὸν χαὶ τυράννου πατρὸς εἶναι. Λέγεται δὴ πρός τινος, Ἀναχάρσιδος πυνθανομένου, εἴ τις αὐτοῦ σοτώτε- ρος εἴη, τὴν Πυθίαν εἰπεῖν ἅπερ προείρηται ἐν τῷ Θαλοῦ βίῳ ὑπὲρ Χείλωνος - Οἰταιόν τινά φημι Μύσων᾽ ἐν Χυνὶ γενέσθαι, Σοῦ μᾶλλον πραπίδεσσιν ἀοηρότα πευχαλίμησι. Id. 107-108 : Ἀριστόξενος δέφησιν, οὐ πόῤῥω Τίμωνος αὐτὸν χαὶ Ἀπημάντου γεγονέναι" μισανθρωπεῖν γάο... xal ὅτι ἔντεῦθεν ἄδοξος ἣν, ὅτι μηδὲ πόλεως, ἀλλὰ χώμης, χαὶ ταῦτα ἀτανοῦς. (73) Maximus Tyrius Disserl. XV : Ἢλθεν εἰς Ἕλληνας £x τῆ: Σχυθῶν γῆ: τῶν ἐχεῖ βχρδάρων ἀνὴρ σοτὸς: cogíaw οὐ πολυῤῥήμονα, οὐδὲ λάλον, dXX ἣν αὐτῆς τὸ χετάλαιον βίος ἀχριδής, καὶ γνώμη ὑγιής, xxi λόγος βραχὺς xai εὔστοχος.... περιήει δὲ τὴν Ελλάδα ἐν χύχλῳ [ὁ Avxyaoct;] ποδῶν ἰδεῖν σοφίαν στάσιμον χαὶ ἑδραίαν, εὕρε δ᾽ ἐν Χηναῖς, σμιχρῷ xai ἀσθενεῖ πολίσματι, ἄνδρα ἀγαθόν" ὄνομα ἣν αὐτῷ διύσων. ἀγαθὸς δὲ ἦν ἄρα ὁ Μύσων οἶχον οἰχῆσαι καλῶς, καὶ γῆν τημε- )ῆσαι δεξιῶς xai γάμον προστῆναι: σωφρόνως, χαὶ Ψαι γεννιχῶς x72. (74) Diogenes Laerlius lib. T, 108 : Κατέστρεψε 2: βιοὺς σιὸς, xai Πιτταχὸς ὁ Μιτυληναῖος, xai Βία: ὁ Πριηνεύς, xai - ἔτη ἑπτὰ xad. ἐνενήκοντα. o ————— Ὁ i. AHMHTPIOY ΦΑΛΗΡΕῺΩΣ TON EIITÀ ΣΟΦΩ͂Ν ἈΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ. α΄. Κλεόδουλος Εὐαγόρου Λίνδιος ἔφη" Μέτρον ἄριστον. --- Πατέρα δεῖ αἰδεῖσθαι, ---- Εὖ An x. XU. eer $0 V A τὸ σῶμα ἔχειν x«t τὴν ψυχήν. — Φιλήχοον xo μὴ πολυήχοον, ---- Πολυμαθῇ. μὴ ἀμαθῆ. ---- Γλῶσσαν Η E NES z 2 εὔφημον χεχτᾶσθαι. — Ἀρετῆς οἰχεῖον χαὶ χαχίας ἀλλότριον ἀδικίαν μισεῖν. ---- Εὐσέῤειαν φυλάσσειν. ---- ΕΝ PA Πολίταις τὰ βέλτιστα συμδουλεύειν. ---- [λώττης xpa- »" , ' , , "NP τεῖν. — Dix μηδὲν πράττειν. — "Téxva παιδεύειν. 3; Ξ Wo - Τύχη εὔχεσθαι. ---- [ἔχθρας διαλύειν. — "Tov τοῦ M AR " fy. Ne yt δήμου ἐχθρὸν πολέιλιον νομίζειν. — Γυναικὶ μὴ μάχε- σθαι; une φιλοφρονεῖσθαι ἀλλοτρίων παρόντων᾽ τὸ μὲν DANA MP DOC QR PON ἦκα " γάρ ἐστι χέρηον, τὸ δὲ μανίαν δύναται παρέχειν. — SEN Ὁ, ; ; EO ITA Y Οἰκέτας μεθύοντας uj χολάζειν" εἰ δὲ uo, δόξεις xol αὐτὸς μεθύειν. --- Γαμεῖν ἐχ τῶν ὁμοίων" ἐὰν γὰρ ἐκ “Ὁ ^ ^ , - M τῶν χρειττόνων, δεσπότας, οὗ συγγενεῖς χτήση. --- Μὴ 2 ^ - , "πε 70} ἰδ Eie a a e a ἐπιγελα τῷ σχωπτοντι ἀπεχϑης γὰρ EGT, τοῖς σχωπτο- , ΄ 25 € Y e Sd E E hs μένοις. ---- Εὐποροῦντα μὴ ὑπερήφανον εἶναι, ἀποροῦν i τὰ μὴ ταπεινοῦσθαι. β΄. Σόλων ᾿Εξηχεστίδου Ἀθηναῖος ἔφη" M IS Kc ULIS ΠῚ donc v L9 NY dr ns δεν ἀγᾶν. — ριτης ur, χαθησο᾽ et 05 μὴ, τῷ : ληφθέντι ἐχθρὸς ἔσῃ. --- Ἡδονὴν φεῦγε ἥτις λύπην τίχτει. ---- Φύλασσε τρόπου χαλοχαγαθίαν ὅρχου πιστο- τέραν. — Σφράγιζε τοὺς μὲν λόγους σιγῇ, τὴν δὲ σι-- γὴν καιρῷ. — Μὴ Ψεύδου, ἀλλ᾽ ἀλήθευε. --- Τὰ ^ ᾿ , Le aas , Y 7 ^ , σπουδαῖα μελέτα. ---- Τῶν γονέων μὴ λέγε δικαιότερα. φῶ EN m odN.NA d 3 ἐξ — Φίλους μὴ ταχὺ χτῶ, οὺς δ᾽ ἂν χτήση, μὴ ταχὺ CY IS YA. M, 2 ; ἀποδοχίμαζε, — Ἄρχεσθαι μαθὼν ἄρχειν ἐπιστήση. — Εὐθύνας ἑτέρους ἀξιῶν διδόναι καὶ αὐτὸς ὕπεχε. ---- Συμδούλευε μὴ τὰ ἥδιστα, ἀλλὰ τὰ βέλτιστα τοῖς ἃ “ πολίταις. — M7, θρασύνου. — M7, χαχοῖς διλίλει, ---- Χρῶ τοῖς θεοῖς. — Φίλους εὐσέόδει. ---- Γονεῖς αἰδοῦ. — Νοῦν ἡγεμόνα ποιοῦ. — ^O δ᾽ ἂν ἴδης μὴ λέγε. ---- "EJ - -Ὁ- “- ν M Ὁ Εἰδὼς σίγα. — Τοῖς σαυτοῦ πρᾶος ἴσθι. ---- Τὰ ἀφανῆ τοῖς φανεροῖς τεχμαίρου. γ΄. Χίλων υἱὸς Δαμαγήτου Λαχεδαιμόνιος ἔφη" Τνῶθι σαυτόν. ---- Πίνων μὴ πολλὰ λάλει: ἁμαρτή- , Y t p - ERI , τἰ M , σεις γάρ. — Μὴ ἀπείλει τοῖς ἐλευθέροις " οὐ γὰρ χαλόν. — Νὴ χαχολόγει τοὺς πλησίον" εἰ δὲ μή, ἀχούση ἐφ᾽ οἷς λυπηθήσῃ. — "Emi τὰ δεῖπνα τῶν φίλων βραδέως πορεύου, ἐπὶ δὲ τὰς ἀτυχίας ταχέως. Ξ Γάμους εὖτε- λεῖς ποιοῦ. — Τὸν τετελευτηκότα μαχάριζε, — Πρε- σθύτερον σέδου. ---- Τὸν τὰ ἀλλότρια περιεργαζόμενον GET Fas , UBER μίσει. — Ζημίαν αἱροῦ μᾶλλον ἢ κέρδος αἰσχρόν * τὸ : Ξ κα αν μὲν γὰρ ἅπαξ σελυπήσει, τὸ δ᾽ ἀεί. ---- Τῷ δυστυχοῦντι ἡ ἐπιγέλα. --- Ἰσχυρὸς ὦν, fiov; ὃν πάρε) μὴ ἐπιγέλα. σχυρὸς ὦν, ἥσυχον σεαυτὸν πάρεχε, ; zs z S ὅπως σε αἰσχύνωνται μᾶλλον ἢ φοδῶνται, — Τῆς ἰδίας DEMETRII PHALEREI SEPTEM SAPIENTUM APOPHTHEGMATA. —————— 1. Cleobulus Evagorze filius Lindius dixit : Modus optima res. — Patrem revereri oportet. — Cu- randum est ut corpore et animo bene valeamus. — Liben- ter audire oportet , non quavis tamen temere. — Doctum, non indoctum esse decet. — Linguam bene ominantem habeto. — Virtutis proprium est et ab improbitate alienum iujustitiam odisse. — Pielatem serva. — Civibus optima suade. — Linguam conline. — Per vim nihil agendum. — Liberos inslitue. — Fortunam precare. — Inimicilias dissolve. — Populi inimicum hostem habeto. — Cum uxore neque jurgare debemus presentibus alienis, neque ei blan- diri : illud quidem pejus est, hoc autem ad furorem per- ducere potest. — Servulos ebrios ne castiga : sin minus, el ipse ebrius videberis. — Uxorem duc ex «qualibus ; si enim e potentioribus duxeris, dominos, non affines tibi comparabis. — Alios cavillanti ne subrideas ; invisus enim fies iis quibus illuditur. — In divitiis nesuperbias, in egestate ne abjecto sis animo. 2. Solon Execestide filius Atheniensis dixit : Ne quid nimis. — Judex ne sedeas : sin minus, in odio cris damnato. — Voluptatem fuge que tristitiam parit, — Morum probitatem serva vel jurejurando fide digniorem. — Sermones silentio , silentium temporis opportunitate com- proba. — Ne mentiaris, sed vera loquere. — Honesta meditare. — Parentibus justiora ne dicas. — Amicos ne Cito compares, quos autem comparaveris, ne stalim repu- dies. — Parére quum didiceris, imperare scies. — Quam alios reposcis rationem, ipse quoque redde. — Civibus non jucundissima , sed optima suadebis. — Ne fastidio effera- ris. — Cum improbisne verseris. — Consule deos. — Ami- cos cole, — Parentes reverere. — Mentem ducem sequere. — Ne dicas autem quodcunque videris. — Sciens tace. — Lenis in tuos sis. — Obscura e manifestis conjice. 3. Chilon Damageti filius Lacedaemonius dixit : Nosce teipsum. — Inter bibendum ne multa loquaris : delinques enim. — Liberis hominibus ne mineris : neque enim decet. — Ne maledicas aliis : sin minus, audies quae tibi molesta erunt. — Ad amicorum convivia lente, ad calamilates autem cito accede. — Nuptias frugaliter faci- to. — Vita functum beatum pradica. — Natu majorem cole. — Alienarum rerum cura occupatum oderis. — Jactnram turpi lacero praefer : illa enim semel, hoc semper tibi dolorem afferet. — Calamitosum nme irrideas. — Si robustus es, tranquillum te praebe, ut revereantur te alii polius quam metuant, — Domui tuz bene praesto. — 212 SEPTEM SAPIENTUM APOPHTHEGMATA 213 olxíaq προστάτει. - ἯΙ γλῶσσά σου μὴ προτρεχέτω τοῦ νοῦ. — Θυμοῦ χράτει. — Μὴ ἐπιθύμει ἀδύνατα. -- Ἐν ὁδῷ μὴ σπεῦδε προάγειν, μηδὲ τὴν χεῖρα χι- νεῖν" μανιχὸν γάρ. --- Νόμοις πείθου. --- ᾿᾿διχούμενος διαλλάσσου, ὑδριζόμενος δὲ τιμωροῦ. δ΄. Πιτταχὸς Μιτυληναῖος. ΚΚαιρὸν γνῶθι. — ^O. μέλλεις ποιεῖν, μὴ λέγε" ἀπο- τυχὼν γὰρ χαταγελασθήσῃ. --- Τοῖς ἐπιτηδείοις χρῶ). - Ὅσα νεμεσᾶς τῷ πλησίον, αὐτὸς μὴ mote, — Κα- χοπραγοῦντα μὴ ὀνείδιζε * ἐπὶ γὰρ τούτοις νέμεσις θεῶν χάθηται. — Παραχαταθήχας ἀπόδος. ---- ᾿Ἀνέχου ὑπὸ τῶν πλησίον μιχρά. — ᾿Αγάπα τὸν πλησίον μικρὰ ἐλαττούμενος. --- Τὸν φίλον καχῶς μὴ λέγε, μηδ᾽ εὖ τὸν ἐχθρόν" ἀσυλλόγιστον γὰρ τὸ "τοιοῦτον. ---- Δεινὸν τὸ συνιδεῖν τὸ μέλλον᾽ ἀσφαλὲς τὸ γενόμενον, ἀσαφὲς τὸ μέλλον. — Πιστὸν γῇ, ἄπιστον θάλασσα. ---Ἄπλη- στον χέρδος. — Κτῆσαι χαλοχαγαθίαν. --- Θεραπείαν ζήτει. — Φίλει τὴν παιδείαν, σωφροσύνην, φρόνησιν, ἀλήθειαν, πίστιν, ἐμπειρίαν, ἐπιδεξιότητα, ἑταιρείαν, ἐτιμέλειαν, οἰχονοικίαν, τέχνην, εὐσέδειαν. ε΄, Θαλῆς ὁ Μιλήσιος. , , ^ ov , * - , Ἐγγύη, πάρα δ᾽ ἄτη. — Ov παρόντων xxl ἀπόν- τῶν μέμνησο. --- Μὴ τὴν ὄψιν χαλλωπίζου, ἀλλ᾽ ἐν τοῖς ἐπιτηδεύμασιν ἴσθι χαλός. ---- Μὴ πλούτει χαχῶς. — Mi σε διαδαλλέτω λόγος εἰς τοὺς πίστεως χεχοινω- γηχότας. --- Κολαχεύειν γονεῖς ἡ ὄχνει, -- Μὴ προσ- δέχου τὸ φαῦλον. --- Οἵους ἂν ἐράνους ἐνέγχης τοῖς γονεῦσι, τοιούτους αὐτὸς ἐν τῷ γήρᾳ παρὰ τῶν τέχνων NE * S» . - Üpp^ * προσδέχου. ---- Χαλεπὸν τὸ εὖ γνῶναι, — "Hévszov τὸ ἐπιθυμίας τυχεῖν. — ᾿Ανιαρὸν ἀργία, — Καχὸν ἀχρα- , , 2 ^ , "^ ^ τ , ῃ P ^ σία. ---- Βαρὺ ἀπαιδευσία. --- Δίδασχε xul μάνθανε c ἄμεινον. — Ἀργὸς μὴ ἴσθι, μηδ᾽ ἂν πλουτῆς. — Τὴν εὐτυχίαν χρύπτε φθόνου χάριν. — Μὴ οἰχτείρου. — -Ὁ- -— , L4 , Μέτρῳ χρῶ. --- Μὴ πᾶσι πίστευε. --- Ἄρχων χόσμει σαυτόν. ζ΄. Βίας Τευταμίδου Πριηνεὺς ἔφη " - R4 , * o Oft πλεῖστοι ἄνθρωποι xaxol. — "Ec τὸ ἔσοπτρον ἐμδλέψαντα δεῖ, εἰ μὲν χαλὸς φαίνη, χαλὰ ποιεῖν, εἰ δὲ αἱ ἧς, τὸ τῆς φύσεως ἐλλιπὲς διορθοῦσθαι τῇ χα- (ρος, is 9 1 λοχαγαθία. ---- Βραδέως ἐγχείρει" ὃ δ᾽ ἂν ἄρξη, διαδε- 62193. — Μίσει τὸ ταχὺ λαλεῖν, μὴ ἁμάρτης" μετά-- νοια γὰρ ἀχολουθεῖ. --- Μήτε εὐήθης ἴσθι, uic χαχοήθης. — Ἀφροσύνην μὴ προσδέχου. — Φρόνησιν ἀγάπα. ---- Περὶ θεῶν λέγε, ὡς εἰσὶ θεοί. ---- Νόει τὸ ? ) , ΕΣ , , , πραττόμενον. --- "Axous πολλά. — Λάλει xa(pia. — Πένης ὧν πλουσίοις μὴ ἐπιτίαμα, ἂν σὴ μέγα ὠφελῆς. μη μα, ἣν μὴ pe e^n »& VAT. * ^ Mos , MN “ὦ 5 δ΄ — Ἀνάξιον ἄνδρα μὴ ἐπαίνει διὰ πλοῦτον. — Πείσας λάδε, μὴ βιασάμενος.---Ὅταν ἀγαθὸν πράσσης, θεούς, d 2. woe . μὴ σαυτὸν αἰτιῶ. --- Κτῆσαι ἐν μὲν νεότητι εὐπραξίαν, - 1 - , , σ E ἂν * ἐπ : —- ἐν δὲ τῷ γήρᾳ σοφίαν. --- Ἕξεις ἔργῳ μνήμην, χαιρῷ εὐλάδειαν, τρόπῳ γενναιότητα, πόνῳ ἐγχράτειαν, φό- Lingua tua ne mentem antevertat. — [γῶν moderare, — Ne concupisce quie fieri nequeunt. — In vía ne privgredi festines, neve'manum moveas : est enim hominis vecordis, — Legibus obtempera. — Το τα affectus reconciliare, contumeliam vero ulciscere. 4. Pittacus Mitylenmus, Nosce tempus opportunum. — Quod facturus es, ne di- cas : nam spe frustratus derideberis. — Amicis utere, — Qu: vilio verlis aliis, ipse ne facito. — Infortunato ne probra ingeras : in his enim deorum vindicla sedet, — Deposita redde. — Fer parvas molestias ab aliis allatas. — Ama alios eliamsi paulo inferior sis. — Nec amico male, nec inimico bene dicas : lioc enim hominis inconsiderati est. — Magnum est perspicere futura : quod praeteriit cer- tum est, quod futurum, obscurum. — Fida est terra, infi- dum mare. — Inexplebile lucrum. — Honestatem acquire. — Quiere obsequium. — Ama doctrinam, temperantiam, prudentiam, veritatem, fidem, experientiam, dexteritatem, socielatem, diligentiam, curam rei familiaris, artem, pie- tatem. 5. Thales Milesius. — Sponde; praesto noxa est. — Amicorum przesentium et absentium memento. — Faciem ne ornato, sed studiis ho- nestis ornatissimus esto. — Noli male ditescere. — Cave sermo tuus invisum te faciat iis qui fide interposita earun- dem rerum socii sunt. — Parentibus blandiri ne dubita. — Maleficium ne admitte. — Qualia parentibus praemia dede- ris, talià ipse senex a liberis tuis exspecta. — Difficile est noscere bonum. — Suavissimum est optatis potiri. — De- sidia res molesta est. — Malum intemperantia. — Igno- ranlia incommoda est. — Doce ac disce meliora. — Noli otiari, etiamsi dives sis. — Res secundas cela invidiae de- clinandze causa. — Fac ne miserabilis fias. — Modum adhibe. — Cave omnibus credas. — Quum imperas, rege te ipsum. 6. Bias Teutamidz filius Prieuensis dixit 5 Plerique homines improbi sunt. — In speculum intuitum oportet te, si pulcher tibi videris, honesta facere, sin de- formis, naturze vitium honestate corrigere. — Lente ali- quid aggredere : quod autem inchoaveris, id perficere persevera. — Celeritatem in loquendo oderis, ne pecces; sequitur enim penitentia, — Nec stultus sis, nec malitio- sus. — Imprudentiam ne admilte. — Prudentiam dilige. — De diis die, esse numina. — Intellize id quod facien- dum est. — Audi multa. — Loquere tempestiva. — $i pauper es, noli divites reprehendere, nisi perutilis repre- liensio est. — Virum indignum ne lauda propter divitias. — Persuasicne cape, non vi. — Quum boni aliquid facis, causam diis, non tibi ascribe. — Adolescens rebus bene gerendis, senex sapienli: studeas. — Operi adhibebis memoriam , occasioni cautionem, moribus ingenuitatem, labori coutinentiam, timori pietatem, divitiis amicitiam, 214 'δω εὐσίδειαν, πλούτῳ φιλίαν, λόγῳ πειθώ, σιγῇ χό- ῳ εὑσΞ: , ἀντ θα ᾽ γῳ τ , 1n : A DE IU es cuov, γνώμη διχαιοσύνην, τόλμῃ ἀνδρείαν, πράξει ; δυναστείαν, δόξῃ ἡγεμονίαν, φύσει εὐγένειαν. η΄. Περίανδρος Κυψέλου Κορίνθιος ἔφη" Μελέτη τὸ πᾶν. — Καλὸν ἡσυχία. --- ᾿Επισφαλὲς i Ἰσυχ, ? προπέτεια. — Κέρδος αἰσχρὸν φύσεως χατηγορία. --- Δημοχρατία χρεῖττον τυραννίδος. --- Αἱ μὲν ἡδοναὶ θνηταί, αἱ δ᾽ ἀρεταὶ ἀθάνατοι. ---- Εὐτυχῶν μὲν μέτριος ἴσθι, ἀτυχῶν δὲ φρόνιμος. --- Φειδόμενον χρεῖττον - - * m » 5v τ ^ Ψ» ἀποθανεῖν ἢ ζῶντα ἐνδεῖσθαι, — Σαυτὸν ἄξιον παρα- σχεύαζε τῶν γονέων. — Ζῶν μὲν ἐπαινοῦ, ἀποθανὼν δὲ μαχαρίζου. --- Φίλοις εὐτυχοῦσι xol ἀτυχοῦσιν ὃ αὐτὸς ἴσθι. — ^O ἂν ἄχων ὁμολογήσης πονηρόν, πα- ράθαινε, --- Λύγων ἀποῤῥήτων ἐχφορὰν μὴ ποιοῦ. — Λοιδόρει, ὡς ταχὺ φίλος ἐσόμενος. --- Τοῖς μὲν νό- μοις παλαιοῖς χρῶ, τοῖς δ᾽ ὄψοις προσφάτοις. — Νὴ , Caen 2 ; , 23 Y τ Y μόνον τοὺς ἁμαρτάνοντας χόλαζε, ἀλλὰ xat τοὺς μελ- λοντας χώλυε. --- Δυστυχῶν χρύπτε, ἵνα μὴ τοὺς ἐχθροὺς εὐφράνης. (Stobaeus Floril. HT, 79. Conf. Diog. E. Y, 92-93; 58-59; 69-70; 77-78 SEPTEM SAPIENTUM SENTENTLE. orationi persuasionem, silentio decorum, senlenlize zequita- tem, audacicze fortitudinem, actioni potentiam, gloriv prin- cipatum, natura nobilitatem. 7. Periander Cypseli filius Corinthius dixit Studium omnia complectitur. — Bona res quies. — Periculosa temeritas. — Lucrum turpe naturc accusatio. — Imperium populare praestat tyrannidi. — Voluptates mortales sunt, virtutes immortales. — In rebus secundis modestus, in adversis prudens esto. — Satius est in parsi- monia mori, quam in egestate vivere. — Dignum te parenti- bus praebe.—Da operam ut vivus lauderis, mortuus autem beatus praediceris. — Amicis δὲ fortunalis et. infortunatis idem esto. — Quidquid mali invitus promisisti, silentio transi. — Colloquia secreta ne enuntia. — Ila convicia- re, ut brevi amicus fulurus. — Legibus antiquis utere, obsoniis recentibus. — Non solum peccantes castiga, sed eliam peccaturos prohibe. — Res adversas cela, ne gaudio afficias 1nimicos. » e M »- [-] bi] , eo oo - e à co D — TON ΑΥ̓ΤΩ͂Ν EIIT/ TNOMAI. ΣΟΦΩ͂Ν ΠΕΡΙΆΝΔΡΟΥ TOY ΣΟΦΟΥ͂. | Πᾶσιν ἄρεσχε. — Καλὸν ἡσυχία. — ᾿Επισφαλὲς προπέτεια. --- "Act αἱ μὲν ἡδοναὶ θνηταί, αἵ δὲ τιμαὶ ἀϑάνατοι. --- Φίλοις ἀτυχοῦσιν 6 αὐτὸς ἴσθι. ---- Κέρ- ^ , FH * , ' δος αἰσχρὸν χάχιστον. --- Ὃ ἂν ὁμολογήσης, ποίει. ---- ᾿Ατυχίαν χρύπτε, ἵνα μὴ τοὺς ἐχθροὺς εὐφράνης. — ᾿ἈΑληθείας (*) ἔχου. --- Πρᾶττε δίκαια .---- Ὕδριν μίσει. - Ἄρχουσιν εἶχε. --- Ἡδονῆς χράτει. — Ὅρχῳ μὴ χρῶ. --- Εὐσεδείας ("“) ἐχου. --- ᾿Επαίνει τὰ χαλά. --- Καχίας ἀπέχου. — Χάριν ἀπόδος. --- 'Ixézag ἐλέει. ὦ — Υἱοὺς παίδευε. — Σοφοῖς χρῶ. ---- Ἔριν μίσει. — | » ^ [4 v : M 7 ᾿ ν ᾿Ἀγαθοὺς τίμα. --- Ἄχουε τὰ προσήχοντα. --- Αἰσχύ- νην φεῦγε. --- ᾿Ἀποχρίνου ἐν χαιρῷ, — ΠΠρᾶττε ἀμετα- μέλητα. — Μηδενὶ φθόνει. — ᾿Οφθαλμῶν χράτει. | 5 i ET : SECUN, --- Τὸ δίκαιον μιμοῦ. — Εὐεργέτας τίμα. -- ᾿Ελπίδας | νέυε. — Διαδολὴν μίσει. — Εὐπροσήγορος γίνου. — Ἁμαρτὼν μεταδουλεύου. --- Χρονίαν (***) φιλίαν φύ- λαττε.--- Πᾶσιν ἀποχρίνου (““"“).--͵, μόνοιαν δίωχε. — Τοὺς ἡγεμόνας φοδοῦ. — Μὴ λάλει πρὸς ἡδονήν. — Μὴ πίστευε χρόνῳ. — Σαυτοῦ μὴ ἀμέλει. — Πρεσβύτερον αἰσχύνου. — Θνῆσχε ὑπὲρ πατρίδος. ---- Μὴ ἐπὶ παντὶ λυποῦ. — "EE εὐγενῶν γέννα. ---- Ἔλπιζε ὡς ϑνητός. ---- Φείδου ὡς ἀθάνατος. — Μὴ ἐπαίρου ἐπὶ δόξῃ. — Μυστήριον χρύπτε. ---- Εἶχε μεγάλοις. ---- Και- ρὸν πρόσμενε. ---- Θνητὰ φρόνει. ---- Δωροδόχει χρησί- poc. — Μὴ ἄρχου ἀδιχεῖν. --- Λύπην φυλάττου. — Ἐπὶ νεχρῷ μὴ γέλα. — Φίλοις χρῶ. — Συμόούλευε ἀναιτίως. --- Εὔφραινε φίλους. BIANTOX. Εἰς χάτοπτρον ἐμδλέψας θεώρει, καὶ εἰ μὲν xa- λὸς φαίνῃ, ἄξια τούτου πρᾶττε, εἰ δὲ αἰσχρός, τὸ τῆς ὄψεως ἐλλιπὲς ὡράϊζε χαλοχἀγαθίαις. --- Περὶ θεοῦ μὴ λέγε χαχῶς, ὅτι δ᾽ ἔστιν ἄχουε. --- "Axous πολλά. ---- Λάλει ὀλίγα. --- Νόει xal τότε πρᾶττε. --- Ἀνάξιον ἄνδρα μὴ ἐπαινῆς διὰ πλοῦτον. --- ΠΕείσας λάδε, μὴ βιασάμενος. ---- Κτῆσαι (“ἢ ἐν μὲν νεότητι εὐταξίαν, ἐν δὲ γήρᾳ σοφίαν. HITTAKOr. Ὃ μέλλεις ποιεῖν, μὴ πρόλεγε " ἀποτυχὼν γὰρ γε- λασθήσῃ. --- Παραχαταθήχην ἀπόδος. --- ᾿Ανέχου ὑπὸ EORUNDEM SEPTEM SAPIENTUM SENTENTLE. PERIANDRI. Omnibus placeto. — Bona res quies, — Periculosa teme- ritas. — Semper voluptates sunt mortales, honores autem immortales. — Amicis adversa fortuna pressis idem esto. | — Lucrum turpe res pessima. — Quidquid promiseris, facito. — Infortunium tuum cela, ne voluptate afficias inimicos. — Veritali adhi;ere. — Age quie justa sunt. — Contumeliam oderis. — Principibus cede, — Voluptatem cehibe. — Noli eum jurejurando aflirmare. — Pietatem sectare. — Laudato honesta. — Α vitiis abstine. — Gra- liam refer. — Miserere supplicum. —.Liberos institue. — | Sapientum utere consuetudine. — Litem oderis. — Bonos honorato. — Audi quie decora sunt. — Fuge dedecus. — Responde in tempore. — Fac non p«enitenda. — Ne cui invideas. — Oculis moderare. — Quod justum est imila- re. — Homines beneficos honora. — Spes fove, — Crimi- nationem oderis. — Affabilis esto. — Quurn erraris, mu- tato consilium. — Diutinam amiciliam custodi. — Omni- bus responde. — Concordiam sectare. — Duces metue. — Ne loquaris ad voluptatem. — Ne tempori credas. — Cave le ipsum negligas. — Seniorem reverere. — Mortem oppete pro patria, — Ne quavis re doleas. — Ex ingenuis liberos procrea. — Spera ut mortalis. — Parce tanquam immortalis. — Ne efferaris gloria. — Arcanum cela. — Cede magnis. — Occasionem exspectato. — Mortalia cogi- fa. — Largire cum utilitate. — Ne prior injuriam facias. — Tristitiam fuge. — Mortuum ne rideto. — Amicis utere. — ]nculpatus consilii auctor esto. — Delecta amicos. BIANTIS. In speculo te ipsum contemplare, et si formosus appa- rebis, age qua» formam deceant: sin deformis, quod in facie minus est, id honestarum actionum splendore com - pensa. — De Deo ne male loqnere, esse autem Deum di- centi mihi crede. — Audi multa. — Loquere pauca. — Prius intellige et deinde opus aggredere. — Virum indi- gnum ne lauda propter divitias. — Persuasione cape, non vi. — Compara in adolescentia quidem modestiam, in senectute vero sapientiam. PITTACI. Quod facturus es, ne przedicas : nam spe frustratus ri- deberis.— Depositum redde. — Patereteab aliis aliquantu- i (Ὁ) cod. ἀλήθειαν. | (**) cod. εὐσεδίας. (***) cod. χρόνου. | 21 (****) legebatur ἀποστρέφου quod mutavi. (*****) Κτῆσα: scripsi pro codicis lectione στῆσαι. - Ο] 216 τῶν πλησίον μιχρὰ ἐλαττούμενος. ---- Τὸν φίλον χαχῶς μὴ λέγε, μηδὲ τὸν ἐχθρὸν φίλον ἡγοῦ. — Γυναιχὸς ἄρχε. --- Ἅπερ αὐτὸς τοῖς γονεῦσι δράσεις, τὰ αὐτὰ προσδέχου παθεῖν xal αὐτός. — "Apyoc μὴ ἴσθι. — Φίλων χριτὴς μὴ γίνου. ---- M3 ἔρ:ζε γονεῦσι, x&v δίκαια λέγης. — Μὴ ἄρχε, πρὶν ἄρχεσθαι μάθης. --- Ἂτυ- χοῦντι μὴ ἐπιγέλα. ---- Ἢ γλῶττα μὴ προτρεχέτω τοῦ νοῦ. — Μὴ ἐπιθύμει ἀδυνάτων. --- M7, σπεῦδε λαλῶν. — Νόμοις πείθου. — Γνῶθι σαυτόν. ---- Μηδὲν ἄγαν. — Πρὸ πάντων σέδου τὸ θεῖον. ---- Γονέας αἰδοῦ. — Φιλήχοος ἔσο. — (Ηδονῆςς χράτει. — "Εχθραν διά- λυε. — Γάμει ἐχ τῶν ὁμοίων" ἣν γὰρ & τῶν χρεισ- σόνων γήμης,, δεσπότας xal οὐ συγγενεῖς κτήσῃ. KAEOBOYAOr. Μὴ ὑπερήφανος γίνου ποτέ, — Τῆς οἰκίας ἐπιμε- λοῦ. --- Τὰς βίόλους διέρχου. — 'T& φίλτατα παίδευε. — Τὰ δίχαια κρῖνε. ---- Τοὺς ἀγαθοὺς ἀγαθὰ ποίει. ---- Καχολογίας ἀπέχου. ---- Τὴν ὑπόνοιαν ἄπεχε. ---- Τοὺς τεχόντας ὑπομονῇ νίχα. ---- Εὐποιίας ἧς ἔτυχες μνη- μόνευε. ---- Τὸν ἐλάττω μὴ ἀποσκυδαλίσης. ---- Ἂλλο- τρίων μὴ ἐπιθύμει. ---- M3 ῥυψοκίνδυνος ἔσο. ---- Ἀγάπα τὰ τοῦ πλησίου cou χαὶ τήρει ὡς τὰ σαυτοῦ. — Ὃ σὺ μισεῖς, ἑτέρῳ μὴ ποιήσῃς. — M7, ἀπείλει μηδενί" γυναικῶδες γάρ. — Θᾶττον ἐπὶ ταῖς ἀτυχίαις τῶν φί- λων ἢ ταῖς εὐτυχίαις πορεύου. ---- Λίθος χρυσοῦ βάσα- νος, χρυσὸς δ᾽ ἀνδρῶν. ---- Εὐχῆῆς γὰρ οὐδέν ἐστι τιμιώ- τερον. --- ψευδὴς διαδολὴ [ τὸν βίον λυμαίνεται. — Ψεῦδος δὲ μισεῖ πᾶς φρόνιμος καὶ σοφός. XIAONOX. Γνῶθι σαυτόν. --- Μὴ φθόνει θνητά, --- Ἐγχρά- Μ ΕῚ M M , FN τειαν ἄσχει. — Αἰσχρὰ φεῦγε. — Χρόνου φείδου. — χρῶ. --- "H0, (**) δοκίμαζε. ---- Ὑφορῶ μηδέν, — Mísa &- 6o).dc. — Μὴ ἧς ἐπαχθής. ΣΟΛΩΝΟΣ. Θεὺν σέθου. — V'oveig αἰδοῦ. --- Φίλοις βοήθει. ---- Μηδενὶ φθόνει. --- Ἀλήθειαν ἀνέχου. --- -Ὅρχῳ μὴ χρῶ. — Νόμοις πείθου. -- Νόει τὸ δίκαιον, ---- Θυμοῦ χράτει. ---- ᾿Δρετὴν ἐπαίνει. — Καχοὺς μίσει. ΘΑΛΟΥ͂. Τὸν χρατοῦντα τίμα. --- Δοχίμαζε φίλους. --- Ὅμοιος σαυτῷ γίνου. — ᾿Ιἱπαγγέλλου μηδενί. — ΠΙολίταις v2 θρασύνου. -- Τὸ παρὸν εὖ ποίει. ---- Κα- χίας ἀπέχου. ---- Δόξαν δίωκε. — ᾿Επιμελοῦ βίου. --- Εἰρήνην ἀγάπα. — ᾿Επαινοῦ παρὰ πᾶσι. — Wiüupov ἄνδρα ἔχθαλε τῆς (53) οἰχίας. (Has sententias ex antiquo codice cum Theo- crito et aliis scriptoribus Aldus Manutius anno 1495 edidit.) m δ᾿ Δικαίως χτῶ, ---- Πλήθει ἄρεσχε. --- Σοφίᾳ (*) Cod. χαταθολή. Cf. Stob. Flor. XII, 16, ubi eadem sententia Menandro tribuitur. (**) "H67 conjecit Orellius; cod. ἤθει. SEPTEM SAPIENTUM SENTENTLE. lum superari. — Amico ne maledicas; inimicum ne putes amicum. — Uxori impera. — Que ipse feceris parentibus, eadem a liberis exspecta. — Deses ne esto. — Inter ami- cos ne sis judex. — Ne contende cum parentibus, etiamsi justa dicas. — Ne impera, priusquam parere didiceris. — Infortunatum ne irrideas. — Lingua ne mentem antever- lat. — Cave concupiscas quae fieri non possunt. — Ne festines loqui. — Legibus pare. — Nosce fe ipsum. — Ne quid nimis. — Ante omnia venerare numen. — Parentes reverere. — Libenter audi. — Voluptatem coerce. — Inimicitiam dissolve. — Uxorem duc ex zequalibus : si enim e potentioribus duxeris, dominos, non aflines libi comparabis. E CLEOBULI. Ne unquam superbias. — Domus curam gere. — Libros perleze. — Liberos tibi carissimos erudi. — Juste judica- to.—BDonis benefacito. — A maledictione abstine. — Suspi- cionem amove. — Parentes patienlia vince. — Beneficii accepti memento. — Inferiorem nc rejicias. — Aliena ne concupiscas. — Ne offeras te in discrimen. — Dilige res proximi easque ut tuasserva. — Quod tu odisti, alteri ne facias. — Ne cui mineris : est enim muliebre. — Citius ad iufortunatos amicos quam ad fortunatos proficiscere. — Lapis auri index, aurum hominum. — "Voto nihil pretio- sius. — Falsa criminatio vitam corrumpit. — Mendacium omnis homo prudens et sapiens odit. CHILONIS. Nosce te ipsum. — Ne cui invideas morlalia. — Tem- perantiam exerce, — 'Turpia fuge. — Tempori parce. *— Juste rem facias. — Multitudini place. — Sapientia utere. — Mores explora. — Ne quid suspiceris. — Oderis crimi- nationes. — Nesis molestus. SOLONIS. Deum cole. — Parentes reverere. — Amicis succurre. — Ne cui invideas. — Veritatem sustineo. — Ne jurato. — Legibus pare. — Cogila quod justum est. — Ira» mode- rare. — Virlutem laudato, — Malos odio persequere. THALETIS. , Principem honora. — Xmicos tenta. — Similis tui sis. — Ne cui quidquam promittito. — Civium favore ne su- perbias. — Proesentia boni consule. — 4A viliis absline, — Gloriam quare. — Vite curam age. — Pacem dilige. — Laude apud omnes afliciaris. — Susurronem ex adibus ejice. LL (***) Cod. σῆς, quod mutavi in τῆς. Conf. Boissonadii Anecd. I, p. 135 et Stob. Flor. IV p. 296 ed. Meinek. — EM ΣΩΣΙΛΔΟΥ͂ TON EHTA ΣΟΦΩΝ YIIOOHKAI. "Emou θεῷ, — Νόμῳ πείθου. ---- Θεοὺς σέθου. --- Τονεῖς αἰδοῦ. — Ἡ ττῶ ὑπὲρ διχαίον. —lvó0t μα- θών. -- μέλλων χαιρὸν γνῶθι. -- Φρόνει θνητά. — ἴσθι. ---- Ἑστίαν τίμα. — ἜἌλρχε, σαυτοῦ. — Φίλοις βοήθει. — iuo) κράτει. ---- Φρόνησιν ἄσχει. --- Πρόνοιαν ctp .— Ὅρκῳ μὴ χρῶ. — Φιλίαν ἀγάπα. — Παιδείας ἀντέχου. — Δόξαν δίωχε. — Σοφίαν ζή- Aou, — Καλὸν εὖ λέγε. .---- Wéys μηδένα. ----᾿ Ἐπαίνει ἀρετήν. --- Πρᾶττε δίχαια. --α Φίλοις εὐνόει. — ᾿Ἐχθροὺς ἀμύνου. --- Εὐγένειαν ἄσχει. --- Καχίας ἀπέ- xm. — Κοινὸς γίνου. — " I2tx φύλασσε. — Ἀλλοτρίων ἀπέχου. — Εὔφημος ἴσθι. ---- Ἄχουε πάντα. — Φίλῳ χαρίζου. — Μηδὲν ἄγαν. — Χρόνου φείδου. --- Ὅρα τὸ μέλλον. — "Y6otw μίσει. — Ἱχέτας αἰδοῦ. --- Πᾶσιν ἅρμοζε (*). — ΥἹοὺς παίδευε. — "Eye χαρί- ζου. — Δόλον φοβοῦ. --- Εὐλόγει πάντας. — Φιλό- σοφος γίνου. — Ὅσια χρῖνε. — Γνοὺς πρᾶττε. — Φόνου ἀπέχου. -- Eus δυνατά. ---- Σοφοῖς χρῶ. -- Ἦνθος δοχίμαζε. Λαῤὼν ἀπόδος. — Ys μηδένα. - Τέχνη χρῶ. — ^O μέλλεις, δός. --- Εὐερ- γεσίας τίμα. — Φθόνει μηδενί, — Φυλαχῇ πρόσεχε. - Ἐλπίδα αἴνει. — Διαδολὴν μίσει. — “Δικαίως χτῶ. — Αγαθοὺς τίμα, — Κριτὴν γνῶθι, — Γάμους χράτει. — Τύχην νόμιζε. — ᾿Εγγύην φεῦγε. — Πᾶσι «διαλέγου. — Ὁμοίοις χρῶ. — Δαπανῶν ἄρχου. — Κτώμενος ἄδου. — Αἰσχύνην σέθου. --- Χάριν ἐχτέ- λει. — Εὐτυχίαν εὔχου. ---- Τύχην στέργε. — ᾿Αχούων ὅρα. — "Egy4tou χτητά. -- Ἔριν μίσει. ---- [Ὄνειδος ἔχθαιρε. --- Γλῶσσαν ἴσχε. --- Ἀχούσας νόει. — Σαυτὸν ἴσθι. --- Γαμεῖν Ξένος ὧν "Y6ow ἀμύνου. ---- Κρῖνε δίχαια. --- Χρῶ χρήμασιν. — Ἀδωροδόκητος δοχίμαζε. — Αἰτιῶ παρόντα. ---- Λέγε εἰδώς. --- Βίας μὴ ἔχου. — ᾿Αλύπως βίου. — Ὁμίλει πράως. ---- Πέρας ἐπιτέλει μὴ ἀποδειλιῶν. ---- Pus πᾶσιν. — Υἱοῖς μὴ χαταρῶ. --- [λώττης ἄρχε. ---- Σαυτὸν εὖ ποίει. — Εὐπροσήγορος γίνου. ---- ᾿ἀποχρίνου ἐν χαιρῷ. --- Πόνει μετὰ δικαίου. ---- Πρᾶττε ἀμετανού- τως. — Ἁμαρτάνων | μετανόει. ---- ᾿Οφθαλμοῦ χράτει, — Βουλεύου χρόνῳ. — "Eze συντόμως. — Φι- λίαν φύλασσε. ---- Εὐγνώμων γίνου. — Ὁμόνοιαν ὃ δίωχε. - Ἄῤῥητον μὴ λέγε. — Τὸ χρατοῦν φοδοῦ. ---- Τὸ συμφέρον θηρῶ. --- Καιρὸν προσδέχου. ---- χθρας διάλυε. — Γῆρας προσδέχου. — ᾿Επὶ ῥώμη μὴ καυ- χῶ. — Εὐφημίαν ἄσχει. ---- ᾿Απέχϑειαν φεῦγε.---- Πλού- «£t δικαίως, — Δόξαν μὴ λεῖπε. — Καχίαν μίσει. — Μανθάνων μὴ χάμνε. --- Κινδύνευε φρονίμως. — Ἡδόμενος μὴ λεῖπε. — Χρησμοὺς θαύμαζε, --- Οὖς SOSIADJE SEPTEM SAPIENTUM PILECEPTA. Deum sequere, — Legibus obtempera. — Deos cole. — Parentes reverere, — Pro jure pugnans etiam succumbe. — Cognitam rem judica. — Audita intellige, — Nosce te ipsum. — Uxorem ducturus temporis opportunitatem specta, — Mortalia cogites. — Hospitem te esse scito. — Focum sacrosanctum labe. — Rege te ipsum. — Succurre amicis, — [τ moderare. — Intelligentiam exerce, — Pru- dentiam cole. — Jurejurando abstine. — Amicitiam dili- ge. — Ad doctrine studia incumbe. — Gloriam quaere, — Sapientiae operam da. — De bono bene loquere, — Nemi- nem vitupera, — Lauda virtutem. — Age quie justa sunt. — Amicis benevolus esto. — Inimicos ulciscere. — Inge- nuitatem exerce. — A vitiis abstime. — Communis esto. — Propria custodi. — Alienis absline. — Fave linguà. — Audi omnia. — Amico gralificare. — Ne quid nimis. — Parce tempori. — Prospice futurum. — Contumeliam oderis. — Supplices reverere, — Omnibus commodus esto. — Filios erudi. — Si quid habes, aliis gratificare. — Dolum me- tue, — Lauda omnes. — Sapientice studiosus esto. — Ex iequo et bono judica, — Rem cognitam aggredere. — A cede abstine, — Opta quz fieri possunt. — Sapientum utere consuetudine. — Mores explora. — Accepta redde. — Ne quem suspecta. —— Arte utaris. — Quod daturus es, dato. — Beneficia honorato. — Nemini invideas, — Ad cautionem animum intende. — Spem approbato. -— Criminationem oderis. — Juste rem facias. — Bonos ho- nora.—Judicem nosce.— Uxori impera. — Fortunam esse crede. — Sponsionem fuge. — Cum omnibus loquere. — 'Tui similibus hominibus familiariter utere. — Sumtus fac omnium primus. — Acquisilis gaude. — Verecundiam cole. — Gratiam refer. — Secundam fortunam opta. — Sorte tua contentus esto. — Et audi et vide. — Opere fa- ciendo divitias para. — Contentionem oderis. — Oppro- brium detestare. — Linguam contine. — Injuriam repelle. — Juste judicato. — Utere pecunia. — Incorruptus sis rerum inquisilor. — Prasentem accusa. — Dic que nosti. — Ne vim adhibeas. — Jucunde vivas. — Placide cum aliis conversare. — Finem coptis intrepidus impone. — Comis erga omnes esto. — Ne exsecrare filios tuos. — Linguam cohibe. — Benefacito tibi ipsi. — Affabilis esto. — Responde in tempore.— Juste opus nava.— Fac non peni- tenda. — Peccans resipisce. — Oculis inoderare. — Deli- bera lente. — Perfice e vestigio. — Amicitiam serva. — Sis sxquus rerum aslimator. — Expete concordiam. — Arcanum ne dic. — Magistratum metue. — Venare id quod utile est. — Occasionem exspecta. — Inimicitias dissolve. — Senectutem exspecta. — De viribus ne glorieris. — Dic bona verba. — Simullatem fuge. — Juste dilescas, — Gloriam querere ne desistas. — Improbitateni oderis. — Discendo ne defatigeris. — Periclitare prudenter. — Lzetari necessa. — Oracula admirare. — Quos alis, dilige. — (*) Pro πείνων vel πεινῶν vel πένης ὧν ἄσμοζε, quod in membranis est, scripsi πᾶσιν ἅρμοζε. ?17 218 τρέφεις, ἀγάπα. --- "Anóvzt μὴ μάγου. --- Πρεσδύ- τερον αἰδοῦ. --- Νεώτερον δίδασχε. — Πλούτῳ ἀπί- στει.--- Σαυτὸν αἰδοῦ. — Μὴ ἄρχε ὑδρίζειν. -— Προ-- , , — € ^ ia , — , γόνους στεφάνου .--- Θνῆσχε ὑπὲρ πατρίδος. --- Τῷ βίῳ M , 3 ἣν -Ὁ-᾿ τὶ “-Ὁ- μὴ μάχου. — "Emi νεχρῷ μὴ γέλα. — ᾿Ατυχοῦντι συνάχθου. — Χαρίζου ἀδλαδῶς. — Μὴ ἐπὶ παντὶ λυποῦ. --- Ἐξ εὐγενῶν γέννα. --- ᾿Επαγγέλλου μηδενί. — Φθιμένους μὴ ἀδίχει. — EU πάσγε ὡς θνητός. ---- Τύχη μὴ πίστευε. --- Παῖς ὧν χόσμιος ἴσθι, ἡδῶν ἐγχρατής, μέσος δίκαιος, πρεσδύτερος εὔλογος. — Τελεύτα ἀλύπως. --- Πλήθει ἄρεσχε, --- Μὴ λάλει * € , € , * , , πρὸς ἡδονήν. — Ὁμολογίαις ἔμμενε. ---- Θυσίας πρός- φερε κατὰ δύναυιν. --- Σαυτῷ μὴ μάγου. — Μὴ ἐπὶ παντὶ λυποῦ. --- Τῷ βίῳ μὴ ἄχθου. --- Μὴ φιλαί- τιος ἴσθι.---- ᾿Ἐπαγγέλλου μηδενὶ τὸ παράπαν. — Χρό- νου φείδου. --- Ἐνδαπανώ ὶ ἐφ᾽ ἃ μὴ δεῖ, ὀλί-- ; : τανώμενος χαὶ ἐφ᾽ ἃ μὴ δεῖ, ὀλί γος ἔση ἐφ᾽ ἃ δεῖ. (Stobzus Florileg. IIT, 8o. SEPTEM SAPIENTUM PRJECEPTA. Absentem ne impugna. — Majorem natu reverere. — Mino- rem doce. — Divitiis diffide. — Reverere te ipsum. — Ne prior injuriosus sis. — Majores honora. — Oppete pro pa- tria mortem. — Noli vitam in discrimen offerre. -— Mor- tuum ne irrideto. — Infortunati vicem dole. — Gratificare citra jacluram. — Ne quavis re doleas. — Ex ingenuis li- beros procrea. — Ne cui quidquam promiltas. — Morluos ne ledas. — Fruere bonis nt mortalis. — Fortunze ne fide. — Puer modestus sis, adolescens temperans, vir justus, senex prudens. — Morere sine animi zgritudine. — Mul- titudini placeto. — Ne loquaris ad voluptatem. — In pa- clis mane. — Sacrificia pro viribus fac. — Noli tecum ipse pugnare. — Ne quavis re doleas. — Ne tibi molesta sit vita. — Ne sis querulus. — Prorsus nemini quidquam promittas. — Tempori parce. — Sumtus faciens in res etiam minime necessarias parum valebis ad res necessa- rias comparandas. - AAAA TON AYTON AIIODOELPMATA EK AIADOPON ΣΥΓΓΡΛΦΕΩΝ XYNEIAEPMENA. KAEOBOYAOY. 1. Ἀμούσι᾽ ἐν βροτοῖσι τὸ πλέον μέρος λό γῶν τε πλῆθος" ἂν δ᾽ ὃ χαιρὸς ἀρχέσῃ, φρόνει τι χεδνόν * μὴ μάταιος ἣ χάρις γινέσθω. ( Diogenes Laertius lib. 1, 9r. ) 2 "Ex δὲ δεῖν συνοιχίζειν τὰς θυγατέρας, παρθέ- νους μὲν τὴν ἡλικίαν, τὸ δὲ φρονεῖν γυναῖχας " ὑποδειχνὺς ὅτι δεῖ παιδεύειν xal τὰς παρθένους. (Diogenes Laertius lib. I, 91; cf. Stob. . Flor. LXX, 16.) 3. Ἔλεγε δὲ τὸν φίλον δεῖν εὐεργετεῖν, ὅπως ἦ μᾶλ- λον φίλος" τὸν δὲ ἐχθρὸν φίλον ποιεῖν: φυλάσσε- σθαι γὰρ τῶν μὲν φίλων τὸν ψόγον, τῶν ν δὲ ἐχθρῶν τὴν ἐπιβουλήν. ( Diogenes Laertius lib. I, 9:.) 4. Ὅταν τις ἐξίη τῆς olxlac, μέλλει πράσσειν " ἔπραξε. (Diogenes Laertius lib. I, 92.) c ζητείτω πρότερον, τ χαὶ ὅταν εἰσέλθη, πάλιν, τ -ἰ- 5. Τὰς τ τῆς τύχης μεταδολὰς Ἱενναίως: v πειρῷ φέρειν ; xat αἵτε εὐτυχῶν ὑπερήφανος ἔσο , uoc E ἀπ opi ταπεινός" ἀλλὰ γίνου μέτριος ἐφ᾽ ἑχατέρας τῆς τύχης. (Stobeus Florileg. CVIII, 75 addito Theo- buli nomine ut XLVIII, 23. ) 6. Τοῖς σοφοῖς τὸ μέτριον 6 νόμος δέδωχε, . Φεῦγε μὲν τὸν φθόνον τῶν πολλῶν, φυλάσσου δὲ τὰς ἐπιδθουλὰς τῶν μισούντων. ( Stob. Flor. XLVIIL, 23.) 8. Δοχεῖ μάλιστ - ' ἂν ἔνδοξος γενέσθαι xal βασιλεὺς χαὶ τύραννος, εἰ μηδενὶ πιστεύοι τῶν συνόντων. (Plutarchus VII sapient. Conviv. cap. 7 pag. 17.) 9. Ὥσπερ οὐχ ἂν ἐδούλου ἐν vrl μακρᾷ τ πολυ- χρύσῳ πλέων βαπτίζεσθαι, οὕτω μηδὲ ἐν οἰχία αἵροῦ ὑπερμεγέθει χαὶ πολυτελεῖ dt di χει- μάζεσθαι. (Anthol. Patav. ) 10, Εἷς 6 πατήρ, παῖδες δὲ δυώδεχα * τῶν δέ 0᾽ ἑχάστῳ κοῦραι ἑξήχοντα, διάνδιχα εἶδος 2 ἔλουσαι. A1 μὲν λευχαὶ ἔασιν ἰδεῖν, αἵ δ᾽ αὖτε μέλ atyat* ἀθάναται δέ τ᾽ ἐοῦσαι ἀποφθινύθουσιν ἅπασαι. (Stobzus Eclog. lib. I cap. 8, 37 pag. 87 ed. Gaisf. Conf. Anthol. Pal. XIV. et Diog. Laert. lib. I, 91.) β΄. EOAONOX. I. Ἡέλος δρᾶν μαχροῦ βίου. ( Herodot. lib. I cap. 32.) 2. Οὖρος τοῦ ἀνθρωπίνου βίου ἔτεα ἑφδομήχοντα. (Idem 1. c.) 3. Πᾶν ἐστι ἄνθρωπος συμφορή. πε: 4. Οὐ γάρ τοι ὃ μέγα πλούσιος μάλλον τοῦ ἐπ᾽ ἡμέ- 101 -- ÉL 1. CLEOBULI. 1. Imperitia in hominibus majori ex parle dominatur verborumque multitudo. Quodsi oblata fuerit occasio, ad aliquid honesti animum intendito; ne irrita et inanis sit gratia. 2. Cleobulus ait filias viris nuptum locandas esse zetate quidem virgines, iatellizentia vero mulieres , doceus virgi- nes quoque institui oportere. 3. Dicebat porro beneficiis afficiendum esse amicum , ut amicior foret, et ex inimico faciendum amicum : esse enim el ab.amicorum vituperatione et ab inimicorum in- sidiis cavendum. 4. Antequam domo quis exeat , quid acturus sit cogilet : rursus quum redax intrarit, quid egerit. 5. "Fortune mutationes fortiter sustinere tenta, ita ut neque prosperis rebus superbias, neque adversis ad pau- pertatem redactus animum despordeas, sed in utraque fortuna moderatus sis. 6. Leces sapientibus modum imponunt. 7. Declina invidiam vulgi et insidias odio te persequen- lium cave. 8. Videtur ita maxime gloriam consecuturus sive rex sive tyrannus, si familiarium nemini fidat. 9. Quemadmodum in navi magna et aurata vectus mergi nolles, sic caveto ne in domo ampla ac splendida sedens fortuna fluctibus jacteris. 10. Unus est pater, duodecim autem filii, quorum sin- gulis sexaginta filie sunt, duplicem formam habentes. Quippe alize albo colore sunt, alix: nigro : quamvis vero immortales sint, omnes tamen moriuntur. 2. SOLONIS. Exitium vit:e diuturna specta. : Terminus humanze vitze anni septuaginta. Mera calamitas homo est. . Neque enim bealior est magnis opibus praeditus eo, Co o» » τῶν 319 250 SEPTEM SAPIENTUM env ἔχοντος ὀλῥιώτερός ἐστι, el μή οἵ τύχη ἐπί- D D - E σποιτο πάντα χαλὰ ἔχοντα τελευτῆσαι εὖ τὸν βίον. ( Idem ibid.) 6. Σχοπέειν χρὴ παντὸς χρήματος τὴν τελευτήν, χῇ ἀποδήσεται. (Idem ibid. 6. Πολλοῖσι xat δὴ ὑποδέ ἀνέτρεψε. ( Idem ibid. ) 7. 'O μὲν λόγος εἴδωλον τῶν ἔργων, βασιλεὺς ἰσχυρότατος τῇ δυνάμει. (Diogenes Laert. lib. L, 58.) &. Τὸ ἴσον πόλεμον οὗ ποιεῖ. 9. Ὁ μὲν χόρος ὑπὸ τοῦ πλούτου γεννᾶται, ὕδρις δὲ ὑπὸ τοῦ xópov. (Diogenes Laertius lib. I, 59. ) ξας ὄλθον 6 θεὸς προῤῥίζους o2 ὧν“ E , E - 10. ᾿Ἐχείνη ἢ πόλις ἄριστα οἰχεῖται, ἐν ἢ τοὺς ἀγα- θοὺς ἄνδρας cuuGatvet τιμᾶσθαι, καὶ τὸ ἐναντίον, ἐν 5 τοὺς χαχοὺς ἀμύνεσθαι. (Stobzus Flor. ΧΓ1Π, 76.) I. Καλὸν μέν ἐστιν ἣ τυραννὶς χωρίον, οὖκ ἔχει δὲ ἀπόδασιν. ( Plutarchus Vit. Solon. e 14 p. 214.) 12. ἜΡργμασιν 8 ἐν μεγάλοις πᾶσιν ἁδεῖν χαλεπόν. ( Plutarchus Vit. Solon. cap. 25 p. 231.) - ; τ 18. Οἱ νόμοι τοῖς ἀραχνίοις ὅμοιοι" x«l γὰρ ἐχεῖνα, 2^ bi , M M , , ἐὰν μὲν ἐμπέσῃ τι χοῦφον xa ἀσθενές, στέγει, M i - ^ ἐὰν δὲ μεῖζον, διαχόψαν οἴχεται. (Diogenes Laertius lib. I, 58.) ' 14. Τὸ θεῖον x«i οἵ νομοθέται οὐ χαθ᾽ ἑαυτὰ δύνανται qui victum quotidianum habet , nisi eidem fortuna comes ita contigerit, ui in bonorum omnium copia vitam finial. 5. Considerandum est, qualis cujusque rei exitus futu- rus sit. 6. Multos jam deus quibus felicitatem ostenderat fundi- tus evertit. 7. Sermo simulacrum quidem factorum est, sed tamen rex viribus praestantissimus. 8. JEqualitas bellum non facit. 9. Satietas ex divitiis nascitur, ex satietate autem con- tumelia. 10. Illa civitas optime administratur, in qua ut bonis viris honor contingit, sic contra improbis pena irrogatur. 11. Tyrannis pulcher quidem locus est, sed exitum non habet. 12. In magnis rebus placere omnibus difficile est. 13. Leges similes sunt aranearum telis, quie leve et imbecillum quod incidit involvunt et contegunt, si quid vero majus illabitur, fit ut ruptis telis evadat. 14. Numen divinum et legumlatores juvare per se civi- xm ὀνῆσαι τὰς πόλεις οἵ δὲ ἀεὶ τὸ πλῆθος ἄγοντες, ὅπως ἂν Ἰνώμης. ἔχωσιν" οὕτω δὲ xal τὸ θεῖον xal οἵ νόμοι εὖ μὲν ἀγόντων εἰσὶν ὠφέλιμοι, χακῶς δὲ ἀγόντων οὐδὲν ὠφελοῦσιν. ( Diogenes Laertius lib. I, 64. ) 15. Οἱ παρὰ τοῖς τυράννοις. δυνάμενοι παραπλήσιοί εἶσι ταῖς ψήφοις ταῖς ἐπὶ τῶν λογισμῶν - χαὶ γὰρ ἐχείνων ἑκάστη ποτὲ μὲν πλείω σημαίνει , ποτὲ δὲ ἥττω" xai τούτων οἵ τύραννοι ποτὲ μὲν ἕχαστον μέγαν ἄγουσι καὶ λαμπρόν, ποτὲ δὲ ἄτιμον. (Diogenes Laertius lib. I, 59. ) 16. Πεφυλαγμένος ἄνδρα ἕχαστον ὅρα, μὴ κρυπτὸν ἔγχος ἔχων χραδίη, φαιδρῷ προσεν- νέπῃ προσώπῳ, p : γλῶσσα δέ οἵ διχόμυθος Ex μελαίνης φρενὸς γεγώνη- (Diogenes Laertius lib. I, 61.) 17. Γηράσχω δ᾽ αἰεὶ πολλὰ διδασχόμενος. (Plato in Amatoribus p. 133 €; Plutar- chus Vit. Solon. cap. 31 ; Schol, Soph. Ant. 711 et alii multi.) 18. Τοσούτῳ διαφέρει fj φρόνησις τῶν ἀρετῶν, ὅσῳ ὅρασις τῶν ἄλλων αἰσθήσεων. (Anton. Meliss. Serm, περὶ σοφίας.) I9. Ὁ πολλοῖς φοδερὸς ὧν πολλοὺς φοδείσθω. (Anton. Meliss. Serm. περὶ βασιλέως.) σ 20, “Ὅσον ἐν πολέ! RICO δύναται σίδηρος, τοσοῦτον ἐν πολ ιτεία λόγος εὖ ἔχων ἰσχύει. (Stob. Flor, LXXXI, 5. ἢ ec 2r. Τὸ γῆρας ὅρμος ἐστὶ πάντα χαταφεύγει. rnc) - - ? a -. τῶν XXXOV, εἰς αυτό γοὺν tates non possunt, sed qui multitudinem ad quamcunque volunt sententiam deducuut : sic deus quoque el leges juvant, si ductores boni sunt, sin mali, niliil prosunt. 15. Qui apud tyrannos auctoritate valent similes sunt rationum calculis. Ut enim horum quilibet nunc plus si- gnificat, nunc minus : ita tyranni quemvis illorum modo magnum reddunt ct splendidum , modo abjectum et. con- . temtum esse volunt. 16. Cavens ab unoquoque homine vide, ne quis occul- tum telum habens in animo, hilari te compellet. vultu linguaque ambiguam sententiam nigra menlis pro- nuntiet. 17. Senesco multa semper addiscens. 18. Quantum visus reliquis sensibus , tantum pruden - tia ceteris virtutibus przestat. 19. Qui multis terribilis est, multos metuat. 20. Quantum ferrum potest in bello, tantum boga valet oratio in civitate. 21. Senectus malorum portus est, in quem cuncta con- fugiunt. -— APOPHTHEGMATA. 221 ( Anton. Meliss. Serm, περὶ γερόντων.) 93, "Ex χρυσοῦ ποτηρίου πίνειν φάρμακον χαὶ παρὰ φίλου εὐγνώμονος συμβουλίαν λαμθάνειν ταυτόν . ἐστιν. ( Anton. Meliss. Serm. περὶ φίλων xal ge Aa. ) 33. Ὁ χατὰ θεὸν φίλος ῥέει μέλι καὶ γάλα τοῖς à)n- θέσι λόγοις. ( Anton. Meliss, Serm. περὶ φίλων χαὶ φι- λίας.) 94. Εἰς ἀρχὴν χατασταθεὶς μηδενὶ χρῶ πονηρῷ πρὸς τὰς διοιχήσεις " ὧν γὰρ ἂν ἐχεῖνος ἁμάρτῃ, σοὶ τὰς αἰτίας τῷ ἄρχοντι ἐπιθήσουσι. ( Anton. Meliss. Serm. περὶ ἀρχῆς καὶ ἐξου- σίας. Cf. Isocrat. Orat. ad Demonic. p. 10 ed. Steph.) ss. Ταμθροῦ ὃ μὲν ἐπιτυχὼν εὗρεν υἱόν, ὃ δὲ ἀποτυ- χὼν ἀπώλεσε xat θυγατέρα. τ (Anton. et Maxim. Serm. περὶ εὐτυχίας χαὶ δυστυχίας.) 26. Υἱῷ xol θυγατρὶ μὴ προσμειδιάσεις, ἵνα μὴ ὕστε- gov δαχρύσης. (Anton. Meliss. Serm, περὶ γονέων χρη- στῶν.) 27. Σπάνιον εἴσαγε τὸν πόδα πρὸς τὸν φίλον, ἵνα μὴ σοῦ πλησθεὶς μισήσῃ σε. ( Anton. Meliss. Serm. περὶ φίλων xa φι- Ma (*).) 23. Μοηδέποτε ὀρεχθῆς χτήσασθαι φίλον τὸν μήτε ψυ- χὴν μήτε σῶμα εὖ ποιῆσαι δυνάμενον. (*) Scripsi τὸν πόδα vulg. pro σὸν πόδα. (Anton. Meliss. Serm, περὶ φίλων xal φι- Mas.) 29. ᾿Πρωτηθεὶς ὑπὸ τοῦ Κροίσον, τίς σοι δοκεῖ εὐδαί-- μων; Τέλλος, ἔφη, ᾿Αθηναῖος χαὶ Κλέοδις xa Βί- των, xal τὰ θρυλλούμενα, (Diogenes Laertius lib. I, 5o. ) 30. Φασὶ δέ τινες, ὅτι χοσμήσας ἑαυτὸν ὃ [Κροῖσος παντοδαπῶς xal καῆίσας εἰς τὸν θρόνον ἤρετο αὐὖ-- , PRAES CE αται" ὃ δέ, ἀλε- τόν, εἴ τι θέαμα χάλλιον τεῦ τρυόνας,, εἶπε, φασιανοὺς xal ταώς " φυσιχῷ γὰρ ἄνθει χεχόσμηνται χαὶ μυρίῳ χαλλίονι, ( Diogenes Laertius lib. I, 51.) 31. Ἔρωτηθείς, διὰ τί xavk πατροχτόνου νόμον oUx^ y s , y ἔθηχε, διὰ τὸ ἀπελπίσαι, ἔφη. ( Diogenes Laertius lib. I, 59.) 32. (Ἐρωτηθεὶς ) πῶς ἂν ἥχιστα ἀδικοῖεν οἱ ἄνθρωποι, εἰ ὁμοίως, ἔφη, ἄχθοιντο τοῖς ἀδικουμένοις οἵ μὴ ἀδικούμενοι. (Diogenes Laertius lib. T, 5r. ) ΠΣ ἘΣ E : 33. Δαχρύων τὸν παῖδα τελευτήσαντα, πρὸς τὸν εἰ- 3^ , C1 ; ed : : A NES oe πόντα " ἀλλ᾽ οὐδὲν ἀνύτεις, εἶπε, Ot αὐτὸ τοῦτο , *, δαχρύω, ὅτι οὐδὲν ἀνύτω. ( Diogenes Laertius lib. I, 63.) » b - * Ψ t » 3. - € 34. ᾿Ερωτηθεὶς πῶς àv ἄριστα αἵ πόλεις οἰχοῖντο. εἰ- πεν, ἐὰν μὲν οἵ πολῖται τοῖς ἄρχουσι πείθωνται, οἵ δὲ ἄρχοντες τοῖς νόμοις. ( Plutarchus Conviv. VII Sapient. ) 35. ᾿Ερωτηθεὶς ὑπὸ Περιάνδρου παρὰ πότον, ἐπεὶ σιωπῶν ἐτύγχανε, πότερα διὰ λόγων σπάνιν ἢ διὰ , ES E 9? 5-81 * 5 ^ , μωρίαν σιωπᾷ, « ἀλλ᾽ οὐδεὶς ἂν » εἶπε « μωρὸς ἐν συμποσίῳ σιωπᾶν δύναιτο. » (Stobzus Flor. XXXIV. 15.) 23. Accipere consilium a benevolo amico datum idem est ac si salutare remedium ex aureo poculo bibas. 23. Amicus divinitus nobis adjunctus mel et lac veris sermonibus effundit. 24. Magistratum adeptus noli in negotiis obeundis ul- lius improbi ministerio uti ; nam quidquid ille deliquerit, id tibi rerum nroderatori imputabitur. 25. Generum nactus bonum repperit filium , malum au- tem nactus perdidit et filiam. 26. Liberis arridere noli, ne in posterum fleas. 27. Raro amici zedes ingredere, ne fastidio quodam et satielate abs te abalienetur. 28. Ne cupias tibi unquam comparare amicum , qui neque animum tuum neqne corpus juvare possit. 29. Interrogatus a Creso, Quis tibi videlur beatus? Tellus, inquit, Atheniensis et Cleobis et Bito, et celera adjecit qua vulgo narrantur. 30: Ajunt quidam , Croesum, quum se omni decore exor- masset atque in solio consedisset, interrogasse Solonem , ἘΞ: τ τὺ EE ERE E PUE SENI ET num pulchrius unquam spectaculum vidisset , illumque dixisse : Gallos gallinaceos,, phasianos et pavones , qui na- turali multoque majore nitore essent ornati. 31. Interrogatus cur nullam tulisset legem in eum qui parentem necasset, respondit, quia hoc scelus ab homi- nibus admitti non posse crederet. 32. Interrogatus quo pacto homines minime jus viola- rent : Si kesi, inquit, non minus agre injurias quam non laesi ferunt. 33. Quum quidam diceret, illo filii mortem lacrimis prosequente, At nihil proficis : At propter hoc ipsum, in- quit ille, lacrimo, quod nihil proficio. 34. Interrogatus, quomodo reipublicze status optimus esse posset : Si, inquit, cives magistratibus obedianl et magistratus legibus. 35. Solon inter bibendum tacitus interroganti Perian- dro, taceretne idcirco quia verba ipsi deessent, an qnia prodere nollet stultitiam : Atqui nemo, inquit, stultus tacere in convivio potest. 333 Παρὰ πότον τοῦ d δελφιδοῦ αὐτοῦ μέλος τι Σαπ- φοῦς ἄσαντος. ἥσθη τῷ μέλει χαὶ προσέταξε τῷ , ^N IF , , , , ^ ^ νειραχίῳ διδάξαι αὐτόν * ἐρωτήσαντος δέ τινος, διὰ , ..! - , FN ^3 y e ποίαν αἰτίαν τοῦτο ἐσπούδαχεν, ὃ δὲ ἔφη" ἵνα υα- θὼν αὐτὸ ἀποθάνω. (Stobzus Flor. XXIX, 58.) ᾿“ἘΕρωτηθείς, εἰ τοὺς ἀρίστους ᾿Αθηναίοις νόμους ἔγραψεν, ὧν ἄν, ἔφη, προσεδέξαντο τοὺς ἀρίστους. ( Plutarchus Vit. Solon. p. 86. ) "p , ^ , e L3 5 Γῆς Πεισιστράτου δημαγωγίας,, ὅτι τυραννίδος ἦν μηχάνημα, φανερᾶς γενομένης, μηδενὸς ἀμύνεσθαι υδὲ χωλύειν τολμῶντος, 6 Σόλων ἐξενεγχάμενος ed M ^ m - εν ἡ , ir? τὰ ὅπλα «ui πρὸ τῆς οἰχίας θέμενος, ἠξίου Bon- θεῖν τοὺς πολίτας - πέυψαντος δὲ Πεισιστράτου πρὸς αὐτὸν χαὶ πυνθανομένου, τίνι πεποιθὼς ταῦτα 37. 38. πράττει" τῷ γήρα, εἶπεν. ( Plutarchus lib. An seni gerenda sit respu- blica cap. 21.) ΤΠΙροσπτύσαντος. αὐτῷ τινος, ἠνέσχετο, μεμψαμέ- νου δὲ αὐτῷ ἑτέρου ἐπὶ τούτῳ ] εἶτα οἵ μὲν ἁλιεῖς, εἶπεν, € ὑπομένουσι ῥαίνεσθαι τῇ θαλάσσῃ, ἵνα χω- 39. διὸν θηράσωσιν- ἐγὼ δ᾽ οὐχ ἀνάσχωμα! τὸ αὐτὸ παθεῖν, ἵνα ἄνθρωπον ἁλιεύσω; (Anton, Meliss. Serm. περὶ φίλων xat φιλίας.) ΝΌΜΟΙ TINEX 40. "Ev τις μὴ τρέφη τοὺς γονέας, ἄτιμος ἔστω" ἀλλὰ χαὶ ὃ τὰ πατρῷα χατεδηδοχὼς ὁμοίως. ( Diogenes Laertius lib. I, 55.) Υἱῷ τρέφειν τὸν πατέρα μὴ Bebe d uev τέχνην . ἐπάναγχες μὴ εἶναι. 4l. 36. Quum cecinisset inler bibendum fratris filius car- men Sapphicum, valde eo delectatus postulavit ab adole- scente , ut illud se doceret. Quum autem quidam interro- garet, quam ob causam id desideraret, ul prius, inqvit ille, ediscam, deinde moriar. 37. Interrogatus, num optimas Atheniensibus leges scri- psisset, Optimas, inquit, quas accipere poterant. 38. Quum appareret Pisistrati popularitatem tyrannidis esse affectationem , nemine nec resistere nec impedire au- dente, Solon armis suis elalis et ante domum collocatis auxilium a civibus peliil. Quumque Pisistratus misso nunlio ab eo. quaeret, qua re frelus ista faceret : ille, Senectule, inquit. 39. Quum conspulatus ἃ quodam sequo animo ferret contumeliam, alque eo nomine ab alio quodam reprehen- deretur, Piscatores, inquit, patiuntur se conspergi aqua marina, ut gobium capiant, cur hoc idem ego non feram, uL hominem mili conciliem ? LEGES QUJEDAM. 40. Qui parentes non alit, infamis esto, similiter et qui SEPTEM SAPIENTUM ( Plutarchus Vit. Solon. cap. 22 p. 226.) Ὁ ἀργὸς ὑπεύθυνος ἔστω παντὶ τῷ βουλομένῳ γρά- φεσθαι. ( Diogenes Laertius lib. I, 55. ) Ὅ ἡταιρηχὼς τοῦ βήματος εἰργέσθω. ( Diogenes Laertius lib. I, 55. ) 42. 43. 44. Ὁ ἐπίτροπος τῇ τῶν ὀρφανῶν μητρὶ μὴ συνοικείτον, (Diogenes Laertius lib. I, 56.) Εἰς ὃν ἢ οὐσία ἔρχεται τῶν ὀρφανῶν τελευτησάν- τῶν, μὴ ἐπιτροπευέτω. (Diogenes Laertius lib. I, 56.) Δαχτυλιογλύφῳ μὴ ἐξέστω σφραγῖδα φυλάττειν τὴν τοῦ πραθέντος δαχτυλίου. 46. ( Diogenes Laertius lib. I, 57. ) ᾿Εὰν ἕνα ὀφθαλμὸν ἔχοντος ἐκχόψη τις, ἀντεχχό- πτειν τοὺς δύο. ( Diogenes Laertius lib. I, 57.) Ἃ μὴ ἔθου, μὴ ἀνέλη εἰ δὲ μή͵, θάνατος ἣ ζημία. ( Diogenes Laertius lib. I, 57. ) 48. 49. Τῷ ἄρχοντι, ἂν μεθύων X907, θάνατος ἡ ζημία ἔστω. ( Diogenes Laertius lib. I, 57.} Ὁ ἐν στάσει μηδετέρας μερίδος γενόμενος ἄτιμος ἔστω. (Plutarchus Vit. Solon. cap. 20 p. 223.) 51. Motybv ἀνελεῖν τῷ λαθόντι θέμις ἔστω * ἐὰν δ᾽ ἁρ- - , πάσῃ τις ἐλευθέραν γυναῖκα χαὶ βιάσηται , ζηυία : ἔστω fxaxby δραχμαί" χἂν προαγωγεύη,, δραχμαὶ εἴχοσι. patrimonium conviviis dissipaverit. 41. Filium ad patrem alendum qui nullam ipsum artem docuerit , nulla necessitate cogi. 42. Deses omnibus accusare volentibus rationi reise obnoxius esto. 43. Muliebria passus a suggestu arcetor. 44. Tutor cum pupillorum matre ne habitato. 45. Ad quem faenitates pupillorum morle perveniunt , is tulor ne esto. 46. Annulario ne liceat venditi annuli signum ser- vare. 47. Qui lusci unum oculum efíoderit, ei eruantur ambo. 4f. Qui non posuisti, ne tollas; si quis secus faxit, capitali poena afficilor. 49. Princeps si ebrius fuerit deprehensus, morte mul- tator. : 50. Qui in seditione neutri parti se adjunxerit , ignomi- nià notator. 51. Mechum interficere deprehendenti liceat; quis liberam mulierem rapuerit et violaverit, centum de- nariorum multa esto ; sin prostitueril, viginti. quodsi APOPHTHEGMATA. ( Plutarchus Vit. Solon. cap. 23 p. »27. ) 53. Παντὶ λαδεῖν δίχην ὑπὲρ τοῦ καχῶς πεπονθότος ἐξέστω. ( Plutarchus Vit. Solon. cap. 18 p. 221.) 58, Τὸν τεθνηκότα μηδεὶς χαχῶς ἀγορευέτω. ( Plutarchus Vit. Solon. cap. 21. p. 224.)^ B4. ὥΖῶντα χαχῶς λέγων πρὸς ἱεροῖς χαὶ δικαστηρίοις xal | ἀρχείοις xal θεωρίας οὔσης ἀγώνων τρεῖς δρα- qus τῷ ἰδιώτη, δύο δ᾽ ἄλλας εἰς τὸ δημόσιον ἀπο- τινέτω. ( Plutarchus Vit. Solon. cap. 21 p. 224.) 56, Ἐπὶ τοῖς σώμασι δανείζειν μὴ ἐξέστω. ( Plutarchus Vit. Solon. cap. 15 p. 216. ) 56. Δῶρον Aa6siv ἀνδρὶ παρὰ γυναιχὸς xal vuvatxt παρ᾽ ἀνδρὸς μὴ ἐξέστω. ( Plutarchus Quaest. Rom. cap. 7 p:r3ros cf. Vit. Solon. cap. 20 p. 223. ) 87. "Epou£vou τινὸς αὐτόν, τί νομίζεις τὸ γῆρας: à . Ἐρομένου τινὸς αὐτόν, τί νομίζεις τὸ γῆρας ; ἀπε- xplvaco* τοῦ ζὴν χειμῶνα. (Stobzus Flor. CXVII, 6. ) 58. Μήτε ἀρχέτω ὃ σφόδρα νέος, μήτε συμθουλευέτω, εἰ χαὶ ἄριστα δοχοίη γνώμης ἔχειν. (Anthol. Patav. ) 59. Ὀνειδιζόμενός ποτε, ὅτι δίχην ἔχων ἐμισθώσατο ῥήτορα" xal γάρ, ἔφη, ὅταν δεῖπνον ἔχω, μάγει- gov μισθοῦμαι. (Anton. Meliss. Serm. περὶ παιδείας.) 60. Δοχεῖ μάλιστ᾽ ἂν ἔνδοξος γενέσθαι xo βασιλεὺς xal τύραννος, εἶ δημοχρατίαν ἐχ μοναρχίας χατασχευά- σειε τοῖς πολίταις. ( Anton. Meliss. Serm. περὶ παιδείας.) 223 01. Δόσεις χύοιαι τῶν τελευτώντων. ( Plutarchus Quist. Rom. cap. 7 p. 315.) 62. Ὁ τῶν περισσῶν ζῆλος εὐθὺς ἀχολουθεῖ χαὶ σύνοι- χίζεται τῇ χρείᾳ τῶν ἀναγχαίων. (Plutarchus VII. Sapient. Conviv. cap. 1 p. 40.) V 68. Τὸν ὑ ὑπερουράνιον τόπον οὔτε τις ὕμνησε τῶν τῇδε ποιητὴς οὔτε ὑμνήσει χατ᾽ ἀξ ίαν. ( Aristides Sophist. ) Y' XIAQNOX. 1, Μαντιχὴν μὴ ἐχθαίρειν. ( Diog. 1 lib. !, 7o.) 2. Πρόνοια περὶ τοῦ ES λογισμῷ χαταληπτή, ἀνδρός ἐστιν ἀρετή. ( Diog. Laert. lib. T, 68. ) 3. Ἦρεμία χρῶ. (Diog. Laert. lib, I, 70.) 4. "Ev λιθίναις ἀχόναις ὃ χρυσὸς ἐξετάζεται διδοὺς βάσανον φανεράν, ἐν δὲ χρυσῷ ἀνδρῶν ἀγαθῶν τε χαχῶν τε νοῦς ἔδωχ᾽ ἔλεγχον. (Diogenes Laert. lib. I, 71.) ὍΘΙ, 5. Πλοῦτος χαχίας μᾶλλον ἢ χαλοχαγαθίας ἐστὶν ὑπηρέτης. (Antonius Melissa Serm. περὶ πλούτου ; cf. Isocrat. ad Demonic. pag. 3 ed. Steph.) 6. Τί ἐστι πλοῦτος ; θησαυρὸς χαχῶν, ἐφόδιον ἀτυχη- μάτων, χορηγία πονηρίας. ( Anton. Meliss. Serm. περὶ πλούτου.) 7. Πλοῦτος ἀπὸ καχῆς ἐργασίας ἐπιγενόμενος ἐπιφα- νέστερον ὄνειδος χέχτηται. ( Anton. Meliss. Serm. περὶ πλούτου. ) 52. Injuriam alicui illatam unicuique persequi liceat. 53. De mortuo nemo male loquitor. 54. Vivo maledicens in templis , judiciis, curia et quum spectacula eduntur tres drachmas homini privato cui con- viciatur et alias duas crario solvat. 55. Corporum oblizatione fcnerari ne liceat. 56. Ne marito ab uxore neve uxori a marito donum ac- cipere liceat. 57. Quuin quidam ex eo quareret, quid senectutem esse putaret, respondit, vitae hiemem. Ν 58. Neque imperet qui admodum juvenis est, consiliorum auctor sit, quamvis recle sentire videatur. 59. Reprehensus aliquando, quod litigans cum altero oratorem conduxisset : Atqui, inquit, et cenam quum apparo, conduco coquum. 60. Videtur ita maxime gloriam consecuturus sive rex sive tyrannus, si civibus ex unius dominatu popularem rempublicam constituerit. neque 61. Morientium donationes ratze sunto. 62. Rerum supervacanearum studium statim comitatur necessariarum appetitionem. 63. Colum neque laudavit unquam satis poeta ferre- stris, neque laudabit pro dignitate. 3. CHILONIS. 1. Divinationem ne oderis. 2. Rerum futurarum providentia, ratiocinatione com- prehensa , viri virtus est. 3. Quiete utere. 4. Colicula aurum probatur, ut manifestum de se det judicium : auro vero bonorum et improborum hominum mens examinatur. 5. Divitize improbitatis magis sunt ministre, quam vir- tutis et honestalis. 6. Diviti:e quid sunt? Thesaurus malorum, adjumen- tum calamitatum , subsidia nequitiz. 7. Divitize illiberali queestu parate manifestum dedecus impressum habent. 224 8. Δαπανώμενος ἐφ᾽ ἃ μὴ δεῖ, ὀλίγος ἔσῃ ἐφ᾽ ἃ δεῖ. ( Antonius Melissa Serm. περὶ ἀσωτίας.) 9. Τὸ μὴ χεχτῆσθαι πλοῦτον βλάδην oU χομίζει το-- σαύτην" τὸ δὲ τοῖς οὖσι χαχῶς χεχρῆσθαι ἀπόλ-- λυσι τὸν ὄντως, φασί, βίον χεχρημένον βίου. ( Antonius Melissa Serm. περὶ ἀσωτίας.) 10. Πρὸς τὸν ἀδελφὸν δυσφοροῦντα, ὅτι μὴ ἔφορος ἐγέ- νετο; αὐτοῦ ὄντος" ἐγὼ μέν, ἔφη, ἐπίσταμαι ἀδι- χεῖσθαι, σὺ δ᾽ οὔ. (Diogenes Laertius lib. I, 68. ) H. Φασὶ δ᾽ αὐτοῦ xol Αἴσωπον πυθέσθαι, ὁ Ζεὺς «t εἴη ποιῶν, τὸν δὲ φάναι" τὰ μὲν ϑψηλὰ ταπει- νοῦν , τὰ δὲ ταπεινὰ ὑψοῦν. ( Diogenes Laertius lib. I, 69.) 5 , , ^ , [2 ^ , - 15; Ἐρωτηθείς, τινι οιαφερουσιν οἱ πεπαιοευμένοι τῶν ἀπαιδεύτων, ἔφη, ἐλπίσιν ἀγαθαῖς. ( Diog. Laert. lib. I, 69.) 13, ᾿Ερωτυηθείς, τί δύσχολον, (ἔφη,) τὸ τὰ ἀπόῤῥητα ΞΞ : ; VEL. σιωπῆσαι, καὶ σχολὴν εὖ διαθέσθαι, xoi dOtxoU- μενον δύνασθαι φέρειν. ( Diogenes Laertius lib. I, 69.) 3 , x D ^P " -- de cu M. Ἀχούσας τινὸς λέγοντος μιηδένα ἔχειν ἐχθρόν, 7, po- τήσεν,, εἰ μηδένα φίλον ἔχει, νομίζων ἐξ ἀνάγχης Ἢ Ἐν ; ἐπαχολουθεῖν xoi συνεμπλέχεσθαι φιλίαις ἀπε- χθείας. (Plutarchus de Anima apud Gellium lib. 153.) 5 , , , SY , € 15. ᾿Ερωτηθείς,, τί χαλεπώτατον, « τὸ γινώσχειν ἕαυ- M 7 τὸν » ἔφη" πολλὰ γὰρ ὑπὸ φιλαυτίας ἕχαστον ἑαυτῷ προστιθέναι. 8. Sumtus faciens in res minime necessarias parum và- lebis ad res necessarias comparandas. 9. Tantum tibi incommodi ex eo non est, si divitiis ca- reas, quantum ex eo, si iis quas habes male utaris; nam hoc illam qu& vere est vitam , ut ajunt, victu indigentem exstinzuit. 10. Fratri zegre ferenti, quod epliorus ipse non creare- tur, quum ille esset : Ego, inquit, injuriam ferre scio , tu nescis. 11. Ajunt eum ab JEsopo interrogatum, quid ageret Jupiter, respondisse : Excelsa deprimit, humilia extollit. 12. Interrogatus, qua re docti a rudibus discerneren- tur, Bona, inquit , spe. 13. Interrogatus, quid esset difficile : Arcana, inquit, reticere et otium recle collocare et injuriam ferre posse. 14. Quum quendam dicentem audivisset, nullum se inimicum habere, nullumne amicum haberet interrogavit, necessario amicitiarum pedissequas inimicilias esse cum iisque conjungi existimans, 15. Interrogatus, quid esset difficillimum , Se ipsum SEPTEM SAPIENTUM (Stobzus Flor. XXI, 13.) 16. Λυπουμένου τινὸς ἐπὶ τοῖς αὐτοῦ καχοῖς, εἶπεν" εἰ τὰ πάντων χατανοήσῃς, ἧττον ἐπὶ τοῖς σαυτοῦ Ξ , δυσφορήσεις. (Stobzus Flor. CVIII, 72. ) 17. Τὸν ἄρχοντα χρὴ μηδὲν φρονεῖν θνητόν, ἀλλὰ πάντα ἀθάνατα. (Plutarchus Conviv. VII Sapient, cap. 7 p. 18.) . 18. Χίλων χαλούμενος (ἐπὶ τὸ δεῖπνον) οὗ πρότερον ὡμολόγησεν, ἢ πυθέσθαι τῶν χεχλημένων ἕχα- στον. Γἔφη γάρ, ὅτι σύμπλουν ἀγνώμονα δεῖ φέ-- peg χαὶ σύσχηνον, οἷς συμπλεῖν ἀνάγκη καὶ συστρατεύεσθαι: τὸ δὲ συμπόταις ἑαυτόν, ὡς ἔτυχε, καταμιγνύειν οὐ νοῦν ἔχοντος ἀνδρός ἔστιν. (Plutarchus Conviv. VII Sapient, cap. 2 p. 6.) 19. Χίλων φιλάργυρον ἰδὼν ἐχφερόμενον ἔφη“ Οὗτος βίον ἀδίωτον ζήσας ἑτέροις βίον χαταλέλοιπεν. (Sentent. Cod. Lugdunobat. ed. Beynen p. 44.) δ' ΠΙΤΤΑΚΟΥ͂. 1. Τὸ ἥμισυ τοῦ παντὸς πλεῖον. (Diog. Laert. lib. 1, 75. ) 2. Χαλεπὸν ἐσθλὸν ἔμμεναι. ( Diog. Laert. lib. I, 76. ) 3. Ἀρχὴ ἄνδρα δειχνύει. (Diog. Laert, lib. I, 77. ) LM 4. ᾿Ἀνάγχῃ δ᾽ οὐδὲ θεοὶ μάχονται. inquit, noscere : multa enim unumquemque czeco sui amore sibi attribuere. 16. Quum quidam m«areret suas miserias : Si omnium, inquit, aliorum miserias perpenderis, minus zgre feres tuas, 17. Princeps nihil mortale meditari debet, sed omnia immortalia. 18. Chilo ad cenam vocatus non prius condixit, quam eorum qui invitarentur eodem nomina singulatim cogno- visset. Dicebat enim quibuscum necesse esset una navi: gare aut militare, eorum etiam molesto comitatu ef con- Lubernio utendum esse : ultro autem qualibuscunque admiscere se convivis non esse sani hominis. 19. Chilo quum avarum efferri videret : Hic, inquit, vita non vilali acta aliis facultates reliquit. 4. PITTACI. 1. Dimidium plus tolo. 2. Difficile est bonum esse. 3. Magistratus quale cujusque ingenium sit ostendit. 4. Necessitali ne dii quidem resistunt. - APOPHTHEGMATA. 225 ( Diog. Laert, lib. I, 77.) 5. Τὰς νίχας ἄνευ αἵματος ποιοῦ. ( Diog. Laert, lib. I, 77.) 6. Εὐχάριστον 6 χρόνος. ( Diog. Laert. lib. I, 77. ) 7. Ἡδονὴ σὺν τῷ χαλῷ δίκαιον. (Stobwus Flor. IX, 33. ) 8. Συνετῶν ἀνδρῶν, πρὶν γενέσθαι τὰ Ouayep?; , προ- νοῆσαι ὅπως μὴ γένηται, ἀνδρείων BE, γενόμενα εὖ θέσθαι. ( Diogenes Laertius lib. I, 77; cf. Stob. Florileg. CVII, 73. ) 9. "Eyovra δεῖ τόξον τε xal ἰοδόχον φαρέτραν στείχειν ποτὶ φῶτα χαχόν᾽ πιστὸν γὰρ οὐδὲν γλῶσσα διὰ στόματος λαλεῖ διχόμυθον ἔχουσα χαρδίη νόημα. (Diogenes Laertius lib. I, 78.) 10. Τῶν μὲν ἀγρίων θηρίων χάχιστον ὃ τύραννος, τῶν δὲ ἡμέρων $ χόλαξ. (Plutarchus Conviv. VII Sapient. cap. 2 p. 4.) w. Νόμος. Τῷ μεθύοντι, ἐὰν ἁμάρτη, διπλῇ ζημία ᾿ς ἔστω. ( Diogenes Laertius lib. I, 76. ) 12, Κροίσου διδόντος χρήματα οὐχ ἐδέξατο, εἰπὼν ἔχειν ὧν ἐξούλετο διπλάσια - ἄπαιδος γὰρ τἀδελ- φοῦ τελευτήσαντος χεχληρονομηχέναι. (Diogenes Laertius lib. I, 75.) 13. Τῶν Κυμαίων πεμψάντων αὐτῷ φονέα, μαθὼν καὶ ἀπολύσας εἶπε * συγγνώμη μετανοίας χρείσσων. (Diogenes Laertius lib, 1,.χ6.} uk θεί ,» i. ἢ ἐν * " . Ἰξρωτηθείς, τί ἄριστον ; ἔφη τὸ παρὸν εὖ ποιεῖν, καὶ ὑπὸ Κροίσου, τίς ἀρχὴ μεγίστη; f, τοῦ ποιχί- λου ἔφη, ξύλου, σημαίνων τὸν νόμον, (Diog. Laert. lib. I, 77.) 15. Ἐρωτηθεὶς ὑπὸ Μυρσΐου, τί παράδοξον εἴη ἕω- ραχώς, ἀπεχρίνατο τύραννον γέροντα. ( Plutarchus Conviv. VII Sapient. cap. ἃ p. 4.) , διότι οὐ βούλεται γῆμαι" τοῦ δὲ ; : 23 φήσαντος ἐὰν μὲν χαλὴν γήμω, ἕξω χοινήν, ἐὰν ^ , , [d , , ^ » *, ἘΝ δὲ αἰσχράν, ἕξω ποινήν Οὐμενοῦν, ἔφη, ἀλλ᾽ ἐὰν * * M , *, : ^ ^i , μὲν χαλὴν γήμης, οὐχ ἕξεις ποινήν, ἐὰν δὲ ai- , , yr , σχράν, οὐχ ἕξεις χοινήν. (Stobzus Flor. LXVII, 17.) 17. ᾿Ερωτυηθείς, εἰ λανθάνει τις τοὺς θεοὺς φαῦλόν τι PLI. ποιῶν, εἶπεν" οὔ, οὐδὲ διανοούμενος. (Theon Sophist. ) - Σ ᾿ , 19. Ὁ Πιτταχὸς éxeivoc, οὗ μέγα μὲν ἀνδρείας, M , S , , € , , δὲ σοφίας xai διχαιοσύνης χλέος, εἱστία ξένους. ἐπελθοῦσα δὲ ἣ γυνὴ μετ᾽ ὀργῆς ἀνέτρεψε τὴν τρά- πεζαν" τῶν δὲ ξένων διατραπέντων “Εχάστῳ τι v - 5 NA NEN) E] (ἔφη) ἡμῶν xaxov ἐστιν. ᾧ δὲ τοὐμόν, ἄριστα πράττει. Οὔτ , WC » lY ὗτος μαχάριος ἐν ἀγορᾷ νομίζεται, σ Ὁ Ὅταν δ᾽ ἀνοίξῃ τὴν θύραν, τρισάθλιος. Γυνὴ κρατεῖ πάντων, ἐπιτάττει, μάχετ᾽ ἀεί, XP ΣΝ , τὸς m JN SO X. N33 39 0f Ἀπὸ πλειόνων ὀδυνᾶτ᾽, ἐγὼ δ᾽ ἀπ᾽ οὐδενός. ( Plutarchus de Animi tranquillitate cap. II, 5. Victorias sine sanguine parito. 6. Tempus maxime gratum est. 7. Honesta voluptas justa res est. 8. Sapienlium virorum est adversa, antequam eve- nian*, providere ne contingant : fortium vero, qua acci- derint bene moderari. 9. Sumto arcu sagiltiferaque pharetra petendus est homo improbus ; nam nihil fidum lingua ) proloquitur, dum in corde duplex insidet sensus. 10. Ferarum pessima tyrannus, cicurum vero bestiarum assentator. 11. Lex. Ebrio, si peccaverit, duplex poena irrogator. 12. Pecunias quie a Croeeso olferebantur non accepit, duplo plura quam vellet se habere testatus : mortuo enim sine liberis fratre hereditatem ad se pervenisse. 13. Quum homicidam ad ipsum misissent Cumani, co- gnita causa absolvit reum, veniam p«enitenlia potiorem esse dicens. 14. Interrogalus , quid esset optimum : Pr«esentia, in- quit, boni consulere; et ἃ Creeso, quod maximum esset PHILOS. GB.EC. imperium : Ligni, inquit, varii imperium, leges signifi- cans. 15. Interrogatus a Myrsilo, quid insolens esset, respon- . dit, tyrannnm senem. 16. Interrogabat quendam , quamobrem nollet. uxorem ducere. Qui quum respondisset : Si formosam duxero, habiturus sum communem : sin deformem, poenam : Ne- quaquam, inquit, sed si pulchram duxeris, non habebis poenam : sin. deformem , non communem. 17. Interrogatus, fugerentne deos mala facinora : Mi- nime, inquit; ne cogitationes quidem. 18. Pittacus ille cui magnam fortitudo, magnam sapien- tia et justilia paraverunt gloriam , quum hospites convivio excepisset uxorque irata supervenisset el mensam subver- tisse, hospitibus perturbatis : Unusquisque, inquit, no- strüm miseria aliqua premitur; qui vero ita miser est ut ego, cum eo praeclare agitur. Hic in foro beatus esse creditur, sed quum fores reclusit, est miserrimus. Uxor regit omnia, mandat, semper litigat. Multa afferunt illi dolorem, nil mihi. 226 vol. X p. 16; ceterum versus cui poete tri- buendi sint, non apparet. ) TEILE ; 2 Ar. 19. Πιτταχὸς ἐν τῇ Μιτυλήνη χατεσχεύασε τοῖς ἱεροῖς χλίμαχα, eic οὐδεμίαν μὲν χρῆσιν ἐπιτήδειον, αὐτὸ δὲ τοῦτο ἀνάδημα εἶναι, αἰνιττόμενος τὴν ἐκ τῆς τύχης ἄνω χαὶ χάτω μετάπτωσιν τρόπον τινά, τῶν μὲν εὐτυχούντων ἀνιόνφων, χατιόντων δὲ τῶν δυσ- τυχούντων. ( Elian. Var. Hist. II, 29.) Παραχαλούμενος υἱῷ xal πατρὶ διαιτῆσαι, εἶπε πρὸς τὸν υἱόν - εἰ μὲν ἀδιχώτερα μέλλεις λέγειν τοῦ πατρός, χαταχριθήση" εἰ δὲ διχαιότερα, διὰ τοῦτο αὐτὸ ἄξιος εἰ χαταχριθῆναι. (Stobzus Flor. LXXIX, 41. ) Πρὸς τὸν Φωχαϊχὸν φάσχοντα δεῖν ζητεῖν ἄνθρω- «ov σπουδαῖον, ἂν λίαν. ἔφη, ζητῇς, οὐχ εὑρή-- σεις. ( Diogenes Laertius lib. L, 77.) 20. " 22. Πιτταχὸς Περιάνδρῳ τῷ Κορινθίῳ παρήνει μὴ με- θύσχεσθαι, μηδὲ χωμάζειν, ἵν᾽, ἔφη, μὴ γνω-- LM EN e xa σθῆς οἷος ὧν τυγχάνεις, ἀλλ᾽ οὐχ οἷος προσποιῇ. ( Athenzus lib. X p. 427 E.) Κάτοπτρον εἴδους χαλκός ἐστ᾽, οἶνος δὲ ( Athenzus lib. X p. 427 Ε.) Οἱ νέοι φιλοχρήματοι ἥχιστα διὰ τὸ ufi ἐνδείας Y. ent UM e ᾿ Eye. : πεπειρᾶσθαι, ὥσπερ τὸ Πιτταχοῦ ἔχει ἀπόφθεγμα εἷς Ἀμφιάραον. ( Aristoteles Rhet. lib. II, cap. 12.) 23. νοῦ. 34, 19. Pittacus Mitylenis in templo scalam exstruxit, alium ad usum nullum accommodatam, quam ut esset dona- rium, quo significabat fortunze ad superiorem et inferio- rem statum commutationem , quum forlunati quodam modo ascendere , infortunati descendere videantur. 20. Quum arbiter inter filium et patrem sumeretur, filium sic allocutus est : Si iniquiora quam pater dixeris , condemnaberis : sin z2equiora, propter hoc ipsum dignus es qui condemneris. 21. Phocaico cuidam dicenti quaerendum esse hominem frugi respondens : Si nimio, inquit, studio eum quzesie- ris, non invenies. 22. Pittacus Periandrum Corinthium monebat, ut ebrie- tatem fugeret et comessationes, Ne appareat, inquiens, qualis sis, non qualem te fingas. 23. Speculum zeneum form: , vinum menlis est index. 24. Adolescentes omnium minime pecuniz avidi sunl, propterea quod nondum experti sunt egestatem , quemad- modum se habet Pittaci dictum in Amphiaraum. 25. Quarentibus, quid esset obscurum : Quod futurum est , respondit. 26. Atarnites quidam hospes sic interrogavit Pittacum SEPTEM SAPIENTUM ^ 25. Πρὸς τοὺς πυνθανομένους, τί ἀφανές; τὸ μέλλον ; Υ ἔφη. ( Diogenes Laertius lib. I, 77.) -— - 3, , » , e ^ er Sivoc Ἀταρνείτης τις ἀνήρετο Πιτταχὸν οὕτω, : dst esu a τ πατῇ τὸν Μιτυληναῖον, παῖδα τὸν “Ὑῤῥαδίου * “ , m ^ - , ᾿ ' ἄττα γέρον, δοιός μὲ χαλεῖ γάμος- fj μία μὲν δὴ νύμφη χαὶ πλούτῳ xa eve, xat. ἐμέ" $ δ᾽ ἑτέρη προδέδηχε. Τί λώϊον ; εἰ δ᾽ ἄγε σύν μοι βούλευσον , ποτέρην εἰς ὑμέναιον ἄγω. Εἶπεν. 'O δὲ σχίπωνα, γεροντικὸν ὅπλον, ἀείρας" "Hv(2e , xetvot σοὶ πᾶν ἐρέουσιν ἔπος. 3 em Οἱ δ᾽ ἄρ᾽ ὑπὸ πληγῆσι θοὰς βέμόιχας ἔχοντες a - , -—^ »' LJ ἔστρεφον εὐρείῃ παῖδες ἐνὶ τριόδῳ. m - ΕἼ , » Κείνων ἔρχεο, φησί, μετ᾽ ἴχνια, — Xó μὲν ἐπέστη , ^ πλησίον - oi δ᾽ ἔλεγον * Τὴν κατὰ σαυτὸν ἔλα. - Er - - Ταῦτ᾽ ἀΐων 6 ξεῖνος ἐφείσατο μείζονος otxou ^ "wv I^ ^? , δράξασθαι, παίδων χληδόνι συνθέμενος * τὴν δ᾽ ὀλίγην, ὡς χεῖνος, ἐς οἶκον ἀπήγετο γύμφην. Οὕτω xai σὺ Δίων τὴν κατὰ σαυτὸν ἔλα. ( Callimachus ap. Diog. Laert. lib. I, 8o. ) ε΄. ΘΑΛΕΩ. 26. 1. Πάντα πλήρη θεῶν. ( Aristot. de Anima lib. I, 5; cf. Stob, Eclog. lib. I, », 29; Diog. Laert. lib. I, 27.) Οὔτι τὰ πόλλ᾽ ἔπεα φρονίμην ἀπεφήνατο δόξαν " ἕν τι μάτευε σοφόν, ἕν τι χεδνὸν αἱροῦ. — χλείσεις γὰρ ἀνδρῶν κωτίλων γλώσσας ἀπέραντο - . ἢ όγους. | Mitylenzeum, Hyrradii filium : Carissime senex , duplex me matrimonium vocal ; altera sponsa et divitiis et genere mihi par est; allera prestat. Quid igitur melins? age vero, mihi dic, utra ducenda sit uxor, inquit. Iste vero scipione , senili zestamine, sublato : En, hi sunt illi qui totam rem tibi aperient. Quippe verbere celeres turbines agitando lato in trivio pueri versabant. Illorum, inquit, vestigia sequere. Is ubi accessit propius, hi dicebant : Tibi aptam viam percurre. Ilec audiens hospes omisit majorem domum petere, puerorum omine accepto , ac tenuiorem sponsam in matrimonium duxit, ut ille : ita et tu Dion tibi aplam viam percurre. 5. THALETIS. 1. Omnia deorum plena sunt. 2. Nequaquam plurima verba prudentiam indícant ; unum aliquid sapiens quare , unum quippiam bonum elige; ita enim garrulis hominibus loquaces linguas occludes. APOPHTHEGMATA. (Diogenes Laertius lib. I, 35. Vs. 4 χλεί- σεῖς conjecit Schneidewinus pro vulgato λύσεις.) 8. Τί πρεσδύτατον ; θεός" (ἔφη Θαλῆς) ἀγέννητον γάρ ἐστι. Τί Μέγιστον; τόπος" τἄλλα μὲν γὰρ ὃ κόσμος, τὸν δὲ χόσμον δῦτος περιέχει. TC χάλλι- στον: κόσμος" πᾶν γὰρ τὸ χατὰ τάξιν τούτου μέ-- ρος ἐστί. Τί σοφώτατον; χρόνος" τὰ μὲν γὰρ εὕ- ρῆχεν οὗτος ἤδη, τὰ δὲ εὑρήσει. Τί χοινότατον ; ἐλπίς xol γὰρ οἷς ἄλλο μηθέν, αὕτη πάρεστι. Τί ὠφελιμώτατον ; ἀρετή" χαὶ γὰρ τἄλλα τῷ χρῆσθαι καλῶς ὠφέλιμα ποιεῖ. "Té βλαδερώτατον; χαχία" καὶ γὰρ τὰ πλεῖστα βλάπτει παραγενομένη. Τί ἰσχυρότατον ; ἀνάγχη " μόνον γὰρ ἀνίχητον. Τί ῥᾷ- στον; τὸ χατὰ φύσιν" ἐπεὶ πρὸς ἡδονάς γε πολλά- κις ἀπαγορεύουσιν. ( Plutarchus Conviv. VII Sapient. cap. 9 pag. 22.) 4. Δεῖ τὰ μὲν εἰχότα λέγειν, τὰ δὲ ἀμήχανα σιωπᾶν. ( Plutarchus Conviv. Υ}1 Sapient, cap. 17 p. 4a.) Δεῖ τοῖς ἐχθροῖς xal περὶ τῶν πιστῶν ἀπιστεῖν, τοῖς δὲ φίλοις χαὶ τὰ ἄπιστα πιστεύειν. e * (Plutarchus Conviv. VII Sapient. cap. 17 p.42.) e. Τῆς μητρὸς ἀναγχαζούσης͵ αὐτὸν γῆμαι, νὴ Δία, ἔλεγεν, οὐδέπω καιρός. Εἶτα ἐπειδὴ παρήδησεν, ἐγχειμένης εἶπε" οὐχέτι χαιρός. (Diogenes Laertius lib. I, 26.) 7. Ἔρωτηθείς, διὰ τί ἀκμάζων οὐχ ἐπαιδοποίησεν , 3. Quid est antiquissimum? Deus ( inquit Thales ) ; ortu qn caret. Quid maximum? Spalium : reliqua enim nhundus continens hóc continetur.- Quid pulcherrimum? 7 Mundus : omnia enim ordine disposita hujus partes sunt. . Quid sapientissimum? Tempus : id enim alia invenit jam, alia inveniet. Quid communissimum ? Spes : quibus enim reliqua omnia desunt, hec adest. Quid utilissimum? Vir- tus : haec enim caera etiam recto usu utilia facit. Quid perniciosissimum? Vitium : hoc enim surrepente pleraque corrumpuntur. Quid validissimum? Necessitas : ea enim sola est invicta. Quid facillimum? Quod naturz consenta- neum est; quia voluptatibus eliam homines sape defati- gantur. 4. Dicenda sunt probabilia, tacenda vero qu;e fieri ne- queunt. 5. Inimicis etiam ubi credibilia narrant fidem derogare, amicis eliam qua fidem excedunt credere debemus. 6. Quum mater eum impelleret, ut uxorem duceret : Per Jovem, inquit, nondum tempus est. Deinde illa ite- rum instante , quum etate provectus esset : Non amplius, inquit , tempus est. 7. Interrogatus, cur in aetatis flore liberos non procreasset, 221 3 , WERE Rer ; ἀπεχρίνατο" διότι τὸ ζῆν οὐχ ἐβουλόμην λύπαις αὐθαιρέτοις κατεγγυῆσαι. (Stob. Flor. LXVIII, 34.) 8. Βουλόμενος δεῖξαι ῥάδιον εἶναι πλουτεῖν, φορᾶς μελλούσης ἐλαιῶν ἔσεσθαι. προνοήσας ἐμισθώσατο τὰ ἐλαιουργεῖα, καὶ πάμπλειστα συνεῖλε χρήματα. (Diogenes Laertius lib. I, 26. ) 9. ἼἜφασχε τριῶν τούτων ἕνεχα χάριν ἔχειν τῇ τύχη, πρῶτον μὲν ὅτι ἄνθρωπος ἐγένετο χαὶ οὗ θηρίον, εἶτα ὅτι ἀνὴρ χαὶ οὐ γυνή, τρίτον ὅτι “Ἕλλην xoi οὐ βάρθαρος. ( Diogenes Laertius lib. I, 33. ) 10. Οὐδὲν ἔφη τὸν θάνατον διαφέρειν τοῦ ζῆν. Σὺ οὖν, ἔφη τις, διὰ τί οὐκ ἀποθνήσχεις; RIS οὐδὲν διαφέρει. (Diogenes Laertius lib. I, 35. ) Ὅτι, ἔφη, ^ * , , , , , ^ * it. Πρὸς τὸν πυθόμενον, τί πρότερον ἐγεγόνει, νὺξ ἢ , e » PHA , , ἡμέρα" fj νὺξ, ἔφη, μιᾷ ἡμέρα πρότερον. ( Diogenes Laertius lib. I, 36.) 12. Ἠρώτησέ τις αὐτόν, εἰ λήθοι θεοὺς ἄνθρωπος ἀδὶι- Ld , , 2^3 ^ , -/ χῶν" ἀλλ᾽ οὐδὲ διανοούμενος, ἔφη. (Diogenes Laertius lib. I, 36.) 13. Πρὸς τὸν μοιχὸν ἐρόμενον, el ὀμόσει μὴ μεμοιχευ- χέναι" Οὐ χεῖρον, ἔφη, μοιχείας ἐπιορχία ; ( Diogenes Laertius lib. I, 36. ) Ν τ feles 14. ᾿Ερωτηθείς, τί δύσχολον, ἔ ἔφη " τὸ ἑαυτὸν γνῶναι. ,FoUYUM τί δὲ εὔχολον: τὸ ἄλλῳ ὑποτίθεσθαι. τί ἥδιστον ; τὸ ἐπιτυγχάνειν. τί τὸ θεῖον: τὸ μήτε ἀρχὴν ἔχον μήτε τελευτήν. τί δυσεύρετον εἴη τεθεαμένος 5 γέ- respondit : Quia nolui vitam sponte susceplis molestiis quasi despondere. 2 8. Quum vellet ostendere, facile esse ditescere, praevisa futura olearum ubertate molas olearias conduxit pluri- mummque pecuniz fecit. 9. Ajebat se trium rerum causa graliam habere fortunz, primum quod homo natus esset, non bestia; deinde quod vir, non mulier; tertio quod Graecus , non barbarus. 10. Mortem nihil a vita differre dicebat. Quodam au- tem objiciente : Cur igitur non moreris? Ob hoc ipsum, inquit , quia nihil interest. 11. Cuidam sciscitanti , ulrum prior exslilisset nox an dies : Nox, inquit , uno die prior. 12. Quum interrogaret eum quispiam, fugerentne deos mala hominum facinora : Ne cogilaliones quidem, in- quit. 13. Percontanti adultero, num jurare deberet, non commisisse se adulterium : Nonne est, inquit, perjurium adulterio deterius? 14. Interrozatus,, quid esset difficile? Se ipsum , inquit, noscere. Quid contra facile? Alteri dare consilium, Quid jucundissimum? Voti compotem fieri. Quid numen divi- 15, 228 ρόντα ἔφη τύραννον. πῶς ἄν τις ἀτυχίαν ῥᾷστα φέ pots εἰ τοὺς ἐχθροὺς χεῖρον πράσσοντας βλέποι. πῶς ἂν ἄριστα xa δικαιότατα βιώσαιμεν ; ἐ ἐὰν ἃ τοῖς ἄλλοις ἐ ἐπιτιμῶμεν, αὐτοὶ μὴ δρῶμεν. τίς &)- S "ἃ δαίμων; ὃ τὸ μὲν σῶμα ὑγιής, τὴν δὲ τύχην εὔπο- Hi ρος; τὴν δὲ ψυχὴν εὐπαίδευτος. (Diogenes Laertius lib. I, 36-37. Pro codi- cum lectione τί δύσκολον εἴη τεθεαμένος po- Sui τί δυσεύρετον xz). ᾿Ερωτηθεὶς ὑπό τινος, πόσον ἀπέχει τὸ ψεῦδος τοῦ H - d E 3 Ws Fe ἀληθοῦς ὅσον, ἔφη, ὀφθαλμοὶ τῶν ὥτων. (Antonius et Maximus Serm. περὶ ἀληθείας.) 16. Θαλῆς ἔ ἔφησεν, ὅτι σαφέστατος, ἔλεγχος πρα γμά- τῶν ἁπάντων ἐστὶν ὃ χρόνος" οὗτος γὰρ τὴν ἀλή- θειαν ἐμφανίζει, ( Stobaeus Eclog. lib. I cap. 9. ) 1;. Θαλῆς ἔφησεν, εὐδαιμονίαν ἄρχοντος νομίζειν, ei ἐτελεύτησε γηράσας χατὰ φύσιν. (Plutarchus VII Sapient. Conviv. cap. 7 pag. 18.) 18. Θαλῆς μὲν εἰ xal £x τοῦ ὕδατός φησι συνεστάναι πάντα, ἀλλ᾽ ὅμως xol τοῦτο βούλεται μεταδάλ- ἄμεινον δὲ £x τοῦ δευτέρου τ περὶ τῶν ἀρχῶν ἔχουσαν ὧδέ πως’ Tà μὲν οὖν πολυθρύλ τα τέτταρα, ὧν τὸ πρῶτον ὕδωρ εἶναί φαμεν xui ὡσανεὶ μόνον στοιχεῖον τί- θεμεν,, πρὸς σύγχρισίν τε χαὶ πῆξιν (1) xat σύστα- σιν τῶν ἐγχοσμίων πρὸς ἄλληλα συγχεράννυται. πῶς δέ, ἤδη λέλεχται ἡμῖν ἐν τῷ πρώτῳ. ᾿Εναργῶς - Ἶ E LT 5 Aew- χαὶ αὐτοῦ τὴν ῥῆσιν pne deas (1) Legebatur πήγνυσιν quod mutavi in πῆξιν. SEPTEM SAPIENTUM ἐνταῦθα δῆλός ἐστιν ὡς ἀξιοῖ cl; ἄλληλα μεταβάλ- λειν τὰ στοιχεῖα. raus Comment. in libr. de Humor. I, » tom. XVI, 37 ed. Kühn. c'. BIANTOX. Ἀστοῖσιν d ἄρεσχε πᾶσιν, ἐν πόλει αἴχε μένης" πλείσταν γὰρ ἔχει χάριν" αὐθάδης δὲ τρόπος πολλάχι δὴ βλαδερὰν ἐξέλαμψεν ἄταν. (Diogenes Laertius lib. 1, 85. — Vs. 3. δὴ adjecit Bergk. ) Τὸ μὲν ἰσχυρὸν γενέσθαι τῆς φύσεως ἔργον" τὸ δὲ λέγειν δύνασθαι τὰ συμφέροντα τῇ πόλει ψυχῆς ἴδιον χαὶ φρονήσεως" εὐπορία δὲ χρημάτων πολλοῖς χαὶ διὰ τύχην περιγίνεται. ( Diogenes Laertius lib. I, 86.) 3. ᾿Ατυχὴς 6 ἀτυχίαν μὴ φέρων. ( Diogenes Laertius lib. I, 86. ) Νόσος Ψυχῆς τὸ τῶν ἀδυνάτων ἐρᾶν. (Diogenes Laertius lib. I, 86.) 5. Ἄλλο οτρίων χαχῶν ἀμνημόνευτος ἴσθι. (Diogenes Laertius lib. I, 86. ) Οὕὔτω πειρῶ ζῆν ὡς καὶ ὀλίγον καὶ πολὺν χρόνον βιωσόμενος. (Stobaus Floril. lib. 1, 87.) 7. Οἱ ἀγαθοὶ εὐαπάτητοι. 8. ᾿Εοίχασι τοῖς ὄμμασι τῆς γλαυχὸς οἱ περὶ τὴν μα- ταίαν σοφίαν ἠσχοληχότες" xat γὰρ ἐκείνης αἵ ὄψεις 57. Cf. Diog. Laert. ^ - Mi »» £t δὲ ) , 4 » νυχτὸς μὲν ἔῤῥωνται, ἡλίου δὲ λάμψαντος ἀμαυ- - , € ροῦνται- xal τούτων ἣ διάνοια ὀξυτάτη μέν ἐστι num? Quod neque initium habet neque finem. Quid in- ventu difficile vidisset? Senem, inquit, tyrannum. Quo pacto quis facillime adversam ferret fortunam ? Si inimi- cos aerumnis premi videat. Quo modo optime et justissime vivere possemus? Si quz in aliis reprehendimus, ea non faciamus ipsi. Quis esset felix? Qui corpore sanus, fortunà locuples et animo liberaliter institutus est. 15. Interrogatus a quodam, quantum distaret a verilate mendacium : Quantum , inquit, ab auribus oculi. 16. Thales ait. certissimam rerum omnium obrussam esse tempus, quod veritalem patefaceret. 17. Thales dixit eum principem beatum sibi videri qui natura lege senex obiisset. 18. Thales quidem quamquam ex aqua omnia constare ait, tamen et hanc mulari vulL; melius vero est hujus quoque e secundo de principiis libro apponere verba quae sic se habent : « Quattuor illa elementa vulgi sermonibus celebrata e quibus principe loco aquam esse dicimus et quasi solum elementum ponimus , ad mutuam rerum quae iu munde reperiuntur concrelionem , coagmentationem et copulationem miscentur ac temperantur. Quomodo autem hoc fiat, jam in primo libro a nobis dictum est. » Htc manifesto ostendit sese existimare, elementa inler se mutari. 1 6. BIANTIS. 1. Civibus placere omnibus stude, si in urbe velis ha- bitare : habet enim id multum gratie : superbia autem sepe jam perniciosam genuit noxam. 2. Validum esse naturz beneficio licet : al civitati uti- lia dicere posse, animi et prudentiae proprium est. Pecu- niarum autem copia multis etiam fortuito contingit. 3. Infelix qui infelicitatem ferre non potest. 4. Animi morbus est appetere quae consequi nequeas. 5. Alieni incommodi ne memineris. 6. Ita vitam institue auasi et breve el longum tempus victurus. 7. Boni viri facile decipinntur. 8. Qui sapientiae vacant inani noctua oculis similes sunt, qui noctu quidem valent, sed sole splendente ceeculiunt, Sic illorum quidem mens aculissima est eL aptissima ad va- APOPHTHEGMATA. πρὸς τὴν ματαιότητος θεωρίαν, πρὸς δὲ τὴν ἀλη- θινοῦ φωτὸς χαταχίνησιν ἐξαμαυροῦται. (Maximus Serm. περὶ φρονήσεως; cf. Stob. Flor. pag. 5x ed, Gesner. ) 9 Τόπων μεταδολαὶ οὔτε φρόνησιν διδάσκουσιν, οὔτε ἀφροσύνην ἀφαιροῦνται. ( Anton, Meliss. Serm. περὶ σοφίας.) 10. Οἱ φρόνιμοι μᾶλλον ὑπὸ τῶν ἀφρόνων, ἢ οἵ ἄφρο-- γες ὑπὸ τῶν φρονίμων ὠφελοῦνται " οὗτοι μὲν γὰρ φυλάττονται τὰς ἐκείνων ἁμαρτίας, ἐκεῖνοι δὲ τὰς τούτων μὴ μιμοῦνται κατορθώσεις. (Maximus Serm. περὶ φρονήσεως.) τι. Δεῖ τὸν ἀγαθὸν ἄνδρα μεμνῆσθαι μὲν τῶν γεγενη- μένων, πράττειν-δὲ τὰ ἐνεστῶτα, περὶ δὲ τῶν μελλόντων ἀσφαλίζεσθαι. (Maximus Serm, περὶ φρονήσεως.) 3. Μία ἐστὶν ἀρχὴ τοῦ χαλῶς βουλεύεσθαι τὸ γνῶναι περὶ ὅτου ὃ λόγος εἰ δὲ μή, τοῦ παντὸς ἁμαρτά- » , γειν ἀνάγχη. (Maximus Serm, περὶ φρονήσεως.) r3, Τοὺς αἰτουμένους παρὰ τῶν θεῶν φρένας ἀγαθάς, xai μὴ ἑαυτοὺς παιδεύοντας ἀναισθήτους ἔφασχεν εἶναι. οὔτε γὰρ ζωγράφον εὐχόμενον τοῖς θεοῖς δοῦ- ναι αὅτῷ γραμμὴν xol εὔχροιαν, λαθεῖν ἄν, εἰ μὴ μάθοι τέχνην, οὔτε μουσιχὸν γενέσθαι aoc! ἂν ἕνεχεν εὐχῆς,, εἰ μὴ τὰ μουσιχὰ μαθοι. τὸν δὲ αὖ- τὸν τρόπον οὔτ᾽ ἂν φρόνιμόν τινα γενέσθαι εὐχό- μένον, εἰ μὴ τούτων τὴν μάθησιν λάθοι. ( Anton. et Maxim. Serm. περὶ προσευχῆς.) Hi... Ἐρωτυθείς, τί δυσχερές, Τὴν ἐπὶ τὸ χεῖρον, ἔφη, μεταδολὴν εὐγενῶς ἐνεγχεῖν. 229 (Diog. Laert. lib. I, 86.) 15. ᾿Βρωτηθείς, ποῖος τῶν θανάτων καχός, ἔφη, Ὁ ἀπὸ τῶν νόμων ὑπαγόμενος. (Antonius et. Maximus Serm. περὶ θα- νάτου.) 16. ᾿Ερωτηθείς, τίς ἄριστος σύμδουλος; 'O χαιρός, ἔφη. (Antonius et Maximus Serm, περὶ φρονή - σεως.) 17. Συμπλέων ποτὲ ἀσεθέσι, χειμαζομένης τῆς νεὼς Aures χἀχείνων τοὺς θεοὺς ἐπικαλουμένων, Σιγᾶτε, ἔφη, μὴ αἴσθωνται ὑμᾶς ἐνθάδε πλέοντας. (Diogenes Laertius lib. I, 86.) 18. ᾿ρωτηθεὶς ὃπ᾽ ἀσεθοῦς ἀνθρώπου, τί ποτέ ἐστιν εὐσέδεια; ἐσίγα " τοῦ δὲ τὴν αἰτίαν τῆς σιγῆς mU- θομένου, Σιωπῶ, ἔφη, ὅτι περὶ τῶν οὐδέν σοι προσ- ἡχόντων πυνθάνη. (Diogenes Laertius lib. I, 86.) 19. Ἐρωτηθείς, τί γλυχὺ ἀνθρώποις; ᾿Ελπίς, ἔφη. (Diogenes Laertius lib. I, 87.) 20, Ἰξρωτηθείς, τί ἂν εἴη τῶν κατὰ βίον doo6ov, εἶπεν, Ὀρθὴ συνείδησις. (Stobzeus Flor. XXIV, 11; cf. Floril. Mo- nacense 25 in Stob. Flor. tom. IV p. 369 ed. Meineke.) 21. Θανάτῳ μέλλων χαταδιχάζειν τινὰ ἐδάκρυσεν. Εἰπόντος δέ τινος, τί παθὼν αὐτὸς καταδιχάζεις xa χλαίεις: εἶπεν, ὅτι ἀναγκαῖόν φύσει τὸ συμπαθὲς ἀποδοῦναι, τῷ a ἐστι τῇ μὲν ἘΠ * ὃς νόμῳ τὴν e PEE e E E E e i RU p Χ.....ὕοΌ ὦ nitatis contemplationem , sed ad oppositum veri luminis motum obscuratur. 9. Locorum mutationes neque prudentiam nos docent, neque imprudentiam dedocent. 10. Prudentes magis juvantur ab imprudentibus, quam hi ab illis : nam illi cavent ab norum delictis, hi illorum egregia facta non imitantur. 11. Vir bonus przeteritorum debet meminisse , presentia tractare et futuris adhibere cautionem. 12. Unum est principium bene consultandi, scire qua de re agatur. Quod nisi fiat, necesse est deliberantem toto colo errare. 13. Qui mentem bonam et sagacem a diis petunt nec lamen se ipsos discendo erudiunt, eos esse stupidos dice- bat. Neque enim pictorem voti compotem fieri, si petat a deo, ul sibi largiatur scientiam ducendi lineas el miscendi colores, nisi pinzendi artem didicerit; neque quemquam musicum evasurum optando, nisi modos didicerit : ita nec prudentem , nisi rerum quz ad prudentiam pertinent per- ceptam animo scientiam habeat. 14. Interrogatus, quid esset difficile : Ferre, inquit, fortiter mutationem rerum in deterius. 15. Interrogatus, quce mors mala esset et inhonesta : Illa, inquit, quam leges inferunt. 16. Interrogatus , quis optimus esset consiliarius : Occa- sio, inquil. 17. Navigans aliquando cum impiis, quum navis tempe: state jactaretur istique deos invocarent : Silete, inquit, le illi vos hic navigare sentiant. 18. Interrogatus ab homine impio, quid tandem esset pietas , nihil respondit; quumque ille silentii causam re- quireret : Taceo, inquit, quia de rebus nihil ad te perti- nenlibus me interrogas. 19. Interrogatus quid esset dulce hominibus : Spes, inquit. 20. Interrogatus, quze res in vita metu vacaret : Recta, inquit, conscientia. 21. Capite damnaturus quendam lacrimavit. Queerente autem quopiam : Quid est quod fleas, quum ipse condemnes ἢ Quia, inquit, necesse est me et naturze humane vicem do- lere el ex lege sententiam ferre. 230 SEPTEM SAPIENTUM (Anton. et Max. Serm. περὶ ἐλεημοσύνης; cf. Stob. Flor. XLVI, 67.) 22. Τῷ πυθομένῳ, τί τῶν ζῴων χαλεπώτατόν ἐστιν, πεχρίνατο, ὅτι τῶν μὲν ἀγρίων Ó τύραννος, τῶν £ ἡμέρων ὃ χόλαξ. (Plutarchus De adulat. et amici discr. cap. 28 p. 198.) 23. Ἀμάσιδι χελευσθεὶς τὸ χρηστότατον ὁμοῦ xal φαυ- λότατον ἐχπέμψαι κρέας τοῦ ἱερείου, τὴν γλῶτταν , , ἐξελὼν ἀπέπεμψεν, ὡς καὶ βλάδας xol ὠφελείας τοῦ λέγειν ἔχοντος μεγίστας. o2 ῶυ (Plutarchus de Auditione cap. 2 pag. 131.) 24. Θεασάμενος μάχαιραν ἐῤῥιμμένην ἔφη Τίς σε ἀπώ- λεσεν, ἢ τίνα σύ; (Maximus Serm. περὶ θανάτου.) 25. Ἥδιον ἔλεγε δικάζειν μεταξὺ ἐχθρῶν ἢ φίλων: τῶν μὲν γὰρ φίλων πάντως ἐχθρὸν ἔσεσθαι τὸν ἕτερον, τῶν δὲ ἐχθρῶν τὸν ἕτερον φίλον. (Diogenes Laertius lib. I, 87.) - Mme cun : : 26. ᾿ρωτηθείς, τί ποιῶν ἄνθρωπος τέρπεται, ἔφη, Κερδαίνων. (Diogenes Laertius lib. f, 87.) 27. Ἔλεγε δεῖν xol φιλεῖν ὡς μισήσοντας" τοὺς γὰρ πλείστους εἶναι καχούς. (Diogenes Laertius lib. I, 87.) 25. Μαχάριός ἐστιν 6 πλουτῶν xal ὧν ἐπιθυμεῖ ἀπο- λαύων: 6 δὲ μὴ ἐπιθυμῶν μαχαριώτερος. (Anton. et Max. Serm, περὶ ἁγνείας xal σω- φροσύνης.) 29. Βίας, ἐπιχαλουμένου τινὸς τὸν θάνατον ἐπὶ τέχνων ἀπωλείᾳ, ἔφη, Τί αὐτὸν χαλεῖς, ἄνθρωπε ; oüx, ἂν μὴ χαλέσης, ἥξει; (Anton. et Max. Serm. περὶ θανάτου.) 30. Τῷ υἱεῖ πρὸς Αἰγυπτίους ἀπαίροντι xal muvÜavo- μένῳ, τί ἂν ποιῶν αὐτῷ μάλιστα χεχαρισμένα πράττοι, ᾿ἘἜφόδιον, ἔφη, πρὸς γῆρας χτησάμενος, τὴν ἀρετὴν δηλαδὴ τὸ ἐφόδιον λέγων. (S. Basilius Magnus De profanorum libro- rum lectione extr.) 31, Ὁ πλωτιχὸς μήτε ἐν τοῖς τεθνηχόσιν ἐστί, μήτ᾽ ἐν τοῖς βιοῦσι. (S. Basilius Magnus De profan. libr. lect.) 32. "Ego μὲν δοχεῖ μάλιστ᾽ ἂν ἔνδοξος γενέσθαι xoi βασιλεὺς καὶ τύραννος, εἰ πρῶτος χρῷτο τοῖς νό- μοις τῆς πατρίδος. (Plutarchus VII Sapient. Conviv. cap. 7 p. 7) 33. Βίας ἔν τινι πότῳ σιωπῶν xal σχωπτόμενος εἷς 2e , PROUD 2$ M RO » ἀδελτερίαν ὑπό τινος ἀδολέσχου Kat τίς àv, ἔφη, δύναιτο μωρὸς ὧν ἐν οἴνῳ σιωπᾶν; (Plutarchus de Garrulitate cap. 4 p. 102.) 34. Θεώρει ὥσπερ ἐν κατόπτρῳ τὰς σαυτοῦ πράξεις. ἵνα τὰς μὲν χαλὰς ἐπιχοσμῆς, τὰς δὲ αἰσχρὰς xa- λύπτης. (Stobzus Flor. XXI, 11.) ζ΄. HEPIANAPOY. 1. Μηδὲν χρημάτων ἕνεχα πράττειν" δεῖ γὰρ τὰ xep- δαντὰ χερδαίνειν. (Diogenes Laertius lib. I, 97.) 22. Percontantli, quze essel perniciosissima bestia, respon- dit : Inter feras tyrannus, inter cicures vero adulator. 23. Ab Amaside jussus oplimam simul et pessimam victimae carnem millere, linguam exsectam misit, quia sermo plurimum et utilitatis et damni afferret. 24. Conspicatus ensem projectum : Quis fe, inquit, perdidit, aut quem tu? 25. Malle se inter inimicos, quam inter amicos judicare dicebat; quippe ex amicis alterum prorsus fulurum inimi- cum, ex inimicis autem allerum amicum. 26. Inlerrogatus, quo negotio homo delectaretur : Lu- cro, inquit. 27. Idem amandum esse dicebat, quasi odio essemus ha- bituri; malos enim esse plerosque. 28. Beatus est qui et divitiis affluit eL bonis quae con- cupiverat partis fruitur, sed beatior tamen qui nihil con- cupivit. 29. Bias, quum quidam liberis suis interitum precaturus mortem vocaret : Quid est, inquit, quod illam voces, quae eliam te non vocante adventura est? 30. Filio in Egyptum proficiscenti interrogantique , quid patri gratissimum facere posset , respondit : Si praesidium sibi ad senectutem compararet, virtutem scilicel praesidium appellans. 31. Navigans neque mortuis neque vivis adnume- randus. 32. Mihi quidem videtur hac ratione maxime gloriam consecuturus sive rex sive tyrannus, si primus legibus patrie obtemperet. 33. Bias in quodam convivio, quum facenti a nugatore quopiam stultitia objiceretur : Quis vero, inquit, stultus inter bibendum possit tacere? 34. Contemplare tanquam in speculo actiones tuàs, ut honestas ornes, turpes vero tegas. 7. PERIANDRI. 1. Nihil pecunide causa agendum ; nam iis ex rebus lu- crum faciendum est ex quibus decet, À E E T APOPHTHEGMATA. 221 4. Τοὺς μέλλοντας ἀσφαλῶς τυραννήσειν τῇ εὐνοία δορυφορεῖσθαι δεῖ, χαὶ μὴ τοῖς ὅπλοις. (Diogenes Laertius lib. I, 97.) 3. Μηδενὶ φθόνει. (Stobzus Flor, XXXVIIL, 51.) 4. Ὥσπερ ἣ ἐρυσίδη ἴδιόν ἐστι τοῦ σίτου νόσημα, οὕτω φθόνος φιλίας ἐστὶν ἀῤῥώστημα, (Stobeus Flor. XXXVIIL, 52.) 8. Ὥσπερ ὁ ἰὸς σίδηρον, οὕτως ὃ φθόνος τὴν ἔχουσαν αὐτὸν ψυχὴν ἐξαναψήχει. (Stobzus Flor. XXXVIIIL, 53.) Ὅσῳ γὰρ ἂν φθονῇς,, τοσούτῳ μειζόνων γίνη πρό- ξενος ἀγαθῶν τῷ φθονουμένῳ. (Stobzus Flor. XXXVIII, 54.) 7. Ἔρωτηθείς, διὰ τί τυραννεῖ, ἔφη, Ὅτι xal τὸ ἐχουσίως ἀποστῆναι xal τὸ ἀφαιρεθῆναι χίνδυνον φέρει. (Diogenes Laertius lib. I, 97; cf. Stob. Flor. XLIII, 78.) 8. ᾿Ερωτηθείς, «t μέγιστον ἐν ἐλαχίστῳ, εἶπε, Φρένες ἀγαϑαὶ ἐν σώματι ἀνθρώπου. (Stobzus Flor. IIT, 56.) 9. Κέρδος αἰσχρὸν βαρὺ χειμήλιον. (Stobzus Flor. X, 49.) 10. Λόγων ἀποῤῥήτων ἐχφορὰς μὴ ποιοῦ. (Stobzus Flor. XLII, 7.) 2. Qui tuto regnare volunt benevolentia stipari debent, non armis. 3. Nemini invideto. 4. Quemadmodum rubigo proprius est frumenti morbus : sic invidia amicitie est zegritudo. 5. Ut rubigo ferrum, ita invidia animum , cui inest, corrumpit. 6. Quo magis invides, eo majorum bonorum conciliator es ei cui invidetur. 7. Interrogatus cur in tyrannide permaneret : Quia, in- quit, et sponte decedere et vi demoveri periculosum est. 8. Interrogatus , quid maximum in minimo esset : Bona mens, inquit , In corpore humano. 9. Turpe lucrum gravis est thesaurus. 10. Secreta noli enuntiare. 11. Interrogatus, qua esset omnium causa : Tempus, inquit. EORUNDEM VII SAPIENTUM DE RE FAMILIARI EFFATA. Solon eam sibi domum oplimam videri dixit, ubi res 1t. ᾿Ερωτηθείς, τί πάντων αἴτιον, ἔφη, Χρόνος. (Stobaeus Eclog. Phys. lib. I cap. 8, 40 p. 9o ed. Gaisf.) TON AYTON EIITA. ΣΟΦΩΝ ΠΕΡῚ OIKO- NOMIAX AHO«OEFMATA. ''oUrov ἄριστον ὁ Σόλων εἶπεν αὐτῷ δοχεῖν οἶκον, ὅπου τὰ χρήματα μήτε χτωμένοις ἀδικία, μήτε quA. τουσιν ἀκιστία, μήτε δαπανῶσι μετάνοια πρόσεστιν. Ὃ δὲ Βίας" ἐν ᾧ τοιοῦτός ἐστιν Ó δεσπότης δι᾽ αὑτόν, οἷος ἔξω διὰ τὸν νόμον. 'O δὲ Θαλῆς ἐν ᾧ πλείστην ἄγειν τῷ δεσπότη σχολὴν ἔξεστιν. Ὃ δὲ Κλεύδουλος * εἰ πλείονας ἔχει τῶν φοδουμένων αὐτὸν τοὺς φιλοῦντας ὃ δεσπότης. Ὁ δὲ Πιτταχὸς εἶπεν, ὡς ἄριστος οἶχός ἔστιν ὃ τῶν περισσῶν χαὶ τῶν ἀναγχαίων μηδενὸς ἐνδεόμενος. Ὃ δὲ XQunv ἔφη, δεῖν μάλιστα βασιλευο- μένη πόλει προσεοικέναι τὸν οἶχον * εἶτα προσεῖπεν, ὅτι Λυχοῦργος πρὸς τὸν χελεύοντα δημοχρατίαν ἐν τῇ πό- λει καταστῆσαι, πρῶτον, ἔφη, ποίησον ἐν τῇ οἰχία σου ^ ; δημοχρατίαν. (Plutarchus VII Sapient. Conviv. cap. 12 pag. 26 seq.; cf. Stob. Flor. LXXXV, 14.) : TON AYTON ΠΕΡῚ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ AIIO- QOEPMATA. Καὶ πρῶτος ὃ Σόλων "AX ἀχήχοας piv ἣν ἔχω ἡνώμην περὶ πολιτείας, εἰ δὲ βούλει καὶ νῦν ἀχούειν, esset. neque injuste parta, neque in ea vel conservanda diffidentize vel consumenda poenitentize locus esset. Bias : in qua dominus sua sponte alis essel, qualem foris propter leges se gereret. Thales vero, in qua domino plurimum otii habere liceret. Cleobulus autem : s dominus plures haberet sui amantes, quam metuentes. Piltacus optimam esse domum dixit, ubi neque supervacaneum neque neces- sarium quidquam desideraretur. Chilon censuit domum civitati regibus obnoxic simillimam esse debere, adjecit- que Lycurgum cuidam qui populare imperium Sparta: instituere ipsum juberet, respondisse : Prius tu hoc domi lux facito. EORUNDEM DICTA DE REPUBLICA. Primusque Solon : Audivisti quidem quz sit mea de re- publica sententia , sed si nunc quoque libet audire, videtur mihi civitas perbeata esse et popularem ralionem optime 232 δοχεῖ μοι πόλις ἄριστα πράττειν χαὶ μάλιστα σώζειν δημοχρατίαν, ἐν ri τὸν ἀδιχήσαντα τοῦ ἀδιχηθέντος »^' το € ^ ΕῚ , Li M οὐδὲν ἧττον οἱ μὴ ἀδικηθέντες προθάλλονται xai xo- λάζουσιν. Δεύτερος δὲ ὃ Βίας ἔφησε, χρατίστην εἶναι δημοχρατίαν, ἐν ἢ πάντες ὡς τύραννον φοδοῦνται τὸν νόμον. "Emi τούτῳ Θαλῆς τὴν μήτε πλουσίους d: ἄγαν, μήτε πένητας ἔχουσαν πολίτας. Μετὰ δὲ τοῦτον ὃ 3 ra o ANE Ue x) -) Y ΄ 2 WS Y E " Αγάχαρσις" ἐν ἣ τῶν ἄλλων ἴσων δριζομένων ἀρετὴ τὸ βέλτιον δρίζεται καὶ χακία τὸ χεῖρον. Πέμπτος 6 Κλεό- θουλος ἔψη,, μάλιστα σωφρονεῖν δῆμον, ὅπου τὸν ψόγον μᾶλλον οἵ πολιτευόμενοι δεδοίκασιν ἢ τὸν νόμον. “Ἕχτος δὲ Πιτταχός, ὅπου τοῖς πονηροῖς οὐχ ἔξεστιν ἄρχειν, χαὶ τοῖς ἀγαθοῖς ἔξεστιν ἄρχειν. ἹΜετατραπεὶς δὲ 6 Χίλων ἀπεφήνατο, τὴν μάλιστα νόμων, ἥχιστα δὲ ῥητόρων ἀχούουσαν πολιτείαν ἀρίστην εἶναι. Τελευ- - ^Y ἴδ , ^ , , y ^ - Tato; δὲ πάλιν 6 Περίανδρος ἐπιχρίνων ἔφη, δοχεῖν αὐτῷ πάντας ἐπαινεῖν δημοχρατίαν τὴν ὁμοιοτάτην ἀρι- στοχρατία. χ Mob VII Sapient. Conviv. cap. 11 ag. 24, seq.) ANAXAPXIAOX PFNOYPOY ΑΠΟΦΘΕ- ΓΜΑΤΑ. τὸ Κρεῖττον € ἕνα φίλον ἔχειν πολλοῦ ἄξιον ἢ πολλοὺς μηδενὸς ΠΕ ΤΗΣ (Diogenes Laertius I, 105.) 2. Πρὸς τὴν Σόλωνος οἰχίαν ἀφιχόμενος τῶν θερα- πόντων τινὶ ἐκέλευσε μηνῦσαι, ὅτι παρείη πρὸς (o EAE 3s ; αὔτον Ἀνάχαρσις, x«t βούλοιτο αὐτὸν θεάσασθαι ξένος τε, εἰ οἷόν τε, γενέσθαι - xo ὅ θεράπων εἰσ- SEPTEM SAPIENTUM αγγείλας ἐχελεύσθη ὑπὸ τοῦ αὐτῷ, Σόλωνος εἶπεῖν ὅτι περ ἐν ταῖς ἰδίαις πατρίσι ξένους ποιοῦνται" ἔνθεν ὃ Ἀγάχαρσις ἐλθὼν £ ἔφη" νῦν αὐτὸς ἐν τῇ πατρίδι εἰμί, xol προσήχει μοι ξένους ποιεῖσθαι" ὁ δὲ καταπλαγεὶς τὴν ἑτοιμότητα εἰσέφρησεν αὐτόν, xal μέγιστον φίλον ἐποιήσατο. (Diogenes Laertius lib. I, 101-102.) 3. ἘἜρωτηθείς, τί ἐστιν ἐν ἀνθρώποις ἀγαθόν τε xol φαῦλον: ἔφη, Γλῶσσα. (Diogenes Laertius I, 105.) Γλώσσης; γαστρός, αἰδοίων κράτει. (Diogenes Laertius lib. I, 104.) 5. Ὑπὸ βειραχίου παρὰ πότον ὑδρισθεὶς ἔφη" Μει- ράχιον, ἐὰν νέος ὧν τὸν οἶνον οὗ φέρης, γέρων ὧν ὕδωρ οἴσεις. (Diogenes Laertius lib. I, 105.) 6. ᾿Ανάχαρσις ἔφη, χιρναμένου χρατῆρος ἐφεστίου τὸν μὲν πρῶτον ὑγιείας πίνεσθαι, τὸν δὲ δεύτερον ἡδονῆς, τὸν δὲ τρίτον ὕδρεως, τὸν δὲ τελευταῖον μανίας. (Stobzeus Flor. XVIII, 26; Anton. et Maxim. Serm. περὶ μέθης.) 7. ᾿Ερωτηθείς, εἴ εἰσιν ἐν Σχύθαις αὐλοί, εἶπεν, Ἀλλ᾽ οὐδὲ ἄμπελοι. (Diogenes Laertius lib. I, 104.) 8. Ἐρωτηθείς, πῶς oüx &v' γένοιτό τις φιλοπότης, εἶπεν: Εἰ πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχοι τὰς τῶν μεθυόντων ἀσχημοσύνας. (Diogenes Laertius lib. I, 103.) »- conservare, in qua injuri& alicujus auctorem non minus illesi quam qui lesus est in jus rapiant et puniant. Se- cundus Bias dixit, popularem reipublicz statum esse opti- mum, in quo legem universi tanquam tyrannum metue- rent. Tum Thales eam laudavit civitatem, qua cives neque divites nimis neque pauperes haberet. Post hunc Anacharsis eam in qua, quum reliqua «qualia statueren- tur, virtus finis bonorum, vitium summum malum judi- caretur. Quintus Cleobulus ait , ibi temperantissimum esse populum, ubi cives magis reprehensionem metuerent quam leges. Sextus Pittacus , uhi imperare improbis non liceret, bonis viris liceret. Conversus deinde Chilo rempublicam legibus potissimum, minime oratoribus obtemperantem optimam esse pronuntiavit. Rursus ultimus Periander ccwterorum dicta dijudicans ait, videri sibi omnes eam commendare popularem reipublice formam, quie si- millima esset optimatum in civitate gubernationi. ANACHARSIS GNURI F. APOPHTHEGMATA. 1. Melius est unum amicum praestantem quam fallaces multos habere. 2. Solonis domum quum venisset, jussit quendam ex ejus familia nuntiare Soloni, Anacharsidem ad fores adesse, ut illius conspectu et hospitio, si fieri posset, frueretur. Puer intus hac nuntiat Soloni ejusque jussu Anacharsidi renuntiat, in sua quemque patria hospitium facere. Hinc ingressus Anacharsis : Jam vero, inquit, in patria sum meque decet hospitio cum aliis jungi. Quam viri dexteritatem admiratus Solon statim eum ad- misit et arctissimis amicitie vinculis sibi devinxit. 3. Interrogatus, quid in hominibus bonum simul ac ma- lum esset : Lingua, inquit. 4. Linguam, ventrem, pudenda contine. 5. Ab adolescente in convivio passus contumeliam : Adolescens , inquit , si nunc ipsum , quum juvenis es, vi- num non fers, quando consenueris, aquam feres. 6. Anacharsis dixit, quum vina domi miscerentur, pri- mum poculum sanitatis bibi , allerum voluptatis, tertium contumelia, ultimum insania. 7. Interrogatus , num tibi essent in Scythia, Ne vites quidem, inquit. 8. Interrogatus, quomodo quis abstemius fieret : Si ebrio- rum, inquit, flagitia ante oculos habeat. APOPHTHEGMATA. 9. Θαυμάζειν φησί, πῶς “Ἕλληνες ἀρχόμενοι μὲν ἐν μικροῖς πίνουσι, πλησθέντες δὲ ἐν μεγάλοις. (Diogenes Laertius lib. I, 104.) 10. ᾿Ανάχαρσις ἔλεγε τῷ νομίσματι πρὸς οὐδὲν ἕτερον ἢ τὸ ἀριθμεῖν χρωμένους δρᾶν τοὺς Ἕλληνας. (Plutarchus Quomodo quis suos in virtute paranda sentire possit profectus p. 251.) 11. ᾿Ερωτυθείς, πότερον πλείους εἰσὶν οἱ ζῶντες ἢ οἵ νεχροί, ἔφη " Τοὺς οὖν πλέοντας ποῦ τίθης; (Diogenes Laertius lib. I, 104.) 13. Μαθὼν τέτταρας δαχτύλους εἶναι τὸ πάχος τῆς νεώς, τοσοῦτον ἔφη τοῦ θανάτου τοὺς πλέοντας ᾿ ἀπέχειν. (Diogenes Laertius lib. I, 103.) 13. Ὀνειδιζόμενος ὑπὸ ᾿Αττιχοῦ, ὅτι Σχύθης ἐστίν, ἔφη" Ἀλλ᾽ ἐμοὶ μὲν ὄνειδος ἣ πατρίς, σὺ δὲ τῇ πα- τρίδι. (Diogenes Laertius lib. E, 104.) n. Πῶς, ἔλεγεν, ἀπαγορεύοντες τὸ ψεύδεσθαι v ταῖς χαπηλείαις φανερῶς ψεύδονται: (Diogenes Laertius lib. I, 104.) 15. Ἔρωτηθείς, τίνα τῶν πλοίων ἐστὶν ἀσφαλέστερα " ἔφη, Τὰ νενεωλχημένα. (Diogenes Laertius lib. I, 104.) 16. Τὸ ἔλαιον μανίας φάρμαχον ἔλεγε διὰ τὸ ἀλειφο- μένους τοὺς ἀθλητὰς ἐπιμαίνεσθαι ἀλλήλοις. (Diog. Laert. I, 104.) 17. Καὶ τοῦτο ἔφη θαυμασιώτατον ἑωραχέναι παρὰ τοῖς “Ἕλλησιν, ὅτι τὸν μὲν χαπνὸν ἐν τοῖς ὄρεσι χαταλείπουσι, τὰ δὲ ξύλα εἷς τὴν πόλιν χομί-- ζουσι. 233 (Diogenes Laertius lib. I, 104.) 18. Θαυμάζειν ἔλεγε, πῶς ot “Ἕλληνες, νομοθετοῦντες χατὰ τῶν ὑδριζόντων, τοὺς ἀθλητὰς τιμῶσιν ἐπὶ τῷ τύπτειν ἀλλήλους. (Diogenes Laertius lib. I, 103. 19. Τὴν ἀγορὰν ὡρισμένον ἔφη τόπον εἰς τὸ ἀλλήλους ἀπατᾶν xal πλεονεχτεῖν. (Diogenes Laertius lib. I, 105.) e » ΤΕ p 25, , 20. Ἀνάχαρσις ἔφησεν εὐδαιμονίαν ἄρχοντος νομίζειν, εἰ μὴ μόνος εἴη φρόνιμος. (Stobzus Flor. XLVIII, 47.) 21. Θαυμάζειν ἔφη, πῶς παρὰ τοῖς “Ἕλλησιν ἀγωνί- ζονται μὲν οἵ τεχνῖται, χρίνουσι δὲ οἱ μὴ τε-- χνῖται. (Diogenes Laertius lib. I, 103.) 22, Παίζειν δεῖ, ὅπως σπουδάσῃς. (Anthol. Patav.) 43. ᾿Ονειδιζόμενος, ὅτι Σχύθης ἐστίν, εἶπεν: 'To γένει, ἀλλ᾽ οὐ τῷ τρόπῳ. (Anthol, Patav.) y 24. Ἀρδάλου εἰπόντος- ᾿Αλλὰ θεοί γε Σχύθαις εἰσίν" Πάνυ μὲν οὖν, ἔφη, γλώσσης ἀνθρωπίνης συνίεντες, οὖχ ὥσπερ δὲ οἵ “ἕλληνες, οἰόμενοι Σχυθῶν δια-- λέγεσθαι βέλτιον, ὅμως τοὺς θεοὺς ὀστέων x«i ξύ- λων ἥδιον ἀχροᾶσθαι νομίζουσιν. (Plutarchus Conviv. VII Sapient. cap. 5 pag. 13.) 25. Οἶδα x«l Ἀνάχαρσιν τὸν Σχύθην ἐν συμποσίῳ γελωτοποιῶν εἰσαχθέντων ἀγέλαστον διαμείναντα, πιθήχου δ᾽ ἐπεισαχθέντος γελάσαντα φάναι ὡς οὗτος 9. Mirari se dixit, cur Graci initio convivii parvis po- culis uterentur, ubi vero saturati essent, majoribus. 10. Anacharsis dicebat se non videre ad aliam rem nu- mismate uli Grecos quam ad numerandum, 11. Interrogatus, utrum plures vivi an mortui essent : Navigantes, inquit , utra in parte constituis ? 12. Quum didicisset quattuor digitorum navis esse crassitudinem , tantum dixit a morte navigantes abesse. 13. Exprobranti sibi Attico, quod Scytha esset : At mihi, inquit , dedecori est patria, tu patria. 14, Qui Git, inquiebat, ul qui mentiri vetant, in caupo- nando aperte mentiantur ? 15. Iuterrogatus , quzenam essent tutissime naves : Sub- ducte , inquit. 16. Oleum insaniae incilamentaum esse dicebat, quod eo uncti athlete furiose se mutuo aggrederentur. 17. Hoc quoque permirum apud Grzecos se vidisse dixit, quod fumum in montibus relinquerent, ligna in urbem conveherent. 18. Mirari se ajebat, cur Graci qui leges de injuria- rum auctoribus ferrent, athletas ob mutua verbera hono- rarent. 19. Forum esse locum ad mutuam fraudem lucrumque turpe destinatum ait. 20. Anacharsis dixit sibi videri principis felicitatem in hoc sitam esse, si non solus esset prudens. 21. Mirari se dixit, cur apud Grecos artilices certarent, judicarent autem qui artifices non essent. 22. Ludendum tibi est, ut seria agas. 23. Exprobrante quodam, quod Scytha esset : Genere quidem, inquit, non moribus. 25. Ardalo dicente : Atqui dii sunt Scythis? Omnino, inquit Anacbarsis, iique humana lingue intelligentes ; neque vero Scythae putant quod Graci, qui quamquam Scythis eloquentia prastare se censent, tamen deos os- sium et lignorum sonos libentius quam humanam vocem audire opinantur. 25. Scio etiam Anacharsidem Scytham arcessilis in 234 SEPTEM SAPIENTUM μὲν φύσει γελοῖός ἐστιν, ὃ δ᾽ ἄνθρωπος ἐπιτη- δεύσει. (Athengus Dipnosoph. D.) 20. Ἀνάχαρσις 6 Σχύθης ἐρωτηθείς, διὰ τίνα αἰτίαν ἄνθρωποι λυποῦνται πάντοτε, ἔφη" Ὅτι οὐ μόνον αὐτοὺς τὰ ἴδια χαχὰ λυποῦσιν, ἀλλὰ χαὶ τὰ ἀλλότρια ἀγαθά. lib. XIV. p. 613 (Anton. et Maxim. Serm. περὶ φθόνου.) 27. Ἀνάχαρσις ἔφη πρὸς τὸν ἀποπέμψαντα αὐτὸν [Σκυθέων βασιλέα] “Ἕλληνας πάντας ἀσχόλους εἶναι ἐς πᾶσαν σοφίην,- “πλὴν Λαχεδαιμονίων" τού-- τοισι δὲ εἶναι μούνοισι σωφρόνως δοῦναί τε καὶ δέ- ξασθαι λόγον. (Herodotus lib, IV cap. 77.) 28. Ἀνάχαρσις ὃ σοφὸς ἐπιδειχνύμενος τὴν τῆς ἀμπέ- λου δύναμιν τῷ τῶν Σχυθῶν βασιλεῖ, xci τὰ χλή- ματα αὐτῆς δειχνύς, ἔλεγεν ὡς εἰ μὴ xa ἕκαστον ἔτος ἔτεμνον ot “Ἕλληνες τὴν ἄμπελον, ἤδη κἂν ἐν Σχύθαις ἦν. (Athenzus Dipnosoph. lib. X p. 428 E.) 29. Ὅτι δὲ τὸ μεθύειν xol τὰς ὄψεις ἡμῶν πλανᾷ, σαφῶς ΠΕ ᾿λνάχαρσις δι’ ὧν εἴρηκε, δΠλ ας ὅτι ψευδεῖς δόξαι τοῖς μεθύουσι γίγνονται. Συμ- πότης γάρ τις ἰδὼν αὐτοῦ τὴν γυναῖχα ἐν τῷ συμ- ποσίῳ ἔφη- Ὦ Ἀνάχαρσι, γυναῖκα γεγάμηχας αἰσχράν. Καὶ ὃς ἔ ἔφη" Πάνυ (B χἀμοὶ δοχεῖ, ἀλλά βοι ἔγχεον, ὦ παῖ, ποτήριον ἀκρατέστερον, ὅπως αὐτὴν χαλὴν ποιήσω. - (Athenzus Dipnosoph. E) , Y 30. Παραγενόμενος εἷς Σχυθίαν xoi νομιζόμενος τὰ νόμιμα παραλύειν τῆς πατρίδος, πολὺς ὧν ἐν τῷ ἑλληνίζειν, τοξευθεὶς ἐν χυνηγεσίῳ πρὸς τἀδελφοῦ E ou SNO 2 NERONE τελευτᾷ εἰπών, διὰ μὲν τὸν λόγον ἐχ. τῆς Ελλάδος lib. X pag. 445 σωθῆναι, διὰ δὲ τὸν φθόνον ἐν τῇ οἰχεία ἀπολέ- σθαι. "Evi δὲ τελετὰς ἑλληνικὰς ἐπιτελοῦντα διαχρησθῆναι. (Diogenes Laertius lib. I, 102. νομιζόμενος conjecit Orellius pro vulgato νομίζων.) MYXONOX AHOQOEFMATA. 1. Μὴ ἐκ τῶν λόγων τὰ πράγματα, ἀλλ᾽ ἐχ τῶν πρα- M , , , e - , γμάτων τοὺς λόγους ζήτει" οὐ γὰρ ἕνεχα τῶν λόγων τὰ πράγματα συντελεῖται, ἀλλ᾽ ἕνεχα τῶν πρα- μάτων οἵ λόγοι. (Diogenes Laertius lib. I, 108.) 2. Εὑρὼν (Ἀνάχαρσις) αὐτὸν θέρους ἐχέτλην ἀρότρῳ προσαρμόττοντα εἶπεν" Ἀλλ᾽, ὦ Νύσων, οὐχ ὥρα νῦν ἀρότρου: Καὶ μάλα, εἶπεν, ὥστε ἐπισκευά- ζειν. (Diogenes Laertius lib. I, 106.) 3. Ὥφθη ποτὲ ἐν Λαχεδαίμονι uóvog ἐπ᾽ ἐρημίας γελῶν" ἄφνω δέ τινος ἐπιστάντος καὶ πυθομένου, διὰ τί μηδενὸς παρόντος γελᾷ" Δι’ αὐτὸ τοῦτο, ἔφη. (Diogenes Laertius lib. I, 107.) convivium scurris non risisse, postea autem adductam si- miam risu excepisse dicentem , natura quidem animal illud esse ridiculum, hominem vero studio et industria. 26. Anacharsis Scytha, quum ex eo quisitum esset, cur semper homines dolerent : Quia, inquit, non solum mala sua dolent, verum etiam aliena bona. 27. Anacharsis illi qui ipsum in Grzeciam miserat [Scy- tharum regi] dixil Grzecos universos in omni sapientia oc- cnupari, exceptis Lacedeemoniis; his autem solis esse pru- denter respondendi et interrogandi facultatem. 28. Anacharsis ille sapiens vitis vim Scytharum regi ostendens ejusque palmites monstrans, dicebat nisi quo- tannis Graeci vitem ampularent, futurum jam fuisse, ut apud Scythas esset. 29. Oculos etiam nostros temulentia decipi aperte re- sponso suo ostendit Anacharsis, ebriorum falsas esse opi- niones significans. Namque e compotoribus quidam uxorem ejus in convivio intuitus : O Anacharsi, inquit , deformem duxisti uxorem. Tum ille : 1ta quidem , inquit , et mihi vi- detur ; sed, heus tu puer, meracius mihi poculum infunde, ut formosam eam efficiam. 30. Reversus in Scythiam et patrias leges evertere cre- ditus, quod totum se ad Graecorum imitationem contulis- set, in venatione a fratre sagitla percussus interiif, testatus se ratione et oratione servatum e Grzecia rediisse , invidi autem in patria perire. Nonnulli Graeco ritu sacrificantem occisum esse tradunt. MYSONIS APOPHTHEGMATA. 1. Ne ex verbis res , sed ex rebus verba inquiras : neque enim propter verba res perficiuntur, sed rerum causa verba consummantur. 2. Quum Anacharsis eum reperisset xstate stivam ara- iro aptantem : At nunc, inquit, o Myson, tempus non est aratro vacare. Tum ille : Immo, inquit, tempus est illud praparare. 3. Solus aliquando Lacedemone in solitudine ridere visus est; quum vero repente aliquis supervenisset. inter- rogasselque , cur nemine praesente rideret : Ob lioc ipsum, inquit, rideo. APOPHTHEGMATA. EHIFPAMMA AAEXIIOTON EIX ΤΟΥ͂Σ EHTA ΣΟΦΟΥ͂Σ. *Ezrk σοφῶν ἐρέων xav! ἔπος πόλιν, οὔνομα, [φωνήν. Μέτρον μὲν Κλεόέξουλος ὃ Λίνδιος εἶπεν ἄριστον. XOuov δ᾽ ἐν χοίλη Λαχεδαίμονι * γνῶθι σεαυτόν. Ὃς δὲ Κόρινθον ἔναιε, χολοῦ χρατέειν ΠΕερίαν- [δρος. Πιτταχὸς οὐδὲν ἄγαν, ὃς ἔην γένος ἐκ Μιτυλήνης. Ἱέρμα δ᾽ δρᾶν βιότοιο, ΣΣόλων ἱεραῖς ἐν ᾿Αθήναις, Τοὺς πλέονας χαχίους δὲ Βίας ἀπέφηνε Πριηνεύς. ᾿Ἐγγύην φεύγειν δὲ Θαλῆς Μιλήσιος ηὔδα. 235 (Anthol. Planud. lib. 1 cap. 86; Anal. Brunck, 111 p. 149.) ANTIHATPOY ΕἸΣ ΤΟΥ͂Σ EHTA ΣΟΦΟΥ͂Σ ΕΙΠΓΡΑΜΜΑ. Ἑπτὰ σοφῶν, Κλεόδουλε, σὲ μὲν τεχνώσατο [Λίνδος, ἀμφὶ δὲ Σισυφία χθὼν Περίανδρον ἔχει, Πιτταχὸν ἡ Μιτυλῆνα, Βίαντα δὲ δῖα Πριήνη, LO δὲ Θαλῆν, ἄκρον ἔρεισμα ὃ δίχας, ἃ Σπάρτα Χείλωνα, Σόλωνα δὲ Κεχροπὶς ala πάντας ἀριζάλου σωφροσύνας φύλαχας. (Anal. Brunck. lI p. 22.) INCERTI EPIGRAMMA IN VII SAPIENTES D. M. AUSONIO INTERPRETE. Septenis patriam sapientum nomina , voces versibus expediam ; sua quemque monosticha dicent. Chilo cui patria est Lacedaemon , Noscere se ipsum. Periander trepidam moderare Corinthius iram. Ex Mityleniis Nimium nil Pittacus oris. Mensuram optimam ait Cleobulus Lindius in re. Exspectare Solon finem docet , ortus Athenis. Plures esse Bias pravos quem clara Priene. Mileti fugisse Thales vadimonia alumnus. ANTIPATRI IN EOSDEM EPIGRAMMA. E septem sapientibus te, Cleobule, Lindus tulit at Periandrum Sisyphia habet terra , Pittacum Mitylene, Biantem divina Priene , Miletus Thalem, insigne justitize columen , Sparta Chilonem , Solonem Cecropia terra , omnes eximiae temperantiae custedes. -----ςᾳ.-.... - VIE. ΘΒ ΟΕ SAPIENTUM SENTENTLE A Ignoscas aliis multa , nihil tibi. D. M. AUSONIO SEPTENIS VERSIBUS | Parcit quisque malis, perdere vult bonos. EXPLICAT.E, BIAS PRIENEUS. Quaenam summa boni? mens quz sibi conscia recti. Pernicies homini quee maxima? solus homo alter. Quis dives? qui nil cupiat. Quis pauper? avarus. Quze dos matronze pulcherrima? vita pudica. Que casta est? de qua mentiri fama veretur. Quid prudentis opus? quum possit , nolle nocere. Quid stulti proprium? non posse et velle nocere. PITTACUS MITYLEN.EUS. Loqui ignorabit , quum tacere nesciet. Bono probari malo , quam multis malis. Demens superbis invidet felicibus. Demens dolorem ridet infelicium. Pareto legi, quisque legem sanxeris. Plures amicos re secunda compara. Plures amicos rebus adversis proba. CLEOBULUS LINDIUS. Quanto plus liceat, tam libeat minus. Fortuna invidize est immeritus miser. Felix eriminibus nullus erit diu. Majorum meritis gloria non datur : -Turpis scepe datur fama minoribus. PERIANDER CORINTHIUS. Nunquam discrepat utile a decoro. Plus est sollicitus , magis beatus. Mortem optare malum , timere pejus. Faxis ut libeat quod est necesse. Multis terribilis caveto multos. Si fortuna juvat, caveto tolli. Si fortuna tonat, caveto mergi. SOLON ATHENIENSIS. Dico tuuc beatam vitam, quum peracta facta sint. Par pari jugator conjux. Quidquid impar, dissidet. Non erunt honores unquam fortuiti muneris. Clam coarguas propinquum , propalam laudaveris. Pulchrius multo parari , quam creari nobilem. Certa si decreta sors est, quid cavere proderit? Sive sint incerta cuncta , quid timere convenit CHILO LACED/EMONIUS. Nolo minor me timeat despiciatque major. Vive memor morlis, uti sis memor et salutis; Tristia cuncta exsuperans aut animo aut amico. 236 SEPTEM SAPIENTUM APOPHTHEGMATA. Tu bene si quid facias , non meminisse fas est, Vita perit , mortis gloria quum moritur. Quae benefacta accipias, perpetuo memento. Quod facturus eris, dicere sustuleris. Grata senectus homini, quz parilis juventze. Crux est, si metuas vincere quod nequeas. Illa juventa est gravior, quz similis senectae. Quum vere objurgas, sic , inimice , juvas. THALES MILESIUS. Quum falso laudas, sic et, amice , noces. Turpe quid ausurus te sine teste ἽΝ, Nil nimium satis est. Ne sit et hoc nimium, "4 oc SO ΚΕ ΞΕ ΟΕ ODDO OOHSCEOPU D ICOORHNCO ANC OMA 0301920999 Ex DE. ANAXIMANDRO. Anaximander quem Cicero (1) 'Thaletis popu- larem et sodalem , Simplicius (2) ejus successo- rem et discipulum vocat, Praxiadis filius, Milesius. fuit, Qui quum Apollodoro (3) teste olympiadis LVIII anno secundo annum «etatis sexagesimum quartum egerit ac paullo post na- turze concessisse feratur, apparet eum partu edi- tum esse olympiadis XLII anno tertio vel a. Chr. 610, Quocum congruit Eusebius ad olympiadem LI adnotans : Ἀναξίμανδρος ὃ Μιλήσιος φυσικὸς ἐγνωρίζετο, et Hieronymus de eadem olympiade Scribens : « Anaximander, Milesius, physicus agnoscitur, » Quum vero Polycrates , Samiorum tyrannus , quo regnante maxime floruisse dicitur Anaximander, regnum adeptus sit olympiadis LXII anno primo, Diogenem in mortis tempore notando {μετ᾽ ὀλίγον ) errasse conjicias , nisi forte statuendum sit , intelligi majorem Polycratem (4) qui (5) olympiade LIV floruit. Verum ut de placitis ejus pauca disseram , in- finitatem natura dixit esse e qua omnia. gigne- rentur (6), vel quemadmodum Diogenes scri- bit (7), initium et elementum esse affirmavit, Quamvis autem cuncta ad causas naturales revo- caret , tamen neque aquam , neque ignem, neque aerem, neque simile quippiam rerum principium nominare solitus est, sed si Alexandro Aphrodi- siensi (8) credimus , mediam quandam naturam eo nomine affecit. Ut vero ex infinitate res omnes ei videbantur oriri : sic ortas et paullatim sene- scentes in eam dissolvi contendebat. Quocirca innumerabiles etiam mundos nasci censuit et rursus interitu suo ad illa unde procreati erant semina redigi. Addit porro ideo esse infinitum, ne quando is qui nuncest rerum ortus deficiat (9). Quid? quod infinitionem illam sive immensita- tem , rerum originem, omnino immutabilem esse ei placuit, licet partes ejus mutari arbitrare- tur (10). Preterea terram centri instar constitutam medio loco sitam esse globosamque formam ha- bere. Lunam falso lucere lumine splendoremque a sole mutuari. At solem tanta esse magnitudine, (1) Cicero Acad. Quest. lib. 11 cap. 37. ὶ (2) Simplicius Comment. in Physic. lib. Í p. 3 : Ἀναξί- μανδρος μέν, Πραξιάδου, Μιλήσιος, Θαλοῦ γενόμενος διάδο- χος xai μαθητής. Diog. Laerl. II, 1 : ᾿Αναξίμανορος Πραξιά- δου Μιλήσιος. (3) Diogenes Laertius lil. IT, 2. : Ἀπολλόδωρος ὁ ᾿Ἀθη- ναῖος, ὃς xxi φησιν αὐτὸν ἐν τοῖς Χρονιχοῖς τῷ δευτέρῳ ἔτει τῆς πεντηχοστῆς ὀγδόης ὀλυμπιάδος ἐτῶν εἶναι ἑξήχοντα τεσ- σάρων, xxi μετ᾽ ὀλίγον τελευτῆσαι, ἀχμάσαντά πὴ μάλιστα χατὰ Πολυχράτην τὸν Σάμον τύραννον. (4) Suidas v. Ἴδυχος. (5) Conf. C. Clinton. Fast. Hellen. Ceterum Corsinus Fast. Attic. I p. 89 et p. 118 e Diogenis loco lib. IT, 3 quem ipse emendat concludit , Anaximandrum olympiadis LXIHI anno primo vita defunctum esse. Idem tamen in prafat. ad Plutarchum de Plac. phil. pag. XXV existimat philosophum usque ad olympiadem LXVIII vixisse, ut Anaximenes ipsum audire potuerit. Sed hzc omnia in- certa sunt. (6) Cicero Acad. Quaest. lib. Il, 37. (7) Diogenes Laertius lib. 1l, 1: Οὗτος ἔφασχεν ἀρχὴν xai στοιχεῖον τὸ ἄπειρον, οὐ διορίζων ἀέρα ἢ ὕδωρ ἢ ἄλλο τι. Similiter Aristoteles Phys. III, 4; qui tamen libro de Me- lisso, Xenophane et Gorg. cap. 2 scribi : Ἔτι δὲ οὐδὲν χω- λύει, μίαν τινὰ οὖσαν τὸ πᾶν μορφήν, ὡς xai ὁ Ἀναξίμανδρος xai ὁ ᾿Αναξιμένης λέγουσιν, ὁ μὲν ὕδωρ εἶναι φάμενος τὸ πᾶν, ὁ δέ, ὁ ᾿Αναξιμένης, ἀέρα. Aliter Orizenes Refut. heres. p. 312 ed. Miller. : Ἵππασος μὲν ὁ Μεταπόντιος xai Ἡράχλει- τος ὁ "Egéctoc ἐκ πυρὸς ἀπεφήναντο τὴν γένεσιν, ᾿Αναξίμαν- ὅρος δὲ ἐξ ἀέρος. (8) Alexander Aphrodisiensis ad Aristotelis Metaph. lib. I cap. 5 p. 34 ed. Bonilz. :- Ἐν τούτοις δ᾽ ἂν xai Ἀναξίμαν- 2 poc εἴη ὁ τὴν μεταξὺ φύσιν θέμενος, ἧς δόξης ἐμνημόνευσεν ἐν τοῖς περὶ Γενέσεως. Idem p. 36 : Οἱ μὲν γὰρ ὕδωρ ἄπειρον elvat , οἱ δὲ ἀέρα, οἱ δέ τινα μεταξὺ φύσιν, ὡς Ἀναξίμανδρος. Idem ad Metaph. I cap. 6 p. 45 : Προσέθηχε δὲ τῇ ἱστορία xai τὴν Ἀναξιμάνδρου δόξαν, ὃς ἀρχὴν ἔθετο τὴν μεταξὺ φύ- σιν ἀέρος τε xxi πυρός, 7| ἀέρος τε xxi ὕδατος - λέγεται γὰρ ἀμφοτέρως. Cf. p. 46. Huc nonnulli referunt Aristot. de Coll. HI, 5: Ἔνιοι γὰρ ἕν μόνον ὑποτίθενται, xai τοῦτο οἱ μὲν ὕδωρ, οἱ δὲ ἀέρα, οἱ δὲ πῦρ, οἱ δὲ ὕδατος μὲν λεπτότερον, ἀέρος δὲ πυχνότερον, ὃ περιέχειν φασὶ πάντας τοὺς οὐρανοὺς ἄπειρον ὄν, extrema ad Anaximandrum pertinere rati., Simplicius Comm. ad Arist. Phys. partim recte de Anaxi- mandro disputat, ut fol. 6 a, partim prius dictorum obli- lus ad lib. HI, 4 et 5 temere Alexandrum Aphrodisiensem sequitur. (9) Plutarchus de Plac. phil. lib. I, 3 : ᾿Αναξίμανδρος δὲ ὃ Μιλήσιός φησι, τῶν ὄντων τὴν ἀρχὴν εἶναι τὸ ἄπειρον * ἐκ γὰρ τούτου πάντα γίνεσθαι, xai εἰς τοῦτο πάντα φθείρεσθαι " διὸ xai γεννᾶσθαι ἀπείρους χόσμους, χαὶ πάλιν φθείρεσθαι εἰς τὸ ἐξ οὗ γίνεται. λέγει οὖν, διὰ τί ἄπειρόν ἐστιν : ἵνα μηδὲν ἐλλείπῃ ἣ γένεσις ἣ ὑφισταμένη. ἁμαρτάνει δὲ οὗτος, μὴ λέγων͵, τί ἐστι τὸ ἄπειρον, πότερον ἀήρ ἐστιν ἢ ὕδωρ ἢ 15,7 ἄλλα τινὰ σώματα " ἁμαρτάνει οὖν, τὴν μὲν ὕλην às φαινόμενος, τὸ δὲ ποιοῦν αἴτιον ἀναιρῶν. τὸ γὰρ ἄπειρον οὐ ἄλλο 7, ὕλη ἐστίν * οὐ δύναται δὲ ἡ ὕλη εἶναι ἐν ἐνεργεία, àv μὴ τὸ ποιοῦν ὑποχέηται. (10) Diogenes Laertius lib. II, 1 : xxi τὰ μὲν μέρη μετα- βάλλειν, τὸ δὲ πᾶν ἀμετάδλητον εἶναι. Simplicius ad Arist. Phys. lib. If. 9 : xai τῶν μίαν xai κινουμένην λεγόντων ᾿Αναξίμανξρος ὁ Πραξιάδου Μιλήσιος ἄπειρόν τινα φύσιν, ἀλ- λὴν οὖσαν τῶν τεσσάρων στοιχείων, ἀρχὴν ἔθετο, ἧς τὴν ἀΐδιον χίνησιν αἰτίαν εἶναι τῆς τῶν ὄντων γενέσεως ἔλεγε. 7 238 ut non minor sit quam terra eumque purissimum esse ignem (11). Dicit autem ex zterna rerum materia calorem et frigus mundi hujus nascentis tempore secreta esse et quendam ortum inde ignis globum cum aere terram cingente tanquam cum cortice arbo- rem circumcirca coaluisse, quo abrupto atque in quosdam circulos incluso exstitisse solem et lunam et stellas (12). Porro terram (13) nulla re sustentatam in aere pendere immotam, quia pari spatio a reliquis omnibus distet : ejus vero for- mam rotundam esse, nigro lapidi similem. An- tecedere antem solis orbem septem et viginti partibus lunz, atque in summa regione esse so- lem, in infima inerrantium stellarum orbes. 'Terram (14) cylindri formam habere, ita ut ejus altitudo tertia latitudinis pars sit. Mare (15) ait primi humoris esse reliquias, cujus major pars igni exsiccata, reliqua ob ardorem mutata sint. Prima (16) animalia Anaximander in humore nata.esse statuit, corticibus spinosis ohducta, DE ANAXIMANDRO. deinde adultiore ztate ad siccitatem transiisse ruptoque cortice non multum temporis postea vixisse. Quz quum ita sint, initio (17) homines ex alius formae animalibus natos esse asseverat , propterea quod reliqua animalia per se cito pa- scantur, solus autem homo diuturna nutricatione indigeat. Quamobrem principio rerum taleni na- turam nunquam potuisse vitam tolerare ratus homines in piscibus innatos esse decrevit (18), quumque squalorum vel balenarum in morem nutriti essent et jam ad sese tuendos satis habe- rent virium, ejectos terram occupasse. Ejusdem opinio est nativos esse deos, longis intervallis. orientes occidentesque, eosque innumerabiles : esse mundos (19). Sunt etiam qui eum sidera deos ccelestes putasse testentur (20). Primus autem gno- monem invenit (21) eumque Lacedamone in sola - riis statuit, ut solstitia et zequinoctia notaret. Idem horoscopia fabricatus est ac terree maris- que circuitum descripsit, quod nemo ante istam statem traditur fecisse, Etenim Strabo (22) testi- (11) Diogenes Laertius lib. II, 1 : μέσην τε τὴν γῆν vei- σθαι, κέντρου τάξιν ἐπέχουσαν, οὖσαν σφαιροειδῆ "τήν τε σελήνην. Ψευδοφαῆ, xxi ἀπὸ ἡλίου φωτίζεσθαι ἀλλὰ χαὶ τὸν ἥλιον οὐχ ἐλάττονα τῆς γῆς, χαὶ χαθαρώτατον πῦρ- (12) Plutarchus apud Eusebium Praep. Evang. I, 8 : Φησὶ δὲ τὸ Ex τοῦ ἀϊδίου γόνιμον θερμοῦ τε xai ψυχροῦ (leg. yo- νίμον θερμόν τε καὶ ψυχρὸν) χατὰ τὴν γένεσιν τοῦδε τοῦ χόσμου ἀποχριθῆναι xat τινα ἐχ τούτου φλογὸς σφαῖραν περι- φῦναι τῷ περὶ τὴν γῆν ἀέρι ὡς τῷ δένδρῳ φλοιόν" ἧς τινος ἀποῤῥαγείσης xxi εἴς τινας ἀποχλεισθείσης χύχλους ὑποστῆ- ναι τὸν ἥλιον καὶ τὴν σελήνην χαὶ τοὺς ἀστέρας. (13) Origenes Philosophum. p. 11 ed. Miller. : τὴν δὲ γῆν εἶναι μετέωρον ὑπ᾽ οὐδενὸς χρατουμένην, μένουσαν διὰ τὴν ὁμοίαν πάντων ἀπόστασιν. Τὸ δὲ σχῆμα αὐτῆς ὑγρὸν στρογ- γύλον χιόνι: (lege τὸ δὲ σχῆμα αὐτῆς ὑπάρχειν στρογγύλον μέλανι) λίθῳ παραπλήσιον....εἶναι δὲ τὸν χύχλον τοῦ ἡλίου ἑπταχαιειχοσιπλασίονα τῆς σελήνης, χαὶ ἀνωτάτω μὲν εἶναι τὸν ἥλιον, χατωτάτω δὲ τοὺς τῶν ἀπλανῶν ἀστέρων χύχλους. (14) Plutarchus ap. Euseb. Przep. Ev. 1, 8 : Ἱγπάρχειν δέ φησι τῷ μὲν σχήματι τὴν γῆν κυλινδροειδῇ,, ἔχειν δὲ τοσοῦ- τον βάθος, ὅσον ἂν εἴη τρίτον πρὸς τὸ πλάτος. (15) Plutarchus de Plac. phil. lib. IH, 16 : Ἀναξίμανδρος τὴν θάλασσάν φησιν εἶναι τῆς πρώτης ὑγρασίας λείψανον, ἧς τὸ μὲν πλεῖον μέρος ἀνεξήρανε τὸ πῦρ, τὸ δὲ ὑπολειφθὲν διὰ τὴν ἔχχαυσιν μετέδαλεν. Id. lib. 11, 25 : ᾿Αναξίμανδρος χύ- χλον εἶναι (τὴν σελήνην) ἐννεαχαιδεχαπλασίονα τῆς γῆς, ὥσπερ τὸν τοῦ ἡλίου πλήρη πυρός ἐχλείπειν δὲ χατὰ τὰς ἐπιστροτὰς τοῦ τροχοῦ " ὅμοιον γὰρ εἶναι ἁρματείῳ τροχῷ κοίλην ἔχοντι τὴν ἁἅψιδα, xxi πλήρη πυρός, ἔχοντι μίαν ἐχπνοήν. Slo- haus Ecl. I p. 510 : Ἀναξίμανδρος (τοὺς ἀστέρας εἶναι ) πιλήματα ἀέρος τροχοειδῆ, πυρὸς ἔμπλεα,, κατά τι μέρος ἀπὸ στομίων ἐχπνέοντα φλόγας. De sole cf. Achill. Tat. Isag. Arat. 19 p. 138 ed. Pelav. Totum celum contendebat esse πτηνὸν πυρὸς μετέχοντα, id. ib. 5, p. 128. (16) Plutarchus de Plac. phil. lib. V, 19 : ᾿Αναξίμανδρος ἐν ὑγρῷ γεννηθῆναι τὰ πρῶτα ζῷα, φλοιοῖς περιεχόμενα ἀχανθώϑεσι" προδαινούσης δὲ τῆς ἡλικίας ἀποθαίνειν ἐπὶ τὸ ξηρότερον" καὶ περιῤῥηγνυμένον τοῦ φλοιοῦ, ἐπ᾽ ὀλίγον χρό- vov μεταδιῶναι. (17) Plutarchus apud Eusebium Prap. Evang. I, 8 : Ἔτι φησὶν [ὁ ᾿Αναξίμανδρος ] ὅτι κατ᾽ ἀρχὰς ἐξ ἀλλοειδῶν ζῴων ὁ ἄνθρωπος ἐγενήθη, ἐκ τοῦ τὰ μὲν ἄλλα δι᾽ ἑαυτῶν ταχὺ νέ- μεσθαι, μόνον δὲ τὸν ἄνθρωπον πολυχρονίου δεῖσθαι τιθηνή- σεως " διὸ καὶ κατ᾽ ἀρχὰς οὐχ ἄν ποτε τοιοῦτον ὄντα δια- σωθῆναι. (18) Plutarchus Convival. Disput. lib. VIII, 8, 4: (Ὁ ᾿Αναξίμανδρος) ἐν ἰχθύσιν ἐγγενέσθαι τὸ πρῶτον ἀνθρώπους ἀποφαίνεται xoi τραφέντας ὥσπερ oi παλαιοί, (leg. ὥσπερ τοὺς πηλαίους vel ὥσπερ τὰς φαλαίνας) xai γενομένους ἴχα- νοὺς ἑαυτοῖς βοηθεῖν ἐχόληθῆναι τηνιχαῦτα xai γῆς λαδέσθαι. Origenes Philosophum. pag. 11 ed. Miller. : τὰ δὲ ζῷα γί- γνεσθαι ἐξατμιζόμενα ὑπὸ τοῦ ἡλίου " τὸν δὲ ἄνθρωπον ἑτέρῳ ζῴῳ γεγονέναι, τουτέστιν ἰχθύϊ Ξαραπλήσιον χατ᾽ ἀρχάς. (19) Cicero de Nat. Deor. 1, 10; item Stobzeus Eclog. Phys. I, cap. 2, 28 tom. I p. 21 ed. Gaisf. : Ava£t .as920c ἀπεφήνατο τοὺς ἀπείρους οὐρανοὺς θεούς. (20) Plutarchus de Plac. phil. lib. I. 7 : Ἀναξίμανδρος τοὺς ἀστέρας οὐρανίους θεούς. (21) Diogenes Laertius IT, 1-2 : Εὖρε δὲ xai γνώμονα πρῶ- τος xai ἔστησεν ἐπὶ τῶν σχιοθήρων ἐν Λαχεδαίμονι, xaf φησι Φαδωρῖνος ἐν παντοδαπῇ, ἱστορία, τροπάς τε xod ἰσημε- ρίας σημαίνοντα, xai ὡροσχόπια χατεσχεύασε. wai γῆς xai θαλάσσης περίμετρον πρῶτος ἔγραψεν. ἀλλὰ xai σφαῖραν χα- τεσχεύασε. Hoc inventum Babyloniis tribuit Herodotus lib. 11, 109 : Πόλον μὲν γὰρ xoi γνώμονα καὶ τὰ δνώδεχα μέρεα τῆς ἡμέρης παρὰ Βαδυλωνίων ἔμαθον οἱ Ἕλληνες, Pro Anaxi- mandro cui Graeci gnomonices cognitionem debent Anaxi- menem nominat Plinius Hist. nat. lib. 11, 76 his verbis : « Umbrarum hanc rationem et quam vocant gnomonicen invenit Anaximenes Milesius , Anaximandri ( de quo dixi- mus) discipulus : primusque horologium, quod appellant sciolliericon, Lacedaemone ostendit. » Cf. Suidas v. γνώ - μὼν et ἡλιοτρόπιον. Vid. etiam Salmas. Plin. Exerc. pag. 632 sq. (22) Strabo lib. I cap. 1, pag. 7 ed. Casaub. : "Qv «oic πρώτους μεθ᾽ Ὅμηρον δύο φησὶν ᾿Ερατοσθένης ᾿Αναξίμανδρόν τε Θαλοῦ γεγονότα γνώριμον xad πολίτην, xai Ἑκαταῖον τὸν Μιλήσιον" τὸν μὲν οὖν ἐκδοῦναι πρῶτον γεωφραφιχὸν πί- DE ANAXIMANDRO., ficatur ab illo primam editam esse tabulam geo- graphicam. Ad ornanda litterarum studia sine dubio sphera quoque ab eo constructa valuit. Proclare vero de astrologia meritus est, siqui- dem princeps de siderum magnitudine et inter- vallis quisivit (23). Quin etiam signiferi orbis obliquitatem, qua antea ignota erat , intellexisse, hoc est rerum fores aperuisse olympiade LVIII perhibetur (24). Neque tamen sola doctrine et in- ventionis laude contentus fuit, sed brevem etiam placitorum suorum expositionem vulgavit, in quam Apollodorum Atheniensem , Chronicorum ?39 scriptorem, incidisse Diogenes (25) auctor. est. Cui consentaneum esse liquet quod apud 'The- mistium Orat. XXVI p. 317 ed. Harduin. (26) le- gimus, Ibi enim Anaximander omnium Graco- rum primus librum de rerum natura compositum emisisse dicitur, qu: res antea dedecori erat atque a vite consuetudine et civitatum moribus abhorrebat. Ceterum si vera rettulit /Elianus (27) Var. Hist. Hl, 17, coloniam Mileto Apolloniam deduxit. Ex ejus opere (28) pauca quzedam veteres excerpserunt fragmenta quie sequenti pagina subjiciam (29). ναχα, τὸν δὲ Ἑχαταῖον xzX. Conf. Agathemer. I. €. I p. 1. (23) Cf. Eudemus ap. Simplic. de Celo fol. 115 a. (24) Plinius Hist. nat. lib. 11 cap. 8. (25) Diogenes Laertius lib. 1, 2 : Τῶν δὲ ἀρεσχόντων αὐτῶ πεποίηται χεφαλαιώδη τὴν ἔχθεσιν, ἧπερ περιέτυχε χαὶ ὁ ᾿Απολλόδωρος ὁ ᾿Αθηναῖος. (26) Θαλῆς μὲν δὴ τοσαῦτα εἰσενεγχάμενος οὐ χατέλετο ὅμως εἰς συγγραφὴν τὰ εὑρήματα, οὔτε αὐτὸς ὁ Θαλῆς, οὔτε ἄλλος τις τῶν εἰς ἐχεῖνον τὸν χρόνον. Τούτου γενόμενος ζηλωτὴς Ava- ξίμανδοος ὁ Πραξιάδονυ οὐ πάντα ἐζήλωσεν ὅμως, ἀλλὰ τοῦτο εὐθὺς παρήλλαξέ τε χαὶ ἐξετράπετο, ὅτι ἐθάῤῥησε πρῶτος, ὧν ἴσμεν, “Ἑλλήνων λόγον ἐξενεγχεῖν περὶ φύσεως συγγεγραμμέ- νον. Πρὶν δὲ εἰς ὄνειδος χαθειστήχει τὸ λόγους συγγράφειν, ἀλλ᾽ οὐχ ἐνομίζετο τοῖς πρόσθεν "Ἔλλησι. (27) /Elianus Var. Hist. lib. III cap. 17 : Καὶ ᾿Αναξίμανδρος δὲ ἡγήσατο τῆς εἰς ᾿Απολλωνίαν ἐκ Μιλήτου ἀποιχίας. (28) Fallitur Suidas, plura Anaximandri scripta comme- morans : Ἔγραψε περὶ φύσεως, γῆς περίοδον, περὶ τῶν ἀπλανῶν xai σφαῖραν xoi ἄλλα τινά. Aliler Eudocia p. 55 : Πρῶτος ἐτόλμησε τὴν οἰχουμένην ἐν πίναχι γράψαι xai περὶ φύσεως xxi ἀπλανῶν. Suidam apparet aut. negligenter haec scripsisse, ne inspecto quidem Diogenis loco, aut viliato ejus scriptoris codice esse usum. Eudociam quoque memo- ria parum nrma fefellit. (29) Diversus ab hoc fuit Anaximander historicus, de quo Diogenes Laertius lib. 1], 2 : Γέγονε δὲ xai ἄλλος ᾿Αναξίμανδρος ἱστοριχός, xai αὐτὸς Μιλήσιος, τῇ ᾿Ιάδι γε- γραφώς. ΑΝΑΞΙΜΑΝΔΡΟΥ͂, - AIIOXIIAXMATIA. t. Ἅπαντα γὰρ ἢ ἀρχὴ ἢ ἐξ ἀρχῆς" τοὺ δὲ ἀπείρου οὐχ ἔστιν ἀρχή᾽ εἴη γὰρ ἂν αὐτοῦ πέρας. ἔτι δὲ χαὶ ἀγένητον xai ἄφθαρτον, ὡς ἀρχή τις οὖσα" τό τε γὰρ γενόμενον ἀνάγχῃ τέλος λαδεῖν, xal τε- λευτὴ πάσης ἐστὶ quopat. διὸ χαθάπερ λέγομεν» οὗ ταύτης ἀρχή, ἀλλ᾽ αὕτη τῶν ἄλλων εἶναι δοχεῖ καὶ περιέχ ειν ἅπαντα χαὶ πάντα χυόερ- νᾶν, ὥς φασιν ὅσοι μὴ ποιοῦσι παρὰ τὸ ἄπειρον ἄλλας αἰτίας, οἷον νοῦν ἢ φιλίαν, χαὶ τοῦτ᾽ εἶναι τὸ θεῖον ἀθάνατον γὰρ xal ἀνώλεθρον, ὥς φησιν 6 ᾿Αναξίμανδρος xal οἱ πλεῖστοι τῶν φυσιο-- λόγων. (Aristoteles Phys. III, 4. Hic νοῦς ad Anaxagoram, φιλία ad Empedoclem refertur. Cf. Origines Philosoph. p. 1r ed. Miller. : Οὗτος [6 Ἀναξίμανδρος] ἀρχὴν ἔφη τῶν ὄντων φύσιν τινὰ τοῦ ἀπείρου, ἐξ ἧς γίγνεσθαι τοὺς οὐρανοὺς xai τὸν ἐν αὐτοῖς χόσμον (leg. cum Rittero xoi τοὺς κόσμους). ταύτην δ᾽ ἀΐδιον εἶναι χαὶ ἀγήρω, ἣν χαὶ πάντας περιέ ἔχειν τοὺς κόσμους... -. πρὸς δὲ τούτῳ κίνησιν ἀΐδιον εἶναι, ἐν ἣ συμθαίνει γί- Ἵνεσθαι τοὺς οὐρανούς.) 2. Ἀναξίμανδρος... ἀρχήν τε xa στοιχεῖον εἴρηχε τῶν ὄντων τὸ ἄπειρον, πρῶτος τοῦτο. τοὔνομα χο- μίσας τῆς ἀρχῆς. λέγει δ᾽ αὐτὴν μήτε ὕδωρ μήτε ἄλλο τι τῶν χαλουμένων εἶναι στοιχείων, ἀλλ᾽ ἑτέραν τινὰ φύσιν ἄπειρον, ἐξ ἧς ἅπαντας γίγνε- σθαι τοὺς οὐρανοὺς xal τοὺς ἐν αὐτοῖς χόσμους " ἐξ ὧν δὲ ἢ γένεσίς ἐστι τοῖς οὖσι, χαὶ τὴν φθορὰν εἰς ταὐτὰ γίγνεσθαιχατὰ τὸ χρεών" διδόναι γὰρ αὐτὰ τίσιν χαὶ δίχην τῆς ἀδιχίας χατὰ τὴν τοῦ χρόνου τάξιν, ποιητιχωτέροις ὀνόμασιν αὐτὰ λέγων. δῆλον δὲ ὅτι τὴν εἰς ἄλληλα μεταδολὴν τῶν τεσσάρων στοιχείων οὗτος θεασάμενος οὐκ ἠξίωσεν ἕν τι τούτων ὑποχείμενον ποιῆσαι, ἀλλά τι ἄλλο παρὰ ταῦτα. οὗτος δὲ οὐχ ἀλλοιουμένου τοῦ στοιχείου τὴν γένεσιν ποιεῖ, ἀλλ᾽ ἀποχρινομένων ——————— τῶν ἐναντίων διὰ τῆς ἀϊδίου χινήσεως" διὸ xal τοῖς περὶ ᾿Αναξαγόραν τοῦτον ὃ ᾿Δριστοτέλης συνέ- ταξεν. (Simplicius Comment. in Aristot. Phys. fol. 6. a.) 3. ᾿Ενούσας γὰρ τὰς ἐναντιότητας ἐν τῷ ὑποχειμένῳ ἀπείρῳ. ὄντι δὲ σώματι, ἐχχρίνεσθαί φησιν "Ava- ξίμανδρος, πρῶτος αὐτὸς ἀρχὴν ὀνομάσας τὸ ὕπο- χείμενον. ἐναντιότητες δέ εἶσι θερμὸν ψυχρόν, ξηρὸν ὑγρὸν χαὶ αἵ ἄλλαι. ( Simplicius in Aristotelis Phys. fol. 32 b. ὄντι δὲ σώματι cum Prellero scripsi; vulg. ὄντι ἀσώματι.) 1. Omnia enim que exstant aut principium sunt, aut € principio orta : infiniti autem non est principium ; esset enim ejus finis. Przeterea id neque genitum neque interitu- rum esse convenit, quia principium est. Etenim quod ortum habuit, id finem inveniat necesse est , atque omnis corru- plionis quidam est terminus. Quamobrem , ut dicimus, non hujus principium est, sed hoc ceterorum videlur esse principium οἱ continere omnia cunctaque gubernare , quod ipsum affirmant quicunque non alias eausas preter infinitum faciunt , velut mentem aut amicitiam, et hoc esse divinum. Es? enim immortale et interitus expers, quemadmodum —Anasimapnder et physicorum plerique dicunt. 2. Anaximander rerum principium atque elementum in- finitum vocavit, primus hoc principii nomine usus. Dicit autem id neque aquam neque aliud ex !llis quie elementa appellantur esse, sed aliam quandam paturam in(initam e qua cceli omnes mundique qui in illis sunt gignantur; e quibus vero oriantur res, in eadem illas necessario rursus corrumpi : sic enim eas temporis ordine injustitiz pa- nas dare et. supplicia luere, poeticis haec verbis enun- tians. Ceterum apparet hunc mutuam quattuor elemento- rum mutationem intuitum noluisse eorum unum aliquod celeris subesse decernere, sed aliud quodpiam atque haec. Αἱ hic quidem non elementi variatione generationem effi- cit, sed contrariis motu sempiterno secretis. Quocirca et cum Anaxagora eum Aristoteles conjunxit. 3. Contraria enim qua insunt in subjecta infinitate eaque corporea excerni ait Anaximander, qui primus sub- jectam materiam principium nominavit. Contraria vero sunt calida frigida, arida humida οἱ reliqua. 240 ΞΥ Σ Ν ΣΟ Κλ PLN C HS UMO C ON CDD HIC CSS ς DE ANAXIMENE. o — — Ὰ Anaximenes , Eurystrati. filius , Milesius fuit. Mune Apollodorus in Chronicis apud Diogenem olympiade sexagesima tertia esse natum ac circa illud tempus quo Sardes captze sunt diem supre- mum obiisse testatur ( 1). Atqui Sardes quas bis in hostium arbitrium et potestatem venisse con- stat, combustz sunt secundo olympiadis septua- gesima anno vel a. Chr. 499. Itaque nisi philo- sophum juvenem rebus humanis exemtum esse statuamus, Diogenis verba mendo laborare ve- risimile est, Neque tamen alii scriptores certiora verioraque tradunt, e quibus Origenes (2) eum primo olympiadis quinquagesimz octave anno floruisse, Suidas (3) olympiade quinquagesima quinta in hane.vitam profectum esse vel vixisse {γεγονέναι) auctor est, quo tempore Cyrus expu- gnatis Sardibus Cressum regno spoliavit. In. hac testimoniorum paucitate nemo mirabitur viros doctos qua in veterum monumentis desiderantur conjecturis explere voluisse. Sed varias illorum àc discrepantes sententias refevre supersedemus ; unum memorabimus lleynii inventum qui cum Simsono transpositis aliquot verbis! Diogenis locum sic constituit : γεγένηται μὲν. «περὶ τὴν Σάρδεων ἅλωσιν, ἐτελεύτησε δὲ τῇ Ly ὀλυμπιάδι, Conf. Fabric. Bibl. Gr. vol. II p. 65: ed. Harl.; Clinton. ad Olymp. 58, r et p. 376 transl. Krüg.; C. F. Hermanni de philosophorum lonicorum statibus disputationem, Gottingz 1849. Prodi- tum est Anaximenem Anaximandri (4) auditorem - fuisse , quod credibile videretur, nisi temporum ratio obstaret. Intelligitur certe e dogmatum si- militudine, Anaximenem post Anaximandrum philosophatum esse. Falluntur autem qui eum Parmenidis discipulum faciunt. Qua de re dixi in przfatione ad Parmenidem. Precipua ejus decreta hzc sunt. Placet. (5) ei rerum principium aerem esse, ex quo omnia nascantur et in quem omnia interitu suo redeant. Ita, inquit, anima nostra, quia aer est, idcirco nos tuetur et regit, totumque mundum spiritus atque aer continet. Hunc genere infinitum , qua- litatibus finitum vocavit (6). Quippe per se infi- nitum illum rerum parentem esse dixit, sed ea quae ex eo orirentur definita (7) : gigni autem terram , aquam, ignem, tum ex his reliqua. Oriri (8) enim cuncta aere vel densato vel rare- scente, Praterea motum ab omni aeternitate esse. Nimirum concrescente aere primum procreatam esse terram latissime patentem, ideoque optimo jure eam aere inniti. Porro solem et lunam ac ccelera sidera a terra originem habere. Solem igitur terram esse prc se tulit ac motus celeri- tate calidissimam nactum esse naturam. Astra e terrenis humoribus exstitisse censuit (9). Scilicet vapores excitati paullatimque rarescentes in ignem conversi sunt, qui ubi sublimis abiit, ef- fecit ut stellae exorirentur, Idem sidera non supra terram, sed circa terram moveri ait (10). Materize contractionem ac. densationem appellabat fri- EM Lu ———————————————————————M——————— — —ÓÉÉÉÉÉÁÉÉÉÁÁÁÁÁ— (1) Diogenes Laertius lib. III, 3 : Ἀναξιμένης Εὐρυστρά- του Μιλήσιος... .χαὶ γεγένηται μέν, χαθά φησιν Ἀπολλόδω- ρος, τῇ ἐξηχοστῇ τρίτῃ ὀλυμπιάδι ᾿ ἐτελεύτησε CE περὶ τὴν ἄρδεων ἅλωσιν. Eudocia p. 53 : Οὗτος τὸν βίον χατέστρεψε περὶ τὴν Σάρδεων ἅλωσιν. (2) Origenes Philosoph. p. 13 ed. Miller. : Οὗτος ἤχμασε περὶ ἔτος πρῶτον τῆς πεντηχοστῆς ὀγδόης ὀλυμπιάδος. (3) Suidas : Γέγονεν ἐν τῇ ve' (leg. νη) Ὀλυμπιάδι ἐν τῇ Σάρδεων ἁλώσει, ὅτε Κῦρος ὁ Πέρσης Κροῖσον χαθεῖλεν. (4) Diogeues Laertius lib. 11, 3 : Ἀναξιμένης... ἤχουσεν Ἀναξιμάνδρου ἔνιοι δὲ xai Παρμενίδου φασὶν ἀκοῦσαι: αὐτόν. (5) Plutarchus de Placitis phil. lib. T, 3 : Ἀναξιμένης δὲ ὁ Μιλήσιος ἀρχὴν τῶν ὄντων ἀέρα ἀπεφήνατο" Ex γὰρ τούτου τὰ πάντα γίνεσθαι, wai εἰς αὐτὸν πάλιν ἀναλύεσθαι " οἷον ἡ Ψυχὴ (φησὶν ) ἡ ἡμετέρα, ἀὴρ οὖσα, συγχρατεῖ ἡμᾶς, xoi ὅλον τὸν χόσμον πνεῦμα χαὶ ἀὴρ περιέχει. Cf. Aristotelem Meaphys. I, 3. ; (6) Plutarchus apud Euseb. Prop. Evang. I, 8 : Ἄναξι- μένην δέ φασι τὴν τῶν ὅλων ἀρχὴν τὸν ἀέρα εἰπεῖν, xai τοῦ- τὸν εἶναι τῷ μὲν γένει ἄπειρον, ταῖς δὲ περὶ αὐτὸν ποιότησι ὡρισμένον. Minus recte Diogenes Laertius lib. IT, 3 : Οὗτος | ἀρχὴν ἀέρα εἶπε xai τὸ ἄπειρον. PHILOS. GREC. (7) Cicero Acad. Quaest. lip. II, 37 ; paulo aliter Sim- plicius Comment. in Arist. Phys. fol. 6. ἃ : Ἀναξιμένης δὲ Τὐρυστράτον Μιλήσιος, ἑταῖρος γεγονὼς Ἀναξιμάνδρου, μίαν μὲν τὴν ὑποχειμένην φύσιν xal ἄπειρόν φησιν, ὥσπερ ἐχεῖ- νος οὐχ ἀόριστον δὲ ὥσπερ ἐχεῖνος, ἀλλὰ xal ὡρισμένην, ἀέρα λέγων αὐτήν. κίνησιν δὲ xai οὗτος ἀΐδιον ποιεῖ, δι᾽ ἣν xai τὴν μεταδολὴν γίγνεσθαι. (8) Plutarchus apud Euseb. Pra»p. Evang. I, 8 : Γεννᾶ- GÜat δὲ πάντα χατά τινα πύχνωσιν τούτου xxl πάλιν ἀραίω- σιν. τήν γε μὴν χίνησιν ἐξ αἰῶνος ὑπάρχειν. πιλουμένου δὲ τοῦ ἀέρος πρώτην γεγενῆσθαι λέγειν τὴν γῆν, πλατεῖαν μάλα" διὸ χαὶ χατὰ λόγον αὐτὴν ἐποχεῖσθαι ἀέρι΄ χαὶ τὸν ἥλιον χαὶ τὴν σελήνην χαὶ τὰ λοιπὰ ἄστρα τὴν ἀρχὴν τῆς γενέσεως ἐχ γῆς ἔχειν. ἀποφαίνεται γοῦν τὸν ἥλιον γῆν, διὰ δὲ τὴν ὀξεῖαν χίνησιν xai μάλα ἱκανῶς θερμοτάτην χίνησιν (leg. φύσιν) λαδεῖν. (9) Origenes Philosoph. p. 15. ed. Miller. : Γεγονέναι δὲ τὰ ἄστρα Ex. γῆς διὰ τὸ τὴν ἰχμάδα ἐχ ταύτης ἀνίστασθαι, ἧς ἀραιουμένης τὸ πῦρ γίνεσθαι, £x δὲ τοῦ πυρὸς μετεωειζομέ- νου τοὺς ἀστέρας συνίστασθαι. (10) Diogenes Laerlius lib. II, 3 : Κινεῖσθαι δὲ τὰ ἄστρα οὐχ ὑπὲρ γῆν, ἀλλὰ περὶ γῆν. 16 242 gus, laxationem ejus et raritatem calorem (i1); eam ob causam noninepte dici calida hominem et frigida ex ore emittere. Halitum enim compres- sura labiis ac densatum fieri frigidum, emissum aperto ore ob raritatem calescere. Qualem deo- rum naturam Anaximenes finxerit, e diversis veterum testimoniis colligendum nobis est. Nam Cicero de Nat. Deor. l. 10 : « Anaximenes, in- quit, aera deum statuit eumque gigni esseque immensum et infinitum et semper in motu. » Contra Augustinus de Civ. Dei VIII, 5 : « Omnes rerum causas infinito aeri dedit, nec deos nega- vit aut tacuit, non tamen ab ipsis aerem factum, sed ipsos ex aere ortos credidit, » Hic antiqui philosophi sententiam accuratius expressisse vi- detur. Similiter Origenes Philosoph. pon. ed. Mil. : Ἀέρα ἄπειρον ἔφη τὴν ἀρχὴ ἣν εἶναι, ἐξ οὗ τὰ γι- νόμενα, τὰ γεγονότα χαὶ τὰ ἐσόμενα, xxt θεοὺς καὶ θεΐα γίνεσθαι, τὰ δὲ λοιπὰ ἐκ τῶν τούτου ἀπογόνων (12). Quod reliquum est , nemo dubitat, quin Anaxi- menes placita sua litteris consignarit, quum lonica dialecto eaque simplici et inaffectata usus esse feratur (13). Sed unum scripserit librum an DE ANAXIMENE. plures ignoramus. E posterioribus philosophis singularem commentationem de ejus disciplina ediderat Theophrastus (14). Fuerunt et alii &naximenes, quorum duo Lam- psaceni, alter rhetor, historicus alter, laudem sibi studiis suis pepererunt. De utroque vide Menagium ad Laert. H1, 3 et quos citat Fabricius Bibl. Gr. vol. 11] pag. 65» ed. Harl. Tertium Anaximenem Chium Sophistis adnumerat Lucia- nus in Aetione sive Herodoto tom. IV p. 118 : Ἱππίας τε ὃ ἐπιχώριος αὐτῶν [λείων] σοφιστής, χαὶ Πρόδιχος ὃ Κεῖος, xai ᾿Αναξιμένης ὃ Χῖος, καὶ Πῶλος ὃ ὃ Ἄχραγαντῖνος κτλ. (τ). Horum clarissimus fuit plurimumque auctoritate valuit rhetor (10), cnjus sententias aliquot servavit Stobzus Flor. XXXVIII, 44-45; XLIX, 17; XCVII, 21 ; CXVII, 5 et Eclog. lib. 11 cap. 7, 17 tom. ΠῚ p. 649 ed. Gaisf. Namque dicta illa, przeterquam quod rhe- toris nfentio fit Flor. XLIX , 1:7, philosopho ascribi attici sermonis elegantia vetat, Apparet tamen Stobzeum quz de Anaximenis Milesii phi- losophia in Eclogis habet aut ex ejus libro aut ex aliorum scriptis excerpsisse, (11) Plutarchus de Prim, Frig. c. 7 : Τὸ γὰρ συστελλόμε- νον αὐτῆς [ τῆς ὕλης ] xxi πυχνούμενον ψυχρὸν εἶναί φησι, τὸ δὲ ἀραιὸν χαὶ τὸ χαλαρόν, οὕτω πως ὀνομάσας xai τῷ ῥή- ματι, θερμόν" ὅθε» οὐχ ἀπειχότως λέγεσθαι τὸ χαὶ θερμὰ τὸν ἄνθρωπον ἐκ τοῦ στόματος xai ψυχρὰ μεθιέναι " Ψύχεται γὰρ ἡἣ πνοὴ πιεσθεῖσα xxi πυχνωθεῖσα τοῖς χείλεσιν, ἀνειμένου δὲ τοῦ στόυχτος ἐχπίπτουσα γίγνεται θερμὸν ὑπὸ μανότητος. Conf. Origenes Philos. p. 12 ed. Miller. : τὸ δὲ εἶδος τοῦ ὀέρο: τοιοῦτον, ὅταν μὲν ὁμαλώτατος Y) , ὄψει ἄδηλον, δηλοῦ- σθαι δὲ τῷ ψυχρῷ, καὶ τῷ θερμῷ, χαὶ τῷ νοτερῷ, xai τῷ χινουμένῳ,, χινεῖσθαι δὲ ἀεί" οὐ γὰρ μεταθάλλειν ὅσα μετα- θάλλει, εἰ μὴ κινοῖτο. πυχνούμενον γὰρ xai ἀραιούμενον διά- φόρον φαίνεσθαι" ὅταν δὲ εἰς τὸ ἀραιότερον διαχυθῆ,, πῦρ γί- νέεσθαι, μέσως δὲ ἐπὰν εἰς ἀέρα πυχνούυενον [add. μεταθάλῃ], ἐξ ἀέρος νέφο: ἀποτελεσθῇ (leg. ἀποτελεῖσθαι) χατὰ τὴν πό- λησιν, ἔτι δὲ μᾶλλον ὕδωρ, ἐπὶ πλεῖον πυχνωθέντα γῆν, xot ti; τὸ μάλιστα πυχνότατον λίθους. ὥστε τὰ χυριώτατα τῆς γενέσεως ἐναντία εἶναι θερμόν τε vai Ψυχοόν. Simplicius in Phys. fol. 32 : Ὡς Ἀναξιμένης ἀραιούμενον μὲν τὸν ἀέρα πῦρ γίγνεσθαί φησι, πυχνούμενον δὲ ἄνεμον, εἶτα νέφος, εἶτα ἔτι μᾶλλον ὕϑωρ, εἶτα γῆν, εἶτα λίθους, τὰ δὲ ἄλλα ἐκ τούτων. ἐπὶ γὰρ τοῦτον μόνου Θεόφραστος ἐν τῇ ἱστορία τὴν μάνωσιν εἴρηχε χαὶ τὴν πύχνωσιν. (12) Cum Cicerone fere consentit Stobaeus Eclog. Phys. I, cap. 2, 29 tom. I p. 21 ed. Gaisf. : Ἀναξίμανδρος ἀπεφή- varo τοὺς ἀπείρου: οὐρανοὺς: θεούς " ᾿Αναξιμένης τὸν ἀέρα" δεῖ δὲ ὑπαχούξιν ἐπὶ τῶν οὕτως λεγομένων τὰς ἐνοιχούσας τοῖς στοιχείοις ἢ τοῖς σώμασι δυνάμεις. (13) Diogenes Laerlius lib. 11, 3: Κέχρηταί τε γλώσσῃ ᾿Ιάδι ἁπλῇ xxi ἀπερίττῳ. Eandem Hecatzo Milesio tribuit Hermogenes de Gener. dicendi II, 12, 6 : τῇ διαλέχτῳ δὲ ἀνράτῳ 'la2t xal οὐ μευιγμένῃ χρησάμενος οὐδὲ χατὰ τὸν Ἡρόδοτον ποιχίλῃ, ἧττόν ἐστιν ἕνεχά γε λέξεως ποιητικός. (14) Diozenes Laertius lib. V, 42 : Περὶ τῶν ᾿Ἀναξιμέ- νους, a. (15) Vid. Coraem. "Azaxz. tom. ΠῚ pag. 181. (16) Quos ila memorat Diogenes Laertius lib. If, 3 : Fe- γόνασι δὲ xal ἄγλοι δύο, Λαυψαχηνοί" ῥήτωρ xai ἱστοριχός, ὃς ἀδελφῆς υἱὸς ἣν τοῦ ῥήτορος τοῦ τὰς ᾿Αλεξανόρον πράξεις γεγραφότος. - ἘΞ ΕΘ ΕΘ HEP HMCESDHRCETAY S COSMAE ἐπ δ λέ Ὁ ἐφ Ὁ ὥϑ ἘΞς DE ANAXAGORA. — τ πῶς m —— Anaxagoras (:) Clazomenius, matus primo | olympiadis septuagesim: anno patre Hegesibulo vel Eubulo, divitias et nobilitatem cum animi magnitudine conjunxit. Namque ut discendi | queerendique delectationi toto se dederet animo , agros et patrimonia sua fertur veliquisse. Quin etiam , si fides Valerio Maximo (2), quum e diu- tina peregrinatione patriam repetisset possessio- nesque desertas vidisset : Non essem, inquit, ego salvus, nisi ist: periissent. Quum igitur quietem et otium sequeretur, a regendis civitatibus sese abstinuit czterisque rebus posthabitis in una philosophia quasi vite sus tabernaculum collo- cavit (3). Erat vero illa tempestate Atheniensium urbs politioris humanitatis mater laudandarum- que omnium artium domicilium. Quare vicesimo ztatis anno Athenas concessit , ubi triginta annos commoratus est (4). Sed quominus eum ab Ana- ximene disciplinam accepisse putemus, quz fuit multorum veterum opinio (5), temporum ratio obstat. Vixit autem Anaxagoras usque ad olym- | piadenr octogesimam octavam , cujus primo anno | septuagenario major mortem cum vita commu- tavit, Discipulos sive familiares cum alios habuit, velut Archelaum , tum clarissima Graciz lumina Periclem atque Euripidem. Quippe ut ille (6) e Clazomenii hominis schola excellens prodiit ora- tor, quod rerum divinarum humanarumque co- gnitione repletus plus prudenti: quam ceteri ad rempublicam administrandam afferebat : ita hic ab iisdem disciplinz initiis profectus ad trageediz cothurnum philosophie majestatem adjecit. Et Euripides quidem scenz przsidio ab adversariis tutus quomodo Anaxagorea sapientie precepta sub aliena persona in hominum celebritatem produxerit civibusque commendarit , multi ejus versus et effata declarant (7). Alter vero Grzco- rum sine controversia princeps belli pacisque artibus magistri decreta ita ad. vite usum con- tulit, ut simul rempublicam simul se et ma- gistrum prudentie armis tueretur atque defen- deret. Nam quum mali ac seditiosi cives Periclis po- (1) Diogenes Laertius lib. IT, 6 : Ἀναξαγόρας ἩΗγησιδούλου ἢ Εὐδούλου Κλαζομένιος .... οὗτος εὐγενείᾳ wal πλούτῳ διαφέρων ἦν, ἀλλὰ xal μεγαλοφροσύνῃ, ὅς γε τὰ πατρῷα πα- ρεχώρησε τοῖς οἰχείοις. αἰτιχθεὶς γὰρ ὑπ᾽ αὐτῶν ὡς ἀμεγῶν, Τί οὖν, ἔφη, οὐχ ὑμεῖς ἐπιμεγεῖσθε ; Plato Hipp. maj. p. 258 : χαταλειφθέντων γὰο αὐτῷ πολλῶν χρημάτων χαταμελῆσαι, xai ἀπολέσαι πάντα - οὕτως αὐτὸν ἀνόητα σοφίζεσθαι. Plutar- chus Pericl. cap. 16 : Καὶ τὴν οἰχίαν ἐχεῖνος ἐξέλιπε xoi τὴν χώραν ἀτῆχεν ἀργὴν xai μηλόθοτον ὑπ᾽ ἐνθουσιχσμοῦ xai με- ὕνης. Cf. Philo de Vit. Contemp. p 473. Himer. eclog. IIl, 18 p. 81 ed. Wernsdorf. Cicero Quaest. Tu:cul. v7.39. (2) Valer. Maxim. lib. VITI cap. 7. (3) Cicero de Orat. III, 15. (4) Diogenes Laertius lib. IT, 7 : Λέγεται δὲ χατὰ τὴν Ξέο- ξου διάδασιν εἴχοσιν ἐτῶν εἶναι, βεδιωχκέναι δὲ ἑδδομήχοντα δύο. φησὶ δ᾽ ᾿Απολλόδωρος ἐν τοῖς Χρονιχοῖς γεγενῆσθαι αὐτὸν τῇ ἑδδομτνιχοστῇ ὀλυμπιάδι, τεθνηκέναι δὲ τῷ πρώτῳ ἔτει: τῆς ὀγδοηκοστῆς ὀγδόης. ncs δὲ φιλοσοφεῖν ᾿Αθήνησιν ἐπὶ Καλ- λίον, ἐτῶν εἴχοσιν ὦν, ὥς φησι Δυμήτριος ὁ Φαληρεὺς ἐ ἐν τῇ τῶν ἀρχόντων ἀναγραφῇ " ἔνθα xai φασιν αὐτὸν ἔτη διατρῖψαι τριάχοντα. Caeterum. ὀγδοηχοστῆς dybiv recle posuerunt viri docti ; vulgo legitur τῆς ἑδδομηχοστῆς ὀγδόης quod pro- cedentibus refutatur. (5) Diogenes Laertius lib. IT, 6 : οὗτος ἤκουσεν Ἀναξιμένους. Strabo lib. XIV p. 645 : Κλαζομένιος δ᾽ ἦν ἀνὴρ ἐπιφανὴς Ἀναξαγόρας ὁ φυσιχός, ᾿Αναξιμένους ὁμιλητὴς τοῦ Μιλησίου. Cf. Cicero de Nat. deor. lib. cap. 11. (6) Plato Phidr. p. 270, A : Προσπεσὼν γάρ, οἶμαι, τοιούτῳ ὄντ: A Ἀναξαγόρᾳ, ^ Βετεωρολογίας ἐμπλητθεὶς xai ἐπὶ φύσιν νοῦ τε xai ἀνοία: ἀτιχόμενος, Qv δὴ πέρι τὸν πολὺν λό- 243 yov ἐποιεῖτο Ἀναξαγόρας, ἐντεῦθεν εἴλχυσεν ἐπὶ τὴν τῶν λόγων τέχνην τὸ πρόσφορον αὐτῇ. Plutarchus Pericl. cap. 4 : Ὁ δὲ πλεῖστα ΠΕ: ριχλεῖ συγγενόμενος χαὶ μάλιστα περιθεὶς ὄγχον αὐτῷ χαὶ φρόνημα δημαγωγίας ἐμδριθέστερον, ὅλως τε μετεω- ρΐσας xal συνεξάρας τὸ ἀξίωμα τοῦ ἤθους ᾿Αναξαγόρας ἦν ὁ Κλαζομένιος, ὃν οἱ τότ᾽ ἄνθρωποι Νοῦν προσηγόρευον, εἴτε τὴν σύνεσιν αὐτοῦ μεγάλτν εἰς φυσιολογίαν xai περιττὴν δια- φανεῖσαν θαυμάσαντες, εἶθ᾽ ὅτι τοῖς ὅλοις ποῶτος οὐ τύχην, οὐδ᾽ ἀνάγχην, διαχοσμήσεως ἀρχήν, ἀλλὰ νοῦν ἐπέστησε χα- θαρὸν χαὶ ἄχρατον ἐμμεμιγμένοις πᾶσι τοῖς ἄλλοις ἀποχρίνοντα τὰς ὁμοιομερείας. Id. cap. 5 : Τοῦτον ὑπερῳνῶς τὸν ἄνδρα θαυ- μάσας ó ἸΤεριχλῆς xoi τῆς λεγομένης μετεωρολογίας xai με- ταοσιολεσχίας ὑποπιμπλάμενος, o) μόνον ὡς ἔοιχε τὸ φρόνημα σοθαρὸν xai τὸν λόγον ὑψηλὸν εἶχε xai χαθαρὸν ὀχλιχῆς xal πανούργου βωμολοχίας, ἀλλὰ xai προσώπον σύστασιν ἄβρυ- mov εἷς γέλωτα, xal πρᾳότητα πορείας χαὶ χαταστολὴν περι- θολῆς πρὸς οὐδὲν ἐχταραττομένην πάθος ἐν τῷ λέγειν χαὶ πλάσμα φωνῆς ἀθόρυδον xai ὅσα τοιαῦτα πάντα: θαυμαστῶς ἐξέπληττε. ]d cap. 6 : Οὐ μόνον δὲ ταῦτα τῆς ᾿Αναξαγόρου συνουσίας ἀπέλαυσε Περικλῆς, ἀλλὰ xai δεισιδαιμονίας δοχεῖ γενέσθαι χαθυπέρτερος, ὅση πρὸς τὰ μετέωρα θάμδος ἐργάζεται τοῖς αὐτῶν τε τούτων τὰς αἰτία: ἀγνοοῦσι χαὶ περὶ τὰ θεῖα δαιμο- νῶσι χαὶ ταραττομένοις δι᾽ ἀπειρίαν αὐτῶν" ἣν ὁ φυσιχὸς λόγος ἀπαλλάττων ἀντὶ τῆς φοδερᾶς xal φλεγμαινούσης δεισιδαιμονίας τὴν ἀσφαλῆ μετ᾽ ἐλπίδων ἀγαθῶν εὐσέδειαν ἐνεργάζεται. Cf. Plato Alcib. I p. 118. c. Demosthenes orat. amat. p. 1414 ed. Reisk.; Himerius orat. 23, 4 p. 772 ed. Wernsdorf.; Themist. p. 384 ed. Petav.; JEl. Aristides tom. ΠῚ p. 218. (7) Vid. Valcken. dialr. in Eur. fragm. cap. V p. 38 seqq. 16. 244 tenti: inviderent eamque quoquo modo labe- factare cupientes virum bene de patria meritum impietatis accusarent, quod patriam religionem et majorum sacra contemneret, cum iisque ho- minibus commercium haberet qui novos deos in- ducerent, manifesto hioc crimen ad Anaxagoram rerum nature interpretem pertinebat, Neque enim ignoscere volebat hominum istorum pra- vitas ÀÁnaxagorze statuenti (8) et solem esse igneam ferri massam et hanc rerum compagem atque universitatem olim unum in corpus confusam fuisse nee nisi mente paullatim ordinatam ad eam quam admiramur pulchritudinem perve- nisse. Quapropter simulatque Pericles se cum Anaxagora in periculo versari animadvertit, ipse quidem inimicorum insidias effugit, Anaxago- ram vero ita tantum capitis discrimine ex iratze plebis invidia orto liberavit, ut ejus consuetudinis suavitate in qua per multos acquieverat annos se ipse privaret eumque clam Athenis abduceret. Quo facto Anaxagoras Lampsacum profectus ibi diem suum obiit (9). '"Transeo ad ejus scripta quorum de numero inter se dissentiunt veteres. Ac primum quidem librum de rerum natura compositum edidit, cujus DE ANAXAGORA. fragmenta (10) tam accurate recensita quam di- ligenter conversa e Simplicio infra afferemus. 'TTalis operis mentio fit etiam apud Diogenem Laertium lib. II, 6 (11), qui eum unum duntaxat volumen lib. I, 16 divulgasse auctor est. Neque dubium quin in hoc de rebus naturalibus com- mentario causas collustrate et. obumbratz lnnze reddiderit, siquidem id argumentum aperte et audacter ab eo tractatum esse Plutarchus (12) memoria prodit. At a physica ratione abhorret libellus de quadratura circuli quem ei tribuit Plutarchus (13) De exsilio cap. 17, in carcere a Clazomenio philosopho conscriptum esse dicens. 'Tertium Anaxagorz opus memorat Vitruvius in przfatione ad lib. VII de architectura his verbis : « Namque primum Agatharchus, /Eschylo do- cente trageediam , scenam fecit et de ea commen . tarium. reliquit. Ex eo moniti Democritus et Anaxagoras de eadem re scripserunt, quemad - modum oporteat ad aciem oculorum radio- rumque extensionem certo loco centro consti- tuto , lineas ratione naturali respondere, uti de incerta re cert imagines zdificiorum in scenarum picturis redderent speciem, et qui in directis planisque frontibus sunt figurata, alia absce- (8) Diogenes Laerfius lib. II, 12-14 : Σωτίων μὲν γάρ φησιν ἐν τῇ διαδυχῇ τῶν φιλοσόφων, ὑπὸ Κλέωνος αὐτὸν ἀσε- θείας χριθῆναι,, διότι τὸν ἥλιον μύδρον ἔλεγε διάπυρον" ἀπολο- γησαμένου δὲ ὑπὲρ αὐτοῦ Περιχλέους τοῦ μαθητοῦ, πέντε τα- λάντοις ζημιωθῆναι xol φυγαδευθῆναι. Σάτυρος δ᾽ ἐν τοῖς βίοις ὑπὸ Θουχυδίδου φησὶν εἰσαχθῆναι' τὴν δίχην, ἀντιπολιτευσα- μένου τῷ Περιχλεῖ, xal οὐ μόνον ἀσεδείας, ἀλλὰ xol μηδι- συοῦ, καὶ ἀπόντο χαταδιχασθῆναι θανάτου... Ἕρμιππος δ᾽ ἐν τοῖς βίοις φησίν, ὅτι χαθείρχθη ἐν τῷ δεσμαυτησίῳ τεθνηξό- μενος. ΠΕεριχλῆς ὃὲ παρελθὼν εἶπεν, εἴ τι ἔχουσιν ἐγχαλεῖν αὐτῷ χατὰ τὸν βίον; οὐδὲν δὲ εἰπόντων, Καὶ μὴν ἐγώ, ἔφη, τούτου μαθητής εἶμι. μὴ οὖν διαϑολαῖς ἐπαρθέντες ἀποχτείνητε τὸν ἄνθρωπον, ἀλλ᾽ ἐμοὶ πεισθέντες ἄφετε. χαὶ ἀφείθη. οὐχ ἐνεγχὼν δὲ τὴν ὕδριν ἑαυτὸν ἐξήγαγεν. (Immo. Lampsacum abiit. Vid. not. 9.) Ἱερώνυμος δὲ ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν σπορά- env ὑπομνημάτων φυησΐν, ὅτι ὁ Περικλῆ ἧς παρήγαγεν αὐτὸν ἐπὶ 16 δι χαστήριον, διεῤῥνηχότα καὶ λεπτὸν ὑπὸ νόσον, ὥστε ἐλέῳ d ἢ χρίσει ἀφεθῆναι. Plutarchus vit. Pericl. cap. 32: Koi ψήφισμα Διοπείθης ἔγραψεν, εἰσαγγέλλεσθαι τοὺς τὰ θεῖα μὴ νομίζοντας, ἢ λόγους περὶ τῶν μεταρσίων διδάσχοντας " ἀπερειδ δόμενος εἰς Περιχλέα Ἀ Ἀναξαγόρ ον τὴν ὑπόνοιαν . . . ᾿Αναξαγόραν δὲ φοθηβεὶς ἐξέπευψε xai προὔπεμψεν €x τῆς πό- sce. ld. Nic. cap. 23 : Ἀναξαγόραν εἰρχθέντα μόλις περιε- ποιήσατο Hepoo7:. Diodorus Siculus XII, 39 : Πρὸς τούτοις δὲ ᾿Αναξαγόραν τὸν σοφιστὴν διδάσχαλον ὄντα Περιχλέους ὡς ἀσεδοῦντα εἰς τοὺς θεοὺς ἐσυχοφάντουν. Josephus contra Apion. t. If p. 492 ed. Haverkamp. : ᾿Αναξαγόρας δὲ Κλαζο- μένιος ἣν" ἀλλ᾽ ὅτε, νομιζόντων ᾿Αθηναίων τὸν ἥλιον εἶναι θεόν, 68 αὐτὸν ἔφη μύδρον διάπυρον, θανάτου αὐτὸν παρ᾽ ὀλίγας ψήφους κατέγνωσαν. Olympiodorus schol. in Arist. Meteor. p. 5 ἃ: ὡς xai τὸν Ἀναξαγόραν μύδεον χαλέσαι τὸν ἥλιον διὰ τὸ ἄμετρον τῆς πυρώσεως. μύδρος γάρ ἐστιν ὁ πεπυρωμένος σίδηρος. διὸ καὶ ὁ Ἀναξαγόρας ἐξωστραχίσθη Ev. τῶν Ἀθηναίων, ὡς τοιοῦτόν τι τολμήσας εἰπεῖν. ὕστερον δ᾽ ἀνεχλήθη διὰ τῆς Περιχλέους δητορεΐας 113 ed. Hem- sterhus. (9) Diogenes Laerlins lib. IT, 14 : εἰς Λάμψαχον, αὐτόθι χατέστρεψεν. (10) Prius Anaxazorze Clazomenii fragmenta ed, E, Scliau - bach. Lipsie 1827; Anaxagor» Clazomenii et Diozenis Apolloniatee fragmenta recensuit Guil. Schorn. Bonnae1829. (11) Diog. Laert. H, 6 : ἀρξάμενος οὕτω τοῦ συγγοάμματος, 6 ἐστιν" ἡδέως xai μεγαλοφρόνως ἡομηνευμένον. Id. lib. T, 6 : οἱ δὲ ἀνὰ Ev. συγγράψαντες Μέλισσος, Παρμενίδης, 'Ava- ξανόρας. (12) Plutarchus Nic. cap. 23 : Ὃ γὰρ πρῶτος σαψέστοτον τε πάντων καὶ θαῤῥαλεώτατον περὶ σελήνης χαταυγασμῶν χαὶ σχιᾶς λόγον εἰς γραφὴν χαταθέμενος Ἀναξαγόρας οὔτ᾽ αὐτὸς ἦν παλαιός, οὔτε ὁ γόγος ἔνδοξος, SON ἀπόῤῥγητος ἔτι, ad δι᾽ ὀλίγων καὶ μετ᾽ εὐλαδείας τινὸς ἢ πίστεως βαδίζων. οὐ γὰρ ἠνείχοντο τοὺς φυσιχοὺς vai μετεωρολέσχας τότε χαλου- μένους, ὡς εἰς αἰτίας ἀλόγους χαὶ δυνάμεις ἀπρονοήτους χαὶ χατηναγχασμένα πάλη διατρίδοντας (leg. ἀναφέροντας) τὸ θεῖον. 1 (13) Plutarchus de Exsilio cap. 17 : ἀλλ᾽ Ἀναξαγόρας μὲν ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ τὸν τοῦ χύχλου τετραγωνισμὸν ἔγρατε, i. e. circuli quadraturam describebat, quod alii non de li- bello , sed de formis gcometricis accipiunt. Conf. Montucla Hist. math. Y p. 105 : « Il est probable qu'Anavagore, qui était habile géométre, sut se préserver d'y faire un hon- teux naufrage; je veux dire qu'il sut éviter l'illusion dont nous avons tant. d'exemples, anciens εἰ récents, et qu'il ne donna pas dans le ridicule de proposer de vains pa- ralogismes comme une véritable solution de ce pro- bléme. » Idem p. 113:« On dit qu'il s'y ozcupa dela quadra- ture du cercle; on n'ajoute pas qu'il erut l'avoir trouvée, et il est probable que cela valut à la géométrie la décou- verte de quelques nouvelles propriétés de cette figure. » . Cf. Lucian. Tim. I p. xai τέλος ἀποχωρήσος Mn usn adiuti EddiEEES d aum DE ANAXAGORA., dentia, alia. proiinentia. esse videantur (14). » Quare Plato (15) Apol. Socr, p. 26 de pluribus Anaxagorew libris loquitur. Hand dubie diversus a Clazomenio fuit. ille Anawagoras eujus de Regno commentationem citat 'Elianus (16) Var. Hist. IV, 14. Etenim Cla- zomenius , ut supra vidimus, ztatem sibi procul ἃ republica habendam decrevit. Quid? quod magnum studium multamque operam in res non modo difficiles, sed etiam obscuras contulit. Nempe de universi ortu, de sole et luna reliquis- que sideribus disputavit, ac si Platoni (17) cre- dimus , in geometricis quoque quzstionibus ver- satus est, Idem primus Homerum heroum facta moresque cecinisse ratus, ut tum virtutis tum justitize exempla hominibus proponeret , carmina ejus in alienam. sententiam detorsit auctorque exstitit allegoricz interpretationis quz posterioribus sz- culis invaluit. Sed jam tum ejusdem studii com- munione eum Metrodoro Lampsaceno conjunctus erat (18). Quum igitur vir preclara. eruditione arque doctrina esset, inter veteres "Theophrastus de Anaxagora commentatus erat, cujus tamen libri πρὸς ᾿λναξαγόραν et περὶ τῶν ᾿Αναξαγόρου Laer- tio lib. V, 42 et Suida. v. Θεοφρ. (19) comme- morati jam pridem interciderunt. (14) Montucla His. math. Y, p. 107 : « H y avail en effet parmi les ouvrages d'Anaxagore un traité intitulé : Ac/ino- graphia ou radiorum descriplio, qui est probablement celui dont p: le l'architecte latin. » (15) Plato Apol. Socr. p. 26 : ὥστε οὐχ εἰδέναι ὅτι τὰ ᾿ΑἈναξαγόρου βιδλία τοῦ Κλαζομενίου γέμει τούτων τῶν χόγων. (t6) :Elianus Var. Hist. IV, 14 : Καὶ ᾿λναξαγάνας ἐν τῷ περὶ βασιλείας φησέ, χαλεπὸν χοήματα συναγείρασθαι, χαλεπώτερον δὲ φυλαχὴν τούτοις περιθεῖνα:. Cf. Menag. ad Dieg. Laert. II, 7 et 15. (17) Plato Amator. p. 132, ἃ : Ἐτυγχανέτην οὖν δύο τῶν μειραχίων ἐρίζοντε περὶ ὅτου δέ, οὐ gz082x χατήχουου. ἐ- φαινέσθην μέντοι ἢ περὶ ᾿Αναξαγόρου 7) πεοὶ Οἰνοπίδου ἐρίζειν. χύχλους γοῦν γράφοντες ἐφαινέσθην xal ἐγχλίσεις τινὰς £ut- μοῦντο τοῖν χεροῖν ἐπιχλίνοντε. Proclus ad Euclid. II p. 19 ed. Basil. : ᾿Αναξαγόρας ὁ Κλαζομένιος πολλῶν ἐφήψατο xac γεωυετρίαν. (48) Diogenes Laertius lib. IT, 11 : Δοχεῖ δὲ πεῶτος (χα- θά φυσι Φαδωρῖνος ἐν παντοδαπῇ ἱστορία) τὴν ᾿θμήρου ποίησιν ἀποφήνασθαι εἶναι πεοὶ ἀρετῆς xai διχαιοσύνης᾽ ἐπὶ πλεῖον δὲ προστῆναι τοῦ λόγου Μητοόδωρον τὸν Λαμψαχηνόν, γνώριμον ὄντα αὐτοῦ, ὃν χαὶ πρῶτον σπουδάσαι τοῦ ποιητοῦ περὶ τὴν φυσιχὴν πραγυατείαν. Tatianus adv. Graec. : Καὶ Μητρόδω- ρος δὲ ὁ Λαμψαχυνὸς ἐν τῷ περὶ Ὁμήρου λίαν εὐήθως διεί- Ἄεχται, πάντα εἰς ἀλληγορίαν μετάγων. οὔτε γὰρ Ἥραν οὔτε ᾿Αθηνᾶν, οὔτε Δία τοῦτ᾽ εἶναί φησιν, ὅπερ οἱ τοὺς περιδόλους αὐτοῖς χαὶ τεμένη χαθιδρύσαντες νομίζουσι, φύσεως δὲ ὑπο- στάσεις xol στοιχείων διαχοσμήσεις. xxi τὸν “Ἕχτορα δὲ xoi τὸν Ἀχιλλέα δηλαδὴ χαὶ τὸν Ἀγαμέμνονα χαὶ πάντας ἁπαξα- . πλῶς "Ern. τε xoi βχρδάρους σὺν τὴ "ivy xai τῷ li- 245 Reliquum est ut. Clazomenii philosophi do- gmata summatim exponam, Principia rerum par- ticulas innumerabiles et. admodum parvas esse dixit. Hie sunt. homoromeriz quas Aristoteles , Lucretius aliique. Anaxagorz. ascribunt, Ipse rerum semina {χρημάτων σπέρματα) appellavit e quibus universum ut aqua e guttis aut aurum e ramentis constat (20). Mens autem motum dedit immoto olim cunctarum rerum acervo, effecitque ut paullatim haec universitas converteretur. Ac primum quidem ab exiguis initiis conversio σα τ pit, deinde plures materize partes complexa cre- vit, in posterum vero etiam ulterius progredietur, Hac conversione a rudi et indigesta mole, cujus partes indiscrete, et confusz fuerant, singu!a procedente tempore segregata sunt. [fta factum est, ut a raris densa, a frigidis calida, a caligi- nosis illustria, ab humidis sicca semoverentur, Simul sol et luna et reliqua sidera orta sunt, atque aer et zether secretas sedes tenuerunt (21). Nimirum densa et humida , frigida et obscura in inferiorem locum congregata sunt quo nunc lerra est : at rara et calida, sicca. et. splendida in longinquam ztheris oram secesserunt. Deni- que aqua et aer in media mundi regione locata sunt (22). Neque tamen illa rerum separatione , tanquam securi, calida a [rigidis vel frigida a δι τῆς αὐτῆ: φύσεω: ὑπάρχοντας, χάριν οἰχονομίας cine παρεισῆχθαι, οὐδενὸς ὄντος τῶν προειρημένων ἀνθρώπων. Conf. Georg. Syncell. Chron. p. 140 ed. Paris. Adde Lobeck. Aglaoph. p. 156 seq. (19) €f. Simplic. in Arist. Phys. fol. 6. b; 35: b. (20) Aristoleles Metaph. I, 3 : ᾿Αναξαγόρας δὲ ὁ Κλαζομέ- νιος τῇ μὲν ἡλικία πρότερος ὧν τούτου [i. e. ᾿Ευπεδοχλέους], τοῖς δ᾽ ἔργοις ὕστερος, ἀπείρου: slvat φησι τὰς ἀοχάς" σχεδῖν γὰρ ἅπαντα τὰ ὁμοιομερῆ, χαθάπερ ὕδωρ ἢ πῦρ, οὕτω γίγνε- σθαι xal ἀπόλλυσθαί τησι συγχοίσει xal διχχρίσει μόνον" ἄλλως δ᾽ οὔτε γίγνεσθαι. οὔτ᾽ ἀπόλλυσθαι, ἀλλὰ διαυένειν. ἀΐδια. Id. de Colo III, 3 : Ava£xyóca; δ᾽ Ἐμπεδοχλεῖ ἐναντίως λέγει περὶ τῶν στοιχείων. Ó μὲν yàp πῦρ vol γὴν χαὶ τὰ σύστοιχα τούτοις στοιχεῖά φησιν εἶναι τῶν σωμάτων. xal συγχεῖσθαι πάντ᾽ ἐχ τούτων, Ἀναξαγόρας δὲ τοὐναντίον" τὰ γὰρ ὁμοιομερῆ στοιχεῖα (λέγω δ᾽ οἷον σάρχα καὶ ὀστοῦν. xai τῶν τοιούτων ἔχαστον), ἀέοα δὲ xxi πῦρ μῖγμα τούτων; χαὶ τῶν ἄλλων σπερμάτων πάντων᾽ εἶναι γὰρ ἑχάτερον αὐτῶν ἐξ ἀοράτων ὁμοιουερῶν πάντων ἠθροισμένον. (Caeterum Anas xagoras promiscue σπέρματα vel χρήματα. vel χρημάτων σπέρματα dixit.) His consentanea habet Aristoteles etim de Gener. et Corrupt. J, 1 : ὁ pi; γὰρ τὰ ὁυοιομερὴ στοῖ- χεῖα τίθησιν, οἷον ὀστοῦν χαὶ σάρχα xal μυελὸν xat τῶν ἄλλων ὧν ἑχάστου συνώνυμον τὸ μέρος: ἐστίν. Cf. fragm. 1; ilem Plutarch. de plac. ph. I, 3 et Lucret. I, 830 seq. (21) Cf. fragm. 6. (22) Diogenes Laertius II, 8 : ἀρχὰς δὲ τὰς ὁμοιομερείας. χαθάπερ γὰρ £x τῶν ψηγυάτων λεγομένων τὸν χρυσὸν συνε- στάναι, οὕτως EX τῶν ὁμοι:μερῶν μιχρῶν σωμάτων τὸ πᾶν συγχεχρίσθαι. xci νοῦν μὲν ἀρχὴν χινήσεως τῶν δὲ σωμάτων τὰ μὲν βαρέα τὸν χάτω τόπον, ὡς τὴν γῆν τὰ δὲ χοῦφα τὸν 240 DE ANAXAGORA. calidis sunt. abrupta, sed quemadmodum antea siv etiam nunc omnia cobzrent (23). Verum quamvis hzc discreta sint aliaque quotidie dis- cernantur, tamen materia neque generatione au- £eri neque minui interitu potest (24). Ceterum nibil neque fit neque interit, sed ex iis que sunt rebus omnia miscentur ab iisque discer- nuntur. lta rectius pro ortu misturam , pro in- teritu separationem dixeris (25). Lunam habitari putavit collesque et valles habere (26). Initio ferebantur sidera circa polum qui erat in mundi quasi culmine. Quum vero hoc inodo omnes terre partes et coli et habitari pariter possent, contigit, ut terra versus meridiem in- clinaretur et polus sub septentrionibus constitue- reiur, ubi etiam. nunc conspicitur (27). Nivem nigram esse contendit (28). Lacteum orbem oriri censet a sideribus quz noctu, quo tempore terrae umbra solis radiis officit, in tenebris suam lucem emittunt (29). Ait porro cometas stellarum errantium et flammas ex se emittentium esse concursum, trajectiones autem stellarum veluti scintillas ab aere vibrari (30). Ventos gigni quando aer a sole estenuetur. Tonitrua nubium esse collisionem; fulgura confricationem itidem nubium. 'l'errze motus causam esse aerem terra viscera et cavernas subeuntem (31). Mare ortum est, quum particule humidz emque leviores in vapores converse sublimes abirent gravioribus in terra remanentibus, Quz res eo valuit, ut aqua marina salis instar amare sapiat (32). "- ES ἄνω ἐπισχεῖν, ὡς τὸ πῦρ᾽ ὕδωρ δὲ χαὶ ἀέρα τὸν μέσον. Cf. | p. 15 b : τρίτη δόξα Ἀναξαγόρον xoi Δημοχρίτου. Οὗτοί φασι fragm. 8. (23) Cf. fragm. 13 et 16. (24) Cf. fragm. 14 et 15. (25) Conf. fragm. 17. (26) Diogenes Laertius M, 8 : τὴν δὲ σελήχην οἴχήσεις ἔχειν, ἀλ)ὰ χαὶ λόφους χαὶ φάραγγας. (27) Diogenes Laertius II, 9 : τὰ δ᾽ ἄστρα xa ἀρχὰς θο- λοειδῶς ἐνεχθῆναι, ὥστε χατὰ κορυφὴν τῆς γῆς τὸν ἀεὶ φαινό- μενον εἶνας πόλον, ὕστερον δὲ τὴν ἔγχλισιν λαθεῖν (leg. τὴν γῆν ἔγχλισιν λαδεῖν). Plutarchus de plac. phil. lib. IL, 8 : Διογένης, Ἀναξαγόρας μετὰ τὸ συστῆναι τὸν κόσμον καὶ τὰ ζῷα ἐχ τῆς γῆς ἐξαγαγεῖν ἐγχλιθῆναί πως τὸν χόσμον £x. τοῦ αὐτομάτου ἐς τὸ μεσημδρινὸν αὐτοῦ μέρος * ἴσως ὑπὸ προνοίας, ἵνα ἃ μέν τινα ἀοίχητα γένηται, ἃ δ᾽ οἰχητὰ μέρη τοῦ χόσμου, χατὰ ψύξιν, χαὶ ἐκπύρωσιν, xal εὐχρασίαν. . (28) Sextus Empiricus Pyrrh. hypotyp. I, 13, 33 : νοούτ μενα δὲ [ἀντιτίθεμεν] φαινομένοις, ὡς ὁ ᾿Αναξαγόρας τῷ λευχὴν εἶναι τὴν χιόνα ἀντετίθει ὅτι ἡ χιὼν ὕδωρ ἐστὶ πεπηγός. τὸ δὲ ὕδωρ ἐστὶ μέλαν" xol y χιὼν ἄρα μέλαινά ἐστί. Galenus de simpl. medicam. M, 1 : χαΐ τίνες χαὶ τὸν ᾿Αναξαγόραν ἐπιχα- λοῦνται μάρτυρα περὶ τῆς χιόνος, ἀποφηνάμενον, ὡς οὐχ εἴη λευχή. Cicero Quaest. Acad. IV, 23 : « Anaxagoras nivem nigram dixil esse. » IV, 31:«faciliorque erit, ut albam esse nivem probet, quam erat Anaxagoras qui id non modo ita esse negabat, sed sibi, quia sciret aquam nigram esse , unde illa concreta esset, albam ipsam esse ne videri qui- dem. » Lactantius Divin. Instit. IT, 23 : « Quid enim dici potest de illo qui nigram dixit esse nivem ? quam consequerus erat ut etiam picem albam esse diceret. » Id. V1, 3 : « Di- scipulus hic forlasse Anaxagore fuerit, cui nives atramentum fuerunt. » (29) Aristoteles Meteor. I, 8 : Ot δὲ περὶ ᾿Αναξαγόραν χαὶ Δημόύχριτον φῶς εἶνα: τὸ γάλα λέγουσιν ἄστρων τινῶν" τὸν γὰρ ἥλιον ὑπὸ τὴν γῆν φερόμενον οὐχ ὁρᾶν ἔνια τῶν ἄστρων. ὅσα μὲν οὖν ὁρᾶται ὑπ᾽ αὐτοῦ, τούτων μὲν οὐ φαίνεσθαι τὸ φῶς χωλύεσθαι γὰρ ὑπὸ τῶν τοῦ ἡλίου ἀχτίνων. ὅσοις δὲ ἀντιτράττει ἢ γῆ, ὥστε μὴ ὁρᾶσθαι ὑπὸ τοῦ ἡλίου, τὸ τοιούτων οἰχεῖον φῶς φασιν εἶναι τὸ γάλα. Cf. Alex. Aphrodis. ad h. l. l'lutarchus de Placit. phil. II, 1 : Ἀναξαγόρας τὴν σχιὰν τῆς γῆς κατὰ τοῦτο τὸ μέρος ἴστασϑαι τοῦ οὐρανοῦ, ὅταν ὑπὸ τὴν γῆν ὁ ἥλιος γινόμενος μὴ πάντα φωτίζῃ. Diogenes Laert. lib. H, 9 : χαὶ τὸν γαλαξίαν ἀνάχλασιν eivai φωτὸς ἡλιαχοῦ, μὴ χατολαμπομένων τῶν ἄστρων. Sic el Hippolytus Refut. Heres. p. 15 ed. Miller. ubi pro χαταλαμβανομένων leg. χα- ταλαμπομένων. Olympiodorus comment. in Arist. meteor. τὸν γαλαξίαν εἶναι τὸ ἴδιον φῶς τῶν ἀστέρων τῶν μὴ φωτιζο- μένων ὑπὸ τοῦ ἡλίου. Ἔχουσι γάρ, φησί, τὰ ἄστρα τὸ ἴδιον φῶςχαὶ ἐπίχτητον τὸ ἀπὸ τοῦ ἡλίον. χαὶ δηλοῖ ἡ σελήνη. ταύτης γὰρ ἕτερον μὲν τὸ ἴδιον φῶς, ἕτερον δὲ τὸ ἀφ᾽ ἡλίου. τὸ γὰρ ἴδιον αὐτῆς φῶς ἀνθραχῶδές ἐστιν, ὡς δηλοῖ ἡμῖν 7; ἔλλειψις αὐτῆς. Ἀλλ᾽ οὐ πάντα, φησί, τὸ ἐπίχτητον δέχονται. Τὰ οὖν «μὴ δεχόμενα ἐχεῖνα τὸν χύχλον τὸν γαλαξίαν ἀπεργάζονται. Id p. 16 ἃ : ἐντεῦθεν ἣ τρίτη δόξα 1, λέγουσα ἴδιον φῶς τινων εἶναι ἄστρων τὸν γαλαξίαν τῶν μὴ ὑπὸ ἡλίου φωτιζομένων. (30) Diogenes Laertius lib. IT, 9 : τοὺς δὲ χομήτας σύνοξον πλανητῶν φλόγας ἀφιέντων" τούς τε διάττοντας οἷον σπινθῆρας ἀπὸ τοῦ ἀέρος ἀποπάλλεοθαι. (31) Diogenes Laertius lib. ἢ, 9 : ἀνέμους γίνεσθαι }λε- πτυνομένον τοῦ ἀέρος ὑπὸ τοῦ ἡλίου“ βροντὰς σύγχρουσιν νεφῶν" ἀστραπὰς ἔχτρυψιν νεφῶν" σεισμὸν ὑπονόστησιν ἀέοος εἰς γῆν. Plutarchus de Plac. phil. ΠῚ, 15.: ἀέρος ὑποδύσει, τῇ μὲν πυχνότητι τῆς ἐπιφανείας προσπίπτοντος, τῷ δ᾽ ἔχχρισιν λαδεῖν μὴ δύνασθαι τρόμῳ τὸ περιέχον χραδαίνοντος. Hippolytus Re- fut. Hares. p. 15: σεισμοὺς δὲ γίνεσθαι τοῦ ἄνωθεν ἀέρος εἰς τὸ ὑπὸ γῆν ἐμπίπτοντος " τούτου γὰρ κινουμένου χαὶ τὴν ὄχου- μένην γῆν ὑπ᾽ αὐτοῦ σαλεύεσθαι. Aristot. Meteor. HI, 7 : Ἄνα- ξαγόρας μὲν οὖν φησι τὸν αἰθέρα πεφυχότα φέρεσθαι ἄνω," ἐμπίπτοντα elz τὰ χάτω τῆς γῆς χαὶ τὰ χοῖλα χινεῖν αὐτήν" τὰ μὲν γὰρ ἄνω συναλυηλίφθαι διὰ τοῦ ὄμδρου, ἐπεὶ φύσει γε πᾶσαν ὁμοίως εἶναι σομφήν, ὡς ὄντος τοῦ μὲν ἄνω, τοῦ δὲ κάτω τῆς ὅλης σφαίρας, καὶ ἄνω μὲν τούτου ὄντος τοῦ μορίον, ἐφ᾽ ὦ τυγ- χάνομεν οἰχοῦντες, χάτω δὲ θατέρου. Ad quem locum Alexan- der Aphrod. p. 106} : Ἔστι δὲ fj μὲν ᾿Αναξαγόρονυ ξόξα τοιαύτη" φησὶ τὸν αἰθέρα πετυχότα φέρεσθαι ἄνω, ἐμπίπτοντος δὲ εἰς τὰ χάτω τῆς γῆς, ἄνω λέγων τὴν ἐπιφάνειαν ἐφ᾽ ἧς οἰχοῦμεν ἡμεῖς, χάτω δὲ τὸ ὑπὸ τὴν γῆν, καὶ ἐχείνην" τὴν ἐπιφάνειαν, ὧν τὴν μὲν ἐφ᾽ ἧς ἡμεῖς οἰχοῦμεν συναληλίφθαι τε διὰ τοῦ ὄὅμύρου xad ἡνῶσϑαι, τὴν δὲ χάτω σομφήν τε εἶναι xal ἔχουταν διαστή- pau" πᾶσαν γὰρ εἶναι τὴν γῆν σομφὴν φύσει" τὸν οὖν αἰθέρα τὸν ὑπὸ τῇ γῇ πεφυχότα ἄνω φέρεσθαι εἰς τὰ ὑπὲρ ἡμᾶς, ἐν τῇ ἀνόδῳ ἐμπίπτοντα εἰς τὰ χοῦα καὶ σομφὰ τῆς γῆς, χινεῖν αὐτήν. χαὶ οὕτω γίνεσθαι τοὺς σεισμούς. ὡς οὔσης δὲ τῆς γῆς πλατείας, xmi διὰ τοῦτο ἐποχουμένης τῷ ὑποχειμένῳ ἀέρι» χαὶ μενούσης ἔνθα ἐστί, λέγει ταῦτα. ᾿ (32) Diogenes Laerlius lib. 11, 8 : ἐπὶ τῆς γῆς πλατείας οὔσης τὴν θάλασσαν ὑποστῆναι, διατμισθέντων ὑπὸ τοῦ ἡλίου τῶν ὑγρῶν. Hippolytus Refut. Haeres. p. 15 : τῶν δ᾽ ἐπὶ γῆς ὑγρῶν τὴν μὲν θάλασσαν ὑπάρξαι, τά τε ἐν αὐτῇ ὕδατα ἐξαταισθέντα ὑποστάντα οὕτως γεγονέναι, xod ἀπὸ τῶν χαταῤ- kb DE ANAXAGORA. 247 Animalia primum ex humore et calore terráque exstiterunt, postea ex se invicem nata sunt (33). * lllud. quoque, inquit Censorinus cap. V, am- biguam facit inter auctores opinionem , utrumne ex patris modo semine partus nascatur, ut Dioge- nes et Hippon Stoicique scripserunt, an etiam ex matris, quod Anaxagor:z et Alemzoni nec non Parmenidi Empedoclique et Epicuro visum est. » Idem cap. V1 : « E dextris partibus profuso semine mares gigni, ut e levis feminas Anaxagoras Em- pedoclesque consentiunt (34) ». Non solum animalia, sed omnes res respirant eaque ratione aluntur (35). Plantas originem ac- cepisse censet a seminibus quz ex aere una cum aqua in terram deciderunt , unde surntis viribus enascuntur (36). Mentem inesse docuit plantis quas animantes esse judicat (37). Mens autem omnis similis est et major et minor (38). Somnum ad corpus, non ad animum pertinere statuit (39). Vox auditur, quod spiritus aere denso repercu- titur (40). Aer sole interdiu calefactus stridet et obstrepit, noctu requiescit, quum omnis calor absit. Igitur horis nocturnis quibus nullus est strepitus audiri cuncta melius quam diurnis pos- sunt (41). Acutorum morborum causam Clazo- menio philosopho placet esse fel , quod abundans in pulmonem, in venas atquein latera defluit (42). Idem cum Stoicis Fortunam esse dixit causam qua humana ratiocinatione cognosci non posset. Fieri enim alia necessario, alia fato, alia con- sulto, alia forte fortuna, alia casu (43). Sed ipsa fragmenta jam proponemus. ῥυσάντων ποταμῶν. Plutarchus de plac. philos. HE, 16: Ἀναξαγόρας τοῦ χατ᾽ ἀρχὴν λιμνάζοντος ὑγροῦ περιχαέντος ὑπὸ τῆς ἡλιαχῆς περιφορᾶς, xai τοῦ λιπαροῦ ἐξχτμισθέντος, εἰς ἁλυχίδα xal πιχρίαν τὸ λοιπὸν ὑποστῆναι. (33) Diogenes Laertius lib. I], 9 : ζῷα γενέσθαι ἐξ ὑγροῦ xai θερμοῦ xai γεώδους " ὕστερον δὲ ἐξ ἀλλήλων. (34) Aristoteles de generat, animal. IV, 1 : Φασὶ γὰρ οἱ μὲν ἐν τοῖς σπέρμασιν εἶναι ταύτην τὴν ἐναντίωσιν εὐθύς, olov Ἀναξαγόρας xai ἔνιοι τῶν φυσιολόγων. γίνεσθαί τε γὰρ &x τοῦ ἄῤῥενος τὸ σπέρμα, τὸ δὲ θῆλυ παρέχειν τὸν τόπον. xxi τὸ μὲν ἄῤῥεν εἶναι ἐχ τῶν δεξιῶν, τὸ δὲ θῆλυ ἐχ τῶν ἀριστερῶν, χαὶ τῆς ὑστέρας τὰ μὲν ἄῤῥενα ἐν τοῖς δεξιοῖς εἶναι, τὰ δὲ θήλεα ἐν τοῖς ἀριστεροῖς. Philopounus ad h. 1. p. 83 b : Δεῖ δὲ ἡμᾶς εἰδέναι, ὅτι xai οὗτος ἐν τῷ σπέρματι ἐνεργεία εἶναι ἔλεγε τὰ μόρια, ἀναίσθητα δὲ διὰ μιχρότητα. Plutarchus de Plac. phil. V,7 : ᾿Αναξαγόρας, Παρμενίδης τὰ μὲν 8x τῶν δεξιῶν χαταδάλλεσθαι εἰς τὰ δεξιὰ μέρη τῆς μήτρας, τὰ δ᾽ Ex τῶν ἀριστερῶν εἰς τὰ ἀριστερά᾽ εἰ δ᾽ ἐναλλαγῇ τὰ τῆς χατα- δολῆς, γίνεσθαι θήλεα. Diogenes Laerlius lib. 1,9 : χαὶ ἄῤῥενα μὲν ἀπὸ τῶν δεξιῶν, θήλεα δὲ ἀπὸ ἀριστερῶν. Hippo- lytus Refut. Hares. p. 15 : xoi ἄῤῥενας μὲν γίνεσθαι, ὅταν ἀπὸ τῶν δεξιῶν μερῶν ἀποχριθὲν τὸ σπέρμα τοῖς δεξιοῖς μέ- ρέσι τῆς μήτρας χολληθῇ, τὰ δὲ θήλεα χατὰ τοὐναντίον. (35) Aristoteles de Respiratione 2 : Ἀναξαγόρας δὲ xai Διο- γένης πάντα φάσχοντες ἀναπνεῖν, περὶ τῶν ἰχθύων xal τῶν ὀστρέων λέγουσι τίνα τρόπον ἀναπνέουσι, χαί φησιν Ἄναξα- γόρας μέν, ὅταν ἀφῶσι τὸ ὕδωρ διὰ τῶν βραγχίων, τὸν ἐν τῷ στόματι γινόμενον ἀέρα ἕλχουτα: ἀναπνεῖν τοὺς ἰχθὺς. οὐ γὰρ εἶναι χενὸν οὐδέν. χτλ. Id. de Plantis I, 2 : Ἀναξαγόρας γὰρ εἰπε ταῦτα ἔχειν xai πνοήν, ubi loquitur de plantis. (36) Theophrastus Hist. plant. 1I, 2 : Ἀναξαγόρας μὲν τὸν ἀέρα πάντων φάσχων ἔχειν σπέρματα " xal ταῦτα συγχαταφε- ρόμενα τῷ ὕδατι γεννᾷν τὰ φυτά. Arist. de Plantis I, 2 : εἶπε δὲ ᾿Αναξχγόρας,, ὅτι ἡ ὑγρότης τούτων ἐστὶν ἀπὸ τῆς γῆς. xal διὰ τοῦτο ἔφη πρὸς Λεχίνεον, ὅτι 7| γῆ μήτηρ μὲν ἐστι τῶν φυτῶν, ὁ δὲ ἥλιος πατήρ. (37) Aristoteles de Planlis f, 1 : *O δὲ Ἀναξαγόρας χαὶ 6 Δημόχριτος xai ὁ ᾿ξμπεδοχλῆς, xai νοῦν xai γνῶσιν ἔχειν εἶπον τὰ φυτά. 11. : Ἀναξαγόοας μὲν οὖν xai ᾿Ἐμπεδοχλῆς, ἐπιθυμίᾳ ταῦτα χινεῖσθαι )έγουσιν, αἰσθάνεσθαί τε καὶ λυπεῖ- σῦχι xai ἥδεσθαι διχδεθαιοῦνται " ὧν ὁ μὲν ᾿Ανχξαγόρας xai ζῷα εἶναι καὶ ἥδεσθαι χαὶ λυπεῖσθαι εἶπε, τῇ τε ἀποῤῥοῇ τῶν φύλλων χαὶ τῇ αὐξήσει τοῦτο ἐχλαμδάνων. Cf. Aristot. de Anima T, 2. Plutarch. Quest, nat. f, vol. XII p. f. (38) Vid. fragm. 6. Cieterum mentem (νοῦν) et animam (ψυχὴν) promiscue videtur dixisse. Aristot. de Anima I, 2 : ἑτέρωθι δὲ τὸν νοῦν εἶναι τὸν αὖτον τῇ ψυχῇ. Ibid. : Ἄναξα- γόρας δ᾽ ἔοιχε μὲν ἕτερον λέγειν ψυχήν τε xoi νοῦν, ὥσπερ εἴπομεν χαὶ πρότερον. χρῆται δ᾽ ἀμτοῖν ὡς μιᾷ φύσει. Cf. Plato Cratyl. p. 400, A. Philop. ad Arist. de Anim. cap. 1 et 7. (39) Plutarchus de Plac. phil. IV, 35 : Ἀναξαγόρας δὲ χατὰ χύπον τῆς σωματιχῆς ἐνεογείας γίνεσθαι τὸν ὕπνον" σω- ματιχον γὰρ εἶναι τὸ πάθος, οὐ ψυχιχόν. (40) Vid. Plutarch. de Plac. phil. IV, 19. (41) Vid. Aristot. problem. XI, 33; Plutarch. Symposiac. VII, 3, vol. XI p. 355. (42) Aristoteles de Part, anim. IV, 2 : Οὐχ ὀρθῶς δ᾽ ἐοΐχασιν ol περὶ Ἀναξαγόραν ὑπολαμδάνειν ὡς αἰτίαν οὖσαν τῶν ὀξέων νοσημάτων [τὴν χολήν] ὑπερδάλλουσαν γὰρ ἀποῤῥαίνειν πρός τε τὸν πνεύμονα xal τὰς ςλέδας xai τὰς πλευράς. (43) Plutarch. de Plac. ph. I, 29 : Ἀναξαγόρας xai οἱ Στωϊχοὶ ἄδηλον αἰτίαν ἀνθρωπίνῳ λογισμῷ [τὴν τύχην]. ἃ μὲν γὰρ εἶναι xac ἀνάγχην, ἃ δὲ xaf εἱμαρμένην, ἃ δὲ χατὰ προαίρεσιν, ἃ δὲ χατὰ τύχην, ἃ δὲ χατὰ τὸ αὐτόματον. ΑΝΑΞΑΓΟΡΟΥ͂ TOY ΚΛΑΖΟΜΕΝΙΟΥ͂ AIIOXHAXMATIA. Hzc de ejus placitis breviter dicta sufficiant : reliqua e fragminibus intelliguntur. 1. Ὁμοῦ πάντα χρήματα ἦν, ἄπειρα χαὶ πλῆθος χαὶ σμιχρότητα " xai γὰρ τὸ σμικρὸν ἄπειρον ἦν. Καὶ πάντων ὁμοῦ ἐόντων οὐδὲν ἔνδηλον ἦν ὑπὸ σμι- χρότητος" πάντα γὰρ ἀήρ τε xal αἰθὴρ χατεῖχε, ἀμφότερα ἄπειρα ἐόντα" ταῦτα γὰρ μέγιστα ἔνεστι ἐν τοῖσι σύμπασι καὶ πλήθεϊ xa μεγάθεϊ. (Simplicius Comment. in Arist. Phys. p. 33 b. qui hoc libri Περὶ φύσεως initium fuisse testatur : Ἀναξαγόρας λέγων ἀπ᾽ ἀρχῆς" Ὁμοῦ πάντα χτὰ. ldem de Col. fol. 150 : λέγει δὲ ᾿Αναξαγόρας ἀρχόμενος τοῦ συγγράμματος" δυιοῦ χρήματα ἦν, ἄπειρα πάντα χαὶ πλ. χτὰ Plato Phaed. 17: ταχὺ ἂν τὸ τοῦ ᾿Αναξαγύρου γεγονὸς εἴη. ὁμοῦ πάντα χρήματα, ubi vid. Heindorf. et Wyttenbach. Adde Valckenar. Diatrib. in Eurip. fragm. p. 4o. Cf. Plat. Gorg. p. 465 D ; Aristot, nhys. I, 5; Id. Metaph. III, 4. Aliter Diogenes Laertius lib. IT, 3 operis principium citat, cujus verba sunt : ἀρξάμενος (ὁ ᾿Αναξαγόρας) οὕτω τοῦ συγγράμματος, ὅ ἐστιν ἡδέως χαὶ μεγαλοφρόνως ἑρμ᾿ηνευόμενον᾽ πάντα χρήματα ἦν ὁμοῦ, εἶτα νοῦς ἐλθὼν αὐτὰ διεχό- snos. Hunc multa omisisse clausulamque εἶτα νόος xxÀ..ex alio loco huc transtulisse nemo non videt. Quod autem Simplicius in Arist, Phys. pag. 106 a. affert, dicens : οὕτως ἤρξατο τοῦ συ γγράμματος" « ἦν δμοῦ πάντα χρή- ματα, ὥστε ὅτιοῦν οἷον τὸν ἄρτον τόνδε χαὶ τῆς σαρχὸς τῆσδε χαὶ τοῦδε τοῦ ὀστοῦ μῖγμα εἶναι ὁμοίως τῷ παντί, » id excepto Anaxagorz ef- fato ἦν ὁμοῦ πάντα χρήματα nihil nisi ipsius interpretis explicationem esse apparet. Po- strema ταῦτα γὰρ μέγιστα χτὰ. ad eum qui et olim fuit et nunc est semperque erit rerum statum referenda. Semper enim aeris et zthe- ris semina przvalent.) 2. Καὶ γὰρ ὃ ἀήρ τε χαὶ 6 αἰθὴρ ἀποχρίνεται ἀπὸ τοῦ τὰ πολλὰ περιέχοντος" χαὶ τό γε περιέχον ἄπειρόν ἐστι τὸ πλῆθος. (Simplicius Comment. in Arist. Phys. fol. 33 b. Scripsi cum Schornio ἀπὸ τοῦ τὰ πολλὰ περιέχοντος : vulgo ἀπὸ τοῦ περιέχοντος τοῦ πολλοῦ. Esse inter hzc et przcedentia exiguum inter- vallum sequitur e Simplicii verbis : xal μετ᾽ ὀλίγον. Caeterum. πλῆθος hoc loco non est mul- titudo, sed magnitudo, ut apud Herodotum lib. I, 203 et 204.) 3. Τουτέων δὲ οὕτως ἐχόντων χρὴ δοχέειν ἐνεῖναι πολλά τε xal παντοῖα ἐν πᾶσι τοῖσι συγχρινομέ-- νοισι xxl σπέρματα πάντων χρημάτων xal ἰδέας παντοίας ἔχοντα xal χροιὰς xat ἡδονάς. (Simplicius Comment. in Arist. Phys. fol. 33 b : x«i μετ᾽ ὀλίγα: τουτέων δὲ xrÀ. Posui ἐνεῖναι quod paulo inferius exhibet Simplicius, licet hic εἶναι exaraverit. Idem ἐνεῖναι praebet de Colo fol. 150.) 4. Πρὶν δὲ ἀποχριθῆναι ταῦτα, πάντων διμοῦ ἐόντων οὐδὲ χροιὴ ἔνδηλος ἦν οὐδεμίη" ἀπεχώλυε γὰρ ἣ σύμμιξις ἁπάντων χρημάτων τοῦ τε διεροῦ xal τοῦ ξηροῦ xxi τοῦ θερμοῦ xa τοῦ ψυχροῦ xal τοῦ λαμπροῦ χαὶ τοῦ ζοφεροῦ χαὶ γῆς πολλῆς ἐνεούσης χαὶ σπερμάτων ἀπείρων πλῆθος οὐδὲν ἐοικότων ἀλλήλοισι: οὐδὲ γὰρ τῶν ἄλλων οὐδὲν ἔοιχε τῷ ἑτέρῳ τὸ ἕτερον. Τουτέων δὲ οὕτως ἐχόντων ἐ ἐν τῷ σύμπαντι χρὴ δοχέειν ἕν εἶναι πάντα χρήματα. (Simplicius Comment. in Arist. Phys. fol. 33 b : πρὶν δὲ ἀποχριθῆναι, φησί, πάντων ὁμοῦ xz. Inserui autem ταῦτα e fol. 8 a.) 5. Ἔν παντὶ παντὸς μοῖρα ἔνεστι πλὴν νόου" ἔστι οἷσι δὲ xal νόος ἔνι. 1. Res omnes confusa unum in corpus erant, innumerae admodum parva , quum parvitas ipsa incomprehensibilis ess ἃς Et in hac quidem omnium mistura nihil propter rerum exiguitatem exstabat atque apparebat : cuncta enim aer et aether, ambo infiniti, pervagabantur : quippe hi uni- versis immixli partium multitudine et magnitudine czelera superant, 2. Etenim aer atque aether secernitur a coelo quod rerum multitudinem ambit : est. 3. Que quum ita sint, ccelum vero immense magnitudinis existimandum est , inesse multa 248 et varia in omni ista congerie et semina omnium rerum et formas varias et colores et affectiones habentia. 4. Antequam vero heec secernerentur, in isto cunctarum rerum acervo ne color quidem ullus conspiciebatur : obstabat enim omnium confusio, humoris et siccitatis, caloris et frigoris, lucis et caliginis multarumque terrae particularum acseminum innumerorum inter se dissimilium : quippe ne cieterarum quidem rerum ulla alii nuncsimilis est. Quae quum ita sint, putandum est in hac universitate unum esse omnia. 5. In quavis re omnis materi particula inest praeter mentem : nonnullis vero eliam mens inest. σε ' } | | NS. ANAXAGOR.E FRAGMENTA. 249 (Simplicius Comment. in Arist, Phys. p. 35 a. Cf. idem pag. 37 a. et fragm. 6, Sensus est : « in singulis universa vel in omnibus omnia insunt, « Similiter Simplicius in Ari- βίοι. de Col. p. 149 b. : ἐν παντὶ δεῖ νομίζειν ὑπάρχειν πάντα χρήματα, quae tamen non ipsa Anaxagorz verba sunt). Ἱὰ μὲν ἔλλα παντὸς μοῖραν μετέ) jog δέ ἐστ ὁ. Τὰ μὲν ἄλλα παντὸς μοῖραν μετέχει, νόος δέ ἐστι ἄπειρον xal αὐτοχρατὲς xal μέμιχται οὐδενὶ γρή- ματι, ἀλλὰ μοῦνος αὐτὸς ἐφ᾽ ἑωυτοῦ ἐστι, Εἰ μὴ H » -X* , , - S À X^ γὰρ ἐφ᾽ ἑωυτοῦ ἦν; ἀλλά τεῳ ἐμέμιχτο ἄλλῳ, με- τεῖχε ἂν ἁπάντων χρημάτων, εἰ ἐμέμιχτό τεῳ" ἣ XR ER ἐν παντὶ γὰρ παντὸς μοῖρα ἔνεστι, ὥσπερ ἐν τοῖσι , * » , ^ 2,7. ' πρόσθεν μοι λέλεχται" xal ἐχώλυε ἂν αὐτὸν τὰ “ συμμεμιγμένα, ὥστε μηδενὸς χρήματος χρατέειν ὁμοίως, ὡς xai μοῦνον ἐόντα ἐφ᾽ ἑωυτοῦ. "Ἔστι γὰρ λεπτότατόν τε πάντων χρημάτων χαὶ χαθα- ρώτατον, χαὶ γνώμην γε περὶ παντὸς πᾶσαν ἴσχει n , , d emi xat ἰσχύει μέγιστον. Ὅσα τε ψυχὴν ἔχει καὶ τὰ μέζω xal τὰ ἐλάσσω, πάντων νόος xpxcéet: xal τῆς περιχωρήσιος τῆς συμπάσης νόος ἐχράτησε, ὥστε περιχωρῆσαι τὴν ἀρχήν. Καὶ πρῶτον ἀπὸ τοῦ σμιχροῦ ἤρξατο περιχωρῆσαι; ἔπειτε πλέον περιεχώρεε, xal περιχωρήσει ἐπὶ πλέον. Kal τὰ συμμισγόμενά τε χαὶ ἀποχρινόμενα χαὶ διαχρινό- μενα, πάντα ἔγνω νόος" xal 6xoix ἔμελλε ἔσεσθαι xal bxoia ἦν xal ἅσσα νῦν ἔστι xal óxoia ἔσται, πάντα διεχόσμησε νόος, xal τὴν περιχώρησιν ταύ- τὴν, ἣν νῦν περιχωρέει τά τε ἄστρα xai ὃ ἠέλιος i$ σελή 16 ἀὴρ xai ὃ αἰθήρ, οἱ ἀποχρινό- xal ἣ σελήνη xal ὃ ἀὴρ xai T τοχρ SIME td ; μενοι. Ἧ δὲ περιχώρησις αὕτη ἐποίησε ἀποχρί- νεσθαι, xal ἀποχρίνεται ἀπό τε τοῦ ἀραιοῦ τὸ πυχνὸν xal ἀπὸ τοῦ ψυχροῦ τὸ θερμὸν καὶ ἀπὸ τοῦ 6. Reliqua omnis materi: partem continent, mens autem infinita suique juris est neque ulli rei admixta, sed sola libera et soluta est. Nam nisi segregata ab omni concretione mortali, sed alii cuidam adjuncta esset, uni alicui addita omnium rerum consors foret; siquidem in quavis re omnis materie parlicula est, quemadmodum in praecedentibus diximus, aliaque cum aliis commixta eam impedirent , quominus ullam rem ita teneret ut sola nunc libera et so- luta tenet. Est enim cunctarum rerum subltilissima et pu- rissima , ac sententiam quamlibet de quavis re dicit pluri- mumque valet. Porro quaecunque animata sunt tum majora ium minora, omnia mens gubernat colestesque moderata est conversiones , ita ut principio universum converteretur. Ac primum quidem ab exiguis initiis conversio capit , deinde plures materize partes complexa crescebat , atque in posterum etiam ulterius progredietur. Commixta vero et secreta ac discreta omnia cognovit mens : et qui futura erant quaque fuerunt et quie nunc sunt quique erunt omnia mens ordinavit conversionemque hanc qua nunc ζοφεροῦ τὸ λαμπρὸν xal ἀπὸ τοῦ διεροῦ τὸ ξηρόν. Μοῖραι δὲ πολλαὶ πολλῶν εἶσι" παντάπασι δὲ οὐδὲν ἀποχρίνεται οὐδὲ διαχρίνεται τὸ ἕτερον ἀπὸ τοῦ ἑτέρου πλὴν νόου. Νόος δὲ πᾶς ὅμοιός ἐστι καὶ 6 μέζων xal ὃ ἐλάσσων" ἕτερον δὲ οὐδέν ἐστι ὅμοιον οὐδενὶ ἑτέρῳ ἀπείρων ἐόντων, ἀλλ᾽ ὅτεων πλεῖστα ἔνι, ταῦτα ἐνδηλότατα ἕν ἕχαστόν ἐστι xa ἦν. (Simplicius Comment. In Arist. Phys. fol. 33 b, 35 a. Post λέλεχται vulgo legitur ἀνε- χώλυεν quod mutavi in ἐχώλυεν dv. Praterea praeeunte Schornio reposui ὅσα τε Ψυχὴν ἔχει; vulgo ὅσα γε y. &. In sequentibus Ritteri emen- dationem ἔπειτε πλέον περιεχώρεε recepi pro vulgata scriptura ἐπεὶ δὲ πλέον περιχωρεῖ. Extrema apud Simplicium sic. eduntur : ἀλλ᾽ ὅτῳ πλεῖστα ἔνι xvÀ, qua Prellerum secutus converti in ἀλλ᾽ ὅτεων πλεῖστα ἔνι xzÀ.) 7. ᾿Επεὶ ἤρξστο 6 νόος χινέειν, ἀπὸ τοῦ χινεομένου παντὸς ἀπεχρίνετο, xal ὅσον ἐχίνησε ὃ νόος, πᾶν τοῦτο διεχρίθη χινεομένων δὲ καὶ διαχρινομένων $ περιχώρησις πολλῷ μᾶλλον ἐποίεε διαχρί-- νεσθαι. (Simplicius Comment. in Arist. Phys. fol. 67 a.) 8. Τὸ μὲν πυχνὸν xa διερὸν xo ψυχρὸν xai τὸ ζοφερὸν ἐνθάδε συνεχώρησε, ἔνθα-νῦν ἣ γῆ" τὸ δὲ ἀραιὸν xa τὸ θερμὸν xal τὸ ξηρὸν xal τὸ λαμπρὸν ἐξεχώ- gnat ἐς τὸ πρόσω τοῦ αἰθέρος. (Simplicius Comment. in Arist. Phys. fol. 38 b. Ceterum xai τὸ λαμπρὸν que. verba li- brariorum culpa omissa sunt apud Simplicium addidi cum Schornio ex Origenis Philosoph. cap. 8.) sidera et sol lunaque et aer alque zether ab indigesta mole secreti torquentur et vertuntur. Hzc autem conversio effe- cit, ut singula secernerentur. Ac secreta sunta raris densa, a frigidis calida, a caliginosis illustria, ab humidis sicca. Verum mulla sunt multarum rerum partes, quia aliud ab alio neque secernitur prorsus , neque discernitur przeter mentem. Jam vero mens omnis similis est et major et mi- nor : at nihil aliud alii simile &$t in hac infinita rerum multitudine, sed qualia cuique semina plurima insunt , tale perspicue est et fuit. 7. Quum mens materiam movere ccapisset, ab omni parte mota reliquae secernebantur, quantumque partium movit mens, lantum discretum est ab. indigesta mole : quumque hz particulze moverentur ac discernerentur, con- versio efficiebat, ut eo magis alia ab aliis discernerentur. 8. Densa et humida, frigida et obscura eum in locum congregata sunt quo nunc lerra est : at rara et calida , sicca et splendida in longinquum szelheris locum secesse- runt. 250 ANAXAGORJE FRAGMENTA. . "Amb τουτέων ἀποχρινομένων συμπήγνυται YT, * ἐχ piv γὰρ τῶν νεφελέων ὕδωρ ἀποχρίνεται, 8x δὲ τοῦ ὕδατος γῆ. ἐχ δὲ τῆς γῆς λίθοι συμπήγνυνται ὑπὸ τοῦ ψυχροῦ" οὗτοι δὲ ἐχχωρέουσι μᾶλλον τοῦ ΤῊ ὕδατος. (Simplicius Comment. in Arist. Phys. fol. 38 b : οὕτω γάρ φησιν ἀπὸ τουτέων χτλ. Cf. fol. 33 b, ubi legitur λίθος συμπήγνυται. Est autem £x. τῶν νεφελέων idem quod ἐξ ἀέρος. Sic enim Simplicius fol. 106 a : δρῶν οὖν πᾶν EX παντὸς γινόμενον, εἰ xai μὴ ἀμέσως, ἀλλὰ χατὰ τάξιν, καὶ γὰρ £x πυρὸς ἀὴρ xai ἐξ ἀέρος ὕδωρ xai ἐξ ὕδατος γῆ χαὶ Ex γῆς λίθος χαὶ ἐκ λίθου πάλιν πῦρ χτλ.) 10. ἀνθρώπους τε συμπαγῆναι χαὶ τἄλλα ζῷα, ὅσα Ψυχὴν ἔχει" χαὶ τοῖσί E ἀνθρώποισι εἶναι xat ES guvipiruévas καὶ ἔργα κατεσκευασμένα, σπερ παρ᾽ ἡμῖν, xoi ἧξ Dy τε αὐτοῖσι εἶναι xat σελήνην χαὶ τἄλλα, ὥσπερ map ἡμῖν, xa τὴν γὴν αὐτοῖσι φύειν πολλά τε. xol παντοῖα, ὧν ἐχεῖνοι τὰ ὀνήϊστα συνενεικάμενοι ἐς τὴν οἴχησιν χρέονται. (Simplicius Comment. in Aristot. Phys. fol. 33 b, ubi hanc apponit explicationem : xal ὅτε μὲν ἑτέραν τινὰ διαχόσμησιν παρὰ τὴν παρ᾽ ἡμῖν αἰνίττεται, δηλοῖ τὸ ὥσπερ παρ᾽ ἡμῖν οὐχ ἅπαξ εἰρημένον. Add. Diog. Laert, lib. 1I, 6 τὴν σελήνην οἰκήσεις ἔχειν, ἀλλὰ χαὶ λόφους xat φάραγγας. Conf. Simplic. fol. 8 a.) 1M. Οὕτω τουτέων περιχωρεόντων τε xol ἀποχρινο- μένων ὑπὸ βίης τε χαὶ ταχυτῆτος. Βίην δὲ ἡ τα- χυτὴς ποιέει, ἣ δὲ ταχυτὴς αὐτέων οὐδενὶ ἔοιχε χρήματι τὴν ταχυτῆτα τῶν νῦν ἐόντων χρημάτων ἐν ἀνθρώποισι , ἀλλὰ πάντως πολλαπλασίως ταχύ ἐστι. (Simplicius. Comment. in Aristot. Phys. fol. 8 a : ἄχουσ σον δὲ οἷα xa μετ᾽ ὀλίγα φησὶν τὴν ἀμφοῖν ποιούμενος σύγκρισιν; οὕτω τούτων περιχωρούντων xzÀ. qui διττὴν διάκρισιν et. δια- χόσμησιν ab Anaxagora statui dicit. Certum est hic disputari de motu quo ccelum et sidera olim ab indigesta mole segregata sunt. Sed eodem motu etiam nunc feruntur, quoniam durat adbuc atque adeo in zternum du- rabit. Verborum structurz ἢ δὲ ταχυτὴς αὖ- τέων οὐδενὶ ἔοιχε γρήματι τὴν ταχυτῆτα et ἡ δὲ ταχυτὴς πάντως πολλαπλασίως ταχύ ἐστι elegan- tem sermonem non decent, sed antiquitatis excusationem habent.) 12. Ὁ δὲ νόος ὅσα ἔσται τε καὶ νῦν ἔστι xoi ἦν χαὶ τὰ ἄλλα πάντα ἐν τῷ πολλὰ περιέχοντι xai ἐν τοῖσι προσχριθεῖσι xai ἐν τοῖσι ἀποχεχριμένοισι χάρτα διεχόσμησε. (Simplicius Comment. in Aristot. Phys. fol. 33 b : ὅτι δὲ διττήν τινα διαχόσμησιν ὑποτί- θεται, τὴν μὲν νοεράν, τὴν δὲ αἰσθητήν, δῆλον μὲν xal Ex τῶν εἰρημένων, δῆλον δὲ xat £x τῶνϑε" 6 δὲ νοῦς ὅσα ἐστί τε [cod. 1) ἔσται τε] χάρτα, xai νῦν ἔστιν, ἵνα χαὶ τὰ ἄλλα πάντα ἐν τῷ πολλὰ περιέχοντι, καὶ ἐν τοῖσι προσχριθεῖσι xat ἐν τοῖσιν ἀποχεχριμένοισι. Locum mutilum et corruptum emendavi et supplevi e fragm. 6.) 13. Οὐ χεχώρισται τὰ £v τῷ ἑνὶ χόσμῳ οὐδὲ ἀποχέχοπται πελέχεϊ οὔτε τὸ θερμὸν ἀπὸ τοῦ ψυχροῦ οὔτε τὸ Ψυχρὸν ἀπὸ τοῦ θερμοῦ. (Simplicius Comment. in Arist. Phys. fol. 35 b. et 38 a. In eandem sententiam supra Anaxagoras (fragm. 6) dixit : παντάπασι δὲ οὖ- δὲν ἀποχρίνεται οὐδὲ διαχρίνεται τὸ ἕτερον ἀπὸ τοῦ ἑτέρου. Cf. Simplic. in Aristotelis Phys. p. 106 b : xod διαχρινόμενα γὰρ ταῦτα οὐχ ἀπέ- σπασται πάντη ἀπ᾽ ἀλλήλων, Διό φησιν ὃ Ἄναξα- 60s , μηδ᾽ ἐνδέχεσθαι πάντα διαχριθῆναι.) 14. τουτέων δὲ οὕτω διαχεκριμένων γινώσχειν χρή, ὅτ t πάντα οὐδὲν ἐλά «ccu ἐστ ὶ οὐδὲ πλέω. Οὐ γὰρ ἀνυστὸν πάντων πλέω εἶναι, ἀλλὰ πάντα ἴσα αἰεί. (Simplicius Comment. in Arist. Phys. fol. 33 b. Pro ὅτι πάντα quz est exempli Aldini scriptura, cod. D non male habet ὅτι τὰ πᾶντα. De reliquo philosophus ait materiam neque generatione augeri neque minui in- teritu.) 9. Ex his secretis conerescit terra : nam e nubibus aqua secernitur, ex aqua terra; e terra lapides frigore concre- scunt : hi aulem magis ex aqua excedunt. 10. hominesque et reliqua animalia vitali spiritu predita concrevisse, atque hominibus esse urbes habitatas et opera facta ut apud nos, ac solem iis esse et lunam et caetera, ut apud nos, terramque iis giguere multa et varia, e quibus illi utilissima quaeque in domos comportata in rem suam convertunt. 1. His vi ac celeritate ita conversis et secretis. Vim vero celeritas efficit; celeritas aulem illorum ad nullius earum quic nunc sunt. inter homines rerum similitudinem, si de earum celeritate agilur, accedit, sed omnino multo major ista celeritas est. 12. Verum mens quaecunque erunt et nunc sunt et fue- runt et reliqua omnia qua continentur celo rerum multi- tudine instructo et quie insunt in accrelis vel jam Medis: sedulo ordinavit. 13. Non separata sunt quz uno hoc continentur mundo, neque securi abrupla calida a frigidis vel frigida a calidis. 14. His ita discretis sciendum est omnia nihilo neque pauciora esse neque plura. Etenim fieri non potest, ut plura sint universis qua exstant, sed cuncta semper cequalia sunt. ANAXAGOR/E. FRAGMENTA. 16. Οὔτε τοῦ σμιχροῦ γέ ἐστι τό γε ἐλάχιστον, ἀλλ᾽ ἔλασσον αἰεί τὸ γὰρ ἐὸν οὐκ ἔστι τὸ υὴ οὐχ εἶναι" οὔτε τὸ μέγιστον, ἀλλὰ xal τοῦ μεγάλου αἰεί ἐστι μέζον" καὶ ἴσον ἐστὶ τῷ σμικρῷ πλῆθος, πρὸς ἑωυτὸ δὲ ἕκαστόν ἐστι xal μέγα xad σμιχρόν. (Simplicius Comment, in Arist. Phys. fol. 35 ἃ: xat ὅτι οὔτε τὸ ἐλάχιστον ἦν (ἐστιν cod. D) ἐν ταῖς ἀρχαῖς οὔτε τὸ μέγιστον" οὔτε γὰρ τοῦ σμικροῦ γέ (φησίν) ἐστι τό γε ἐλάχιστον xz. ubi γὰρ particulam. Simplicius inseruit, Duplex γε in eadem sententia positum neminem of- fendit. Similiter Diogenes Apolloniates fragm. 6 : οὐ μέντοι ἀτρεχέως γε ὅμοιόν γ᾽ ἐόν. Ceterum eadem verba repetit Simplicius fol. 35 b. Incisum illud τὸ γὰρ ἐὸν οὐχ ἔστι τὸ μὴ οὐχ ci- vat, 1. e, ens enim non est non esse, vel quod est , non est ita, ut non sit sensum nequaquam obscurum habet. Nam si quid esset minimum, Anaxagoras arbitratur fore, ut id quod est ad nihilum redigi posset. In sequentibus οὔτε τὸ μέγιστον desideratur fol. 35 a, legitur au- tem [Ὁ]. 35 b. Conf, Simpl. 35 a : εἰ γὰρ πᾶν ἐν παντί, xal πᾶν Ex παντὸς ἐχχρίνεται, xat ἀπὸ τοῦ ἐλαχίστου δοχοῦντος ἐχχριθήσεταί τι ἔλαττον 251 ἐκείνου χαὶ τὸ μέγιστον δοχοῦν ἀπό τινος ἐξεχρίθη ἑξχυτοῦ μείζονος χτλ.) xal ὅτε δὲ ἴσαι μοῖραί εἰσι τοῦ τε μεγάλου καὶ τοῦ σμικροῦ, πλῆθος χαὶ οὕτως ἂν εἴη, καὶ ἐν παντὶ πάντα " οὐδὲ χωρίς ἐστι εἶναι, ἀλλὰ πάντα παντὸς μοῖραν μετέχει. "Ore δὲ τοὐλάχιστον μή ἐστι εἶναι, οὐχ ἂν δύναιτο χωρισθῆναι οὐδ᾽ ἂν λίην ἀφ᾽ ἑωυτοῦ γενέσθαι, ἀλλ᾽ ὅχως περὶ ἀρχὴν ἦν, xo νῦν πάντα ὁμοῦ. "Ev πᾶσι δὲ πολλὰ ἔνεστι xal τῶν ἀποχρι- νομένων ἴσα πλῆθος ἐν τοῖσι μέζοσί τε χαὶ ἐλάσσοσι. (Simplicius Comment, in Arist. Phys. fol. 35 a. In exemplo Aldino legitur ἀλλ᾽ ὅπερ περὶ ἀρχὴν εἶναι, καὶ νῦν πάντα ὁμοῦ, in cod. D ὅπως περ ἀρχὴν εἶναι, sed loci sensus re- quirit ἀλλ᾽ ὅχως περὶ ἀρχὴν vel περὶ τὴν ἀρχὴν ἦν, quod vulgavi.) Τὸ δὲ γίνεσθαι καὶ ἀπόλλυσθαι οὐχ ὀρθῶς νομίζουσι οἱ “Ἕλληνες " οὐδὲν γὰρ χρῆμα οὐδὲ γίνεται οὐδὲ ἀπόλλυται, ἀλλ᾽ ἀπὸ ἐόντων χρημάτων συμμίσγεταί τε xat διχχρίνεται. Καὶ οὕτως ἂν ὀρθῶς καλοῖεν τό τε γίνεσθαι συμμίσγεσθαι χαὶ τὸ ἀπόλλυσθαι δια-- χρίνεσθαι. (Simplicius Comment. in Arist. Phys. fol. 34 b.) 17. 15. Neque parvo est minimum, sed semper minus : quod ἢ enim est, non est ita, ut non sit : neque maximum est, sed et magno semper est majus : et magnum parvo ma- gnitudine par est, per se vero unumquidque et magnum est et parvum. 16. Et quoniam aequales magni et parvi particulae sunt, magnitudo etiam in utroque reperitur, atque in omnibus omnia insunt, neque alia ab aliis separari possunt, sed cuneta omnis materi;e partem. continent. Quum vero mi- nimum esse nequeat, non potest segregari neque a semet ipso quasi penitus avelli, sed quemadmodum principio rerum nihil non colligatum erat, sic eliam nunc omnia cohwrent. In omnibus autem multa insunt, rerumque a materia secrelarum tot particulae in majoribus quot in minoribus inveniuntur. 17. At vero nascendi et moriendi vocabulis Graeci non recle utuntur. Nulla enim res neque fit neque interit, sed ex iis quae sunt rebus miscetur ab iisque discernitur. Ita reclius pro fieri dixerint misceri, pro interire autem dis- cerni. -ὦς. BS ἐπε ἐξ ξϑος {εν ξι δϑς ψεθς ξ ξϑο φεό ξεδδοξφς εξ διε σδν E CEDE HEBES ἐφ ες ἔσο ἜΞΕ DE DIOGENE APOLLONIATE. Diogenes (1), Apollothemidis filius, physicus, Apolloniz natus est, nobilissimo Cretz oppido (2), unde Apolloniates ab antiquis scriptoribus voca- ri solet. Hunc Simplicius (3) veterum philoso- phorum qui in naturz obscuritate versati sunt paene novissimum exstitisse dicit. Idem eum tam Anaxagorea quam Leucippea decreta secutum bonam doctrinz partem ab aliis mutuatum esse testatur. Sed quantum e fragmentis colligi licet, Anaximenis placita ita exornavit, ut illa contra Anaxagoram tueretur. Quz res eam vim habuit , ut Antisthenes Apolloniaten Anaximenis audito- ribus annumeraret (4). Verum quum Anaxagorz tempore vixerit ac post Clazomenium sapientiz doctorem philosophatus sit, ne juvenis quidem senem Anaximenem convenire potuit. Neque vero perpetuo Apolloni: commoratus est, sed ali- quandiu Athenis habitavit , ubi Demetrius Phale- reus doctissimo homini invidia presso prope- modum capitis periculum illatum esse tradit (5). In explicandis rebus naturalibus locutus est etiam de lapide qui Olympiade septuagesima octava ad /Egos flumen ccelo decidit, cujus lapsum przedixisse fertur Anaxagoras (6). Unum an plura volumina scripserit non constat. Nam etsi Dio- genes Laertius lib. IX, 57 (7) unum ei opus attribuit ejusque initium affert, tamen commen- tarium de rerum natura auctor in plures diviserat libros, quorum secundum citat Rufus Ephesius (8) apud Galenum 2 in Vl Epidem. tom. V p. 472. Hoc autem solum ingenii monumentum sub Dio- genis Apolloniate nomine Simplicii ztate fere- batur (9), qui alia ejus scripta periisse his verbis memori:e prodit in Aristotelis Phys. f. 32 b : ἰστέον ὡς γέγραπταιπλείονα τῷ Διογένειτούτῳ συγγράμματα, ὡς αὐτὸς ἐν τῷ περὶ φύσεως ἐμνήσθη, χαὶ πρὸς φυσιο-. λόγους ἀντειρηκέναι λέγων, coc καλεῖ xal αὐτὸς σοφι- στάς, xxi μετεωρολογίας (leg. μετεωρολογίαν) γεγρα- φέναι, ἐν ἣ λέγει xal περὶ ἀρχῆς εἰρηκέναι xal μέντοι xai περὶ ἀνθρώπου φύσεως. Αἱ fortasse nonintegrum de rerum natura volumen Simplicius Ὑ 141, ut putandum sit deperdita illa scripta ejusdem ope- ris partes olim fuisse. Caeterum quamvis Creten- ses Dores essent, Diogenes tamen in libris confi- ciendis non doricased ionica dialecto philosopho- rum ionicorum more et exemplo usus est, Qua in re ut Anaxagoram elegantia superavit, ita a posterioribus, inprimis a Democrito superatus est. Quippe paullatim Tones in solutz orationis scriptione profecerunt. Jure igitur cultiorem Diogenis sermonem pro recentioris elatis indi- cio habentes Apolloniaten paullo juniorem Cla- zomenio philosopho fuisse existimamus. Confir- matur hoc Sidonii Apollinaris testimonio qui carm. XV vs. 89 seqq. ait : « Quartus Anaxagoras Thaletica dogmata ser- [ vat, sed divinum animum sentit qui fecerit orbem. Junior huic junctus residet collega, sed idem materiam cunctis creaturis aera credens judicat inde deum, faceret quo cuncta, tulisse. » , Jam ut dogmata ejus paucis exponam, aerem rerum materiam esse dixit, e qua omnia fie- rent, sed esse compotem mentis sine qua ni- hil ex eo fieri posset. Quocirca aer cuncta re- git et ad omnia penetrat, neque quidquam est LL ——MMM—M—Ó——SÀ (t) Diogenes Laertius lib. IX, 57 : Διογένης Ἀπολλοθέμι- 0; ᾿Απολγωνιάτης, ἀνὴρ φυσιχὸς xai ἄγαν ἐλλόγιμος. Cf. Eu- docia Violar. pag. 137. (2) Stephanus Byzantius v. Ἀπολλωνία : εἰχυστὴ τρίτη Κοήτης, ἡ πάλαι ᾿Ελεύθερνα, Λίνον πατρίς. £x ταύτης ὁ φυσι- χὸς Διογένης. Fuere autem viginti quinque ejusdem nominis oppida quie recenset Stephanus. (3) Simplicius in Aristot. Pliys. fol. 6 a : xoi Διογένης δὲ ὁ Ἀπολλωνιάτης σχεδὸν νεώτατος γεγονὼς τῶν περὶ ταῦτα [τὰ φυσιχὰ] σχολασάντων τὰ μὲν πλεῖστα συμπεφορημένως γέγραφε, τὰ μὲν κατὰ ᾿Αναξαγόραν τὰ δὲ κατὰ Λεύχιππον λέγων. (4) Diogenes Laertius lib. IX, 57: ἤχουσε δὲ (φησὶν Ἄντι- σθένης) ᾿Αναξιμένους. ἣν δὲ ἐν τοῖς χρόνοις χατὰ Ἀναξαγόραν. (5) Diogenes Laertius lib. TX, 57 : Τοῦτόν φησιν ὁ Φαλη- ρτὺς Δημήτριος ἐν τῇ Σωχράτους: ἀπολογίᾳ διὰ μέγαν φθόνον ναχροῦ χινδυνεῦσαι ᾿Αθήνησιν. ΟἹ - t (6) Stobxeus Eclog. Phys. lib. I cap. 24 p. 508 ed. Heer.; tom. I p. 198 ed. Gaisf. : Διογένης χισσηροειδῆ τὰ ἄστρα, διχπνοίας δὲ αὐτὰ νομίζει τοῦ χόσμον, εἶναι δὲ διάπυρα. Συμ- περιφέρεσθαι δὲ τοῖς φανεροῖς ἄστροις ἀφανεῖς λίθους καὶ παρ᾽ αὐτὸ τοῦτ᾽ ἀνωνύμους πίπτοντας δὲ πολλάχις ἐπὶ τῆς γῆς σθέννυσθαι, χαθάπερ τὸν ἐν Αἰγὸς ποταμοῖς πυρωδῶς χᾶτενε- χϑέντα ἀστέρα πέτοινον. Cf. Plutarchus de Plac. phil. lib. 1, 13. Marmor Parium epoch. 57 p. 550 et 585 ed. Müller; D:og. Laert. lib. IT, 10; Plin. Hist. nat. lib. IT, 58. (7) Diog. Laert. ΙΧ, 57 : Ἀρχὴ δὲ αὐτῷ τοῦ συγγράμματος ἥδε" λόγον παντὸς χτλ. Conf. lib. VI, 81. (8) Galenus 2 in VI Epidem. tom. V p. 473 . Ῥοῦφος δὲ φησιν Διογένη τὸν ᾿Απολλωνιάτην μόνον ἐναντίως ἀποφήνασθαι χατὰ τὸ περὶ φύσεως δεύτερον. (9) Simplicius in Arist. Phys. fol. 32 b : ἐν δέ γε τῷ περὶ φύσεως, ὃ τῶν αὐτοῦ μόνον elc ἐμὲ Tyrüe. 59 2s zz | DE DIOGENE APOLLONIATE. 253 quod non hujus consors sit (Vid. fragm. 6). Cavendum tamen ne eum Cicerone de Nat. deor, l, 12 putemus, Diogenem aere usum esse deo, vel eum. Augustino de Civ, Dei VIII, » aeri eum divinam rationem tribuisse. Hoc enim non di- serte. dixit Apolloniates, sed dicere visus est. Falluntur priterea. Nicolaus et. Porphyrius qui Cretensem philosophum medium quiddam inter ignem et aerem rerum principium statuisse seri- pserunt (10), Neque enim dubium quin errorem ambigua philosophi oratio pepererit qui fragm. 6 de aeris varietate disputans : Καὶ ἁπάντων, inquit, τῶν ζῴων δὲ ἣ ψυχὴ τὸ αὐτό ἐστι, ἀὴρ θερμότερος uiv τοῦ ἔξω, ἐν ᾧ εἶμεν, τοῦ μέντοι παρὰ τῷ ἡλίῳ πολλὸν Ψυχρότερος" ὅμοιον δὲ τοῦτο τὸ θερμὸν οὐθενὸς τῶν ζῴων ἐστί. Itaque illi rati e frigore nihil oriri, solum calorem ad mundum procreandum aptum esse, Diogenem in calido aere rerum omnium fundamenta posuisse contenderunt, Quod licet aliqua ex parte ita sese habere facile concedamus, tamen a philosopho non eo quo ipsi volunt modo expressum est. Etenim Apolloniates neque cali- dum aerem, neque frigidum, sed omnino aerem eorum quae exstant et gignuntur parentem nomi - navit. Quamobrem non est quod cum Simplicio arbitremur. Nicolaum et. Porphyrium. que de Diogenis philosophia memorant e deperditis ejus scriptis tanquam reconditis atque abditis e fon- libus hausisse, Porro Diogenes omnia moveri et innumerabiles esse mundos et inane infinitum esse affirmavit. Idem aerem tum spissatum tum rarefactum mundos gignere, e nihilo autem nihil exsistere, neque in nihilum corrumpi censuit. : "Terram rotundam appellavit quz in medio sta- bilita circumfuso calore et frigore concreve- rit (11). Nilus (12) Diogeni quotannis circa solstitium sstivum inundare .Egyptum videtur, quia sol aquam marinam et quidquid humidi in terra est ad se rapiat raptumque humorem in Nilum demit- tat. Verba ejus latine versa sic exhibet Seneca Quest. nat. IV, 2 : « Diogenes Apolloniates ait : Sol humorem ad se rapit ; hunc exsiccata tellus tum ex mari ducit, tum ex caeteris aquis. Fieri autem non potest, ut unasicca sit tellus, alia abun- det. Sunt enim perforata omnia etin itinera pervia. Sicca ab humidis sumunt aliquando. Nisi aliquid terra acciperet, exaruisset. Ergo undas sol tra- hit : sed ex his quz premunt maxime hzc meri- diana sunt. Terra quum exaruit, plus ad se humoris adducit. Ut in lucernis oleum illo fluit ubi exuritur, sic aquaillo incumbit quo vis calo- ris et terrae zstuantis arcessit, Unde ergotrahitur? ex illis scilicet partibus semper hibernis, septen- trionalibus, unde exundat. Ob hoc Pontus in inferum mare assidue fluit rapidus, non ut cztera maria alternatis ultro citro zstibus, in unam par- tem semper pronus et torrens, Quod nisi faceret, hisque itineribus quod cuique deest redderetur, quod cuique superest emitteretur : jam aut exsic- cata essent omnia aut inundata, » (Contra hzc Seneca : « Interrogare Diogenem libet, qnare quum Pontus et amnes cuncti invicem commeent, non omnibus locis zstate majora sunt. flumina? Agyptum sol magis percoquit : itaque Nilus ma- gis crescit, Sed in ceteris quoque terris aliqua fluminibus fit adjectio. Deinde quare ulla pars terrz: sine humore est, quum omnis ad se ex aliis regionibus trahit eoque magis, quo calidior est? Deinde quare Nilus dulcis, si illi e mari unda est? Nec enim ulli flumini dulcior gustus. » Qui- bus tamen plerisque neque Diogenes refellitur, neque res ipsa explicatur. De hominis natura philosophus Cretensis dedi- ta opera egit. Quo in genere ad nostram etatem mansit egregium fragmentum quod est ap. Ari- stotelem Hist. anim. lib. III, 2, 4 (Vid. fragm. 8), ubi de venis, quas ideo per totum corpus pertinere credidit Diogenes, ut earum ope aer calidior et mente przditus in omnes animalium partes de- rivatus omnium et sensuum et cogitationum causa exsisteret. Qua de sensibus docuit Apollo- niates persequitur Theophrastus lib. de Sensu cap. 39, 42 et 44, cui adde Plutarchum Plac. phil. IV, 16 et 18. Placita ejus breviter perstrinxi; reliqua e fragmentis (13) quz omni adhibita diligentia re- censui et interpretatus sum cognoscentur. (10) Simplicius ad Aristotelis Phys. fol. 32 b : Ἐπειδὴ δὲ ἡ μὲν τῶν πλειόνων ἱστορία Διογένην τὸν Ἀπολλωνι:άτην ὁμοίως Ἀναξιμένει τὸν ἀέρα τίθεσθαι τὸ πρῶτον στοιχεῖόν φησι, Νιχόλαος δὲ ἐν τῇ περὶ θεῶν πραγματείᾳ τοῦτον ἱστορεῖ τὸ μεταξὺ πυρὸς χαὶ ἀέρος τὴν ἀρχὴν ἀποφήνασθαι χαὶ τῷ Νιχολάῳ συνηχολούθησεν ὃ φιλομαθέστατος τῶν φιλοσόφων Πορφύριος, ἱστέον ὡς γέγραπται πλείονα τῷ Διογένει τούτῳ συγγράμματα χτλ. (11) Diogenes Laertius lib. 1X, 57 : Στοιχεῖον εἶναι: τὸν ἀέρα, χόσμους ἀπείρου:, xal χενὸν ἄπειρον, τόν τε ἀέρα πυ- χνούμενον xai ἀοραιούμενον γευνητιχὸν εἶναι τῶν χόσμων. Οὐὖ- δὲν ἐκ τοῦ μὴ ὄντος γίνεσθαι, οὐδὲ εἷς τὸ μὴ ὃν φθείρεσθαι. Τὴν γῆ» στρογγύλην, ἐρηρεισμένην ἐν τῷ μέσῳ, τὴν σύστασιν εἰγητυῖαν χατὰ τὴν &x τοῦ θερμοῦ περιφιρὰν xai πῆξιν ὑπὸ τοῦ ψυχροῦ. Cf. Hesychius Milesius p. 20 ed. Orell. Euse- bius Prep. Ev. lib. I cap. 8: Διογένης ὁ Ἀπολλωνιάτης ἀξρα ὑφίσταται στοιχεῖον, χινεῖσθαι δὲ τὰ πάντα χτλ. (12) Schol. Apoll. Rhod. IV, 269 : Διογένης ó Ἀπολλω- νιάτυς ὑπὸ ἡλίου ἁρπάζεσθαι τὸ ὕδωρ τῆς θαλάσσης, ὃ τότε εἰς τὸν Νεῖλον καταφέσεσθαι" οἴεται γὰρ π)ηροῦσθαι τὸν N λον ἐν τῷ θέρει διὰ τὸ τὸν ἥλιον εἰς τοῦτον τὰς ἀπὸ γῆς ἰχμά- δας τρέπειν. (13) Απαχαρογὼ Clazomenii οἱ Diogenis Apolloniafa fragmenta recensuit Guil. Schorn. Ronn:e. 1829. Diogenis Apollonialz: fragmenta edidit Frid. Panzerbieter. Lipsia 1830. ΔΙΟΓΕΝΟΥ͂Σ TOY ΑΠΟΛΛΩΝΙΑΤΟΥ͂ AIIOXHAZMATIA. Aó * Cra ^ , A ^ i. 1. Λόγου παντὸς ἀρχόμενον δοχέει μοι χρεὼν elvat A , A EJ , , PE ἐν τὴν ἀρχὴν ἀναμφισθήτητον παρέχεσθαι, τὴν δὲ Épum- νηΐην ἁπλῆν χαὶ σεμνήν. Diogenes Laertius lib. IX, 57 : Ἀρχὴ δὲ αὐτῷ g 7 E : τὸ E ; ^ : τοῦ συγγράμματος ἥδε" λόγου παντὸς x:À. Cf. lib. VI, 81.) 2. "Euot δὲ δοχέει, τὸ ἐόντα ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ Eve potum x«i τὸ αὐτὸ εἶναι" xai τοῦτο εὔδηλον. Ei γὰρ νῦν YT, xat ὕδωρ χαὶ τἄλλα, ὅσα φαίνεται ἐν τῷδε τῷ Yrs - ne , ' μεν ζυμπᾶν εἰπεῖν, παντὰ τὰ D ' ρτα ἐν τῷδε τῷ χόσμῳ ἐόντα χόσμῳ ἐόντα, εἰ τουτέων τε ἣν τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου ἕτερον ἐὸν τῇ ἰδίη φύσεϊ, xal μὴ τὸ αὐτὸ ἐὸν μετέπιπτε πολλὰ abus. xat Jedem οὐδ᾽ ἂν οὔτε μίσγεσθαι ἀλ- λήλοισι ἠδύνατο οὔτε ὠφέλ σις τῷ ἑτέρῳ οὔτε βλάδη εἶναι. Οὐδ᾽ ἂν οὔτε φυτὸν ἐχ τῆς γῆς φῦναι οὔτε ζῷον οὔτε ἄλλο γενέσθαι obBEy, εἰ μὴ οὕτω συνίστατο ὥστε τωυτὸ εἶναι: ἀλλὰ πάντα ταῦτα Ex τοῦ αὐτοῦ ἑτεροιού- μενα ἄλλοτε ἀλλοῖα γίνεται καὶ ἐς τὸ αὐτὸ ἀναχωρέει. (Simplicius Comment. in Arist. Phys. fol. 32 : γράφει δὲ εὐθὺς μετὰ τὸ προοίμιον τάδε " ἐμοὶ δὲ δοκέει xzÀ. Post γῇ xa ὕδωρ Cod. D addit χαὶ ἀὴρ xoi πῦρ. Pro οὐδαμῇ οὔτε μίσγεσθαι ἀλλήλοισι ἠδύνα- το, quz codicum scriptura est, posui cum Schornio οὐδ᾽ ἂν οὔτε μίσγεσθαι χτλ. Denique inter βλάδη et οὐδ᾽ ἂν inserui εἶναι. Nam deesse aliquid viri docti jam pridem animadverterunt, Cf. Aristot. de gen. et Ce I, 6 : xai τοῦτ᾽ ᾿ ὀρθῶς λέγε t Διογένης, ὅτι εἰ μὴ ἦν ἐξ ἑνὸς ἅπαντα, οὖχ ἂν ἦν τὸ ποιεῖν xxl τὸ πάσχειν ὑπ᾽ ἀλλήλων, οἷον τὸ θερμὸν Ψύχεσθαι καὶ τοῦτο Ὁερμαίνεσθαι πάλιν" οὐ γὰρ fj θερμότης μεταδάλλει καὶ ἡ ψυχρότης εἰς ἄλληλα, ἀλλὰ δῆλον ὅτι τὸ ὑποχείμενον.) EJ ^ m , ^ P led -€ ^ , 3. Ἀλλὰ τοῦτό μοι δοχέει δῆλον εἶναι, ὅτι xol μέγα 1 54^ » , ^ ^ 2^, xa ἰσχυρὸν xal ἀΐδιόν τε xat ἀθάνατον καὶ πολλὰ εἶδός ἐστι. (Simplicius Comment. in Arist. Phys. fol. 33 a.) » 1.* m NN, 7, E » H 4. Οὐ γὰρ ἀν οὕτω δεδάσθαι οἷόν τε ἦν ἄνευ νοή- σιος, ὥστε xai πάντων μέτρα ἔχειν, χειμῶνός τε xot θέρεος καὶ νυχτὸς xa ἡμέρης xxi ὑετῶν xat ἀνέμων ^ 5^ f POM M » * R , , , xxi εὐδιίων. Kat τὰ ἄλλα εἴ τις βούλεται ἐννοέεσθαι, &botoxot ἂν οὕτω Otaxsluceva , ὡς ἀνυστὸν χάλλιστα. (Simplicius Comment. in Arist. Phys. fol. 36b : L.IT. M OMÍE eara. Farsi ears s Med yes , ἐφεξῆς δὲ δείξας ὅτι ἐστὶν ἐν τῇ; dp 7, ταύτη νόησις πολ- δάσθαι etc.) 5. Ἔτι δὲ ποὺς u $5 ^ ΑΞ E 1) LES - 5. "Ext δὲ πρὸς τούτοισι xal τάδε μεγάλα σημήϊα * Y SUE πο FRU ; ucc m ἄνθρωποι γὰρ xal τὰ ἄλλα ζῷα ἀναπνέοντα ζώει τῷ , χαὶ τοῦτο αὐτοῖσι καὶ Ψυχή ἐστι xat νόησις, ὥς m ἘΣ e , Y ἥλωται ἐν τῇδε τῇ συγγραφῇ ἐμφανέως; χαὶ ἐὰν τοῦτο ἀπαλλαχθῇ, ἀποθνήσχει xal $5 νόησις ἐπιλείπει. ( Simplicius Comment. in Arist. Phys. fol. 32 b : ἐπάγει ὅτι xat 6 ἄνθρωπος xal τὰ ἄλλα ζῷα ex τῆς ἀρχῆς ταύτης, ἥτις ἐστὶν ὃ ἀήρ, xat ζῇ καὶ ψυχὴν E 2 * δ ἔχει xal νόησιν, λέγων οὕτως" ἔτι δὲ πρὸς τούτοισι xz). Caeterum τοῦτο refertur ad ἀέρος nomen, quod quominus fiat generis diversitas non obstat, Si- militer Plato Lach. p. 185 E : εἴ τις ἄρα ἡμῶν τεχνιχὸς περὶ Ψυχῆς θεραπ' τείαν, xat οἷός τε χαλῶς τοῦσ το [i. e. τὴν ψυχὴν] ϑεραπεῦσαι. ) 6. Καί uot δοχέει τὸ τὴν νόησιν ἔχον εἶναι ὃ ἀὴρ χαλεόμενος ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων xx! ὑπὸ τούτου πᾶντα χαὶ χυδερνᾶσθαι xal πάντων χρατέειν- ἀπὸ γάρ μοι τούτου δοχέει νόος εἶναι χαὶ ἐπὶ πᾶν ἀφῖχθαι χαὶ πάντα ^ , Ἀν VIS - wis , - » ^3 ref διατιθέναι xat ἐν παντὶ ἐνεῖναι. Kat οὐχ ἔστιν οὐδὲ £v, EC Yovipterada s λή " οὐ γὰρ ἄν, φησὶν, οὕτω δὲ t. Disputationes qualescunque ordientem meo judicio oportet principium certum et indubitatum praestare, elo- cutionem vero simplicem et gravem. 2. Mihi vero videntur, ut uno verbo dicam, res cunclze ab eodem elemento variatione oriri atque idem esse, id quod manifestum est. Si enim res qui in hoc mundo nunc sunt, terra et aqua el czelera quae in hoc mundo ap- parent, si harum, inquam, rerum alie ab aliis suapte natura differrent , neque multis modis mutat: et. varialae idemessent, nequaquam (ieri posset, uL miscerentur alice aliis vel commoda et incommoda afferrent. Neque vel planta e lerra enasci vel animal vel aliud quid procreari posset, nisi ita comparatum esset, ut idem foret; sed hiec omnia ab eodem elemento variata alias alia specie induuntur atque in idem elementum recidunt. 3. Sed hoc principium mihi videtur perspicue maznum esse et. potens atque czeternum et immortale multarumque rerum sciens. 4. Nam principium illud sine intelligentia ita distribui non posset, ut omnium rerum modum contineret, zestatis et hiemis , noctis et diei , imbriumque et ventorum et cali sereni. Ac cietera quoque si quis reputare velit, reperiat quam pulcherrime constituta. 5. Praeterea hiec quoque firma illius rei argumenta sunt : liomines enira et reliqua. animalia spirilum ducentia aeris beneficio vivunt, qui ipsis etiam pro anima et intelligentia est, ut in hoc libro dilucide est explicatum. Qui quum excessit, moriuntur et intelligentia deficit. 6. Ac milii videturillud quod intelligentiam continet esse aer qui ab hominibus vocatur et ab hoc omnia gubernari , isque cuncta rezere : ab hoc enim mihi videlur orla esse mens atque ad ommia penetrasse et universa constituere 254 t Pre ui Aor. DIOGENIS APOLLONIAT.E FRAGMENTA. 255 ὅ,τι μὴ μετέχοι τούτου, μετέχει δὲ οὐδὲ ἕν ὁμοίως τὸ ἕτερον τῷ ἑτέρῳ, ἀλλὰ πολλοὶ τρόποι χαὶ αὐτοῦ τοῦ ἀέρος χαὶ τῆς νοήσιός εἶσιν. "ἔστι γὰρ πολύτροπος χαὶ θερμότερος χαὶ ψυχρότ τερος χαὶ ξηρότερος χαὶ ὑγρότε- ρος xal στασιμώτερος xal δευτέρην χίνησιν ἔχων, χαὶ ἄλλαι πολλαὶ ἑτεροιώσιες ἔνεισι χαὶ ἡδονῆς xal y eoi ἄπειροι. Καὶ ἁπάντων τῶν ζῴων δὲ f$ ψυχὴ τὸ αὐτό ἐστι, ἀὴρ θερμότερος μὲν τοῦ ἔξω, ἐν ᾧ εἶμεν, τοῦ μέντοι ln τῷ ἡλίῳ πολλὸν ψυχρότερος" ὅμοιον δὲ τοῦτο τὸ θερμὸν οὐδενὸς τῶν ζῴων ἐστί, ἐπεὶ οὐδὲ τῶν ἀνθρώπων ἀλλήλοισι, ἀλλὰ διαφέρει, μέγα μὲν οὐ, ἀλλ᾽ ὥστε παραπλήσια εἶναι, οὐ μέντοι ἀτρεκέως γε ὅμοιόν γ᾽ ἐόν" οὐδὲν δ᾽ οἷόν τε γενέσθαι τῶν ἕτε gotou- μένων ἕτερον ἑτέρου, πρὶν τὸ αὐτὸ γένηται. "Ace ὧν πολυτρόπου ἐούσης τῆς ἑτεροιώσιος πολύτροπα χαὶ τὰ ζῷα xo πολλά, xal οὔτε ἰδέην ἀλλήλοισι ἐοικότα οὔτε δίαιταν οὔτε νόησιν ὑπὸ τοῦ πλήθεος τῶν ἑτεροιωσίων. “Ὅμως δὲ πάντα τῷ αὐτῷ xai ζῇ xal ὁρᾷ xal ἀχούει, χαὶ τὴν ἄλλην νόησιν ἔχε: ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ πάντα. (Simplicius Comment, in Arist. Phys. fol. 33 : εἶτα μετ᾽ ὀλίγον σαφῶς ἐπήγαγε" xal μοι δοχέει χτλ. Initio Simplicii codd. exhibent : xi ὑπὸ τού- του πάντας xai χυδερνᾶσθαι. ubi restitui πάντα. In sequenti inciso omnium membranarum scriptura est : ἀπὸ γάρ μοι τούτου δοχέει ἔθος εἶναι. Sed pro ἔθος sententia flagitat νόος quod edidi. Caetera e codicibus correcta sunt. Verba οὐδὲν δ᾽ οἷόν τε γενέ- σῦαι τῶν ἑτεροιουμένων ἕτερον ἑτέρου, πρὶν τὸ αὐτὸ γένηται ad aeris naturam et potentiam pertinent, Nam omnia prius eadem, id est, aeria fuerunt, quam mutatione facta sunt diversa.) 7. Καὶ αὐτὸ μὲν τοῦτο xo atàtov xad ἀθάνατον σῶμα, τῶν δὲ τὰ μὲν γίνεται, τὰ δὲ ἀπολείπει. (Simplicius Comment. in Arist. Phys. fol. 33 a : Θαυμαστὸν δὲ ὅτι xaX ἑτεροίωσιν τὴν ἀπ᾽ αὐτοῦ [i. e. τοῦ ἀέρος] λέγων. τὰ ἄλλα γίγνεσθαι ἀΐδιον ὅμως " , , - ^ tf^ αὐτό φησι λέγων" τοῦτο χαὶ ἀΐδιον χτλ. ν) « xal αὐτὸ μὲν 8. Αἴ δὲ φλέδες ἐν τῷ ἀνθρώπῳ δύο μέγισται" αὗται PE. A νωτιαίαν ἄχανθαν, f; μὲν Ex εἰς τὰ σχέλη ἑχατέρα τὰ παρ χεραλὴν παρὰ τὰς χλεῖδ διὰ τῶν σφαγῶν. Ἀπὸ » ἀπὸ . πὸ E τῆς ἀριστερᾶς εἰς τούτων xaü' ἅπαν τὸ σῶμα φλέδες διατείνουσιν, μὲν τῆς δεξιᾶς εἰς τὰ ὃ δεξιά, dm SUE Mm τὰ ἀριστερά, μέγισται δον Y , Υ. rj ) 04! B " αὐτὴν τὴν νωτιαιαν ἄχανθαν, ἐτέραι 8 ολίγον ἀνώτερο μὲν ὃ δύο εἰς τὴν χαρδίαν περὶ διὰ τῶν στηθῶν ὑπὸ τὴν μασχάλην εἰς ἑκατέραν τὴν χεῖρα τὴν παρ᾽ ἑαυτῇ " xal χαλεῖται ἢ μὲν σπληνῖτις, ἡ δὲ mari. Σχίζεται δ᾽ αὐτῶν ἄκρα ἑκατέρα, d μὲν ἐπὶ τὸν μέγαν-δάχτυλον, fj δ᾽ ἐπὶ τὸν ταρσόν' ἀπὸ i δὲ τούτων λεπταὶ xal πολύοζοι ἐπ χαὶ δαχτύλους. Ἕτεραι δὲ λεπτό τῶν 5 τὴν ἄλλην χεῖρα ὅτεραι ἀπὸ τῶν πρώ- δεξιᾶς εἰς τὸ ἧπαρ, ἀπὸ δὲ τῆς ἀριστερᾶς εἰς τὸν σπλῆνα χαὶ τοὺς νεφρούς. Sifees P Er , »» Ke ; Af δὲ εἰς τὰ σχέλη τείνουσαι σχίζονται χατὰ τὴν πρόσ-- - 7 , Ly Vas xs ta ca 2l £5 ry si gue, xai διὰ παντὸς τοῦ μηροῦ τείνουσιν. Η δὲ με- γίστη αὐτῶν ὄπισθεν τείνει τοῦ μηροῦ xa ἐχφαίνεται παχεῖα" ἑτέρα δὲ εἴσω τοῦ μηροῦ! αικρὸν ἧττον παχεῖα ἐχείνης. ΓἜπειτα παρὰ τὸ γόνυ τείνουσιν εἰς τὴν χνή- μὴν τε xal τὸν πόδα, χαθάπερ xai εἰς τὰς χεῖρας" χαὶ ἐπὶ τὸν ταρσὸν τοῦ ποδὸς χαθήχουσι, x«i ἐντεῦθεν ἐπὶ NS , ^ , NY. M TE τοὺς δαχτύλους διατείνουσιν. Σχίζονται δὲ xal ἐπὶ τὴν , ^ ^ ^ ^ S ', , 9-— * ^ χοιλίαν xal τὸ πλευρὸν πολλαὶ ἀπ᾽ αὐτῶν xat λεπταὶ ε ees φλέδες. Αἱ δὲ εἰς τὴν χεφαλὴν τείνουσαι διὰ τῶν σφαγῶν φαίνονται ἐν τῷ αὐχένι μεγάλαι" ἀφ᾽ ἑχατέρας ^v , M T - ph πὶ M δ᾽ αὐτῶν, à τελευτᾷ, opium eic τὴν χεφαλὴν T0À- Axt, αἵ μὲν ἐκ τῶν δεξιῶν εἰς τὰ ἀρσθιι ai δ᾽ ix τῶν ἀριστερῶν εἰς τὰ δεξιά. ελευτῶσι δὲ παρὰ τὸ ΕΣ ^ - ἔστι δ᾽ ἑτέρα φλὲψ ἐν τῷ M s t , 2» 5! - , Ν᾿ παρὰ τὴν μεγάλην ἑκατέρωθεν, ἐλάττων ἐχείνης ὀλίγον, τῶν φλεθῶν τείνουσιν, ἀπὸ μὲν τῆς Y ; οὖς ἑχάτεραι. τραχήλῳ εἰς ἣν αἱ πλεῖσται Ex τῆς χεφαλῆς συνέχουσιν αὐτῆς. et in qualibet re inesse. Neque quidquam est quod non : et intellizentia propter mutationum multitudinem. Sed aeris consors si; al ne una quidem res reperitur quze aeque atque alia illius consortione fruatur, sed multi sunt modi et ipsius aeris et intelligentizv. Est enim aer varius, calidior, frigidior, siccior, humidior, quietior, celeriore motu agi- latus, atque cum multe alie dissimililudines, tum innu- merabiles et affectionis et coloris varietates insunt. Omnium etiam animalium anima idem est aer, calidior quidem spi- ritu nobis cireumfuse, sed tamen multo frigidior aere solem cingente. Hic vero calor non idem in aliis atque aliis bestiis est, quum ne hominum quidem inter se comparatorum idem sit calor, sed diversus est, non quidem maxime, sed ita ut similes sint calores, nec tamen adeo similes, ut reapse par sit calor. Nihil autem rerum mutatarum ab aliis differ- re potest, antequam idem fuerint. Quum igitur multiplex sit aeris mutatio, mulliplicia etiam et varia animalia sunt, ac neque forma inler sesimilia, neque victu, neque sensu tamen omnia ejusdem elementi beneficio et vivunt et vident et audiunt, et reliquam inlelligentiam eidem acceptam referunt. 7. Atque hoc ipsum est corpus xternum et immortale : cetera partim fiunt, partim deficiunt. 8. Ven: in homine sic se habent. Duce ezeque maximae tendunt per ventrem juxta dorsi spinam , allera dextror- sum, altera lkevorsum ad propinquum sibi utraque crus , et sursum ad caput per jugulum juxta claviculas. Ab his totum per corpus ad suum quzeque latus venz ducuntur, id est, a dextero latere dextrorsum, a laevo lzevorsum, due maximae ad cor circa ipsam dorsi spinam, allerae paullo altius per pectus sub axillam, utraque ad manum sibi proximam, quarum altera lienaris, allera jecoraria appel- latur. Earum summze partes ita scinduntur, ut hinc ad pollicem, illinc ad palmam prodeant, atque inde tenues 256 DIOGENIS APOLLONIAT/E FRAGMENTA. Καὶ αὗται τείνουσι διὰ τῶν σφαγῶν εἴσω. Καὶ ἀπ᾽ αὐτῶν ἑχατέρας ὑπὸ τὴν ὠμοπλάτην τείνουσι χαὶ εἰς τὰς χεῖρας. Καὶ φαίνονται παρά τε τὴν σπληνῖτιν χαὶ τὴν ἡπατῖτιν ἕτεραι ὀλίγον ἐλάττους, ἃς ἀποσχῶσιν, d RÉTSC CY, - A ὧν SER NY ὅταν τι ὑπὸ τὸ δέρμα λυπῇ" ἂν δέ τι περὶ τὴν χοιλίαν, A t£ - a : - ΞΖ ΝᾺ Sic * τὴν ἡπατῖτιν xol τὴν σπληνῖτιν. Τείνουσι δὲ xa ὑπὸ M Y πον , e gg ^t 2. £ τοὺς μαστοὺς ἀπὸ τούτων ἕτεραι. “Ἕτεραι δ᾽ εἰσὶν αἵ ἀπὸ ἑκατέρας τείνουσαι διὰ τοῦ νωτιαίου μυελοῦ εἰς 3 9 ! d y m eS , AS τοὺς ὄρχεις, λεπταί. "Exepat δ᾽ ὑπὸ τὸ δέρμα xot διὰ τῆς σαρχὸς τείνουσιν εἰς τοὺς νεφρούς, χαὶ τελευτῶσιν ^ - p εἰς τοὺς ὄρχεις τοῖς ἀνδράσι, ταῖς δὲ γυναιξὶν εἰς τὰς ὑστέρας. Αἴ δὲ φλέδες αἱ μὲν πρῶται Ex τῆς χοιλίας εὐρύτεραί εἶσιν, ἔπειτα λεπτότεραι γίγνονται; ἕως ἂν μεταδάλωσιν ἐκ τῶν δεξιῶν εἰς τὰ ἀριστερὰ χαὶ ἐκ τούτων εἰς τὰ δεξιά" αὗται δὲ σπερματίτιδες καλοῦνται. Τὸ δὲ αἷμα τὸ μὲν παχύτατον ὑπὸ τῶν σαρχῶν ἐγγί- γνεται" ὑπερβάλλον δὲ εἰς τοὺς τόπους τούτους λεπτὸν xai θερμὸν xai ἀφρῶϑες γίγνεται. (Aristoteles Hist. anim. lib. III cap. 2, 4 : Διογένης δὲ 6 ᾿Απολλωνιάτης τάδε λέγει" αἵ δὲ φλέδες xz). Quum nullum ionicz dialecti vestigium in hoc fragmento appareret, atticas vocum formas ab Aristotele positas mutare nolui.) frequentibus ramis in reliquam manum ac digitos. Alize autem tenuiores a primis venis tendunt a dextra in jecur, a leva in lienem ae renes. Quee vero ad crura pertinent finduntur ad commissuram ac per totum femur intendun- tur. Quarum maxima pone femur porrigitur crassiorque apparet, altera paullo minus crassa in interiore femoris parte exstat. Deinde quemadmodum illae in manus, sic hi pratervecte genu in tibias atque in pedes et inde in plantam descendunt, postremo in digitos pervadunt. Mullze vero alice ezeque tenues venz ab illis in ventrem et costas scinduntur. Qui aulem caput per jugulum petunt, appa- rent in collo magnz , eLab earum utraque, qua terminan- tur, mult:e in caput scinduntur et dextra in sinistram et sinistrae in dextram. Terminantur vero propeaures. Est et allera vena prope majorem, sed paullo ea minor in ulroque cervicis latere, in quam plurima e capite ipso conveniunt. Atque ha jugulum subeunt. Tum ab ntra- que sub scapulam atque in manus tendunt. Apparent eliam prope lienarem et jecorariam alia? paullo minores quas in- lerscindere solent, quum qnid- morbi sub cute est; at in ventriculi zegrotationibuslienarem et jecorariam. Quinetiam alie ab his in mammas vergunt, alie ezque tenues ab utraque per spinalem medullam in testiculos pertinent. Aliz sub cute per carnem in renes porriguntur, quz viris in testículos, mulieribus in uterum desinunt. Quze vena prima a ventriculo prodeunt, latiores sunt,deinde alte- nuantur, donec commutent sedem, uL a dextra sinistror- sum indidemque ad dextram transeant : ha seminales appellantur. Et crassissimus quidem sánguis sub carne in venis gignitur : in hos vero locos Lransgressus lenuis fit et calidus el spumosus. À SO-MURHES ORE CRMAIS ICI S LORD SUR AEIZRI LEUR MORARI Ct DE ARCHELAO. Archelaus (1) quem alii Atheniensem alii Mi- lesium esse volunt patre Apollodoro vel Mydone, philosophi; praeceptore Anaxagora usus est. Videtur autem primus Anaxagoras Athenis in re- rum cognitione versatus eamque sapientiam pro- fessus esse. Secundum ab hoc physicum qui in eadem urbe vixerit Diogenem Apolloniaten po- nimus , tertium Archelaum. Itaque summo errore labitur Diogenes Laertius, temporum ordinem invertens. "T'antum. enim abest, ut Archelaus primus ionicam philosophiam clarissimz illi Musarum sedi intulerit, ut Anaxagoras cum Cle- mente.(2) ejus beneficii auctor fuisse dicendus sit. Est autem. vix probabile Archelaum disci- pulorum nobilitate floruisse, quum iis Socratem a Diogene et Cicerone (3) injuria annumerari appareat. Etenim Plato, Xenophon , Aristoteles Archelai placita silentio przttereuntes ipsum ho- minem sine dubio ignorarunt, Solus 'Theophra- stus singularem de ejus decretis librum vulga- verat (4), unde excerpta videntur quz a veteribus de disciplina viri prope ignoti memorantur. Nimirum physicum opus quod Archelao ascribit Suidas (5) fortasse paullo post Theophrasti mor- tem intercidit. In explicanda mundi origine czterisque rebus (1) Diogenes Laertius lib. 11, 16 : Ἀρχέλαος, Ἀθηναῖος ἢ Μιλήσιος, πατρὸς Ἀπολλοδώρον, ὡς δέ τινες, Μύδωνος, μα- θητὴς "Ava£ayó2ov , διδάσχαλος Σωχράτους. Οὗτο: πρῶτος ἐκ τῆς Ἰωνίας τὴν φυσιχὴν φιλοσοφίαν μετήγαγεν ᾿Αθήναζε χαὶ ἐχλήθη φυσιχός, παρὸ xai ἔληξεν ἐν αὐτῷ ἡ φυσιχὴ φιλοσοφία, Σωχράτους τὴν ἠθιχὴν εἰσαγαγόντος. (2) Clemens Alexandrinus Strom. lib. I p. 301 A : Οὗτος [ὁ 'Ava£ayópz: ] μετήγαγεν ἀπὸ τῆς Ἰωνίας ᾿Αθήναζε τὴν 8:x- τριδὴν 7 τοῦτον διαδέχεται ᾿Αρχέλαος. (3) Cicero Tusc. V, 4 : « usque ad Socratem qui Arche- laum, Anaxagorze discipulum , audierat. » (4) Περὶ τῶν ᾿Αρχελάου leste Diog. Laert. V, 42. (5) Suidas v. Ἄρχξέλαος. (6) Simplicius Comment. in Arist. Phys. fol. 6 b : Ac- χέλαος ἐν μὲν τῇ γενέσει τοῦ χόσμου καὶ τοῖς ἄλλοις πειρᾶταί τι φέρειν ἴδιον, τὰς ἀρχὰς ξὲ τὰς αὐτὰς δίδωσιν, ἅσπερ Ἀνα- ξαγόρας. οὗτοι μὲν οὖν ἀπείρους τῷ πλήθει χαὶ ἀνομοιογενεῖς τὰ: ἀρχὰς λέγουσι. (7) Origenes Philos. 9 : Οὗτος ἔφη τὴν μῖξιν τῆς ὕλης ὁμοίως Ἀναξαγόρᾳ, τάς τε ἀρχὰς ὡσαύτως οὗτος δὲ τῷ νῷ ἐνυπάρχειν τι εὐθέως μῖγμα. (8) δίονῶθιιβ Eclog. I p. 56 (tom. I p. 22 ed. Gaisf. ) : Ἄρχέλαος ἀέρα xal νοῦν τὸν θεόν, o) μέντοι χοσμοποιὸν τὸν νοῦν. FHlLOs. GB.EC. diversam quidem ab Anaxagorz ratione formu- lam excogitavit aut certe proprium quid afferre nisus est, sed eadem tamen rerum principia esse statuit (6). Nam de materie mistura idem przci- pit quod Anaxagoras, licet mentem ab omni concretione mortali segregatam esse nollet (7). Quocirca si vera rettulit Stobzus (8), aerem et mentem deum esse opinatus est , alemta mundi procreandi facultate. Huc pertinet etiam quod alii narrant eum. pro rerum. fundamento aerem habuisse (9). Ab his omnibus dissentit Diogenes Laertius duas Archelao generationis causas fuisse dicens, calorem et frigus. Porro animalia primum e limo , postea ex se invicem nata esse existimavit. Qua in re homines a cateris animantibus adeo non distinxit, utomnium eundem ortum fuisse|10) contenderet, Przeterea aquam calore liquefactam, quatenus in igneam naturam abit, efficere ter- ram, quatenus vero circumfluit, aerem gignere censet eamque ob causam illam aere, hunc ignis motu contineri (11). Eidem vocem aeris percussu formari placuit. Quid? quod mare in cavis per humum velut per- colatum consistere credidit, maximum autem siderum solem esse affirmavit, denique univer- (9) Plutarchus de Plac. phil T, 3 : Ἀρχέλαος Ἀπολλοδώ- ρου ᾿Αθηναῖος ἀέρα ἄπειρον καὶ τὴν περὶ αὐτὸν πυχνότητα xal μάνωσιν. τούτων δὲ τὸ μὲν εἶναι πῦρ, τὸ δὲ ὕϑωρ. Cf. Stob. Eclog. I p. 298 ( tom. I p. 114 ed. Gaisf. ); Sext. Empir. adv. Math. IX, 360. (10) Diogenes Laertius lib. IT, 16-17 : Ἔλεγε δὲ δύο αἰτίας εἶνα: γενέσεως, θερμὸν xat ψυχρόν * xai τὰ ζῷα ἀπὸ τῆς ἰλύος γεννηθῆναι... γεννᾶσθαι δέ φησι τὰ ζῷα Ex θερμῆς τῆ: γῆς», χαὶ ἰλὺν παραπλυσίαν γάλαχτι, οἷον τροφὴν. ἀνιείσης. οὕτω δὲ wai τοὺς ἀνθρώπους ποιηθῆναι. Origenes Philos. 9 : περὶ δὲ ζῴων φησὶν ὅτι θερμαινομένης τῆς γῆς τὸ πρῶτον ἐν τῷ κατὰ μέρος (leg. cum Ritltero χάτω μέρει) ὅπου τὸ θερμὸν xai τὸ ψυχρὸν ἐμίσγετο, ἀνεφαίνετο τά τε ἄλλα ζῷχ πο)λὰ χαὶ ἀνόμοια, πάντα τὴν αὐτὴν δίαιταν ἔχοντα, ἐκ τῆς ἰλύος τρετόμενα" ἣν δὲ ὀλιγοχρόνια. ὕστερον δὲ αὐτοῖς χαὶ EZ Gua λων γένεσις ἀνέστη, καὶ διεχρίθησαν ἄνθρωποι ἀπὸ τῶν ἀλ)- γων, χαὶ ἡγεμόνας xoi νόμους χαὶ τέχνα: xal πόλεις χαὶ τὰ ἄλλα συνέστησαν. νοῦν δὲ λέγει πᾶσιν ἐμτύεσθαι ζῴοις ὁμοίως. χρήσασθαι γὰρ ἕχαστον καὶ τῷ σώματι ἀναλόγως, τὸ μὲν βρχδυτέοως τὸ δὲ ταχυτέρως. (11) Diogenes Laertius lib. 11, 17 : Τηχόμενόν φησι τὸ ὕδωρ ὑπὸ τοῦ θερμοῦ, χαθὸ μὲν εἰς τὸ πυρῶδες συνίσταται, ποιεῖν γῆν χαθὸ δὲ πεοιῤῥεῖ, ἀέρα γευνᾷν. ὅθεν ἣ μὲν ὑπὸ τοῦ ἀξρος, ὁ δὲ ὑπὸ τῆ: τοῦ πυρὸς περιφορᾶς: χρατεῖται, 257 "5 258 sitatis corpus infinitum esse sibi persuasit (12). Quamvis autem Archelaus physicorum ultimus fuisse perhibeatur (13), tamen moralem quoque philosophiam ac civilem rationem attigit, siqui- dem de legibus ac de honesto et justo dispntavit. Quod vero dixisse traditur, justum et turpe non DE ARCHELAO. natura, sed opinione et instituto esse : eo omnis morum doctrina evertitur potius quam funda- tur (14). Quare non est quod cum Diogene (15) putemus Socratem Archelai preceptis imbutum in morali philosophiz parte profecisse. (12) Diogenes Laertius lib. II, 17 : Πρῶτος δὲ εἴ πεφωνῆς γένεσιν τὴν τοῦ ἀέρος πλῆξιν ^ τὴν Oz θάλατταν ἐν τοῖς χοίλοι: διὰ τῆς γῆς ἠθουμένην συνεστάναι * μέγιστον τῶν ἄστρων τὸν ἥλιον χαὶ τὸ πᾶν ἀπειρῶν. (13) Hoc quoque dubium est. Mihi physicorum ultimus Democritus videtur qui quadraginta annis post Anaxago- ram natus est. LI (14) Diogenes Laertius lib. 1I, 16 : Ἔοιχε δὲ xai οὗτος ἅψασθαι τῆς ἠθιχῆς. xxi γὰρ περὶ νόμων πεφιλυοσόφηκε xai χαλῶν xai δικαίων....«ἔλεγε δὲ τὸ δίκαιον εἶναι xal τὸ αἰσχρῶν οὐ φύσει, ἀλλὰ νόμῳ. (15) Diogenes Laertius lib. Il, 16 : Παρ᾽ οὗ λαβὼν Σωχρά- τῆς τῷ αὐξῆσαι αὐτὸς εὑρεῖν ὑπελήφθη. ὅθ. A UORPHE ORAS CRM CRM UORMP ME QR Gd ARM ACA DN τ LH SIR DE MELISSO. --- — dá i Melissus (1), Ithagenis filius, Samius quem Apollodorus apud Diogenem circa Olympiadem octogesimam quartam floruisse testatur, ita litte- rarum studia cum armorum tractatione copufa- vit, ut tam eruditionis et doctrinz gloria excelle- ret quam bellicis laudibus przstaret, Adolescens Parmenidem, Eleatic scholz principem , audivit aliosque viros primarios convenit. Nam cum He- raclito etiam commercium habuisse eumque Ephe- siis commendasse fertur. Postea quum vir civilis et popularibus suis gratus esset, ad reipublice curam admotus egregiam in bello patriz suz ope- ram navavit, Constat autem bello Samiorum Athenienses quorum rebus tum przerat Pericles a Samiis Melissi ductu et auspiciis duobus navali- bus prceeliis Olympiade octogesima quinta supera- tos esse. Sic a rerum contemplatione ad usum (1) Diogenes Laertius lib. IX, 24 : Μέλισσος ᾿Ιθαγένους, Σάμιος. Οὗτος ἤχουσε Παρμενίδου" ἀλλὰ xal εἰς λόγους ἣλ- θεν Ἡραχλείτῳ, ὅτε χαὶ συνέστησεν αὐτὸν τοῖς ᾿Ἐφεσίοις ἀγνοοῦσι..... γέγονε δὲ xal πολιτιχὸς ἀνήρ, χαὶ ἀποδοχῆς παρὰ τοῖς πολίταις ἠξιωμένος. ὅθεν ναύαρχος αἱρεθεὶς ἔτι xai μᾶλ- λον ἐθαυμάσθη διὰ τὴν οἰχείαν ἀρετήν.... φησὶ δ᾽ Ἀπολλόδω- ρος ἠχμαχέναι αὐτὸν χατὰ τὴν τετάρτην xai ὀγδοηχοστὴν ὀλυμπιάδα. Plutarchus vit. Pericl. cap. 26 : Πλεύσαντος γὰρ αὐτοῦ [τοῦ ΠΕεριχλέους ], Μέλισσος ὁ ᾿Ιθαγένους, ἀνὴρ φιλόσοφος, στρατηγῶν τότε τῆς Σάμου, χαταφρονήσας τῆς ὀλιγότητος τῶν νεῶν ἣ τῆς ἀπειρίχς τῶν στρατηγῶν ἔπεισε τοὺς πολίτας ἐπιθέσθαι τοῖς ᾿Αθηναίοις. χαὶ γενομένης μάχης, νικήσαντες οἱ Σάμιοι, xai πολλοὺς μὲν αὐτῶν ἄνδρας ἑλόν- τες, πολλὰς δὲ ναῦς διαφθείραντες, ἐχρῶντο τῇ θαλάσσῃ χαὶ παρετίθεντο τῶν ἀναγχαίων πρὸς τὸν πόλεμον, ὅσα μὴ πρό- τερον εἶχον. ὑπὸ δὲ τοῦ Μελίσσου xai Περιχλέα φησὶν αὐτὸν Ἀριστοτέλης ἡττηθῆναι, ναυμαχοῦντα πρότερον. ld. vit. "Themist. cap. 2 : Καίτοι Στησίμόροτος ᾿Αναξαγόρου τε δια- χοῦσαι τὸν Θεμιστοχλέα φησί, χαὶ περὶ Μέλισσον σπουδάσαι τὸν φυσιχόν, οὐχ εὖ τῶν χρόνων ἁπτόμενος. Περιχλεῖ γάρ, ὃς πολὺ νεώτερος ἣν Θεμιστοχλέους, Μέλισσος μὲν ἀντεστρα- τήγει πολιορχοῦντι Σαμίους, ᾿Αναξαγόρας δὲ συνδιέτριδε. Id. adv. Colot. cap. 32 : Μέλισσος δέ, τῆς πατρίδος στρατη- γῶν, ᾿Αθηναίους κατεναυμάχησε. AElianus Var. Hist. lib. VIE cap. 14 : Τί δέ, οὐκ ἦσαν xai οἵ φιλόσοτοι τὰ πολέμια ἀγα- θοί ; ἐμοὶ μὲν δοχοῦσιν, εἴ γε ᾿Αρχύταν μὲν εἵλοντο ἑξάχις στρατηγὸν Ταραντῖνοι, Μέλισσος δὲ ἐνανάρχησε χτλ. (2) Οἱ. Suidas v. Μέλιτος, ubi legitur περὶ τοῦ ὄντος. (3) Περὶ φύσεως citat Galenus ad Hippocr. de Nat. liom. l pag. 5 ed. Kühn. «οἱ de element. sec. Hippocr. I, 9 pag. 487 ed. Kühn. his verbis : Τὰ γὰρ τῶν παλαιῶν ἅπαντα περὶ φύσεως ἐπιγέγραπται, τὰ Μελίσσου, τὰ ΠΙαρμε- νίδου, τὰ ᾿Εμπεδοχλέους, ᾿Αλχμαίωνός τε xai Γοργίου, xai Προδίχου, χαὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων. De eute et natura est apud Alexandrum Aphrodisiensem et Nicolaum Damasce- num. Vid. Bessarionem in Calumn. Platon. IT, 1t. (4) Vide praefationem ad Parmenidem. 259 actionemque traductus civibus qui antea eum dilexerant majorem etiam sui admirationem in- jecit. Unum composuit librum dialecto Ionica Περὶ τοῦ ἐόντος (2) vel Περὶ φύσιος (3) , vel ut alii volunt De ente et natura inscriptum. In quo apparet eum non egisse de infinita eorum quze orta, generata, concreta sunt copia et varietate, sed de natura wterna quam ab omni concretione mortali segre- gatam entis nomine, Parmenidem secutus (4), affecit, Hujus libri plura Simplicius servavit. fra- gmenta quz infra exponam, Idem opus spectarunt Plato (5) in Thezteto pag. 180 E, et Aristoteles in volumine de Sophisticis Elenchis (6), porro Physicorum lib. I, 2 et 3, nec non in disputatio- nibus de Melisso, Xenophane et Gorgia atque alibi. Neque dubium quin Hippocrates (7), Pa- (5) Plato ΤΙ θα, pag. 180 E : Ὀλίγον δὲ ἐπελαθόμην, ὦ Θεόδωρε, ὅτι ἄλλοι αὖ τἀναντία τούτοις ἀπεφήναντο, οἷον ἀχίνητον τελέθειν i πάντ᾽ ὄνομ᾽ εἶναι, xoi ἀλλα ὅσα Μέλισ- σοί τε καὶ Παρμενίδαι ἐναντιούμενοι πᾶσι τούτοις διισχυρί- ζονται, ὡς ἕν τε πάντα ἐστὶ xai ἕστηχεν αὐτὸ ἐν αὑτῷ, οὐχ ἔχον χώραν ἐν ἃ χινεῖται. (6) Aristoteles de Sophisticis Elenchis pag. 167 b ed. Bekker. : Ὁμοίως δὲ xai ἐν τοῖς συλλογιστιχοῖς, οἷον ὁ Me- λίσσου λόγος ὅτι ἄπειρον τὸ ἅπαν, λαδὼν τὸ μὲν ἅπαν ἀγέ- νῆτον (ἐχ γὰρ μὴ ὄντος οὐδὲν ἂν γενέσθαι), τὸ δὲ γενόμενον ἐξ ἀρχῆς γενέσθαι. εἰ μὴ οὖν γέγονεν, ἀρχὴν οὖχ ἔχει τὸ πᾶν, ὥστ᾽ ἄπειρον. οὐχ ἀνάγχη δὲ τοῦτο συμθαίνειν * οὐ γὰρ εἰ τὸ γενόμενον ἅπαν ἀρχὴν ἔχει, χαὶ εἴ τι ἀρχὴν ἔχει, γέγονεν, ὥσπερ οὐδ᾽ εἰ ὁ πυρέττων θερμός, χαὶ τὸν θερμὸν ἀνάγχη πυ- ρέττειν. Id. ibid. p. 168 b : ἢ πάλιν, ὡς ἐν τῷ Μελίσσου λόγῳ,, τὸ αὐτὸ εἶναι λαμθάνει τὸ γεγονέναι xad ἀρχὴν ἔχειν, ἢ τὸ ἴσοις γίνεσθαι xai ταὐτὸ μέγεθος λαμδάνειν. ὅτι γὰρ τὸ γεγονὸς ἔχει ἀρχήν, xai τὸ ἔχον ἀρχὴν γεγονέναι ἀξιοῖ, ὡς ἄμφω ταὐτὰ ὄντα τῷ ἀρχὴν ἔχειν, τό τε γεγονὸς χαὶ τὸ πε- περασμένον. ὁμοίως δὲ χαὶ ἐπὶ τῶν ἴσων γινομένων εἰ τὰ τὸ αὐτὸ μέγεϑος xai Ev λαμδάνοντα ἴσα γίνεται, xoi τὰ ἴσα γε- νόμενα ἕν μέγεθος λαμδάνει. Id. Phys. lib. I, 2 pag. 184 b : ἀνάγχη δ᾽ ἤτοι μίαν elvat τὴν ἀρχὴν ἢ πλείους, xai εἰ μίαν, Tot ἀχίνητον, ὥς φησι Παρμενίδης xxi. Μέλισσος, ἢ χινου- μένην, ὥσπερ οἱ φυσιχοί. Et pag. 185 b : ἀλλὰ μὴν εἰ ὡς ἀδιαίρετον, οὐθὲν ἔσται ποσὸν οὐδὲ ποιόν, οὐδὲ δὴ ἄπειρον τὸ ὄν, ὥσπερ Μέλισσός φησιν, οὐδὲ πεπερασμένον, ὥσπερ Παρ- μενίδης. Idem cap. 3, pag. 186 b : ἀμφότεροι γὰρ ἐριστ χῶς συλλογίζονται, xai Μέλισσος καὶ Παρμενίδης " xai γὰρ ψευδῆ λαμδάνουσι χαὶ ἀσυλλόγιστοί εἶσιν αὐτῶν οἱ λόγοι" μᾶλλον δ᾽ ὁ Μελίσσου φορτιχὸς χαὶ οὐχ ἔχων ἀπορίαν, ἀλλ᾽ ἑνὸς ἀτόπου δοθέντος τἄλλα συμδαΐνει" τοῦτο δ᾽ οὐθὲν χαλεπόν. ὅτι μὲν οὖν παραλογίζεται Μέλισσος, δῆλον * οἴεται γὰρ εἰληφέναι, εἰ τὸ γενόμενον ἔχει ἀρχὴν ἅπαν, ὅτι χαὶ τὸ μὴ γενόμενον οὐχ ἔχει, χτλ. (7) Bippocrates de Nat. hom. tom. I p. 349 ed. Kühn. : Ἀλλ᾽ ἐμοί γε Goxéouct οἱ τοιοῦτοι ἄνθρωποι σφᾶς αὐτοὺς 17. 200 DE MELISSO. Llephatus (8) et. quicunque (9) apud veteres Me- | Melissi fragmentis idem consilium secutus sum lissi decreta vel memorant vel impugnant , ex hoc quod in Xenophaneis reliquiis interpretandis. Qua fonte ea hauserint. In recognoscendis vertendisque j| de re vide przfationem ad Xenophanem. χαταθάλλειν ἐν τοῖσι ὀνόμασι τῶν λόγων αὐτέων ὑπὸ ἀσυ- νεσίης, τὸν δὲ Μελίσσου λόγον ὀρθοῦν. (8) Palaephatus de Incredibilibus, Procem. : Ἀεὶ δὲ ἔγωγε ἐπαινῶ τοὺς συγγραφέας Μέλισσον xoi Λαμίσχον τὸν Σάμιον, ἐν ἀρχῇ λέγοντας" ἔστιν ἃ ἐγένετο xoi νῦν ἔσται. (9) Suidas v. γεννητική: Μέλισσος ᾧετο τὸ μὴ γενόμενον οὐχ ἔχειν ἀρχήν. Ψεῦδος δέ ἐστι΄ πολλὰ γὰρ ἀγέννητα ὄντα | ἀρχὰς ἔχει. Theodoretus Serm. IIl : Μέλισσος δὲ ὁ ᾿1θαγέ- νους ó Μιλήσιος, τούτου (τοῦ Παρμενίδου ) μὲν ἑταῖρος ἐγέ- νετο, τὴν δὲ παραδοθεῖσαν διδασχαλίαν ἀχήρατον οὐχ ἐτήρη- σεν᾽ ἄπειρον γὰρ οὗτος ἔφη τὸν χόσμον, ἐχείνων φάντων πεπερασμένον. Sextus. Empiricus Pyrrh. hypotyp. lib. ΤῈ Cap. 7 : τρεῖς δέ, οἶμαι, γεγόνασιν αἱ ἀνωτάτω περὶ χινήσεως στάσεις. ὁ μὲν γὰρ Βίας xai τινες τῶν φιλοσόφων εἶναι vi- vno ὑπολαμδάνουσιν, μὴ εἶναι δὲ Παρμενίδης τε καὶ Μέλισ- σος χαὶ ἄλλοι τινές, μιὴ μᾶλλον ὃὲ εἶναι ἢ μὴ χίνησιν ἔφασαν οἱ Σχεπτιχοί, Idem adv. Math. X cap. 2, 46 : Γνωστέον ὅτε τρεῖς γεγόνασι στάσεις χατὰ τὸ ἀνωτάτω περὶ χινήσεως. οἵ μὲν γάρ φασι χίνησιν εἶναι, οἱ δὲ μὴ εἶναι, οἱ δὲ οὐ μᾶλλον εἶναι 7, μὴ εἶναι. xal εἶναι μὲν ὅ τε Βίας, τοῖς φαινομένοις προσέχων , καὶ οἱ πλείους τῶν φυσιχῶν, ὥσπερ οἱ περὶ Πνία- γόραν xoi ᾿Ἐμπεδοχλέα xai ᾿Αναξαγόραν, Δημόχριτον τε xol Ἐπίχονυρον οἷς xoi οἱ ἀπὸ τοῦ Περιπάτον, ἔτι δὲ χαὶ οἱ ἀτιὸ τῆς Στοᾶς συνχπεγράψαντο, wai ἄλλοι παμπληθεῖς. μὴ εἶναι, δὲ οἵ περὶ Παρμενίδην xai Μέλισσον, o0; 6 Ἀριστοτέλης στα- σιώτας τε τῆς φύσεως χαὶ ἀτυσίχους χέχληχεν᾽ στασιώτας μέν, ἀπὸ τῆς στάσεως, ἀφυσίχους δέ, ὅτι ἀρχὴ χινήσεώς ἐστιν ἡ φύσις. Conf. Alexander Aphrodisiensis in. Topic. pag. 102 (Scholl. ed. Brandis. pag. 269 b). Id. in Soph. Elench. fol. 17 et 21. Themistius in Physic. fol. 17. (Scholl. ed. Brandis. pag. 330 b). Simplicius in libros de Colo fol. 32. ΜΕΛΙΣΣΟΥ͂ AIIOXITAXMATIA. 8 1. Εἰ μὲν μηδὲν ἔστι, περὶ τούτου τί ἂν λέγοιτο ὡς ἐόντος τινός: εἰ δέ τι ἔστι, ἤτοι γινόμενόν ἐστι, ἢ αἰεὶ ἐόν. ᾿Αλλ᾽ εἰ γινόμενον, ἤτοι ἐξ ἐόντος ἢ ἐχ υαὴ ἐόντος. ἀλλ᾽ οὔτε ἐκ μὴ ἐόντος οἷόν τε γίνεσθαί τι, οὔτε ἄλλο μὲν οὐδὲν ἐόν, πολλῷ δὲ μᾶλλον τὸ ἁπλῶς , - f LJ * * “ ^ , , ἐόν" οὔτε x τοῦ ἐόντος" εἴη γὰρ ἂν οὕτω xal οὐ γίνοιτο. οὐχ ἄρα γινόμενόν ἐστι τὸ ἐόν αἰεὶ ἐὸν ἄρα ἐστί. Οὔτε φθαρήσεται τὸ ἐόν" οὔτε γὰρ ἐς τὸ μὴ ἐὸν οἷόν τε τὸ ἐὸν μεταδάλλειν" συγχωρέεται γὰρ xal τοῦτο ὑπὸ τῶν φυσιχῶν - οὔτε ἐς ἐόν - μένοι γὰρ ἂν πάλιν οὕτω γε καὶ οὐ φθείροιτο. Οὔτε ἄρα γέγονε τὸ ἐόν, * ^y X !' y οὔτε φθαρήσεται. Αἰεὶ ἄρα ἦν τε xal ἔσται. S 2. Ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τὸ γενόμενον ἀρχὴν ἔχει, τὸ μὴ : 3 MUS ; γενόμενον ἀρχὴν οὐχ ἔχει, τὸ δ᾽ ἐὸν οὐ γέγονε, οὐχ ἂν Y . ἡ wi PU , Y , ἔχοι ἀρχήν. "Est δὲ τὸ φθειρόμενον τελευτὴν ἔχει εἰ δέ τί ἐστι ἄτθαρτον, τελευτὴν οὐχ ἔχει- τὸ ἐὸν ἄρα ἄφθαρτον ἐόν, τελευτὴν οὐχ ἔχει" τὸ δὲ μήτε ἀρχὴν ἔχον μήτε τελευτήν, ἄπειρον τυγχάνει ἐόν: ἄπειρον ἄρα τὸ ἐόν. 3. Εἰ δὲ ἄπειρον, ἕν- εἰ γὰρ δύο εἴη, οὐχ ἂν 3ύ-- , ^ d e (ΕἸ x ΝΡ νν * ᾿ E e ναιτο ἄπειρα elvat, ἀλλ᾽ ἔχοι ἂν πέρατα πρὸς ἄλληλα" ἄπξιρον δὲ τὸ ἐόν, οὐχ ἄρα πλέω τὰ ἐόντα: ἕν ἄρα τὸ ρὸν δὲ τὸ ἐόν, οὐχ ἄρα πλέω τὰ ἐόντα. ἕν ἄρα τὸ ἐόν. S 4. ᾿Αλλὰ μὴν εἰ ἕν, xa ἀχίνητον * τὸ γὰρ ἕν ἐὸν ὁμοῖον αἰεὶ ἑωυτῷ * τὸ δὲ δικοῖον, οὔτ᾽ ἂν ἀπόλοιτο, οὔτ᾽ ἂν μέζον γίνοιτο, οὔτε μεταχοσμέοιτο, οὔτε ἀλγέοι, οὔτε ἀνιῷτο. Εἰ γάρ τι τούτων πάσχοι, οὐχ ἂν £v εἴη τὸ γὰρ ἡντιναοῦν χίνησιν χινεόμενον. ἔχ τινος xai ἐς e" ὌΝ * ἕτερόν τι μεταδάλλει" οὐδὲν δὲ ἦν ἕτερον παρὰ τὸ ἐόν, οὐχ ἄρα τοῦτο χινήσεται. MELISSI FRAGMENTA. $ 1. Si nihil reapse est, quid de hoc, quasi sit aliquid , dicatur? Si vero est. aliquid , id aut oritur aut semper est. Quodsi orilur, aut ex eo quod est, aut ex eo quod non est oriatur oportel ; atqui neque ex non-ente fieri potest ut cum aliud ens oriatur, tum maxime ens simpliciter dictum , neque ex ente : esset enim hoc modo ac non ori- retur. Ergo non oritur ens ; sempiternum igitur est. Ne- que vero interibit ens; non enim fieri potest, ut ens in non-ens muletur; quippe conceditur et hoc a physicis : neque in ens; ita enim cerle rursus maneret ac non inter- irel. Ergo neque ortum est ens neque interibit. Semper igitur fuit atque erit. $ 2. Sed quoniam id quod ortum est initium habet, non ortum non habet initium, eus autem ortum non est ideoque non habet initium. Przeterea. quidquid interit finem habet; quodsi quid interitüs expers est, finem non habet; ens igilur ut interitus expers finem non habet; quod vero neque initium habet neque finem, infinitum est : infinitum igitur ens est. $3. 51 vero infinitum , unum simul est; si enim duo essent, non possent esse infinita, sed fines inter se ter- minosque haberent : infinitum autem eus, non igitur plura enlia ; unum igitur ens. $ 4. Enimvero si unum , etiam immolum est : quod enim unum, id sui semper simile est : quod autem simile est, id nec perire possit nec majus fieri neque verso re- rum statu et ordine transformari, neque dolere, neque molestià affici. Si enim horum quidquam ei accideret, non foret unum ; quod enim motu qualicunque cietur, id ex aliquo atque in aliud quid mutatur; atqui nihil aliud ex omni eternitate fuit preter ens : hoc igitur non mo- vebitur. Que inilio a nobis posita sunt Melissi fragmenta (& 1— 5) legebantur olim in principio libri, quem περὶ τοῦ ὄντος teste Suida v. Μέλιτος, vel περὶ φύσεως, ut refert Galen. ad Hippocr. de Nat. hom. 1 p. 5 ed. Kühn. el de element. sec. Hippocr. I, 9 p. 487, vel de ente et natura , ut te- stantur Alexander Aphrodisiensis et Nicolaus Damascenus apud Bessarionem in Calumn. Platon. II, 11. Ionica dia- lecto Samius philosophus scripseral. Servavit hos locos Simplicius in Aristotelis Phys. f. 22 b; cujus verba sunt : νῦν δὲ τὸν Μελίσσου λόγον ἴδωμεν. πρὸς ὃν πρότερον ὑπαντᾷ (ὁ Ἀριστοτέλης). τοῖς γὰρ τῶν φυσιχῶν ἀξιώμασι χρησάμε- νος ὁ Μέλισσος περὶ γενέσεως καὶ φθορᾶς, ἄρχεται τοῦ συγ- γράμματος οὕτως " Εἰ μὲν μηδὲν ἔστι x. τ. λ. Allatis Melissi verbis haec subjungit Simplicius : Ταῦτα μὲν οὖν ἀρχεῖ τῶν Μελίσσου ὡς πρὸς τὴν Ἀριστοτέλους ἀντίῤῥησιν. Τὰ δὲ λήμ- ματα αὐτοῦ ὡς συνελόντι φάναι ταῦτα x. τ. A. [πος operis exordio videtur Melissus rerum de quibus acturus erat argumenta breviter ac summatim perstrinxisse eo consilio ut singula poslea accuratius et uberius pertraclaret, id 9 61 quod loei ejus alibi a Simplicio memorati el qui hos re- spexit libri de Melisso, Xenophane et Gorgia auctor abunde ostendunt. Tonicz dialecti formam magis quam decebat a Brandisio neglectam restituere ceeperat Prellerus in Hi- Stor. phil. p. 104 seqq. Nos in eo negotio etiam extra fines quos Prellerus sibi constituit egressi sumus. $ 1. In primo fragmento bis cum Prellero αἰεὶ pro ἀεί edidi et εἰς in ἐς mutavi ; praeterea v ἐφελχυστιχόν quod ille servaverat ubique in. his fragminibus delevi, obsecutus Grammatico Augustano p. 669 Greg. Cor. ed. Schajf. Hoc semel monuisse sufficiat. Caeterum quos φυσιχούς Vocat Melissus , iidem a Diogene Apolloniate φυσιολόγοι nomina- . bantur. Cf. Simplic. in Arist. phys. p. 32 b. Cum hoc Melissi loco recte comparavit Brandisius initium libri de Melisso, Xenophane et Gorgia compositi. $ 3. πλέω edidi pro πλείω ; sic enim plerumque Iones , quamquam eliam alleram formam in codd. interdum inve- niri non ignoro. ὃ 4. ὁμοῖον, μέζον, γίνοιτο cum Prellero pro iis quae iu 2652 MELISSI FRAGMENTA , ; S 5. Καὶ xxv ἄλλον δὲ τρόπον οὐδὲν χενεόν ἐστι τοῦ ἐόντος" τὸ γὰρ κενεὸν οὐδέν ἐστι" οὐχ ἂν ὧν εἴη , τό qs μηδέν. Οὐ χινέεται ὧν τὸ ἐόν’ ὑποχωρῆσαι γὰρ οὐκ ἔχει οὐδαμῇ, κενεοῦ μὴ ἐόντος. ᾿Αλλ᾽ οὐδὲ ἐς ἑωυτὸ συσταλῆναι δυνατόν" εἴη γὰρ ἂν οὕτως ἀραιότε- ρον ἑωυτοῦ x«i πυχνότερον" τοῦτο δὲ ἀδύνατον. Τὸ Hi ^ ^ , - — -Ὁ - γὰρ ἀραιὸν ἀδύνατον ὁμοίως εἶναι πλῆρες τῷ πυχνῷ. ἀλλ᾽ ἤδη τὸ ἀραιόν γε χενεώτερον γίνεται τοῦ πυχνοῦ " ^ ' ' kJ » Pp) ^ -Ὁ h kJ * 2* ^ , τὸ δὲ xeveoy οὐχ ἔστι. — El δὲ mmpéc ἐστι τὸ ἐὸν ἢ μή, , - ^A m E RA [ , e S 1)) Ὁ X , M χρίνειν χρὴ τῷ ἐσδέγεσθαί τι αὐτὸ ἄλλο, ἢ μή" εἰ γὰρ μὴ ἐσδέχεται, πλῆρες" εἶ δὲ ἐσδέχοιτό τι, οὐ πλῆρες. Εἰ ὧν ἐστιμὴ χενεόν, ἀνάγχη πλῆρες εἶναι" εἰ δὲ τοῦτο, μὴ χινέεσθαι" οὐχ ὅτι μὴ δυνατὸν διὰ πλή f ptos χινέ- εσθαι. ὡς ἐπὶ τῶν σωμάτων λέγομεν, ἀλλ᾽ ὅτι πᾶν τὸ » E 3 031 M ΄ 2i LADO sf. , εον οὔτε ἐς £OV ὀυναται χινέεσθσυι" οὐ γὰρ ἔστι τι παρ Ϊ, αὐτό“ οὔτε ἐς τὸ μὴ ἐόν" οὐ γὰρ ἔστι τὸ υὴ ἐόν. - * * $ 6. Αἰεὶ ἦν ὅ,τι ἦν, χαὶ αἰεὶ ἔσται" εἰ Te ἐγένετο, ἄνα γκαῖόν ἐστι πρὶν γενέσθαι εἶναι μηδέν εἶ τοίνυν μηδὲν ἦν, οὐδαμῇ ἂν ἐγένετο μηδὲν ἐχ μηδενός. * * »* d , ΓΕ ἘΠῚ. Y Nos AM. & 7. "O τε τοίνυν οὐχ ἐγένετο, ἔστι τε χαὶ αἰεὶ ἦν, τ 5λλ ὧν AL ὩΣ A » x. 2M , χαὶ αἰεὶ ἔσται" καὶ ἀρχὴν οὐκ ἔχει οὐδὲ used ἀλλ᾽ ἄπειρόν ἐστι. El μὲν γὰρ ἐγένετο, ἀρχὴν ἂν εἶχε" ἤρξατο, γὰρ ἂν ποτε γινόμενον" χαὶ τελευτήν" τε γινόμενον. , Ej , 2.4; 3 » EJ E τὸ μήτε ἐτελεύτησε, αἰεί τε ἦν xol αἰεὶ ἔσται. οὐχ » H D 2M ΄ » Y 325 mh ; , ἔχον ἀρχὴν οὐδὲ τελευτήν. Οὐ γὰρ αἰεὶ εἰναι ἀνυστόν, ὅ,τι μιὴ πᾶν ἐστι. Ὰ Ei ΣΣ Ξε Jo ἐτελεύτησε γὰρ ἂν ποτ᾿ "t δὲ μήτε ἤρζα- * * * ————— codd. leguntur ὅμοιον, μεῖζον, γίγνοιτο exaravi. Preterea ἀλγέοι el ἀνιῷτο scripsi pro vu!g. ἀλγέει et. ἀνιῆται. $ 5. οὖν ler mutavi in ὧν ; reliqua jam Prellerus correxe- rat. Ad verba οὐδὲ εἰς ἑωυτὸ συσταλῆναι recte observat Brandisius : « διαχρινόμενον sive συγχρινόμενον.» Cf. quae diximus de his vocibus in edit. Democriti p. 386. $ 6. Exstat hoc fragmentum apud Simplicium in Aristot. Phys. fol. 34 b , qui sic scribit : xai Μέλισσος δὲ τὸ ἀγένη- τὸν τοῦ ὄντος ἔδειξε, τῷ χοινῷ τούτῳ χρησάμενος ἀξιώματι. γράφει δὲ οὕτως" ᾿Δεὶ x. τ. 4. Erunt fortasse qni verba εἰ γὰρ ἐγένετο, ἀἄναγχαῖόν ἐστι πρὶν γενέσθαι εἶναι μηδέν inso- lens quid habere censeant, sed ut apud 7Eschin. C. Ctes. p. 86 εἰ δ᾽ ἣν ἀναγχαῖον ῥηθῆναι, οὐ Δημοσθένους ἣν ὁ λόγος et apud ZEschylum Agam. 875 καὶ τραυμάτων μὲν el τόσων ἐτύγχανεν, , — τέτρωται διχτύου πλέω λέγειν et aliis locis quos citat Bernhardyus Syntax. ling. gr. p. 376 nihil mutandum est, quum ob sententiz diversitatem loquendi forma diffe- rat a vulgari , ita hic membranarum scripturam conservari oportet. At aliler judicandum de extremis εἰ τοίνυν μηδὲν ἦν. οὐδα ἢ, ἂν γένοιτο μιηδὲν ἐκ μιηδενός,, ubi pro γένοιτο sub- stitui ἐγένετο. $7. Quie sequuntur fragmenta ( $ 7—10) servavit Sim- plieius 1. 1. fol. 23 b, cujus verba supt : ἐγχαλεῖται δὲ ὁ Μέλισσος, voi ὡς τῆς ἀρχῆς πολλαχῶς λεγομένης, ἀντὶ τῆς χατὰ χοόνον ἀρχῆς, ἥτις ὑπάρχει τῷ γενητῷ, τὴν κατὰ τὸ ποᾶγμα λαδών, ἥτις xod τοῖς ἀνρόως μεταθάλλουσιν οὖχ ὑπάρ' χει. "Eowke δὲ αὐτὸς χαὶ πρὸ τοῦ Ἀριστοτέλους τεπεᾶσθχι $ 5. Sed alia etiam ratione nihil vacuum est enfe; va- cuum enim nihil est : ergo illud certe quod nihil appella- mus non fuerit. Non movetur izitur ens; neque enim habet quo concedat, quia vacuum non est, Neque vero fieri potest, ut in se ipsum contrabatur : ita enim rarius fuerit se ipso et densius; hoc autern fieri nequit. Quippe fieri non potest, ut rarum eque plenum sit ac densum, sed rarum certe etiam magis vacuuni fit denso; vacuum vero non 681. Num aulem plenum sit ens an minus , judi- cari oporlet ex alio aut. receplo aut non. recepto: si enim non recipil, plenum est; si vero recipiat aliquid , non plenum. Si igitur non est vacunm, necesse est plenum esse, si vero hoc, non moveri ; non quod fieri nequeat , ut quid per plenum moveatur, quemadmo2um in corpo- ribus dicimus, sed quod universum ens neque in ens se movere polest : non enim quidquam est praeter ipsum : neque in non-ens, non enim esl non-ens. - * * $ 6. Semper fuit quidquid fuit, et semper erit: si enim ortum esset , necesse est ante ortum fuisse nihil ; si igitur nibil erat, haudquaquam nihil e nihilo ortum esset. * * * S 7. Quod igitur ortum non est, semperque est et. fuit, ac semper erit : id neque initium habet neque finem , sed infinitum est. Si enim ortum esset, initium haberet : nasci enim aliquando copisset ; et finem : fieri enim ali- quando desiisset. Sin autem neque cepit neque desiil : semper fuit semperque erit, non habens initium neque finem. Neque enim fieri potest, ul semper sit nisi quod universum sit. * *. * χαλῶς, ὅτι πᾶν σῶμα xai τὸ ἀΐδιον πεπερασμένον ὑπάρχον, πεπερασμένην ἔχει δύναμιν, xxi ὅσον ἐφ᾽ ἑαυτῷ ἀεὶ ἐν τέλει χρόνου ἐστίν ".... ὥστε τὸ χατὰ μέγεθος ἀρχὴν χαὶ τέλος ἔχον, xai χατὰ χρόνον ἔχει ταῦτα " xal ἀνάπαλιν " τὸ γὰρ ἀρχὴν ἔχον χρόνον xai τέλος, οὐχ ἅμα πᾶν ἔστι " διὸ ποιεῖται τὴν ἐν ἀπόδειξιν ἀπὸ τῆς χατὰ χρόνον ἀρχῆς χαὶ τελευτῆς. Ἄναρ- yo» δὲ οὕτω xai ἀτελεύτητον οὔ φησιν εἶναι, ὃ μὴ πᾶν ἐστι, τουτέστιν ὃ μὴ ἅμα ὅλον ἐστίν" ὅπερ τοῖς ἀμερέσιν ὑπάρχει xal τῷ ὄντι ἀπείροις ^ τῷ δέ γε ἁπλῶς ὄντι, χαὶ χυριώτατα . τῷ γὰρ ὄντι πᾶν ἐχεῖνό ἐστι. λέγει δὲ ταῦτα οὕτως ó Μέλισ- cog Ὅ τε τοίνυν x. τ. ). (8 7). Καὶ ὅτι μὲν τὸ ποτὲ χρονιχόν ἐστι, δῆλον. ὅτι δὲ γινόμενον τὸ χατ᾽ οὐσίαν γενητὸν εἶπεν, ὃ ἕως ἂν Tj γινόμενόν ἐστι xoi οὐχ ὄν, δῆλον ἐκ τοῦ "ἐτελεύτησεν ἄν ποτεγινόμενον ( $ 7) xai x τοῦ: οὐ γὰρ ἀεὶ εἶναι ἀνυστὸν ὅ, τι μὴ πᾶν ἐστι ($7), ὡς τοῦ ἀεὶ ὄντος, ὃ καὶ πᾶν ἐστιν, ἀντιχειμένυυ τῷ γενητῷ. Ὅτι δὲ ὥσπερ τὸ ποτὲ πεπερασμένον τῇ οὐσίᾳ φησίν, οὕτω xai τὸ ἀεὶ ὃν ἄπειρον γέγε: τῇ οὐσία, σαφὲς πεποίηχεν εἰπών - ᾿Αλλ᾽ ὥσπερ ἐστὶν x. τ. λ. ( $ 8) μέγεθος . δὲ οὐ τὸ διαστατόν φησιν" αὐτὸς γὰρ ἀδιαίρετον τὸ ὃν δείχνυ- σιν Ei γὰρ διήρηταί φησι x. 5. 3. ($ 15) μέγεθος οὖν τὸ δίαρμα αὐτὸ λέγει τῆς ὑποστάσεως. ὅτι γὰρ ἀσώματον εἶναι βούλεται τὸ ὄν, ἐδήλωσεν εἰπών: Εἰ μὲν ἐὸν εἴη (δ 16) χαὶ ἐφεξῆς δὶ δὲ τῷ ἀϊδίῳ τὸ ἄπειρον χατὰ τὴν οὐσίαν συνέταξεν, εἰπών. Ἀρχὴν δὲ καὶ x. t. X. (8 9) ὥστε τὸ μὴ ἔχον, ἄπειρόν ἐστιν" ἀπὸ ἐν ἀπείρου δὲ τὸ ἕν συνελογίσατο, Ex τοῦ * Εἰ μὴ ἕν εἴη x. τ. X. (S 10). MELISSI FRAGMENTA, S 8. Ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐστὶ αἰεί, οὕτω xai τὸ μέγαθος ἄπειρον αἰεὶ χρὴ εἶναι. * * * S 9. Ἀρχὴν δὲ xal τέλος ἔχον, οὐδὲν οὔτε ἀΐδιον á [ οὔτε ἄπειρόν ἐστι. * * - 10. El μὴ ἕν εἴη, περανέει πρὸς ἄλλο. ἔ e ρ 4*7 3 S 11. Οὕτως ὧν ἀΐδιόν ἐστι xal ἄπειρον xad £v xal ὅμοῖον (τὸ) πᾶν xal οὔτ᾽ àv ἀπόλοιτο, οὔτ᾽ àv μέζον γίνοιτο, οὔτε μεταχοσμέοιτο, οὔτε ἀλγέοι, οὔτε ἀνιῷτο" εἰ γάρ τι τούτων πάσχοι, οὐχ ἂν ἔτι ἕν εἴη" εἰ γὰρ ἑτεροιοῦται, ἀνάγχη τὸ ἐὸν μὴ δμοῖον εἶναι, ἀλλ᾽ ἀπόλλυσθαι τὸ πρόσθεν ἐόν, τὸ δὲ οὐκ ἐὸν γίνεσθαι. El τοίνυν τρισμυρίοισι ἔτεσι Écepoiov γίνοιτο τὸ πᾶν, ὅλοιτο ἂν ἐν τῷ παντὶ χρόνῳ. 5.12. Ἀλλ᾽ οὐδὲ μεταχοσμηθῆναι ἀνυστόν 6 γὰρ χόσμος 6 πρόσθεν ἐὼν οὐκ ἀπόλλυται, οὔτε 6 μὴ ἐὼν γίνεται. Ὅτε δὲ μήτε προσγίνεται μηδέν, μήτε ἀπόλ- λυται, μήτε ἑτεροιοῦται, χῶς ἂν μεταχοσμηθὲν τῶν ἐόντων τι εἴη ; εἰ μὲν γάρ τι ἐγίνετο ἑτεροῖον, ἤδη ἂν καὶ μετεχοσμήθη. S 18. Οὐδὲ ἀλγέει " οὐ γὰρ ἂν πᾶν εἴη ἀλγεινόν " οὐ - , mus 0$ - ΕΣ 4, 2 ἢν * » γὰρ ἂν δύναιτο αἰεὶ εἶναι χρῆμα ἀλγεινόν " οὐδ᾽ ἂν ἔχοι 263 $ 8. Sed quemadmodum semper esl : sic etiam magni - tudine infinitum semper esse oportet. * » » $9. Initium vero et finem habens nihil neque sempi- ternum neque infinitum est. * * * $ 10. Nisi unum sit, ad aliud porrigetur. * * * S t1. Ita igitur sempiternum est et infinitum atque unum et simile universum, ac neque interierit, neque majus fiat, neque verso rerum statu et ordine transformetur, neque doleat, neque molestia afficiatur : si enim horum quidquai ei accideret, non amplius unum foret : si enim variatur, necesse est ens non simile esse , sed interire prius ens, non-ens vero nasci. Si igitur triginta millibus an- norum aliud fiat universum, intereat omni illo tempore. $ 12. Sed ne transformari quidem polest; nam prior mundus non interit, neque qui non est oritur. Quem vero nihil neque accedat , neque intereat, neque varietur, quomodo eorum qu: sunt quidquam transformatum sit? si quid enim aliud fieret , jam et transformatum esset. $ 13. Neque dolet : non enim universum foret zegrum : neque enim posset semper esse res zegra : nec perinde vi- $ 7 iterum afferlur ἃ Simplicio fol. 7 usque ad verba ἀλλ᾽ ἄπειρόν ἐστιν, deinde fol. 9 b et. fol. 23, ubi hiec. le- guntur : μήποτε δὲ ὁ Μέλισσος οὐ τῇ οὐσίᾳ τὴν ἀρχὴν ἄπει- ρὸν εἶπεν, ἀλλὰ τῷ ἀνεχλείπτῳ τοῦ εἶναι “ Ὃ τε γὰρ οὐχ x. t. À. φησιν. ---ἔστι τε xai ἀεὶ ἣν] sic foll. 7 et 9; sed fol. 23 ἔστι δέ, ἀεὶ ἣν x. τ. A. — ἐτελεύτησε yào àv ποτε γινόμενον ] sic fol. 23; sed fol. 7 ἐτελεύτησε γὰρ Xv. — εἰ ὃὲ μήτε ἤρ- ξατο ] sic ful. 23; sed fol. 7 ὅτε δὲ μήτε ἥ --- xai ἀεὶ ἔσται] hiec desunt fol. 7, ubi praeterea legitur οὐχ ἔχει pro οὐχ ἔχον, et post vocem τελευτήν adjiciuntur. verba ἀλλ᾽ ἄπει- gov. — ὅ,τι μὴ πᾶν ἐστι ] Quod Brandisius excitatis $ 2, 8 et 9 observat, totum non esse absolutum, quod principium ac finem ideoque partes habeat : id rectius sic enuntiatur, ut nihil esse neque zeternum neque infinitum dicamus, quod principio ac fine ideoque partibus praeditum sit. Hanc autem naturam non convenire nisi universo, id est ei quod simul omne est ac totum , quemadmodum Simpli- cius exposuit. $ t0. In verbis εἰ μὴ Ev εἴη, περανέει πρὸς ἄλλο non sine causa philosophus hac conditionis forma utitur ut Hom. 11. Χ, 222, εἴ τίς μοι ἔποιτο xai ἄλλος, θαρσαλεώτερον ἔσται. Neque enim id quod probabile est consecuturum ex eo quod fingit, sed quod necessario consequitur, hoc loco proponit. $ 11-14 exstant apud Simplicium 1. 1. fol. 24, qui heec profatur : ἀλλ᾽ ἐπειδὴ ἀρχαιοπρεπῶς ἀλλ᾽ οὐχ ἀσαφῶς ταῦτα καὶ ὁ Μέλισσος ἔγραψε, παραχείσθω xai αὐτὰ τὰ ἀρχαῖα γράμματα πρὸς τὸ δύνασθαι τοὺς ἐντυγχάνοντας ἀχριδεστέ- ρους γίνεσθαι χριτὰς τῶν προσφυεστέρων ἐξηγήσεων ^ λέγει δ᾽ οὖν ὅ Μέλισσος οὕτω, τὰ πρότερον εἰσημένα συμπεραινόμε- νος, χαὶ οὕτω τὰ περὶ τῆς χινήσεως ἐπάγων ^ Οὕτως x. τ. λ. $ 11. Verba οὔτ᾽ ἂν ἀπόλοιτο, οὔτ᾽ ἃν μέζον γίνοιτο, οὔτε μεταχοσμέοιτο, οὔτε ἀλγέοι, οὔτε ἀνιῷτο reperiuntur etiam fragm. 4. Utroque loco ad restituendum Ionismum ea- dem mulavimus. — τρισμυρίοις ἔτεσι bona est Brandisii conjectura pro τριχὶ uer μυρίοις. Quid L. Philaltheus le- gerit qui interpretatur : « si ergo omne trifariam pro- tensum infinitis diversis alterum fieret, periret in omni tempore », non laboro. Certe corruptum fuisse locum in ejus codice ex hac interpretatione apparet. Indicativum ὀλέεται, quem sequente particula ἄν intactum reliquerat Brandisius, correxi in ὄλοιτο. Caeteroqui Bergkius l. c. p. 24 verba τρισμυρίοις ἔτεσι a Melisso opposita esse putat Empedocli , quem statuisse existimat triginta millibus an- norum absolutis eodem omnia redire, unde essent pro- fecta. Quamobrem huc maxime Empedoclei carrminis exordium refert : Ἔστιν ἀνάγχης χρῆμα, *. 7. 3. Sed hoc licet ingeniosum sit , tamen admodum incertum est. Idem, quod hoc fragmento traditur, placitum apud Aristotelem lib. de Melisso, Xenoph. et G. cap. I invenitur : τοιοῦτο δὲ ὃν τὸ ἕν ἀνώδυνόν τε χαὶ ἀνάλγητον, ὑγιές τε xal &vo- σον εἶναι, οὔτε μεταχοσμούμενον θέσει, οὔτε ἑτεροιούμενον εἴδει, οὔτε μιγνύμενον ἄλλῳ" χατὰ πάντα γὰρ ταῦτα πολλά τε τὸ Ev γίγνεσθαι, xai τὸ μὴ ὃν τεχνοῦσθαι, xai τὸ ὃν φθεί- ρεσθα: ἀναγχάζεσθαι" ταῦτα δὲ ἀδύνατα εἶναι. $12. Scripsi cum Prellero l. 1. p. 106 ὁ γὰρ κόσμος ὁ πρό- cÜüz. iiw οὐχ ἀπόλλυται ; vulgo enim ἀπολέεται hic exara- tur. Deinde in verbis χῶς ἂν μεταχοσαγϑὲν τῶν ἐόντων tt εἴη, quie omisit. Prellerus , εἴη substitui pro 7. $ 13. Pro οὐδὲ ἔχει ἴσην δύναμιν τῷ ὑγιές cum Prellero edidi οὐδ᾽ ἂν ἔχοι. Verba ἀπὸ γὰρ ἂν ὄλοιτο ob raram in soluta oralione tmesin pro ἀπόλοιτο γὰρ ἂν memorabilia sunt. Similiter Herodotus VIII, 89 : ἐν δὲ τῷ πόνῳ τοὐτῷ ἀπὸ μὲν ἔθανε ὁ στρατηγὸς ᾿Αριχδίγνης. Porro 5:5; dedi pro ὁ αὐτός. « In extremis, inquit Prellerus, ὁ λόγος ἀλ- χέων eadem loquendi ralione dictum est, qua ὁ γόγος λαν- θάνων, ψευϑόμενος, similia »; quod vereor ut recte se ha- beal. οὐ γὰ» ἀλγέε: ὁ γόγος, ἀλλὰ περὶ τοῦ ἀνιῆσθαι, τοῦτ ἔστι περὶ τοῦ ἀνιωμένον παντός, ωὑτὸς λόγο: τῷ ἀλγέοντι παντί. Philalthei interpretatio, quam ad hanc et przece- 264 MELISSI FRAGMENTA. ν ^I RC SIDE i) Y $53 7*7 ἴσην δύναμιν τῷ ὑγιέϊ" οὔτ᾽ àv ὁμοῖον εἴη, εἰ ἀλγέοι " ^ ^ E ELI , EI ἀπογινομένου γάρ τευ ἂν ἀλγέοι, ἢ προσγινομένου, καὶ » * ΕΣ ΄ - » $^9 "ἃ Acne * ᾿ m ^r οὐχ ἂν ἔτι ὅμοῖον εἴη. Οὐδ᾽ ἂν τὸ ὑγιὲς ἀλγῆσαι δύ- » V ^ * Y ^. [3 hi a ^ », HUE AI ναιτο" ἀπὸ γὰρ ἂν ὄλοιτο τὸ ὑγιὲς xal τὸ ἐόν, τὸ δὲ T3 Qe ET c ; οὐχ ἐὸν γένοιτο, Καὶ περὶ τοῦ ἀνιῆσθαι ωὑτὸς λόγος τῷ ἀλγέοντι. E] 9e (C Nez » J ^ 3M L L ἐστι" οὐχ ἂν ὧν εἴη τό γε μηδέν. Οὐδὲ χινέεται" bmo- χωρῆσαι γὰρ οὐχ ἔχει οὐδαμῇ, ἀλλὰ πλέον ἐστί: εἶ μὲν γὰρ χενεὸν ἦν, ὑπεχώρεε ἂν εἰς τὸ χενεόν" χενεοῦ δὲ μὴ ἐόντος, οὖκ ἔχει ὅχη ὑποχωρήσει [πλέ ἔον ὧν ἐὺν οὐ χινέεται]. Πυχνὸν δὲ xoi ἀραιὸν οὐχ ἂν εἴη - τὸ γὰρ βρσιον οὐκ ἀνυστὸν πλέον εἶναι ὁμοίως τῷ πυχνῷ, ἀλλ᾽ ἤδη τὸ ἀραιόν γε χενεώτερον γίνεται τοῦ πυχνοῦ. r hi m JU m Κρίσιν δὲ ταύτην χρὴ ποιήσασθαι τοῦ πλέου xai τοῦ A Z PEN L A2 5f ERE μὴ πλέου. Ἀεὶ μὲν χωρέει τι, ἢ ἐσδέχεται, οὐ πλέον: 3 M ἘΌΝ Scd εἰ δὲ μήτε χωρέει μήτε ἐσδέχεται, πλέον. ᾿Ἀνάγχη τοίνυν πλέον εἶναι, εἰ χενεὸν uf, ἐστι" εἰ τοίνυν πλέον ἐστί, οὐ χινέεται, * * * $ 15. Ei διήρηται τὸ ἐόν, κινέεται " χινεόμενον δὲ οὐχ ἂν εἴη ἅμα. * * * ^ En ^ ^ ἣν LY S 16. Ei μὲν ἐὸν ἔστι, δεῖ αὐτὸ ἕν εἶναι " ἕν δὲ DRESS PE eO NEA a ». ἐόν, δεῖ αὐτὸ σῶμα μὴ ἔχειν εἰ δὲ ἔχοι πάχος, ἔχοι A^ , ᾿ 5043 x. d Ὶ ἂν μοριχ, χαι οὐχετι XV εἰὴ «εν. * * * 8 17. Μέγιστον μὲν ὧν σημεῖον οὗτος ὃ λόγος,, ὅτι εἰ γὰρ ἦν πολλά, τοιαῦτα yv αὐτὰ εἶναι, οἷόν περ ἐγώ φημι. τὸ ἕν εἶναι. El γὰρ ἔστι γῆ xol ὕδωρ xal ἀὴο xal σίϑη- ρος χαὶ χρυσὸς xai πῦρ, καὶ τὸ uiv ζωὸν τὸ δὲ τεθνη- χός, X2 μέλαν καὶ λευχὸν χαὶ τὰ ἄλλα πάντα ἅσσα οἵ εἰ δὴ ταῦτα ἔστι χαὶ ἡμέες ὀρθῶς ὃ δρέομεν χαὶ ἀχούομεν, εἶναι χρὴ ἕχχστον ἕν μόνον ἔστι. Ἀτὰρ χαὶ τάδε σημεῖα" ἄνθρωποί φασι εἶναι ἀληθέα, τοιοῦτον, οἷόν mp τὸ πρῶτον ἔδοξεν ἡμῖν, xai μὴ με- ταπίπτειν μηδὲ γίνεσθαι ἑτεροῖον, ἀλλ᾽ αἰεὶ εἶναι ἔχα- dentem paragraphnm Brandisius excitat , nihil lucis affert, sed viliosorum codicum vestigiis insistit. S 14. Hoc fragmentum inde a verbis οὐδὲ χενεό, ἔστι οὐδὲν usque ad verba ὄχη ὑποχωρήσει el à VOCe xcity usque aid finem repetitur a Simpiicio foll. 9 et 17 b. Cf. et $ 5. Bis scripsi in hac. paragrapho ὧν pro οὖν el πλέον pro πλέων, item poslea τοῦ πλέου xai τοῦ μὴ πλέου. Legi- tur enim f. 17 et 24 τοῦ πλέω xai τοῦ μιὴ πλέω, cujus loco f. 9 male exaralum est πλεὼν xal μὴ πλεὼν. δ 15. Servavit hoc fragmentum Simplicius l. c. fol. 24. Cl. quie supra diximus ad $ 7—10. $ 16. Reperitur hoc Melissi decretum ap. Simplicium l. c. fol. 21 a ( Vid. ad $ 7—10), et a verbis £v ἐὸν δεῖ usque ad finem apud eundem fol. 19 : ἀδιαίρετον ὃν τὸ παρ᾽ αὐτοῖς ἕν ὄν, οὔτε πεπερασμένον οὔτε ἄπειρον ὡς σῶμα ἔσται. Καὶ vào ὁ llapuevtóvg X. τ, X. xoi ὁ Μέλισσος, "Ev. ἐόν, φυσί, δεῖ 4. τὰ, Cwleroquin in codd. hic invenitur εἰ μὲν ribus valeret ac si sanum esset. : neque simile foret , si doleret : decedente enim aliquo doleret vel accedente , neque amplius simile esset. Neque vero sanum dolere posset : periret. enim. sanum atque ens, non-ens autem orirelur. Acde universo molestia affecto idem dicendum quod de dolente. $ 14. Neque vero quidquam vacuum est; nam vacuum nihil est : ergo illud certe quod nihil appellamus non fue- rit. Neque movetur. Non enim habet quo concedat , «ed plenum est; si enim vaenum esset , concederet in vacuum : quum vero non sit vacuum, non habet quo concedat [ plenum igilur quum sil, non movetur]. Densum vero et rarum non fuerit; rarum enim non potest zeque plenum esse ac densum, sed rarum ceile etiam magis vacuum lit denso. De pleno autem et non pleno hoc judicium fieri oporlet. Si quid capit vel recipit, non. plenum ; si vero neque capit neque recipit , Necesse igitur est plenum esse, si vacuum non est! ; si igilur plenum est , non movetur. * * * plenum. δ 15. Si divisum est ens, movetur; se movens vero si- mul ron esset * * 2 δ 16. Si ens est, unum esse id oportet; quodsi unum est , nullum id habere corpus oportet; si vero crassitudi- nem haberet, partes sive membra haberet, neque amplius unum foret. * * * S 17. Magno igitur argumento ea qu: diximus sunt , Verum et haec ejus rei sunt argu- menfa : si enim multa essent, lalia oporteret ea esse, quale ego unum esse dico. Si en'm reapse est terra at- que aqua et aer δὲ ferrum δὲ aurum et. ignis, alqne hoc vivum, et nigrum et album et reliqua omnia quie homines dicunt esse vera, siquidem haec sunt et nos recte videmus et audimus, unumquidque tale esse oportet, quale nobis primum visum est, ac non mulari neque aliud fieri , sed semper esse unumquidque tale quale unum tantum esse. illud mortuum , £5» ctv, el postea εἰ δὲ ἔχει πάχος, sed sententia postulat εἰ μὲν ἐὸν ἔστι eL εἰ δὲ ἔχοι πάχος. Ulrumque jam emendavit Prellerus, $ 17. Exstat hic Melissi locus apud Simplicium in Arist. l. de Coel. fol. 137 a et in Scholl. Aristot. p. 590 b ed. Drandis., item ap. Aristoclem quem citat Eusebius Praep. Evang. XIV, 17. Inilio post μέγιστον μὲν edidi àv pro οὖν, tum cum Prellero virzulam posui post πολλά, et χρή mutavi in χρῆν; vulgo enim legilur πολλὰ τοιαῦτα, yof. Deinde non dubitavi ζωὸν scribere, licet apud Simplicium ζῷον et apud Aristoclem ζῶν legatur. Porro verba τὰ ἄλλα πάντα ἅσσα οἱ ἄνθρωποί φασι» εἶναι ἀληθέα Aristocli deben- tur, nisi quod pro ἀληθέα habet ἀληθῶς, apud Simplicium autem reperitur τὰ à)7a , ὅσα φασὶν οἱ ἄνθρωποι εἶναι ἀληθῆ. Sequentia apud. Aristoclem sic scripta sunt : εἰ δὴ ταῦτα ἔστι ἢ xod ἡμεῖς ὀρθῶς ὁρέομεν, apud Simplicium vero et δὴ ταῦτα ἔστι χαὶ ἡμεῖς ὀρθῶς ὁρῶμεν. Seculti sumus Aristo- | d i wl MELISSI. FRAGMENTA. στον οἷόν περ ἔστιν. Νῦν ὃέ φαμεν ὀρθῶς ὁρῇν xal ἀχούειν xat συνιέναι δοχέει δὲ uiv τό τε θερμὸν ψυ-- χρὸν γίνεσθαι xal τὸ ψυχρὸν θερμόν, καὶ τὸ σχληρὸν μαλθαχὸν xal τὸ μαλθαχὸν σχληρόν, xxi τὸ ζωὸν ἀπο- Ὀνήσχειν xal ex. μὴ ζῶντος γίνεσηαχι, xal ταῦτα πάντα ἑτεροιοῦσθαι, xoi ὅ,τι ἦν τε xai ὃ νῦν ἔστι οὐδὲν ὁμοῖον εἶναι, ἀλλ᾽ ὅ τε σίδηρος σχληρὸς ἐὼν τῷ δαχτύλῳ χα- τατρίδεσθαι ἐπαρηρώς, xat χρυσὸς καὶ λίθος xal ἄλλο ὅ,τι ἰσχυρὸν δοχέει εἶναι πᾶν, ἐξ ὕδατός τε γῆ xa λίθοι γἱνεσῦαι. ὥστε συμδαίνει μήτε δρὴν μήτε τὰ ἐόντα γινώσχειν. φαμένοις γὰρ εἶναι πολλὰ ἀΐδια χαὶ εἴδεα χαὶ ἰσχὺν ἔχοντα πάντα ἑτεροιοῦσθαι ἡμῖν δοχέει xad μεταπίπτειν ἐκ τοῦ ἑκάστοτε ὁρεομένου. Δῆλον τοίνυν, ὅτι οὐκ δρθῶς δρέομεν, οὐδὲ ἐχεῖνα πολλὰ ὀρθῶς δοχέει εἶναι, Οὐ γὰρ ἂν μετέπιπτε, εἰ ἀληθέα ἦν, ἀλλ᾽ ἦν, οἷόν περ ἐδόκεε ἕκαστον, τοιοῦτον * τοῦ γὰρ ἐόντος ἀληθινοῦ χρέσ- σὸν οὐδέν. ἫΝ δὲ μεταπέση, τὸ μὲν ἐὸν ἀπώλετο", τὸ δὲ οὐχ ἐὸν γέγονε. Οὕτως ὧν εἰ πολλὰ ἦν, τοιαῦτα χρῆν εἶναι, οἷόν περ τὸ ἕν. Οὐ τοίνυν ταῦτα ἀλλήλοις ὁμολογέε:" 265 est. Nune vero dicimus nos recte videre. et audire et in- telligere; videtur autem nobis calidum fieri. frigidum et frigidum calidum, et durum molle et molle durum, et vivum mori atque e non vivo oriri , et liec omnia variari, et quidquid fuit et quod nunc est neutiquam simile esse, sed ferrum quod durum est digito aptatum conteri haud secus atque aurum et lapis el quidquid aliud forte vide- tur, atque ex aqua oriri terram et lapides, ita ut contingat , ut neque videamus neque vera cognoscamus. Nor con- grnunt igitur hiec inter se; dicentibus enim multa esse ieterna el formae rerum et valida omnia variari. nobis vi- dentur et ex sua quique specie mutari. Manifestum igi- lur nos non recte videre, neque illa recte videri esse multa. Non enim mutarentur, si vera essent, sed erat unumquidque tale quale videbatur : nam quod verum est, eo nihil potentius. Sin autem mutatum sit, periit ens, non-ens autem ortum est. 1a igitur, si multa essent, talia ea esse oportebat, quale unum. clem, ita tamen, ut ἤ omitleremus οἱ ἡμεῖς in ἡμέες converleremus. Pergit Aristocles εἶναι ἐχοὴν xai τὸ ἐὸν τοιοῦτον, οἷον πρῶτον ἔδοξεν ἡμῖν εἶναι, sed. hiec apud Sim- plicium rectius sic enuntiala sunt εἶναι 27 ἔχαστον τοιοῦ- τον, οἷόν περ τὸ πρῶτον ἔδοξεν ἡμῖν. Verba ἀλλ᾽ αἰεὶ εἶναι ἕχαστον οἷόν περ ἔστιν sumsimus e Simplicio , qui lamen ἀεὶ liabet ; Aristocles ἕτερον, ἀλλ᾽ εἶναι ὅμοιον, οἷόν περ ἐστὶ ἕχαστον. Sequentia vulgo sic eduntur : νῦν δέ φαμεν ὁρ- θῶς ὁρᾶν καὶ ἀχούειν «al συνιέναι, δοχέει δὲ ἡμῖν τό τε θερ- μὸν ψυχρὸν γίνεσθαι καὶ τὸ ψυχρὸν θερμόν, καὶ τὸ σχληρὸν μαλθαχὸν xai τὸ μαλθαχὸν σχληρὸν xol τὸ ζωὸν ( Arist. ζῶν, Simpl. ζῷον) ἀποθνήσχειν xai ἐχ μὴ ζῶντος γίνεσθαι, xai ταῦτα πάντα ἑτεροιοῦσθαι xal ὅ,τι ἣν τε xal ὃ νῦν ἔστιν (hi. v. om. Simpl.) οὐδὲν ὁμοῖον εἶναι - ἀλλ᾽ 6 τε σίδηρος σχλη- ρος ἐὼν τῷ δαχτύλῳ χατατρίδεσθαι ὁμοῦ ῥέων xad χρυσὸς χαὶ λίθος xai ἄλλο ὅ,τι ἰσχυρὸν δοχέει εἶναι πᾶν ὥστε συμόαίνει μήτε ὁρᾶν μήτε τὰ ἐόντα γινώσχειν, ἐξ ὕδατός τε γῇ καὶ λίθοις γίνεσθαι. Quae si quis attente legerit, corrupta esse ani- madverlet. Bergkius p. 30 extrema in hunc modum emendat et transponil : ἀλλ᾽ à τε σίδηρος σχληρὸς ἐὼν τῷ δαχτύλῳ χατατρίδεσθαι ὁμουρέων xal χρυσὸς xai λίθος xai ἄλλο, ὅ,τι ἰσχυρὸν δοχέει εἶναι πᾶν, ἐξ ὕδατός τε γῆ xai λίθος γίνεσθαι, ὥστε συμδαίνει μήτε ὁρᾶν μήτε τὰ ἐόντα γινώσχειν. Quum enim Melissus de rerum sub sensus cadentium vi- cissiludine disputet iisque deroget fidem , quoniam saepe in contrarium vertant ex aliam ex alia formam induant , ejusque rei exempla proferat, velut ferrum, quod usu conteri solitum e duro molle fiat : Bergkius pro ὁμοῦ ῥέων uua voce ὁμουρέων scribendum esse arbitratur. Namque existimat philosophum dicere, ferrum si digito vicinuin 511, conteri eumque ferreos potissimum annulos, quorum frequens apud veleres usus fuit, respexisse. Quocirca ap- posite ad rem citat Ovid. Arl. am. I, 473 : Ferreus assiduo consumitur annulus usu. Sed ut sententiam ἃ Bergkio perspectam esse concedo at- que eam quam fieri vult verborum transpositionem probo : ita verbum ὁμονοέειν huic loco non satis aptum esse reor. Etenim anuulus digito aptatus non recte nominatur ὅμου- ρέων, conferminus, vicinus. Mihi aut una liltera. de- tracta scribendum videtur ὁμοῦ ἐών aut quod magis placet ἐπαρηοώς. Neque vero mirabitur ἐπαρηρὼς a nobis subsli- lui in locum verborum ὁμοῦ ῥέων qui secum reputaveril, quo signo a librariis ὁμοῦ notari soleat. Vide Ducang. Append. Gloss. Gr. p. 11 vel Tab. VI. vers. 17 ap. Bast. in Schaeferi edit... Grez. Cor. Praeterea non χίθος cum Berghio, sed λίθοι scribo propter Simplicii verba, quie ille Melisseis subjungit : χαὶ Μέλισσος μὲν ἐν τούτοις θερμὸν ψυχρὸν γίνεσθαι χαὶ τὰ ἑξῆς, ἐξ ὕδατός τε xad γῆ xoà λί- θοι γίνεσθαι. — Denique Melissi dictio non. ὁρᾶν, sed ὁρῦν postulat. Extrema in hunc modum constituimus, nt pro εἴδη poneremus etzzx , pro δοχεῖ εἰ ἑωρῶμεν, quod est apud Simplicium , 2oxéz« el ὁρέομεν ; requiritur enim utroque loco prisens. 1n verbis zo μὲν ἐὸν ἀπώλετο seculi sumus Brandisii conjecturam in Histor. phil. f. p. 403 propositam ; nimirum τὸ μέσον ἀπώλετο, quod estin. membranis, ferri nequit. Denique εἰ πολλὰ ἣν, τοιαῦτα χρῆν εἶναι cum Prellero scripsimus pro wulgalo εἰ πολλὰ εἴη, τοιαῦτα χρὴ εἶναι. Postremo monemus Aristoclem fere ubique vera Melissi verba servasse, hac autem deletis ionicae dialecti formis apud Simplicium in Scholiis Aristoteleis a Brandisio editis el magis eliam mutala in Commentario ad libros de Celo qui Venetiis graece apud. Aldum prodiit exstare. Quippe hunc commentarium e latina. Morbecae interpretatione factum esse jam pridem Amadeus Peyron demonstravit, id quod hic eliam locus prater alios egre- gie probat, sed quoniam hiec res omnibus hodie cognita est, Morbeca: verba allegare supersedemus. ΕΣ ΤΣ Στὸ αὶ DE ZENONE. Zeno Eleates (1), quem Apollodorus apud Dio- genem ait naturá Teleutagorz, adoptione Par- menidis filium fuisse, non solum corporis pul- chritudine ac venustate, verum etiam animi robore, magnitudine, sagacitate egregiam apud zequales et posteros famam consecutus est. Ete- nim quum in patria urbe Parmenidis disputatio - nibus interesset , in hujus amicitiam et familiari- tatem ita se insinuavit, ut ei in deliciis fuisse diceretur, Ferunt autem Zenonem quadraginta circiter annos natum cum magistro sexaginta fere et quinque annorum sene aliquando Athenas ad Panathenzorum celebritatem venisse. Sed maximam vitz partem, quantum scimus , apud Eleatas (2) transegit, quorum civitatem saluberri- mis Parmenidis ac Zenonis legibus temperatam fuisse auctor est Strabo. Discipulos clarissimos cum alios habuit, tum Periclem (3) ac Leucip- pum. Post abolitam libertatem Demylo ty- ranno (4) qui imperio potitus erat insidiatus re male gesta invicti animi documenta dedit. Quippe suam et magistri disciplinam factis probans lin- guam demorsam exspuit potius quam ullum e consciis proderet, Ac tum quidem alii eum in- terfectum esse , alii effecisse ajunt, ut tyrannus lapidibus obrueretur. Utcunque est, nos magis quantum studii ac laboris ad philosophie fines proferendos contulerit, quam quid domi apud suos gesserit quzrimus. Floruisse eum Olym- piade septuagesima nona secundum Apollodorum sine dubio Diogenes (5) tradit. Dialecticze in- ventorem Aristoteles (6) Zenonem przdicat, quo nemo adnirabilior dicendi artifex , nemo subti- lior disputator fuisse videtur. Cujus conclusio- (1) Diogenes Laertius IX, 25 : Ζήνων, Ἐλεάτης. τοῦτον ᾿Ἀπολλόδωρός φησιν εἶναι ἐν Χρονιχοῖς φύσει μὲν Τελευταγό- ρον, θέσει δὲ Παρμενίδου (sic leg. cum Rossio )....ὁ δὴ Ζή- νων διαχήχοε Παρμενίδου, xai γέγονεν αὐτοῦ παιδιχά. ναὶ εὐμήχης ἦν, χαθά φησι Πλάτων ἐν τῷ Παρμενίδη. Plato Par- menid. pag. 127 : Ἔφη δὲ δὴ ὁ Ἀντιφῶν λέγειν τὸν Πυθόδω - ρον ὅτι ἀφίχοιντό ποτε εἰς Παναθήναια τὰ μεγάλα Ζήνων τε xoci Παρμενίδης. τὸν μὲν οὖν Παρμευίδην εὖ υάλα ἤδη πρε- σθύτην εἶναι, σφόδρα πολιόν, καλὸν δὲ χἀγαθὸν τὴν ὄψιν, περὶ ἔτη μάλιστα πέντε xai ἐξήχοντα " Ζήνωνα δὲ ἐγγὺς τῶν τετταράχοντα τότε εἶναι, εὐμήχη δὲ xai χαρίεντα ἰδεῖν" xai λέγεσθαι αὐτὸν παιδιχὰ τοῦ Παρμενίδου γεγονέναι. Vid. praef. ad Parmenidem. s (2) Strabo lib. VI p. 252 : Κάμψαντι δ᾽ ἄλλος συνεχὴς: χόγ)πος, ἐν ᾧ πόλις, ἣν ol μὲν χτίσαντες Φωχαιεῖς "Yes , οἱ δὲ ΓἜλην ἀπὸ κρήνης τινός, οἱ δὲ vuv. Ἔλέαν ὀνομάζουσιν, ἐξ ἧς Παρμενίδης xxi Ζήνων ἐγένοντο, ἄνδρες Πυθαγόρειοι (vid. ργωίαί. ad Parmen.): δοχεῖ δέ μοι xai Ov ἐχείνους xai ἔτι πρότερον εὐνομηθῆναι.. Diog. Laert. lib. IX, 28 : Kai γὰρ οὗτος τὴν Ἐλέαν ἠγάπησε μᾶλλον τῆς ᾿Αθηναίων με- γαλαυχία:, οὐκ ἐπιδημήσας τὰ πολλὰ πρὸς αὐτούς, ἀλλ᾽ αὖ- τόθι χαταδιούς. (3) Plutarchus Vit. Pericl. cap. 4 : Διήχουσε δὲ Πεοι- χλῆς xai Ζήνωνος τοῦ "EJe3100 , πραγματευομένου περὶ φύσιν ὡς Παρμενίδης. Diogenes Laerlius lib. IX, 30 : Λεύκιππος, ᾿Ἐλεάτης " ὡς δέ τινες, ᾿Δδηρίτης ᾿ χατ᾽ ἐνίους δέ, Μήλιος" οὗτος ἤχουσε Ζήνωνος. (4) Plutarchus adversus Colotem cap. 32 : Ζήνων τοίνυν, ὁ Παρμενίδου γνώριμος, ἐπιθέμενος Δημύλῳ τῷ τυράννῳ, χαὶ δυστυχήσας περὶ τὴν πρᾶξιν, ἐν πυοὶ τὸν ΠΠαρυενίδου γό- γον, ὥσπερ χρυσόν, ἀχήρατον χαὶ δόχιμον παρέσχε, χαὶ δειξεν ἔργοις, ὅτ: τὸ αἱσχοῦν ἀνδρὶ μεγάλῳ φούερόν ἐστιν ἀλγηδόνα δὲ παῖδες, καὶ γύναια, καὶ γυναίων ψυχὰς ἔχοντ ἄνδρες δεδίασι" τὴν γὰρ γλῶτταν αὑτοῦ διατοώγων τῷ ποοσέπτυσεν. Diogenes Laertius lib. IX, 20-28 : Κα- λεῖν δὲ θελήσας Νέαρχον τὸν τύφαυνον (οἱ δέ, Διομέδοντα) συνελήφθη, χαθά φησιν Ἡραχλείδης ἐν τῇ Σατύρου ἐπιτομῆ, ὅτε χαὶ ἐξεταζόμενος τοὺς συνειδότας χαὶ περὶ τῶν ὅπλων ὧν ἦγεν εἰς Λιπάραν, πάντας ἔφη αὐτοῦ τοὺς φίλους αὐτὰ ταῦτα συνειδέναι, βουλόμενος αὐτὸν ἔρημον χαταστῆσαι. εἴτα περί τινων εἰπὼν ἔχειν τινὰ εἰπεῖν αὐτῷ πρὸς τὸ οὖ: " xol δαχών, οὖχ ἀνῆχεν ἕως ἀπεχεντήθη, ταὐτὸν ᾿Αριστογείτονι τῷ τυραν- νοχτόνῳ παθών. Δημήτριος δέ φησιν ἐν τοῖς Ὁμωνύμοις τὸν μυχτῆρα αὐτὸν ἀποτραγεῖν. ᾿Αντισθένης δὲ ἐν ταῖς Διαδοχαῖς φησι μετὰ τὸ μηνῦσαι τοὺς φίλους ἐρωτηθῆναι πρὸς τοῦ τυράν- νοῦ» εἴ τις ἄλλος eir," τὸν δὲ εἰπεῖν, Σὺ ὁ τῆς πόλεως ἀλιτή- ρίος. πρός τε τοὺς παρεστῶτας φάναι, Θαυμάζω ὑμῶν τὴν 6st- λίαν, εἰ τούτων ἕνεχεν ὧν νῦν ἐγὼ ὑπομένω, δουλεύετε τῷ τυράννῳ " xai τέλος ἀποτραγόντα τὴν γγῶτταν πρησπτύται αὐτῷ. τοὺς δὲ πολίτας παρορμηθέντας, αὐτίχα τὸν τύραννον χαταλεῦσαι. ταῦτα δὲ σχεδὸν οἱ πλείους λαλοῦσιν. Ἕρμιππος δέ φησιν εἰς ὄλμον αὐτὸν βληθῆναι xai χαταχοπῆναι. xai εἰς αὐτὸν ἡμεῖς εἴπομεν οὕτως" ἤθελες, ὦ Ζήνων, χαλὸν ἤθελες, ἄνδρα τύραννον Κτείνας, ἐχλῦσαι δουλοσύνας Ἐλέαν. Ἀλλ᾽ ἐφάμης. δὴ γάρ σε λαδὼν ὁ τύραννος ἐν ὅλαῳ Κόψε * τί τοῦτο λέγω ; σῶμα γάρ, οὐχὶ δέ σε. Γέγονε δὲ τά τε ἄλλα ἀγαθὸς ὃ Ζήνων, ἀλλὰ xai ὑπεροπτιχὸς τῶν μειζόνων xaz' ἴσον Ἧρα- χλείτῳ. χαὶ γὰρ οὗτος τὴν πρότερον μὲν Ὕ)ην, ὕστερον δὲ Ἐλέαν, Φωκαέων οὖσαν ἀποιχίαν, αὑτοῦ δὲ πατρίδα, πόλιν εὐτελῆ, χαὶ μόνον ἄνδρας ἀγαθοὺς τρέφειν ἐπισταμένην ἦγά- πῆσε μᾶλλον τῆς ᾿Αθηναίων μεγαλαυχίας" οὖὐχ ἐπιδημήσας τὰ πο)λὰ πρὸς αὐτούς, ἀλλ᾽ αὐτόθι χαταδιούς. (5) Diogenes Laertius IX , 29 : Ἤχμαζε δὲ οὗτος χατὰ τὴν ἐνάτην χαὶ ἑδδομηκοστὴν ὀλυμπιάδα. (6) Diogenes Laertius lib. IX, 25 : Φησὶ δὲ Ἀριστοτέλης εὑρετὴν αὐτὸν γενέσθαι διαλεχτιχῆς, ὥσπερ ᾿Εμπεδοχλέα ῥητορικῆς. Sexlus. Empiricus adv. Math. lib. VIT, 5 : Παο- μενίδης δὲ οὐχ ἂν δόξαι τῆς διαλεχτιχῆς ἀπείρως ἔχειν, ἐπεί- m£2 πάλιν Ἀριστοτέλης τὸν γνώριμον αὐτοῦ Ζήνωνα διαλεχτι- zT; ἀρχηγὸν ὑπείληφεν. Suidas : Τοῦτόν φασιν εὑρετὴν εἶναι διαγεχτιχῆς, ὡς ᾿Ἐμπεδοχλέα τῆς ῥητορικῆς. Vid. praef. ad Parmenidem. 2606 DE ZENONE. nes tantam. meruerunt. laudem , ut omnium ore argumentatio ᾿Αχιλλεὺς (7) dicta et altera διχοτος- uix nominata celebraretur, | Nam quum Fleati- cus ille Palamedes (8) argumentorum pondere spatium sustulisset, simul motum quem omnes per spatium fieri dicunt allatis rationibus ab eo tolli par erat. Neque vero solum Parmenidis de Uno sententiam quotidianis sermonibus et nobili libro (9) defendit, sed eadem etiam similia et dissimilia, unum et multa, mota et immota esse demonstravit. Hac igitur in utramque partem disputandi consuetudine introducta merito a Ti- mone Phliasio (10) ἀμφοτερόγλωσσος et tanquam invictus disputator μέγα σθένος οὐκ ἀλαπαδνόν voca- tus est, Caterum διχοτομία sive divisione in duas easque zequales partes, quam bipartitam di- visionem vocare comsuevimus, ita usus est, ut in infinitum. progrediendum esse doceret. Sic quodlibet corpus ex innumerabilibus corpuscu- lis compositum ingens videbitur, Atqui corpu- scula il'a propter parvitatem oculorum aciem fugiunt, Sequitur ergo, ut compositio quoque eorum admodum parva sit (*. Jam si id quod est, in aliquo inesse statuimus, patet minora majoribus contineri. Quodsi divisionem in in- finitum persequare, reperias maxima corpora ad minimas particulas, vastissima loca et immensos campos ad parvitatem atque adeo ipsum spatium quod in spatio esse non potest ad nihilum redigi. lta rejecto spatio omnem etiam corporum motum repudiari necesse est, Nam si non est ubi exspa- tiere et curras, omnino nihil movetur, sed cuncta quiescunt. Quod quo magis perspicuum audien- tibus esset, quattuor rationibus probare solebat quas in fragmentis ex Aristotele afferemus. Prima est qua motum in universum tollebat, Quid- quid igitur ad terminum aliquem perventurum dicitur, prius dimidium viz conficiat oportet, quam totum iter emetiatur. At dimidium illud pre toto haberi convenit, quia duabus iisque wqualibus partibus constat. Ergo res ad motum (7) Diogenes Laertius lib. IX, 29 : Οὗτος xai τὸν ᾿Αχιλλέα ποῶτος λόγον ἠρώτησε" Φαδωρῖνο: δέ φησι Παρμενίδην xoi ἄλλους συχνούς. Cf. Aristotelis Physicor. lib. VI cap, 14 et infra fragmenta. Vid. etiam praef. ad Parmen. (8) Plato Phaedr. p. 261 D: Τὸν οὖν Ἐλεατιχὸν Πα)αμήδην λέγοντα oOx ἴσμεν τέχνῃ, ὥστε δοχεῖν φαίνεσθαι τοῖς ἀχούουσι τὰ αὐτὰ ὅμοια xal ἀνόμοια, xai ἕν xai πολλὰ, μένοντά τε αὖ χαὶ φερόμενα; (9) Zeno apud Platonem Parmenid. p. 128 : Ἔστι δὲ τό ὙΞ ἀληθὲς βοήθειά τις ταῦτα τὰ γράμματα τῷ Παρμενίδου λόγῳ πρὸς τοὺς ἐπιχειροῦντας αὐτὸν χωμῳδεῖν, ὡς, εἰ ἕν ἔστι, πολλὰ xxi γελοῖα συμδαίνε. πάσχειν τῷ λόγῳ xai ἐναντία αὑτῷ. ἀντιλέγει δὴ οὖν» τοῦτο τὸ γράμμα πρὸς τοὺς τὰ πολλὰ λέγοντας χαὶ ἀνταποδίδωσι ταὐτὰ χαὶ πλείω,, τοῦτο βουλόμε- νον δηλοῦν, ὡς ἔτι γεληιότερα πάσχοι ἂν αὐτῶν ἡ ὑπόθεσις, 201 destinata alteram. ex. zequalibus illig partibus transeat necesse est, antequam ulteriora petat. Verum altera pars itidem repetita divisione seca- bitur et quidquid superest viz aliis atque aliis partitionibus factis bifariam distribuetur. [τὰ perpetuo novis veluti cancellis interjectis res ista nunquam ad terminum perveniet. Secunda ra- tio est. Achillis nomine notata, qui quamvis celeripes nunquam testudinem tardissime ince- dentem consequetur. Occupandus enim Achilli est locus , unde egressa erat testudo, priusquam progredi queat. Quod quoniam identidem ne- cessarium esse nemo non videt, semper przce- dere testudinem apparet. Tertiam rationem sic concludit, ut sagittam, quum fertur, stare affir— met. Nimirum si temporis perpetuitatem ex infinitis punctis conflatam, spatii continuitatem ex infinitis partibus effectam esse diras , quovis temporis puncto sagitta exiguam spatii particu- lain tenens non movetur, sed quiescit. Quartam subjicit rationem qua demonstret duplo tempori dimidium esse par. Quo in genere binis corpo- ribus inter se paribus utitur juxta bina corpora item paria quorum alterum movetur, alterum quiescit, contrario motu , sed pari celeritate sta- dium currentibus, hinc a calce stadii, illinc a 1inedio stadio proficiscendi initio facto. Qua de re opera pretium est audire Simplicium (11) ad Aristot. Physic. lib. VI cap. 9 pag. 237 b, Scholl. ed. Brandis. pag. 413 seqq. sic philosophantem : Kat ὁ τέταρτος τῶν περὶ κινήσεως τοῦ Ζήνωνος λόγων, εἰς ἀδύνατον ἀπάγων καὶ οὗτος τὸ εἶναι χίνησιν,, τοιοῦ- τός τις ἦν. Εἰ ἔστι χίνησις, τῶν ἴσων μεγεθῶν χαὶ ἰσοταχῶν τὸ ἕτερον τοῦ ἐτέρου ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ δι- πλασίαν χίνησιν κινήσεται χαὶ οὐχ ἴσην. Καὶ ἔστι μὲν xal τοῦτο ἄτοπον, ἄτοπον δὲ καὶ τὸ τούτῳ ἑπόμενον, τὸ τὸν αὐτὸν χαὶ ἴσον χρόνον ἅμα διπλάσιόν τε xol ἥμισυν εἶναι. Δείχνυσι δὲ αὐτὸ ὁμολογούμενον λαθὼν τὸ τὰ ἰσοταχῇ καὶ ἴσα ἐν τῷ ἴσῳ χρόνῳ ἴσον διάστημα χεχινῆσθαι, xal ἔτι μέντοι τῶν ἰσοταχῶν xai ἴσων ἂν τὸ μὲν ἥμισυ τὸ δὲ διπλάσιον εἴη χεχινημένον, ἐν $ εἰ πολλὰ ἔστιν 9) ἡ τοῦ ἕν εἶναι, εἴ τις ἱχανῶς ἐπεξίοι. Διὰ τοιαύτην δὴ φιλονειχίαν ὑπὸ νέου ὄντος ἐμοῦ ἐγράφη, καί τις αὐτὸ ἔχλεψε γραφέν, ὥστε οὐδὲ βουλεύσασθαι ἐξεγένετο, εἴτε ἐξοιστέον αὐτὸ εἰς τὸ φῶς εἴτε μή. (10) Plutarchus Vit. Pericl. cap. 4 : Διήχουσε δὲ Περιχλῆς xai Ζήνωνος τοῦ Ἐλεάτου, πραγματευομένου περὶ φύσιν, ὡς Παρμενίδης " ἐλεγχτιχὴν δέ τινα, χαὶ OU ἐναντιολογία: εἰς ἀπορίαν χαταχλείουσαν ἐξασχήσαντος ἕξιν, ὥσπερ καὶ Τίμων ὁ Φλιάσιος εἴρηχε διὰ τούτων ^ ἀμφοτερογλώσσου τε μέγα σθένο: οὐχ ἀλαπαδνὸν Ζήνωνος, πάντων ἐπιλήπτορος. Cf. Dioz. Laert. IX, 25 et Timonis fragmenta. (*) Hoc argumenlandi genus nonnulli male accipientes Unum a Zenone dissolutum esse putarunt. Cf. Alex. Aphr. in Metaph. I], 4 p. 183 ed. Bonitz. Seneca Epist. 88 extr. (11) Cf. P. Baelii Lexic. hist. et crit. v. Zenon. lit. T. 268 DE ZENON ἡμίσει μὲν ἀρόνῳτ τὸ ἥμισυ, ἐν διπλασίῳ δὲ τὸ διπλά- ctov εἶναι xn Evae ἸΓούτων προληφθέντων στά- δῖον ὑποτίθεται, ἐφ᾽ οὗ τὸ δ΄, xol τέσσαρα μεγέθη € - * , er » ὁσαοῦν, ἄρτια μόνον, ὥστε ἔχειν ἡμίση, iaoo[xa , ὡς δι nA , , t δὲ ὁ Εὔδημός φησι, χύδους, ἐφ᾽ ὧν τὰ a'a'a'd , ὡς τὸ H μέσον διάστημα ἐπέχειν τοῦ σταδίου ἑστῶτα ταῦτα. 7, , - » ^ -Ὁ Ὁ mM- Ὧν ἑστώτων πρῶτον δρίζει τὸ πρὸς τῇ ἀρχῇ τοῦ στα- δίου τῇ χατὰ τὸ δ΄, ἔσχατον δὲ τὸ πρὸς τῷ ε΄, xat λαμ- ἔάνει ἄλλους τέσσαρας ὄγχους ἢ χύδους, ἴσους τοῖς ἑστῶσι xol τὸ μέγεθος xoi τὸν ἀριθμόν, ἐφ᾽ ὧν τὰ f 'o E * mM— - - B'B'B', ἀρχομένους μὲν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ σταδίου, τελευτῶντας δὲ χατὰ τὸ μέσον τῶν τεσσάρων a'a a α΄, χινουμένους δὲ τούτους ὡς ἐπὶ τὸ ἔσχατον τοῦ σταδίου τὸ ε΄. Διὸ χαὶ πρῶτον λέγει τὸν χατὰ τὸ μέσον τῶν FL - EDUEL Ἢ Ce nr ν - m 3 ed S δῖον ἐν ng a'a aa. ὡς ἔμπροσθεν ὄντα τῶν λοιπῶν ἐν τῇ ἐπὶ τὸ € M M χινήσει. Διὰ τοῦτο δὲ dozíouc (leg. ἀρτίους) ἔλαθε τοὺς ὄγχους, ἵνα ἔχωσιν ἡμίση" δεῖται γὰρ τούτων, ὡς μαθησόμεθα. Διὸ x«l τὸ πρῶτον β΄ κατὰ τοῦ μέ- σου τίθησι τῶν ἑστώτων α'αα΄α΄- εἰτα x«i ἄλλους ΤΗΝΕ. ἴσους τῷ μεγέθει χαὶ τῷ ἀριθμῷ, τοῖς 8 Tp δηλο- νότι χαὶ τοῖς a'a'a'a , λαμόάνει, ἐν’ ὧν τὰ γγ' (65 , ἀντιχειμένους τοῖς δ ge B. Tov γὰρ BP ἀπὸ τοῦ μέσου τοῦ σταδίου, ἐν ᾧ χαὶ τῶν aa x. τὸ μέ- σον ἦν, ἐπὶ τὸ ἔσχατον τοῦ σταδίου τὸ ε΄ κινουμένων, € yg REA - 5 , , p. ΡΩΝ, , AT ^ οἱ q Y y ἀπὸ τοῦ ἐσχάτου uépouc , ἐν ᾧ τὸ ε΄, ἐπὶ τὸ δ΄ χινοῦνται τὸ ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ σταδίου. Καὶ πρῶ- τον δηλονότι τῶν τεσσάρων "^^y τὸ πρὸς τὸ δ΄ νενευ- , 3.94 , - ιν ν, 3}. [4 M4 ^t ' m χός, ἐφ᾽ ὃ ἣ κίνησις τοῖς q Y v Y. ᾿'Γίθησι δὲ τὸ πρῶ- , - 3 b τὸν γ΄ χατὰ τοῦ πρώτου β΄. 'Γοιαύτης οὖν τῆς ἐξ ἀρχῆς θέσεως ὑποτεθείσης, ἐὰν τῶν aa a a. ἑστώτων Y ' !n'p'ol - € $2 t - , - τὰ μὲν β΄ β΄ β΄ B χινεῖται ὡς ἀπὸ τοῦ μέσου τῶν τε a'a'a'a. xoi τοῦ σταδίου ἐπὶ τὸ τέλος τοῦ σταδίου τὸ ε΄, ' * AS Ets dou 1. Ὁ ρος Ὁ , "Ὁ bJ4 SA » τὰ δὲ q'yq y ὡς ἀπὸ ἐσχάτου τοῦ σταδίου ἐπὶ τὴν ἀρ- M ^ , , M MV € D -— 5 , m / cw χὴν δηλονότι ( οὐ no δὴ ὡς ἀπὸ τοῦ ἐσχάτου β΄. ὅπερ, ὡς ἔοικεν, ἔν τισιν ἀντιγράφοις εὑρὼν ὃ Ἀλέξανδρος ἠναγκάσθη λέγειν ὅτι ὃ πρότερον εἶπε πρῶτον β΄, τοῦτο νῦν ἔσχατον ἐκάλεσε), συμόαίνει τὸ πρῶτον β' ἅμα ἐπὶ τῷ ἐσχάτῳ εἶναι τῆς αὑτοῦ χινήσεως χαὶ τὸ πρῶ- τον γ΄, παρ᾽ ἄλληλα χινουμένων αὐτῶν χαὶ ἰσοταγῶς ^N m 5 , 5» , r| m M , , E b ἐπὶ τῷ ἐσχάτῳ ἀλλήλων, Τοῦ γὰρ πρώτου γ΄ xaX τοῦ πρώτου β΄ ὄντος ἐξ ἀρχῆς, καὶ ἀντιχειμένων αὐ- de - TE E i S OH δ τῶν ἰσοταχῶς, xat διεξελθόντων ἄλληλα, τὸ μὲν πρῶ- τον B' ἐπὶ τῷ ἐσχάτῳ ἔσται Y; , 10 057 πρῶτον Y ἐπὶ τῷ ἐσχάτῳ β΄. ἐπὶ τῷ ἐσχάτῳ εἶναι συμξαίνειν xal τὸ πρῶτον γ', *, u 3 : , Ν ,» ^ , παρ᾽ ἄλληλα xwouuévow* ἣ γὰρ παρ᾽ ἄλληλα χίνησις se LN ἣν e amd 5» vi , v , ποιεῖ τὸ ἐν τοῖς ἐσχάτοις ἀλλήλων γίνεσθαι. — Xunóat- νει δέ, φησί, xxl τὸ Y' τὸ πρῶτον δηλονότι παρὰ , πάντα τὰ α΄ διεληλυθέναι, τὸ δὲ β' παρὰ τὰ ἡμίση α΄, Καὶ τοῦτ᾽ ἂν εἴη τὸ Gua τὸ πρῶτον β' et quae disseruit de Zenone Victor Cousin in Nouveaux fragments philosophiques. (12) Diogenes Laertius IX, 29 : Ἀρέσχει δ᾽ αὐτῷ τάδε" γόσμους εἶναι ( Hesych. Miles. p. 26 ed. Or. χόσμον εἶναι ) κενόν τε μὴ εἶναι, γεγενῆσθαι δὲ τὴν τῶν πάντων φύσιν ÉX δι d * M , ^. 9 8 ^ , -" 9 , Καὶ ὅτι μὲν τὸ β΄ τὸ ἀπὸ τοῦ μέσου τῶν α΄ ἀρχόμενον WX ra e 7. "arbe , TEASE TORENT) , διὰ τῶν δύο α΄α΄ ἐχινήθη, ἢ διὰ τῶν ἡμίσεων, ὁπόσα 3» 3. lef E τὸ κα - , FN ν.ἢ ἄρτια, ἐν ὅσῳ τὸ γ΄ διὰ τῶν διπλασίων Β΄ δίεισι, ῳ-- κέν “ SES "TM -- $53 δῆλον" τὸ γὰρ πρῶτον B' ἀπὸ τοῦ μέσου τῶν a τὴν 5 M 2 , * * τὰ * 4 MP » ἢ ἀρχὴν ἐποιήσατο. Καὶ ἐν ὅσῳ τὸ f παρὰ τὰ δύο aa τὰ ἔσχατα τὰ ἑστῶτα χινεῖται, τὸ γ΄ τὸ πρῶτον dytt- , 1 - Ἵ ^ M , Τω ΩΤ ΩἹ 5! χινούμενον τοῖς β΄ διὰ τῶν τεσσάρων β΄ β΄ β΄ β΄ δίεισι" αἵ γὰρ δύο χινήσεις τῶν ἀντιχινουμένων ᾿διπλάσιον , “ - τ n ἀνύουσι διάστημα τῆς μιᾶς, ἣν χινεῖται τὸ β' παρὰ τὰ c Ü " ^ - H ^ - Η͂ M ἱστάμενα α΄. Καὶ τοῦτο μὲν δῆλον: πῶς δὲ παρὰ " LOVE Ie CP ἤχύθεν- οὗ D Y - πάντα τὰ a τὸ γ΄ διελήλυθεν; οὔτε ὙΣΡῚ παρὰ ταῦτα ἐχινεῖτο, ἀλλὰ παρὰ τὰ β΄. οὔτε du ἀρχῆς τῶν α΄ ἐχι- νεῖτο, ἀλλ᾽ ἀπ᾽ ἀρχῆς τῶν E, jt ἦν χατὰ τὸ μέσον τῶν α΄. Πῶς οὖν τὸ γ΄ παρὰ πάντα τὰ Li χεχίνηται: ἢ ὅτι xai τὰ β΄ ἴσα ἦν τοῖς α΄. Τὸ οὖν ἐν ὅσω 5 l 7j ! χρόνῳ παρὰ τὰ B' χκεχίνηται, εἴη ἂν xai παρὰ vk o τὰ ἴσα τοῖς β΄ χεχινημένον. Καὶ ὁ παραλογισμὸς ἐν- ταῦθα ἐστιν, ὅτι ἔλαδεν ἁπλῶς ἐν ἴσω χρόνῳ χινούμε-- vov τὸ παρὰ ἴσα χινούμενον, μὴ προσλογιζόμενος ὅτι τῶν ἴσων τὰ μὲν ἀντιχινούμενα ἣν τὰ δὲ ἑστῶτα... δύναται δέ, φησὶν ὃ Ἀλέξανδρος, τῷ « συμθαίνει δὲ τὸ γ' παρὰ πάντα τὰ a διεληλυθέναι » (p. 240 a, 10 ) ἑξῆς εἶναι τὸ « ἴσον χρόνον map. ἕχαστον γινόμε-- vov τῶν B' ὅσον περ τῶν α΄, » εἶτα ἐφεξῆς « τὸ δὲ β΄ παρὰ τὰ ἡμίση » ἕως τοῦ « ἅμα γὰρ ἔσται τὸ πρῶτον γ΄ χαὶ τὸ πρῶτον β΄. ἐπὶ τοῖς ἐναντίοις ἐσχάτοις, » ἐφε- ξῆς ὃ δὲ τούτοις τὸ « διὰ τὸ ἀμφότερα ἴσον χρόνον χατὰ τὸ α΄ γίνεσθαι. » Ὃ μὲν οὖν λόγος τοιοῦτός ἐστιν. εὐηθέστατος ὦν. ὥς φησιν ὃ Εὔδημος, διὰ τὸ προφανῆ τὸν παραλογισμὸν ἔχειν, εἴπερ ἀξιοῖ τὰ ἴσα xal ἰσο- ταχῆ, ἐὰν τὸ μὲν παρὰ χινούμενον χινῆται τὸ δὲ παρὰ τὸ ἠρεμοῦν, τὸ ἴσον διάστημα ἐν τῷ ἴσῳ χρόνῳ χινεῖ- σθαι. Ὅπερ ἐστὶν ἐναργῶς ἄτοπον τὰ γὰρ ἄντικι- νούμενα ἀλλήλοις ἰσοταχῇ. διπλασίαν ἀφίσταται διά- στασιν ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ ἐν ᾧ τὸ παρ᾽ ἠρεμοῦν χινού- μενον τὸ ἥμισυ διίσταται, κἂν ἰσοταχὲς ἐκείνοις 7. Fallitur Diogenes (12), plures Zenonem mundos statuisse physicamque quz ab ejus placitis ab- horret attigisse scribens. Ingenii monumenta Zeno sapientize plenissima reliquit ( Diog. L. IX, 26), e quibus memorat Suidas : "Egiac, ἐξήγησιν τῶν ᾿Εμπεδοχλέους, Πρὸς τοὺς φιλοσόφους, Περὶ φύσεως. Scripsit etiam dialogos teste Diogene III, 47. Sed inter libros ejus notissimus fuit is quo Parmeni - dis de Uno decreta tuebatur, ut supra not. 9 adno- tavimus. Alios preter hune vetus zetas vidit Ze- nones de quibus disputat Fabricius Bibl. Grac. vol. II p. 672 ed. Harl. Eorum illustrissimus fuit Stoicus, de quo alibi erit dicendi locus. 6c J^ οὔ va ψυχροῦ xai ξηροῦ χαὶ ὑγροῦ γαμδανόντων [αὐτῶ"] εἰς ἄλληλα τὴν μεταδολήν. γένεσίν e ἀνθρώπων ἐχ γῆς εἶναι: χαὶ pn χρᾶμα ὑπάρχειν Ex τῶν προειοημένων χατὰ μηδε- νὸς τούτων ἐπιχράτησιν, CCP * ΕΙΣ ΖΗΝΩΝΟΣ ΑΠΟΣΙΙΑΣΜΑΤΙΑ. πτ τοθσν---ὔ“ὔ.βρς-. 1. Διὰ τοῦτο λύει [ὃ ᾿Αριστοτέλης ] xoi τὸν “ήνωνος τοῦ ᾿Ελεάτου λόγον. ὃν ἤρετο Πρωταγόραν τὸν σοφιστήν. Εἰπὲ γάρ μοι, ἔφη, o Πρωταγόρα, dox ὁ εἷς χέγχρος χαταπεσὼν ψόφον ποιεῖ 7, τὸ μυριοστὸν τοῦ χέγχρου ; τοῦ δὲ εἰπόντος μὴ ποιεῖν, Ὁ δὲ μέδιμνος, ny τῶν χέγχρων χαταπεσὼν ποιεῖ ψόφον | à οὖ; ; τοῦ δὲ ψοφεῖν εἰπόντος τὸν μέ- διμνον, Τί οὖν, ἔφη ὃ Ζήνων, οὐχ ἔστι λόγος τοῦ μεδίμνου τῶν χέγχρων πρὸς τὸν ἕνα xa τὸ μυριο- στὸν τοῦ ἑνός; τοῦ δὲ φήσαντος εἶναι, Τί οὖν, ἔφη 5 Δήνων, οὐ xal τῶν ψόφων ἔσονται λόγοι πρὸς ἀλ- λήλους οἱ αὐτοί; ὡς γὰρ τὰ ψοφοῦντα, xat οἱ ψό- qu: τούτου δὲ οὕτως É ἔχοντος, εἰ ὃ μέδ διμνος τοῦ χέγχρου ψοφεῖ, ψοφήσει xat ὃ εἷς χέγχρος xai τὸ αυριοστὸν τοῦ χέγχρου. ( Simplicius in Phys. fol. 255 a. Cf. ^ri- stot. Phys. VII, 5.) 4. Δειχνὺς γὰρ ὅτι, εἰ πολλὰ ἔστι, τὰ αὐτὰ πεπερατ σμένα ἐστὶ χαὶ ἄπειρα, γράφει ταῦτα χατὰ λέξ ιν ὃ Ζήνων" « Εἰ πολλὰ ἔστιν, ἀνάγκη τοσαῦτα εἶναι ὅσα ἔστι, χαὶ οὔτε πλείονα αὐτῶν οὔτε ἐλάττονα. Εἰ δὲ τοσαῦτα ἔστιν ὅσα ἔστι, πεπερασμένα ἂν εἴη. » Καὶ πάλιν" « Εἰ πολλὰ ἔστιν, ἄπειρα τὰ ὄντα ἐστίν: ἀεὶ γὰρ ἕτερα μεταξὺ τῶν ὄντων ἔστι xaX πάλιν ἐχείνων ἕτερα μεταξύ, Καὶ οὕτως ἄπειρα τὰ ὄντα ἐστί. » Καὶ οὕτω μὲν τὸ χατὰ τὸ πλῆθος X ἄπειρον ἐχ τῆς διχοτομίας ἔ ἔδειξς. Τὸ δὲ χατὰ μέγεθος πρότερον χατὰ τὴν αὐτὴν ἐ ἐπιχείρησιν: προδείξας γὰρ ὅτι, εἰ μὴ ἔχοι μέγεθος τὸ ὄν, οὐδ᾽ ἂν εἴη, ἐπάγει" « Εἰ δὲ ἔστιν, ἀνάγχη ἕχαστον αὐτοῦ μέγεθός τε ἔχειν xal πάχος, καὶ ἀπέχειν τὸ ἕτερον ἀπὸ τοῦ ἑτέρου. Καὶ περὶ τοῦ προὔχον- τος ὃ αὐτὸς λόγος" χαὶ γὰρ ἐχεῖνο ἕξει μέγεθος xa προέξει αὐτοῦ τι. “Ὅμοιον δὲ τοῦτο ἅπαξ τε εἰπεῖν xal ἀεὶ λέγειν" οὐδὲν γὰρ αὐτοῦ τοιοῦτον ἔσχατον ἔσται, οὔτε ἕτερον πρὸς ἕτερον οὐχ ἔσται. Οὕτως εἰ πολλὰ ἔστιν, ἀνάγκη αὐτὰ μικρά τε εἶναι χαὶ μεγάλα- μιχρὰ μέν, ὥσ τε μὴ ἔχειν μέγεθος, με- γάλα δέ, ὥστε ἄπειρα εἶναι. » ( Simplicius in Phys. fol. 3o b. Cf. Eudem. apud Simplic. in Phys. fol. 3o a.) du. δήνωνος λόγος ἀναιρεῖν ἐδόχει τὸν τόπον ἐρω- ὃ τόπος, ἐν τίνι ἔσ πᾶν γὰρ ὃν ἔν τινι" τὸ δὲ ἕν τινι xad ἐν τόπῳ. " Eozat ἄρα xai 6 τόπος ἐν pp. xai τοῦτο ἐπ᾽ ἄπειρον. Οὐχ ἄρα ἔστιν ὃ τόπος. ( Simplicius Phys. fol. 130 b. Cf. Aristot. Phys. ΩΝ Xs.) 4. Τέτταρες δ᾽ εἰσὶ λόγοι περὶ κινήσεως Ζήνωνος οἵ ἘΣ τὰς δυσχολίας τοῖς λύουσιν: πρῶτος μὲν ὃ περὶ τοῦ μὴ χινεῖσθαι διὰ τὸ πρότερον εἰς τὸ ἥμισυ δεῖν ἀφικέσθαι τὸ φερόμενον ἢ πρὸς τὸ Aog. — Δεύτερος δ᾽ ὃ χαλούμενος "Aq ege δ᾽ οὗτος, ὅτι τὸ βραδύτερον οὐδέποτε χαταληφθή- σεται θέον ὑπὸ τοῦ ταχίστου, ἔμπροσθεν γὰρ ἀναγ- χαῖον ἐλθεῖν τὸ ξιῶχον ὅθεν ὥρμησε τὸ φεῦγον, ὥστ᾽ ἀεί τι προέχειν ἀναγκαῖον τὸ βραδύτερον. .. το τετνεστος το τρύτας δὲ.- «τ --τῦτι ἢ ὀϊστος φερομένη τῶν οὕτως “ « Ei ἔστιν ται ; ΄ r£- ἔστι 1. Idcirco ( Aristoteles ) eliam Zenonis Eleat:e rationem dissolvit, de qua Prolagoram sophistam interrogavit. Dic mibi, inquit, o Protagora, num unum milii granum de- lapsum sonum efficiat vel decies millesima pars grani. Illo autem dicente non efficere, At medimnus, inquit, milii delapsus efficitne sonum nec ne? Isto vero medimnum sonare dicente, Quid izitur, inquit Zeno, nonne est me- dimni milii relatio ad unum milii granum et ad decies millesimam parlem grani? Altero esse dicente, Quid igi- tur, inquit Zeno, nonne sonorum quoque eadem compara- lio inter se erit? Ut enim sonanlia, ita etiam soni; quod quum ita se habeat, si medimnus milii sonat, sonabit etiam unum milii granum ef decies millesima grani pars. 2. Demonstrans enim, si multa sint, eadem finita et infinita esse, haec ad verbum scribit Zeno : « Si multa sunt, necesse est tot esse quot sunt, ac neque plura nec pauciora. Si vero tot sunt, quot sunt, finita sint. » Et alio loco : « Si multa sunt, infinita est rerum copia : semper enim in rebus aliz sunt et rursus in illis alize. Atque ita infinita est rerum copia. » Sic quidem quod multitadine infinitum est bipartila divisione demonstravit. Quod autem magnitudine infinitum est prius eadem argu- mentatione ostendit. Nai postquam probavit , nisi ma- gnitudine praeditum sit ens, id non esse, subjungit : « Si vero est, necesse est unamquamque rem magnitudine priditam esse el crassitudine, atque abesse ab ipsa tan- quam aliàaliam. Eadem est ratio prominentis : nam illud magnitudinem habebit ipsumque aliqualenus superemine- bit. Idem autem est semel hoc dicere et semper repe- tere : nihil enim ejus tale extremum erit, neque aliud contra aliud non eril. lta si multa sunt, necesse est ea parva esse οἵ magna, parva quidem, ita ut magniludine careant , magna vero, ut infinita sinl. » 3. Zenonis ratio tollere videbalur spatium sic interro- gando : « Si spatium est, in quo eril? omne enim ens in aliquo est ; quod autem in aliquo est , est etiam in spatio. Erit igitur spatium eliam in spatio, idque in infinitum. Non est igitur spatium. 4. Quattuor Zenonis de motu rationes sunt quz difficul- tates dissolventibus afferunt. Prima quidem qua tollitur molus ea esl, quia prius ad medium quam ad finem id quod fertur pervenire oportet. — Secunda vero est ea 269 270 ZENONIS FRAGMENTA. ἕστηχεν᾽ cupfaisct δὲ παρὰ τὸ λαμόάνειν τὸν χρόνον συγχεῖσθαι ἐχ τῶν νῦν" μὴ διδομένου γὰρ τούτου οὐχ ἔσται ὃ συλλογισμός. — Τέταρτος δ᾽ ὃ l Mer ^h ; ΞΕ , περὶ τῶν ἐν τῷ σταδίῳ χινουμένων ἐξ ἐναντίας ἴσων ὄγκων παρ᾽ ἴσους, τῶν μὲν ἀπὸ τέλους τοῦ σταδίου, τῶν δ᾽ ἀπὸ μέσου, ἴσῳ τάχει, ἐν ᾧ συμ- δαίνειν οἴεται ἴσον εἶναι χρόνον τῷ διπλασίῳ τὸν Jd yg ET H * aA QA Y ἥμισυν. "ἔστι δ᾽ ὃ παραλογισμὸς ἐν τῷ τὸ μὲν παρὰ κινούμενον τὸ δὲ παρ᾽ ἠρεμοῦν τὸ ἴσον μέγεθος ἀξιοῦν τῷ ἴσῳ τάχει τὸν ἴσον φέρεσθαι χρόνον. ( Aristot. Phys. VI, 9. De primo argumento Arist, Phys. VI, 2 : διὸ καὶ ὃ Ζήνωνος λόγος ψεῦ- δος λαμδάνει τὸ μὴ ἐνδέχεσθαι τὰ ἄπειρα διελθεῖν ἢ ἅψασθαι τῶν ἀπείρων χαθ᾽ ἕκαστον ἐν πεπερα- j ; E : σμένῳ χρόνῳ. Cf. Scholl. Arist. Phys. p. 407 s 3 b. ed. Brandis.: εἰ γὰρ κινοῖτό τι ἐπὶ πηχυαίου ΄, 2 - é ^ i Ἄν 0, μεγέθους ἐν μιᾷ ὥρα, ἐπειδὴ ἐν παντὶ μεγέθει ἀπειρόν ἐστι σημεῖον (leg. ἄπειρά ἐστι σημεῖα), ἀνάγχη πάντων ἅψασθαι τῶν σημείων τοῦ μεγέ- θους τὸ χινούμενον * διελεύσεται ἄρα τὸ ἄπειρον ἐν | e πεπερασμένῳ χρόνῳ, ὅπερ ἀδύνατον. De altero argumento Simplicius Phys. fol. “37 a : EVI οὖν ὃ λόγος ἀπὸ τοῦ παραληφθέντος ἐν αὐτῷ ᾿Αχιλλέως ἐχλήθη,, ὃν ἀδύνατόν φησιν 6 λό- γος τὴν χελώνην διώχοντα χαταλαδεῖν. Similiter '"Themistius fol. 56 in Scholl. p. 413 a. ed. Brandis. : δεύτερος δέ ἐστιν 6 λόγος 6 χαλούμενος Ἀχιλλεύς, τετραγῳδημένος xai τῷ ὀνόματι. οὐ γὰρ ὅπως, φησί, τὸν “Εχτορα καταλήψεται ὃ πο- δωχέστατος Ἀχιλλεύς, ἀλλ᾽ οὐδὲ τὴν βραδυτάτην χελώνην. De tertio argumento Simplicius Phys. f. 236 b : 6 Ζήνωνος λόγος ἐῴχει συλλογί- ζεσθαι οὕτως τὸ φερόμενον βέλος ἐν παντὶ τῷ νῦν κατὰ τὸ ἴσον ἑαυτῷ ἐστιν, ὥστε xal ἐν παντὶ τῷ χρόνῳ" τὸ δὲ ἐν τῷ νῦν χατὰ τὸ ἴσον ἑαυτῷ ὃν οὐ χινεῖται, ἠρεμεῖ ἄρα, ἐπειδὴ μηδὲν ἐν τῷ νῦν χι- νεῖται, τὸ δὲ μὴ χινούμενον ἠρεμεῖ, ἐπειδὴ πᾶν ἢ χινεῖται ἡ ἠρεμεῖ. τὸ ἄρα φερόμενον βέλος ἕως φέρεται ἠρεμεῖ, χατὰ πάντα τὸν τῆς φορᾶς χρόνον.) quae nominatur Achilles. Est autem hzc, quia nunquam | est de molibus aequalibus juxta aquales contrario motu id quod celerrime currit, id consequetur quod lardius currit : id enim quod persequitur, eo perveniat ante ne- cesse est, unde id quod fugit in fugam se conjecit : quare tardius semper aliquo spatio praecedat necesse est. — Ter- tia vero est quod sagilta quum fertur stat. Accidit aulem lioc ex eo quod tempus sumit ex suis punclis constare Sed hoc non concesso, non erit syllogismus. — Quarta stadium currentibus , quarum ali: a calce stadii, alice a medio stadio pari celeritate moventur : ubi fieri putat, ut duplo tempori dimidium sit zequale. Rationis autem fal- lacia in hoc versatur, quod utrumque corpus quorum alte- rum juxta rem procedentem, alterum juxta quiescentem currit aequale spatium — pari celeritate aequali tempore transire censet. La "R4. 1 SHSCODHACOODHNECODHREEOD ECEODEEASCEOOERKC CDS C SIPSCESDHMC EH PRILEFATIO AD ARISTOTELIS DE MELISSO, XENOPHANE ET GORGIA DISPUTATIONES. Ex omnibus Aristotelez philosophie monumen- tis nullum librariorum culpa feedius depravatum est , quam disputationes ille que de Xenophane, Zenone et Gorgia vulgo inscribuntur. Nam quum Aldus Pius Manutius Venetiis anno 1/495 cum re- liquis Aristotelis operibus hunc quoque libellum e vetustis aliquot exemplaribus edidisset : tot mendis scatere hoc opusculum patuit , ut nullus propemodum esset versus, qui ab omni parte sa- nus atque integer judicaretur. Quz res veteris sapientize studiosos a legenda hac scriptione deter- rere potuisset, nisi paullo post insperata quidem, sed dubia lux e Feliciani interpretatione orta es- set, Etenim Joannes Bernardus Felicianus multo integriorem, quam Manutiani fuerant, codicem nactus plurima quz apud Aldum obscure et men- dose dicta reperiuntur perspicue convertit. In quo negotio utrum omnia codici debuerit, an nonnulla etiam conjectura ductus tentaverit , olim incertum visum est eruditis ac ne nunc quidem, nondum reperto ejus codice, pro explorato ha- bendum, Quid autem intersit inter hanc interpre- tationem εἴ rarisimam ilam, quam Arnoldus Ferronus Burdegalensis Lugduni 1557 publicavit, ignotum inter doctos homines est, quum neque ab ejusdem setatis scriptoribus, neque ab iis qui postea litterarum historiam contexuerunt memoriz pro- ditum sit, Sed quamvis philosophie Aristotelez studium usque ad medium fere seculum septimum decimum viguerit atque ipsius Aristotelis scripta certatim typographorum arte repetita sint, nemo tamen exstitit qui vel novis codicibus excussis vel sola ingenii ope illam de philosophis Eleaticis et Gorgia commentationem emendare et illustrare aggrederetur, quam adeo corruptam censebat Sylburgius (notat. divers, lectt. p. 296 ) ut qui ad eam sanandam se conferret, quasi carcinomati manus admovere videretur. Itaque et ipse licet de hoc commentario mendis aliquot insigni acumine sublatis meruerit, pleraque tamen minus recte constituta posteris expolienda reliquit. Post Syl- burgium ab Aristotelis editoribus, ne Casaubono quidem excepto, in divulganda hac scriptione nihil memorabile gestum est. Jacuit autem negle- ctus Stagirites, si a paucis singulorum librorum editionibus discesseris, ab anno 1654 quo Duval- lii editio quartum prodiit usque ad superioris seculi finem. Interim J. A. Fabricius perspecta Lipsiensis codicis , qui in bibliotheca Paullina as- servatur, prestantia et antiquitate ad corrigen- dum totum de Eleaticorum philosophorum ct Gorgie decretis librum scripture varietatem e vetusto illo exemplo per Godofr. Olearium ex- cerpendam curavit eamque in Bibliothecz Greca lib. HI c. VI t. II p. 139 ed. tert. (vol. III p. 248 ed. Harl, ) publici juris fecit. Cujus fontis ubertatem postea admiratus Georg. Gustav. Fülle- bornius simulque discipline Eleaticz pulchritu- dine captus, quam a diuturna ac prope sempi- terna hominum oblivione vindicare statuerat, animum induxit, ut detegendis expellendisque vitiis quibus Aristoteleum illud opusculum in vul- gatis editionibus laborabat, viam sibi ad alia ejus- dem generis opera muniret. Quare anno 1789 Halis Saxonum copiosam de eo libro commenta- tionem emisit, quam quum benevole a philologis olim excepta sit, diu avide quzsitam nancisci nos non potuisse vehementer dolemus (ri). Preterea duobus annis post idem vir doctus partem libel- lorum retractavit scripta disputatione de Xeno- phane in Zeytreegen zur. Geschichte der Philoso- phie part. I p. 62 seqq. Sed ut discussa noctis ca- ligine e minore luce major paullatim oriri solet , ita G. L. Spaldingius Füllebornii exemplo ad (1) Idcirco conjecturas ejus non omnes adnotavi, sed eas tantum quas alii commemoraverant. Inscribitur ejus com- menlalio : Liber de Xenophane, Zenone et Gorgia Ari- 21 stoteli vulgo tribulus passim illustratus a Georg. Gustav. Fülleborn. Halis 1789. 212 PRAEFATIO: AD ejusdem laudis studium excitatus hunc sicut czte- ros omnes, quf de eodem Aristotelis volumine disseruerant, doctrina et ingenio vicit, compo- sito in priorem libelli partem, quam de Mcelisso esse primus demonstravit, satis accurato com- mentario (2). At fraudi fuerat Spaldingio Olearii negligentia quz cognita est, postquam Christ, Dan. Beckius omnem lectionis varietatem e Codice Lipsiensi diligenter enotavit (3). Nam levi bra- chio actum esse negotium ab Oleario tum mani- festo apparuit, quum et ea que in exemplari Lipsiensi non leguntur, ab eo adnotata et scri— pturas maxime memorabiles , quibus ille liber a reliquis codicibus manu exaratis discrepat, silen- tio prwteritas esse constaret, Sed miro quodam fortunz ludibrio accidit, ut Beckii commentatio in paucorum hominum manus perveniret, ut quz essent ejus in hunc Stagiritze libellum merita a plerisque. eruditorum ignoraretur. Itaque Chr. Aug. Brandisius in Commentationibus Eleaticis et Simon Karstenius in edendis Xenoplianis carmi- num reliquiis et Henr. Ed. Fossius in disputa- tione de Gorgia Leontino, viri non minus eru- ditionis fama florentes, quam judicii subtilitate conspicui, quamvis partes quasdam hujus opusculi aut singulos locos ita tractaverint, ut multa vere emendasse censendi sint, sepenumero tamen Olearii indiligentia decepti a vero aberrarunt. Qui si Beckii dissertationem consuluissent, multo rectius de plurimis locis judicaturi erant. Postre- mus cditor fuit Immanuel Bekkerus, qui anno 1821 auspiciis Academiz regie DBorussicee omnia Aristotelis opera ad codicum manuscriptorum fidem recensita vulgavit. Qui quum otio afflueret pluribusque quam quisquam alius subsidiis ad rem bene gerendam instructus accessisset, spes erat fore ut tandem aliquando philosophi scripta viri grece doctissimi studio perpolita prodirent, Cui exspectationi eventus si non omni, aliqua tamen ex parte respondit, Etsi enim ille grecarum litterarum antistes in difficillimo scriptore multa aliorum ingeniis illustranda et emendanda reli- quit, id tamen ejus opera consecuti sumus, ut quid in plerisque membranis legatur, certissimo nunc testimonio constet, At in aliis libris secundam, in hocadversam expertus est fortunam, Etenim quum vitiatorum quos contulerat codicum auxilio libelli ARISTOTELIS hujus depravatio tolli non posset, interdum ad Olearii auctoritatem se applicuit et lectionibus ab eo memoratis pauca correxit , sepius autem quasi de hominis fide dubitaret scripturis quas ille no- taverat abstinuit et repudiatis doctorum virorum conjecturis abjectaque veri inveniendi spe mani- festa codicum menda repetiit. Ergo vel post Bekkerum res integra fuit. Quamobrem nuper Theod. Bergkius nonnullos Aristotelei opusculi locos facili negotio partim codicis lectionibus e Beckii commentatione depromtis partim eximia mentis sagacitate restituit (4). Sed quicunque ad has Aristotelis disputationes castigandas studia sua contulerant de particulis quibusdam data occa- sione commentati totius libelli rationem habere noluerant, Desiderabatur jam editio , qua emen- dandi labor ab aliis inchoatus magis quam per- fectus , quoad in hujusmodi libro fieri posset tam codicis Lipsiensis ope quam conjectura absolve- retur ac simul superiorum editorum inventa que quidem probabilia essent consignarentur. Quam provinciam ab aliis neglectam libenter occupavi, ut tandem facilior ad opus Aristoteleum aditus efficeretur. Qua in re grato animo mecum prz- dicabunt bonarum artium studiosi Godofredi Hermanni humanitatem , qui rarissimam Beckii dissertationem , quam frustra in tabernis librariis quasiveram , continuo ad me misit, simulatque illa opus mihi esse per litteras ei significavi, Codex Lipsiensis Beckio teste membranaceus est ac foliis trecentis viginti sex constat, neque solum hunc Aristotelis libellum a fol. 2399 usque ad 303 et Κλεομήδους χυχλικὴν θεωρίαν a fol. 386- 297 eadem manu exaratam, sed alia quoque ma- gnam partem ad sacras litteras spectantia continet, Beckius eam codicis partem in qua opusculum Aristoteleum reperitur seculo tertio decimo tri- buit. Quod quamvis ita se habeat ( neque enim propter frequentia scripture compendia, quz tum primum invaluerunt, aliter judicare licet ) , illum tamen codicem e quo descriptus est Lipsien- sis longe antiquissimum fuisse oportet, Tanta enim hujus apographi preestantia est, ut reliquas omnes membranas scripture veritate superet, Unum addo, quod DBeckium fugit, librarium a quo scriptum est hoc exemplum, ita vulgari lin- gua assuetum fuisse, ut inter scribendum atticis (2) G. L. Spaldingii Vindiciee philosophorum Mezarico- rum subjecto commentario in. priorem partem libelli de Xenophane, Zenone et Gorgia. Berolini, sumlibus A. Mylii 1793 (3) Solemnia Doctorum philosophis et magistrorum ar- lium a. d. XIV. Febr. MDCCXCIII antiquo ritu creando- rum indicit Christ. Dan. Bechius. Praemissa est varietas lectionis libellorum Aristofelicorum e codice Lipsiensi di- ligenter enotata. Lipsize , litteris Sommeriis. (4) Regiae universitati litterarum Friderico-Alexandrinae d. XXHI mensis Augusti MDCCCXLIII sacra scecularia prima agenti gratnlatur Academia Marburgensis. Praemissa est Theodori Bergkii commentatio de Aristotelis libello de Xenophane , Zenone et Gorgia. Marburgi 1843. DISPUTATIONES DE MELISSO, ETC. vocibus ac formis nonnunquam recentiores locu- tiones admisceret. Proximum illi apographo zetate et bonitate id ponimus exemplar, quod in con- ficienda interpretatione Felicianus olim. secutus est, Hujus dutem interpretatio ita sepe congruit cum libro Lipsiensi , ut prima specie interpretem hoc ipso codice usum esse conjicias, sed aliis locis ita discrepat a Lipsiensi volumine , ut diver- sum ab hoc ejus exemplum fuisse pateat. Est vero utriusque diversitas in eo posita, quod Feliciani codex aliquoties cum deterioribus consentit , nonnunquam, sed rarius, ipsi Lipsiensi incor- rupta scripture bonitate et antiquitate praestat. Reliqui codices , quos contulit Bekkerus , Palati- nus Vaticanus 162 (B?*.), Vaticanus 1302 (R23.), Urbinas 108 (V*.), Marciani 200 (Q*.), 2315 (N*.), 216 (05) et Laurentianus 87. »x (Z^.) ob vitia fere innumerabilia nullius ad τὰ πταξηδα philoso- phi verba momenti sunt, quamquam in tribus prioribus quzdam emendate orationis vestigia manserunt, Quid statuendum sit de illo codice, qui Vindobonz in Bibliotheca Cesarea nunc ex- stat, atque olim Joannis Joviani Pontani fuit , propterea non liquet, quia nondum a quoquam excussus est, De hoc pauca Lambecius Comment, de Bibl, Caes, tom. VII p. 215 ed. Kollar, prodi- dit. Chartaceus est et quinquagesimus sextus ejus classis quz — philosophorum | grecorum scripta complectitur, constat antem foliis centum nona- ginta quinque ac preter alia a fol. 160 p. 1 usque ad fol. 181 p. x hunc, de quo agitur, Aristotelis librum continet. Verum quum ex iis que in ex- tremo folio grece et latine scripta sunt appareat, exemplar anno post Chr. n. 1458, id est, duobus seculis post Lipsiense exaratum esse, vix putave- rim multum lucis inde Aristotelis libello posse afferri, etsi Kollarius in adnotatione ait, hunc codicem propter Pontani conjecturas margini ascriptas futuris editoribus commendandum esse. Sed satis de libris calamo scriptis. In coniponendo commentario id spectavi, ut primum corrupta corrigerem , deinde πα diffici- lia viderentur breviter explicarem, Quod quo- modo effecerim alii judicabunt, Transeo ad qusstionem unam omnium gravis- simam de libelli hujus auctore ac de singularum partium inscriptionibus, Diogenes Laertius V, 25 in indice scriptorum Aristoteleorum hec memo- rat: πρὸς τὰ Μελίσσου α΄, πρὸς τὰ ᾿Αλχμαίωνος α΄, πρὸς τοὺς Πυθαγορείους α΄, πρὸς τὰ ΞΞενοφάνους αν πρὸς τὰ Ζήνωνος α΄, et Anonymus Menagianus pag. 201 ed. Meibom. : πρὸς τὰ Μελίσσου α΄, πρὸς τὰ Ἀλχμαίωνος α΄, περὶ τῶν Πυθαγορείων α΄, πρὸς τὰ Γοργίου. Quz res jam pridem eo valuit , ut opus- culum quod ad nostram memoriam propagatum VBILOS. GR EC. 213 est Aristotelis esse existimaretur. At codicis Va- ticani. (R^.), cui. Theophrasti nomen inscriptum est, auctoritas videtur obstare, etsi Lipsiensis , omnium instar judicandus, Aristotelis nomen singulis partibus impositum exhibet. Qua quum ita se habeant, Brandisius Hist. phil. Gr, et Rom. vol. I p. 358 adnot. hunc commentarium Theo- phrasto attribuit. Atque erunt fortasse qui ejus suspicionem confirmari arbitrentur eorum. quz Simplicius ad Aristotelis Physic. fol, 6. a. e Theo- phrasto affert cum nostro libello similitudine, Ait igitur Simplicius : Μίαν δὲ τὴν ἀρχὴν ἤτοι ἕν τὸ ὃν xal πᾶν xal οὔτε πεπερασμένον οὔτε ἄπειρον, οὔτε χινούμενον οὔτε ἠρεμοῦν Ξενοφάνην τὸν Κολο- φώνιον τὸν Παρμενίδου διδάσχαλον͵ ὁποτίθεσθαί φησιν ὃ Θεόφραστος ὁμολογῶν ἕ τέρας εἶναι μᾶλλον 7| τῆς περὶ φύσεως ἱστορίας τὴν μνήμην τῆς τούτου δόξης. Quibus verbis subjungit hzc : α΄. Τὸ γὰρ ἕν τοῦτο χαὶ πᾶν τὸν θεὸν ἔλεγεν ὃ Ξενοφάνης, ὃν ἕνα μὲν δείχνυσιν ἐκ τοῦ πάντων χράτιστον. εἶναι. παλιν γάρ, φησίν, ὄντων ὁμοίως ἀνάγκη ὑπάρχειν πᾶσι τὸ χρατεῖν" τὸ δὲ πάντων χράτιστον χαὶ ἄριστον θεύς. β΄. ἀγένητον δὲ ἐδείχνυεν ἐχ τοῦ δεῖν τὸ γιγνόμενον ἢ ἐξ δμοίου ἢ ἐξ ἀνομοίου γίγνεσθαι" ἀλλὰ τὸ μὲν ὅμοιον ἀπαθές φησιν ὑπὸ τοῦ ὁμοίου - οὐδὲν γὰρ μᾶλλον γεν- νᾷν ἃ qeunmdas προσήχει τὸ ὅμοιον ἐχ τοῦ ὁμοίου" εἰ δ᾽ ἐξ ἀνομοίου Ὑίγνοιτο, ἔσται τὸ ὃν ἐχ τοῦ μὴ ὄν-- τος. χαὶ οὕτως ἀγένητον xoi ἀΐδιον ἐδείκνυ. γ΄. xal οὔτε δὲ ἄπειρον οὔτε πεπερασμένον εἶναι" διότι ἄπει- ρον μὲν τὸ μὴ ὄν, ὡς μήτε ἀρχὴν ἔχον μήτε μέσον μήτε τέλος, περαίνει δὲ πρὸς ἄλληλα τὰ πλείω. δ΄. Παραπλησίως ὃ δὲ xoi χίνησιν ἀφαιρεῖ χαὶ τὴν ἠρεμίαν. ἀχίνητον μὲν Tip. εἶναι τὸ μὴ ὄν" οὔτε γὰρ ἂν εἰς αὐτὸ ἕτερον, οὔτε αὐτὸ πρὸς ἄλλο ἐλθεῖν " χινεῖσθαι δὲ τὰ πλείω τοῦ Évóg* ἕτερον γὰρ εἰς ἕτερον μεταδάλλειν-" ὥστε xal ὅταν ἐν ταὐτῷ μένειν λέγη χαὶ μὴ χινεῖ- σθαι, ν ταὐτῶ τε μένειν χινούμευον οὐδὲν τέρχεσθαΐ μιν ἐπιπρέπει ἄλλοτε ἄλλῃ, 5, A o; em οὐδὲ u οὐ κατὰ τὴν ἠρεμίαν τὴν ἀντικειμένην τῇ χινήσει μέ- vety αὐτόν (1. e. τὸν θεόν) φησιν, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀπὸ χινήσεως xai ἠρεμίας ἐξηρημένην: Concinunt que tertio hujus disputationis capite leguntur : So E δ᾽ ἔστιν ὃ θεὸς ἁπάντων χράτιστον , ἕνα φησὶν αὐτὸν προσήχειν εἶναι" εἰ γὰρ δύο ἣ πλείους εἶεν. οὐχ ἂν ἔτι χράτιστον. xal βέλτιστον αὐτὸν εἶναι πάντων * ἕχαστος γὰρ ὧν τῶν πολλῶν ὁμοίως ἂν τοιοῦτος εἴη ες tec À. β΄. ἀδύνατόν φησιν εἶναι, εἴ τι ἔστι. γενέσθαι, τοῦτο λέγων ἐπὶ τοῦ θεοῦ" ἀνάγκη γὰρ ἤτοι ἐξ ὁμοίου ἢ ἐξ ἀνομοίου γενέσθαι τὸ γιγνόμενον. Δυνατὸν δὲ οὐδέτε- ρον" οὔτε γὰρ ὅμοιον ὑφ᾽ ὁμοίου προσήχειν τεχνωθῆναι μᾶλλον ἣ τεχνῶσαι ταῦτα γὰρ ἅπαντα τοῖς γε ἴσοις xai ὁμοίοις oy ὑπάρχειν πρὸς ἄλληλα, οὔτ᾽ ἂν ἐξ ἀνομοίου τἀνόμοιον γενέσθαι. εἰ γὰρ γίγνοιτο ἐξ ἄσθε- 15 214 PR/EFATIO AD ARISTOTELIS γεστέρου τὸ ἰσχυρότερον ἢ ἐ ἐξ ἐλάττονος τὸ μεῖζον ἢ ἐχ χε ἐν νος τὸ χρεῖττον ἢ τοὐναντίον τὰ γείρω ἐχ τῶν εἰττ diee τὸ ὃν ἐξ οὐκ ὄντος d ἂν ubi Pn ET γ΄. ἀΐδιον δ᾽ ὄντα χαὶ ἕνα xad EUCH ἢ, οὔτ᾽ ἄπειρον τε TET spit, ἄπειρον μὲν τοῦτο γὰρ οὔτε ἀρχὴν οὔτε μέσον οὔτε τέλος οὔτ᾽ ἄλλο Ξ ἔρος οὐδὲν ἔχειν" τοιοῦτον δ᾽ εἶναι τὸ ἄπειρ ον. οἷον ls is y δὲ τὸ 93, ον, οὐκ ἂν εἶναι τὸ ὄν, περαίνε ιν δὲ τι πρὸ ς Y UTE τὸ μὴ ὃν εἰναι" PUDE , εἰ πλείω εἴη. τὸ δὲ ἕν οὔτε τῷ οὐχ ὄντι οἱ τοῖς πολλοῖς ὡμοιῶσθαι" ἕν Tie οὐχ ἔχει πρὸς ὅ, τι περανεῖ. δ΄. τὸ δὴ τοιοῦτον ὃν ἕν, ὃν τὸν θεὸν εἶναι λέγει, οὔτε χινεῖσθαι οὔτε ἀχίνητον εἶναι. ἀχίνητον μὲν γὰρ εἶναι τὸ μὴ ὄν" οὔτε γὰρ ἂν εἰς αὐτὸ ἕτερον, "i ἐχεῖνο εἰς ἄλλο ἐλθεῖν * χινεῖσθαι δὲ τὰ πλείω ὄντα ἑνός" ἕτερον γὰρ elc ἕτερον δεῖν χινεῖσθαι. Quae verbo- rum similitudo co mirabilior potest videri , quod Xenophanis decreta, qua ipse poetici sermonis venustate ornarat ac luminibus distinxerat, ab utroque scriptore soluto metro et exili orationis genere, quale dialecticorum esse solet, referun- tur, Quapropter utrumque scriptorem, qui ubique fere iisdem verbis usus sit, aut eundem esse ho- minem necesse est, aut ex eodem fonte hausisse, aut alterius scrinia compilasse. Ob illud autem Simplicii testimonium et Vaticani codicis auctori- tatem Brandisius hoc opusculum Aristoteli abju- dicavit ac Theophrasto ascripsit, ita tamen , ut simul Theophrastum integriore libro usum esse contenderet, Theophrasti verba a Simplicio lau- data brevius enuritiavit et interpretatus est Bes- sarion adv. Calumn, Plat. 11, 11 p. 32. b. Ait autem : « Theophrastus Xenophanem , quem Par- menides audivit atque secutus est, nequaquam inter physicos numerandum , sed alio loco con- stituendum censet, Nomine, inquit, unius et universi deum appellavit, quod unum ingenitum, immobile, eternum dixit; ad hzc , aliquo quidem modo neque infinitum neque finitum, alio vero modo ctiam finitum , tum etiam conglobatum , diversa scilicet notiti& ratione; mentem etiam universum hoc idem ( Xenophanes) esse affirma- vit. » Fuerunt qui hoc etiam Bessarionis loco demonstrare vellent, librum, de quo disputatur, Theopliasti esse. Sed tali testimonio nihil tri- bui oportere in promtu est. Theophrastum vero omnino ejus quod ad nostram ztatem mansit volu - minis auctorem haberi non posse ex eo collegit Theod. Bergkius p. 6, quod reperiuntur in hoc libello , quz nullo pacto a Theophrasto proficisci potuerunt, quz vel indigna sunt hoc philosopho vel aperte pugnant cum iis quz alibi Theophra- stus memoriz prodidit de horum philosophorum placitis, Itaque Bergkius quidem hunc libellum tam Theophrasto quam Aristoteli abjudicandum censet, ita autem arbitratur scriptorem in confi- ciendo hoc opere esse versatum, δὲ maximam partem ad Theophrastum se componcret, alia ipse adjiceret. Quod judicium licet nobis non plane displiceat , veremur tamen, ut possit pro- bari. Nam quod ait inveniri in hoc libello quae pugnent cum 115 quz alibi Theophrastus et Ari- stoteles de iisdem philosophis tradiderint, id gra- vissimum videretur, si semper sibi constaret Ari- stoteles ( nam de Theophrasto nolo ei adversari), si ubique eodem modo de aliis sapienti: aucto- ribus judicaret , si semper bona fide eorum, quos refellere instituisset, sententias referret, Quis autem non jure miretur inconstantiam Aristotelis, qua Parmenidis dogmata aliter atque aliter enuntiata proponit et errorem in quem vel memorie lapsu vel negligentia vel cupiditate inductus est? Quam- obrem assentior Mureto, qui quum in Varr. lectt. lib. XIV, 18 Aristotelem nonnunquam reprehen- dendorum veterum paullo quam par erat, avi- diorem fuisse dixisset , ita pergit : « Plato civitatis salutem in eo positam esse dixerat, si quam maxime una esset. Quam id sophistice calumniatus est? Non libet de ideis dicere. Sed tamen non desunt ex ipsis Aristoteleis, qui Aristotelem in eis labefactandis non optima fide cum Platone egisse fateantur, » Invitus talia commemoro ideo- que ea alienis quam meis verbis dicere malui. At ex 115 que modo allata sunt intelligitur cavendum esse, ne solam judicii, inconstantiam ac diversita- tem et preterea malam fidem satis firnnum esse argumentum opinemur, cur Aristoteles hujus li- bri auctor esse non queat, In quo genere illud etiam perincommode accidit, quod nonnulli, in- ter quos Spaldingius (5) est, non intellecto cor- ruptarum, quas reperiebant in hoc opusculo enuntiationum sensu multo plures quam quz in- sunt in ipsa scriptione opiniones ab aliis Stagiritze locis diversas deprehendisse sibi visi sunt. Itaque inde a Spaldingii tempore plurimi sibi persuase- runt, hunc libellum non esse Aristoteleum. Ac- cedo ad alterum Bergkii argumentum, Affirmat inveniri in hoc commentario, quas Theophrasto et Aristotele indigna sint, Quod ego tantum abest ut negem , ut nisi jam ab aliis dictum esset, ipse fuerim demonstraturus. At quis audeat defendere, in reliquis Stagirite operibus nihil legi , quod auctoris fama et illa que omnium ore celebratur mentis sagacitate ac disserendi subtilitate indignnm (5) Cf. Spaldingii Vindic, phil. Megar. pag. 55, 66, 72 elc. | DISPUTATIONES DE MELISSO, ETC. sit, Ergo ne hec quidem ratio ita comparata est , ut nequeat infirmari, Quemadmodum igitur illud volumen, si Aristoteleum haberi convenit, non posse prwclaris. Stagirite operibus adnumerari facile concedimus : ita quum haud pauca Aristo- τοῖο dictionis vestigia relicta videamus, non est quod ejus auctoritatem. impugnemus. Sed quum opus, quod raptim ac negligenter compositum esse nemo non videt, tale quale nunc est, vix ab Aristotele foras dari potuerit, statuendum aut, quod Karstenius voluit, casu quodam commen- tarium rudem et inchoatum (6) ad posteros per- venisse, aut, quod mihi multo magis placet, ea qui supersunt excerpta esse a Peripatetico nescio quo e majoribus Aristotelis operibus a Diogene Laertio memoratis, qui ille adversus Pythago- reos, Éleaticos aliosque philosophos conscripse- rat. Ex eodem. fonte sua videtur hausisse Theo- phrastus atque in egregium φυσιχῆς ἱστορίας volu- men transtulisse eo consilio, ut multa adderet ac de singulis accuratius disputaret. E magno enim φυσιχῇς ἱστορίας opere depromsisse putandus est Simplicius que e Theophrasto proferre se testifi- catur. Jam vero librariorum incuria accidit, ut singularum libelli partium inscriptiones commu- tarentur, Nam si Lipsiensem codicem sequimur, inscribendus est liber de Zenone, Xenophane et Gorgia, si reliquos, de Xenophane, Zenone et Gorgia. At utrumque titulum zque falsum et ine- ptum esse ex iis qu: singulis commentarii parti- bus continentur abunde conficitur. Quippe prio- rem partem, quz primum et secundum caput complectitur, neque ad Xenophanem referri, quod Fuüllebornius arbitratus erat, neque ad Zenonem, quz aliorum fuerat opinio , sed ad Melissum per- tinere, e Melissi fragmentorum cum primo capite consensu ita probavit Spaldingius, ut nihil dubi- tationis reliquerit (7). In altera parte non de Ze- none, sed de Xenophane agi, e Theophrasteo apud Simplicium loco, qui tertio capiti consen- laneus est, cogi oportere jam dudum viderunt homines eruditi, De tertia autem parte i. e. de quinto et sexto capite nulla unquam fuit contro- versia, In hac enim disputatione de Gorgia queri et membranarum auctoritas vincit et verum tra- ditarum diligens pervestigatio docet. Sed unde Zenonis nomen tot codicibus illatum est? Suspicor 275 | quartam olim fuisse disputatiunculam , qua Zeno- | nis dogmata tractarentur eamque inter eas partes, quie nunc secundo et tertio loco constitute sunt, mediam tenuisse sedem , ita ut is qui opera Ari- stotelea adversus alios philosophos scripta ad hanc sententiarum et argumentorum paucitatem rede- git initium. fecerit a Melisso, tum ad Xenopha- nem transierit, deinde Zenonem posuerit, postre- mum esse Gorgiam voluerit. Quod ut ita se habere credam, certissimis adducor indiciis. In secunda questione (cap. 4) quae est de Xeno- phane citatur prima libelli pars, quam ad Melis- sum spectare diximus, his verbis : Πρῶτον μὲν οὖν λαμβάνει xot οὗτος τὸ Ὑυγνόμιενον γίγνεσθαι ἐξ ὄντος, ὥσπερ 6 Μέλισσος. In ea autem , quz nunc est ter- tia commentatio et quam olim quartam fuisse conjicio , laudatur prima opusculi pars de Melisso et tertia de Zenone olim conscripta, siquidem cap. 5 legimus : τὰ μὲν ὡς Μέλισσος, τὰ δ᾽ ὡς Zá- γων ἐπιχειρεῖ δειχνύειν. Enimvero quam perversum sit, post Melissum tractare Xenophanem, vix opus est ostendi. Verum illa perversitas non in ipsum Aristotelem, sed in epitomes hujus auctorem ca- dit. Sic omnia videor expediisse, in quibus litte- ratissimi elatis nostra et ingeniosissimi homines heeserunt , qui de libri hujus scriptore commentati sunt. Neque tamen omittendum duco primam et tertiam dissertationem ita compositam esse, ut nullum vel Melisso vel Gorgie dogma tribuatur, quod non eorum doctrinz conveniat, in secunda autem commentarii parte conscribenda auctorem refutandi studio incensum cupidius versatum vi- deri, quam simplex fert ratio veritatis, Etenim Metaph. I, 5 pag. 986. b, 18 ed. Bekk. hxc lc- guntur : Παρμενίδης μὲν γὰρ fous τοῦ χατὰ τὸν λόγον ἑνὸς ἅπτεσθαι, Μέλισσος δὲ τοῦ χατὰ τὴν ὕλην" διὸ καὶ ὃ μὲν πεπερασμένον, ὃ δ᾽ ἄπειρόν φησιν εἶναι αὐτό. Ξενοφάνης δὲ πρῶτος τούτων ἑνίσας ( ὃ γὰρ Παρμενίδης τούτου λέγεται μαθητής ) οὐθὲν διεσαφή - νισεν, οὐδὲ τῆς φύσεως τούτων οὐδετέρας ἔοιχε θιγεῖν, ἀλλ᾽ εἰς τὸν ὅλον οὐρανὸν ἀποδλέψας τὸ ἕν εἶναί φησι τὸν θεόν. Xenophaneum quod hic proditur decre- tum quum simplicius esset, quam quod commode posset redargui, ita mutatum est hujus libelli cap. HI, ut in ejus locum substitueretur ἀΐδιον δ᾽ ὄντα χαὶ ἕνα xoi σφαιροειδῆ, οὔτ᾽ ἄπειρον εἶναι οὔτε πεπεράνθαι, [In quo primum illud mirabile est, ! (6) De his commentariis, in quibus antiquiorum opinio- nes consignare solebant, notabilis est locus Ammonii Her- miae περὶ ἕρμην. (ed. Ald. 1503 ) lit. A. fol. 2 : Ὑπομνη- ματιχὰ δὲ ἐχεῖνα (συγγράμματα) χαλοῦσιν, ὅσα πρὸς olxsíav ἀπεσημειοῦντο ὑπόμνησιν. Εἰώθεσαν δὲ οἱ παλαιοί, τὰ τῶν ἀρχαιοτέρων ἀναγινώσχοντες συγγράμματα, ἀποσημειοῦσθαι αὐτῶν τὰς περὶ ἑκάστου πράγματος δόξας xal τὰ ἐπιχειρή- ματα τὰ τούτων χατασχευαστιχὰ ---ὡς ὕλην τῶν οἰχείων συγ- γραμμάτων. (7) €f. Spalding. Vindic. phil. Meg. p. 56 seqq. Argu- menta ejus repetere supersedemus, quum ipsa Melissi fragmenta nos in hoc volumine exhibeamus. Adde Bran- dis. Commentationes Eleaticas p. 180 seqq. et Histor. phil. I, 398 seqq. I5. 276 quod unum ve; numen οὔτ᾽ ἄπειρον εἶναι οὔτε πεπε- ράνθαι dicitur, deinde quod σφαιροειδές vocatur. Quidquid enim σφαιροειδές est, id non potest non esse πεπερασμένον. Itaque in hanc sententiam Sim- plicius l. c. post Theophrasti , Nicolai Damasceni et Alexandri verba ait : πεπερασμένον δὲ καὶ σφαι- ροειδὲς αὐτὸ διὰ τὸ πανταχόθεν ὅμοιον λέγει. Αἱ glo- PRJEFATIO. bosa unius quod est forma non congruit cum Xenophanis, sed cum Parmenidis ratione, — Deni- que quum Xenophanes deum non moveri censue- rit, miramur quod hic neque moveri neque immotum esse deum statuisse traditur. Sed hec hactenus : neque enim omnia ad vivum resecare libet. Ed. Dekker. p. 974. APIXTOTEAOYZ TO IIEPI MEAIZZOY, EENODANOYX ΚΑΙ POPPFIOY ΒΙΒΛΙΟΝ. ΠΕΡῚ MEAIZXZOY. ΚΕΦ. α΄. Ἀΐδιον εἶναί φησιν εἴ τι ἔστιν, εἴπερ μὴ ἐνδέχεσθαι γενέσθαι μηδὲν ἐκ μηδενός. Εἴτε γὰρ ἅπαντα γέγο- γεν εἴτε μὴ πάντα, δεῖν ἀμφοτέρως ἐξ οὐδενὸς γενέσθαι CAPUT PRIMUM. Codices contulit Bekkerus Palatinum Vaticanum 162 (B*.), Vaticanum 1302 (R*.), Urbinatem 108 (V^.) et non- nullis locis Marcianos 200 (Q.), 215 (N*.), 216 (O?.) et Laurentianum 87 2t (Z^.). In his variat libri inscriptio. Nam Vaticanus (R*.) habet θεοφράστου περὶ Ξενοφάνους, περὶ Ζήνωνος, περὶ Γοργίου, contra Marcianus (Q.) ἀριστοτέ- λους περὶ δοξῶν, denique Palatinus Vaticanus (B*.) ἀριστο- τέλους χατὰ τὰς δόξας τῶν φιλοσόφων. ln Marciano (Q.), si Bekkeri adnotationem recte intelligimus, verbis ἀριστοτέλους περὶ δοξῶν hiec subjiciuntur separatim scripta : περὶ Eevo- qdvous, Ζήνωνος xai l'opytov. Alioquin vix fieri poterat, quod ail, ut περὶ ante. Ζήνωνος omitteretur. Prima libri pars in Valicano (R?.) et Urbinate (V*.) inscribitur περὶ Ζήνωνος. In Lipsiensi desideratur titulus, qui ad totum librum per- tineat, sed tres ejus partes tanquam singulares libelli indi- cis diversitate sejunguntur. Itaque prima pars inscribi- tur ᾿Αριστοτέλους περὶ Ζήνωνος, de qua ut de ceteris inscri- plionibus in przfatione diclum est. pag. 974. a. vers. 2. In scribendo commentario ita versa- hor, ut a Bekkeriana singulorum locorum scriptura pro- fectus ad ea quae obscura et corrupta sunt illustranda et emendanda accedam. Initio perperam Bekkerns : Ὰ ἴδιον slvat φησιν εἴ τί ἐστιν, εἴπερ μὴ ἐνδέχεται γενέσθαι μηδὲν ex μηδενός. Εἴτεγὰρ ἅπαντα γέγονεν εἴτε μὴ πάντα ἀΐδια ἀμφο- τέρως. ἐξ οὐδενὸς γὰρ αὐτῶν ἂν γινόμενα. ὅπάντων τε γὰρ γινομένων οὐδὲν προὐπάρχειν - εἴτ᾽ ὄντων τινῶν ἀεὶ ἕτερα προσγίνοιτο, πλέον ἂν xat μεῖζον τὸ ἔν γεγονέναι. d δὴ πλέον χαὶ μεῖζον, τοῦτο θαι ἂν ἐξ οὐδενός. τῷ γὰρ ἐλάττονι τὸ πλέον, ἢ δ᾽ ἐν τῷ μιχροτέρῳ τὸ μεῖζον οὐχ ὑπάρχειν. ἀΐδιον δὲ ὃν ἄπειρον εἶναι, ὅτι οὐχ ἔχει ἀρχὴν δῆεν ἐγένετο. οὐδὲ τελευτὴν εἰς ὃ γινόμενον ἐτελεύτησέ ποτε. Locus sic corrigendus : Αἴδιον εἶναί φησιν εἴ τι ἔστιν, εἴπερ μὴ ἐνδέ χεσθαι γενέσθαι μηδὲν ἐχ μυξενός. εἶτε γὰρ ἅπαντα γέγονεν εἶτε μὴ πάντα, δεῖν ἀμτοτέρως ἐξ οὐδενὸς γενέσθαι ἂν αὐτῶν γιγνόμενα * ἁπάντων τε γὰρ γιγνομένων οὐδὲν προὐπάρχειν. εἰ δ᾽ ὄντων τινῶν ἀεὶ ἕτερα προσγίγνοιτο, πλέον ἂν xai μεῖζον τὸ ἕν γεγονέναι. ᾧ δὴ πλέον xai μεῖζον, τοῦτο γενέσθαι ἂν ἐξ οὐδενός " οὐ γὰρ ἐν τῷ ἐλάττονι τὸ πλέον, οὐδ᾽ ἐν τῷ μιχροτέρῳ τὸ μεῖζον ὑπάρχειν. ἀΐδιον δὲ ὃν ἄπειρον εἶναι, ὅτι οὐχ ἔχει ἀρχὴν ὅθεν ἐγένετο, οὐδὲ τελευτὴν εἰς ἣν γιγνόμενον ἂν ἐτελεύ- τησέ ποτε. Pro vulgato εἴπερ μὴ ἐνδέχεται cod. Lips. εἴπερ μὴ εἰσδέχεσθαι, quod tuetur Bergkius in commentatione de hoc Aristotelis libello p. 8. Affert enim Herodoti !ocos 1], 172 εἰ yàp πρότερον εἶναι δημότης, ἀλλ᾽ ἐν τῷ παρεόντι εἶναι αὐτέων βασιλεύς, el ΠΠ1, 108 : λέγουσι δὲ xai τόδε ᾿Αράδιοι, 9 τ ἂν αὐτῶν γιγνόμενα " ἁπάντων τε γὰρ γιγνομένων οὖ - δὲν προύπάρχειν. Εἰ δ᾽ ὄντων τινῶν ἀεὶ ἕτερα προσ-- t λέ ^ Y Y ^ 4 Ὧ δὲ γίγνοιτο, πλέον ἂν xol μεῖζον τὸ £v γεγονέναι. Ὧὧ δὴ πλέον χαὶ μεῖζον, τοῦτο γενέσθαι ἂν ἐξ οὐδενός" οὐ γὰρ ἐν τῷ ἐλάττονι τὸ πλέον, οὐδ᾽ ἐν τῷ μιχροτέρῳ τὸ μεῖ- LETTER » 4 M ANA * 2S ζον ὑπάρχειν. ᾿Αἴδιον δὲ ὃν ἄπειρον εἶναι, ὅτι οὐκ x. 3 , 4 2^ Y 2 , ἔχει ἀρχὴν ὅθεν ἐγένετο, οὐδὲ τελευτὴν εἰς ἣν γιγνόμε- ὡς πᾶσα ἂν γῆ ἐπίμπλατο τῶν ziv τούτων, εἰ μὴ γίνεσθαι xax' αὐτοὺς οἷόν τι χατὰ ἐχίδνας ἠπιστάμην γίνεσθαι, ex qui- bus cogit hic quoque infinitivum requiri, quoniam Melissi argumentatio qualis fuerit exponatur. Sed in re nola ne his quidem locis opus erat. Vide Hermann. ad Viger. p. 832 et Poppon. observv. critt. in Thuc. p. 155. Eti autem inlinitivus mihi probatur, tamen ἐνδέχεσθαι verbum Aristotelis proprium retineo, quod in hoc libello vitatis aliorum philosophorum locutionibus Aristotelea oratio fere ubique apparet et quod εἰσδέχεσθαι eo qui hic flagilatur sensu dictum in Aristoteleo dicendi genere non satis prae- sidii habet. In verbis εἴτε γὰρ ἅπαντα γέγονεν εἴτε μὴ πάντα, δεῖν ἀμφοτέρως seculi sumus lectionem Cod. Lips. pro vul- gato δι᾿ ἀμφοτέρων, nisi quod. distinximus post πάντα, et ἀϊδι᾽ nostro periculo in δεῖν mutavimus. lllustrantur au- tem hoc et quae subjiciuntur aliqua ex parte ipsius Melissi verbis quae in fragm. $ 1 allegavimus ei δέ τι ἔστι, ἤτοι γινό- μενόν ἐστι, ἢ αἰεὶ ἐόν x. τ. X. ita ut talis fere sententia insit, sive omnia orta sint, sive non omnia, utroque modo eflici, vt quie sint orla e nihilo exstitisse statuendum 511. Nam si omnia oriantur, nihil prius exstare, si vero ei quod est alia semper accedant, id unum amplius jam et majus eva- sisse. Eam autem rem qua illud amplius et majus evase- sit, e nihilo nasci. Neque enim paucioribus plura, neque minoribus majora contineri. 1n iis quce. subsequuntur ἐξ οὐδενὸς Yào γενέσθαι αὐτῶν ἂν γιγνόμενα particulam γὰρ de- levimus et infinitivum γενέσθαι e Cod. Lips. adjecimus. Drandisius in Commentt. Eleatt. p. 187 articulum ante γιγνόμενα addi volebat, non male, przsertim quum huic opinioni suffragetur Aristot. Phys. T, 8, ubi de Eleaticz do- ctrinze auctoribus : χαΐ φασιν οὔτε γίγνεσθαι τῶν ὄντων οὐδὲν οὔτε φθείρεσθαι διὰ τὸ ἀναγχαῖον μὲν εἶναι γίγνεσθαι τὸ γι- γνόμενον 7j ἐξ ὄντος ἢ ἐκ μὴ ὄντος, £x δὲ τούτων ἀμφοτέρων ἀδύνατον εἶναι. Sed fieri potest ut Melissus, more onum qui in articuli usu Atticorum diligentiam non «quant, hic ἀνάρθρως locutussit ac tale antiquioris sermonis vestigium in his excerptis remanserit. Οὐ autem adjciuntur ἅπάντων τε γὰρ γιγνομένων οὐδὲν προυπάρχειν, liis nihil pla- nius esse polest. Itaque non est quod cum Bergkio legas γενομένων, quod non convenit iufinilivo προυπάρχειν. Αἱ idem, rejectis quae apud Bekkerum p. 974 leguntur codd. scripturis, e libri L'psiensis lectione εἴτ᾽ ὄντων τινῶν ἀεὶ ἕτερα προσγίγνοιτο, πλέον ἂν xai μεῖζον τὸ Ev γεγονέναι recte con- clusit legendum esse εἰ δ᾽ ὄντων. Deinde qued in eodem libro exstat τὸ tv pro τὸ £v, quamquam confirmare videlur Brandisii conjecturam in Commentl. Eleatt. p. 187 et iu Hist. phil. p. 399 propositam τὸ ὃν, tamen non minus simi- 77 5 15 218 Is - νον ἂν ἐτελεύτησέ ποτε. Πᾶν δὲ ἄπειρον ἕν εἶναι εἰ γὰρ πλέω ἢ δύο εἴη, πέρατ᾽ ἂν εἶναι ταῦτα πρὸς ἄλλη- λα. ὃν δὲ ὃν διλοιον εἶναι πάντη; εἰ γὰρ ἀνό λεί ὃ ὃν δι 1 εἰ γὰρ ἀνόμοιον, πλείω ὄντα οὐχ ἂν ἔτι ἕν εἶναι, ἀλλὰ πολλά. ᾿Αἴδιον δὲ ὃν ἄμετρόν τε xal ὅμοιον πάντη, ἀκίνητον εἶναι τὸ ἕν. Οὐ γὰρ à 07 Ny c - δι ΔΝ ὖ γὰρ ἂν κινηθῆναι, μὴ εἴς τί ὑποχωρῆσαν" ὕποχω- ARISTOTELIS LIBER ρῆσαι δὲ ἀνάγχην εἶναι ἤτοι εἰς πλῆρες ἰόν, ἢ εἷς κενόν. T , δὲ ^ b , * ^P M - à NS ούτων δὲ τὸ μὲν οὐχ ἂν δέξασθαι, τὸ πλῆρες, τὸ δὲ οὐχ εἶναι οὐδέν, τὸ χενόν. Τοιοῦτο δὲ ὃν τὸ ἕν ἀνώ-- δυνόν τε χαὶ ἀνάλγητον ὑγιές τε χαὶ ἄνοσον εἶναι, οὔτε 20 μεταχοσμούμενον θέσε', οὔτε ἑτεροιούμενον εἴδει, οὔτε μιγνύμενον ἄλλῳ. Κατὰ πάντα γὰρ ταῦτα πολλ d τε litudinis cum vulgato ἕν gerit, ita ut quum illud unum de quo agitur non queat esse nisi id solum quod est τὸ ὃν, quia caetera omnia pro nihilo habenda sunt, liaud injuria receptze scripturae acquiescere videamur. Porro satis com- modum quidem sensum probet quod pro ᾧ δὴ πλέον xai μεῖζον in membrana Lipsiensi reperitur εἰ δὴ πλ. x. μι; neque tamen propterea illud ᾧ reprobaverim. Quamobrem neque Füllebornii conjecturam ὃ δὲ legenlis necessariam esse arbitror, neque Bergkii illud 7; δὲ πλέον x. τ. 3. Quod enim eruditus ille vir ait, Melissum dicere, quatenus id quod sit augescat el crescat, eatenus aliquid ex nihilo fieri, id per se qnidem huie loco accommodatum est, neque repu- diandum esset, si in libris manu exaratis reperiretur. Opor- tebat autem sequentia sic couformari-: ταύτῃ τι γενέσθαι ἂν ἐξ οὐδενός. Nunc quum non incongruens sil ᾧ, nihil mutandum videtur. Nam manifesto hoc statuit. Melissus, id quo augeatur et crescat ens ex nihilo fieri, Przterea locus, qui in plerisque codd. sic exhibetur τῷ γὰρ ἐλάττονι τὸ πλέον, ἢ δ᾽ ἐν τῷ μιχροτέρῳ τὸ μεῖζον οὐχ ὑπάρχειν ferri nequit. Ad quem sanandum jam Beckius in enotauda e eod. Lipsiensi varietate lectionis libellorum Aristoteleorum ἐν τῷ yàp ἐλάττον: legi voluerat, qua. postea et. Draniisii sententia fuit in Commentl. Ell. p. 187 prodita. Idem pro inepto illo ἢ δ᾽ ἐν τῷ μιχοοτέρῳ legit 75" addita libri Lipsiensis scriplura xoi οὐδ᾽ ἐν τῷ uixoozézo. Aliquot codd. apud Bekkerum οἵδ᾽; Bergkius coll. 1s. de Philoctem. hie- red. p. 132 παραδοῦναι οὔτε λαδεῖν ἤπελησαν hoc loco prae- stare putat. οὔτ᾽ ἐν τῷ μιχροτέοῳ. Mihi legendum videlur aut ἐν γὰρ τῷ ἐλάττονι τὸ πλέον, ἢ ἐν τῷ μιχροτέρῳ τὸ μεῖζον οὖχ ὑπάρχειν aut quod magis eliam consentaneum videlur οὗ γὰρ ἐν τῷ ἐλάττονι τὸ πλέον, οὐδ᾽ ἐν τῷ μιχροτέρῳ τὸ μεῖζον ὑπάρχειν. Quod reliquum est, bene jam Brandisius obser- vavit, quum Melissus hic doceat, ex nihilo fieri quidquid novi accedat enti, videri Aristolelem hoc prieceptum ex alio Melissi loco, non ex primo fragmento sumsisse. [ἢ verbis οὐδὲ τελευτὴν εἰς ἣν γιγνόμενον ἂν ἐτελεύτησέ ποτε Sylburgianam lectionem εἰς ἣν vulgatae εἰς à protulimus alque inter γιγνόμενον el ἐτελεύτησε inseruimus ἄν, quod flasitat sententia. Neque enim dubium videtur, quin in excerpendis philosophi Eleatici placitis talem respexerit locum Aristoteles, qualis est in fragm. 7 : εἰ μὲν γὰρ ἐγένετο, ἀρχὴν ἂν εἶχεν, ἤρξατο γὰρ ἄν ποτε γινόμενον " xoà τελευτήν᾽ ἐτελεύτησε γὰρ ἄν ποτε γινόμενον. Quamobrem quod Berg- kius dubitanter proponit τελευτήσε, necessarium non esse arbitramur. 11. Sequentia apud Aristotelem sic scribuntur a Dehke- ro : Πᾶν δὲ xai ἄπειρον ὃν εἶναι. εἰ γὰρ πλέον ἢ δύο εἴη, πέ- pat! ἄν εἶναι ταῦτα πρὸς ἄλληλα. ἕν δὲ ὅμοιον εἶναι πάντα el γὰρ ἀνόμοια πλείω ὄντα, οὐχ ἂν ἔτ' ἕν θεῖναι ἀλλὰ πολλά. ἀΐδιον δὲ ὃν μέτριόν τε χαὶ ὅμοιον πάντῃ ἀχένητον εἶναι τὸ ἕν. οὗ γὰρ ἂν χινηθῆναι μὴ ἔς τι ὑποχωρῆσαν. ὑποχωρῆσαι δὲ ἀνάγχην εἶναι ἤτοι εἰς πλῆρες ἰὸν ἢ χενόν. τούτων δὲ τὸ μὲν οὖχ ἂν δέξασθαι τὸ πλῆρες, τὸ δὲ οὐχ εἶναι οὐδὲν [ἢ] τὸ χενόν. Corrige : 1x» δὲ ἄπειρον ἕν εἶναι" & γὰο πλέω ἢ 092 εἴη, πέ- ρατ᾽ ἂν εἶναι ταῦτα πρὸς ἀλληλα᾽ ἕν δὲ ὃν ὅμοιον εἶναι πάντῃ. εἰ γὰρ ἀνόμοιον, πλείω ὄντα οὐχ ἂν ἔτι ἕν εἶναι, ἀλλὰ πολλά. ἀΐδιον δὲ ὃν ἀμετρόν τε καὶ ὅμοιον πάντη, ἀκίνητον εἶναι τὸ Ev. 09 γὰρ ἂν κινηθῆναι, μὴ εἷς τι ὑποχωρῆσαν" ὑποχωρῆσαι δὲ ἀνάγχην εἶναι xot εἰς πλᾶρες ἰόν, 7 εἰς χενόν᾽ τούτων δὲ τὸ μὲν ———— ÁÁ—— A oUx ἂν δέξασθαι, τὸ πλῆοες, τὸ δὲ οὐχ εἶναι οὐδέν, τὸ χενόν. Quibus verbis hzc subjecta sententia est : Omne autem infinitum. unum esse; si enim plura sint aut duo, ea fines inter se esse (vel mutuo sese terminare), sed unum simile sibi ab omni parte esse, idcirco quia si sui dissimile esset, propter plurium numerum non jam foret unum, sed multa. Unum autem ipsum quum «eternum sit et immensum et sibi undique simile, immotum etiam esse, propterea quod moveri non possit, nisi si quo concesseril : oportere autem id quod concedat aut in plenum aut in vacuum concedere : horum alterum, hoc est plenum, id non admittere, alte- rum, hoc est vacuum, prorsus nihil esse. Initio posuimus πᾶν δὲ ἄπειρον ἕν εἶναι pro. vulg. πᾶν δὲ xai ἄπειρον ὃν εἶναι vel ut in cod. Lips. est πᾶν γὰρ ἄπειρον ὃν ἕν εἶναι. Βγδη- disius conjecit πᾶν δ᾽ ἄρ᾽, Bergkius πάντῃ δὲ ἄπειρον ὃν Ev εἶναι : neutra nobis arridet conjectura. Quae sequuntur in vulgatis exemplaribus sic se habent : ei γὰρ πλέον ἢ δύο εἴη, ubi rectius liber Lipsiensis πλέω, Bergkius scribi jussit el γὰρ πλέω ἢ xxi δύο εἴη, in quo acquiescere posses, si xai particulam omisisset. Quo ad rem, de qua d;sceptatur, altinet cf. tertium Melissi fragm. ei δὲ ἄπειρον x. τ. 4. Deinde quod Bekkerus vulgavit £v δὲ ὅμοιον εἶναι πάντα, cujus loco aliquot codd. ὃ μόνον habent, id correximuse membrana Lipsiensi, cujus haec est scriptura : ἕν δὲ ὃν ὅμοιον εἶναι πάντῃ. Praeterea quod Bekkerus edidit : εἰ γὰρ ἀνόμοιχ πλείω ὄντα, οὖκ ἂν ἔτι Ev. θεῖναι facili negotio emendavi e Cod. Lips. ubi locus sic constituilur : el γὰρ ἀνόμοιον, πλείω ὄντα οὐχ ἂν ἔτι ἕν εἶναι, nisi quod ἕν librarii errore ibi omissum est. Celeroqui jam Sylburgins εἶναι: lezendum suspicatus est, quod etiam Brandisius comprobavit Commentt. Eleatt. p. 188. Qua subjunguntur ἀΐδιον δὲ ὃν ἄμετρόν τε deben- tur Dekkeri codicibus, qui tamen edidit μέτοιον. In libro Lipsiensi Olearius ἄμετρον, Beckius εὔμετρον legisse sibi visus est. Bergkius locum ita studet refingere : ἀΐδιόν τε ὃν ἄπειρόν τε χαὶ Ev καὶ ὅμοιον πάντῃ ἀχίνητον εἶναι : quibus mutationibus vix opus esse pulaverim. Quod aulem ait μέτριον non posse exponi, id bene videtur Drandisius expli- cuisse, qui ὅμοιον et μέτριον synonyma esse dicit. Nihilo- minus ἄμετρον prestat. Dolendum tantum, quod. neque hoc Aristotelis loco, neque apud Simplicium perspicua re- peritur demonstratio, qua ens undique zequale esse vinca- tur, siquidem ea quae fragm. 3 et4 hac de re disseruntur exizui sunt momenti. Denique in verbis extremis μὴ εἴς τι ὑποχωρῆσαν rescripsi e Cod. Lips. pro Ext 9., sed πλῆρές iov e Bekkeri conjectura pro πλῆρες ὄν, δέξασθαι autem ex eodem cod. Lips. pro δόξασθαι edidi. Postremo particu- lam ἢ inter οὐδὲν et τὸ χενόν inserlam, quam uncis inclusit Bekkerus, cum Füllebornio expunxi. 18. Bekkerus : Τοιοῦτο δὲ ὃν τὸ Ev ἀνώδυνόν τε xoi ἀνάλ- γήτον ὑγιές τε χαὶ ἄνοσον εἶναι, οὔτε μεταχοσμούμενον θέσει» οὔτε ἑτεροιούμενον εἴδει, οὔτε μιγνύμενον ἄλλῳ. Κατὰ πάντα γὰρ ταῦτα πολλάτε τὸ ἕν γίνεσθαι χαὶ τὸ μὴ ὃν τεχνοῦσθαι xad τὸ ὃν φθείρεσθαι ἀναγχάζεσθαι. Ταῦτα δ᾽ ἀδύνατα εἶναι. Kod γὰρ εἰ τὸ μεμῖχθαί τι ἕν ἐχ πλειόνων λέγοιτο, χαὶ εἴη πολλὰ χινούμενα εἰς ἄλληλα τὰ πράγματα, xoi ἡ μῖξις 7j ὡς ἐν ἑνὶ σύνθεσις εἴη τῶν πλειόνων, ἢ τῇ ἀπαλλάξει οἷον ἐπιπρόσθησις γίνοιτο τῶν μιχϑέντων, ἐχείνους μὲν ἂν δι᾽ ἀλλήλων χωριζόντων εἶναι τὰ μιχθέντα, ἐπιπροαθήσεως δ᾽ οὔσης ἐν τῇ τρίψει γίνεσθαι ἂν ἕχαστον φανερόν, ἀφαιρουμένων τῶν πρώτων τὰ ὑπ᾽ ἄλληλα í 2 | , iJ -- * he DE MELISSO, ETC. τὸ ἕν γίγνεσθαι xai τὸ μὴ ὃν τεχνοῦσθαι xal τὸ ὃν φθεί- ρεσῦαι ἀναγκάζεσθαι" ταῦτα δὲ ἀδύνατα εἶναι. Καὶ γὰρ εἰ τὸ μεμὶχθχί τι ἕν ἐχ πλειόνων λέγοιτο, xa εἴη 45 πολλά τε χαὶ χινούμενα εἰς ἄλληλα τὰ πράγματα, χαὶ ἡ wig ἢ ὡς ἐν ἑνὶ σύνθεσις εἴη τῶν πλειόνων, 7, τῇ πὰ οἷον ἐπιπρόσύεσις γίγνοιτο τῶν μιχθέντων, ἐχείνως μὲν ἂν τῶν ἀπ᾿ ἀλλήλων s o vi εἶναι τὰ μιχθέντα, coy LUC UC ns docte i eqelpogib tan adapted δ᾽ οὔσης ἐν τῇ τρίψει γίγνεσθαι τεθέντα τῶν μιχθέντων * ὧν οὐδέτερον συμθαίνειν. — Priora usque ad ἄνοσον εἶναι membranae Lipsiensi debentur; reli- qui codd. corruptas lectiones prebent. Deinde vulgata exemplaria sic habent : χατὰ πάντα yàp ταῦτα πολλά τε τὸ μὴ ὃν γίνεσθαι, xal τὸ μὴ ὃν τεχνοῦσθαι, xai τὸ ὃν φθείρεσθαι ἀναγχάζεσθαι, quie ferri non posse in promptu est. In codice Lipsiensi hoc quidem loco legitur γίνεσθαι, sed. in plerisque aliis attica. forma γίγνεσθαι reperitur. Quod quum ita se habeat propter libri illius praestantiam atticam ubique scripturam ne monito quidem lectore restitui. Spaldiugius verba salis plana sic corrigi volebat : Κατὰ πάντα γὰρ ταῦτα πολλά τε τὸ μὴ ὃν xxl μὴ ἕν γίνεσθαι xad τὸ μὴ ὃν τεχνοῦσθαι xai τὸ ὃν φθείρεσθαι ἀναγχάζεσθαι. Bechius eliam τὸ ἕν post πολλά τε pro τὸ μὴ ὃν librarii errore scri- plum putabat. At nihil mulandum ; nam senten!iam hanc esse liquet : « his omnibus enim unum mutari in. mulla atque id quod non sit gigni et quod sil necessario exstin- gui.» In sequenti enuntiatione codex Lipsiensis ety, 0225 τε xai χινούμενα praebet pro vulgalo πολλὰ χινούμενα. Post xai * μῖξις in eadem menibrana legitur 7, sed rectius po- nitur 3; quam lectionem Felicianus expressit qui vet inter- pretatur. Pro ἀπαλλάξει, quod in omnibus est exemplari- hus, ἐπαλλάξει rescribere non. gravatus sum. Qua vox quid sonaret, dixi in Democrili fragmm. p. 387. Quod autem Simplicius ad Arist. libb. de Cal. fol. 150. a. refert τὴν δὲ συμπλοχὴν Ἀδδηρῖται ἐπάλλαξιν ἐκάλουν, ὥσπερ ὁ Δη- μόχριτος, id latius palet. Nam eodem vocabulo pro. συμ- πλοχῇ utuntur Plato Soph. 240, C, Aristot. Probl. 31, 11 alque alii. Felicianus ἀπαλλάξει interpretatur recessione, quod quam frigidum sit non est quod ostendam. Utrum post τῶν μιχβθέντων liber Lipsiensis ἐχείνοις, ἐχείνους an ἐχείνως habeat, non facile cerni posse Deckius ait, sed mihi ἐχείνως cum Feliciano legendum videtur, qui vertit ;//o mo- do. Praterea notandum est, male Bekkerum οἷον ἐπιπρότ- θησις et paulo post ἐπιπροσθήσεως ὃ δ᾽ οὔσης edidisse neglecta plerorumque codicum auctoritate qui utroque loco ἐπι- πρόσθεσις el ἐπιπροσθέσεως probent. Nam ἐπιπρότθησις, id est obtentus, obstructio, obscuratio, valde differl ab ea voce qui hic requiritur, ἐπιπρόσθεσις. Posterius vocabu- lum vulgatis lexicis, i in quibus desideratur, addi convenit. Porro verbis ἐχείνως μὲν ἂν vulgo subjungitur structura δι᾽ ἀλλήλων χωριζόντων, cujus loco in codice Lipsiensi est διάδηλα χωροίζοντα. Neulra scriptura commodum habet sensum ; quapropter τῶν ἀπ᾽ ἀλλήλων χωριζομένων scripsi. Denique inter τῶν πρώτων et τὰ ὑπ᾽ ἄλληλα inserui χατὰ propositionem quam sententia flagitat; Ὅγο ὑπ᾽ ἄλληλα autem imale in codice conjunctim exaratum est ὑπάλληλα. b. 2. Vulgata lectio διὰ τοῦτον δὲ τὸν τρόπον prestat qui- dem ei quae in libro Lipsiensi est διὰ τούτων δὲ τῶν τρόπων, sed poni oportet χατὰ τοῦτον δὲ τὸν τρόπον. Sequentia sic constituit Bekkerus : xà» εἶναι πολλὰ xàv ἡμῖν, ὡς τὸ zai- νεσθαι μόνως, ila enim omnes codices preter Lipsiensem, in quo Beckius invenire sibi visus est xàv εἶναι πολλὰ x&v ἡμῖν ᾧ τὸ (vdd ἔτι) φαίνεσθαι μόνως. Corrige : x&v εἶναι πολλὰ xal οὐχ àv ἡμῖν φαίνεσθαι μόνως. Nam quod Beckius volebat xàv ἡμῖν ἢ τὸ Rowets μόνως non probamus. Pro 219 ἂν ἕκαστον φανερόν, ἀφαιρουμένων τῶν πρώτων χατὰ τὰ ὑπ᾽ ἄλληλα τεθέντα τῶν μιχθέντων" ὧν οὐδέτερον συμθαίνειν. Κατὰ τοῦτον δὲ τὸν τρόπον χἂν εἶναι πολλὰ χαὶ οὐχ ἂν ἡμῖν φαίνεσθαι | μόνως. ἐπειδὴ ob, οἷόν θ᾽ οὕτως, οὐδὲ πολλὰ δυνατὸν εἶναι τὰ ὄντ a, ἀλλὰ “Ὥστ᾽ ταῦτα δοχεῖν οὐχ ὀρθῶς (πολλὰ γὰρ χαὶ ἄλλα χατὰ τὴν αἴσθησιν φαντάζεσθαι ἀπατηλά)" τὸν δὲ λόγον ἂν αἱρεῖν i AES Á ^ οὔτε ταῦτα γίγνεσθαι, οὔτε πολλὰ εἶναι τὸ ὄν, ἀλλ᾽ ἐν οὐχ οἷόν θ᾽ οὕτως cod. Lips. οὐχ οἷόν τε οὕτως οἱ paulo in- ferius ἀλλὰ ταῦτα, cujus loco in aliis codicibus &72X ταῦτά scriptum est. Spaldingius post δοχεῖν distingnens o 5206 pro integra sententia accipiebat, quod tamen nequaquam necessarium. Sequitur parenthesis πο))ὰ γὰρ wal ἄλλα γατὰ τὴν αἴσθησιν φαντάζεσθαι ἅπασαν, in qua postremum voca- bulum, licet in omnibus quos Behlkerus inspexit libris manu exaratis deprehendatur, nullo pacto ferri potest. In Lipsiensi ejus loco est ἀπατᾷ ; quamobrem BDeckius suasit uf corrigeretur φανταζόμενα ἀπατᾷ, Spaldingius vero indi- cativum illum non convenire oralionis tenori ratus ἀπατᾷ vesligium polius verze lectionis quam veram lectionem ipsam esse judicavit. ltaque infinitivum à: πατᾶν ei suppo- suit, quem tamen quum pro glossemate h: iberet ad expli- candum verbum φαντάζεσθαι olim ascripto ipse inventum suum improbavit. Neque tamen diffitetur aptam seuten- lie fore juncturam si cui in mentem | veniat. rescribere : mox γὰρ xai ἄλλα χατὰ τὴν αἴσθησιν φανταζόμε vx ἀπατᾷν. Mihi pro ἀπατᾷ adjectivum ἀπατηλά requiri videtur. ὈΠ]- ma hujus comprehensionis verba apud Bekkerum sic se habent : λόγον δ᾽ οὔτ᾽ ἀναιρεῖ τὰ αὑτὰ γίνεσθαι, οἱ οὔτε πολ)ὰ εἶναι τὸ ὄν, ἀλλ᾽ ἀϊδ διόν τε χαὶ ἄπε oy xat πάντῃ auo: ΟΥ αὐτὸ αὑτῷ. Sed cod. Lips. suppeditat &vtostv—43/2X ἕν ἀϊδιόν τε. Quocirca Brandisius Comm. Eleatt. p. 210 legi voluit λόγος δ᾽ οὔτε ἀναιρεῖ, sed melius Spaldingius locum. sic constituit : λόγον ὃ δ᾽ ἀναιρεῖν οὔτ: ταῦτα γίνεσθαι, οὔτε πολλὰ εἶναι τὸ ὄν, ἀλλ᾽ Ev x. τ. x. , usum autem verli ἀναιρεῖν simili exemplo Phys. p. 58 v. 23 ed. Sylb. ὁ λόγος ἀναιρῶν οὕτως εἶναι τὸ ἄπειρον firmare studet. At non eadem utriusque loci ratio est. Etsi enim non recuso quin Xvxizev aliquo- ties apud Aristotelem. ve/andi et negandi verbis cum Spaldinzio reddatur, tamen hic forlasse rectius dicilur à λήγος aloet ralio. evincit, quam ὁ ? λόγος ἀνατοεῖ, praesertim quum duplex sequatur negzalio οὔτε --- οὔτε. Opponitur aulem ó λόγος τῇ αἰσθήσει. aque adjecto articulo quo liec locutio carere nequit orationem in liunc modum con- formavi : τὸν δὲ λόγον͵ ἂν αἱρεῖν οὔτε ταῦτα γίγνεσθαι, οὔτε πολ)ὰ εἶναι τὸ ὄν, ἀλλ᾽ ἕνχ. τ. Δ. In hiis verbis quum ταῦτα sint τὰ ὄντα, non dubito quin futuri sint qui dicant, pro τὰ αὐτά non tam ταῦτα, qua pronomina sape confunduntur, quam τὰ ὄντα substitui oportere, — Cui opinioni quamquam non refrazor, tamen et ταῦτα intelligi posse reor. Ciete- rum tolam ῥῆσιν inde a verbis : Kai γὰρ εἰ τὸ μεμῖχδαι x. τ. M. ila interpretor : « Elenim si unum quid mixtum e pluribus dicatur, sintque multze res quae in se mutuo mo- veantur, ut mixtio vel tanquam in uno plurium composi- tio vel nexu mixtorum quasi adjectio sit, eflici uL illo modo mixta ex iis qua a sese mutuo separentur composila sint, ubi autem adjectio reperiatur, terendo singula? partes ma- nifesto appareant, detractis primis in illa mixtarum rerum congerie qua sub sese mutuo positze sint ; sed horum neu- trum evenire. At hoc modo etiam esse multa, nec nobis tantum videri. ldcirco quia res ita esse nequeat, ne fieri quidem posse, ut ea quae sunt multa sint, sed hic non recte ita videri (multa enim et alia sensibus fallacia per- cipi) : rationem vero evincere, hzec [qua vere sunt] neque b 280 ἀΐδιόν τε xai ἄπειρον xai πάντῃ ὅμοιον αὐτὸ αὑτῷ. "Ap οὖν δεῖ πρῶτον μὲν μὴ πᾶσαν λαθόντα δόξαν ἄρ-- 10 χεσθαι, ἀλλ᾽ at μάλιστά εἰσι βέδαιοι; ὥστ᾽ εἰ μὲν e Ro EE Y τῆς , EP ἅπαντα τὰ δοκοῦντα μὴ ὀρθῶς ὑπολαμθάνεται, οὐθὲν ἴσως προσήχει οὐδὲ τούτῳ προσχρῆσθαι τῷ δόγματι, ὡς οὐχ ἄν ποτε οὐδὲν γένοιτο ἐχ μηδενός" μία γάρ τίς ἐστι δόξα καὶ αὕτη τῶν οὐχ ὀρθῶν, ἣν Ex τοῦ αἰσθάνεσθαί I5 πως ἐπὶ πολλῶν πάντες ὑπειλήφαμεν. Εἰ δὲ μὴ πάντα ARISTOTELIS LIBER ἡμῖν ψευδὴ τὰ φαινόμενα, ἀλλά τινές εἶσι καὶ τούτων ὀρθαὶ ὑπολήψεις, ἢ ἐπιδείξαντα τοιαύτην ποία ἐστὶν 2 τὰς μάλιστα δοχούσας ὀρθάς, ταύτας ληπτέον, ἃς ἀεὶ βεδαιοτέρας εἶναι δεῖ, ἢ αἵ μέλλουσιν € ἐξ ἐχείνων τῶν λόγων δειχθήσεσθαι. Εἰ γὰρ xo εἶεν δύο δόξαι ὑπεναντίαι ἀλλήλαις, ὥσπερ, οἴεται, εἴ τις πολλὰ γε- νέσθαι φησίν, ἀνά αγχην εἶναι £x μὴ ὄντων. Εἰ δὲ τοῦτο μὴ οἷόν τε, οὖκ εἶναι τὰ ὄντα πολλὰ γένη" τὸ γὰρ ὄν, gigni, neque id quod sit multa esse, sed unum idque zeter- num et infinitum et undique sibi ipsi simile. » 8. Jam iisdem argumentis quibus usus erat Eleaticus philosophus placitum ejus refellere studet Stazirites. Quae- rit igitur ἄρ᾽ οὖν δεῖ πρῶτον μὲν μὴ πᾶσαν λαθόντα δόξαν ἄρχεσθαι, ἀλλ᾽ αἵ μάλιστά εἰσι βέδαιοι ; Ita Cod. Lipsiensis, cujus scriptura ei quae subneclitur sententize consentanea est. Contra Spaldingius przetulit quod a Feliciano expres- sum est ἀλλὰ τὸ ἀεὶ μάλιστα βέδχιον ὄν : nam vulgatum illud ἀλλ᾽ ἀεὶ μάλιστα ὃν βέδαιον nullo modo tolerari posse bene intellexit. L1. οὐθὲν ἴσως προσήχει οὐδὲ τούτῳ προσχρῆσθαι τῷ δόγμα- τι. Nihil planius his verbis. in οὐθὲν, cujus loco alii οὐδὲν legunt, male liber Lips. ὅθεν, qui tamen recle exhibet προσχρῆσθαι. Vulgo προχροῆσθαι. 12. Eleatici philosophi dogma, quod improbat Aristote- les, oratione recta enuntiari videlur Beckio, qui ideo non putat cum Spaldingio ὅτι ante οὐκ ἄν ponendum esse, sed tamen vel ὅτι vel ὡς hic desideratur, id quod oplalivi usus in citandis aliorum decretis satis ostendit. 14. ἐπὶ πολλῶν πάντες ὑπειλήφαμεν Cod. L. pro vulg. ἐπὶ πολλῶν ὄντες ὑπ. 15. Εἰ δὲ μὴ πάντα ἡμῖν ψευδῆ τὰ φαινόμενα, ἀλλά τινές εἶσι xal τούτων ὀρθαὶ ὑπολήψεις. Sic C. L. nisi quod inter εἰ δὲ μὴ el πάντα inserit ἢ, quod nos ul minus necessarium abjecimus. Neutram Spaldingii conjecturam ψευδῆ τὰ ἡμῖν φαινόμενα et τούτων xoi ὀρθαὶ ὑπολήψεις recipiendam putavi, quum verborum sic transpositorum exempla fre- quentia apud Aristotelem sint. 10. ἢ ἐπιδείξαντα τοιαύτην ποία ἐστὶν ἢ τὰς μάλιστα δα- χούσας ὀρθάς, ila emendavi locum in omnibus libris vitio- sum. Cod. Lips. : ἣ ἐπιδείξαντα τοιαύτη (aut τοιαύτῃ) moíx' ἢ τὰς μάλιστα ὃ. 0.; libri qualtuor a Bekkero collati ἢ ἐπιδείξαντα τοιαύτην, reliqui ἢ ἐπιδεῖξαι τὰς τοιαύτας ποιό- τῆτας μάλιστα δηυχούσας ὀπθάς. Spaldingius recte quidem observavit, hoc enuntiatum eo valere, ut ex visis illa seligere veraque pronuntiare jubeamur, qua» maxime sibi constent, sed in sanando ulcere quod in voce ποιότης τας lalere dicit, parum sibi ipsi salisfacere visus est. Con- iicit enim pro ποιότητας legendum esse πονηρᾶς lioc verbo- rum ordine 7, ἐπιδείξαντα πονηρὰς τὰς μάλιστα δοχούσας ὀρθάς, «ata; ληπτέον, ἃ: ἀεὶ βεδαιοτέρας εἶναι δόξει (pro δεῖ) ἢ τοιαύ- τας, αἵ μέλλουσιν ἐξ ἐχείνων τῶν λόγων δειχθήσεσθαι, quie in hunc modum interpretatur : «Sin autem minus omnia, quae sensibus nostris subjiciuntur, falsa sint, sed aliquae vel de iis opiniones probari mereantur, jam oportebit aut, docen- tem vel maxime speciosas nihili esse opiniones, non nisi cerlissimas quasque tenere, aut eas probare , qua ipsis illis ralionibus (quibus videlicel priores eas opiniones redargue- ras prima specie mirifice sese commendantes ; ita enim ra- lionem sibi reddere videtur vocis ἐχείνων τῶν λόγων) unice verie appareant. » Aliter atque Spaldingius verba ἐκείνων τῶν λόγων accepit Felicianus apud quem hiec leguntur : « Sin autem non omnia falsa sunt, quce. nobis apparent, sed aliqu:e etiam horum recte existimationes habentur vel ex demonstratione, quie maxime recte esse videantur, sumi debent, quas identidem cerliores esse necesse est, vel quae ex illarum rationibus demonstrandie sunt. » Sed quum lizec omnia iis qui accuratius scriptoris mentem inda- gant vix satisfacere possint, agedum locum quemadmodum a nobis nunc constitutus est, inde a versu 8 sic vertamus : « Nonne igitur primum non omni sumta opinione neque omni quod apparet incipiendum est, sed iis opinionibus quie maxime lirmae sunt ac stabiles. Quare si omnia, quae in opinionem veniunt et apparent, non recte existimantur, nihil fortasse convenit hoc praeterea uti dogmate, quo nihil ex nihilo fieri statuitur, quippe quum una eliam e non rectis haec opinio sit, quam sensibus quodammodo mullis in rebus omnes imbibimus. Sin autem non omnia falsa sunt, quae nobis apparent, sed nonnulli etiam in his reclze existimaliones sunt, oporlet demonstrantem aut qualis sit linjusmodi existimatio aut quae verissima videantur, has sumere, quas semper firmiores esse par est, aut eas sumere opiniones que rationum ex illis petitarum ope demonstran- die sunt. » 20. Vulgo ὥσπερ οἴεται, e μὴ πολλὰ γενέσθαι φησίν, &váy- χὴ εἶναι ἐχ μὴ ὄντων. εἰ δὲ τοῦτο μὴ οἷόν τε, οὐχ εἶναι τὰ ὄντα πολλά. γένοιτο γὰρ ἂν ὄν, ὅτι ἔστιν ἄπειρον εἶναι. εἰ δ᾽ οὕτως, xai ἕν. ὁμοίως μὲν δὲ ἡμῖν ὁ ἀμφοτέρων π οὐδὲν μᾶλλόν τι ἕν, ἢ ὅτι πολλὰ δείκνυται. εἰ δὲ βέδαιος μᾶλλον ἡ ἑτέρα, ἀπὸ ταύτης ξυμπερανθέντα μᾶλλον δέδειχται. Ingeniose Spal- dingius hanc ῥῆσιν correxit : εἰ γὰρ xai εἶεν δύο δόξαι ὑπεναν- τίαι, ὥσπερ οἴεται, εἰ μὲν πολλὰ εἶναί φησιν, ἀνάγχῃ γενέσθαι ἐχ μὴ ὄντων" εἰ δὲ τοῦτο μὴ οἷόν τε, οὐχ εἶναι τὰ ὄντα πολλά. (γένοιτο γὰρ ἂν ὃν ὅ,τι ἐστίν) ἄπειρον δὲ εἶναι " el δὲ τοιοῦτον, χαὶ ἕν. Ὅμως μὲν δὴ ἡμῖν Ó λόγος ἀμφοτέρων πέρι οὐξὲν μᾶλλον ὅτι ἕν, ἢ ὅτι πολλά, δείχνυται. Εἰ δὲ βέδαιος μᾶλλον ἡ ἑτέρα, ἀπὸ ταύτης ξυμπερανθέντα μᾶλλον δέϑειχται. Quo- rum verborum senlentia salis plana est : « Etiamsi enim sint inter se pugnantes duc opiniones, sicut pulat (adversa- rius) : si plura esse dicat, ex niliilo fieri ea necessario ; quod si poni nequeat, plus uno non esse in rerum natura (ea ratione enim quodcunque sit fieri demum id quod sit), esse autem illud infinitum idemque, siquidem infinitum sit, unnm; in neutra tamen earum opinionum ulla apparet ratio, quare unum potius sit, quam plura. Sin autem alterutra est certior opinio, tum quidem ea que inde effi- ciantur, evidentius patere credi possunt, » Periodi hujus protasis a verbis εἰ γὰρ ad xai ἕν usque pertinere videtur, unde apodosis tendit ad δείχνυται vel potius ad δέδει- χται. Sunt autem verba γένοιτο ---ἰστὶν pro parenthesi habenda. Jam nihil luce clarius est, quam significari a scriplore celebratam omnium ore Elealicorum argumen- tationem, qua simulatque plura aliquis esse dixerat, ea ex nihilo nata fateri cogebatur. Ingens autem inter id quod est et id quod fit discrimen intercedere Eleatica schola volebat. Ciolerum duc, de quibus agilur, contrarize opi- niones sponte quasi sese offerunt. Una est Eleaticorum illa preceplio : ex nihilo nihil fil, in qua non magnum momentum positum esse arbitratur Stagirites, nisi quod iis quee rerum usu. notantur quodammodo conveniat (μία τίς ἐστι δόξα χαὶ αὕτη τῶν οὐχ ὀρθῶν, ἣν Ex τοῦ αἰσθάνεσθαί πως ὑπειλήφαμεν), Altera opinio priori repugnans ea est, qua plures res, non unam in rerum natura reperiri nobis 20 “ οὐδ DE MELISSO, ETC. ὅτι ἔστιν, ἄπειρον εἶναι" εἰ δ᾽ οὕτως, xal ἕν. Ὁμοίως μὲν δὴ ἡμῖν δι᾽ ἀμφοτέρων ὑπολήψεων οὐδὲν μᾶλλόν 45 τι ἕν, ἢ ὅτι πολλὰ δείκνυται" εἰ δὲ βέβαιος μᾶλλον ἡ ἑτέρα, ἀπὸ ταύτης ξυμπερανθέντα μᾶλλον δέδεικται. Εἰ δὲ τυγχάνομεν ἔχοντες ἀμφοτέρας τὰς ὑπολήψεις ταύτας χαὶ ὡς οὐχ ἂν γένοιτο οὐδὲν ἐκ μηδενός, χαὶ persuademus. Quam opinionem Eleatici, argumentorum pondere priorem tuentes, quoquo modo labefactare cona- bantur. Sed in hac contrariarum opinionum probabilitate fieri posse philosophus censet, ut alteram nihilo veriorem quam alteram esse vincamus, si vero certior sit alterutra, simul ea quae inde efficiantur item cerliora esse, e demon- stratione palere ait. Quae quum ita se habeant, in Spal- dingii conjecturis acquiescere liceret, nisi et Lipsiensis membrane auctoritas iis adversaretur et colon illud ὁμοίως μὲν δὲ ---δείχνυται minus recte expeditum esset. Mihi igi- tur Lipsiensis codicis lectiones intuenti, ubi v. 19 εἰ (aut 3) γὰρ xal εἶεν δύο δόξαι el v. 21 οὐχ εἶναι τὰ ὄντα πολ)γὰ γένη. τὸ γὰρ ὄν, ὅ τι scribitur, reliqua autem ne lacuna quidem inter ἀμφοτέρων οἱ οὐδέν, eui insertum estz, excepta, sie ut in vulgatis exemplaribus exarantur, nisi quod post ὁμοίως μὲν librarii errore non δὴ sed δεῖ invenitur, locus non admodum corruptus ita emendandus videtur : El γὰρ xai εἶεν δύο δόξαι ὑπεναντίαι ἀλλήλαις, ὥσπερ οἴεται, εἴ τις πολ)ὰ γενέσθαι φησίν, ἀνάγχην εἶναι ἐχ μὴ ὄντων (subaudi γενέσθαι). Εἰ δὲ τοῦτο μὴ οἷόν τε, οὐχ εἶναι τὰ ὄντα πολλὰ γένη" τὸ γὰο ὄν, ὅτι ἔστιν, ἄπειρον elvat" εἰ δ᾽ οὕτως, xai ἕν. Ὁμοίως μὲν δὴ ἡμῖν δι᾽ ἀμφοτέρων ὑπολήψεων οὐδὲν μᾶλλόν τι ἕν, ἢ ὅτι πολλὰ δείχνυται. Reliqua mendo carent. Sensus igitur hic est : « Etsi enim du: sint contrarie? opiniones, quem- admodum (Melissus) existimat, si quis mulla orta esse dicat, necessario ea e nihilo exslilisse : sin autem id fieri nequeat, ea quae sunt, non esse generum multitudine diver- sa : ens enim propterea quod sit, infinitum esse, si vero hae ratione inlinitum sit, esse etiam unum. Pari modo iiitur utraque existimatione non magis unum quam multa esse demonstratur. Sin alterutra cerlior est, quae inde ef- fecta sunt, item certiora esse e demonstratione palet. » 26. Vulgata scriptura est : τυγχανόμενα δέ, ἔχοντος ἀμο- τέρας τὰς ὑπολήψεις ταύτας, xal χινούμενα μέν ἐστι τὰ ὄντα. ἀμφοῖν δὲ πιστὴ μᾶλλον αὕτη, xxi θᾶττον ἂν προεῖντο πάντες ταύτην ἐχείνης τὴν δόξαν, | Corruptum esse hioc colon omis- sisque pluribus verbis mutilatum sponte ab omnibus intel- ligitur. Bern. Felicianus qui vertit : « qui quidem si in eum incidant, qui utrasque has opiniones habuerit, li- cet ea qua sunt adhuc moveantur, probabilior tamen hac est, citiusque hanc quam illam opinionem omnes admittent » videtur aut scriptum in codice invenisse aut certe legendum conjecisse : τυγχανόντων (i. e. τῶν ξυμπεραν- θέντων) δὲ ἔχοντος ἀμφοτέρας τὰς ὑπολήψεις ταύτας, xal χινου- μένων ἔτι τῶν ὄντων, ἀμφοῖν δὲ πιστὴ μᾶλλον αὕτη, xai Üac- τὸν ἂν προ:εῖντο πάντες ταύτην ἐχείνης τὴν δόξαν. Qus quamquam aliqua probabilitatis specie commendantur, iamen neque cum sententiarum ordine neque cum libro Lipsiensi congruunt. Spaldingius negat se perspicere, quo referatur prima hujus enunciati vox et quid sibi velit hic repente injecla τῶν χινουμένων mentio. Putat igitur periisse ea, quae ad alterum illud de motu tollendo decretum Elea- licum spectaverant, neque quidquam in his verbis mutat nisi quod θᾶττον ἂν προςεῖντο pro θᾶττον ἀεὶ ποοεῖντο sub- stituit. Idem tamen probe intellexit, earundem hic opi- nionum (ieri mentionem, quas oppositas esse vidimus, e nihilo nihil fieri et in rerum natura non unum reperiri, sed plura. Quamobrem duce Lipsiensi codice, nbi legitur : 281 ὡς πολλά τε χαὶ χινούμενα μέν ἐστι τὰ ὄντα, ἀμφοῖν δὲ εἰ πιστὴ μᾶλλον αὕτη δόξει, θᾶττον ἂν πρόσοιντο πάντες ταύτην ἐχείνης τὴν δόξαν. Ὥστ᾽ εἰ χαὶ συμθαί- vet ἐναντίας εἶναι τὰς φάσεις, χαὶ ἀδύνατον γίγνεσθαί τι E μὴ ὄντος καὶ πολλὰ εἶναι τὰ πράγματα, ἐλέγχοι-- Y VERAS - bor eei : τὸ μὲν ἂν ὑπ᾽ ἀλλήλων ταῦτα. ᾿Αλλὰ τί μᾶλλον οὔ ἐγχανόμενα δὲ ἔχοντες, ἀμφοτέρας (vel ἀμφοτέρων) τὰ: ὑπο- λήψεις ταύτας καὶ ὡς ἂν οὐ γένοι (deinde una littera deleta) τὰν (γένοιτ᾽ ἂν scripsit Olearius) οὐδὲν ἐκ μηδενὸς ὄντος πολ- λά τε (non δὲ ut. vult Olear.) καὶ κινούμενα μέν ἐστι τὰ ὄντα, ἀμφοῖν δὲ πιστὴ μᾶλλον αὕτη, val θᾶττον ἂν πρόοιντο πάντες ταύτην ἐχείνης τὴν δόξαν, Sic corrigo : Εἰ δὲ τυγχάνομεν ἔχοντες ἀμφοτέρας τὰς ὑπολήψεις ταύτας, wal ὡς οὐχ ἂν γένοιτο οὐδὲν ἐκ μηδενός, xal ὡς πολλά τε v.a χινούμιενα μέν ἐστι τὰ ὄντα, ἀμφοῖν ὲ εἰ πιστὴ μᾶλλον αὕτη δόξει, θᾶττον ἂν πρόσοιντο πάντες ταύ- τὴν ἐχείνης τὴν δόξαν. Quodsi forte utramque opinionem habemus, e nihilo nihil fieri et ea qua sunt multa esse atque moveri, utriusque vero opinionis posterior hac verisimilior visa fuerit, citius omnes hanc (ὡς πολλά τε xal χινούμενά ἐστι τὰ ὄντα) quam. illam probarint. De structura εἰ τυγχάνομεν .---εἰ δόξει---πρόσοιντο ἂν cf. Dern- hardi Syntax. p. 386. 29. "Oc εἰ xoà συμθαίνει ἐναντίας εἶναι τὰς φάσεις, val ἀδύνατον γίγνεσθαί τι ἐκ μὴ ὄντος xol μὴ πολλὰ εἶναι τὰ πρά- γματα, ἐλέγχοιτο μὲν ἂν ὑπ᾽ ἀλλήλων ταῦτα. a codex Li- psiensis, a quo reliqui in eo tantum discrepant, quod pro συμθαίνει ἐναντίας mendose partim συμδαίνοιεν ἄν τις partim συυϑδαίΐνειεν ἂν τις el pro φάσεις inepte φύσεις exhibent. Sed φάσεις jam recte expressit Felicianus. Ceterum olim Syl- burgius ignota etiam tum Lipsiensis libri scriptura acute conjeceral ὥστ᾽ εἰ xzi συμφήσειεν ἄν τις. Quod ante πολλὰ εἶναι legitur μὴ deleri oportet, siquidem multum interest inter ἀδύνατον πολλὰ εἶναι el ἀδύνατον μὴ πολλὰ εἶναι (cf. Hermann. ad Viger. pag. 798 seqq. ed. 3) quae eodem sensu dici putabat Spaldingius p. 35 adn., licel ipse particulam servare nollet. Verba τὰ πράγματα quibus facile carere possis in glossematis suspicionem vocavit Spaldingius, aut nihil eorum loco aut τὰ ὄντα scribendum suspicatus. Nos idem censemus, sed propter exemplaris Lipsiensis auctori- tatem nihil hic demere ausi sumus. Opponuntur eliam hoc loco duo illa decreta inter se pugnantia, quie jam su- pra commemoravimus, quorum priore nihil e nihilo exsi- slere, posteriore rerum multitudo statuitur. Nam nisi unum defenderetur esse, Eleatici disciplinae suae caput, quo non nasci quidquam e nihilo sibi persuaserant, statim convelli opinabantur. At liujus libelli scriptor negans se videre cur allerum placitum alteri priferendum sit, si utrumque committatur, eventurum existimat ut non priore posterius, cui convenienter plura esse in rerum natura credimus, sed posteriore prius vincatur, id quod maxime e sequentibus efficitur. Locum autem sic convertimus : « Quapropter si et illud contingit, ut contrariw sint hae enuntiationes et fieri simul nequit, ut e nihilo quidquam oriatur ac praeterea ut multae res in hac rerum universitate sint, alterum dogma altero redarguilur. » p. 975. a. 3. Verba ἀλγὰ τί μᾶλλον οὕτως ἂν ἔχοι, quie a superioribus sejungenda sunt, quislionem continent : Sed cur polius isto modo (ut Eleatici volunt) decreta illa se habeant ? hoc est, quomodo ullum pondus habeat Eleaticorum sententia? In iis quae huic questioni anne- Ctuntur ἴσως τε x&v φαίη τις τούτοις ἐναντία, forsitan etiam his (Eleaticorum scitis) σοηγαγία aliquis affirmaverit, omisi τε parliculam, cujus loco Spaldingius γὰρ inserue- ! rat. 97 10 282 « J * * , , , Y τως ἂν ἔχοι; ἴσως x&y φαίη τις τούτοις ἐναντία. Οὔτε γὰρ δείξας, ὅτι ὀρθὴ δόξα ἀφ᾽ ἧς ἄρχεται, οὔτε μᾶλλον z E βέδαιον, ἢ περὶ ἧς δείκνυσι, λαδὼν διελέχθη. Μᾶλλον γὰρ ὑπολαμδάνεται εἰχὸς εἶναι γίγνεσθαι ἐκ μὴ ὄντος ἢ μὴ πολλὰ εἶναι. Λέγεταί τε καὶ σφόδρα ὑπὲρ αὐτῶν γῆγνεσθαί τε τὰ μὴ ὄντα, xal γεγονέναι πολλὰ ἐκ μὴ » , , » à] M - ^A rr ὄντων, xal οὐχ ὅτι ol τυγχάνοντες, ἀλλὰ xot τῶν δοξάν- τῶν τινὲς εἶναι σοφῶν εἰρήχασιν. Αὐτίχα δὴ Ἣσίο- δος «πάντων μὲν πρώτιστα » φησὶ «χάος γένετ᾽, αὐτὰρ 5) 32 x - f " ^ 2 ' ἐπειτὰα "(mt εὐρύστερνος, πάντων ἕδος ἀσφαλὲς αἰει, TjO ARISTOTELIS LIBER γι" ( ρος, ὃς πάντεσσι μεταπρέπει ἀθανάτοισιν" » τὰ δ᾽ ἄλλα φησὶ γενέσθαι, ταῦτα δ᾽ ἐξ οὐδενός. Πολλοὶ δὲ ' on 3 Y EE A , i , xai ἕτεροι εἶναι μὲν οὐδέν φασι, γίγνεσθαι δὲ πάντα; λέ ps2 » Li M , d ἔγοντες ἐξ οὐκ ὄντων γίγνεσθαι τὰ γιγνόμενα. “Ὥστε τοῦτο μὲν δῆλον, ὅτι ἐνίοις γε δοχεῖ xai ἐξ oüx ὄντων ἂν γενέσθαι. ΚΕΦ. μ΄. Ἀλλ᾽ ἄρα εἰ μὲν δυνατά ἐστιν ἢ ἀδύνατα ἃ λέγει, ἐατέον. Τὸ δὲ πότερον συμπεραίνεται αὐτὰ ἐξ ὧν 4. Οὔτε γὰρ δείξας, ὅτι ὀρθὴ δόξα ἀφ᾽ ἧς ἄρχεται, οὔτε μᾶλλον βέδαιον (1π|6}}Π|Πσ6 δόξαν) 7; περὶ ἧς δείχνυσι, λαδών, διελέχθη. Non male Felicianus : « neque enim ubi de- monstravit rectam esse opinionem, a qua incipit, neque magis certam, quam de qua demonstrat, sumendo, disse- ruit. » Sed planius id quod philosophus hic ait ita elo- quaris : « Melissus enim statim argumentatus est, ita ut prius neque demonstraret rectam esse opinionem a qua incipe- ret, neque certiorem sumeret opinionem , quam ea est, ad quam ejus demonstratio spectat. » Quorum verborum sensus non erit obscurus, si quisea quae p. 974. b. 15 seq. dicta sunt secum reputaverit. Desiderat igitur Aristote- les in Melisso veram disputandi subtilitatem ac necessariam illam philosophis ratiocinandi viam, qua a certis aut pro- babilibus initiis profecti ad alia progredi debeant. 6..Mà)2ov γὰο λαμδάνεται εἰχὸς εἶναι γίνεσθαι £x μὴ ὄντος ἢ μὴ πολλὰ εἶναι : Mta in vulgatis exemplaribus hoc exaran- tur. In cod. Lips. pro λαμδάνεται bene ὑπολαμδάνεται scriptum est, sed quod sequitur εἰ μὴ «277 pro scripturae mendo habendum. Sententia vix egel explicatione. Ma- gis, inquit, vulgo probabile ducitur fieri aliquid e nihilo, quam non esse nisi unum in hoc rerum naturze corpore. 7. Λέγεταί τε xai σφόδρα ὑπὲρ αὐτῶν γίγνεσθαί τε τὰ μὴ ὄντα χαὶ μὴ γεγονέναι πολ)ὰ £x μὴ ὄντων. — Ma omnes codd.; sed delendum est μὴ anle γεγονέναι cum. Spaldingio , qui recte vidit philosophum dicere : « quin confidenter de iis asseverant, lieri quz» non sunt et exstitisse multa e ni- hilo. » 10. Vulgo δοξάντων εἶναι σοφῶν τινὲς εἰρήχασιν, Cod. L. commodiori verborum collocatione δοξάντων τινὲς εἶναι σο- φῶν εἶρ. 11. Quod codices praebent αὐτίχα δ᾽ Ἡσίοδος sfatim vero Hesiodus ferri non potest ; requiritur enim velu jam Hesiodus. Maque αὐτίχα δὴ scripsi. Sequentia in pleris- que exemplaribus sic exarantur « πρῶτον μὲν πάντων, φησί, χάος ἐγένετ᾽, αὐτὰρ ἔπειτα γαῖ᾽ εὐρύστερνος, πάντων ἕδος ἀσφα)ὲ- αἰεί, ἠδ᾽ ἔρος, ὃς πάντεσσι μεταπρέπει ἀθανάτοι- σιν. » τὰ δ᾽ ἄλλα φησὶ γενέσθαι, ταῦτα δ᾽ ἐξ οὐδενός. Contra in libro Lipsiensi legitur πάντων μὲν πρῶτα, φησί, χάος ἐγένετο, αὐτὰρ ἔπειτα γαῖα---τὰ δ᾽ ἄλλα φησὶ γιγνέσθαι (sic). Longe alia horum versuum scriptura apud ipsum Hesio- dum est qui Theog. v. 116 seqq. ila canil : Ἤτοι μὲν πρώτιστα χάος γένετ᾽, αὐτὰρ ἔπειτα F'at' εὐούστερνος, πάντων ἕδος ἀσφαλὲς αἰεὶ ἀθανάτων, οἱ ἔχουσι χάρη νιφόεντος Ὀλύμπου Τάρταρά τ᾽ ἠερόεντα μυχῷ χθονὸς εὐρυοδείης ἠδ᾽ " Epoz, ὃς χάλλιστος ἐν ἀθανάτοισι θεοῖσι. Eodem modo Hesiodi verba citantur a Cornuto cap. 17, p- 83 ed. Osann., ubi tamen inter πρώτιστα et χάος expli- cationis gratiainlerjiciuntur hac : ὁ μεταξὺ τῆς γῆς xai τοῦ οὐρανοῦ τόπος et pro γένετ᾽ male scribitur γίνεται. Sextas Empiricus parlim habet ἤτοι μὲν γὰρ πρῶτα, ut P. Hyp. V1, 16, 121, 123, parlim ἤτοι μὲν πρώτιστα ut adv, Phys. I], 6, 7. M, 11 et 18. Posteriorem lectionem tuentur etiam Plutarchus Conviv. Quaest. V, 5, p. 678. F. (vol. VIII p. 702 ed. Reisk.) et initio libelli quo quxrit, aqua an ignis sit utilior p. 955 E (vol. IX p. 701 ed. Reisk.) Origenes Philos. c. 26. p. 177. Achilles Talius Isag. ad Arat. c. 3. Theophilus ad Autol. 11, 5. p. 90. Clemens Romanus Hom. IV, 3. Stobaeus Ecl. Phys. I, 10. Proclus et Philo ap. Lobeck. Aglaoph. p. 470 seqq. Simplicius ad Aristot. de Celo I, 364, b. Cod. Taurin. ap. Peyron. Emped. et Parmen. fragmm. p. 16. At Aristoteles Metaph. ], 4, et Plyysic. Auscult. IV, 1 in Hesiodi versibus laudan- dis πάντων μὲ» πρώτιστα exaravit, quem locum exscripsit Justinus Martyr Aristot. Dogm. Avers. p. 131. 1n Schol. ad 1]. XVIII, 246, πάντων πρῶτον interprelationem esse τοῦ πρώτιστα apparet. Quum autem ullimus versus qui omittitur Physic. Auscult. l. c. planeita exhibeatur Metaph. I, 4, ut hoc loco in codicibus scriplus est ἠδ᾽ ἔρος, ὃς πάν- τεσσι μεταπρέπει ἀθανάτοισι, Slatuendum est Aristotelem auLin suo exemplo Hesiodi verba ita scripta repperisse aut memorie lapsu paululum immulasse. Forlasse etiam non deerunt qui cum P. Petito Miscc. Obss. c. 18, cui nuper assensus est Lennepius , Aristotelem dicant consulto quadam hic interpolasse. Fidem facere videtur Parme- nidis versiculus praegressus Melaph. l. c. πρώτιστον μὲν ἔρωτα θεῶν μητίσατο πάντων, cui convenienter loquentem Hesiodum de industria nescio an Aristoteles fecerit, Sed hzc uteunque existimantur, equidem non dubito, quin e Metaph. 1. c. hie, de quo dis- ceptatur, locus corrizendus sit, prasertim quum verborum ordo in cod. Lips. tali emendationi sulfrazetur. Quam- obrem πάντων μὲν πρώτιστα, φησί, χάος γένετ᾽ ponere non gravatus sum. In extremis vulgatam lectionem τὰ δ᾽ ἄλλα φησὶ γενέσθαι quie longe praestat Lipsieusi nequaquam sol- licitavi. Accedit Feliciani auctoritas qui verlit : Ex qui- bus alia genita. fuisse, ipsa autem hac ex nihilo, ut abunde constet eum in egregio quo usus est exemplari γενέσθα! invenisse. 16. Hic quoque vulgala scriptura λέγοντες ἐξ οὖχ ὄντων γίγνεσθαι τὰ γιγνόμενα praeferenda est. Lipsiensi λέγοντες" οὐχ ἐξ ὄντων γίγνεσθαι τὰ γιγνόμενα, quibus verbis in illo codice supervacaneum annectitur additamentum οὐδὲ γὰρ ἂν ἔτι αὐτοῖς ἅπαντα γίγνοιτο. Denique post δῆλον, ὅτι in omnibus libris habetur iv ol; ys, cujus loco jam recte Sylburgius suspicatus est ἐνίοις ye. Concinit Feliciuni interpretatio : « multi praterea alii esse nihil, sed fieri omnia asserunt, ex iis, 485 non sunt, omnia quz fiunt exsistere affirmantes ; ut nonnullis videri etiam ex iis quae non sunt gigni omuia quae fiunt, perspicuum jam sit, » CAPUT SECUNDUM. 19. Pro ἐατέον Cod. Lips. λεχτέον mero librarii errore. | Tum idem liber συμπεραίνεται αὐτὰ praebet pro vulgato DE MELISSO, ETC 20 λαμβάνει, ἣ οὐδὲν χωλύειὶ χα ἄλλως ἔχειν, ἱχανῶς σχέψασθαι Bii ἕτερον γὰρ ἄν τι τοῦτ᾽ ἴσως ἐκείνου εἴη. Καὶ πρῶτον τεθέντος, ὃ πρῶτον λαμθάνει, μηδὲν ενέσθαι ἂν ἐχ μὴ ὄντος, ἄρα ἀνάγκη ἀγένητα πάντα εἶναι, 7| οὐδὲν χωλύει γεγονέναι ἕτερα ἐξ ἑτέρων, xoi 35 τοῦτο εἰς ἄπειρον ἰέναι, ἢ xul ἀνακάμπτειν χύχλῳ, ὥστε τὸ ἕτερον. ἐκ τοῦ ἑτέρου γεγονέναι, ἀεί τε οὕτως ὄντος τινός, καὶ ἀπειράκις ἑκάστου γεγενημένου ἐξ ἀλ- λήλων ; ὥστε οὐδὲν ἂν χωλύοι τὸ ἅπαντα γεγονέναι, χειμένου τοῦ μηδὲν γενέσθαι ἂν ἐχ μὴ ὄντος, χαὶ ἄπειρα 283 τὰ ὄντα πρὸς ἐκεῖνον προσαγορεῦσαι οὐδὲν χωλύει τῶν τῷ ἑνὶ ἑπομένων ὀνομάτων * τὸ ἅπαν γὰρ εἶναι χαὶ λέ- γεσθαι χαὶ ἐχεῖνος τῷ ἀπείρῳ προσάπτει. Οὐδέν τε χωλύει, χαὶ μὴ ἀπείρων ὄντων, χύχλῳ αὐτῶν εἶναι τὴν γένεσιν. "Ext εἰ ἅπαντα γίγνεται, ἔστι δὲ οὐδέν, ὥς τινες λέγουσι, πῶς ἂν ἀΐδια εἴη; ἀλλὰ γὰρ τοῦ μὲν εἶναι ὡς ὄντος χαὶ χειμένου διαλέγεται. Εἰ γάρ, φησί, μὴ ἐγένετο, ἔστι δέ, ἀΐδιον ἂν εἴη, ὡς potus A 3 ; M δέον ὑπάρχειν τὸ εἶναι τοῖς πράγμασιν. τι εἰ χαὶ ὅτι ἅλιστα μήτε τὸ μὴ ὃν ἐνδέγετ ἔσῃ ἡτε ἀπο-- μάλιστα μήτε τὸ μὴ ὃν ἐνδέχεται γενέσθαι, μήτε ἀπο αὐτὸ quod exprimit Felicianus : « δὲ vero fierine possint, necne ea quee dicil, omittendum videtur, sed illud conside- randum, utrum ex iis, quoe sumit, id conficiatur, an nihil vetet, quominus alio modo sese res habere queat. » Nos multitudinis numerum magis consentaneum judicamus. 20. Post σχέψασθαι cum Spaldingio inserui δεῖ. 21. Füllebornius scribi volebal : ἕτερον γὰρ ἄν τι τοῦτ᾽ ἴσως ἐχείνου εἴη τοῦ πρῶτον τεθέντος μηδὲν γενέσθαι ἂν ex μὴ ὄντος ejeclis verbis ὃ πρῶτον λαμδάνει, sed codicis Li- psiensis scriptura, quam exhibuimus, servari potest. Postquam primo capite docuit philosophus notum illud Eleaticorum dogma non esse certum οἱ exploratum, jam jd operam dat, ut. vel maxime concesso illo, ea tamen quie Eleatici inde coegerunt, consequi negel. Ail igitur, $i ex nihilo nihil fieri ponamus, haudquaquam effici, nul- Jam omnino rem esse ortam. 23. ἄτα ἀνάγχη ἀγένητα : ila recte Cod. L. pro ἀγέννητα. 25. ἀναχάμπτειν €. L. bene pro ἀναχάμπτει; inlinilivus enim pendet e χωλύει. Opponuntur hic ἕτερα ἐξ ἑτέρων ye- “γονέναι el xà ἕτερον ἐκ τοῦ ἑτέρου γεγονέναι, quorum prius est ,alia ex aliis fieri, ut causa extrinsecus semper afferatur, posterius se invicem. gignere, ut singulàe. res singularum cause et genitrices sint. pariterque ipsee singulis nascantur. 28. ὥστε οὐδὲν ἂν χωλύοι τὸ ἅπαντα γεγονέναι cum Spal- dingio scripsi pro vulgato χωλύοιτο ἅπαντα, qui conjectu- ra sequentibus verbis χειμένου (ita euim C. L. pro vitioso xtvouuévou) τοῦ μυδὲν γενέσθαι ἂν ἐκ μὴ ὄντος imprimis conlirmatur. Quippe articulum propterea addülit scriptor, ut evidentius opponerentur quie pugnare secum dixerant Eleatici τὸ ἅπαντα γεγονέναι el τὸ μηδὲν γενέσθαι ἂν ἐκ μὴ ὄντος. Adde quod Bekkerus in codice l'alalino Vaticauo repperit χωλύει τὸ, in quo licet mendoso verw lectionis vestigium est. 29. Post ὄντος Spaldingius novam orditur sententiam, sed mihi hoc enuntiatum usque ad ὀνυμάτων pertinere vi- delur. Inter ἄπειοα et ὄντα idem τὰ recte inseruit. 30. τῶν τῷ ἑνὶ Cod. L., reliqui male τῶν ἐν τῷ ἐνὶ. 31. Pro vulg. ἅπαντα Cod. L. τὸ ἅπαν. Extrema hunc sensum praebent : « Neque ullum eorum quz uni solent imponi nominum obstat, quominus illo auctore infinita 'nominemus ea quae sunt. Ipse enim infinito id tribuit, ut “εἴ sitet Vocelur omne, » Quippe τὸ non refertur ad so- lum ἅπαν, sed ad εἶναι xai λέγεσθαι ἅπαν. Nonnulli codd. a Bekkero inspecti perperam τὰ ἅπαντα. [n libro Lipsiensi jnvenitur προσάπτει supra positis duabus lineolis, quo signo Beckius infinitivum in illo codice semper indicari dicil. At huic loco verbum finitum convenit. * 82. In verbis οὐδέν τε χωλύει, xai μὴ ἀπείρων ὄντων, aut nihil deest aut articulus τῶν desideratur, quem inter ἀπεί- gov et ὄντων omissum esse Spaldingius suspicatus est. Do- cet autem philosophus hic posteriorem e dumetis Eleatico- rum evadendi rationem : si enim vel maxime neges infinita esse ea qua sunt, nihil obstat, quominus invicem sese procceent singula nascanturque inter se in gyruru revoluta. 34. Vulgo sic scribitur : ἔτι el ἅπαντα γίγνεσθαι, ἔστι δὲ οὐδέν, ὥς τινες λέγουσιν, πῶς Ev ἀΐδια εἴη ; ἀλλὰ γὰρ τοῦ μὲν εἶναι ἕν τι ὡς ὄντος xol χειμένου διαλέγεται. Εἰ γάρ, φησί, μὴ ἐγένετο, ἔστω δὲ ἀΐδια, ὡς δέον ὑπάρχειν τὸ εἶναι τοῖς πράγυασιν. "Eadem fere praebet liber Lipsiensis, nisi quod primum ὥς τινες λέγουσι habel, deinde ἀγ)γὰ γὰρ τοῦ μὲν εἶναί «t omisso Ev, denique εἰ γάρ, φησί, μὴ ἐγένετο ἔστω δὲ ἀΐδιον εἴη. Patet autem γίγνεσθαι infinitivum ferri non posse , praterea alienam a sententia esse commemorationem τοῦ ἑνός, porro bis requiri ἂν particulam librariorum negli- genlia praetlermissam. Quar quum ita sint, Spaldingius in hunc modum verba constiluit : ἔτι εἰ ἅπαντα γίγνεται, ἔστι δὲ οὐδέν, ὥς τινες λέγουτι, πῶς ἂν ἀΐδια εἴη; ἀλλὰ γὰρ τοῦ μὲν εἶναι, ὡς ὄντος xal χειμένου διαλέγεται. Εἰ γάρ, φησί, μὴ ἐγένετο, ἔστι δέ, ἀΐδιον ἂν εἴη. — Beckius pro ἀλλὰ γὰρ exa- rari voluit aut ἀλλὰ πεοὶ aul à22X γὰρ περὶ, sed in vulgata Structura nihil mendi est. Nam quod Spalding. us jam minime ignoravit, quie his leguntur perinde sunt intelli- genda ac si dicas : ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν ἐατέον, διχλέγεται γὰρ ὁ Μέλισσος: ὡς ὄντος xal χειμένου τοῦ εἶνχι. Cieterum verba ὥς τινες λέγουσι ad Heraclitum. spectare iu. promptu est. Cum autem Heracliteo decreto, quo nihil esse, *ed omnia fluere et. perpetuo mutari Ephesius. philosophus statuerat, Melissum impugnasset Ari-toteles, repulans secum Hera- cliteam rationem nihil apud Klecticos valere, quasi ante- cedenlia correcturus significat ita abhorrere adversarium ab Heracliti dogmate, ut persuasi habeat omnibus rebus τὸ εἶναι esse ascribendum. — Feliciauus locum non satis percepit. 38. Que subjuuguntur, a Belkero aliqua ex parte jam e cod. Lips. emendata sunt : Ἔτι εἰ xai ὅτι μάλιστα μήτε τὸ μὴ ὃν ἐνδέχεται γενέσθαι μήτε ἀπολέσθα! τὸ μὴ ὄν, ὅμως τί χωλύε: τὰ μὲν γενόμενα αὐτῶν εἶναι, τὰ δ᾽ ἀΐδια, ὡς xai Ἐμ- πεδολλῆς λέγει; ἅπαντα γὰρ χἀκεῖνος ταὐτὰ ὁμολογήσας, ὅ ὅτι ἔχ τε μὴ ὄντος ἀμήχανόν ἐστι γενέσηχι, τό τε ὃν ἐξόλλυσθαι ἀνήνυστον καὶ ἄπρηκτον, ἀεὶ yX2 θήσεσθαι, ὅπῃ χέ τι aliv cet2m, ὅμως τῶν ὄντῶν τὰ μὲν ἀΐδια elvat φησι, πῦρ xai ὕδωρ χαὶ γῆν xal ἀέρα, τὰ δ᾽ ἄλλα γίνεσθαί τε χαὶ γεγονέναι ἐχ τού- των. Nondum tamen locus legitimam habet formam. Ac primum quidem non recte Empedocles nihili interitum assensu comprobasse perhibetur. Qui quum dixerit, ne- que e niliilo quidquam procreari, neque ea quz sint, in- tercidere posse, Spaldingius jam correxit μήτε τὸ μὴ ὃν &v- δέχεται γενέσθαι, ἦτε ἀπολέσθαι τὸ ὄν. Deinde pro ταὐτὰ ὁμολογήσας e codd. Lips. et Urbinate restitui cum Spaldin- gio oporlet ἅπαντα γὰρ χἀχεῖνος ταῦτα ὁμολογήσας. Nam ταῦτα appellat quie paulo ante commemorata sunt μῆτε τὸ μὴ ὃν ἐνδέχεται γενέσθαι, μήτε τὸ ὃν ἀπολέσθαι. Preterea cod. Lips. £x τοῦ μὴ ὄντος praebet, quod Sylburgius conje- cerat, neque ullo modo repudiandum est. Sic enim Philo de mundi :etern. (cf. Galei opusc. p. 510) effatum Empe- docleum iisdem prope verbis referens : Λέγεται μέντοι xai φθορὰ......ἣ τοῦ ὄντος ἀναφαίρεσι: παντελής, ἣν xai ἀνύπαρχτον ἀναγχαῖον λέγειν. ὥσπερ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος οὐδὲν γίγνεται τὸ u ài 30 35 284 λέσθαι τὸ ὄν, ὅμως τί κωλύει τὰ μὲν γενόμενα αὐτῶν εἶναι, τὰ δ᾽ ἀΐδια, ὡς καὶ ᾿Εμπεδοχλῆς λέγει: ἅπαντα γὰρ χἀχεῖνος ταῦτα ὁμολογήσας, ὅτι ἐκ τοῦ μὴ ὄντος ἀμήχανόν ἐστι γενέσθαι, τό τε ὃν ἐξόλλυσθαι ἀνήνυστον xa ἄπρηχτον, ἀεὶ γὰρ περιέσεσθαι ὅπῃ χέ τις αἰὲν εὖ - ον NE ET 32 1 D c y 3M, ἐρείδη. ὅμως τῶν ὄντων τὰ μὲν ἀΐδια εἶναί φησι, πῦρ : ἀϊδίοις καὶ τὸ ὃν οὐ γίγνεσθαι λέγει, ἐπεὶ τοῦτό γε ἀδύ- οὐδὲ εἰς τὸ μὴ ὃν φθείρεται " ἐχ τοῦ γὰρ οὐδαμοῦ ὄντος &u,- χανόν ἐστι γενέσθαι τι, τό τε ὃν ἐξαπολέσθαι ἀνήνυστον χαὶ ἄπαυστον (leg. ἄπρηχτον). Bergkius ἔχ τε τοῦ μὴ ὄντος ail sibi leeendum videri. In hac autem enuntiatione planum est non integros reperiri Empedoclis versus, sed parles quasdam solutze orationi accommodalas. Quocirca ab aliis aliter et hic locus Aristoteleus et ipsius Agrigentini valis versiculi reficti sunt. Illud vero minime dubium, quin quum elementorum alque adeo ipsius enlis czeternitatem ostendere voluerit Empedocles, pro θήσεσθαι aliud flagitetur verbum, quod perpetuilalis nolionem exprimat. Namque in his mulalionibus, quze continenter fiunt, nunquam ac- cidere censet Empedocles, ut quidquam e nibilo oriatur vel quocunque urgeas quidquam pereat. Bergkius igitur pro θήσεσθαι reposui θεύσεσθαι eo sensu acceptum quo Empedocles usurpare solet. Nimirum verbum θεῖν ad elementorum mulationes variasque, quas induunt, formas sepius transtulit Empedocles. Cf. v. 96, 136, 149. At hoc verbo non fam ipsa perennitas et morlis vacuitas designatur, quam perpetua mutatio. Slurzius poetze manum ita sibi visus esl restituisse ; Ex. τοῦ μὴ ὄντος τι ἀμήχανόν ἐστι γενέσθαι, τό τε ὃν ἐξόλλυσθαι ἀνήνυστον xal ἄπρηχτον " αἱεὶ γὰρ στήσονται ὅπῃ χέ τις αἰὲν ἐρείδῃ. qua Simon Karstenius p. 96 intacta reliquit, pisi. quod primo versu... ἔχ τε μὴ ὄντος el secundo τό τ᾽ ἐὸν ἐξόλλυσθαι scripsit. Quod vero ait, postrema significare : « semper enim stabunt quacunque ratione quis urgeat, » id parum prasidii in Graecorum sermone et usu poetarum habet. Nam stabunt a Gracis dici ἑστήξουσι vel ἑστήξονται, sed στήσονται esse consistent vel erigent, res est nolissima. Porro improbamus utramque Wyttenbachii conjecturam a Karslenio p. 191 memoratam : Kai τό γ᾽ ὃν ἐξόλλυσθαι et αἰὲν γάρ τοι θεύσετ᾽ velüfosz' ὅπη quod exponit : θεύσεται vel θήσεταί τις». Longe melius nuper Frid. Panzerbieterus in disputatione qu:e inscribitur Beitrage zur Kritik und Erklarung des Empedocles (Meininge 1844) p. 15. antiqui valis dictum ita in integrum restituere conatus est : £x μὲν γὰρ μὴ ἐόντος ἀμήχανόν ἐστι γενέσθαι, xai δ᾽ ἐὸν ἐξόλλυσῇαι ἀνήνυστον xal ἄπρηχτον" αἰεὶ γὰρ τῇ γ᾽ ἔσται, ὅπῃ χέ τις αἱὲν ἐρείδῃ. Ultima munire tentat simili loco Iliadis XII, 48. ὅππῃ τ᾽ ἰθύσῃ, τῇ τ᾽ εἴχουσι στίχες ἀνδρῶν. At versu sic emendato sententia angustioribus quam ipsius natura fert finibus cireumscribitur. Neque enim id agit Empedocles, ut doceat quocunque pellamus ens, ibi fore, sed ut demonstret, omnino illud futurum esse semperque victurum, quocunque propellatur. Sola igitur immorlali- tas hic spectanda. Quare Spaldinzius apud Aristotelem rescribi jussit : Ἀεὶ γάρ, φησίν, ἔσεσθαι ὅπῃ χέ τις αἷὲν ἐρεί- $5, cui emendationi non adversarer, nisi ad versum ex his vocibus componendum aliquid deesset. Mihi apud Aristo- telem scribendum videtur : ὅτι ἐχ τοῦ μὴ ὄντος ἀμήχανόν ἐστι γενέσθαι, τό τε ὃν ἐξόλλυσθαι ἀνήνυστον xol ἄπρηχτον, ἀεὶ γὰρ περιέσεσθαι ὅπη γέ τις αἰὲν ἐρείδῃ. [πᾶδ hos versus compono (vid. Empedocl. vss. 102-104) : ARISTOTELIS LIBER καὶ ὕδωρ xat γῆν x«ldéou, τὰ δ᾽ ἄλλα γίγνεσθαί τε 5 χαὶ γεγονέναι ἐκ τούτων. Οὐδεμία γὰρ ἑτέρα, ὡς οἴεται, γένεσίς ἐστι τοῖς οὖσιν, ἀλλὰ μόνον μῖξίς τε διάλλαξίς τε μιγέντων ἐστί φύσις δ᾽ ἐπὶ τοῖς ὀνομάζε- ται ἀνθρώποισι. Τὴν δὲ γένεσιν οὐ προσοῦσαν τοῖς Ex τοῦ γὰρ μὴ ἐόντος ἀμήχανόν ἐστι γενέσθαι, τό τ᾽ ἐὸν ἐξόλγυσθαι ἀνήνυστον xo ἄπρηγχκτον " αἰεὶ γὰρ περιέσται ὅπῃ χέ τις aiv ἐρείδῃ. De secundo versu confer quae Karstenius dixit. Neque vero quisquam mirabitur pro θήσεσθαι a nobis poni πεοιέ- σεσθαι, qui meminerit quo scripturae compendio in codici- bus manu exaratis interdum περὶ designetur. lllud enim quod Ducangius Append. Gloss Gr. p. 7. citat -£, quam facile cum Θ᾽ commutari potuerit, luce clarius est. b. 6. Οὐδεμία γὰρ ἑτέρα ὡς οἴεται γένεσίς ἐστι τοῖς οὖσιν, ἀλλὰ μόνον piti; τε διάλλαξίς τε μιγέντων ἐστίν" φύσις δ᾽ ἐπὶ τοῖς ὀνομάζεται ἀνθρώποισιν * τὴν δὲ γένεσιν προσιοῦσαν τοῖς ἀϊδίοις χαὶ τῷ ὅτι γίγνεσθαι λέγει, ἐπεὶ τοῦτό γε ἀδύνατον ᾧετο. lta Bekkerus qui extrema e Cod. Lips. correxit nec tamen vidit τῷ ὅτι γίνεσθαι intelligi non posse el γένεσιν προσιοῦσαν τοῖς ἀϊδίοις parum perspicue dictum esse. At exemplar Lipsiense τὴν δὲ γένεσιν ei πρὸς οὐσίαν et τῷ ὄντι γίγνεσθαι suppeditat. Idcirco Bergkius locum sic consli- tuiL : τὴν δὲ γένεσιν πρὸς οὖσι τοῖς ἀϊδίοις xoà τῷ ὄντι γί- νεσθαι λέγει aut τὴν δὲ γένεσιν, εἰ πρὸς οὖσι τοῖς ἀϊδίοις xal τῷ ὄντι γίγνεται, λέγει eo. sensu, ut Empedocles hanc ap- pellet generationem quum novi aliquid accedat ad ea quae sunt, quum revera aliquid nascatur. Quod vereor ut pos- sit probari. lllud προσιοῦσαν, utrum e codd. an e veleri- bus editionibus (legitur enim in Paciana aliisque) sumserit Bekkerus, non liquet. Quod vero Spaldingius ait, quze sententia sub poetae philosophi verbis ἐπαυξάνειν τὸ πᾶν, de quibus statim loquemur, subjecta sit, eandem esse verbo- rum nostri philosophi ἡ γένεσις πρόσεισι τοῖς ἀϊδίοις : id propterea nequeo probare, quia vix ullum hujusmodi exem- plum apud veteres reperitur. Neque enim laudare licet locos, qualis est Platonicus in Phadone p. 102 E, ὅταν αὐτῷ (i.e. τῷ μεγέθει) προσίῃ τὸ ἐναντίον, τὸ σμιχρόν, ubi nihil simile invenias. Quum autem Felicianus vertat : Generationem autem «ternis non inesse, neque ea ge- nerari dicil, quod impossibile id prorsus sit, suspiceris eum in codice suo legisse προσοῦσαν. Totum autem locum ita emendo : Οὐδεμία γὰρ ἑτέρα, ὡς οἴεται, γένεσίς ἔστι τοῖς z οὖσιν, ἀλλὰ μόνον μῖξίς τε διάλλαξί- τε μιγέντων ἐστί " φύσις δ᾽ ἐπὶ τοῖς ὀνομάζεται ἀνθρώποισι. τὴν δὲ γένεσιν οὐ προσοῦσαν τοῖς ἀϊδίοις καὶ τὸ ὃν οὐ γίγνε- σθαι )έγεϊ, ἐπεὶ τοῦτό Y εἀδύνατον (pero. Prior versus ju cod. Lips. non recte scribitur ἀλλὰ μόνον μῖξίς τε xoi ὃ. [m po- steriore invenitur ἐστὶ non ἐστὶν, item ἀνθρώποισι non &v- θρώποισιν. Sed falsum est quod Olearius tradidit atque a Füllebornio et Spaldingio creditum, scriptum esse in illo libro ὀνομάζετ’; nam Beckio teste supra scriptum legitur ot. Φύσις hoc loco nihil est nisi γένεσις ac perperam a Feliciano accipitur pro naf£ura. Plutarch. adv. Colot. p. {118 (tom. X. p. 579. ed. Reisk.) : περὶ τῆς ἐξ οὐχ ὄντων γενέσεως, ἣν φύσιν τινὲς xxAouct. Aristot. Phys. p. 26. v. 18 : ed. Sylb. : 'H φύσις ἡ λεγομένη ὡς γένεσις ὁδός ἐστιν εἰς φύσιν. Jungitur utrumque vocabulum apud Ocellum cap. H, 3 : "Ew ᾧ δὲ μέρει τοῦ κόσμον φύσις τε xai γένεσις ἔχουσι τὴν δυναστείαν, τρία δεῖ ταῦτα ὑπεῖναι. Calerum vide Deckii adn. ad Pseudoplut. de philos. decr. I, 30, ubi iidem ver- sus afferuntur. lo | | ud θα icto Ww DE MELISSO, ETC. νατὸν ᾧετο. Πῶς γὰρ ἄν, φησί, xal ἐπαυξήσειε τὸ πᾶν τί καὶ πόθεν ἐλθόν ; ἀλλὰ μισγομένων τε καὶ συντιθε-- μένων πυρὸς xal τῶν μετὰ πυρὸς γίγνεσθαι τὰ πολλά, διαλλαττομένων τε xal διαχρινομένων φθείρεσθαι πά- 16 λιν, xal εἶναι τῇ μὲν μίξει πολλά τε xai τῇ διαχρίσει, τῇ δὲ φύσει τέτταρ᾽ ἄνευ τῶν αἰτίων ἢ ἕν. Ἢ εἰ xad ἄπειρα εὐθὺς ταῦτα εἴη,, ἐξ ὧν συντιθεμένων γίγνεται, διαχρινομένων δὲ φθείρεται, ὡς καὶ τὸν Ἀναξαγόραν φασί τινες λέγειν, ἐξ ἀεὶ ὄντων xal ἀπείρων τὰ γιγνό- μενα γίγνεσθαι, χἂν οὕτως οὐχ ἂν εἴη ἀΐδια πάντα, ἀλλὰ xal γιγνόμενα ἄττα xal γενόμενά τ᾽ ἐξ ὄντων xal , , ! * » νι" ^ 5. φθειρόμενα εἰς οὐσίας τινὰς ἄλλας. — "Ext δὲ οὐδὲν χω- λύει, μίαν τινὰ οὖσαν τὸ πᾶν μορφήν, ὡς xai 6 "Ava- AE iofra ios Y 2 as ξίμανδρος xol 6 ᾿Αναξιμένης λέγουσιν, 6 μὲν ὕδωρ εἶναι ; Ue. Ar upto ΚΡ. 22 A xu φάμενος τὸ πᾶν, ὃ δέ, ὃ ᾿Αναξιμένης, ἀέρα, xal ὅσοι ἄλλοι οὕτως εἶναι τὸ πᾶν ἔν ἠξιώχασι, τοῦτο ἤδη σχή- 11. Πῶς γάρ, φήσει, xai ἔπαρξις ἵετο, παντί τε xad ποθὲν ξλθόν; ἀλλὰ μισγομένων τε χαὶ συντιθεμένων πυρὸς xal τῶν μετὰ πυρὸς γίγνεσθαι τὰ πολλά, διαλλαττομένων τε χαὶ δια- χρινομένων φθείρεσθαι πάλιν, καὶ εἶναι τῇ μὲν μίξει πολλά τε xal τῇ διαχρίσει, τῇ δὲ φύσει τέτταρ᾽ ἄνευ τῶν αἰτίων ἣ ἕν. Servavi locum qualem Bekkerus vulgavit. Initium ἴῃ libro Lips. sic exhibetur : Πῶς γὰρ φήσει xai ἐπαυξησείετο παντὶ χαὶ πόθεν ἐλθὼν, ἀλλὰ σμιγομένων x. τ. 3. quocum comparari convenit ea. quie apud Simplicium in Aristot. Phys. p. 34 B ex Empedocle depromta exstant (v. 94-95) : τοῦτο δ᾽ ἐπαυξήσεις τὸ πᾶν τί χε xal πόθεν ἐλθόν, πῇ δέ χε xal ἀπόλοιτο ; ἐπεὶ τῶνδ᾽ οὐδὲν ἔρημον. In posteriore versu xai productum ante vocalem et hiatus in verbis ἀπόλοιτο; ἐπεὶ, qui tamen interpunctione excu- satur, morari lectores possit. Sed nihil mutandum. Alio- qui commendabilis foret Karstenii conjectura πῇ δὲ xai ἐξα- πόλοιτ᾽ ἄν; ἐπεὶ x. τ. . a qua non multum discrepat Berg- kiana : τοῦτο δ᾽ ἐπαυξήσειε τὸ πᾶν χε τί xad πόθεν 200v, πῇ δὲ καὶ ἐξαπόλοιτό χ᾽, ἐπεὶ τῶνδ᾽ οὐδὲν ἔρημον. Apud Aristotelem cum Bergkio scribo πῶς γὰρ ἄν, φησί, xxl ἐπαυξήσειε τὸ πᾶν τί xal πόθεν 266v; Sin autem versus Empedocleus quem philosophus respexit non fuit idem qui a Simplicio servatus est, possis vel Spaldingio auctore metrum sic restituere : πῶς χεν ἐπαυξήσειε τὸ πᾶν τί τε xal πόθεν 8206»; vel quemadmodum Bergkio placuit : . πῶς γὰρ ἐπανξήσειε τὸ πᾶν xé τι καὶ πόθεν ἐλθόν ; Bergkianam rationem alteri ργωορίο, exceptis duabus vo- culis xé zt, pro quibus χε τί substituerim hac sententia : Quid et unde profectum quo modo rerum universitati incrementa afferat? vel qua tandem ratione augeat universum qua res et unde profecta? quamquam Berg- kianum illid χέ τὸ non esse deterius libenter concedo. Quod sequitur in cod. Lips. ἀλλὰ σμιγομένων pro μισγομέ- vow recentioris graecitalis est (cf. Corais Ἄταχτ. tom. II. p.331. et IV. p. 526) et mero librarii errore huic libro inserlum. Denique notandum verba τῇ δὲ φύσει τέτταρ᾽ ἄνευ τῶν αἰτίων ἢ ἕν ad qualluor elementa, quie Empedo- cles statuit, ignem, aquam, aerem, terram et ad rerum causas (τὰ αἴτια) vel auctores (τοὺς αἰτίους) Amorem atque Discordiam perlinere. Sunt autem elementa illa diversa quidem sed communi immortalitatis vinculo conjuncta atque ex una eademque materia assumlis variis formis et quali- tatibus orta. Hinc intellisitur cur res, sia copulandi causis discesseris, et ad quattuor elementa et ad unum Karstenius p. 316 seqq. et p. 336 seqq. 16. Post αἰτίων in Cod. Lips. hzc leguntur : ἣ ἕν εἴη. xal ἄπειρα εὐθὺς ταῦτα εἴη, non φησί, ut Olearius voluit. In his verbis patet prius illud εἴη mutandum esse in ἢ εἰ quod in reliquis membranis exstat, praterea male Fülle- bornium pro εὐθὺς posuisse αὐτὸς. Neque enim hic , ut in revocari queant. Copiose de hoc argumento disseruit procedenti enuntiatione, Empedoclis sententia illustratur, sed postquam medi; orationi illa ὡς xxi τὸν Ἀναξογόραν --Υίγνεσθαι interposuit auctor, inchoatam periodum ver- bis χἂν οὕτως continuat. Namque loc dicit philosophus, eliamsi quis infinita rerum primordia fingat, qui ab omni fuerint. zternitate, ut Anaxagoras fecerit, lamen ne sic quidem contingere, ut omnia sint celerna, sed alia gigni, alia esse genita ex iis quae sunt, alia denique mutata figura in diversas transire naturas, Quapropter post τῶν αἰτίων ἢ £y punctum ponendum, qua sequuntur autem sic quemad- modum fecimus constituenda sunt. Idem Spaldingius videntur et Bergkius censuisse, quorum prior tamen du- bitaviL in principio comprehensionis ἢ εἰ, an εἰ δὲ exara- ret, posterior xai γενόμενά τ᾽ delevit. 22. "Ext οὐδὲν χωλύει μίαν τινὰ οὐσίαν τὸ πᾶν μορφήν, ὡς ὁ Ἀναξίμανδρος xai ὁ Ἀναξιμένης λέγουσιν, ὁ μὲν ὕδωρ εἶναι φάμενος τὸ πᾶν, ὁ δέ, ὁ Ἀναξιμένης, ἀέοα, καὶ ὅσοι ἄλλοι οὔ-- τως εἶναι τὸ πᾶν ἕν ἠξιώχασιν. Τοῦτο ἤδη σχήμασί τε χαὶ πλήθεσι χαὶ ὀλιγότητι, χαὶ τῷ μανὸν ἢ πυκνὸν γίγνεσθαι, πολλὰ χαὶ ἄπειρα ὄντα τε xai γιγνόμενα ἀπεργάζεται τὸ ὅλον. ta Bekkerus locum distinxit qui me judice in unum ver- borum circuitum contrahendus erat. Quum auteni mon- strare studeat, fieri posse, ut alia sint ex zeterno tempore, alia autem generata, quemadmodum Agrigentinus philoso- phus decreverit, sempilerna esse quattuor illa elementa e quibus eorum quie videmus infinita vis et copia oriatur, aut ut Anaxagoras arbitratus sit, rerum principia esse in- finita ex iisque copulandi disjungendique varietate omnia esse procreata, nihil obstare dicit Aristoteles, quominus eliam ex una aliqua rerum specie multa atque adeo infi- nita, quze partim sunt parlim fiunt, progigznantur. obrem primum cod. Lips. auctoritate οὖσαν scribendum pro οὐσίαν, quod Füllebornius conjecit, Felicianus expressit, deiude pro ἀπεργάζεται cum Spaldingio et Bergkio ἀπεργά- ζεσθαι reponendum. — Una superest difficultas. Nam quo spectet illud τὸ ὅλον, non facile dixeris. Adde quod Fe- licianus haec. verba in exemplari suo non repperit. lta enim verlit : « Accedit. quod nihil vetat, quin una qu:e- dam substantia el forma universum sit , sicut et Anaximan- der et Anaximenes inquiunt, alter aquam esse universum, Anaximenes aerem asserens, et quicunque alii ita univer- sum esse unum censuerunt. Id enim et figuris et multi- tudinibus et paucitatibus, et dum rarum et densum eva- dit, multa et infinita ea απ et sint et gignantur eflicit. » Bergkius existimat τοῦτο referri ad unum illud elementum (μορφήν), quod sive quantitatis sive qualitatis rationem ha- beas multifariam dividatur et tamen totum illud (τὸ ὅλον) efficiat. Atsi haec μορφή est universum, quomodo efficere poterit totum, quod nomine magis quam re hoc aliisque veterum locis differt ab universo? Itaque nihil frequen- tius in Pseudocelli libro, quem licet suppositum, antiquum tamen esse constat, quam junctum ntrumque nomen velut cap. I, 5 : Τὸ δὲ γε ὅλον xai τὸ πᾶν οὐδὲν ἡμῖν ἐξ αὑτοῦ πα- ρέχεται τεχμύήριον τοιοῦτον, et ibid. 7 : Τὸ δέ γε ὅλον xai τὸ πᾶν ὀνομάζω τὸν σύμπαντα χόσμον. Quo quum ita sint, acute Frid. Sylburgius pro τὸ ὅλον conjecit ταὐτὸ ὄν, quod ego recipere non sum gravatus. Tum igitur post longio- 285 Quam- 20 30 286 ^ ^ μασί τε xal πλήθεσι xxi ὀλιγότητι xol τῷ μανὸν ἢ πυχνὸν γίγνεσθαι πολλὰ χαὶ ἄπειρα ὄντα τε χαὶ γιγνό- E Iv 2373 3 YoM D , μενα ἀπεργάζεσθαι, ταὐτὸ ὄν. Φησὶ δὲ xal ὃ Δημό-- χριτος τὸ ὕδωρ τε xal τὸν ἀέρα ἕχαστόν τε τῶν πολλῶν, eroi Xe GNE D ΣΝ Z -τί δὴ ὑτὸ ὄν, δυσμῷ,, διαθιγῇ καὶ τροπῇ διαφέρειν " τί AERE 27 " ND NA ds χωλύει xxl οὕτως τὰ πολλὰ γίγνεσθαι xat ἀπόλλυσθαι, ARISTOTELIS LIBER ἐξ ὄντος ἀεὶ εἰς ὃν μεταδάλλοντος ταῖς εἰρημέναις δια-- φοραῖς τοῦ ἕνός, xol οὐδὲν οὔτε πλέονος οὔτε ἐλάττο- γος γιγνομένου τοῦ ὅλου : ἔτι τί χωλύει πολλὰ “μὲν ἐξ ἄλλων τὰ σώματα γίγνεσθαι χαὶ διαλύεσθαι εἰς σώματα, οὕτως δὲ διαλυόμενα χαὶ ἴσα Ὑἱγνεσθαί τε χαὶ ἀπόλ- λυσθαι πάλιν; εἰ δὲ καὶ ταῦτά τις συγχωροίη, καὶ εἴη ——————————————————————————————————————————— rem parenthesin ὡς xai ó ᾿Αναξίμανδρο:--οἠξιώχασι apparet τοῦτο referri ad πᾶν el memorata rerum in hac universitate nascenlium multitudine atque infinita copia periodum claudi iis verbis, quce tamen hoc rerum natura corpus per se unum et zequabile esse, quod initio enuntiatum erat illa junclura μίαν τινὰ οὖσαν μορφήν, ad tofam sententiam mente comprehendendam iterum significent. Quod reli- quum est, Sylburgii conjectura sequenti enuntiato confir- mari videtur. 29. Φησὶ δὲ xoi ὁ Δημόχριτος τὸ ὕδωρ τε χοὶ τὸν ἀέρα ἔχα- στόν τε τῶν πολλῶν, τοῦτο ὃν, ῥυθμῷ διαφέοειν. Τί δὴ χω- λύει xai οὕτως τὰ πολλὰ γίγνεσθα! τε xol ἀπόλγυσθαι, ἐξ ὄν- τος ἀεὶ ἐς ὃν μεταδάλλοντος ταῖς εἰρημέναις διχφοραῖς τοῦ ἑνὸς καὶ οὐδὲν οὔτε πλέονος οὔτε ἐλάττονος γιγνομένον τοῦ ὅλου. ln his quoque verbis, quae ut a Dekkero vulgata sunt ascripsi, plura librariorum manibus menda insede- runt. Ac primum quidem egregia est libri Lips. scriptura ταὐτὸ 6: pro τοῦτο ὄν, quam Sylburz gius jam sola ingenii ope invenerat. Deinde pro ῥυθμῷ quod in omnibus codd. legi- tur, uno excepto, quo Bernardus Felicianus olim usus est, formam Democriteam, ῥυσμῷ, quam alibi Aristoteles usur- pat (vide fragmm. Democr. p. 133 et 381) et quee a Fe- Kciano perperam flxionis vocabulo redditur, cum Sylbur- gio hic reslitui oportet; Lum pro £z ὃν scribi convenit εἰς ὄν, ut est in cod. Lips.; denique illa, quorum mentio fit discrimina (ταῖς εἰρημέναις διαφοραῖς) indicio. sunt partem aliquam hujus enuntiationis, qua prater ῥυσμὸν etiam διαθιγὴ et τροπὴ memorabantur periisse. Idcirco Bergkius sie scripsil : Φησὶ δὲ xai ὃ Δημόκριτος τὸ ὕδωρ τε χαὶ τὸν ἀέρα ἕκαστόν τε τῶν πολλῶν ταὐτὸ ὃ» ῥυσμῷ, διαθιγῇ xoi τροπῇ διαφέρειν " λύοι ἂν χαὶ οὕτως τὰ πολλὰ γίγνεσθαι χαὶ ἀπόλ)υσθαι, ἐξ ὄντος ἀεὶ εἰς ὃν μεταδάλλοντος ταῖς εἴρη- μέναις διαφοραῖς x. τ. 7., ἃ quo in eo tantum dissentio, quod vulgatam ἐξ δὴ κωλύει propter Lipsiensis aliorumque codd. lectionem τί δεῖ χωλύειν vel ut esl in Aldina prima τί δὴ χωλύειν non sollicito. Ἔτι τί χωλύει,, ποτὲ μὲν ἐξ ἄλλων τὰ σώματα γίγνεσθαί τε χαὶ ἀπόλλυσθαι πάλιν. Mirandum est mutilam hanc enunliationem non esse correctam a Beklkero e cod. Lips. Nam liic Olearius eadem praebet quie. Dechius, nisi quod pro οὕτως δὴ exhibel οὕτως ài. Ic autem exstant in Lipsiensi exemplari : Ἔτι τί χωλύει πολ)ὰ μὲν ἐξ ἄλλων τὰ σώματα γίγνεσθαι [xxi διαλύεσθαι εἰς σώματα, οὕτω: δὴ ἀναλυόμενα χαὶ ἴσα γίγνεσθαί τε] xxi ἀπόλλυσθαι πάλιν. Vi- demus integrum versum in reliquis membranis excidisse. At vero ne ea quidem qua Lipsiensis liber suppeditat, sa- tis integra esse ratus in hunc modum Bergkius sententiam corrigi jussit : "Ec τί χωλύε: πολλὰ μὲν ἐξ ἀλλύβιων τὰ σώματα γίγνεσθαι χαὶ διαλύεσθαι εἰς σώματα, οὕτως ξὲ γιγνόμενά τε xai ἀνάλυόμενα ἴσα γίγνεσθαί τε xxi ἀπόλλυσθαι πάλιν « Vult enim a philosopho dici, fieri etiam posse, ut qua ex se invicem procreentur et in se revertantur, ea et in nascen- do et in intereundo eandem servent quantitatem. Quod quamquam per se consentaneum est, tamen vel sine his mufalionibus magnam partem inest in verbis e codice prolatis. Spaldingio omnia recte se habere visa sunt pra:- ter vocem ἴσα cujus loco συνιστάμενχ legendum suspica- patur. Ego nihil muto, nisi ἀνολυόμενα, quod in διαλυόμενα converli propter constanlem meliorum scriptorum vsum necesse esl. Quae enim corpora ita corrumpuntur ut in aliam abeant naturam, non dicuntur ἀναλύεσθαι, sed δια- λύεσθαι. Preterea διαλύεσθαι εἰς σώματα, οὕτω: δὲ et ἴσα Scribi oportere non est quod moneam. Fortasse etiam erunt qui post σώματα ita continuent orationem : τὰ δὲ οὕτως διαλυόμενα x. τ. A. quibus equidem non magnopere refragor. Quocirca Aristotelis verba ita interpretari licet : * Quid igitur impedit, quominus multa quidem corpora ex aliis nascantur et corruptione in alia corpora transeant, sic corrupla aulem dequo numero renascantur et. rursus intereant. » 38. Εἰ δὲ χαὶ ταῦτά τις συγ) χωροῦ; ἢν» χαὶ εἴη τι χαὶ ἀγένητον, τί μᾶλλον ἄπειρ' oy δεῖ Xx VU, ἄπειρον γὰρ εἶναί φησιν, εἰ ἔστι μέν, μὴ γεγονέναι. πέρατα γὰρ εἶναι τὴν τῆς γενέσεως ἀρχήν τε wai τελευτήν. Καίτοι τί χωλύει ἀγένητον ὃν ἔχειν πέρας £x. τῶν εἰρημένων ; εἰ γὰρ ἐγένετο, ἀρχὴν ἔχειν ἀξιοῖ ταύτην, ὅθεν γίγνοιτο, εἰ γιγνόμενα. Tta Bekkerus, qui primum hzc non bene distinxit : nam inler γεγονέναι et πέρατα ponenda μέση στιγμή, item inter τελευτὴν οἱ χαίτοι : deinde nullum vitium sustulit. Post ἀγένητον, cujus loco. male 5n cod. Lips. liic scriptum est ἀγέννητον, repetitur in eodem libro εἴη addita interrogationis nota. Utrumque oscitanti libra - rio tribuimus. Tum nonnullae membrana habent εἴη τι μᾶλλον, sed legendum cum cod. L. τί μᾶλλον ἄπειρον; Porro egregiam Sylburgii conjecturam pro μὴ γεγονέναι legentis μὴ γέγονε δέ, quce mihi utique probatur, jam Spal- dingius arripuit. Conspirat Feliciani interprelatio : « infi- nitum enim esse inquit, si sit quidem aliquid, sed genitum lamen minime fuerit. » Contra Beckius malebat εἶναι ante φησὶν deleri quam cum Sylburgio γεγονέναι in γέγονς δὲ mutari. Alterutrum fieri necesse est, ut ratio gram- matica constet. Quo magis miramur Bergkium nihil de hac structura adnotasse. Praterea liber Lips. perperam γενήσεως pro γενέσεως exhibet neque quidquam novi affert ju verbis ἐχ τῶν εἰρημένων, qua mendosa esse sequentia ostendunt. Eodem mendo Feliciani codex laboravi!, quum in interpretatione latina reperiatur : « AL enim quid obstat, id quod ingenitum est, ex antediclis finem habere. » Mihi arridet Spaldingii conjectura qui pro ἐκ substituit ἐχτός (eo sensu acceptum quo est apud Plat. Gorg. D ἔχεις τι ἐχτὸς τούτων λέγειν et alios), ut in verbis Aristoteleis liec sit sententia : « Quid autem velat, vel id, quod natum non sit, habere terminum prater commemoratos illos? » Extrema qu: misere corrupta sunt ὅθεν γίγνοιτο, el γιγνό- μενα, sed in edilione Aldina minore paulo rectius consli- tuta ὅθεν γίγνοιτο τὰ γιγνόμενα (quam scripturam Felicianus expressit et Spaldingius inserto ἀεὶ, ut esset τὰ ἀεὶ γιγνό- μενα, tueri volebat), nunc emendari possunt e libro Lips., ubi ἔχειν ἀρχὴν inverso ordine et ὅθεν ἤρξατο γιγνόμενα exstat. Sententiarum tamen continuatio singularem nu- merum γιγνόμενον, qui et Bergkio praestare visus est, flagi- lat. Quamobrem ultima sic conformamus : Εἰ γὰρ ἐγένετο, ἔχειν ἀρχὴν ἀξιοῖ ταύτην, ὅθεν ἤρξατο γιγνόμενον. Post- quam Aristoteles usque ad hunc locum unum praecipue Melissi decrelum, quo nihil unquam nasci dixerat, impu- gnavit, jam alterum ejus dogma convellere et labefactare tentat, quo quod esset, idem infinitum esse affirmabat. Quum igitur nasci quxdam sive finita sive infinila essent initia rerum docere studuissel, hac nunc omissa controver- DE MELISSO, ETC. τι xal ἀγένητον, τί μᾶλλον ἄπειρον δείχνυται ; ἄπειρον γὰρ εἶναί φησιν, εἰ ἔστι μέν, μὴ γέγονε δέ" πέρατα γὰρ εἶναι τὴν τῆς γενέσεως ἀρχήν τε χαὶ τελευτήν" χαίτοι τί χωλύει ἀγένητον ὃν ἔχειν πέρας ἐχτὸς τῶν εἰρημένων ; εἰ γὰρ ἐγένετο, ἔχειν ἀρχὴν ἀξιοῖ ταύτην, 976 ὅθεν ἤρξατο γιγνόμενον. "C83, χωλύει, xa εἰ μὴ ἐγέ- 2; , 2 A. Σ νετο, ἔχειν ἀρχήν; οὐ μέντοι γε ἐξ ἧς ἐγένετο, ἀλλ᾽ ^ L4 "ἀν ΝΜ ἑτέραν, καὶ εἶναι περαίνοντα πρὸς ἄλληλα ἀΐδια ὄντα, *E i λύ * ' e $3.» ^ ox * τι τί χωλύει, τὸ μὲν ὅλον ἀγένητον ὃν ἄπειρον εἶναι, ὰ δ᾽ ἐν αὐτῷ γιγνό ἐπεράνθαι, ἔχοντ᾽ ἀρχὴν τ y αὐτῷ γιγνόμενα πεπεράνθαι, ἔχ: ρχὴ 287 xal τελευτὴν γενέσεως; ἔτι xal, ὡς ὁ Παρμενίδης φησί, τί χωλύει χαὶ τὸ πᾶν ἕν ὃν χαὶ ἀγένητον ὅμως πεπε- ράνθαι, xal εἶναι πάντοθεν εὐχύχλου σφαίρης ἐναλίγχιον ὄγχῳ, μεσσόθεν ἰσοπαλὲς πάντῃ" τὸ γὰρ οὔτε τι μεῖζον οὔτε τι βαιότερον πελέμεν χρεών ἐστι τῇ ἣ τῇ. "Eyov δὲ μέσον xal ἔσχατα, πέρας ἔχει ἀγένητον ὄν, ἐπεὶ εἰ χαί, ὡς αὐτὸς λέγει, ἕν ἐστι, xal τοῦτο σῶμα, ἔχει ἄλλα ἑαυτοῦ μέρη xal ταῦτα ὅμοια πάντα' χαὶ γὰρ e , " τ E Lj t ὅμοιον οὕτω λέγει τὸ πᾶν εἶναι, οὐχὶ ὡς ἄλλοι ἑτέρῳ wt, ὅπερ καὶ ᾿λναξαγόρας ἐλέγχει, ὅτι ὅμοιον τὸ ἄπει-- Kr ὑαγορας Ene Y Us ! τὸ 47 sia, quod sit seternum id necessario infinitum esse negat. In quo insigne conjectura ἐχτὸς τῶν εἰρημένων lirmamen- tum ex iis qua: subjiciuntur τί δὴ χωλύει, καὶ εἰ μὴ ἐγένετο, ἔχειν ἀοχήν; οὐ μέντοι γε ἐξ ἧς ἐγένετο, ἀλλ᾽ ἑτέραν, xai εἶνα: περαίνοντα πρὸς ἄλληλα ἀΐδια ὄντα accedit. — Caeteroquin Aristoteli ipsius Melissi fragmentum, quod servavit Sim- plicius in. Phys. p. 23 b (cf. fragm. 7) hic obversatum videlur. In illo enim legitur ἤρξατο γὰρ ἄν ποτε γινόμενον pariter atque a nobis cum Bergkio restitutum est. p. 976. a. 1. Τί δὴ χωλύει, xal e μὴ ἐγένετο, ἔχειν ào- χήν, οὐ μέντοι γε ἐξ ἧς ye ἐγένετο, à))à χαὶ ἑτέραν" xai εἶναι περαίΐίνοντα πρὸς ἄλληλα ἀΐδιχ ὄντα. Hic particulas γε et xai temere ἃ librario adjectas aut e superioribus male re- pelitas loco movendas esse in promptu est. Itaque Berg- kius melius distinclis czeteris οὐ μέντοι ἐξ ἧς γε ἐγένετο, ἀλλὰ ἑτέραν conjecit ; possis eliam οὐ μέντοι γε ἐξ ἧς ἐγένετο, ἀλλ᾽ ἑτέραν reponere. De reliquo ea quie hic dicunlur concinunt«cum ipsius Melissi disputatione apud Simplic. in Phys. p. 22 b, et p 23 b (cf. fragm. 3 et 10). 4. Ἔτι τί χωλύει τὸ μὲν ὅλον ἀγέννητον ὃν ἄπειρον εἶναι, τὰ δ᾽ ἐν αὐτῷ γιγνόμενα πεπεράνϑαι, ἔχοντ᾽ ἀρχὴν xal τελευ- τὴν γένετεῶς ; ἔτι xai ὡς ὁ Παρμενίδης φησί, τί χωλύει xai τὸ πᾶν ἕν ὃν χαὶ ἀγένητον ὅμως πεπεράνθαι, χαὶ εἶναι πάντοθεν ἐγχύχλον σφαίρας ἐναλίγχιον ὄγχῳ, μέσσοθεν ἰσοπαλὲς πάντῃ" τὸ γὰρ οὔτε τι μεῖζον οὔτε τι βαιότερον εἶναι μέχρι ὄν ἐστι τῇ ἢ τῇ. Ma Bekkerus locum vulgavit, in quo primum id mirari.subit quod vir doctissimus inilio ἀγέννητον, deinde, quomodo hic. ponendum, ἀγένητον scripsit. Porro in vee- sibus Parmenideis (cf. v. 103—105) quia pluribus citan- tur scriptoribus (vid. comment.) ac facili negotio emendari poterant, non modo ἐγκύχλου reliquit pro eo quod est apud Platonem, Simplicium et in cod. Lips. εὐκύκλου, sed ulti- mum versum tam mendose edidit, ut intelligi nequeat, quamvis pro βεδαιότερον quod in veteribus Aristotelis edi- tionibus exstat nescio ingenii an codicis ope scripserit βαιότερον. Scripturae menda sunt in libro Lipsiensi ὄγχον pro ὄγχῳ (infra tamen ὄγχῳ) et quz non differunt a Bekkeri contextu εἶναι u£ye: ὄν ἐστι τῇ, quibus interjecta lacuna ἔχον subjungitur. Sed unde his versibus medicina afferri posset, jam bene perspexerat Spaldingius. Corrige igitur : πάντοθεν εὐχύχλου σφαίρης ἐναλίγχιον ὄγχῳ μεσσόθεν ἰσοπαλὲς πάντῃ τὸ γὰρ οὔτε τι υεῖζον οὔτε τι βαιότερον πελέμεν χρεών ἐστι τῇ 7 τῇ. Est vero πελέμεν apud Simplicium, πελέναι apud Platonem. 10. "Eyov δὲ μέσον xal ἔσχατα, πέρας ἔχει ἀγέννητον ὄν, ἐπεὶ εἰ χαί, ὡς αὐτὸς λέγει, ἕν ἐστι xal τοῦτο σῶμα, ἔχει ἄλλα ἑαυτοῦ μέρη, εἰ τάδε ὅμοια πάντα. xal γὰρ ὅμοιον οὔ- τὼ λέγει τὸ πᾶν εἶναι οὐ... . . ἄλλῳ τινί, ὃ περανθῆναι ὁρᾷς, ἐλέγχει εἴ τι ὅμοιον τὸ ἄπειρον. τό γε ὅμοιον, ἑτέρῳ ὅμοιον, ὥστε δύο 7| πλείω ὄντα οὐχ ἂν ἕν οὐδ᾽ ἄπειρον εἶναι. Ἀλλ᾽ ἴσως τὸ ὅμοιον πρὸς αὐτὸ λέγει xai φησὶν αὐτὸ ὅμοιον εἶναι πᾶν ὅτι ὁμοιομερὲς ὕδωρ ὃν ἅπαν ἢ γὴ ἢ εἴ τι τοιοῦτον ἄλλο. Mera hic salebrre sunt atque ut Spaldingius ait. βόρθορος παχύς, Sed exemplaris Lipsiensis auxilio ex his locorum angustiis aliqua ex parte emergere licebit. Post ἀγένητον ὅν iterum in illo codice reperitur lacuna, quam sex octove litterze explere poterant, ac deinde ποιεῖ xoi ὡς αὐτὸς ; post μέρη deest εἰ, tum habet τὰ δὲ ὅμοια πάντα. Μοχ τὸ πᾶν εἶναι, οὐχὶ ὡς ἄλλ...... τινί, unde intelligitur spatium lacund majus esse, quam quod solo c expleatur. Quare Beckius conjecit οὐχὶ ὡς ἄλλοι, ἑτέρῳ τινί. Sequitur lectio memorabilis ab Oleario neglecta. Nam pro vilioso ὃ πε- ρανθῆναι ὁρᾷς ἐλέγχει εἴ τι reperitur ὅπερ ᾿Αθηναγόρας ἐλέγχει ὅτι ὅμοιον τὸ ἄπειρον. Athenagoraze nomen in margine quo- que Codicis, sed recentiore manu positum quum alienum ab hoc loco sit, in Anaxagora: nomen mutandum esse Bec- kius adnotavit. Ante ἀλλ᾽ ἴσως in cod. plene interpunctum est; tum πρὸς τὸ αὐτὸ legilur. Denique aliter atque in veteribus editionibus, ubi est τὴν γῆν, incodiceillo scriptum est ἡ γῆ 7j τι τοιοῦτον ἄλλο. Mulla quidem Spaldingius non ale constituit sic scribendo :"Eyov δὲ μέσον xxl ἔσχατα, πέ- ρας ἔχει ἀγένητον ὄν, ἐπεὶ εἰ xal ὡς αὐτὸς λέγει, ἕν ἐστι, xal τοῦτο (vel οὕτως) σώματα ἔχει ἄλλα ἑαυτοῦ μέρη, εἰ τόδε ὅμοιον πάντῃ" xai γὰρ ὅμοιον οὕτω λέγει τὸ πᾶν εἶναι, οὐχ ὡς ἄλλῳ τινὶ οὗ περανθῆναι ἂν ὅροις ἐλέγχει εἴ τινι ὅμοιον τὸ ἅπει- ρον" τὸ γὰρ ὅμοιον ἑτέρῳ ὅμοιον, ὥστε δύο ἢ πλείω ὄντα οὐχ ἂν ἕν οὐδ᾽ ἄπειρον εἶναι. Ἀλλ᾽ ἴσως τὸ ὅμοιον πρὸς τὸ αὐτὸ λέγει xat φησιν αὐτὸ αὑτῷ ὅμοιον εἶναι τὸ πᾶν, ὅτι ὁμοιομερές, ὕδωρ ὃν ἅπαν ἢ γῆν ἢ εἴ τι τοιοῦτον ἄλλο. Sed quum Olea- rii indiligentia deceptus veras libri Lipsiensis lectiones non nosset, non est mirandum, virum przestantissimum tamen non ubique verum invenisse. Contra Bergkius auctor esf, ut in hunc. modum tota ῥῆῇσις refingatur : "Eyov δὲ μέσον χαὶ ἔσχατα, πέρας ἔχει, ἀγένητον ὄν. Ἔτι, εἰ ὡς xal αὐτὸς λέγει, ἕν ἐστι χαὶ τοῦτο σῶμα, ἔχει ἄλλα ἑαυτοῦ μέρη, τὰ δὲ (vel ταῦτα δὲ) ὅμοια πάντα " xal γὰρ ὅμοιον οὗτος )έγει τὸ πᾶν εἶναι, οὐχὶ ὡς ἄλλοι ἑτέρῳ τινὶ, ᾧ περανθείη ἄν, ὅπερ ᾿Αναξαγόρας ἐλέγχει, ὅτι ἀνόμοιον τὸ ἄπειρον᾽ τὸ γὰρ ὅμοιον ἑτέρῳ ὅμοιον, ὥστε δύο ἢ πλείω ὄντα οὐχ ἂν ἕν οὐδ᾽ ἄπειρον εἶναι. Ἀλλ᾽ ἴσως τὸ ὅμοιον πρὸς αὑτὸ λέγει, xat φησιν αὑτῷ ὅμοιον εἶναι πᾶν, οἷον ὁμοιομερὲς ὕδωρ ὃν ἅπαν ἢ γῆν ἢ εἴ τι τοιοῦ- Tov ἄλλο. Adjecil à περανθείη ἄν, quamquam non ignora- vit, hic etiam abesse posse, sed necessario seribendum ralus est ὅτι ἀνόμοιον τὸ ἄπειρον propter Anaxagorze dispu tationem apud Simplicium in Phys. p. 33 b (fragm. VI p.97 ed. Schaub.; IV p. 22 ed. Schorn.) σπερμάτων ἀπεί- ρὼν πλῆθος οὐδὲν ἐοιχότων ἀλλήλοισι " οὐδὲ yàp τῶν ἄλλων οὐδὲν ἔοιχε τῷ ἑτέρῳ τὸ ἕτερον. Τουτέων δὲ οὕτως ἐχόντων ἐν τῷ σύμπαντι χρὴ δοχέειν ἕν εἶναι πάντα χρήματα et extre- ma verba fragmenti VIII ap. Schaub. p. 101 (VI ap. Schorn. p. 25) νόος δὲ πᾶς ὅμοιός ἐστι xal ὁ μέζων xai ὁ ἐλάσσων" ἕτερον δὲ οὐδέν ἐστι ὅμοιον οὐδενὶ ἑτέρῳ ἀπείρων ἐόντων, ἀλλ᾽ ὅτεου (ila enim lege, non ὅτεῳ) πλεῖστα ἔνι, ταῦτα ἐνδηλότα- τα ἕν ἕχαστόν ἐστι xai ἦν. Adde quod Aristotelis locum vel 288 pov" τὸ δὲ ὅμοιον ἑτέρῳ ὅ ὅμοιον, ὥστε δύο ἢ πλείω ὄ᾽ DS οὖχ ἂν ἕν οὐδ᾽ ἄπειρον εἶναι. Ἀλλ᾽ ἴσως τὸ ὅμοιον πρὸς τὸ αὐτὸ λέγει χαί gue αὐτὸ ὅμοιον εἶναι πᾶν, ὅτι δμοιομερέ. $5 ὕδωρ ὃν ἅπαν ἢ Ἣν 1 εἴ τι τοιοῦτον ἄλλο. Δῆλος γὰρ οὕτως ἀξιῶν εἶναι ἕν τῶν δὴ μερῶν ἕχαστον σῶμα ὄν, ὃ οὐκ ἄπειρόν ἐστι. Τὸ γὰρ ὅλον ἄπειρον: ὥστε ταῦτα περαίνει πρὸς ἄλληλα ἀγένητα ARISTOTELIS LIBER ὄντα. Ἔτι εἰ & ἕν σῶμα ὄν; εἰ διόν τε χαὶ ἄπειρόν ἐστι, πῶς ἂν εἴη Ἦν γὰρ ἀνομοίων μερῶν εἴν, πολλὰ χαὶ αὐτὸς ἂν Yi ἴγνεσθαι ἀξιοῖ. εἰ δὲ ἅπαν ὕδωρ, ἢ L4 ὦ ^4 d ^M * 4 mo eom, 3 4 » ἅπαν 1555 8, τι δὴ τὸ ὃν τοῦτ᾽ ἐστι; πολλὰ ἂν gor μέρη, ὡς χαὶ Ζήνων ἐπιχειρεῖ ὃν δειχνύναι τὸ οὕτως 25 ὃν ἕν. Εἴη οὖν ἂν xol πλείονα τὰ αὐτοῦ μέρη, τὰ μὲν ἐλάττονα τὰ δὲ μείζονα, ἀλλοῖά τε πάντη, εἰ ταύτη propterea notabilem censet, quoniam inde cognoscamus Anaxagoram contra Melissum disputasse. Quae si ita certa essent, ut sunt acute et ingeniose excogitata, nihil melius hac Bergkii sententia foret. Ac primum quidem τὸ ἄπειρον ex Anaxagore placitis ἀνόμοιον esse vult. In quo unum desidero quod gravissimum esse omnes largientur. Quum enim duo ἄπειρα Anaxagoras statueret, allerum ὅμοιον, ἀνόμοιον allerum, quaerendum erat, utrum iis de quibus hic agitur conveniret, quod a Bergkio non esse factum do- lemus. Est vero ἀνόμοιον illud ἄπειρον Anaxagora minima materie pars, ut ex iis quae supra laudata sunt atque ex aliis fragmentis efficitur, velut e primo pag. 65 ed. Schaub. (pag. 14 ed. Schorn.) ὁμοῦ πάντα χρήματα ἦν, ἄπειρα χαὶ πλῆθος χαὶ σμιχρότητα " καὶ γὰρ τὸ σμιχρὸν ἄπειρον ἦν. — De dissimilitudine τοῦ σμιχροῦ xoi ἀπείρου nihil adjicio, quum e superioribus satis pateat. Alterum ἄπειρον, quod ὅμοιον esse arbitrabatur, ipsa mens (vóoz) est. Namque fragm. VI init. p. 100 ed. Schaub. (p. 25 ed. Schorn.) hzc leguntur : τὰ μὲν ἄλλα παντὸς μοῖραν μετέχει, νόος δέ ἐστι ἄπειρον xai αὐτοχρατὲς xal μέμιχται οὐδενὶ χοήματι, ἀλλὰ μοῦνον αὐτὸ ἐπ᾽ ἑωντοῦ ἐστι, el sub finem ejusdem fragmenti, ut modo vidi- mus, νόος δὲ πᾶς ὅμοιός ἐστι xoi ὁ μέζων xai ὁ ἐλάσσων. Jam vero Aristoteles Melissi opinionem impugnaturus, qui id quod sit infinitum esse dixerat partim Parmenideis utitur scilis partim Anaxagorc doctrinam commemorat. Quum autem Parmenides sui simile dicens universum eo ipso in- dicet, illam universitatem partibus constare, quoniam si- militudo sine iis qu: inter se comparantur ne cogitari quidem potest, extra universum autem nihil est : quod partes habeat, id esse finitum Aristoleles colligit. Atillud Anaxagora ἄπειρον quod in minimis rerum partibus cer- nitur cum Melisseo ἀπείρῳ, quod est universum, non recle contendi, nemini dubium aut obscurum videbitur. Quo- circa confugiendum erit ad alterum ἄπειρον, illud αὐτο- χρατὲς quod semina rerum digessit (cf. fragm. XVII et XVII p. 128 et 129 ed. Schaub.) ac totum sui simile est. Inde consequitur, uL infinita mens, quam Anaxagoras primus animo comprehendit ad confutandum ens Melisseum, quod infinitum et universum est, nullo modo accommodata, cum placitis Melissi ab Aristotele tantum componatur. Nimi- rum ó ᾿Αναξαγόρας ἐλέγχει hic non vertendum redarguit, refellit, ut soepealias, sed demonstrat, ostendit, ut apud Platonem Protag. 331, E : ὥστε τούτῳ γε τῷ τρόπῳ xàv ταῦτα ἐλέγχοις, εἰ βούλοιο, ὡς ἅπαντά ἐστιν ὅμοια ἀλλήλοις. Jtaque verba graca sic emendo et interpretor : "Eyov δὲ μέσον καὶ ἔσχατα, πέρας ἔχει ἀγένητον ὄν, ἐπεὶ el καί, ὡς αὐ- τὸς λέγε!» ἐν ἔστι, xai τοῦτο σῶμα, ἔχει ἄλλα ἑαυτοῦ μέρη xod ταῦτα ὅμοια πάντα. — Kod γὰρ ὅμοιον οὕτω λέγει τὸ πᾶν εἶναι, οὐχὶ ὡς ἄλλοι ἑτέρῳ τινί, ὅπεο καὶ ᾿Αναξαγόρας ἐλέγχει, ὅτι ὅμοιον τὸ ἄπειρον᾽ τὸ δὲ ὅμοιον ἑτέρῳ ὅμοιον, ὥστε δύο ἢ πλείω ὄντα, οὐχ ἂν ἕν οὐδ᾽ ἄπειρον εἶναι. Ἀλλ᾽ ἴσως τὸ ὅμοιον πρὸς πὸ αὐτὸ λέγει καί φησιν αὐτὸ ὅμοιον εἶναι πᾶν, ὅτι ὁμοιομερές, ὕδωρ ὃν ἅπαν ἢ γῆν ἢ εἴτι τοιοῦτον ἄλλο, i. 6. : «sed quum me- dium habeat et extrema, finem habet, quamvis zeternum sit, quoniam, etiamsi, ut ipse dicit, unum est idque corpus, alias sui parles easque similes omnes habet. Etenim co modo simile universum dicit esse, (non quemadmodum aliis placet, alteri cuidam) quod eliam Anaxagoras osten- dit, infinitum sui simile esse : atqui si quid simile est, alleri est simile, ita ut duo vel plura sint entia, non unum ne- que infinitum. Sed fortasse simile dicit ejusdem (sem- per) habita ratione contenditque, ipsum simile esse totum, utpote zqualibus constans parlibus, quia universum sit aqua vel terra vel quodcunque aliud hujus generis. » 18. Δῆλος γὰρ οὗτος ἀξιῶν εἶναι Ev τῶν διμερῶν ἔχαστον σῶμα ὄν, οὐκ ἀπειρόν ἐστιν. Ma vulgo hoec verba exhiben- tur, de quorum obscuritate jure conquestus est Spaldin- gius. At in cod. Lips. est οὕτως ἀξιῶν οἱ τῶν δὴ μερῶν, quod omisit Olearius. Quocirca Beckius locum ita distin- gui volebat : Δῆλος γὰρ οὕτως ἀξιῶν εἶναι ἕν, τῶν δὴ μερῶν ἕχαστον, σῶμα ὄν, οὐκ ἄπειρόν ἐστι. Sed rectius addilo pro- nomine relativo ita scribo : δῆλος γὰρ οὕτως ἀξιῶν εἶναι ἕν τῶν δὴ μερῶν ἕχαστον σῶμα ὄν, ὃ οὐχ ἄπειρόν ἔστι. Simi- liter jam Spaldingius ὅγε legendum conjecerat. Cieterum Aristotelis conclusio vehementer repugnat ipsius Melissi decrelis, qui (cf. fragm. 16) dixerat : Ei μὲν ἐὸν ἔστι, δεῖ αὐτὸ Ev εἶναι " ἕν δὲ ἐὸν δεῖ αὐτὸ σῶμα μὴ ἔχειν εἰ δὲ ἔχοι πάχος, ἔχοι ἂν μόρια xai οὐχέτι ἂν εἴη ἕν. In eo autem re- fellendo id potissimum spectat Aristoteles, ut quoniam ille universum esse infinitum affirmaverat, partes esse wniversi significet, quze etsi non ortz, fines tamen inter se sint, 22. Ei μὲν γὰρ ἀνομοίων ἀμερῶν εἴη, πολλά, καὶ αὐτὸς οὕ- τω γ᾽ εἶναι ἀξιοῖ. Hiec neutiquam cum iis de quibus hic disputatur conciliari possunt. Felicianus vertit : « Ad hzc si ternum et infinitum sif, quo paclo esse unum corpus potest? nam si sit dissimilium parlium, erunt multa, et ipse quoque ila existimat. » Is Ígitur legit εἰ «x&v γὰρ ἀνομοίων μερῶν εἴη. In Lipsiensi libro est: ei μὲν ἀνομοιομερῶν (vel ἀνομοιομερές, nam compendium in fine dubitationem facit) εἴη, πολλὰ xai αὐτὸς γίνεσθαι ἀξιοῖ Cor- rige : Εἰ μὲν γὰρ ἀνομοίων μερῶν εἴη, πολλὰ xai αὐτὸς ἂν γίγνεσθαι ἀξιοῖ. Νοραΐ Aristoteles quod zelernum et infini- ium sit, id unum esse posse corporis naturam habens. Qua quum ita sint, quierat aliquis, quid obstet aeternitas unitati? Recte vero Spaldingius ait hie non esse exspe- ctandos illos laqueos quibus Plato Parmenideam unitatem in Sophista et Parmenide adoritur, ubi non amplius agno- scit unum propterea quod dicatur esse illud (ὡς ἄλλο τι σημαῖνον τὸ ἔστι τοῦ Ev). Licet enim eadem ratione hoc loco possit negari unum esse id cui duo ascribantur, zeter- nitas et infiuitio, eo tamen inclinat animus, ut cum Spal- dingio credam, obiter solum memorari τὸ ἀΐδιον, respici autem in argumentatione unice τὸ ἄπειρον, quod officere unitati Stagiritee persuasum erat. lllud vero imprimis manifestum est, omnem lapidem movere Aristotelem, ut falsum esse demonstret id quod Melissus contendebat ens neque corpus habere neque partes (ἀδιαίρετον εἶναι σῶμα oUx. ἔχον). 26. Εἴη οὖν ἂν xal πλείονα αὐτοῦ μέρη ἐλαττόνων τε χαὶ μιχροτέρων, ἀγ)λὰτε πάντῃ ἂν ταύτῃ ἀλλοῖον εἴη οὐδενὸς προσ- γιγνομένου σώματος οὐδ᾽ ἀπογιγνομένου. lu his, que maa- gnam partem inepta sunt, pauca variat exemplar Li psiense, articulum τὰ inter πλείονα et αὐτοῦ inserens et relicta in- ter à)" et τε lacuna sequentia proter οὐδὲν pro οὐδενὸς ifa A Tes. DE MELISSO ETC. ἀλλοῖον εἴη οὐδενὸς προσγιγνομένου σώματος οὐδ᾽ ἀπογιγνομένου" εἰ δὲ μήτε σῶμα μήτε πλάτος μήτε 80 μῆχος ἔχοι μηδέν, πῶς ἂν ἄπειρον εἴη ; τί χωλύει πολ- λὰ xal ἕν ἀριθμῷ τοιαῦτα εἶναι; τί χωλύει xal πλείω ὄντα ἑνός, μεγέθει ἄπειρα εἶναι; ὡς καὶ Ξενοφάνης ἄπειρον τό τε βάθος τῆς γῆς χαὶ τοῦ ἀέρος φησὶν εἶναι. dans ul ἴῃ reliquis codicibus exarata exstant. Οσογγίμοη- dum videlur : Εἴη οὖν ἂν xal πλείονα τὰ αὐτοῦ μέρη, τὰ μὲν ἐλάττονα, τὰ δὲ μείζονα ἀλλοῖά τε πάντῃ, εἰ ταύτῃ ἀλλοῖον εἴη οὐδενὸς προσγιγνομένου σώματος οὐδ᾽ ἀπογιγνομένονυ. Elsi verisimile non est Melissum diserte prze 56 tulisse, id quod Sil, unius esse materia atque hoc argumento ad tuendam ejus unitatem esse usum, callide tamen Aristoteles hanc attulit rationem, qua adversarium falsi convinceret. Appo- site comparare licet similem Alexandri Aphrodisiensis argumentationem ap. Simplicium Phys. fol. 18 a : Ei δὲ τις λέγει τῷ ὅλω τὸ μέρος ἐπὶ μὲν τῶν συνεχῶν (del. μὴ) τῶν ὁμοιομερῶν ταὐτὸν εἶναι, ἐπὶ δὲ τῶν ἀνομοιομερῶν μηκέτι, xai ἐπὶ τῶν ὁμοιομερῶν εὑρήσει μὴ ταὐτὸν 0v. . . καὶ γὰρ εἰ μὲν χαθὸ συνεχές ἐστι, χατὰ τοῦτο ἕν xai ταὐτὸν τοῖς ἑχυτοῦ μέρεσι τὸ ὅλον, χαὶ ἐπὶ ἀνομοιομερῶν ὁ αὐτὸς ἂν εἴη λόγος. Καὶ γὰρ xai ταῦτα συνεχῆ. Εἰ δὲ διαιρεθείη ἀπ᾽ ἀλλήλων, ὅμολο- γουμένως πολλὰ ἔσται xxi τὰ ὁμοιομερῆ. Novissima verba εἰ ταύτῃ ἀλλοῖον εἴη οὐδενὸς προσγιγνομένου σώματος οὐδ᾽ ἀπο- γιγνομένου referri videntur ad Melissea (fragm. 11) εἰ τοί- vuv τρισμνυρίοισι ἔτεσι ἑτεροῖον γίνοιτο, qua lamen in alie- nam sententiam Stagirila detorsit. 28. Ei δὲ μήτε σῶμα μήτε πλάτος μήτε μῆχος ἔχον μηδέν, πῶς ἂν ἄπειρον ἂν εἴη ; τί χωλύει πολλὰ χαὶ ἐνάριθμα τοιαῦτα εἶναι; τί χωλύει xal πλείω ὄντα ἑνὸς μεγέθει ἄπειρα εἶναι ; Eadem insuo codice invenit Felicianus sic. interpretans : « alsi neque corpus sit, neque latitudine neque longitudine ulla preditum, quomodo esse infinitum polest? Quid obstat, quin multa et numerabilia hujusmodi sint? Quid prohibet etiam, quin licel plura uno esse dicantur, inini- ta tamen magnitudine sint? » Melius in libro Lipsiensi μῆχος ἔχοι et paulo post τί χωλύει, xal ἕν ἀριθμῶ τοιαῦτα εἶναι, non, ut Olearius ait, ἐν ἀοτομῷ scriptum est. In hoc uno librarius peccavil, quod post πλείω ὄντα virgula di- stinxit. Quam ob rem non dubium quin verba hoc modo emendanda sint : Ei δὲ μήτε σῶμα μήτε πλάτος μήτε unos ἔχοι μηδέν, πῶς ἂν ἄπειρον εἴη ; τί χωλύει πολλὰ χαὶ ἕν ἀοι- θμῷ τοιαῦτα εἶναι; τί χωλύει xai πλείω ὄντα ἑνός, μεγέθει ἄπειρα εἶναι ; Sensus apertus : « si ens neque corporeum, neque latum neque longum est, quomodo infinitum esse queat? quid autem obstat, quominus id quod unum est numero eliam par sit multis hujus generis? quid praterea impedit quominus qua plura uno esse perhibentur infinita tamen magnitudine sint? » Erunt fortasse qui extrema in- terpretentur : quid przeterea impedit quominus, quc plura uno esse dicuntur, magni/udine vel potius parvitate oculorum aciem fugiant. Nam ut supra vidimus, quem- admodum Anaxagoras duplici nolione usurpabat τὸ ἄπει- gov, ut aut illud esset quod maguitudine sna omnia com- plecteretur aut id quod ita esset parvum, ut sensibus vix percipi posset : ita etiam, ne de aliis loquar, sepe Aristo- teles. Accedit quod Spaldingius qui nesciebat, quo spectaret τοιαῦτα, àC μέση subaudiri volebat, omnia hie ardua esse opinatus imprimis male acceptis verbis μεγέθει ἄπειρα in errorem inductus videtur. Sunt aulem τοιαῦτα, quoa ex nostra interpretatione effici arbitramur, ea qu:e neque cor- pore, neque latitudine neque longiludine przdita esse phi- losophus sumit. Sed tamen sequentia indicio sunt priorem explicandi rationem veram esse. 32. Q: xai Ξενοτάνης, at in libro Lipsiensi est ὁ Ezvoz- | PHILOS. CR.FC. 289 Δηλοῖ δὲ καὶ ὁ ᾿Εμπεδοχλῆς" ἐπιτιμᾷ γάρ, ὡς λεγόν- » Ae peg: » ; τῶν τινῶν τοιαῦτα, ἀδύνατον εἶναι, οὕτως ἐχόντων, ξυμβαίνειν αὐτά" εἴπερ ἀπείρονα γῆς τε βάθη καὶ δαψιλὸς αἰθήρ, up dee CA? ὡς διὰ πολλῶν δὴ βροτέων ῥηθέντα ματαίως ἐχχέχυται στομάτων, ὀλίγον τοῦ παντὸς ἰδόντων. νης» ut paulo inferius ὁ Ἐμπεδοχ)ῆς, sed supra sine articulo Ζήνων. Xenophanes dixerat, terram suis radicibus atque fundamentis nixam in infinitum perlinere. Similem de aeris infinitate sententiam pronuntiasse eum ex hoc loco discimus. Ergo non unum, sed duo infinita Colophonius philosophus esse decrevit, neque ea sic diversa ut illa duo Anaxagori ἄπειρα, sed prorsus ejusdem immensilatis, nec nisi locorum intervallis disjuncta. Hanc Xenophanis opi- nionem repreliensam esse ab Empedocle prodidit Aristote- les de Calo H, 13, ubi iidem, qui hic citantur, versus exstant : Ἄπειρον τὸ χάτω τῆς γῆς εἶναί φασιν, ἐπ᾽ ἄπειρον αὐτὴν ἐῤῥιζῶσθαι λέγοντες, ὥσπερ Ξενοφάνης ὁ Κολοφώνιος, ἵνα μὴ πράγματ᾽ ἔχωσι ζητοῦντες τὴν ν" διὸ καὶ Ἔμπεδο- χλῆς οὕτω: ἐπέπληξεν εἰπὼν ὡς (lez. αὐτοῖς ἐπέπληξεν εἰπὼν ὧδε)" εἴπερ ἀπείρονα γῆ: τε βάθη xai δαψιλὸς αἰθὴρ, ὡς διὰ πολλῶν δὴ γλώσσης ῥηθέντα ματαίως ἐχχέχυται στομάτων, ὀλίγον τοῦ παντὸς ἰδόντων. 33. Δηλοῖ δὲ xai ὁ Ἐμπεζοχλῆς ἐπιτιμᾷ γὰρ ὡς λεγόντων τινῶν τοιαῦτα ἀδύνατα εἶναι, οὕτως ἐχόντων ξυμθαίνειν αὐτά, εἴπερ ἀπείρονα γῆς τε βάθη xai δαψιλὸς αἰθήρ. ὃς διὰ πολ- λῶν δὴ βροτέων ῥηθέντα ματαίως ἐχχέχυται στομάτων, ὀλίγον τοῦ παντὸς ἰδόντων. — Cod. Lips. primum exhibet ἀδύνατον, deinde in secundo Empedoclis versu non ὃς, sed quod in altero Aristotelis loco de Cael. IT, 13 legitur, et unice pro- bari oportet, ὡς, denique in terlio versu ὀλίγον, non οὐδὲν quod in veteribus editionibus reperitur. Ceterum erravit Olearius, in primo versu dicens ἄπειρα scriptum esse. Eosdem versus attulit Simplicius de Cel. f. 127 a; secun- dum etiam Clemens Al. Strom. VI p. 688 D memoravit. Pro βροτέων, quod hic omnes libri habent, altero Aristote- lis loco et apud. Clementem exstat γλώσσης ; pro ῥηθέντα vero ἐλθόντα mala est Clementis codd. scriptura, nec nisi librariis imputandum quod ibidem legimus εἰδότων pro ἰδόν- των. Locum cum Beckio sic constituimus : ἐπιτιμᾷ γάρ, ὡς λεγόντων τινῶν τοιαῦτα, ἀδύνατον εἶναι, οὕτως ἐχόντων (Scil. γῆς καὶ ἀέρος) ξυμθδαίνειν αὐτά" εἴπερ ἀπείρονα γῆς τε βάθη χαὶ δαψιλὸς αἰθήρ, ὡς διὰ πολλῶν δὴ βροτέων ῥηθέντα ματαίως ἐχχέχυται στομάτων ὀλίγον τοῦ παντὸς ἰδόντων. Sic autem sententiam interpretamur : « improbat haec Ein- pedocles, quum nonnulli talia contendant, fieri non posse dicens, ut, si ea sit terree et aeris ralio, apta sint haec inter se etin rerum nalura connexa, si infinita sint et terrze 35 profunda et vastus aether, quemadmodum multi mortales - temere loquentes ore δα πὲ, exiguam universi partem contemplati. » Deest in versibus Empedocleis apodosis, quie qualis fuerit ex iis quie ab. Aristotele de Empedociis opinione referuntur, non est diflicile ad judicandum atque ab áliis jam recte intellectum. | Namque vidit Simon Kar- stenius Comm. in Emped. p. 222 talem fere fuisse senten- Uam his et iis qui interciderunt versibus expressam : * singulee mundi partes aether, aer, mare, terra certis finibus cireumscriptze sunt ; neqne enim reliquis locus esset, si, ut quidam effutiunt, aer et terra infinita essent. » Idem ἀπείρων quod minus usitatum quam ἄπειρο: alio Empedo- clis loco (cf. annot. ad vs. 61) et 22:106; pro δαψιλής He- 19 290 ARISTOTELIS LIBER 2 * Ext ἕν ὃν οὐδὲν ἄτοπον εἶ y. πάντῃ διιοιόν ἐστιν" εἶ γάρ ἐστιν ὕδωρ ἅπαν ἢ πῦρ ἢ ὅ, τι δὴ ἄλλο τοιοῦτον, οὐδὲν χωλύει πλείω εἰπεῖν τοῦ ὄντος ἑνός, εἰ δὴ δεῖ ἕχαστον ὅμοιον αὐτὸ “ἑαυτῷ εἶναι’: οὐ γὰρ τὸ μὲν μα- vóv, τὸ δὲ πυχνὸν εἶναι, μὴ ὄντος ἐν τῷ μανῷ χενοῦ. Οὐδὲν δὲ χωλύει, τῷ μανῷ ἐνεῖναι ἔν τισι μέρεσι χωρὶς ἀποκεχριμένον τὸ κενόν, ὥστε τοῦ ὅλου τὸ μὲν πυχνὸν εἶναι τὸ δὲ μανόν, τὸ πᾶν οὕτως ἔχον - ἀλλ᾽ ὁμοίως & - * ^ ^ ΕἸ T LO E] - παν πλῆρες ὄν, τὸ μανὸν 00, Arrov πλῆρές ἐστι τοῦ - »oM 3. t3 - 3 Y πυχνοῦ. Εἰ δὲ xal ἀγένητόν ἔστι, πῶς ἂν διὰ τοῦτο ἄπειρον δοθείη εἶναι, xal μὴ ἐνδέχεσθαι ἄλλο χαὶ ἄλλο ἄπειρον εἶναι; διὰ τί xal ἕν τοῦτο ἤδη προσαγορευτέον χαὶ ἄπειρον : πῶς γὰρ ἂν τὸ ἄπειρον εἴη ὅτον τὸ ὅλον ἂν οἴονται εἶναι; ἀχίνητον δ᾽ εἶναί φησιν, εἰ χενὸν μή ἐστιν᾽ ἅπαντα γὰρ χινεῖσθαι τῷ ἀλλάττειν τόπον. Πρῶτον μὲν οὖν τοῦτο πολλοῖς o0 συνδοχεῖ, ἀλλ᾽ εἶναί sychii auctoritate defendit. Postrema, quie non satis assecutus est Spaldingius, illustrantur a Pseudoplutarcho de Placit. philos. 1, 5 : Ἐμπεδοχλῆς δὲ χόσμον μὲν ἕνα, οὐ μέντοι τὸ πᾶν εἶναι τὸν χόσμωον, ἀλλ᾽ ὀλίγον τι τοῦ παντὸς μέ-᾿ ρος, τὸ OE λοιπὸν ἀργὴν εἶναι ὕλην (ἀπεφήνατο). 37. Ἔτι ὃν ἕν οὐδὲν ἄτοπον εἰ μὴ πάντῃ ὅμοιόν ἔστιν. Hec eodem modo in cod. Lips. leguntur, nisi quod initio inverso ordine ἔτι ἕν ὃν invenitur. 3S. Ei yap ἐστιν ὕδωρ ἅπαν ἢ πῦρ ἢ ὅ,τι δὴ ἄλλο τοιοῦτον, οὐδὲν κωλύει πλείω εἰπεῖν τοῦ ὄντος ἑνός, εἰ δὴ δι᾽ ἕχαστον ὅμοιον αὐτὸ ἑχυτῷ. xxi y&o μανόν, τὸ OE πυχνὸν εἶναι, μὴ ὄντος ἐν τῷ μανῷ χενοῦ. οὐδὲν κωλύειν γάρ, τῷ μανῷ οὐχ ἔστιν ἔν τισι μέρεσι χωρὶς ἀποχεχριμένον τὸ χενόν, ὡς τὸ τοῦ ὅλον, τὸ μὲν εἶναι πυχνόν, χαὶ τουτὶ δέ ἐστι μανὸν τὸ πᾶν οὕτω: ἔχον" ἀλλ᾽ ὁμοίως ἅπαν πλῆρες ὄν, ὁμοίως ἧττον πλῆ- pé; ἐστι τοῦ πυχνοῦ. εἰ δὲ xol ἔστιν, ἀγένητόν ἐστιν, καὶ διὰ τοῦτο δοθείη ἄπειρον εἶναι, xal μηδὲ ἐνδέχεσθαι ἄλλο xal ἄλλο ἄπειρον εἶναι, διὰ τοῦτο xai ἐν τούτῳ ἤδη προσαγορευ- τέον xad ἀδύνατον " πῶς γὰρ ἂν τὸ ἄπειρον ὅσον T τὸ χενὸν μὴ ὅλον ἂν οἷόν τε εἶναι ; Difficillimus locus. Initio εἰ γάρ ἐστιν ὕδωο recte restituit Bekkerus pro eo quod in Aldina prima et aliis edd. est εἷς γάρ ἐστιν ; deinde pro εἰ δὴ 6 ἕχαστον cod. Lips. bene suppedilal εἰ δὴ δεῖ ἕχαστον. Felicianus videtur εἰ δὴ μὴ ἕχαστον legisse. Mox pro οὐδὲν χωλύειν γάρ, τῷ μανῷ οὐχ ἔστιν in membrana Lipsiensi reperitur οὐδὲν χωλύειν γὰρ τὸ μανὸν οὐχ ἔστιν. "Tum pro τὸ μὲν εἶναι πυχνόν, x«l τουτὶ δέ ἐστι μανὸν idem cod. exhibet τὸ μὲν πυχνὸν εἶναι (inverso ordine) καὶ τοῦτ᾽ ἤδη ἐστὶ μανόν. In sequentibus pro vulg. ἀγέννητόν ἐστιν, καὶ διὰ τοῦτο δοθείη ἄπειρον εἶναι, χαὶ μιηδὲ ἐνδέχεσθαι ibidem exstat ἀγένητόν ἐστι, xai διὰ τοῦτο ἄπειρον δοθείη εἶναι, xai μὴ ἐνδέχεσθαι. Praete- rea pro διὰ τοῦτο χαὶ ἐν τούτῳ ἤδη προσχγορεντέον Cod. ille διὰ τί καὶ ἕν τοῦτο ἤδη προσαγορεντεέον. Denique. pro πῶς γὰρ ἂν τὸ ἄπειρον ὁ 650v i τὸ χενὸν μὴ ὅλον ἂν οἷόν τε εἰ ναι idem praebet πῶς γὰρ Y, τὸ ἀπειρον ὅσον T τὸ μὴ “ὅλον ἃν οἴονται εἶναι. Quid in universum his verbis significetur sponte palere existimo, licet admodum sint corrupta. Nimirum Melisso statuenti, ens plenum ac solidum esse neque den- sitate ac raritate variatum (cf. fragm. 5) plura argumenta opposuit Aristoteles. Singula autem sic corrigo : "Ez ἕν ὃν οὐδὲν ἄτοπον & μὴ πάντῃ ὅμοιόν ἐστιν. Εἰ γάρ ἐστιν ὕδωρ ἅπαν ἢ πῦρ ἢ ὅ,τι δὴ ἄλλο τοιοῦτον, οὐδὲν κωλύει πλείω εἰπεῖν τοῦ ὄντος ἑνός, εἰ δὴ δεῖ ἕκαστον ὅμοιον αὐτὸ ἑαυτῷ εἶναι. Οὐ γὰρ τὸ μὲν μανόν, τὸ δὲ πυχνὸν εἶναι, μὴ ὄντος ἐν τῷ μανῷ χενοῦ. Οὐδὲν GE χωλύει τῷ μανῷ ἐνεῖναι ἔν τισι μέρεσι χωρὶς ἀποχεχριμένον τὸ χενόν, ὥστε τοῦ ὅλον τὸ μὲν πυχνὸν εἶναι τὸ δὲ μανόν, τὸ πᾶν οὕτως ἔχον" ἀλλ᾽ ὁμοίως ἅπαν πλῆρες ὄν, τὸ μανὸν οὐχ ἧττον πλήρές ἐστι τοῦ πυχνοῦ. Εἰ δὲ xoi ἀγένητό" ἐστι, πῶς ἂν διὰ τοῦτο ἄπειρον δοθείη εἶναι, χαὶ μὴ ἐνδέχεσθαι ἄλλο καὶ ἄλλο ἄπειρον εἶναι ; διὰ τί xal ἕν τοῦτο ἤδη προσαγο- ρεντέον xai ἄπειρον ; πῶς γὰρ ἂν τὸ ἄπειρον εἴη ὅσον τὸ ὅλον ἂν οἴονται εἶναι 5 Hiec. ita interpretamur : « Przeterea nihil absurdi est, si, quum uuum sit, non ubique simile fuerit. Si enim sil aqua universum vel ignis vel quodcunque aliud tale, nihil vetat, quin plura (variaque) ejus quod unum sit membra esse dicamus, siquidem oportet unumquodque sui simile esse membrum. Namque non aliud rarum, aliud densum esse (ait Melissus) quum in raro non insit vacuum. Αἱ nihil impedit, quominus in raro separatim positum quibusdam in parlibus vacuum insit, ita ut totius aliud membrum sit densum, aliud rarum, quoniam univer- sum itase habet :sedsi universum (ut vult Melissus) similiter plenum est, rarum non minus plenum est quam densum. Si vero etiam non 511 ortum, quomodo ideo concedatur in- finitum esse, neque fieri posse, ut aliud atque aliud infini- tum sit. Cur et unum lioc jam. vocandum et infinitum ? Quomodo enim infinitum tantum sit, quantum totum esse posse arbitrantur? » Verba οὐδὲν χωλύει πλείω εἰπεῖν τοῦ ὄντος ἑνὸς male vertuntur a Feliciano : nihil vetat, quin plura quam unum ens esse dicamus; hoc enim grzece sonat πλείω εἰπεῖν ἑνὸς ὄντος. Sed fortassein suo exemplari ita scriptum offenderat. Struclura τὸ πᾶν οὕτως ἔχον nihil habet inso- lens,sed quum idem valeat quod τὸ πᾶν τοιοῦτον ὄν, absolu- te ponitur, ut in illo quod annectit scriptor inciso verba ἀλλ᾽ ὁμοίως ἅπαν πλῆρες ὄν. Porro illa xxi μὴ ἐνδέχεσθαι ἄλλο xai ἄλλο ἄπειρον εἶναι abunde. explicantur Xenophanis decreto, cujus paulo superius facta est mentio. Denique ultima ὅσον τὸ ὅλον ἂν οἴονται εἶναι ita converti, ul τὸ δυνητιχὸν ἄν eo exprimerem vocabulo quod in(initivis adjunctum ad grace particule vim declarandam unum omnium maxime valet. Cf. Hermanni de parlicul. ἂν lib. IV cap. 2 (Opusc. t. IV p. 179). p. 976. b. 12. "Axívrzov δ᾽ εἶναι φησὶν εἰ χενὸν μή ἐστιν. “Ἄπαντα γὰρ χινεῖσθαι τῷ ἀλλάττειν τόπον. Πρῶτον μὲν οὖν τοῦτο πολλοῖς οὐ συνδοχεῖ, ἀλλ᾽ εἶναί τι χενόν, οὐ μέντοι τοῦ- τό γέ τι σῶμα εἶναι, ἀλλ᾽ εἷον xai ὁ Ἡσίοδος ἐν τῇ γενέσει: πρῶτον τὸ χάος φησὶ γενέσθαι, ὡς δὲ χώραν πρῶτον ὑπάρχειν τοῖς οὖσιν. τοιοῦτον δέτι xal τὸ χενόν, οἷον ἀγγεῖόν τι ἀνὰ μέσον εἶναι ζητοῦμεν. 118 Bekkerus, qui hic jam e cod. Lips. εἰ χενὸν μή ἐστι, quod et Felicianus expressit, pro vulgato ἐς χ. μὲν ἐστι restituit, deinde ex eodem cod. χινεῖσθαι pro χινεῖται depromsit, denique τοῦτό γέ «t pro τό γέ «t vulga- vit. Sed ὡς δὲ χώραν ferri non posse jam Füllebornius viderat, quod in Lipsiensi libro legitur ὡς δέον χώραν scri- beudum esse suspicatus. Przeterea parum recte inane quasi vasculum quoddam esse perhibetur; immo conveniebat illud inane cum eo quod in vasculis videtur esse vacuo comparari. Neque alio utebantur exemplo qui nihil esse inane docebant. Quare Bergkius emendavil : οἷον ἀγγεῖόν τι ἀνὰ μέσον χενόν, εἶναι ζητοῦμεν. Extrema igitur sic conformanda : ἀλλ᾽ olov xai ὁ Ἡσίοδος ἐν τῇ γενέσει πρῶ- τον τὸ χάος φησὶ γενέσθαι, ὡς δέον χώραν πρῶτον ὑπάρχειν τοῖς οὖσιν, τοιοῦτον δέ τι xai τὸ κενόν, οἷον ἀγγεῖόν τι ἀνὰ μέ- σον χενόν, εἶναι ζητοῦμεν. ΟἿ, Aristot. Phys. Auscult. IV, 6: τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον ὑποληπτέον εἶναι τοῦ φυσιχοῦ θεωρῆ- σαι χαὶ περὶ χενοῦ, εἰ ἔστιν ἢ μή, καὶ πῶς ἐστιν ἢ τί ἐστιν, ὥσπερ χαὶ περὶ τόπου xal γὰρ παραπλησίαν ἔχει τήν τε ἀπι- στίαν xad τὴν πίστιν διὰ τῶν ὑπολαμιδανομένων * οἷον γὰρ τόπον τινὰ καὶ à ἀγγεῖον τὸ χενὸν τιθέασιν οἱ λέγοντες, δοχεῖ δὲ πλῆρες μὲν εἶναι, ὅταν ἔχῃ τὸν ὄγχον οὗ δεχτιχόν ἐστιν, ὅταν δὲ στερη- θῇ, κενόν, ὡς τὸ αὐτὸ μὲν ὃν χενὸν καὶ πλῆρες xal τόπον, τὸ δ᾽ εἶναι αὐτοῖς οὐ ταὐτὸ ὄν. Adde sub finem capilis μαρ- SON TUEMKNEM S-S-SS DE MELISSO ETC. 15 tt χενόν, οὗ μέντοι τοῦτό γέ τι σῶμα εἰναι" ἀλλ᾽ οἷον xa ὁ Ἡσίοδος ἐν τῇ γενέσει πρῶτον τὸ χάος φησὶ γε- νέσθαι, ὡς δέον χώραν πρῶτον ὑπάρχειν τοῖς οὖσιν, τοιοῦτον δέ τι χαὶ τὸ χενόν, οἷον ἀγγεῖόν τι ἀνὰ μέσον χενόν, εἶναι ζητοῦμεν. ᾿Αλλὰ δὴ χαὶ εἰ μή ἐστι χενόν, ^ * - * ἢ ἢ, » , 20 μηδέ xt ἧσσον ἂν χινοῖτο, ἐπεὶ xal Avatavopuc ὃ περὶ τὸ αὐτὸ πραγματευθείς, ὡς οὐ μόνον ἀποχρῆσαν αὐτῷ ἀποφήνασθαι, ὅτι οὐχ ἔστιν, ὅμως χινεῖσθαί φησι τὰ ὄντα, οὐχ ὄντος χενοῦ. “Ὁμοίως δὲ xal ὁ Ἐμπεδοκλῆς τύριον δὲ xal τὸ περὶ τῆς τέφρας ποιοῦνται, ἢ δέχεται ἴσον ὕδωρ ὅσον τὸ ἀγγεῖον τὸ χενόν. 19. ᾿Αλγὰ δὴ xai εἰ μή ἐστι χενόν, μηδέ τι ἦσσον ἂν χι- νοῖτο, ἐπεὶ xal ᾿Ανχξαγόρας τὸ πρὸς αὐιὸ πραγματευθεὶς xal οὗ μόνον ἀποχρῆσαν αὐτῷ ἀποφήνασθαι, ὅτι οὐχ ἔστιν, ὅμως χινεῖσθαί φησι τὰ ὄντα, οὐχ ὄντος χενοῦ. Tnilium integrum est. Post ᾿Αναξαγόρας Spaldingius poni volebat ὁ πρὸ αὖ- τοῦ πραγματευθείς, sed mihi cum Bergkio legendum vide- tur : ἐπεὶ χαὶ ᾿Αναξαγόρας ὁ περὶ τὸ αὐτὸ πραγματευθείς, ὡς οὗ μόνον ἀποχρῆσαν αὐτῷ ἀποφήνασθαι, ὅτι οὐχ ἔστιν, ὅμως χινεῖσθαί φησι τὰ ὄντα, οὐχ ὄντος χενοῦ, ul dicatur Anaxa- goras, quamvis id ipsum egerit ut non esse vacuum de- monstirarel, tamen eo non contentus motum rebus attri- buisse. 22. Ὁμοίως δὲ xai ὁ Ἐμπεδοχλῆς χινεῖσθαι μὲν ἀεί φησι συγχινούμενα τὸν ἅπαντα ἐνδελεχῶς χεόνον, οὐδὲν εἶναι λέ- γῶν ὡς τοῦ παντός, οὐδὲ χενεόν πόθεν οὖν zi χ᾽ ἐπέλθοι ; ὅταν δὲ εἰς μίαν μορφὴν συγχριθῇ, ὡς ἕν εἶναι, οὐδέν φησι τό Ὑε χενεὸν πέλει οὐδὲ περισσόν. lneptum est χινεῖσθαι συγ- χινούμενα,, neque magis sanum quod Bekkerus e codicibus eruit συγχινόμενα οἱ συγχοινόμενα, cujus loco Lipsiensis probet συγχρινόμενα. Αἴ vero quum non solum ubi di- spersa in unum congregantur, sed etiam ubi congre;zata rursus disperguntur, motus exsistat, Bergkius illud unum συγχρινόμενα non suflicere ratus, διαχρινόμενα addidit. Deinde quod sequitur ὅταν δὲ εἰς μίαν μορφὴν συγχριθῇ testimonio esse ait, in precedentibus fuisse dictum de dis- sipalione rerum omnium, in quà nihil neque parum neque nimium deprehendatur. [ἢ verbis ὡς τοῦ παντός Spaldiu- gius ὡς recte mutavit in περισσόν. Porro in libro Lipsien- Si ὠσθὲν εἶναι d. e. ὥσθ᾽ Ey εἶναι reperitur pro ὡς ἕν εἶναι. Quie autem in eodem codice corrupta sunt παντὸς δὲ οὐδέν χεν.... πόθον οὖν tt χε πέλθοι, in iis facile vulgatam scri- pturam agnoscas. Hinc Bergkius suasit, ut locus sic cor- rigerelur : Ὁμοίως δὲ xai ὁ Ἐμπεδοχλῆς χινεῖσθαι μὲν ἀεί φησι συγαρινόμενά τε xal διαχοινόμενα τὸν ἅπαντα ἐνδελεχῶς χρόνον, ὅταν μὲν διαχριθῇ, οὐδὲν εἶναι λέγων περισσὸν τοῦ παντός, οὐδὲ χενεόν" πόθεν οὖν τί χ᾽ ἐπέλθοι " ὅταν δὲ εἰς μίαν μορφὴν συγχριθῇ, ὥσθ᾽ ἕν εἶναι, οὐδέν, φησίν, ὅγε χενεὸν πέ- λει οὐδὲ περισσόν. Qui mihi in eo potissimum lapsus vi- detur, quod magis doctrine Empedocleze quam rei de qua hic disputatur rationem habuit. Aristotelem enim Anaxa- gore mentione injecta illud ante omnia spectare manife- stum est, ut doceat, eliamsi non sit vacuum, motum tamen non tolli. Quamvis autem Empedocle auctore σύγχρισις non fiat nisi precedente διαχρίσει pariterque διάχρισις nisi post σύγχρισιν non. orfatur, tamen ubi quis dogma Empe- docleum nihil esse inane et corpora qua συγχρίσει nascun- tur perpetuo moveri velut in transitu significat : ei τοῦ συγχρίνειν vocabulo posito alterum omittere licet, preser- tim quando ortus perennitatem, qua necessario cum δια- χρίσει copulata et conjuncta est, participio przesentis passivi enunliat. Quocirca exigua mutatione ita constituo locum : Ὁμοίως δὲ xal ὁ ᾿Ἐμπεδοχ)ῆς χινεῖσθαι μὲν ἀεί φησι συγχρι- 291 χινεῖσθαι μὲν ἀεί gnat συγχρινόμενα τὸν ἅπαντα ἐνδε- λεχῶς χρόνον, οὐδὲν εἶναι λέγων περισσὸν τοῦ παντός, οὐδὲ χενεόν" πόθεν οὖν τί χ᾽ ἐπέλ θοι; ὅταν γὰρ εἷς μίαν μορφὴν συ γχριθῇ 1» ὥσθ᾽ £v εἶναι, οὐδ ἕν, φησί, τό γε χενεὸν πέλει οὐδὲ περισσόν. Τί γὰρ χωλύει εἰς ἄλληλα φέρεσθαι χαὶ περιίστασθαι πάντα, ὁτουοῦν εἰς ἄλλο, καὶ τούτου εἰς ἕτερον, χαὶ εἰς τὸ Jove ἀεί, τοῦ πρά- ματος τόπῳ τοῦ εἴδους μεταθολήν, f ἣν ἀλλοίωσιν οἵ τ᾽ πρῶτον ἄλλου μεταῦαλ- "Ezt χαὶ τὴν ἐν τῷ αὐτῷ μένοντος νόμενα τὸν ἅπαντα ἐνδελεχῶς y χρόνον, οὐδὲ") εἶναι ὧν πεέρισ- σὸν τοῦ παντός, οὐδὲ χενεόν. Πόθεν οὖν τί χ᾽ ἐπέλθοι ; ὅταν γὰρ εἰς μίαν uop Ῥὴν συγχριθῇ, ὥσθ᾽ ἕν εἶναι, οὐδέν, φησί, τὸ γε χενεὸν πέλει οὐδὲ περισσόν. |n quo nihil fortasse deest prater δὲ quod respondeat τῷ μὲν posito post χινεῖσθαι. Quae res Spaldingium adduxit, ut post χοόνον inseri vellet γίγνεσθαι δὲ μηδέποτε. Sed posterius membrum constat interdum desiderari. Cf. Matthie Gr. Gr. $ 622, 6 et alios qui de particulis scripserunt. 27. Τί γὰρ χωλύει εἰς ἄλληλα φέρεσθαι xoi πεοιίστασθαι ἅμα ὁτονοῦν εἰς ἄλλο, xui τούτου εἷς ἕτερον voi εἰς τὸ πρῶ- τον, ἄλλου μεταδάλλοντος ἀεί. Mic jam e cod. Lips. ὅτου- οὖν pro ὁτιοῦν restituit. Bekkerus, servata uti par erat vul- gala leclione χαὶ εἰς τὸ πρῶτον, cujus loco liber Lips. prae- bet xai εἰ τὸ πρῶτον. Bergkius conjecit : Τί γὰρ χωλύει εἰς ἀλλυλαφ φέρεσθαι. χαὶ περ: τίστασθα: πάλιν (vel πάντα) ὁτουοῦν εἰς ἄλλο χαὶ τούτον εἰς ἕτερον, εἴτε τὸ πρῶτον εἴτε χαὶ ἄλλο, μεταδάλλοντος ἀεί. Collatis enim iis quze in:tio hujus capi- lis leguntur : Ἢ οὐδὲν κωλύει γεγονέναι ἕτερα ἐξ ἑτέρων xal τοῦτο εἰς ἄπειρον ἰέναι, ἢ ἀνακάμπτειν χύχλῳ, ὥστε τὸ ἕτερον £x τοῦ ἑτέρου γεγονέναι philosophum dicere verissime monet, fieri posse, ut perpetua hac sit mutalio, ut unumquidque modo hanc modo illam speciem induat, et vel revertatur in eam formam, qua primum fuerit praeditum, vel aliam exaliaasciscat. Sed idemsensus in vulgata scriptura inest, modo pro ἅμα ponatur πάντα, quod Felicianus expressit, et rectius, quam a Bekkero factum est, locus distinguatur. Sic igitur scribendum existimo : Τί yao χωλύει εἰς ἄλληλα φέρεσθαι xal περιίστασθαι πάντα, ὁτουοῦν εἰς ἄλλο, χαὶ τούτου εἰς ἕτερον, χαὶ εἰς τὸ πρῶτον ἄλλου μεταδάλλοντας ἀεί. 29. Ἔτι xai τὴν ἐν τῷ αὐτῷ μένοντος τοῦ πράγματος c τοῦ εἴδους ταδολήν, ἣν ἀλλοίωσιν οἵ τ᾽ ἄλλοι χἀχεῖνος X. οὐδὲν ex τῶν εἰρημένων αὐτῷ χωλύει χινεῖσθαι τὰ πρ ράγματα, ὅταν ἐχ λευχοῦ μέ)αν 3, ἐχ πιχροῦ γένηται γλυχύ. οὐδὲν γὰρ τὸ μὴ εἶναι χενὸν 7, μὴ δέχεσθαι τὸ πλῆρες ἀλλοιοῦσθαι χωλύει. Omitlitur οὐδὲν post χάχεῖνος λέγει in Cod. Lips., verum illa voce sententia carere non potest. Deinde pro γένηται legitur γίγνηται, sed alterum praestat. Cceterum μεταδολὴν ἣν ἀγλοίωσιν jam ex eodem Codice restituit Dekkerus pro vulg. μεταδολὴν ἢ ἀλλ. Bergkius horum verborum satis impeditam sententiam esse opinatus scribendum conjecit : "Ext xal x a tà τὴν ἐν τῷ αὐτῷ μένοντος τοῦ πράγματος τόπῳ τοῦ εἴδους μεταθολὴν ---αινεῖσθαι τὰ πράγματα γε] τῇ μεταθολῇ. At accusativus τὴν μεταδολὴν ad χινεῖσθα:ι relatus aliorum locorum similitudine abunde defenditur, velut Platonico de Legg. Il, 656 : ἡδέα γὰρ τούτων ἕχαστα εἶναί φασι, πονηρὰ δέ, xal ἐναντίον ἄλλων, οὖς οἴονται φρονεῖν, αἰσχύνονται μὲν χινεῖσθαι τῷ σώματι τὰ τοιαῦτα x. τ. λ. Ergo nihil mutan- dum, quamquam non admodum commoda verborum col- locatio est. Bes de qua disceptatur, exponitur a Melisso fragm. 17. Cf. Aristot. Phys. Auscult. I, 3 : ὅτι μὲν οὖν πα- ραλογίζεται Μέλισσος δῆλον" οἴεται γὰρ εἰληφέναι, εἰ τὸ γενό- μενον ἀρχὴν ἔχει ἅπαν, ὅτι xal τὸ μὴ γενόμενον οὖὐχ ἔχει " εἶτα χαὶ τοῦτο ἄτοπον, τὸ παντὸς εἶναι ἀρχὴν πράγματος, χαὶ μὴ 19. 3e 3b 9 4 7 299 4^ * - , $^ - , ,; ἄλλοι κἀχεῖνος λέγει, οὐδὲν Ex τῶν εἰρημένων αὐτῷ χω- , E 1 , e , sel n A λύει χινεῖσθαι τὰ πράγματα, ὅταν Ex λευχοῦ μέλαν ἢ £x πιχροῦ γένηται γλυχύ * οὐδὲν γὰρ τὸ μὴ εἶναι χενὸν A D n H “ὦ A ἢ μὴ δέχεσθαι τὸ πλῆρες ἀλλοιοῦσθαι χωλύει. "Osce Y [4 MM yp ^ y» vy 2^ 2. - οὔτε ἅπαντα ἀΐδια, οὔθ᾽ ἕν, οὔτ᾽ ἄπειρον ἀνάγχη εἶναι" 3) * v * ^ À , "6 e uw ἊΝ x d ἀλλ᾽ οὔτε ἄπειρα πολλά, οὔτε ἕν ὅμοιον, οὔτ᾽ ἀχίνητον Ju. ?»^ "o , Δ᾽) »* , ^T , οὔτ᾽ εἰ Ev οὔτ᾽ εἰ πόλλ᾽ ἄττα, Τούτων δὲ χειμένων, xat μεταχοσμεῖσθαι χαὶ ἑτεροιοῦσθαι τὰ ὄντα οὐδὲν ἐκείνού εἰρημένων, xal ἑνὸς ὄντος - ι ͵ ; τοῦ παντὸς χινήσεως οὔσης, καὶ πλήθει xal ὀλιγότητι ^ " διαφέροντος, xal ἀλλοιουμένου, οὐδενὸς προσγιγνομέ- : τὸ χωλύει Ex τῶν ὑπ᾽ ARISTOTELIS LIBER $^ vy , , , ἡ αν} -Ὁ- νου, εἰ δ᾽ ἄρα τινός, οὐ σώματος, χαὶ εἰ πολλῶν, συμμι- , ^N , , , ᾿ M - σγομένων xat διαχρινομένων ἀλλήλοις. Τὴν γὰρ μῖ- r * : ξιν οὔτ᾽ ἐπιπρόσθεσιν τοιαύτην εἶναι οὔτε σύνθεσιν εἰχὲ [ λέ eet ἢ : P $01 T A H εἰχὸς οἵαν λέγει, ὥστε ἢ χωρὶς εὐθὺς εἶναι, ἢ xat, ἀποστρεφθέντων ἐπίπροσθεν ἑτέρου ἑτέρων, φαίνεσθαι χωρὶς ἀλλήλων ταῦτα, ἀλλ᾽ οὕτω συγχεῖσθαι ταχθέντα, ὥστε ὁτιοῦν τοῦ μιγνυμένου παρ᾽ ὁτιοῦν μέρος μεμῖ- A ἐς Ξ θαι οὕτως ὡς μὴ ἀναληφθῆναι συγχείμενα, ἀλλὰ με- αιγμένα ἁρμόττειν ὁποιαοῦν τῷ παντὶ μέρη. "Eme γὰρ οὐχ ἔστι σῶμα τὸ ἐλάχιστον, ἅπαν ἅπαντι μέρος μέωυιχται δμοίως καὶ τὸ ὅλον. τοῦ χρόνου xai γενέσεως μὴ τῆς ἁπλῆς, ἀλλὰ xod ἀλλοιώσεως, ὥσπερ οὐχ ἀθρόας γιγνομένης μεταθο) 35. Ὥστε οὔτε ἅπαντα ἀΐδια οὔθ᾽ ἕν οὔτ᾽ ἄπειρον ἀνάγχη εἶναι, ἀλλ᾽ ἄπειοχ πολλά. Οὔτε ἕν 0' ὅμοιον, οὔτ᾽ ἀκίνητον, οὔτ᾽ εἰ ἕν οὔτ᾽ εἰ πόλλ᾽ ἄττα. ta Bekkerus. In cod. Lips. esl o90' ἅπαντα. Quod sequitur οὔτ᾽ ante ἄπειρον cum reliquis libris Lipsiensis servat. Neque tamen reprobanda Beckii opinio, qui illud οὔτ᾽ deleri volebat. Cetera quie in membrana Lipsiensi ut a Bekkero vulgata sunt legun- tur ila emendo : OUx' ἄπειρον ἀνάγχη εἶναι" ἀλλ᾽ οὔτε ἄπειρα πολλά, οὔτε ἕν ὅμοιον, οὔτ᾽ ἀκίνητον οὔτ᾽ εἰ ἕν οὔτ᾽ εἰ πόλλ᾽ ἄττα. Eadem in suo exemplari invenerat Felicianus, cujus h:ec sunt verba : « Quamobrem neque omnia aterna, neque unum, neque infinitum esse necesse est. Sed neque infinita multa, neque unum simile, neque immobile sive unum sit sive mulla quaedam. » 38. Ἡ οὕτων δὲ χειμένων xai μεταχοσμεῖσθαι χαὶ ἑτεοοιοῦ- σθαι τὰ ὄντα οὐδὲν χωλύει ἐκ τῶν ὑπ᾽ ἐκείνῳ εἰρημένων, xoi ἑνὸς ὄντος: τοῦ παντὸς χινήσεω: οὕτης, καὶ πλήθει χαὶ ὀλιγότη- τι διαφέροντος, χαὶ ἀλλοιουμένου οὐδενὸς προσγιγνομένου. Εἰ δ᾽ ἄρα τινός, οὐ τοῦ σώματος, χαὶ εἰ πολλὰ συμμισγομένων χαὶ συνδιαχρινομένων ἀλλήλοις. Minus recte h»c a Bekkero dislincta sunt. Prolerea cod. Lips. probet: ἑτεροιοῦ- σθαι τὰ ὄντα οὐδένα χωλύει Ex τῶν ὑπ᾽ ἐχείνου εἰρημένων, quibus quidem verbis vitium istud ὑπ᾽ ἐχείνῳ lollitur, sed tamen illud οὐδὲν vulgati: lectionis servari oportet. Ultima in libro Lipsiensi hoc modo exarantur : συμμισγομένων xai διχχρινομένων. — Beckius post πολλά distinctionis virgulam ponendam putavit et προσγίγνεται vel εἰσί subaudiri voluit. Nobis εἰ πολλῶν i. e. προσγιγνομένων requiri videtur. Sic autem scribimus: Τούτων δὲ χειμένων, xai μεταχοσμεῖσθαι xai ἑτεροιοῦσθαι τὰ ὄντα οὐδὲν χωλύει Ex τῶν ὑπ᾽ ἐχείνου εἰρη- μένων, καὶ ἑνὸς ὄντος τοῦ παντὸς χινήσεως οὔσης, καὶ πλήθει xoi ὀλιγότητι διχφέροντος, καὶ ἀλλοιουμένου, οὐδενὸς προσγι- γνομένου, εἰ δ᾽ ἄνα τινό:, οὐ σώματος, xai εἰ πολλῶν, συμμι- σγομένων χαὶ διαχρινομένων ἀλλήλοις. Felicianus videtur εἰ γάρ τινος legisse; verlil enim extrema : « Nulla re alia accedente, nam si modo quidquam id est, quod accedit, corpus non est, ef si mulla sint, dum ea inter se simul comimiscentur et secernuntur. » p. 977. a. 4. Τὴν γὰρ μῖξιν οὔτ᾽ ἐπιπρόσθεσιν τοιαύτην εἷ- ναι οὔτε σύνθεσιν εἰχὸς οἵαν λέγειν. “Ὥστε ἢ χωρὶς εὐ"ὺς εἶναι, ἢ xal ἀποστρεφθέντος ἐπίπροσθεν ἕτεοα ἑτέρων φέρεσθαι χωρὶς ἀλλήλων ταῦτα, ἀλλ᾽ οὕτω συγχεῖσθαι ταχθέντα ὥστε ὁτιοῦν μιγνυμένου παρ᾽ ὁτιοῦν ᾧ μίγνυσθαι μέρος, οὕτως ὡς μὴ ἀναληφθῆναι συγχείμενα, ἀλ)ὰ μεμιγμένα, μηδ᾽ ὁποιχοῦν αὐτῷ μέρη. ᾿Επεὶ γὰρ οὐχ ἔστι σῶμα τὸ ἐλάχιστον, ἅπαν ἅπαντι μέρος μέμιχται ὁμοίως xoi τὸ ὅλον. Locus corruptus ad quem sanandum parum praesidii e cod. Lips. alque e Feliciani interpretatione peli potest. In libro Lipsiensi perperam legilur οὔτ᾽ ἐπὶ πρόπθησιν, quod jam Bekkerus correxit, deinde ἀποστρεφθέντος pro vulgato &«octpxzévro; permutatione utriusque aoristi non insolita, tum ἕτερα ἑτέ- ρὼν φαίνεσθαι χωρίς, mox ὥστε ὁτιοῦν τοῦ μιγνυμένου παρ᾽ ὁτοιοῦν ὁ (sic) μίγνυσθαι μέρος, praeterea μὴ δὲ ποια οὖν αὖ- τῷ μέρη, denique post ἐλάχιστον id quod Bekkerus recepit ἅπαν ἅπαντι μέρος pro vulgato ἅπαν τ' μέρος. Felicianus ver- tit : « Mixtionem enim neque superaddilionem ejusmodi esse neque compositionem, qualem inquit, verisimile est : ut vel statim separata inter se sint, vel in aversione dum alia aliis superoccurrunt, a sese mutuo seorsum ferantur τ sed ea quie mixta sunt, ifa esse composita, ul quielibet pars cum qualibet confusa ita sif, ut non composita, sed mixta esse videantur, neque deprehendi qualesnam partes earum sint possil. Quia enim non est corpus aliquod, quod minimum sit, unaquaeque pars simili modo ac totum com- mixta est. » Quae partim obscura partim aperte viliosa sunt. Nam ne de ceteris loquar, extrema illa « non es? corpus aliquod quod minimum sit » a sensu loci abhorrent. Quis enim ignorat τὸ ἐλάχιστον σῶμα apud. philosophos esse miuimum vel individuum corpusculum, quod atomi nomine vulgo vocatur. Vide Demorr. p.135. Verba graeca sic emen- damus : Τὴν γὰρ μῖξιν οὔτ᾽ ἐπιποόσθεσιν τοιαύτην εἶναι οὔτε σύνθεσιν εἰχὸς οἵαν λέγει, ὥστε ἢ χωρὶς εὐθὺς εἶναι, ἢ xat, ἀποστρεφθέντων ἐπίπροσθεν ἑτέρου ἑτέρων φαίνεσθαι χωρὶς ἀλλήλων ταῦτα, ἀλλ᾽ οὕτω συγχεῖσθαι ταχθέντα, ὥστε ὁτιοῦν τοῦ μιγνυμένου παρ᾽ ὁτιοῦν μέρος μεμῖχθαι οὕτως ὡς μὴ ἀνα) ηφθῆναι συγχείμενα ἀλλὰ μεμιγμένα ἁρμόττειν ὁποιαοῦν τῷ παντὶ μέρη. ᾿Επεὶ γὰρ οὐχ ἔστι σῶμα τὸ ἐλά- χιστον, ἅπαν ἅπαντι μέρο: μέμιχται ὁμοίως xol τὸ ὅλον. Quorum verborum hiec est sententia : « Nam mixtionem convenit neque additionem esse, neque compositionem qualem ipse dicit, qua vel illico sejuncla esse (ea quie ac- cedunt, τὰ xpocycyvouevz) vel aversis ante alia aliis sepo- sita hic a se invicem apparere statuitur, sed ita ordine esse conjuncla, ut unaquaque mixti particula cuilibet parti admixta sit, eo modo, ut conjuncte illa» partes non excipiantur deinceps, sed mixta quavis membra universo congruant. Quoniam enim non exstat minimum et indi- viduum corpusculum, unaquaeque pars cuilibet mixta est similiter atque totum est mixtum. » Quod initio cum Bek- kero posui ἐπιπρόσθεσιν neutiquam mutandum in ἐπιπρόσ- θησιν, quo scripturae depravatze vestigia in cod. Lips. du- €unt. Namque ἐπιπρόσθεσις ab ἐπιπροστιθέναι deductum (cf. Dion. Hal. VI, 9) additionem et additamentum desi- gnat, quum ἐπιπρόσθησις obstruclionem et impeditionem potissimum valeat. Cf. Plutarch. de facie in orb. lun. t. IX p. 684 ed. Reisk, Utrumque vocabulum sape a librariis confusum est, ut illo loco, cujus Bechius meminit, apud Plutarch. Consolation. ad Apollon. tom. VI p. 461 ed. Reisk. : ταῦτα δὴ αὐτοῖ: πάντα ἐπιπρόσθεσις γίνεται, Reprobata Reiskii conjectura, qui ἐπίπροσθεν γίνεται impedimento fiunt scribi volebat, corrige ἐπιπρόσθησις. Coterum in plerisque lexicis ἐπιπρόσθεσις desideratur, 10 i DE MELISSO ETC. ΠΕΡΙ ZENOPDANOYX ΚΕΦ, γ΄. Ἀδύνατόν φησιν εἶναι, εἴ τι ἔστι, γενέσθαι, τοῦτο , - - * , L4 T , jT 16 λέγων ἐπὶ τοῦ θεοῦ * ἀνάγχη γὰρ ἤτοι ἐξ ὁμοίου ἢ ἐξ , nY ὴ : ; Ὁ παν χ δ ἀνομοίου γενέσθαι τὸ γιγνόμενον. Δυνατὸν Cà οὐδέτε- u ' Y E οὔτε γὰρ ὅμοιον ὃ ὑφ᾽ ὁμοίου προσήχειν τεχνωθῆναι μᾶλλον J| τεχνῶσαι" ταῦτα γὰρ ἅπαντα τοῖς γε ἴσοις χαὶ ὁμοίοις οὐχ ὑπάρχειν πρὸς ἄλληλα, οὔτ᾽ ἂν ἐξ ἀνο- 293 μοίου τἀνόμοιον γενέσθαι. Εἰ γὰρ γΐγνοιτο ἐξ άσθενε- Ὁ στέρου τὸ ἰσχυρότερον ἢ ἐξ ἐλάττονος τὸ μεῖζον ἢ dix χείρονος τὸ Χρεῖττον ἣ τοὐναντίον τὰ χείρω ix τῶν χρειττόνων, τὸ ὃν ἐξ οὐχ ὄντος ἂν γενέσθαι, ὅπερ ἀδύ- vaxov: ἀΐδιον μὲν οὖν διὰ ταῦτα εἶναι τὸν θεόν. — El δ᾽ ἔστιν ὃ θεὸς ἁπάντων χράτιστον, ἕνα φησὶν αὐτὸν προσήκειν εἶναι" εἰ γὰρ δύο ἢ πλείους εἶεν, οὐχ ἂν ἔτι χράτιστον χαὶ βέλτιστον αὐτὸν εἶναι πάντων" ἕκαστος γὰρ ὧν τῶν AU ὁμοίως ἂν τοιοῦτος εἴη. Τοῦτο γὰρ εὸν xal θεοῦ δύναμιν εἶναι, χρατεῖν, ἀλλὰ μὴ CAPUT TERTIUM. Secunda libelli pars. quae. tertium et quartum caput complectitur rectissime in codice Lipsiensi pariterque in aliis libris quos inspexit Bekkerus , duobus Marcianis, Pa- latino Valicano, Urbinate et Parisiensi, Ἀριστοτέλους περὶ Ξενοφάνους inscribitur, quum ineptam in reliquis exempla- ribus inscriptionem περὶ Ζήνωνος in fronte gerat. p. 977. a. 14. ᾿ΑΞύνατόν φησιν εἶναι, εἴ τι ἔστι, γενέσθαι, τοῦτο λέγων ἐπὶ τοῦ θεοῦ. ἀνάγχη γὰρ ἤτοι ἐξ ὁμοίων ἢ ἐξ ἀνομοίων γενέσθαι τὸ γενόμενον. Hic cod. Lips. ἤτοι ἐξ ὁμοίου ἢ ἐξ ἀνομοίου γενέσθαι τὸ γενόμενον, id quod et aptius est vulgato et confirmatur Simplicii verbis Comment. in Arist. Phys. fol. 6 a : ἀγένητον δὲ ἐδείχνυεν £x τοῦ δεῖν τὸ γιγνόμε- νον ἣ ἐξ ὁμοίου 3| ἐξ ἀνομοίου γίγνεσθαι. Brandisii opinio- nem, qui prima hujus capitis verba e primo hujus libelli capite temere arcessita putat atque ἃ Xenophanis ratione aliena videri dicit, nequeo comprobare. Neque enim dubi- lat philosophus sitne aliquid an non sit, sed potius hac sententia esse aliquid contendit ut ea quie paulo inferius posita est enuntialione εἰ δ᾽ ἔστιν ὁ θεὸς ἁπάντων χράτιστον x. τ. X. Karstenius deleto τι, quemadmodum in Parmeni- dis dicto. ἔστιν ἢ οὐχ ἔστιν, legendum conjicit. ἀδύνατόν φησιν, εἴπερ ἔστι, γενέσθαι eo sensu, ut sit τὸ εἰλιχρινῶς ὃν γένεσιν ἔχειν, ἀδύνατον. Sed haec vis in vulgata etiam scri- plura inest. 16. Δυνατὸν δὲ οὐδέτερον. οὔτε γὰρ ὅμοιον ὑφ᾽ ὁμοίου προσ- ἥχειν τεχνωθῆναι μᾶλλον ἢ τεχνῶσαι (ταὐτὰ γὰρ ἅπαντα τοῖς γε ἴσοις 7| ὁμοίοις ὑπάρχειν πρὸς ἄλληλα) οὔτ᾽ ἂν ἐξ ἀνομοίου τὸ ἀνόμοιον γενέσθαι. Ha. Bekkerus, sed hac ra- lione locum scribi non posse jam perspexerunt Brandi- sius in Comm. Eleatt. p. 26 et Karstenius Xenoph. p. 101 6 libro Lipsiensi corrigentes τοῖς γε ἴσοις ὁμοίως. Preterea Καγβίθηϊιϑ conjicit ταὐτὰ γὰρ ἅπαντα (vel ἁπάντη) ἴσως τοῖς ὁμοίοις ὑπάρχει". AL ne hoc quidem accommodatum est, neque id quod volunt viri docti in exemplari Li- psiensi exstat. lbi enim Beckio teste reperitur ταῦτα γὰρ ἅπαντα τοῖς ys ἴσοις xai ὁμοίως, quod Bergkius sic emen- davit : ταῦτα yàp ἅπαντα toi; γε ἴσοις xai ὁμοίοις οὐχ ὑπάρ- γειν πρὸς ἄλληλα, i. e. τὸ τεχνῶσαι xai τὸ τεχνωθῆναι. Neque aliud est quod Simplicius 1. c. refert: ἀλλὰ τὸ μὲν ὅμοιον ἀπαθές φησιν ὑπὸ τοῦ ὁμοίου. Adde Sext. Empir. Hypot. 1. 225 : ἐδογμάτιζε δὲ Ξενοφάνης παρὰ τὰς τῶν ἄλλων ἀνθρώ- πων προλήψεις ἕν εἶναι τὸ πᾶν xai τὸν θεὸν συμφυῆ tot; πᾶ- σιν, εἶναι ὃδξὲ σφαιροειδῆ xai ἀπαθῆ xai ἀμετάδλητον xal λογι- xv. Exlrema οὔτ᾽ ἂν ἐξ ἀνομοίου τὸ ἀνόμοιον γενέσθαι pro quibus vulgo male scribitur οὔτ᾽ ἂν ἐξ ἀνομοίου οὔτ᾽ ἀνό- μοιον γενέσθαι 6 cod. Lips. emendasse se dicit Bekkerus. Alibi habetur τἀνόμοιον, quod quum in alio nescio quo exemplari cum praecedenti voce junctim scriptum esset ἀνομοίουτἀνόμοιον, eorruptioni locum dedit. De reliquo cum Lipsiensi codice Feliciani interpretatio consentit Quod Karstenius ait, diligentem scriptionem postulare τὸ ὅμοιον ὑφ᾽ ὁμοίου, ut mox dicitur οὔτ᾽ ἂν ἐξ ἀνομοίου τὸ ἀνόμοιον, per se quidem verum est, sed Aristotelem Xe- nophanis carmina pedestri oratione interpretantem | in omittendo articulo poetae vestigia sequi apparet. — Ultima recte accepit Karstenius περὶ τοῦ ὄντος, sunt igitur perinde interpretanda ac si dicatur οὔτ᾽ ἂν ἐξ ἀνομοίου ἀνόμοιον τὸ ὃν γενέσθαι. 20. Εἰ γὰρ γίγνοιτο ἐξ ἀσθενεστέρου τὸ ἰσχυρότερον ἢ ἐξ ἐλάττονος τὸ μεῖζον ἢ £X χείρονος τὸ χρεῖττον, 7) τοὐναντίον τὰ χείρω ἐχ τῶν χρειττόνων, τὸ οὐχ ὃν ἐξ ὄντος ἂν γενέσθαι. Pleraque editiones habent τὸ οὐχ ἐξ ὄντος ἂν γενέσθαι. Cod. Lips. τὸ οὐχ ὃν ἐξ ὄντος ἂν γενέσθαι, quod placuit Brandi- sio Comm. Eleatt , Cousino fragm. phil. et Bekkero. Non male tamen Karstenius scripsit τὸ ὃν ἐξ οὐχ ὄντος propter Simplicii verba l. c. εἰ δὲ ἐξ ἀνομοίου γίγνοιτο, ἔσται τὸ ὃν £x τοῦ μὴ ὄντος. Accedit quod Felicianus videlur eodem modo in suo libro scriptum — enisse, Vertit enim : « ex non ente quippiam efficeretur. » Etsi autem intelligi potest quod exhibet liber Lipsiensis, tamen quoniam hic de ortu τοῦ ὄντος quaeritur, cum Karstenio τὸ ὃν ἐξ οὐχ ὄντος ponere non dubitavimus. 23. ἀΐδιον μὲν οὖν διὰ ταῦτ᾽ εἶναι. εἶναι. 24. In verbis ἕνα φησὶν αὐτὸν προσήχειν εἶναι ultima vox petita est e cod. Lips.; nam in reliquis membranis deest. 25. Pro δύο ἢ ἔτι πλείους εἶεν cod. Lips. omisso ἔτι simpliciter δύο 7; πλείους, quod ργερβίαί., ne in priore etiam membro ponatur vocula, quie in posteriore οὐχ ἂν ἔτι χράτιστον necessario requiritur. Pro αὐτὸν εἶναι πάντων, quod recte se habet, in cod. L. est αὐτῶν εἶναι πάντων. 26. ἔχαστος yàp ἂν θεὸς τῶν πολλῶν ὅμοιος ὧν τοιοῦτος εἴη. Ita plerique omnes libri sensu bono , quem et Felicia- nus in hunc modum exprimit : « quippe quum unusquis- que ex multis deus similis atque idcirco talis foret. » At cod. Lips. praebet ἔχαστος γὰρ ὧν τῶν πολλῶν ὁμοίως àv τοιοῦτος εἴη : nam quoniam esset unusquisque e multis illis, similiter talis ( h. e. χράτιστος) foret. Hanc veram esse scripturam opinor propter Simplicii locum : πλειόνων γὰρ qxatv ὄντων, ὁμοΐω ς ἀνάγχη ὑπάρχειν πᾶσι τὸ χρατεῖν. 27. τοῦτο γὰρ θεὸν χαὶ θεοῦ δύναμιν εἶναι, χρατεῖν, ἀλλὰ μὴ χρατεῖσθαι, xai πάντα χρατεῖσθαι εἶναι, Ita Bekhkerus Lipsiensem et plerosque alios codd. secutus edidit; nam a Feliciani libro postrema xai πάντα χρατεῖσθαι: εἶναι, quae corrupta sunt, abfuerunt. Quamobrem Fullebornius ea deleri volebat. Contra Brandisius xai πολλὰ χρατεῖσθαι ci- ναι multa ita se habere ut regantur legendum suspicatus est, Cousinus auctore Boissonadio correxit xoi πάντα xpa- τεῖσθαι ἑνί, αὖ uno omnia regi, Karslenius denique con- jecit xal πάντων χράτιστον εἶναι, quod unum omnium maxime cum verbis przegressis conciliari polest. Hanc igi- tur conjecturam depravata Aristotelis orationi inserendam duximus. cod. Lips. διὰ ταῦτα b 294 ARISTOTELIS LIBER - € ΠΣ χρατεῖσθαι, xol πάντων χράτιστον εἶναι" ὥστε χαθὸ μὴ χρείττων, κατὰ τοσοῦτον οὐχ εἶναι θεόν. Πλειόνων ». τι 1 - Ay , , . ἊΝ οὖν ὄντων, εἰ μὲν εἰεν τὰ μὲν ἀλλήλων χρείττους τὰ δὲ ἥττους, οὐχ ἂν εἶναι θεούς: πεφυχέναι γὰρ θεὸν μὴ - Y au 5 ^ » M , χρατεῖσθαι. Ἴσων δὲ ὄντων, οὐκ ἂν ἔχειν θεὸν φύσιν ς..-. 7 , ANY e ΗΝ * ^ δεῖν εἶναι κράτιστον * τὸ δὲ ἴσον οὔτε χεῖρον οὔτε βέλτιον " - » - εἶναι τοῦ ἴσου. Ὥστε εἴπερ εἴη τε xal τοιοῦτος εἴη θεός, ἕνα μόνον εἶναι τὸν θεόν" οὐδὲ γὰρ οὐδὲ πάντα * δύνασθαι ἂν ἃ βούλοιτο" ob γὰρ ἂν δύνασθαι, πλειό- » e E] - , Γ] v» [j voy ὄντων ἕνα ἄρα εἶναι μόνον. "Eva δ᾽ ὄντα ὅμοιον *. " " AS , , y 3 ΄ εἶναι πάντῃ; δρᾶν τε xo ἀχούειν τάς τε ἄλλας αἰσθή- Y - σεις ἔχοντα πάντη εἰ γὰρ μή, χρατεῖν ἂν xol χρατεῖ- σθαι ὑπ᾽ ἀλλήλων τὰ μέρη θεοῦ ὄντα, ὅπερ ἀδύνατον. , τ" »*» “ῳ 7 - Πάντη δὲ ὅμοιον ὄντα, σφαιροειδῇ εἶναι" οὗ γὰρ τῇ μὲν RUE μ᾿ τῇ δ᾽ οὐ τοιοῦτον εἶναι, ἀλλὰ πάντη. ἈΑἴδιον δ᾽ ὄντα καὶ ἕνα xal σφαιροειδῆ, οὔτ᾽ ἄπειρον εἶναι οὔτε πεπε-- , »y zx - ράνθαι. Ἄπειρον μὲν τὸ μὴ ὃν εἶναι" τοῦτο γὰρ οὔτε 3: 24 ἂν: , y , x , E ἀρχὴν οὔτε μέσον οὔτε τέλος οὔτε ἄλλο μέρος οὐδὲν LÀ - τ -7 ἔχειν" τοιοῦτον δ᾽ εἶναι τὸ ἄπειρον olov δὲ τὸ μὴ ὄν, NT οὐχ ἂν εἶναι τὸ ὄν, περαίνειν δὲ πρὸς ἄλληλα, εἰ πλείω Y M A —- - - εἴη. Τὸ δὲ ἕν οὔτε τῷ οὐχ ὄντι οὔτε τοῖς πολλοῖς ε “- " Y "oc ip * - ὡμοιῶσθαι" ἕν γὰρ οὖχ ἔχει πρὸς ὅ,τι περανεῖ, Τὸ δὴ 29. χαθὸ μὴ χρείττων, sic Bekkerus e cod. Lips., nam in reliquis male scribitur χρεῖττον. 31. πεφυχέναι γὰρ θεὸν μὴ χρατεῖσθαι. Ita omnes codd. prater Lipsiensem, pro θεὸν invenitur τὸ θεῖον. Hoc aulem propterea repudiavimus , quia ubique hoc capite et apud Simplicium legitur θεός. 32. ἴσων δὲ ὄντων, οὖχ ἂν ἔχειν θεὸν φύσιν δεῖν εἶναι χρά- τιστον. Hoeserunt in his verbis viri docli. Ac primum quidem 'Tiedemanni χρατίστην jure improbarunt Füllebornius οἱ Beckius, quorum posterior ziv tanquam inepte additum deleri jussit, hanc sentenlite vim esse ratus : non posse deum nalura praestantissimum esse. Karstenius nihil mutans sic philosophi praeceptum declarat: οὐχ ἂν προσή- χειν, θεὸν πεφυχέναι χρατεῖν Sive χράτιστον εἶναι, si plures essent dii inter se «quales , consentaneum fore negat genes deum esse summam potentiam. Αἱ licel δεῖν simi- liter ut προσήχειν nonnunquam significet convenire, con- sentaneum esse, tamen verborum collocatio huic inler- pretationi non suffragatur. Itaque sic vertendum : « si plures sint dii inter se zequales, non eam naturam deum esse habiturum , ul necessario potentissimus sit. » 34. ὥστε εἴπερ εἴη τε xai τοιοῦτον εἴη θεός. Scribendum videlur τοιοῦτος, ut versu 27, atque hoc Felicianus ex- pressit : « quapropter si est et talis est deus, unum ipsum solum esse. » 35. οὐδὲ γὰρ οὐδὲ πάντα δύνασθαι ἂν ἃ βούλοιτο. οὐδὲ γὰρ ἃν δύνασθαι πλειόνων ὄντων ἕνα εἶναι μόνον. Depravata esse γῦρο vel repetitum illud atque adeo ter posilum οὐδὲ ar- guit. Karstenius suasit; ut poneretur : ὥστ᾽ εἴπερ ἐστί γε τοιοῦτος, ἕνα μόνον εἶναι τὸν θεόν * οὐδὲ γὰρ οὐδ᾽ ἅπαντα δύ- νασθαι ἂν ἃ βούγοιτο, πλειόνων ὄντων, ἕνα μόνον. Rectius codex Lipsiensis post βούγοιτο habet : οὐ γὰρ v δύνασθαι, πλειόνων ὄντων᾽ ἕνα ἄρα εἶναι μόνον. Initio duplex οὐδὲ negzandi vim auget, quod jam Karstenius adnotavit , qui citat Epicharmum apud Diogenem L. III, 10 : οὐδὲ μὰν οὐδ᾽ αἱ ποτὶ μέτρον x. τ. À. et Plat. Phaedr. extr. p. 278 E. Sed ita jam frequenter Homerus, velut Il. XVHI, 117 : οὐδὲ γὰρ οὐδὲ βίη Ἡραχλῆος φύγε Κῆρα, ὅσπερ φίλτατος ἔσχε Ait Κρονίωνι ἄναχτι. Omnino quum poelarum magis pro- prius hic usus sit quam prosz orationis scriptorum , su- spicor Aristotelem magna ex parte Xenopbanis verba ser- vasse, quae forsitan fuerint : οὐξὲ γὰρ οὐδὲ δύναιτό χε πᾶν τελέειν θεὸς olo; * οὗ χὰρ ἔχοι δύναμιν ταύτην πλεόνων ἐν ὁμίλῳ 7 οὕτω μοῦνος ἐὼν πάντων χρατέει φρεσὶν ἧσιν. 37. ἕνα δ᾽ ὄντα ὅμοιον εἶναι πάντῃ, ὁρᾶν τε xad ἀχούειν, τάς τε ἄλλας αἰσθήσεις ἔχοντα πάντῃ. εἰ γὰρ μή, χρατεῖν ἂν x. t. λ. Τα Bekkerus. Notandum illud vocari πάντῃ ὅμοιον quod sublato partium discrimine unum atque continuum est. Parm. v. 78 : οὐδὲ διαίρετόν ἐστιν, ἐπεὶ πᾶν ἐστιν ὁμοῖον. Ac perperam ἃ Bekkero distinguitur post ἀκούειν. Namque ut recte monet Karstenius verba ὁρᾶν τε xai ἀχούειν sub- stanlive posita una cum sequenti nomine τάς τε ἄλλας αἰσθή- σεις pendent ex ἔχουτα πάντῃ, ut eodem sensu dicatur : Opxciv τε xal ἀχοὴν τάς τε ἄλλας αἰσθήσεις ἔχοντα πάντῃ. p. 977 b. 1. πάντῃ δ᾽ ὅμοιον ὄντα σφαιροειδῆ εἶναι " οὗ γὰρ τῇ μὲν τῇ δ᾽ οὐ τοιοῦτον εἶναι, ἀλλὰ πάντῃ. Simplicius l. €. σφαιροειδὲς αὐτὸ διὰ τὸ πανταχόθεν ὅμοιον λέγει. Ean- dem quam hic legimus sententiam Parmenides exprimit v. 104 seqq. Similiter Aristoteles de Coelo T, 1 : τὸ δὲ πᾶν «ον τέλειον ἀναγχαΐον εἶναι χαὶ καθάπερ τοὔνομα σημαίνει, πάντῃ; χαὶ μὴ τῇ μὲν τῇ δ᾽ οὔ. 2. ἀΐδιον δ᾽ ὄντα xa ἕνα Xo σφαιροειδῆ, οὔτ᾽ ἄπειρον εἶναι οὔτε πεπεράσθαι. |a Bekkerus haec verba vulgavit. Karste- nius cum veteribus editionibus πεπερᾶσθαι scripsit, Neu- trum ferendum; requiritur enim quod cod. Lipsiensis ha- bet πεπεράνθαι. Nam nullus hic est verbo περᾶν locus , sed solum conveni περαίνειν, ut mirandum sit, homines do- ctos tale vitium non animadvertisse. Concinit Simplicius ]. C. : καὶ οὔτε δὲ ἄπειρον οὔτε πεπερασμένον εἶναι " διότι ἄπειρον μὲν τὸ μὴ ὃν ὡς οὔτε ἀρχὴν ἔχον οὔτε μέσον οὔτε ( vulg. μήτε) τέλος, περαίνει δὲ πρὸς ἄλληλα τὰ πλείω. Ul- timo vocabulo excepto in reliquis vulgatam lectionem secutus sum , quum initium hujus sententize integrius in aliis quam in Lipsiensi libro videatur, ubi legitur : ἀΐδιον δὲ οὕτω xoi ἕνα xai σφαιροειδῆ οὔτε ἄπειρον, οὔτε πεπε- ράνθαι. 3. ἄπειρον ὃ μὴ ὃν εἶναι Bekkerus, alii ἄπειρον τὸ μὴ εἶναι, cod. Lips. ἄπειρον μὲν ὃ μὴ ὃν εἶναι, sed hene Bran- disius correxit ἄπειρον μὲν τὸ μὴ ὃν εἶναι. 4. τοῦτο γὰρ οὔτε μέσον οὔτ᾽ ἀρχὴν καὶ τέλος οὔτ᾽ ἀλλο μέ- onc οὐδὲν ἔχειν. In his verbis xoi ante τέλος e correctione in libro Lipsiensi scriptum est; antea fuit οὔτε, quod eliam nunc perspicue apparet, et in caeteris membranis atque apud Simplicium exstat. Quamobrem οὔτε legendum exi- stimo. 6. πεφαίνειν δὲ πρὸς ἄλληλα, εἰ πλείω civ. Magis altice Cod. Lips. εἰ πλείω εἴη. Si plura sint, ea finibus inter se terminari philosophus dicit, non vero id quod unum sit. Aristot. Phys. Ilf, 4 : ἀεὶ περαίνειν ἀνάγκη ἕτερον πρὸς ἕτερον. 7. τὸ δὲ ἕν οὔτε τῷ οὐχ ὄντι οὔτε τοῖς πολλοῖς ὁμοιοῦσθαι. Rectius Cod. Lips. ὡμοιῶσθαι. Est enim ὁμοιοῦσθαι com- parari et assimilari, ὡμοιῶσθαι par vel simile esse. Plat. de Rep. lib. VI p. 498 E : ἄνδρα δὲ ἀρετῇ παρισωμένον xad ὡμοιωμένον μέχρι τοῦ δυνατοῦ τελέως, ἔργῳ τε χαὶ λόγῳ δυναστεύοντα ἐν πόλει ἑτέρα τοιαύτῃ, οὐ πώποτε ἑωράχασιν οὔτε ἕνα οὔτε πλείους. 8. ἕν γὰρ οὐχ ἔχει πρὸς ὅ, τι περανεῖ. Haec vulgata est scriptura, quam utique prasferendam censemus Lipsiensi πρὸς ὅ, τι περανθείη propter constantem vocabuli usum , quo passivum hac significatione insolens est, et propter verba -praegressa περαίνειν δὲ πρὸς ἄλληλα. Brandisius recepit me- ρανθείη, quod si ullo pacto ferri posset, non diceretur 1 DE MELISSO, ETC. τοιοῦτον ὃν ἕν, ὃν τὸν θεὸν εἶναι λέγει, οὔτε χινεῖσθαι τ D 10 οὔτε ἀχίνητον εἶναι. ᾿Αχίνητον μὲν γὰρ εἶναι τὸ μὴ Ψ ^ n. , "M " - *, w^ ὄν" οὔτε γὰρ ἂν εἰς αὐτὸ ἕτερον. οὔτ᾽ ἐχεῖνο εἰς ἄλλο ᾿ - - CES Rer E. Ὁ: D .. ἐλθεῖν χινεῖσθαι δὲ τὰ πλείω ὄντα ἑνός " ἕτερον γὰρ εἰς - - ^ τ * LUE Y * 2l ^* ἕτερον δεῖν χινεῖσθαι. Εἰς μὲν οὖν τὸ μὴ ὃν οὐδὲν ἂν τ A - : gs χινηθῆναι" τὸ γὰρ μὴ ὃν οὐδαμῇ εἶναι. Εἰ δὲ εἰς ἄλ- , * ἂν , 15 ληλα μεταδάλλοι, πλείω ἂν αὐτὸ εἶναι ἕνός. Διὰ ταῦτα δὴ χινεῖσθαι μὲν ἂν τὰ δύο ἢ πλείω ἑνός, ἠρεμεῖν δὲ καὶ ἀκίνητον εἶναι τὸ οὐδέν" τὸ δὲ ἕν οὔτε ἠρεμεῖν οὔτε χινεῖσθαι - οὔτε γὰρ τῷ μὴ ὄντι οὔτε τοῖς πολλοῖς ὅμοιον εἶναι. Κατὰ πάντα δὲ οὕτως ἔχειν τὸν θεόν, , —-— L4 ἀϊδιόν τε xal ἕνα, ὅμοιόν τε xal σφαιροειδὴ ὄντα, οὔτε nisi addito ἄν, ut inillo /Eschyleo Prom. v. 885 : οὐδ᾽ ἔχω τίς ἂν γενοίμαν. Karstenius legendum putabat ἕν γὰρ οὐχ ἔχειν πρὸς 0, τι περαίνῃ. Sed ut. infinitivum ἔχειν non in- commodum esse largior, licet a. vulgata lectione non sit recedendum , ita περαίνη pro περανεῖ neutiquam mihi pro- batur. Etsi. enim fere solemnis est in. ejusmodi junclura conjunctivus , ut apud Sophoclem (Ed. Col. 318 : οὐχ ἔχω τί φῶ ; tamen futurum πεοανεῖ nihil habet , in quo offendas. Nam in eadem tragaedia ( v. 1739 ) Sophocles : ὅπως μο- λούμεθ᾽ ἐς δόμους οὐχ ἔχω, et Eurip. Heracl. 440 : Qutv οὐχ ἔχω τί χοήσομαι. Sequentia apud. Bekkerum sic scribun- tur : τὸ δὲ τοιοῦτον ὃν ἕν, ὃν τὸν θεὸν εἶναι λέγει, οὔτε xtvsi- σϑαι οὔτε χινητὸν εἶναι. Cod. Lips. suppeditat : τὸ δὴ τοιοῦ- τον ἕν ὃν τὸν θεὸν εἶναι λέγει, οὔτε χινεῖσθαι οὔτε ἀχίνητον εἶναι. In. veteribus edilionibus est : τὸ δὴ τοιοῦτον ὃν Ev ὃν. Hinc nemo dubitabit, quin poni debeat : τὸ δὴ τοιοῦτον ὃν ἕν, ὃν τὸν θεὸν εἶναι λέγει, οὔτε χινεῖσθαι οὔτε ἀχίνητον εἶναι. Cielerum. ἀχίνητον jam Tiedemannus conjectura as- secutus erat. 11. Pro οὔτε ἐχεῖνο cod. Lips. οὔτ᾽ exetvo. 13. εἰς μὲν οὖν τὸ μὴ ὃν οὐδὲν ἂν χινηθῆναι" τὸ γὰρ μὴ ὃν οὐδαμῇ εἶναι. Tta recte Bekkerus cum cod. Lips. Cf. Sim- plicii locum , quem infra ponemus. Nam in vulgata le- ctione jure hzsit Karstenius, qui : « melius, inquit, scri- plum esset οὐδ᾽ ἂν χινηθῆναι, diligentior vero scribendi ratio postularet heec ita transponi : εἰ μὲν οὖν μὴ χινηθείη, μηδὲν (i. e. μὴ ὃν) ἂν εἶναι αὐτό.» Idem pro οὐδαμῇ εἶναι corrigendum putat οὐδαμῇ ἰέναι. At. his mutationibus licel supersedere. 14. εἰ δὲ εἰς ἄλληλα μεταδάλλοι, πλείω αὐτὸν εἶναι ἑνός. Non liquet , utrum e codd. an e veteribus editionibus Bek- kerus sumpserit αὐτόν, quod si recte se haberet , ad deum referri in promtu esset. Sed quoniam Xenophanes deum unum esse, non plures jam supra demonstravit, hic neu- irum αὐτὸ flagitatur, quod pertinet ad τὸ ἕν vel τὸ ὄν. Id ipsum Karstenius scripsit, quum in nonnullis edilionibus invenisset. Praeterea ἂν parliculam post πλείω rectius addi idem vir doctus observavit. 16. ἠρεμεῖν δὲ xal ἀχίνητον εἶναι τὸ οὐδὲν cod. Lips; celeri male ἠρεμεῖν γὰρ ἀχίνητον x. v. À. 17. ἀτρεμεῖν οὔτε χινεῖσθαι omnes codd. Sed mihi cum Karstenio ἀτρεμεῖν in ἠρεμεῖν, quod paullo superius legi- tur, refingere placet , quia ἀτρεμεῖν licet quiescendi no- lione ab aliis scriptoribus usurpatum sit, tanen non est philosophorum proprium qui τῷ κινεῖσθαι opponunt τὸ ἠρεμεῖν. 20. οὔτε ἠρεμεῖν οὔτε ἀχίνητον εἶναι. Ineptam esse hanc membranarum scripturam dudum Füllebornius viderat οὔτε ἠρεμεῖν οὔτε κινητὸν εἶναι substituendum ratus. Non injuria autem Karstenius ait melius opponi τὸ ἠρεμεῖν τῷ χινεῖ- αθαι quam τῷ χινητὸν εἶναι, ideoque id quod supra le- 295 " * , 4 ἄπειρον οὔτε πεπερασμένον, ouct ἠρεμεῖν οὔτε χινητὸν εἶναι. ΚΕΦ. δ΄, - ' S n , GT * , IIoóxov μὲν οὖν λαμθάνει xot οὗτος τὸ γιγνόμενον υίγνεσθαι ἐξ ὄντος, ὥσπερ ὃ Μέλισσος. Καίτοι τί : τί yu re. : ; χωλύει μήτ᾽ ἐξ ὁμοίου μήτ᾽ ἐξ ἀνομοίου τὸ γιγνόμενον , hj ES a » » $»^* ^-^ ἢ * γίγνεσθαι, ἀλλ᾽ Ex μὴ ὄντος: ἔτι οὐδὲν μᾶλλον 6 θεὸς ἀγένητος 7j καὶ τἄλλα πάντα, εἴπερ ἅπαντα ἐξ ὁμοίου , [4 , Mt σι ^ "^, ἢ ἀνομοίου γέγονεν, ὅπερ ἀδύνατον. Ὥστε ἢ οὐδέν ἐστι παρὰ τὸν θεὸν, 7| καὶ τἄλλα ἀΐδια πάντα. "Ext χράτιστον τὸν θεὸν λαμδάνει, τοῦτο δυνατώτατον xal gebatur scribi vull οὔτε χινεῖσθαι οὔτε ἀχίνητον εἶναι. Beckius in codice Lipsiensi illud ἀκίνητον ita exaratum esse testatur, ut dubium sit &xtvrzov an εὐχίνητον voluerit librarius. Felicianus, qui interpretatur 2eque quiescere neque moveri, videtur χινεῖσθαι legisse. In hac rei ambi- guitate ullra. Füllebornii conjecluram , qua proxime ad codicum lectionem accedit , progredi non sum ausus, Quod reliquum est cum eo quod hic tractatur argumento Simplicii verba componamus : παραπλησίως δὲ xal χίνησιν ἀφαιρεῖ καὶ τὴν ἠρεμίαν. ἀχίνητον μὲν yàp εἶναι τὸ μὴ ὄν" οὔτε γὰρ ἂν εἰς αὐτὸ ἕτερον, οὔτε αὐτὸ πρὸς ἄλλο ἐλθεῖν " χι- νεῖσθαι δὲ τὰ πλείω τοῦ ἑνός * ἕτερον γὰρ εἰς ἕτερον μεταδάλ- )ειν " ὥστε xai ὅταν ἐν ταὐτῷ μένειν λέγῃ xai μὴ χινεῖσθαι, αἰεὶ δ᾽ ἐν ταὐτῷ τε μένειν χινούμενον οὐδὲν οὐδὲ μετέρχεσθαί μιν ἐπιπρέπει ἄλλοτε ἄλλῃ, 09 χατὰ τὴν ἠρεμίαν τὴν ἀντιχειμένην τῇ χινήσει μένειν αὐτόν (i. e. τὸν θεόν) φησιν, ἀλλὰ χατὰ τὴν ἀπὸ χινήσεως xai ἦρε- μίας ἐξῃρημένην. CAPUT QUARTUM. p. 977, b. 21 : πρῶτον μὲν οὖν λαμθάνει xai οὗτος τὸ γι- γνόμενον γίγνεσθαι ἐξ ὄντος, ὥσπερ ὃ Μέλισσος. χαίτοι τί χωλύει μήτ᾽ ἐξ ὁμοίου τὸ γιγνόμενον γίγνεσθαι, ἀλλ᾽ Ex. μὴ ὄντος. Deesse hic aliquid cum ipsa rei natura ostendit, tum Felicianus interpres confirmat , cujus liaec sunt verba : «ΑἹ enim quid obstat, quin neque ex simili, neque ex dissimili id quod fit, sed ex non ente exsislat? » Statuit Colophonius philosophus , si quid generetur, id aut ex si- mili aut ex dissimili necessario procreari , neutrum autem fieri posse. Conficitur hoc ex iis quae cap. 3 leguntur : ἀδύνατόν φησιν εἶναι el τι ἔστι, γενέσθαι, τοῦτο λέγων ἐπὶ τοῦ θεοῦ " ἀνάγχη γὰρ ἤτοι ἐξ ὁμοίου ἣ ἐξ ἀνομοίου γενέσθαι τὸ γιγνόμενον. δυνατὸν δὲ οὐδέτερον. Hinc Karstenius et Bergkius correxerunt : καίτοι τί χωλύει μήτ᾽ ἐξ ὁμοίου μήτ᾽ ἐξ ἀνομοίου τὸ γιγνόμενον γίγνεσθαι, ἀλλ᾽ ἐκ μὴ ὄντος. Nam nihil obstare censet Aristoteles, etiamsi id largiaris , quo- minus ex nihilo aliquid gignatur. Preterea commodior est verborum collocatio quz in Lipsiensi codice exstat : πρῶτον μὲν οὖν λαμδάνει τὸ γιγνόμενον xai οὗτος ἐξ ὄντος γίγνεσθαι. 24. ὁ θεὸς ἀγέννητος ἢ e Lipsiensi libro subslituisse se dicit Bekkerus pro vulg. ἀγέννητος ei, sed in Lipsiensi codice est ἀγένητος ἢ, quam lectionem Felicianus quoque sequitur. 25. εἴπερ ἅπαντα ἐξ ὁμοίου ἢ ἀνομοίου γέγονεν. Sic vulgo ; cod. Lips. εἴπερ ἅπαντα ἐξ ἁμοίου ἢ xad ἐξ ἀνομοίου γένονεν. 26. παρὰ τὸν θεὸν exstat in libro Lipsiensi fuilque in co- dice Feliciani qui reete vertit prz/er deum; in veteribus editionibus habetur περὶ quod ineptum est. 27. ἔτι χράτιστον τὸν θεὸν e Lips. cod. posuit Bekkerus; ante male scribebatur εἴπερ ἅπαντα ἐπιχράτιστον τ. 0. 20 90 200 βέλτιστον λέγων. Οὐ δοχεῖ δὲ τοῦτο κατὰ τὸν νόμον, ἀλλὰ πολλὰ χρείττους εἶναι ἀλλήλων οἱ θεοί: οὐχ οὖν ἐκ τοῦ δοχοῦντος εἴληφε ταύτην κατὰ τοῦ θεοῦ τὴν 6uo- , tp * S D) z - * * ΕῚ τῇ λογίαν. Τὸ δὲ χράτιστον εἶναι τὸν θεὸν οὐχ οὕτως ὑπολαμθάνων λέγει τις, ὡς πρὸς ἄλλο τι τοιαύτη ἣ τοῦ θεοῦ φύσις, ἀλλὰ πρὸς τὴν αὐτοῦ διάθεσιν, ἐπεὶ τό γε ARISTOTELIS LIBER πρὸς ἕτερον οὐδὲν ἂν χωλύοι μὴ τῇ αὐτοῦ ἐπιεικείᾳ χαὶ ῥώμῃ ὑπερέχειν, ἀλλὰ διὰ τὴν τῶν ἄλλων ἀσθένειαν. 35 Θέλοι δ᾽ àv οὐδεὶς οὕτω τὸν θεὸν φάναι χράτιστον εἶναι, ἀλλ᾽ ὅτι αὐτὸς ἔχει ὡς οἷόν τε ἄριστα, xal οὐδὲν ἐλ-- λείπει xol εὖ xal χαλῶς ἔ ἔχειν αὐτῷ ἅμα γὰρ χαλῶς ἔχοντι χἀχεῖνο ἂν συμδαίνοι. Οὕτω δὲ διαχεϊσθαυκαὶ 28. οὐ δοχεῖ δὲ τοῦτο χατὰ τὸν νόμον, ἀλλὰ πολλὰ χρείτ- τοὺς εἶναι ἀλλήλων οἱ θεοί. Karstenius de Xenoph. p. 116 inter ἀλλὰ et πολγχὰ inseri vult. χατὰ. Fallitur Felicianus hanc enuntiationem ita inlerpretaps : « Id autem ex lege minime videtur, sed in multis praestantiores sese mutuo esse dii dicuntur. » Nam χατὰ νόμον hic non valet ez lege, sed ex vulgari opinione, cf. Democrit. fragzmm. p. 204, 208, deinde ad θεοὶ subaudiendum 2oxoUct, quod Karste- nius jam observavit. 29. οὐχ οὖν €x τοῦ δοχοῦντος εἴληφε ταύτην χατὰ τοῦ θεοῦ τὴν ὁμολογίαν. lta Bekkerus cum plerisque codd.; Karste- nius p. 116 male ταύτην χατὰ τοῦ θεοῦ ὁμολογίαν. At in Lipsiensi reperilur ταύτην τοῦ θεοῦ τὴν ὁμολογίαν, quod re- pudiandum. Neque enim abesse potest praepositio eo qui hie requirilur sensu, quem in hunc modum exprimit Felicianus : « non igitur ex eo quod videtur hanc de deo consensionem sumsit. » Multi autem apud Platonem, Aristotelem aliosque scriptores loci offenduntur quibus hac vocula genitivo juncta idem sonat quod περὶ pravpo- Sitio ad patrium casum relata. Plat. Conviv. p. 193 € : μὴ τοίνυν χατ᾽ ἀνθρώπων σχόπει μόνον τοῦτο, ἀλ)ὰ xal χατὰ ζώων πάντων xxi φυτῶν. Aristot. de Auima lib. I cap. 1 : τάχ᾽ ἂν τῳ δόξειε μία τις elvat μέθοδος χατὰ πάντων. 31. Τό τε χράτιστον εἶναι τὸν θεὸν οὐχ οὕτω: ὑπολαμδάνων λέγεται ὡς πρὸς ἄλλο τι τοιαύτη 7j τοῦ θεοῦ φύσις, ἀλλὰ προὸς τὴν αὐτοῦ διάθεσιν, ἐπεί τοί γε πρὸς ἕτερον οὐδὲν ἂν χωλύοι μὴ τῇ αὐτοῦ ἐπιειχεία xad ῥώμῃ ὑπερέχειν, ἀλλὰ διὰ τὴ" τῶν ἄλλων ἀσϑέν θέλοι δ᾽ ἂν οὐδεὶς οὕτω τὸν θεὸν φάναι xpX- τιστον εἶναι, ἀλλ᾽ ὅτι αὐτὸς ἔχει ὡς οἷόν τε ἄριστα, xoi οὐδὲν ἐλλείπει χαὶ εὖ xal χαλῶς ἔχειν αὐτῷ - ἅμα γὰρ ἴσως ἔχοντι χἀχεῖνο ἂν συυδαίη. Hic nonnulla Bekkerus e cod. Lipsiensi emendavit, alia vero quce probanda non sunt recepit, ut ἐπεί τοί γε, cujus loco olim ἐπεὶ τοῦ γὰρ vel ἐπεὶ γὰρ τοῦ scribebatur. Felicianus verlit : « Accedit quod deum esse praestantissimum non eo sensu dicitur, ut erga aliud quip- piam hujusmodi sit dei natura, sed quantum tantummodo ad suam ipsius affectionem attinet : nam si ad alterum spectemus , quid prohibeat, deum non sua ipsius equi- tate et fortitudine, sed ex aliorum imbecillitate excellere? Atl deum ita esse prestanlissimum intelligit nemo, sed quia ipse quam optime fieri potest , affectus est, nihilque ei quominus bene et recte sese habeat deest , quippe quum ita sese habenti simul illud etiam eveniat necesse sit. » Ex qua interpretatione quid ipse in suo exemplari invene- rit, manifesto apparet. Bergkius corrigi vull τὸ ὃ ὲ χράτι- στον εἶναι τὸν θεὸν οὐχ οὕτω: ὑπολαμθδάνων λέγει, ὡς πρὸς ἄλλο τι τοιαύτη ἣ τοῦ θεοῦ φύσις, ἀλλὰ πρὸς τὴν αὐτοῦ διάθεσιν" ἐπεὶ τό γε πρὸς ἕτερον οὐδὲν ἂν χωλύοι μὴ τῇ αὐτοῦ ἐπιξιχείᾳ xal ῥώμῃ ὑπερέχειν, ἀλλὰ διὰ τὴν τῶν ἄλλων ἀσθέ- νειᾶν,, θέλοι δ᾽ ἂν οὐδεὶς οὕτω τὸν θεὸν φάναι χράτιστον εἶναι, ἀλλ᾽ ὅτι αὐτὸς ἔχει ὡς οἷόν τε ἄριστα χαὶ οὐδὲν ἐλλείπει χαὶ εὖ χαὶ χαλῶς ἔχειν αὐτόν" ἀλλὰ γὰρ ἴσως ἔχοντι x&- χεῖνο ἂν συμθαίνοι. Quod inilio seripsit δὲ, elegantio- rem efíicit orationem, etsi τε fortasse tolerandum in scriplore qui incise membratimque loquens praegressa sententice similem-annectit, ut non male Felicianus hanc transitionem verbis accedit quod reddiderit. Deinde vero ὑπολαμδάνων λέγει non convenit huic loco, quia Aristole- les jam non Xenophanis judicium commemorat, sed quid vulgo homines hac de re sentiant et quid ipse judicet si- gnificare vult. Quapropter Karstenius conjecerat ὑπολαμ- δάνεται ; possis etiam ὑπολαμδάνων λέγει τις suspicari, Sed bene Bergkius τό γε πρὸς ἕτερον posuit, ubi e superioribus "repetendum τοιαύτην τοῦ θεοῦ εἶναι φύσιν. Karstenius legi jusserat : εἰ γὰρ τοῦτο ( scil. λέγοιτο) πρὸς ἕτεοον, qvod non placet. Praterea e cod. Lipsiensi ἐλλείπει Bergkius pro ἐχλείπει restituit , neque tamen in sequentibus αὐτῷ quod ex ἐλλείπει aptum est salis certa conjectura in αὐτόν muta- vit, quum ille dalivus licet paulo remotior ab eo unde pendet verbo similibus exemplis excusari queat. Quod aulem Karstenius post ἐλλείπει exarari voluit μὴ εὖ xoi χαλῶς pro xai εὖ xoi χαλῶς, id a sententia abhorret. In extremis vox συμϑαίνοι ducla est e cod. Lipsiensi ad quam scripturam proxime accedit quod e duobus libris Bekkerus enotavit qui mendose συμδαίνει exhibent. Reliqua non ex- 'pedivit Bergkius; nam ἀλλὰ γὰρ ἴσως ἔχοντι ferri nequit. Est autem, si sequens enuntiatum adjunxeris , hiec philo- sophi argumentatio : Deum potentissimum et optimum dici par est non aliorum habita ratione, sed ipsius per se spectata natura. Etenim si alios tantum superaret, posset quidem non propter ipsius virtutem praestare , sed ob illo- rum imbecillitatem excellere. At hoc a deo alienum esse patet, quem ideo potentissimum et optimum dicimus, quia sue nature? convenienter quam oplime affecto nulla res ad bene beateque vivendum. deest. Nam si beatus est, optimum quoque et potentissimum esse convenit, Ne- que vero quidquam obstat , quominus, etiamsi plures sint, cuncti eo statu fruantur, ul omnes quam. optime sint af- fecti, et quum reliqua omnia superent, invicem tamen sibi non praestent. Ultima Brandisius p. 79 non multo aliter interpretatur : ce/era quidem omnia regentes, non vero se invicem. Jam vero quod Bergkius censet, verba esse in eam senlenliam scripta, ut salva aliorum felicitate deus felix esse dicatur, id frustra hic quieras. Porro ἴσως ἔχοντι exponit εὖ xai χαλῶς ἔχοντι ἴσως ἄλλοις, quod si recte se haberet, supervacanea esset sequens enunlialio. Paulo rectius Karstenius ita scripsit : ἅμα γὰρ ἴσως (i. e. nimirum ) τοῦτ᾽ ( τὸ εὖ xai χαλῶς) ἔχοντι x&xetvo (τὸ χράτιστον εἶναι) ἂν συμδαίη, sed multo simplicior est Feliciani lectio, ad quam Brandisius Commentt. Eleatt. p. 79 se applicavit ἅμα yo οὕτως ἔχοντι. Quum autem illud οὕτως nihil sit hoc loco nisi εὖ xai χαλῶς, forsitan in ἴσως vel οὕτως ipsum χαλῶς latuerit, quod in verborum ordinem recipere non dubitavi. Itaque locum sic distin- guo : Τὸ δὲ χράτιστον elvat τὸν θεὸν οὐχ οὕτως ὑπολαμδάνων λέγει τις, ὡς πρὸς ἄλλο τι τοιαύτη ἡ τοῦ θεοῦ φύσις, ἀλλὰ πρὸς τὴν αὐτοῦ διάθεσιν, ἐπεὶ τό γε πρὸς ἕτερον οὐδὲν ἂν χω- λύοι μὴ τῇ αὐτοῦ ἐπιειχεία xad ῥώμῃ ὑπερέχειν, ἀλλὰ διὰ τὴν τῶν ἄλλων ἀσθένειαν. Θέλοι δ᾽ ἂν οὐδεὶς οὕτω τὸν θεὸν φάναι χράτιστον εἶναι, ἀλλ᾽ ὅτι αὐτὸς ἔχει ὡς οἷόν τε ἄριστα, χαὶ οὐδὲν ἐλλείπει xal εὖ xal χαλῶς ἔχειν αὐτῷ "ἅμα γὰρ χαλῶς ἔχοντι χἀχεῖνο ἂν συμδαίνοι. 39. οὕτω δὲ διακεῖσθαι xoi πλείους αὐτοὺς ὄντας οὐδὲν χωλύει, ἅπαντας ὡς οἷόν τε ἄριστα διακειμένους, xai χρατί- στου: τῶν ἄλλων, οὐχ αὑτῶν ὄντας. ἔστι δ᾽, ὡς ἔοιχε, xo ἄλλα. 114 Bekherus, qui veterum editionum ὡς παι e cod. Lips. ac fortasse ex aliis quoque libris tacite correxit in ὡς οἷόν τε. Sed in Lipsiensi legitur preterea οὐδὲ àv Ἂν αἰ σε ' πλείους αὐτοὺς ὄντας οὐδὲν ἂν χωλύοι, ἅπαντας ὡς οἷόν 978 τε ἄριστα διαχειμένους, xad χρατίστους τῶν ἄλλων, οὐχ, αὑτῶν ὄντας" ἔστι δ᾽, ὡς ἔοιχε͵ xal ἄλλα. Κράτιστον γὰρ εἶναι τὸν θεόν φησι, τοῦτο δέ τινων εἶναι ἀνάγχη, ἕνα δὲ ὄντα πάντη ὁρᾶν xol ἀχούειν οὐδὲν προσήκει. 5 Οὐ γὰρ εἰ μὴ καὶ τῇδ᾽ ὁρᾷ, χεῖρον δρᾷ, ἀλλὰ ταύτῃ χωλύῃ, quod mulavimus in χωλύοι, Pro χρατίστους Kar- slenius p. 1 (6 χοξίττους substituit, in quo illud mirandum, quod vir doctissimus non memor fuit Thucydidei exempli (lib. I, 1) ἐλπίσας μέγαν τε ἔσεσθαι xal ἀξιολογώτατον τῶν προγεγενημένων aliorumque locorum , quibus superlativus non multum discrepat ἃ comparativo, Nihil igitur hic emendandum. Deinde in eo peccavit Karstenius quod τῶν ἄλλων pro masculino accepit, quasi referretur ad deos. Vertit. enim : « neque ratio obstat quominus, etiamsi plures sint, cuncti ea conditione fruantur, ut omnes quam optime sint affecti , et alius quidem alio excellentior, sua antem quisque natura prostantissimus sit. » At eam ex- plicationem non esse veram apparel ex iis qua subjun- guntur : ἔστι δ᾽, ὡς Eotxe , χαὶ ἄλλα. Quamobrem ipse hc aliter supra interpretatus sum. Postremo monendum am- biguam esse in Lipsiensi exemplari scripturam , quum Beckius nesciverit, utrum ἔστι an ἔτι exaraverit librarius. p. 978, a 2. χράτιστον γὰρ εἶναι τὸν θεόν φησι, τοῦτο δὲ τινι εἶναι ἀνάγχη, ἕνα τὰ πάντα ὁρᾶν xai ἀχούειν οὐδὲν προσ - Xxit' οὐ γὰρ εἰ μὴ xai τῇδ᾽ ὁρᾷ, χεῖρον ὁρᾷ ταύτῃ, ἀλλ᾽ οὖχ ὁρᾷ. Sic φαΐ haec Bekkerus, qui partim obscura sunt, partim. inepta. Ac primum quidem injuria sprevit duorum quos contulit. codicum lectionem δέ τινων pro δέ τινε proebentium. Ea enim verissima est. scriptura codicum Palatini οἱ Vaticani ac przeterea. exemplaris Li- psiensis , ubi exstat τιν adjecta, non apostropho, ut ait Olearius, sed nota qua ov designatur. Nam quum Xeno- phanes deum potentissimum ac prostantissimum vocat, hoc ita dici contendit Aristoteles, ut simul necessario quo- rundam (aliorum ) ratio habeatur, τοῦτο δὲ τινων εἶναι ἀνάγ- x», Siquidem summa rei alicujus praestantia ex aliarum demum ejusmodi rerum comparatione perspicitur. Si izi- lur deus praestantissimus est , vel praestantissimus deorum vel prestantissima rerum sit. necesse est. Cf. Xenophanis fragm. 1 : εἷς θεὸς ἔν τε θεοῖσι χαὶ ἀνθρώποισι μέγιστος. Contra alterum illud τοῦτο δέ τινι εἶναι ἀνάγχη, lioc autem alicui esse oportet , cum per se ita frigidum et jejunum est ut Aristoteli in mentem venire non potuerit, tum omnibus qu: hic afferuntur argumentis repugnat. Quae subsequuntur ἕνα τὰ πάντα δρᾶν xat ἀχούειν οὐδὲν προσήχει, f pro quibus Lipsiensis liber ἕνα τὸν τὰ πάντα x. τ. ^. exhi- ἡ bet, neque integra: sunt, neque Xenophanis rationi con- sentanea, Nimirum is de deo (fragm. 2) hoc pradica- verat : Mete οὖλος ὁρᾷ, οὗλος δὲ νοεῖ, οὖλος δέ τ᾽ ἀκούει. , Ergo non omnia videt, sed totus videt vel ab omn parte visu praeditus est. Itaque non modo ἕνα ὄντα flagitatur, quod Brandisio arrisit , sed omnino sic reponendum : ἕνα δὲ ὄντα ^ πάντη, ὁρᾶν x2i ἀχούειν οὐδὲν προσήκει. Confirmatur emen- ( datio nostra iis quae a scriptore subjiciuntur verbis. Hiec autem ila sunt cum Feliciano transponenda : οὗ yàp el μὴ xai τῇδ᾽ ὁρᾷ, χεῖρον ὁρᾷ, ἀλλὰ ταύτῃ οὐχ ὁρᾷ. Codex Li- psiensis hic nihil variat , nisi quod xai inter μὴ et τῇ δ᾽ omit- lit, quamquam prima neganlis particulze. littera ita exa- rata est , ul olim x scriptum fuisse videatur, Cotera eodem ordine leguntur, quo in vulgatis exemplaribus. Brandisius, qui scribi volebal χεῖρον ὁρᾷ ταύτῃ, ἢ οὐχ 623, verborum DE MELISSO ETC. 207 oby δρᾷ. — "AX ἴσως τοῦτο βούλεται τὸ πάντη αἷσθά - "1 , m ^ E “ὦ , γεσθαι,, ὅτι οὕτως ἂν βέλτιστα ἔχοι, ὅμοιος ὧν πάντη. "Ext τοιοῦτος ὧν διὰ τί σφαιροειδὴς ἂν εἴη, ἀλλ᾽ ob, ἑτέραν τινὰ μᾶλλον ἔχων ἰδέαν, ὅτι πάντη ἀχούει χαὶ πάντῃ χρατεῖ; ὥσπερ γὰρ ὅταν λέγωμεν τὸ Ψψιμύθιον ὅτι πάντη ἐστὶ λευχόν, οὐδὲν ἄλλο σημαίνομεν ἢ ὅτι ἐν sensum non est assecutus, Totum igitur locum in hunc modum constituimus : χράτιστον γὰρ elvat τὸν θεόν φησι, τοῦτο δέ τινων εἶναι ἀνάγχη, ἕνα δὲ ὄντα πάντῃ ὁρᾷν vol ἀχούειν οὐδὲν προσήχει. Οὐ γὰρ εἰ μὴ xai τῇδ᾽ ὁρᾷ, χεῖρον ὁρᾷ, ἀλ)ὰ ταύτῃ οὖχ ὁρᾶ. Ἀλλ᾽ ἴσως τοῦτο βούγεται τὸ πάντῃ αἰσθάνεσθαι, ὅτι οὕτως ἂν βέλτιστα ἔχοι, ὅμοιος ὧν πάντη. Non aliter videtur Felicianus legisse, cujus haec sunt verba : « cum enim praestantissimum deum esse di- vat, id aliquorum esse necesse est : at vero unum unde- quaque videre et audire nihil convenit : neque enim si non etiam hac parte videt , minus videt, sed ea parte non videl. Sed fortasse cum inquit undequaque ipsum sentire, id sibi vult, ut ipsum optime ita affectum esse significet, si similis undequaque sit. » 7. ἔτι τοιοῦτος ὧν διὰ τί σφαιροειδὴς ἂν εἴη, ἀλλ᾽ οὐχ ὅτι ἑτέραν τινὰ μᾶλλον ἔχων ἰδέαν, ὅτι πάντῃ ἀκούει χαὶ πάντῃ χρατεῖ; |a omnes editiones et codices, nisi quod in non- nullis libris pro διὰ τί reperitur διότι. Brandisius lezendum conjeciL ἀλλ᾽ οὐχ ἔτι ἑτέραν τινὰ μᾶλλον ἔχοι ἰδέαν, ὅτι πάντῃ &xouec , quod vereor ut possit probari : immo nulla voce mutata solum ὅτι inter οὐχ et ἕτεραν omittendum est. Feli- cianus verlit : « atsi talis, cur globosus polius, quam aliqua alia forma esse praeditus debet, quia undequaque audit et undequaque dominatur. » 9. ὥσπερ γὰρ ὅταν λέγωμεν τὸ ψιμμύθιον ὅτι πάντα ἐστὶ λευχόν, οὐδὲν ἄλλο τι σημαίνομεν ἢ ὅτι ἐν ἅπασιν αὐτοῦ τοῖς μέρεσιν ἐγχέχρωσται Tj λευχότης " τί δὴ χωλύει οὕτω χἀχεῖ τὸ πάντῃ ὁρᾶν χαὶ ἀχούειν χαὶ χρατεῖν λέγεσθαι, ὅτι ἅπαν ὃ ἄν τις αὐτοῦ λαμδάνῃ μέρος, τοῦτ᾽ ἔσται πεπονῆός ; ὥσπερ δὲ οὐδὲ τὸ Ψιμμύθιον, οὐδὲ τὸν θεὸν ἀνάγχη διὰ τοῦτο εἶναι σφαιροειδῆ. Hwc e Lipsiensi codice emendari possunt, ubi primum bis legilur Ψψιμύθεον, quam rectam et Atlicam esse formam jam Beckius observavit. De varia nominis scri- ptura, quod Ψιμύθιον, Ψψιμίθιον, Ψεμ μύθιον, Ψιμμίθεον exara- tar, vid. Schneiderum ad Nicand. Alexiph. 75, Pierson. ad Mor. p. 418 seq. Hemsterh. et Oudendorp. ad Thom. Mag. p. 317. Adde de /Eolica forma Ψψημύθιον Hemsterh. ad Arist. Plut. p. 393 seq. et Ahrentem de dial. /Eol. p. 94 seq. Deinde post Ψιμύθιον cum libro Lipsiensi ponen- dum ὅτι πάντῃ ἐστὶ λευκόν. Quod. autem ibidem sequitur οὐδὲ ἄλλο σημαίνομεν , ὅτι mutandum est in οὐδὲν ἄλλο σης μαίνομεν, ἢ ὅτε. In reliquis verbis nihil notabile suppeditat liber Lipsiensis , nisi quod ultima hoc ordine habet : ἀνάγ- xv, εἶναι διὰ τοῦτο σφαιροειδῆ. Ergo locus sic refingendus : ὥσπερ γὰρ ὅταν λέγωμεν τὸ Ψιμύθιον ὅτι πάντῃ ἐστὶ Aeuxóv , οὐδὲν ἄλλο σημαίνομεν ἢ ὅτι ἐν ἅπασιν αὐτοῦ τοῖς μέρεσιν ἐγχέχοωστα: f, λευχότης * τί δὴ χωλύει οὕτω χἀχεῖ τὸ πάντῃ ὁρᾷν xai ἀχούειν xad χρατεῖν λέγεσθαι, ὅτι ἅπαν ὃ ἂν τις αὖ- τοῦ λαμδάνῃ μέρος, τοῦτ᾽ ἔσται πεπονθός : ὥσπεο δὲ οὐδὲ τὸ Ψιμύθιον, οὐδὲ τὸν θεὸν ἀνάγχη εἶναι διὰ τοῦτο σφαιροειδῆ. Eadem expressit Felicianus his verbis : « Quemadmodum enim quum cerussam undequaque esse albam dicimus, niliil aliud signiBcare, quam in omnibus ejus partibus al- bedinem esse infusam volumus : quid impedimento est , quominus ita quoque illic undequaque videre et audire et dominari dicatur, ut quamcunque ejus parlem quispiam sumpserit , eo modo esse affectam inteilizamus. Sicut igi- lur neque cerussam, ita neque deum hac de causa globo- sum esse necesse est. » 1u 15 20 298 ἅπασιν αὐτοῦ τοῖς μέρεσιν ἐγχέχρωσται f, λευχότης᾽ τί - : ide: NES δὴ χωλύει οὕτω xàxci τὸ πάντη ὁρᾶν xai ἀχούειν xol - , o d ^ '» , - , χρατεῖν λέγεσθαι, ὅτι ἅπαν ὃ ἄν τις αὐτοῦ λαμδάνη μέρος, τοῦτ ἔσται πεπονθός; ὥσπερ δὲ οὐδὲ τὸ" ψιμύθιον, οὐδὲ τὸν θεὸν ἀνάγχη εἶναι διὰ τοῦτο σφαιροειδῆ. "Ex μήτε d ἄπειρον εἶνα: μήτε πεπεράνθαι σῶμά a ὃν xat ἔχον μέγεθος. πῶς οἷόν τε, εἴπερ τοῦτ᾽ ἐστὶν ἄπειρον ὃ ἂν μὴ ἔχη πέρας, δεχτιχὸν ὃν πέρατος. Πέρας δ᾽ ἐν μεγέθει xad πλήθε! ἐγγίγνεται, xot ἐν ἅπαντι τῷ ποσῷ, d , v , , * * , 2 » ὥστε & μὴ ἔχει πέρας μέγεθος ὄν, ἄπειρόν ἐστιν. "Ext δὲ σφαιροειδῇ ὄντα ἀνάγχη πέρας ἔχειν" ἔσχατα γὰρ ἔχει, εἴπερ μέσον ἔχει, ὃ αὐτοῦ τοῦ πέρατος πλεῖστον ἀπέχει" μέσον δ᾽ ἔχει, σφαιροειδὲς ὄν" τοῦτο γάρ ἐστι ARISTOTELIS LIBER σφαιροειδές, ὃ ix τοῦ μέσου ὁμοίως πρὸς τὰ ἔσχατα" σῶμα δ᾽ ἔσχατα ἔχειν ἢ πέρας οὐδὲν διαφέρει. Εἰ γὰρ χαὶ τὸ μὴ ὃν ἄπειρον, διὰ τί οὐχ ἂν xat τὸ ὃν ἄπει- 25 ρον; τί γὰρ χωλύει ἔνια ταὐτὰ λεχθῆναι χατὰ τοῦ » * ^! ov , M EJ * ^. νι - , ὄντος xal μὴ ὄντος 5 τό τε γὰρ οὐχ ὃν οὐδεὶς νῦν αἰσθά- 4 , , * , , L3 »* δ νεται, χαὶ Óv δέ τις οὐχ ἂν αἰσθάνοιτο νῦν" ἄμφω δὲ λεχτὰ χαὶ διανοητά, Οὐ λευχὸν δὲ τὸ μὴ ὄν " ἄρ᾽ οὖν διὰ τοῦτο τὰ ὄντα πάντα λευχά, ὅπως μή τι ταὐτὸ 30 χατὰ τοῦ ὄντος σηυμήνωμεν χαὶ μὴ ὄντος, ἢ οὐδὲν χω- λύει xal τῶν ὄντων τι μὴ εἶναι λευκόν; Οὕτω δὲ xai E -^ E , m X DJ 3 M1 - ΄ ἄλλην ἂν ἀπόφασιν δέξαιτο τὸ ἄπειρον, εἰ μὴ τῷ πάλαι λεχθέντι μᾶλλον παρὰ τὸ ἔχειν ἢ μὴ ἔχειν ἐστὶν ἅπαν. di ^ EE. s Y. ^ , a 2 , » Ὥστε xai τὸ ὃν ἢ ἄπειρον ἢ πέρας ἔχον ἐστίν. Ἴσως 16. ἔτι μήτε ἄπειρον μήτε πεπεράνθαι σῶμα γε ὃν χαὶ ἔχον μέγεθος πῶς οἷόν τε, εἴπερ τοῦτ᾽ ἐστὶν ἄπειρον ὃ ἂν μὴ ἔχῃ πέρας δεχτιχὸν ὃν πέρατος. In his codex Lips. σῶμα γε ὧν χαὶ ἔχων praebet, quod rejiciendum , et deinde quod Bek- kerus recepit ὃ ἂν μὴ ἔχῃ, quum in aliis libris perperam legatur ἔχοι. Praeterea δεχτιχὸν habet, non Aex:txóv. Pro- bamus rationem quam Belhkerus in conformanda e variis lectionibus hac enuntiatione secutus est, hoc excepto quod inter ἄπειρον et μήτε inserimus εἶναι. 18. πέρας δ᾽ ἐν μεγέθει xal πλήθει ἐγγίνεται, xxi ἐν ἅπαντι τῷ ποσῷ, ὥστε ἂν μὴ ἔχῃ πέρας μέγεθος ὄν, ἄπειρόν ἐστιν. In libro Lipsiensi habelur πλήθει ἐγγίγνεται, non ἐγ- γίνεται, ac deinde ὥστε εἰ μὴ ἔχει πέρας, utrumque recte. Felicianus videtur legisse ὥστε ὃ ἂν μὴ ἔχῃ πέρας, vertit enim : « quocirca quod finem non habet, magnitudo cum t, infinitum est. » Ἢ 20. ἔτι δὲ σφαιροειδῆ ὄντα ἀνάγχη πέρας ἔχειν * ἔσχατα γὰρ ἔχει, εἴπερ μέσον ἔχει αὐτοῦ τοῦ πλεῖστον ἀπέχειν. μέσον δ᾽ ἔχει, σφαιροειδὲς ὄν " τοῦτο γάρ ἐστι σφαιροειδὲς ὃ ἐχ τοῦ μέ- σου ὁμοίως: πρὸς τὸ ἔσχατα. σῶμα ἔσχατα ἢ πέρατα ἔχειν, οἷον διαφορεῖ. Cod. Lips. αὐτοῦ τ᾽ οὗ πλεῖστον ἀπέχει, atque ἀπέ- χει simul tres alii codd. a Bekkero collati ; verba τοῦτο γάρ ἔστι σφαιροειδές, ὃ qua Olearius e Lipsiensi codice se pe- tivisse dicit, neque in boc neque in aliis libris leguntur, in Lipsiensi autem pro ὄν exstat ὁ μὲν —-, deinde ὁμοίως πρὸς τὰ ἔσχατα, quum vulgo ὁμοίως πυρὸς τὰ ἔσχατα scri- batur, denique rectissime σῶμα δ᾽ et διαφέρει. Quod Bran- disius conjecit σῶμα ἔσχατα ἔχειν ἢ πέρας olov διαφέρει, ἃ sententia abhorrere in promtu est. Felicianus in suo libro eadem menda qua in vulgatis exemplaribus sunt repperit, nisi quod διαφέρει pro vilioso διαφορεῖ legit. Quodsi verba τοῦτο γάρ ἐστι σφαιροειδές, ὃ, quae. neuliquam sunt repu- dianda, non lam quod Olearius volebat pro codicis Li- psiensis lectione habemus, sed ipsius esse conjecturam existimamus, oralio sic contexenda videtur : ἔτι δὲ σφαι- ροειδῇ ὄντα ἀνάγχη πέρας ἔχειν" ἔσχατα γὰρ ἔχει, εἴπερ μέσον ἔχε:, ὃ αὐτοῦ τοῦ πέρατος πλεῖστον ἀπέχει" Βέσον δ᾽ ἔχει, σφαιροειδὲς ὄν" τοῦτο γάρ ἐστι σφαιροειδές, ὃ ἐχ τοῦ μέσου ὁμοίως πρὸς τὰ ἔσχατα" σῶμα δ᾽ ἔσχατα ἔχειν 7 mécac οὐδὲν διαφέρει. Similiter Bergkius locum conformavit , cujus ra- tio a nostra in hoc tantum discrepat quod ὃ αὐτοῦ τοῦ χύχλου πλεῖστον ἀπέχει scripsit. 24. εἰ γὰρ χαὶ τὸ μὴ ὃν ἁπλοῦν, οὐχ ἂν xai τὸ ὃν ἄπειρον. τί γὰρ χωλύει ἔνια ταὐτὰ λεχθῆναι χατὰ τοῦ ὄντος χαὶ μὴ ὄντο:; τό τε γὰρ ὃν οὖχ ὃν οὐδεὶς νῦν αἰσθάνεται, xal ὃν δέ τις οὐχ ἂν αἰσθάνοιτο vOv' ἄμφω δὲ λεχτά, ὅπως διανοητά. Sic Bekkerus hzec vulgavit , qua inepta esse sponte patet. Cod. Lips. pro ἁπλοῦν habet ἄπεστι, pro ταὐτὰ, cujus loco olim hic scribebatur ταῦτα, praebet ταῦτ᾽ ἄν, deinde λεχθῆναι χατὰ τοῦ ὄντος, quum in veteribus edd. tantum reperiatur τοῦ ὄντος, denique λεχτὰ xai διανοητά. Brandisius initium sic corrigit : εἰ δ᾽ ἄρα xai τὸ μὴ ὃν ἀπειρόν ἐστι, τί οὐχ àv χαὶ τὸ ὃν ἄπειρον; τί γὰρ χωλύει ἔνια ταὐτὰ λεχθῆναι τοῦ ὄντος xai μὴ ὄντος. Αἴ mihi legendum videtur : εἰ γὰρ xai τὸ μὴ ὃν ἄπειρον, διὰ τί οὐκ ἂν χαὶ τὸ ὃν ἄπειρον; τί γὰρ κωλύει ἔνια ταὐτὰ λεχθῆναι χατὰ τοῦ ὄντος xal μὴ ὄντος ; τό τε γὰρ οὐχ ὃν οὐδεὶς νῦν αἰσθάνεται, xxi ὃν δέ τις οὐχ ἂν αἷ- σθάνοιτο νῦν" ἄμφω δὲ λεχτὰ xai διανοητά. Prorsus eadem Felicianum legisse certum est, quum ita verterit : « neque praeterea si non ens est infinitum, idcirco ens infinitum non erit. Quid enim obstat, quin nonnulla sint, quae» eadem tam de ente quam de non ente dici queant ? Nemo siquidem est, qui non ens nunc senliat : sed ens quoque non potest quisquam nunc sentire, qua utraque et dici et considerari sane possunt. » 29. οὐ λευχὸν δὲ τὸ μὴ ὄν. el οὖν διὰ τοῦτο τὰ ὄντα πάντα λευχά, ὅπως μή τι ταὐτὸ χατὰ τοῦ ὄντος σημαίνωμεν χαὶ μὴ ὄντος, 7, οὐδὲν χωλύει xal τῶν ὄντων τι μὴ ὃν εἶναι λευχόν. Cod. Lips. habel ὅπως μή τι χατὰ τοῦ ὄντος σημήνωμεν, deinde οὐδὲν οἶμαι χωλύει et τι μὴ (sine ὄν) εἶναι λευχόν. Brandisius conjecit : οὐ λευχὸν δὲ τὸ μὴ ὄν. ἢ οὖν διὰ τοῦτο τὰ ὄντα πάντα λευχά, ὅπως X. τ. λ. Sed hac conjectura locus non sanatur. Sic autem existimo emendandum : οὐ λευχὸν δὲ τὸ μὴ ὄν" ἄρ᾽ οὖν διὰ τοῦτο τὰ ὄντα πάντα λευχά, ὅπως μή τι ταὐτὸ χατὰ τοῦ ὄντος σημήνωμεν χαὶ μὴ ὄντος, ἢ οὐδὲν κωλύει καὶ τῶν ὄντων τι μὴ εἶναι λευχόν. Conspirat Felicia- nus sic verlens : « non album item non ens est, nunquid igitur propterea omnia quae sunt esse alba dicendum erit , ne quidquam idem de ente et de non ente significemus? an nihil impediet , quin ex iis etiam quae sunt, aliquid album non sit? » Czeterum libri Lipsiensis illud οὐδέν, oipau, χω- λύει alteri lectifni praetülissem, si hic. scriptor varietatem quandam orationis conseclaretur ac non perpetuo inculcaret quiestiones ἔτι τί χωλύει ; et. ἢ οὐδὲν κωλύει; 32. οὕτω δὲ xoi ἄλλην ἂν ἀπόφασιν δέξαιτο τὸ ἄπειρον, εἰ μὴ τὸ mo. λεχθέντι μᾶλλον, παρὰ τὸ μὴ ἔχειν 7, μὴ ἔχειν ἐστὶν ἅπαν. Cod. Lips. τὸ πάλαι λεχϑὲν τί μᾶλλον. Brandi- sius suspicatus est locum ita restitui oportere : οὕτω δὲ xaz' ἄλλην οὖν ἀπόφασιν δέξονται τὸ ἄπειρον, εἰ xod μὴ τῷ πάλαι λεχθέντι ἔτι μᾶλλον περὶ τὸ ἔχειν ἢ μὴ ἔχειν ἐστὶν ἅπαν. Αἱ δέξονται, quod codd. probent, ferri non. posse, minime obscurum est. Felicianus verba sic transtulit : « omitto quod ita alteram quoque nezationem admitteret infinitum, nisi id quod antea dictum est , magis ex eo quod habet vel non hahet unumquodque esse est existimapdum. » Ne haec quidem nobis salisfaciunt, sed tamen emendandi viam commonstrant. Quamobrem ponendum censemus : οὕτω δὲ xai ἄλλην ἂν ἀπόφασιν δέξαιτο τὸ ἄπειρον, εἰ μὴ τῷ πά)αι λεχθέντι μᾶλλον παρὰ τὸ ἔχειν ἢ μὴ ἔχειν ἐστὶν ἅπαν. 34. ἴσως δὲ ἄτοπον xxi τὸ προσάπτειν τῷ μὴ ὄντι ἀπει- DE MELISSO ETC. 35 δὲ ἄτοπον xol τὸ προσάπτειν τῷ μὴ ὄντι ἀπειρίαν. Οὐ γὶ b "^. Ww PUE IN Ὸ.Ξ γὰρ πᾶν, εἰ μὴ ἔχει πέρας, ἄπειρον λέγομεν, ὥσπερ οὐδ᾽ ἄνισον οὐχ ἂν φαῖμεν εἶναι τὸ μὴ ὄν. "En τί οὐχ ἂν ἔχοι 6 θεὸς πέρας εἷς ὦν; ἀλλ᾽ οὐ πρὸς θεόν. Εἰ δὲ ἕν μόνον ἐστὶν ὁ θεός, ἕν ἂν εἴη μόνον χαὶ τὰ τοῦ θεοῦ μέρη" ἐπεὶ καὶ τοῦτ᾽ ἄτοπον, εἰ τοῖς πολλοῖς ξυμδέ- ὅηχε πεπεράνθαι πρὸς ἄλληλα, διὰ τοῦτο τὸ ἕν μὴ ἔχειν πέρας. Πολλὰ γὰρ τοῖς πολλοῖς χαὶ τῷ ἑνὶ ὑπάρχει ταὐτά, ἐπεὶ xal τὸ εἶναι χοινὸν αὐτοῖς ἐφτιν. Ἄτοπον οὖν ἴσως ἂν εἴη, εἰ διὰ τοῦτο μὴ φαῖμεν εἶναι τὸν θεόν, εἰ τὰ πολλὰ ἔστιν, ὅπως μὴ ὅμοιον ἔσται αὐτοῖς ταύτῃ. * Ext τί χωλύει πεπεράνθαι xal. ἔχειν πέρατα ἕν ὄντα 209 τὸν θεόν; ὡς xa 6 Παρμενίδης λέγει ἕν ὃν εἶναι αὐτὸν πάντοθεν εὐχύχλου σφαίρης ἐναλίγχιον ὄγκῳ μεσσόθεν ἰσοπαλές. Τὸ γὰρ πέρας τινὸς μὲν ἀνάγχη ἴσως εἶναι, οὐ μέντοι 10 πρὸς τί γε, οὐδὲ ἀνάγχη τὸ ἔχον πέρας πρός τι ἔχειν πέρας, ὡς πεπερασμένον πρὸς τὸ ἐφεξῆς ἄπειρον, ἀλλ᾽ ἐστὶ τὸ πεπεράνθαι ἔσχατα ἔχειν, ἔσχατα δ᾽ ἔχον οὐκ ἂν ἀνάγχη πρός τι ἔχειν. ᾿Ενίοις μὲν οὖν συυδαίνει πᾶν, καὶ πεπεράνθαι, xal πρός τι συνάπτειν, τοῖς δὲ πεπεράνθαι μέν, μὴ μέντοι πρός τι πεπεράνθαι. Πά- 15 λιν περὶ τοῦ μὴ ἀχίνητον εἶναι xal μὴ χινεῖσθαι τὸ ρίαν. Perperam lioc loco cod. Lips. ἴσως δὲ τὸ ἄτοπον τὸ xai ] προσάπτειν. 87. ἔτι οὐχ ἂν ἔχοι ὁ θεὸς πέρας εἷς ἄν, ἀλλ᾽ οὐ πρὸς θεόν. Sic Bekkerus ; contra Brandisius rescribi vull ἔτι τί οὐχ ἂν ἔχοι ὁ θεὸς πέρας el; ὦν; ἀλλ᾽ οὐ ποὸς θεόν, quod satis aptum est. In libro Lipsiensi reperitur εἷς ὧν ἄλλου πρὸς θεόν, in quo latet lectio ἄλλον πρὸς θεόν, quam his verbis exprimit Felicianus : « accedit quod deus , unus quum sil, finem quantum ad alium deum spectat non habet. » Sed Brandisii conjecturam veram esse cum e praecedenti capite tum e se- quentibus verbis efficitur. b. 1. εἰ δὲ ἕν μόνον ἐστίν, ὁ θεὸς ἂν εἴη μόνον xal τὰ τοῦ θεοῦ μέρη. ἐπεὶ xal τοῦτ᾽ ἄτοπον, εἰ τοῖς πολλοῖς συμδέδηχε πεπεράνθαι πρὸς ἄλληλα, διὰ τοῦτο τὸ ἕν μὴ ἔχειν πέρας. Ni- hil hic variat cod. Lips., nisi quod £u&6:6vxc praebet. At corruptum esse hunc locum omissa una tantum sed gravis- sima vocula minime latel. Nam argumentationis ralio po- Stulat ut scribatur εἰ δὲ ἕν μόνον ἐστὶν ὁ θεός, ἕν ἂν εἴη μόνον xal τὰ τοῦ θεοῦ μέρη. In eandem sententiam Felicianus : « Si vero unum tantum est deus, unum eliam tantom partes ipsius dei erunt. » 5. ἄτοπον οὖν ἴτως àv εἴη, εἰ διὰ τοῦτο μὴ ταῖμεν εἶναι τὸν θεόν, εἰ τὰ πολλά ἐστιν, ὅπως μὴ Ouotov ἔσται αὐτοῖς ταύτῃ. In his nihil mutandum przeter πολλά ἐστιν in πολλὰ ἔστιν propler verbi emphasin, quam miramur ἃ Bekkero non esse inlellectam ex iis quze praefatur scriptor : πολλὰ γὰρ τοῖς πολλοῖς xad τῷ ἑνὶ ὑπάρχε: ταὐτά, ἐπεὶ xai τὸ εἶναι χοινὸν αὐτοῖς ἐστιν. Vulgata lectio φαῖμεν prostat Lipsiensi φαμὲν ; pro ὅμοιον quod ad deum refertur Felicianus for- tasse legit ὅμοιος ila vertens : « ne in hoc similis esse ipsis videretur. » Nec tamen rejiciendum ὅμοιον communem unitatis que in deum cadit et multitudinis naturam universe exprimens. Etsi vocis ταύτῃ posterior syllaba desideratur in codice Lipsiensi ejusque loco lacuna sex septemve litte- rarum capax invenitur, nihil tamen aliud quam hanc ipsam syllabam deesse probabile ducimus. 8. ὁ Παρμενίδης λέγει ἕν ὃν εἶναι αὐτὸν, cod. Lips. minus recle αὐτό. - 9. εὐχύχλου σφαίοας mulandum in εὐχ. σφαίρης. Ipsum versum vide in Parm. fragmm. 103. 10. τὸ γὰρ πέρας τινὸς μὲν ἀνάγχη ἴσως εἶναι, οὐ μέντοι πρὸς τι γε. Hic ἴσως Bekkeri conjectura est , in: veteribus edd. unoque codice exstat ἴσον. In Lipsiensi hiec vox de- sideratur. 12. ὡς πεπερασμένον πρὸς τὸ μὴ ἐφεξῆς ἀπείρου. Brandi- Sius conj. μὴ πρὸς τὸ ἐφεξῆς ἀπείρον, sed corrige : πρὸς τὸ ἐφεξῆς ἄπειρον Vel τὸ ἐφεξῆς τοῦ ἀπείρου. Felicianus : « tan- quam finitum ad id refertur, quod deinceps subsequitur infinitum, » 13. ἔσχατα δ᾽ ἔχον οὐχ ἀνάγχη πρός τι ἔχειν. Cod. Lips. inter οὐχ et ἀνάγχη inserit ἂν particulam , quee in reliquis sequentis vocabu;i initio facile absorber? potuit. 14. ἐνίοις μὲν οὐ συμδαίνει πᾶν xal πεπεράνθαι. Felicianus videtur legisse ἐνίοις μὲν οὐ συμδαίνει πρὸς ἄλληλα πεπερα: - θαι, quoniam vertit : « aliquibus enim non accidit , ut fiuita àd sese mutuo sint. » Egregie hiec supplentur et corriguntur codice Lipsiensi, ubi scriptum est : ἐνίοις μὲν οὖν συμδυίνει πᾶν xal πεπεράνθαι πρός τι συνάπτειν, τοῖς δὲ πεπεράνθαι μέν, μὴ μέντοι πρός τι πεπεράνθαι. Verum inter πεπεράνθαι el πρός τι συνάπτειν interponendum xai cum Brandisio. 15. πάλιν περὶ τοῦ ἀχίνητον εἶναι τὸ Ev xai τὸ ὄν, ὅτι χαὶ τὸ ὃν χινεῖται, ἴσως ὁμοίως τοῖς ἔμπροσθεν ἄτοπον᾽ xxi ἔτι ἂρά γε οὐ ταὐτὸ ἄν τις ὑπολάθοι τὸ μὴ χινεῖσθαι xat τὸ ἀχί- νῆτον εἶναι, ἀλλὰ τὸ μὲν ἀπόφασιν τοῦ χινεῖσθαι, ὥσπερ τὸ μὴ ἴσον, ὅπερ χαὶ χατὰ τοῦ μὴ ὄντος, εἴπερ ἀληθές, τὸ δὲ ἀχίνητον τῷ ἔχειν πως ἤδη λέγεσθαι, ὥσπερ τὸ ἄνισον, χαὶ ἐπὶ τῷ ἐναντίῳ τοῦ χινεῖσθαι τῷ ἠρεμεῖν, ὡς xai σχεδὸν ol ἀπὸ τοῦ ἃ ἀποφάσει: ἐπὶ ἐναντίοις λέγονται, In praecedenti capite τὸ ἕν xai τὸ ὃν dicebatur οὔτε ἀχίνητον elvat οὔτε χινεῖσθαι, contra τὸ μὴ ὃν ἀκίνητον εἶναι : hiinc. Bergkius initium sic Correxil : πάλιν περὶ τοῦ μὴ ἀχίνητον εἶναι τὸ ὃν xal τὸ ἕν, (hic enim verborum ordo restituendus videtur e cod. Lips.) ὅτι τὸ μὴ ὃν οὐ vivettat , ἴσως ὁμοίως τοῖς ἔμπροσθεν ἄτοπον, ubi xai particulam alienam a scriptoris sententia abjecit, negaliones autem Brandisium secutus addidit. 1n quibus omuibus nihil est quod improbemus. Sequentia in hunc modum refingenda arbitratur : xai ἐστὶν ἄρα γε οὐ ταὐτό, ὃ ἂν τι: ὑπολάθοι, τὸ μὴ χινεῖσθαι xad τὸ ἀκίνητον εἶναι, ἀλλὰ τὸ μὲν ἀπόφασιν τοῦ χινεῖσθαι, ὥσπερ τὸ μὴ. ἴσον, ὅπεο xai χατὰ τοῦ μὴ ὄντος ἀληθές, τὸ δὲ ἀχίνητον ἐπὶ τοῦ ἔχειν πω: ἤδη λέγεσθαι, ὥσπερ τὸ ἄνισον, xxl ἐπὶ τῆ ἐναντίου τῷ χι- νεῖσθαι τοῦ ἠρεμεῖν, ὡ: χαὶ σχεδὸν αἱ ἀπὸ τοῦ ἃ ἀποφάσεις ἐπὶ ἐναντίων λέγονται. AM enim Aristoteles non esse idem, quod quis forsitan existimaverit, non moveri et immollile esse, sed illud tantum esse negationem (infinitivos suspensos esse vult Bergkius per attractionem e verbis ὑπολάδοι ἄν τις), ideoque etiam de nihilo dici posse (εἴπερ, quod Bran- disius in εἴη περ converti jusserat, delevit Bergkius), hoc vero tum demum recte usurpari , ubi aliquid quodam modo se habeat vel aliqua ratione comparatum sit : dici enim de quiete quze sit contraria motui. Notandum verba illa xai ἐπὶ τοῦ ἐναντίου τῷ χινεῖσθαι τοῦ ἠρεμεῖν interpretandi gratia esse adjecla, ἠρεμεῖν autem οἱ ἀχίνητον εἶναι philosopho idem videri. Bekkerus e cod. Lips. recepit ἐπὶ ἐναντίω τοῦ tarticulus τοῦ vulgo deest) χινεῖσθαι τῷ ἠσεμεῖν, quum alius codex praebeat ἐπὶ τῶν ἐναντίων, similiter atque. extrema in libro Lipsiensi scribuntur αἱ ἀπὸ τοῦ ἄλτα ἀποφάσεις ἐπὶ τῶν ἐναντίων λέγονται. Sed Bergkius praeposilioni ἐπὶ eo quo hic ponitur sensu genitivum adjungendum ratus ter geniti - vum in dativi locum subslituit ac ne turbaretur structura genitivum ex ἐναντίον aplum in dalivum mutavit. At quamvis recle dicatur ἐπί τινος λέγειν, tamen ἐπὶ τινι λέ- γειν, quod vulgo de morluorum laudationibus usurpari videmus, interdum vix differt ab altero loquendi genere. 20 300 ARISTOTELIS LIBER ὃν xoi τὸ ἕν, ὅτι τὸ μὴ ὃν οὐ χινεῖται, ἴσως δμοίως τοῖς δ᾽. oy » , , » ἔμπροσθεν ἄτοπον. Καὶ δεῖ ἄρα γε οὐ ταὐτό, ὃ ἄν τις ὑπολάόοι, εἶναι τὸ μὴ χινεῖσθαι χαὶ τὸ ἀκίνητον εἶναι, ἀλλὰ τὸ μὲν ἀπόφασιν τοῦ χινεῖσθαι ὥσπερ τὸ Ψ e ὶ ' - * ΤῊ EJ] ^ 1): ῃέ ^ μὴ ἴσον, ὅπερ καὶ κατὰ τοῦ μὴ ὄντος ἐστὶν ἀληθές, τὸ E E: ; τ 3 δὲ ἀχίνητον ἐπὶ τῷ ἔχειν πως ἤδη λέγεσθαι, ὥσπερ τὸ ἄνισον, xal ἐπὶ τῷ ἐναντίῳ τοῦ χινεῖσθαι τῷ ἠρεμεῖν, ὡς χαὶ σχεδὸν αἵ ἀπὸ τοῦ α ἀποφάσεις ἐπὶ ἐναντίοις JEsch. Sept. 905 : πάρεστι δ᾽ εἰπεῖν ἐπ᾽ ἀθλίοισιν. Soph. (Ed. Col. 415 : τοῦτ᾽ ἐφ᾽ ἡμῖν Φοῖδος εἰρηχὼς κυρεῖ ; Qua- propter licebit ultima servare quemadmodum in Lipsiensi libro exarata exstant, nisi quod cum Bekkero ἐπὶ ἐναντίοις pro ἐπὶ ἐναντίων scribendum erit. Deinde commodior fit constructio si pro xai ἔτι ἄρα ye οὐ ταὐτὸ ἄν τις ὑπολάδοι, τὸ μὴ χινεῖσθαι reponamus xal δεῖ ἄρα γε o9 ταὐτό, ὃ ἄν τις ὑπολάδοι,, εἶναι τὸ μὴ χινεῖσθαι ac praeterea εἴπερ ἀληθές in ἐστὶν ἀληθές mutemus. Totum igitur locum in hanc formam redigendum arbitror : πάλιν περὶ τοῦ μὴ ἀχίνητον εἶναι καὶ μὴ χινεῖσθαι τὸ ὃν xal τὸ ἕν, ὅτι τὸ μὴ ὃν οὐ χι- νεῖται, ἴσως ὁμοίως τοῖς ἔμπροσθεν ἄτοπον. Καὶ Ost ἄρα γε οὗ ταὐτό, ὃ ἄν τις ὑπολάθοι, εἶναι τὸ μὴ χινεῖσθαι χαὶ τὸ ἀκίνητον εἶναι, ἀλλὰ τὸ μὲν ἀπόφασιν τοῦ χινεῖσθαι, ὥσπερ τὸ μὴ ἴσον, ὅπερ xal κατὰ τοῦ μὴ ὄντος ἐστὶν ἀληθές, τὸ δὲ ἀχί- νῆτον ἐπὶ τῷ ἔχειν πως ἤδη λέγεσθαι, ὥσπερ τὸ ἄνισον, oi ἐπὶ τῷ ἐναντίῳ τοῦ χινεῖσθαι τῷ ἠρεμεῖν, ὡς χαὶ σχεδὸν αἱ ἀπὸ τοῦ ἃ ἀποφάσεις ἐπὶ ἐναντίοις λέγονται. 23. τὸ μὲν οὖν μὴ χινεῖσθαι ἀληθὲς ἐπὶ τοῦ μὴ ὄντος, τὸ δὲ ἠρεμεῖν οὐχ ὑπάρχει τῷ μὴ ὄντι" ὁμοίως δὲ οὐδὲ ἀκίνητον εἶναι σημαίνει ταὐτόν. ἀλλ᾽ οὗτος ἐπὶ τῷ ἠοεμεῖν αὐτῷ χρῆται, xai φησὶ τὸ μὴ ὃν ἠρεμεῖν, ὅτι οὐχ ἔχει μετάδασιν. ὅπερ τε xax ἐν τοῖς ἄνω εἴπομεν, ἄτοπον ἴσως, εἴ τι τῷ μὴ ὄντι προσά- πτομεν, τοῦτο μὴ ἀληθὲς εἶναι χατὰ τοῦ ὄντος εἰπεῖν, ἄλλως τε xxv ἀπόφασις ἡ τὸ λεχθέν, τῶν xal τὸ μὴ χινεῖσθαι μηδὲ με- ταλαμθάνειν ἐστίν. πολλὰ γὰρ ἄν, χαθάπερ xai ἐλέχθη, ἀφαι- ροῖτο τῶν ὄντων κατηγορεῖ. οὐδὲ γὰρ ἂν πολλὰ ἀληθὲς εἰπεῖν εἴη μὴ ἕν, εἴπερ χαὶ τὸ μὴ ὃν ἐστὶ μὴ ἕν, εἴτε ἐπ’ ἐνίων τἀναντία ξυμθαίνειν δοχεῖ χατὰ τοσαύτας ἀποφάσεις " ὧν ἀνάγχη ἢ ἴσον 7, ἄνισον, ἄν τι πλῆθος ἧ, χαὶ μὴ ὡς ἢ xxi ἄρτιον ἢ πε- ριττόν, ἂν ἀριθμὸς ἢ. ὁμοίως δὲ ὡς xai τὸ ἠρεμεῖν 7) χινεῖσθαι ἀνάγκη, ἂν σῶμα T. Ascripsi locum non satis explanatum et correctum a Brandisio , ut a Bekkero constitutum inveni. luitio cod. Lips. eodem modo habet τὸ μὲν (pro vulg. μετὰ) οὖν μὴ x.; deinde &xivnzovy εἶναι συμδαίνει ταὐτὸν mero li- brarii errore pro ἀχίνητον εἶναι σημαίνει τι; cujus loco Brandisius bene conjecerat ἀκίνητον εἶναι ὃ σημαίνει ταὐτό. ]Lem ἐπὶ τὸ ἠρεμεῖν in. codice reperitur, quod rectius apud Bekkerum est ἐπὶ τῷ ἠρεμεῖν. Tum vero injuria e Lipsiensi recepit Bekkerus ὅπερ τε xai; nam τε hic ferri nequit. Se- quentia inde a verbis ἄλλως τε χἂν usque ad μεταλαμδάνειν ad eundem modum scripta leguntur in libro Lipsiensi , excepta voce τῶν quie post λεχθὲν desideratur, quani tamen Brandisius etiam. propter vulgatie. lectionis monstrum 8e. χθέντων retineri voluerat. Pro μεταλαμθάνειν unius codicis scriptura est μεταλαμδάνει. Porro tribus versibus interjectis cod. Lips. pro χατὰ τοσαύτας ἀποφάσεις " ὧν ἀνάγχη exhibet χατὰ τὰς αὐτὰς ἀποφάσεις ὄν. ἀνάγχη. Extrema sic scribuntur : ἄν τι πλῆθος Tj. μὴ ὡς ἢ καὶ ἄρτιον ἣ περιττόν, xàv ἀριθμὸς 3. ἑμοίως δ᾽ ἴσως xai τὸ x. τ. 4. Non. multum luminis affert huic loco Felicianus, verba quae. allegavimus sic interpre- lans : « Non moveri igitur de non ente eliam verum est, quiescere autem non enti non inest. Simili modo autem neque immobile esse idem significat. At iste immobile esse pro quiescere sumit, et id quod non est , quiescere inquit, quia transitionem non habet. Sed sicut superius eliam diximus , absurdum fortasse est, si, quia aliquid non enti nire, cum ex negalionibus minime loquimur. Necesse si- λέγονται. Τὸ μὲν οὖν μὴ χινεῖσθαι ἀληθὲς ἐπὶ τοῦ μὴ ὄντος, τὸ δὲ ἠρεμεῖν οὐχ ὑπάρχει τῷ μὴ ὅ ὄντι, ὁμοίως δὲ οὐδὲ ἀχίνητον εἶναι, ὃ σημαίνει ταὐτόν" ἀλλ᾽ οὗτος 25 ἐπὶ τῷ ἠρεμεῖν αὐτῷ γρῆται, καί φησι τὸ μὴ ὃν ἦρε- μεῖν, ὅτι οὐχ ἔχει μετάδασιν. Ἀλλ᾽ ὅπερ χαὶ ἐν τοῖς ἄνω εἴπομεν, ἄτοπον ἴσως, εἴ τι τῷ μὴ ὅ ὄντι προσάπτο- μεν," τοῦτο μὴ ἀληθὲς εἶναι κατὰ τοῦ ὄντος εἰπεῖν, ἄλλως τε x&v ἀπόφασις ἢ τὸ λεχθέν, οἵα χαὶ τὸ μὴ χινεῖσθαι 30 altribuimus, id de ente non esse verum dixerimus, prze- sertim si negatio fuerit, cujusmodi est non moveri el non iransire. Multa enim, ut etiam dictum est, de entibus simili modo dicuntur : alioqui verum non esset, si multa esse non unum diceremus, eo quod non ens qnoque non unum est. In quibusdam vero contraria videntur conve- quidem est, a«quale vel inzequale esse quidquid multitudine el magnitudine conslat : par item vel impar, si numerus siL, codem modo moveri vel quiescere, si sit corpus. » Multa hic corrigenda sunt. Primum cum Brandisio scribo οὐδὲ ἀκίνητον εἶναι ὃ συμαίνει ταὐτόν, deinde pro ὅπερ τε xai ἐν τοῖς ἄνω εἴπομεν ponendum censeo ἀλλ᾽ ὅπεο xoi ἐν τοῖς ἀ. ἐ., tum inler λεχθέν el xai insero ota. Mox pro χι- νεῖσθαι μηδὲ μεταλαμθάνει» restilno χινεῖσθαι μηδὲ μεταδαί- νειν. Nam μεταλαμδάνω et μεταδαίνω facile permutari pote- rant a librario raptim scribente , cui verba vulgaria obver- sabantur. Quippe apud recentiores Graecos λαμδάνω a vulgo mutatur in λαδαίνω. Quocirca librarius , qui μεταδαίνειν invenerat scriptum , μεταγαδαίνειν ob obscuriorem aliquem ductum exaralum esse suspicalus μεταλαμδάνειν necessario substituebat. Post πολλὰ γάρ delenda est parlicula ἄν, preeterea scribi oportet χαθάπερ xai ἐλέχθη, ὁμοίως ἐπὶ τῶν ὄντων χατηγορεῖται, porro pro εἴτε ἐπ᾽ ἐνίων poni conveniL εἶτα ἐπ᾽ ἐνίων, post hoc cum codice Lipsiensi lezendum χατὰ τὰς αὐτὰς ἀποφάσεις ; Verba ὧν ἀνάγχη ἢ ἴσον ἢ ἄνισον sic supplenda : ἐξ ὧν ἀνάγχη ἢ ἴσον εἶναι ἢ ἄνισον. Deuique post πλῆθος ἢ ita perzendum : xxi ὁμοίως ἢ ἄρτιον et. post ἀριθμὸς 3; ponendum ὁμοίως δὲ xoi. Itaque locum sic refingo : τὸ μὲν οὖν μὴ χινεῖσθαι ἀληθὲς ἐπὶ τοῦ μὴ ὄντος, τὸ CE ἠρεμεῖν οὐχ ὑπάρχει τῷ μὴ ὄντι, ὁμοίως δὲ οὐδὲ ἀχίνητον εἶναι ὃ σὴ- patet ταὐτόν" ἀλλ᾽ οὗτος ἐπὶ τῷ ἠρεμεῖν αὐτῷ χρῆται, xai φησι τὸ μὴ ὃν ἠρεμεῖν, ὅτι οὐχ ἔχει μετάδασιν. Ἂλλ᾽ ὅπερ καὶ i ἐν τοῖς ἄνω εἴπομεν, ἄτοπον ἴσως , ek τι τῷ μὴ ὄντι προσάπτο- 1 μεν, τοῦτο μὴ ἀληθὲς εἶναι χατὰ τοῦ ὄντος εἰπεῖν, ἄλλως τε χἂν ἀπόξασις ἢ τὸ λεχθέν, οἵα xai τὸ μὴ κινεῖσθαι μηδὲ με - ταδαίνειν ἐστίν. Πολλὰ γάρ, χαθάπερ χαὶ ἐλέχθη, ὁμοίως ἐπὶ τῶν ὄντων χατηγορεῖται. Οὐδὲ γὰρ ἂν πολλὰ ἀγηρὲς εἰ- πεῖν εἴη μὴ ἕν, εἴπερ χαὶ τὸ μὴ ὄν ἐστι μὴ ἕν. Εἴτα ἐπ᾽ ἐνίων τἀναντία ξυμθαίνειν δοχεῖ χατὰ τὰς αὐτὰς ἀποφάσεις " ἐξ ὧν ἀνάγχη ἣ ἴσον εἶναι ἢ ἄνισον, ἄν τι πλῆθος ᾧ, xal ὁμοίως ἢ ἄρτιον ἢ περιττόν, ἂν ἀριθμὸς X ὁμοίως δὲ χαὶ τὸ ἠρευεῖν ἢ χινεῖσθαι ἀνάγχη. ἂν σῶμα X. In quibus verbis Lac inest sententia : « Quod non esl, recte dicilur non moveri , sed neque quies ei est , neque quod idera significat immobilitas, At Xenophanes id quod non est ad quietem transferens quiescere perhibet propterea quod loeum non mutet, Sed quod supra diwimus , ineptum fortasse est, si quid non enti tribuimus, id negare de ente dici posse, praesertim si id quod pronuntiatur negatio sit, qualis etiam non moveri neque locum mutare est. Multa enim, quemadmodum diximus, aque recte de rebus quae sunt affirmantur, Neque enim consentaneum foret multa appellare non unum (nisi modo simpliciter rem eloqui modo per negationem enuntiare liceret), siquidem eliam non ens non unum est. Deinde in quibusdam rebus contraria iisdem negationibus accidere videntur, quibus necesse est aut zequale esse aut ΒΒ. σουυσν μ᾽ νὰ DE MELISSO ETC. μηδὲ μεταβαίνειν ἐστίν. Πολλὰ γάρ, καθάπερ xdi ἐλέχθη, ὁμοίως ἐπὶ τῶν ὄντων κατηγορεῖται. Οὐδὲ γὰρ ἂν πολλὰ ἀληθὲς εἰπεῖν εἴη μὴ ἕν, εἴπερ xol τὸ μὴ ὅν ἐστι μὴ ἕν. Elea ἐπ᾽ ἐνίων τἀναντία ξυμθαίνειν δοχεῖ χατὰ τὰς αὐτὰς ἀποφάσεις" ἐξ ὧν ἀνάγχη ἣ ἴσον εἶναι ἣ ἄνισον, ἄν τι πλῆθος 3. xal ὁμοίως ἣ ἄρτιον 3$ περιττόν, ἂν ἀριθμὸς 3 ὁμοίως δὲ xal τὸ ἠρεμεῖν ἢ χινεῖσθαι ἀνάγχη, ἂν σῶμα ἧ. "Ext εἰ καὶ διὰ τοῦτο iniequale, si quid multitudine constet, par item aut impar, si numerus sit, eadem denique ratione quiescere vel mo- veri oportet, si corpus sit. » 37. ἔτι εἰ xai διὰ τοῦτο μὴ χινεῖται ὁ θεός τε xai τὸ ἕν, ὅτι τὰ πολλὰ χινεῖται τῷ εἰς ἄλληλα ἰέναι, τί χωλύει χαὶ τὸν θεὸν χινεῖσθαι εἰς ἄλλο ; οὐδα τι μόνον, ἀλλ᾽ ὅτι εἰς μόνος θεός. εἰ δὲ xal αὐτός, τί χωλύει εἰς ἄλληλα χινουμένων τῶν μερῶν XOU 5. --- χύχλῳ QE . - . e. θεόν. οὔ. γὰρ δὴ τὸ τοιοῦτο ἕν, ὥσπερ ὁ Ζήνων πολλὰ εἶναι φύσει. αὐτὸς γὰρ σῶμα λέγει εἶναι τὸν θεῶν, εἴτε τόδε τὸ πᾶν, εἴτε 6, τι δήποτε αὐτὸ λέγων. ἀσώματος γὰρ ὧν πῶς ἂν σφαι- ροειδὴς εἴη ἐπιμόνως, ὅταν οὕτως οὔτ᾽ ἂν χινοῖτο οὔτ᾽ ἂν ἤρεμοῖ μηδαμοῦ ys Qu; ἐπεὶ δὲ σῶμα ἐστι, τί ἂν αὐτὸ χωλύοι χινεῖσθαι ὡς ἐγέχδη ; Lacum nou explentur codice Lipsiensi, qui post χινεῖσθαι εἰς ἄλλο nihil ofiert nisi οὐδα... ὅτι.. μόνον, ἀλλ᾽, deinde perperam habet εἰ δὲ xxi οὗτος pro αὐτός. In altera lacuna τῶν μερῶν του... . . .. χύχλῳ φε 2e s s θεὸν latere χύχλῳ φέοεσθαι Beckius suspicatus est. Tum pro πολλὰ εἶναι φύσει exhibel codex πολλὰ εἶναι φήσει, porro εἴτε τόδε pro vulgato εἴτε δὲ τόδε, praeterea σφαιροειδὴς εἴη. ἐπεὶ μόνως τ᾽ ἂν οὕτω: οὔτ᾽ ἂν χινοῖτο, denique μηδαμοῦ γε ὧν pro vulg. ux auo τε ὧν εἴ χωλύο: χινεῖσθαι pro vitioso (τί ἂν) χωλύει χινεῖσθαι quod in veteribus editionibus repe- ritur. Felicianus hzec sic. verlil : « Praelerea si. etiam ea de causa non movetur deus, el unum, quia cea quae multa sunl, moventur, dum in sese mutuo transeunt, quid vetat, quominus deus quoque in aliud moveatur? Si autem ipse non movetur, quid vetat, partes ipsius omnia ambientis dei in sese mutuo moveri? quippe quum unum, quod Zeno iuquit, multa nalura esse videatur. Corpus enim deum esse slatuit, sive universum hoc, sive quodcunque aliud ita appellet. Nam si essel incorporeus deus, globosus esse qui posset? Ita quidem sane , quum nusquam esset, neque eliam moveretur, neque quiescerel? At quum sit corpus, quin moveatur, sicut diclum est, nihil prohibet. » In his alia sunt. probabilia, alia rejicienda. Bergkius locum ita sanare vull : « ἔτι, εἰ xai διὰ τοῦτο μὴ χινεῖται ὁ θεός τε xai τὸ πᾶν, ὅτι τὰ πολλὰ χινεῖται τῷ εἰς ἄλληλα ἱέναι, τί χωλύει χαὶ τὸν θεὸν χινεῖσθαι εἰ: ἄλλο; οὐδαμῶς γε, ὅτι ἀνό- μοιος, ἀλλ᾽ ὅτι εἷς μόνος θεός᾽ εἰ δὲ xod μὴ αὐτός, τί χωλύει εἰς ἄλληλα χινουμένων τῶν μερῶν τοῦ θεοῦ χύχλῳ φέρεσθαι τὸν θεόν᾽ οὐ γὰρ δὴ τὸ τοιοῦτο ἕν, ὥσπερ ὁ Ζήνων, πολλὰ εἶναί φησιν᾽ οὗτος γὰρ σῶμα λέγει εἶναι τὸν θεόν, εἴτε τόδε τὸ πᾶν, εἴτε ὅτι δή ποτε αὐτὸ λέγων" ἀσώματος γὰρ ὦν, πῶς ἂν σφαιροειδὴς εἴη; ἐπεὶ μόνω c γ᾽ ἂν οὕτως οὔτ᾽ ἂν χινοῖτο οὔτ᾽ ἂν ἤρεμοῖ, μηδαμοῦ γε ὦν" ἐπεὶ δὲ σῶμά ἐστι, τί ἂν αὐτὸν κωλύοι χινεῖσθαι, ὡς ἐλέχθη ; In priore lacuna ex- plenda dubitanter scripsit ὅτι ἀνόμοιος. Cf. inprimis verba cap. 3: διὰ ταῦτα δὴ χινεῖσθαι μὲν ἂν τὰ δύο 7) πλείω ἑνός, ἠρεμεῖν δὲ καὶ ἀχίνητον elvat τὸ οὐδέν. Τὸ δὲ ἕν οὔτε ἠρεμεῖν οὔτε χινεῖσθαι " οὔτε γὰρ τῷ μὴ ὄντι οὔτε τοῖς πολλοῖς ὅμοιον εἶναι. Κατὰ πάντα δὲ οὕτως ἔχειν τὸν θεόν, ἀΐδιόν τε χαὶ ἕνα, ὅμοιον τε xal σφαιροειδῆ ὄντα, οὔτε ἄπειρον οὔτε πεπερασμέ- γον, οὔτε ἠρεμεῖν οὔτε χινητὸν εἶναι. Mihi potius scribendum videlur οὐδαμῶς γε ὅτι θεὸς μόνον, ἀλλ᾽ ὅτι. Tum in verbis εἰ δὲ μὴ αὐτὸς recte adjecit. Berskius μὴ, sed requiritur adhuc χινεῖται, Posteriorem lacunam ita redintegravil, 301 μὴ χινεῖται 6 ἡεός τε xal τὸ ἕν, ὅτι τὰ πολλὰ χινεῖται τῷ εἰς ἄλληλα ἰέναι, τί χωλύει χαὶ τὸν θεὸν χινεῖσθχι εἰς ἄλλο; οὐδαμῶς γε, ὅτι θεὸς μόνον, ἀλλ᾽ ὅτι εἷς μόνος θεός" εἰ δὲ xal μὴ αὐτὸς χινεῖται, τί χωλύει εἷς ἄλληλα χινουμένων τῶν μερῶν τοῦ θεοῦ χύχλῳ φέρε- σθαι τὸν θεόν ; οὐ γὰρ δὴ τὸ τοιοῦτον ἕν, ὥσπερ 6 Z4- νων, ἀλλὰ πολλὰ εἶναί φησιν" οὗτος γὰρ σῶμα λέγει εἶναι τὸν θεόν, εἴτε τόδε τὸ πᾶν, εἴτε ὅ,τι δήποτε αὐτὸ Beckii conjecturam secutus, ut. jam commoda hnic com- prehensionis parti sententia insit, Deinde verissime φησι pro φύσει propter libri Lipsiensis φήσει reposuit, Hoc autem ait Aristoteles : Xenophani deus corpus videtur ut. qui membra habeatsive partes , neque enim unum illud prorsus individuum esse judicat, quod inprimis Zenoni placuit. De Xenophanis deo partes habente supra cap. 3 hac tantum legebantur : ἕνα δ᾽ ὄντα ὅμοιον εἶναι πάντῃ, ὁρᾶν τε xai ἀχούειν τάς τε ἄλλας αἰσθήσεις ἔχοντα πάντῃ εἰ γὰρ μή, χρατεῖν ἂν xai χρατεῖσθα: ὑπ᾽ ἀλλήλων τὰ μέρη θεοῦ ὄντα, ὅπερ ἀϑύνατον. De Zenone teslis est Themist. f. 18 : Ζήνων ἐκ τοῦ συνεχές τε εἶναι xal ἀδιαίρετον ἕν εἶναι τὸ Dv χατε- σχεύαζε, λέγων ὡς εἰ διαιρεῖται, οὐδὲ ἔσται ἀχριδῶς ἕν διὰ τὴν ἐπ᾽ ἄπειρον τομὴν τῶν σωμάτων. Similiter Simplic. in Arist. Phys. f. 30 : καὶ ὁ Θεμίστιος δὲ τὸν Ζήνωνος λόγον ἕν εἶναι τὸ ὃν χατασχευάζειν φησὶν ἐκ τοῦ συνεχὲς αὐτὸ εἶναι xai ἀδιαίρετον" εἰ γὰρ ϑιαιροῖτο, φησίν, οὐδὲν ἔσται ἀχριδῶς Ev διὰ τὴν ἐπ᾿ ἄπειρον τομὴν τῶν σωμάτων. Ut sensum verborum assecutus est Dergkius, ita locum non ita constituit, ut nihil desit ad sententice integritatem. Flazitatur enim vocula qua Xenophanis decrelum Zenonis dogmati opponatur. Itaque ἀλλὰ inserendum inler Ζήνων et πολλὰ. Tum vero in verbis οὐ γὰρ δὴ τὸ τοιοῦτον ἕν, ὥσπερ ὁ Ζήνων, ἀλλὰ πολλὰ εἶναί φησιν manifestum τὸ τοιοῦτον dici de deo, quem Xenophanes non unum, ul Zeno, sed propter parles in corporea nalura necessarias muiliplicem esse ait. In se- quentibus recte posuit Bergkius οὗτος, pro. vulgato αὐτός, quum de Xenophane agatur, quem altero illo pronomine minus apte hic designare poterat Aristoteles. Denique pro ἐπιμόνως, ὅταν apposite dedit Bergkius ἐπεὶ μόνως γ᾽ ἄν, quod prope abest a libri Lipsiensis scriplura ἐπεὶ μόνως τ᾽ ἂν. Sed etiamsi ipsa verba recte fuerint restituta , non ta- men concludendi rationem salis recte procedere censet Bergkius, ideoque si quis eam culpam in scriptorem hujus libelli transferre nolit, hzc ita esse transponenda existi- mat : ἀσώματος γὰρ ὦν, πῶς ἂν σφαιροειδὴς εἴη ; ἐπεὶ δὲ σῶμά ἐστι, τί ἂν αὐτὸν χωλύοι κινεῖσθαι, ὡς ἐλέχθη " ἐπεὶ μόνως γ᾽ ἂν οὕτως οὔτ᾽ ἂν χινοῖτο οὔτ᾽ ἂν ἤρεμοῖ, μηδαμοῦ γε ὦν. Αἴ verborum ordo non mutandus. Namque etsi in praeced. ca- pite ad exponendam Xenophanis argumentationem verba οὔτε ἠρεμεῖν οὔτε χινητὸν εἶναι, quae conclusionem continent , ultimum locum occupant, tamen in hoc capite, quo Aristo- teles contrarium demonstrare studet, in fine periodi poni non possunt, sed hnjus scriptoris more enuntiatio iis clau- ditur verbis, in quibus caput rei situm est. Id autem liquet cerni in verbis τί ἂν αὐτὸν χωλύοι κινεῖσθαι, ὡς ἐλέχθη, quia efficere tentat. Stagirita, nihil obstare, quominus deus, si corporea natura przedilus sit, moveatur. Hec ad illustran- dum locum dicta sufficiant. Probatis igitur ex parte Bergkii emendationibus, nihilominus quadam diverso modo cor- rigenda esse arbilror. Que quo facilius intellizantur, totam ῥῆσιν quemadmodum castizandam pulo hie apponam : ἔτι εἰ xai διὰ τοῦτο μὴ χινεῖται ὁ θεός τε χαὶ τὸ Ev, Ott τὰ πολλὰ χινεῖται τῷ εἰς ἄλληλα ἰέναι, τί χωλύει xai τὸν θεὸν χινεῖσθαι εἰς ἄλλο; οὐδαμῶς γε, ὅτι θεὸ ς μόνον, ἀλλ᾽ ὅτι εἷς μόνος θεός" εἰ δὲ xal μὴ αὐτὸς κινεῖται, τί χωλύει εἰς ἀλληλα χινουμένων τῶν μερῶν τοῦ θεοῦ χύχλῳ φέρεσθαι τὸν θεόν ; 919 [ui 15 302 λέγων: ἀσώματος γὰρ ὦν, πῶς ἂν σφαιροειδὴς εἴη; ἐπεὶ μόνως γ᾽ ἂν οὕτως οὔτ᾽ ἂν χινοῖτο οὔτ᾽ ἂν ἤρεμοῖ μηδαμοῦ γε ὦν: ἐπεὶ δὲ χινεῖσθαι, ὡς ἐλέχθη; IIEPI. POPFIOY. ΚΕΦ. c. i2 A LM ; σῶμά ἐστι, τί ἂν αὐτὸν χωλύοι Οὐχ εἶναί φησιν οὐδέν - εἰ δ᾽ ἔστιν, ἄγνωστον εἶναι" εἰ δὲ καὶ ἔστι χαὶ γνωστόν, ἀλλ᾽ οὐ δηλωτὸν ἄλλοις, Καὶ ὅτι μὲν οὐχ ἔστι, συνθεὶς τὰ ἑτέροις εἰρημένα, ὅσοι περὶ τῶν ὄντων λέγοντες τἀναντία, ὡς δοχοῦσιν, ἀποφαίνονται αὑτοῖς J oi μὲν ὅτι ἕν xal οὐ πολλά, οἵ δὲ ὅτι πολλὰ xal οὐχ ἕν, καὶ οἱ μὲν ὅτι ἀγένητα, εἶ ὃ δ᾽ | εἶναι ἔστι, τὸ εἶναι μὴ εἶναι προσήχει, - ἢ] Ϊ εἶναι, φησίν, 00x ἔστι τὸ ἀντιχείμενον. ARISTOTELIS LIBER ὡς γενόμενα ἐπιδειχνύντες, ταῦτα συλλογίζεται xac ἀμφοτέρων. Ἀνάγχη γάρ, φησίν, εἴ τι ἔστι, μήτε ἕν μήτε πολλὰ εἶναι, μήτε ἀγένητα μήτε γενόμενα " τοῦτο δὲ οὐδὲν ἂν εἴη. Εἰ γὰρ εἴη τι, τούτων ἂν θά- τερα εἴη. Ὅτι οὐχ ἔστιν οὔτε ἕν, οὔτε πολλά, οὔτε ἀγένητα οὔτε γενόμενα, τὰ δὲν ὡς Μέλισσος, τὰ δ᾽ ὡς Ζήνων ἐ cube δειχνύειν μετὰ τὴν πρώτην ἴδιον αὐτοῦ ἀπόδειξιν, ἐν à λέγει, ὅτι οὐχ ἔστιν οὔτε εἶναι, οὔτε μὴ εἶναι. Εἰ μὲν γὰρ τὸ μὴ εἶναι ἔστι μὴ εἶναι, οὐδὲν ἂν ἧττον τὸ μὴ ὃν τοῦ ὄντος εἴη" τό τε γὰρ μὴ ὃν ἔστι μὴ ὄν, καὶ τὸ ὃν ὄν, ὥστε οὐδὲν μᾶλλον εἶναι ἢ οὐχ εἶναι τὰ πράγματα. Εἰ δ᾽ ὅμως τὸ μὴ εἶναι 2 ἔστι, τὸ Εἰ γὰρ τὸ μὴ “Ὥστε οὐχ ἂν ————————————————————————————————————————————————————O οὗ γὰρ δὴ τὸ τοιοῦτον ἕν, ὥσπερ ὃ Ζήνων, ἀλλὰ πολλὰ εἶναί φησιν οὗτος γὰρ σῶμα λέγει εἶναι τὸν θεόν, εἴτε τόδε τὸ πᾶν, εἴτε ὃ, τι δήποτε αὐτὸ λέγων" ἀσώματος γὰρ ὦν, πῶς ἂν σφαιροειδὴς εἴη; ἐπεὶ μόνως γ᾽ ἂν οὕτως οὔτ᾽ ἂν χινοῖτο οὔτ᾽ ἂν ἠρεμοῖ, μηδαμοῦ γε ὦν" ἐπεὶ δὲ σῶμά ἐστι, τί ἂν αὖ- τὸν χωλύοι χινεῖσθα:, ὡς ἐλέχθη ; CAPUT QUINTUM. Inscriptio hujus capitis tanquam separati libri in codice Lipsiensi est. ᾿Αριστοτέλους περὶ Γοργίου. 12. Pro εἶ δ᾽ ἔστιν Casaubonus minus recte εἰ δ᾽ ἐστὶν. 13. δηλωτὸν ἄλλοι: e Lipsiensi cod. ductum est, reliqua: membrana ἄλλως, quod a Sylburgio in ἄλλῳ conversum in Casauboniana et aliis editionibus reperitur. 15. ἀποφαίνονται αὑτοῖς videlur in omnibus codicibus praeter Lipsiensem legi ubi est αὐτοῖς, quod si sanum esset, ad τὰ ὄντα pertinere in promptu foret. At servandum esse αὑτοῖς res ipsa loquitur. 16. οἱ μὲν ὅτι ἕν xai οὐ πολλά, οἱ δὲ ὅτι πολλὰ καὶ οὐχ ἕν. Sic.cod. Lips. omisso αὖ inter δὲ et ὅτι. 17. xai oi μὲν ὅτι ἀγένητα recte cod. Lips.; alii codd. apud Bekkerum ἂν γένηται male; vulgo editur inepte xai οἵ μὲν ἂν ἀγένητα. Sequentia apud Bekkerum in hunc mo- dum distincta sunt : οἱ δ᾽ ὡς γενόμενα ἐπιδειχνύντε: ταῦτα, συλλογίζεται xac' ἀμφοτέρων. Ergo dislinctionis virgula, ut in cod. Lips. fit, post ταῦτα posita rettulit ταῦτα ad τῶν ὄντων haud secus alque Fabricius ad Sext. Empir. p. 384. Αἱ praeterquam quod pro ταῦτα tunc rectius diceretur αὐτά, huic rationi ipse Sextus adv. Math. VII S 66 adversatur, cujus hiec sunt verba : ὅτι μὲν οὖν οὐδὲν ἔστιν, ἐπιλογίζεται τὸν τρόπον τοῦτον. Quamobrem nos post ἐπιδειχνύντες cum Fossio distinximws. Extrema συλλογίζεται χατ᾽ ἀμφο- 1épov apud Bekkerum et Fossium congruunt cum veterum editionum et codicis, quo Felicianus usus est, scriptura. In duobus codicibus quós inspexit Bekkerus , pariterque in Lipsiensi pro xaz' ἀμφοτέρων est τ᾽ ἀμφοτέρων; quod licet intelligi possit, tamen huic loco minus convenit. 18. ἀνάγχη γάρ, φησίν, el τί ἐστι, μήτε Ev μήτε πολλὰ εἶναι, μήτε ἀγέννητα μήτε γενόμενα, οὐδὲν ἂν εἴη. Sic Bekkerus liec verba constituit, aquo in eo potissimum discrepant Ca- saubonus et Fossius, quod rectius ἀγένητα scribunt. At locum aperte mutilum ita resarciendum arbitror : ἀνάγχη γάρ, ςησίν, εἴ τι ἔστι, μήτε ἕν μήτε πολλὰ εἶναι, μήτε ἀγένητα μήτε γενόμενα " τοῦτο δὲ οὐδὲν ἂν εἴη. In quo non solum τοῦτο δὲ addidi, sed etiam transposito accentu εἴ τι ἔστι exaravi. Felicianus in codice suo videtur deprehendisse : ἀνάγχη γάρ, φησίν, εἴ τί ἐστι μήτε Ev μήτε πολλά, μήτε ἀγέ- vitx μήτε γενόμενα, οὐδὲν ἂν εἶναι. Vertit enim : « necesse, inquit , est ut si quid sit neque unum neque mulía, neque ingenita, neque genita, id nihil sit. » Sed hzec lectio se- quentibus verbis repugnat. 20. εἰ yàp μὴ εἴη τι, τούτων ἂν θάτερα εἴη. Conspirant in his Casaubonus et Bekkerus, quorum neuter vidit delen- dum esse μὴ post γὰρ. Omitlitur autem hiec vocula, ut jam Olearius animadvertit , in libro Lipsiensi quem Fossius secutus est. 22. Mira est Bekkeri inconstantia, qui hic et versu 19 posuerit ἀγέννητα, sed versu 17 recte scripserit. ἀγένητα. Quid intersit inter utramque vocem dicemus infra ad Ocell. cap. I $ 2. 23. μετὰ τὴν πρώτην ἴδιον αὐτοῦ ἀπόδειξιν omnium codi- cum scriptura est, quam temere mutavil Fossius in ἰδίαν αὐτοῦ ἀπόδειξιν, quasi non posset dici ἴδιος ἀπόδειξις. AL similiter Plato Protag. p. 349 B : ἑχάστῳ τῶν ὀνομάτων τού- των ὑπόχειταί τις ἴδιος οὐσία. 25. & μὲν γὰρ τὸ μὴ εἶναι ἔστι μὴ εἶναι, οὐδὲν ἂν ἧττον ὃ ὄντος εἴη. τό τε γὰρ μὴ ὅ ὄν ἐστι μὴ ὄν, χαὶ τὸ ὃν ὄν, ὥστε οὐδὲν μᾶλλον ἣ εἶναι ἢ οὐχ εἶναι τὰ πράγματα. Sic Bekkerus, quocum Fossius consentit nisi quod τὸ μὴ εἶναί ἐστι ponit. Non injuria tamen Bekkerus τὸ μὴ εἶναι ἔστι μὴ εἶναι dedit, quorum verborum hanc vim esse liquet : si non esse vere est, quatenus est ποῦ esse. Quod Syl- burgius et Casaubonus habent ἦν ante ἧττον recte omittitur in codice Lipsiensi. In verbis τό τε γὰρ μὴ ὄν ἐστι μὴ ὄν nihil variant libri scripti et edili, sed ex eo quod ut non ens est non ens, ila ens est ens, non sequitur nihilo magis esse quam non essé"res : id quod tum demum aliquo jure sumi videlur, quum quis non ens vere esse, quatenus non ens sit, et ens reapse esse , quatenus ens sit, contendit. Quo- Circa necessario rescripsi : τό τε yàp μὴ ὃν ἔστι μὴ ὄν. De- nique inter μᾶλλον et εἶναι omittendum est ἢ cum codice Lipsiensi. Idem codex ante πράγματα omittit articulum τὰ quem abjicere nolui. 28. εἰ δ᾽ ὅμως τὸ μὴ εἶναί ἐστι, τὸ εἶναι, φησίν, οὐχ ἔστι τὸ ἀντιχείμενον. la Bekkerus. Sed hic quoque ferri nequit εἶναί ἐστι; corrige cum Fossio εἶναι ἔστι. Idem fa- ciendum esse apparet in sequenti sententia quae apud Bekkerum sic scripta legitur : et yàp τὸ μὴ εἶναΐ ἐστι, τὸ εἶναι, [ἢ] μὴ εἶναι προσήχει,, ubi non solum ἔστι requiritur, sed etiam 7; uncis inclusum cum libro Lipsiensi deleri oportet. ͵ 30. ὥστε οὐχ ἂν οὕτως, φησίν, οὐδὲν ἂν εἴη, εἰ μὴ ταὐτόν ἐστιν εἶναί τε xad μὴ elvat, εἰ δὲ ταὐτό, xai οὕτως οὐχ ἂν εἴη οὐδέν " τό τε γὰρ μὴ ὃν οὐχ ἔστι χαὶ τὸ ὄν, ἐπείπερ ταὐτὸ τῷ μὴ ὄντι. Ha Fossius et Rekkerus qui e codice Lipsiensi post verba xoi μὴ εἶναι receperunt εἰ δὲ ταὐτό, quum in —— DE MELISSO ETC. οὕτως, φησίν, οὐδὲν ἂν εἴη, εἰ μὴ ταὐτόν ἐστιν εἶναί τε xal μὴ εἶναι. ἴΕστι δὲ ταὐτό, xal οὕτως ἂν εἴη οὐδέν" τό τε γὰρ μὴ ὃν οὐκ ἔστι, xal τὸ ὄν, ἐπείπερ γε ταὐτὸ τῷ μὴ ὄντι. Οὗτος μὲν οὖν αὐτὸς ὁ λόγος ἐχείνου. ΚΕΦ. ς΄. - Y τ Οὐδαμόθεν δὲ συμθαίνει ἐξ ὧν εἴρηκε, μηδὲν εἶναι" ἃ γὰρ καὶ ἀποδείχνυσιν, οὕτως διαλέγεται. [εἰ τὸ μὴ 303 " 4 . ὃν ἔστιν, ἃ ἁπλῶς εἰπεῖν τὸ μηδέν, xal τὸ ὄν ἐστιν - - * , * , * 3j ἁπλῶς εἰπεῖν τὸ μηδέν, xai τὸ ὄν ἐστιν ὁμοίως μὴ ὅν. Ὑοῦτο δὲ οὔτε φαίνεται οὕτως, οὔτε ἀνάγχη, ἀλλ᾽ ὥσπερ- εἰ δυοῖν ὄντοιν, τοῦ μὲν ὄντος τοῦ δὲ δοχοῦντος, τὸ μὲν ἔστι, τὸ δ᾽ οὐχ ἀληθές, ὅτι ἐστὶ τὸ μὲν μὴ ὄν. Διότι * νῷ * T * es » Yn" οὖν οὐκ ἔστιν, οὔτε elvat οὔτε μὴ εἶναι τὰ ἄμφω οὔθ " - Ψ 3^ L] $ t » * * ἕτερον οὐχ ἔστιν. Οὐδὲν γὰρ ἧττον, φησίν, εἴη ἂν τὸ - pa ΟἿ * * μὴ εἶναι τοῦ εἶναι, εἴπερ εἴη τι χαὶ τὸ μὴ εἶναι, Ἶ c Ei δὲ ' ^U! i e »^ - 4 ταρ οὐόεῖς φησιν εἰναι τὸ μὴ εἰναι ουόαμως, reliquis. membranis legatur ἔστι δὲ ταὐτὸ. At utrumque fefellit mendosa qui inde oritur verborum constructio. Quum enim eflicere nitatur Gorgias nihil esse atque id colligat ex eequalitate entis el non entis, conclusionem xai οὕτω: οὐχ ἂν εἴη οὐδέν mendis non vacare planum est , quippe qua et contrarium dicatur et plus quam aflirmari convenil. Contrarium dici praecedentium. verborum ὥστε οὐχ ἂν οὕτως (φησίν) οὐδὲν ἂν εἴη comparalio docet, in quibus duplex negatio flagitatur, quae hic ἃ Gorgie mente dissidet. Deinde xai quod non habet quo referatur prorsus abundat. Quapropter si εἰ δὲ ταὐτό vera lectio foret , legi- tima apodosis non essel nisi duabus vocibus omissis οὕτως ἂν εἴη οὐδέν, quamquam non diflitendum οὕτως quoque nullo sententi:e damno transpositis reliquis verbis abesse posse. ALsi restituimus ἔστι δὲ ταὐτό, omnia apte cohaerent neque delendum est. nisi οὐχ post οὕτως. Porro in verbis τό τε γὰρ μὴ ὃν οὐκ ἔστι xai τὸ ὄν virgula collocanda est post ἔστι εἰ δὰ extrema xai τὸ ὅν intelligendum οὐχ ἔστι. De- nique pro ἐπείπερ ταὐτὸ cod. Lips. praebet ἐπείπερ γε ταὐτὸ. 33. Οὗτος μὲν οὖν ὁ αὐτὸς λόγος ἐκείνου. Ma cum veteribus edd Bekkerus. Cod. Lips. habet οὕτως ; at οὗτος nom est sollicilandum. Sed pro ὁ αὐτὸς λόγος recte substituit Fossius αὐτὸς ὁ λόγος. Neque enim eandem , sed ipsam Gorgize ra- lionem attulisse se Aristoteles ait. CAPUT SEXTUM. 34. Dehkerus iuilium sic scripsit : Οὐδαμόθεν δὲ cuuóxt- vet ἐξ ὧν εἴργχεν, μηδὲν εἶναι. ἃ γὰρ xai ἀποδείχνυσιν, οὕτως διαλέγεται. εἰ τὸ μὴ ὄν ἐστιν ἢ ἔστιν, ἁπλῶς εἰπεῖν εἴη, xai ἔστιν ὅμοιον μὴ ὄν. τοῦτο δὲ οὔτε φαίνετα: οὕτως οὔτε ἀνάγχη, ἀλλ᾽ ὡσπερεὶ δυοῖν, ὄντος, τοῦ δ᾽ οὐκ ὄντος, τὸ μὲν ἔστι, τὸ δ᾽ οὐκ ἀληθές, ὅτι ἐστὶ τὸ μὲν μὴ ὄν. Parum praesidii hoc loco in cod. Lipsiensi est, qui vitiose habet & γὰρ xoi ἀποδειχνύουσιν el post διαλέγεται : ἢ τὸ μὴ ὄν ἐστιν, ἡ ἁπλῶς tix. deinde vero rectius quam cater? membranze ἀλλ᾽ ὥσπερ εἰ δυοῖν ὄντοιν, τοῦ μὲν ὄντος, τοῦ δὲ δοχοῦντος, τὸ μὲν ἐστὶ, τὸ δ᾽ οὐχ ἀληθὲς ὅτι ἐστὶν τὸ μὲν μὴ ὄν. Quamobrem Fossius ita posuerat : οὐδαμόθεν δὲ συμδαίνει ἐξ ὧν elonxev, μηδὲν εἶναι " ἃ γὰρ xai ἀποδείχνυσιν, οὕτως δια)έγεται" εἰ τὸ μὴδν ἔστιν, ἔστιν, ἁπλῶς εἰπεῖν,χαίἐστιν ὁμοίως μὴ ὄν. τοῦτο δὲ οὔτε φαίνεται οὕτως, οὔτε ἀνάγχη, ἀλλ᾽ ὡσπερεὶ δυυῖν ὄντοιν, τοῦ μὲν ὄντος, τοῦ δὲ δοχοῦν- τος, τὸ μὲν ἔστι, τὸ δ᾽ οὐχ ἀληθές, ὅτι ἔστι τὸ μὲν μὴ ὄν. At ne lac quidem ratione persanaltus est locus. Corrize : οὐδαμόθεν δὲ συμδαίνει ἐξ ὧν elorxe , μηδὲν εἶναι " d γὰρ xai ἀποδείχνυσιν, οὕτως διαλέγεται. Εἰ τὸ μὴ ὃν ἔστιν, ἢ ἁπλῶς εἰπεῖν τὸ μνδέν, xal τὸ ὄν ἐστιν ὁμοίως: μὴ ὄν. Τοῦτο δὲ οὔτε φαίνεται οὕτως, οὔτε ἀνάγχη,, ἀλλ᾽ ὡσπερεὶ δυοῖν ὄντοιν, τοῦ μὲν ὄντος τοῦ δὲ δοχοῦντος, τὸ μὲν ἔστι, τὸ δ᾽ οὐχ ἀγυθές, ὅτι ἐστὶ τὸ μὲν μὴ ὄν. p. 979 b. Recte Dekkerus : διότι οὖν οὐχ ἔστιν, οὔτε εἶνα: οὔτε μὴ εἶναι τὰ ἄμτω οἿΜ ἕτερον οὐχ ἔστιν, quod. sic exprimit Felicianus : « quia igitur non est, non sequitur, ut neque esse neque non esse utrumque, neque alterum non sit. » Inepte in cod. Lips. legitur : διατί οὖν οὐχ ἔστιν, οὔτε εἶναι οὔτε μὴ εἶναι, τὸ δὲ du zo κα. τ. X. Fossius ante τὰ ἄμ τω addidit οὔτε, quod concinniorem quidem efficit ora- tionem, sed. lamen neutiquam necessarium est. Posterius illud οὐκ ἔστιν quod accusativum cum inlinitivo adjunctum habet nolim cum Feliciano vertas non sequitur, sed inter- pretandum est : fieri nequit, nt in illo Euripidis versu (Al- cesl. 1095) οὐχ ἔστι τοὺς θανόντας el; φάος μολεῖν. Quocirca hiec erit sententia : « quoniam igitur non est, fieri nequit, ut sint aut nou sint sive ambo sive alterutrum. » 2. οὐδὲν γάρ, φησίν, εἴη ἂν τὸ μὴ εἶναι τοῦ εἶναι, εἴπερ εἴη τι χαὶ τὸ μὴ εἶναι. Ha Bekkerus cum cod. Lipsiensi, in quo post οὐδὲν γὰρ ante φησίν reperitur lacuna uno aut duobus vocabulis explenda. Longe distant ab his Feliciani interpretis verba : « at nihil erit, inquit, si non esse et esse similiter sunt, quandoquidem erit aliquid. etiam non esse. » Fossius scribendum conjecit οὐδὲν γάρ, φησίν, εἴη ἂν τὸ μὴ εἶναι [ἧττον] τοῦ εἶναι, εἴπερ εἴη vt xai τὸ μὴ εἶναι, quod probamus, nisi quod propter Lipsiensis libri aucto- rilatrem ἧττον inler yao et φησί» inserendum censemus. Citerum quum Aristoteles ea quas supra exposila sunt eodem ordine servato refellere studeat, non aliam hic deesse vocem nisi ἧττον efficitur e verbis quie capite praecedenti exstant : εἰ μὲν γὰρ τὸ μὴ εἶνα: ἔστι μὴ εἶναι, οὐδὲν ἂν ἧττον τὸ u7, G7 τοῦ ὄντος εἴη. 4. οὐδείς φησιν elvat τὸ μὴ εἶναι οὐδυμῶς. lla Bekkerus. Lacunam anle οὐδείς, quae apud. Casaubonum notata est, in Lipsiensi codice parlicula ὅτε expletam esse Beckius ait. Orditur jam Aristoleles refutationem primumque ar- gumentum quod Gorgia: oppouit e loquendi consuetudine repetit, quum nemo τὸ μὴ εἶναι esse dicat. Cf. Phys. IV, 1 p. 208 ed. Bekk. : τά τε γὰρ ὄντα πάντες ὑπολαμθδάνουσιν εἶναί που (τὸ y&o μὴ ὃν οὐδαμοῦ εἶναι * ποῦ γάρ ἐστι τραγέλα- 20; ἢ σφίγξ;) Requiritur inilio refutalionis vocula adversa- tiva ἀλλὰ vel δὲ ; idcirco Fossius, quum Lipsiensis libri ὅτε ferri non possit, τοῦτο δὲ ponendum conjectavit. Sed for- tasse in illo ὅτε latet ἀτάρ, quo saepissime utitur Plato cf. Ruhnken. ad Timzi Lex. Plat. ἢ. v. Caeterum non male verliL Felicianus : « sed nemo est qui non esse, esse prorsus dicat. » Refertur autem οὐδαμῶς δὰ οὐδείς, ut liaec sit verborum construclio : ἀτὰο οὐδεὶς οὐδαμῶς φησιν εἶναι τὸ μὴ εἶναι, qua transgressione nihil frequentius apud Ari- slotelem invenitur. 4. εἰ δὲ xai ἔστι τὸ μὴ ὃν μὴ ὄν, οὐδ᾽ οὕτως ὁμοίως ἂν εἴη τὸ μὴ ὃν τῷ ὄντι τὸ μὲν γάρ ἐστι μὴ ὄν, τὸ ὃξ xai ἔστιν ἔτι. 114 Bekkerus, a quo pluribus in rebus dissidet Fossius. Ac primum quidem male scripsit εἰ δὲ xat ἐστι τὸ μὴ àv, deinde οὐχ οὕτως ὁμοίως εἴη ἂν liabet, in quo. οὐχ ad sentenlian aptius est quam οὐδ᾽, sed εἴη ἂν pro ἂν εἴη e veteribus edi- lionibus ductum et quorundam Bekkeri codicum auctoritate confirmatum , tamen repudiari convenit. Pro τῷ ὄντι cod. Lips. perperam τῷ μὴ ὄντι. Dubium esse ait Deckius ὁμοίως an ὅμοιον scripserit librarius Lipsiensis, deleto compendio. b ^ 1^ τὸ μὴ ὃν μὴ ὄν, οὐχ οὕτως δμοίως ἂν εἴη τὸ μὴ 'x 5 χαιεστι P) me oe NI ὃ iy d ἐ ^ * $i VEA » ὃν τῷ ὄντι" τὸ μὲν γάρ ἐστι μὴ ὄν, τὸ δὲ χαὶ ἔστιν ἔτι. - , € - - »* , ^ Ei δὲ καί, ἁπλῶς εἰπεῖν, ἀληθές, ὡς δὴ θαυμάσιόν γ᾽ ἂν εἴη τὸ μὴ ὃν ἔστιν" ἄλλ᾽, εἰ δὴ οὕτω, πότερον 'μᾶλλον ξυμδαίνει ἅπαντα εἶναι, ἢ μὴ εἶναι; αὐτὸ γὰρ οὕτω γε τοὐναντίον ἔοιχε γίγνεσθαι. Εἰ γὰρ τότε μὴ 10 ὃν ἔστι xai τὸ ὃν ἔστιν, ἅπαντα ἔστι" xol γὰρ τὰ M ὄντα χαὶ τὰ μὴ ὄντα ἔστιν. Οὐχ ἀνάγχη γάρ, εἰ τὸ ARISTOTELIS LIBER ^ » * μὴ ὃν ἔστι, xal τὸ ὃν μὴ εἶναι. El δὲ χαὶ τοῦτό τις i ARS τ ΤΣ Ν ἂν MMA 3 ead γχωροῖ xai τὸ μὲν μὴ ὃν εἴη, τὸ δὲ ὃν μὴ εἴη, ὅμως νι πο ν ^* , * M] a » οὐδὲν ἧττον εἴη ἂν πάντα’ τὰ γὰρ μὴ ὄντα εἴη κατὰ * , ΒΡ τὸν ἐχείνου λόγον. Εἰ δὲ ταὐτόν ἐστι τὸ εἶναι χαὶ τὸ A , e μὴ εἶναι, οὐδ᾽ οὕτως μᾶλλον εἴη Xv τι ἢ οὖχ εἴη. Ὥς * - - , , zs M i 4 ^ 1 , γὰρ κἀχεῖνος λέγει, ὅτι e ταὐτὸ τὸ μὴ ὃν xa τὸ ὄν, τό * , Ej LI ^ El [- 4 5^1 » τε ὃν οὐχ ἔστι xal τὸ μὴ ὄν, ὥστε οὐδὲν ἔστιν" ἀντι- , στρέψαντι ἔστιν ὁμοίως φάναι, ὅτι πάντα ἔστι’ τό τε Illud tamen probabilius esse putat; atque ila legit Felicia- nus, cujus haec sunt verba : « Nam si non ens est non ens, non propterea efficilur, ut simili modo ut ens, non ens sit, quippe quum illud sit non ens , ens autem sit. » Prin- cipium planius sic interpreleris : « Etiamsi vero non ens exslat, quatenus est non ens. » 7. εἰ δὲ xol ἁπλῶς εἰπεῖν ἀληθές, ὡς δὴ θαυμάσιόν τ᾽ ἂν εἴη τὸ μὴ ὄν ἐστιν. ἀλλ᾽ εἰ δὴ οὕτω, πότερον μᾶλλον ξυμδαίνει τὰ πάντα εἶναι ἢ μὴ εἶναι; αὐτὸ γὰρ οὕτω γε τοὐναντίον ἔοιχε γίνεσθαι. Sic Bekkerus locum constituit. In Lipsiensi codice scriptum est θαυμάσιόν γ᾽ ἂν ctn, quod praestat vulgatie lectioni, tum vero ineple et vitiose πρότερον μᾶλλον £uu- θαίνει ἅπαντα 7, εἶναι μὴ εἶναι. Fossius verba ita castiganda putavit : εἰ δὲ xat, ἁπλῶς εἰπεῖν, ἀληθές, ὡς δὴ θαυμάσιόν y! ἂν εἴη τὸ μὴ ὃν ἔστιν" ἀλλ᾽ εἰ δὴ οὕτω, πότερον μᾶλλον συμθαίνει ἅπαντα εἶναι, ἢ μὴ εἶναι ; αὐτὸ γὰρ οὕτω γε τοὐναν- τίον ἔοιχε γίγνεσθαι. Nibil lic mutavimus nisi συμδαίνει ob constantem libri Lipsiensis scripturam in £up.óztvet , in. re- liquis Fossii rationem probavimus. Eadem apparet Felicia- num in suo libro scripta offendisse, licet paulo liberius con- verlerit: « Adde quod, si etiam absolute ac simpliciter verum esset, quum dicimus non ens esse, mirum quidem profecto id videretur : sed si tamen ifa esset, utrum ex eo magis eveniret, ut omnia essent, quam non essent? ta enim contrarium procul dubio efficeretur. » 9. εἰ yàp τό τε μὴ ὄν ἐστι xai τὸ ὃν ὄν ἐστιν, ἅπαντά ἐστιν. xai γὰρ τὰ ὄντα καὶ τὰ μὴ ὄντα ἐστίν. Sic perperam Bekke- rus, quem vel-Felicianus docere poterat, aliler licec. esse constituenda. Felicianus enim in suo libro repperit exara- tum : εἰ yàp τό τε μὴ ὃν ἔστιν xad τὸ ὃν ἔστιν, ἅπαντα ἔστι * xal γὰρ τὰ ὄντα χαὶ τὰ μὴ ὄντα ἔστιν ; id quod ex ejus verbis efficitur : « si enim et non ens est, et ens est, omnia sunt, quur et ea quz sunt el ea quae non sunt simili modo sint. » Hunc igitur Fossius merito secutus est. Male in cod. Lips. legitur el γὰρ τό τε μὴ ὃν ὄν ἐστι et xol τὰ γὰρ τὰ ὄντα xal μὴ ὄντα ἐστίν. Repetitionem vocis ὃν, quz et apnd Casau- bonum exstat, ideo recte rejecit Fossius, quia continent haec verba refutationem secundi argumenti : εἰ τὸ μὴ εἶναι ἔστι, τὸ εἶναι οὐχ ἔστι τὸ ἀντιχείμενον, ubi non dicilur ὄν, quod preterea non iteratur in verbis οὐχ ἀνάγχη γάρ, εἰ τὸ μὴ ὃν ἔστι, καὶ τὸ ὃν μὴ εἶναι. Adde quod ne dixit quidem Gorgias : τὸ μὴ ὄν ἐστιν ὄν, sed ἔστιν, et quod Aristoteles ita concludit : xoi γὰρ τὰ μὴ ὄντα xoi τὰ ὄντα ἔστιν. ldem supra in memorandis Θογρία verbis ait : θαυμάσιόν γ᾽ ἂν εἴη τὸ μὴ ὃν ἔστιν. 11, οὐχ ἀνάγχη γάρ, εἰ τὸ μὴ ὄν ἐστι, xxi τὸ ὃν μὴ εἶναι. εἰ δὴ χαὶ οὕτω τις ξυγχωρεῖ, χαὶ τὸ μὲν μὴ ὃν εἴη, τὸ δὲ ὃν μὴ εἴη, ὅμως οὐδὲν ἧττον εἴη ἄν" τὰ γὰρ μὴ ὄντα εἴη χατὰ τὸν ἐχείνου λόγον. Ia Bekkeri editio, a qua in eo solum discre- pat cod. Lips. quod pro ξυγχωρεῖ praebet ξυγχωροῖ. Sed Sylburgius jam conjecerat συγχωροίη, quod Fossius rece- pit, qui locum ita corrigendum existimavit : οὐχ ἀνάγχη γάρ, εἰ τὸ μὴ ὃν ἔστι, καὶ τὸ ὃν μὴ εἶναι. εἰ δὲ δὴ xai οὕτω τις συγχωροίη, xai τὸ μὲν μὴ ὃν εἴη, τὸ δὲ ὃν μὴ εἴη, ὅμως οὐδὲν ἧττον εἴη ἄν τι “ τὰ γὰρ μὴ ὄντα εἴη χατὰ τὸν ἐχείνου λόγον. In quibus verbis nemo dubitabit, quin recte substi- | tutum sit εἰ τὸ μὴ ὃν ἔστι pro vulg. ὄν ἐστι, deinde εἰ δὲ δὴ satis accommodatum est, quamquam δὴ poterat abesse. Tum post ὅμως οὐδὲν ἧττον εἴη ἄν adjecit zt, cujus loco Felicianus legit πάντα. At non minus recte τὸ ὃν suspicari licet. De- nique in ultima enuntiationis parte ἂν particula post εἴη desideratur, repetenda illa e przegressa sententia haud secus alque infra τὸ μὲν ὃν οὖχ ἂν εἴη, τὸ δ᾽ οὐχ ὃν γεγονὸς εἴη, quod Fossium non fugit. Felicianus vertit : « Non elenim est necesse, si non ens est, ut etiam ens non sit, Verun- tamen, si ifa etiam quispiam concesserit, ut et non ens sit et ens nor sit, nibilo minus omnia erunt, eo quod ea quie non sunt, ex illius ratione procul dubio essent. » Hic quoque εἰ δὲ καὶ οὕτω τις ξυγχωροῖ legit, sed scribendum videlur εἰ 8E χαὶ τοῦτό τις ξυγχωροῖ. Quocirca locum sic restituimus : οὐχ ἀνάγχη γάρ, εἰ τὸ μὴ ὃν ἔστι, xod τὸ ὃν μὴ εἶναι. Εἰ δὲ χαὶ τοῦτό τις ξυγχωροῖ χαὶ τὸ μὲν μὴ ὃν εἴη, τὸ δὲ ὃν μὴ εἴη, ὅμως οὐδὲν ἧττον εἴη ἂν πάντα τὰ γὰρ μὴ ὄντα εἴη χατὰ 10" £XEtvOJ AOYOV. 19 εἰ δὲ ταὐτόν ἐστι χαὶ τὸ εἶναι xod τὸ μὴ εἶναι, οὐδ᾽ οὕτως μᾶλλον οὖχ εἴη ἄν τι εἴη. Ita Casaubonus. Extrema mendo aliquo laborare recte observavit Fossius, qui deleto priore tin, οὐδ᾽ οὕτως μᾶγλον οὐχ ἄν τι εἴη scripsit. Neque aliter Bekkerus eodem εἴη uncis incluso de lioc enuntiato videtur judicasse. In cod. Lips. heec habentur : ei δὲ ταῦτόν ἔστι τὸ εἶναι καὶ τὸ μὴ εἶναι, οὔθ᾽ οὕτως μᾶλλον εἴη ἄντι, sequilur spa-, lium vacuum trium quattuorve litterarum, deinde ὡς γὰρ. x&xtivoz v. t. Δ. Quare suspicor ita esse reponendum : εἰ δὲ ταὐτόν ἐστι τὸ εἶναι χαὶ τὸ μὴ εἶναι, οὐδ᾽ οὕτως μᾶλλον εἴη ἄν τι ἢ οὖχ εἴη. Concinit fere Felicianus sic vertens : « Prae- terea si idem etiam sit et esse el non esse, neque ita magis ut non sit, quam ut sit, conficietur. » à 16. ὡς γὰρ χἀκχεῖνος λέγει, ὅτι el ταῦτον μὴ ὃν xod ὄν, τό τε ὃν οὖχ ἔστι xot τὸ μὴ ὄν. ὥστε οὐδέν ἐστιν, ἀντιστρέψαντα ἔστιν ὁμοίως φόναι ὅτι πάντα ἐστίν. τό τε γὰρ μὴ Ov ἐστι xai τὸ ὄν, ὥστε πάντα ἐστίν. Perperani haec, quemadmodum no-, tavi, a Bekkero distincta sunt. Inepla porro Sylburgii conjectura est qui ὅτι πάντα ἔτι pro ὅτι πάντα ἔστι legi vo- lebat. Felicianus interpretatur : « Nam quemadmodum ille inquit, si non ens et ens idem est, non ens aulem non est, eliam ens non erit, quamobrem nihil erit : ita quoque vice versa dicere omnia esse nos possumus. Si enim non ens est, el ens est , omnia erunt. » Quid ille in codice suo invenerit , satis patet; sed aliter constituendus est lo- cus. Fossius intellecta sententia eo modo oralionem con- formavit, nt ex variis incisis unam periodum conderet. Sic autem posuit : ὡς γὰρ xXxetvoz λέγει, ὅτι, el ταὐτὸ τὸ μὴ ὃν καὶ ὄν, τό τε ὃν οὐχ ἔστι xai «o μὴ ὄν, ὥστε οὐδὲν ἔστιν" ἀντιστρέψαντι ἔστιν ὁμοίως φάναι ὅτι πάντα ἔστι" τό τε γὰρ μὴ ὃν ἔστι καὶ τὸ ὄν, ὥστε πάντα ἔστιν. Cod. Lips. exhi- bet: ὅτ: εἰ ταὐτὸ τὸ μὴ ὃν xoi τὸ ὃν. Inserto igilur inter xai et ὄν articulo reliqua, ut a Fossio dislincla sunt , ser- vanda censemus. Est enim verborum sensus : « quemad- modum ille ait, si idem sit non ens et ens, perinde non esse ens ac non ens, ita ut nihil sit : similiter licet contraria ralione dicere, omnia esse : siquidem non ens est. pariter atque ens, ita ut omnia sint. » τῳ» [tms n d n a Be τ SPEC. ο. as ἐνὸν καὶ τὸ ἐν ᾧ. DE MELISSO ETC. 20 γὰρ μὴ ὃν ἔστι xal τὸ ὄν, ὥστε πάντα ἔστιν. Μετὰ δὲ τοῦτον τὸν λόγον φησίν, εἰ δὲ ἔστιν, ἥτοι ἀγένητον 3 γενόμενον εἶναι. Καὶ εἰ μὲν ἀγένητον, ἄπειρον αὐτὸ τοῖς τοῦ Μελίσσου ἀξιώμασι λαμβάνει" τὸ δὲ ἄπειρον οὐχ ἂν εἶναί που. Οὔτε γὰρ ἐν αὑτῷ,, οὔτ᾽ ἂν ἐν ἄλλῳ εἶναι. Δύο γὰρ ἂν οὕτως ἢ πλείω εἶναι, τό τε Μηδαμοῦ δὲ ὄν, οὐδὲν εἶναι χατὰ τὸν τοῦ Ζήνωνος λόγον περὶ τῆς χώρας" ἀγένητον μὲν οὖν διὰ ταῦτ᾽ οὐχ εἶναι: οὐ μὴν οὐδὲ γενόμενον. ᾿ ενέσθαι 305 ΠΝ μὰς ἐν... γοῦν οὐδὲν ἂν οὔτ᾽ ἐξ ὄντος, οὔτ᾽ ἐχ μὴ ὄντος" εἰ γὰρ NA ; " ; : τὸ ὃν γενόμενον μεταπέσοι, οὐκ ἂν ἔτ᾽ εἶναι τὸ ὄν, " , VEA ; ὥσπερ γ᾽ εἰ χαὶ τὸ μὴ ὃν γένοιτο, οὐχ ἂν ἔτι εἴη μὴ wi S tet EYE ἰῇ 4 ; ὄν, Οὐδὲ μὴν οὐδ᾽ ix μὴ ὄντος ἂν γενέσθαι" εἰ μὲν γὰρ αἡ ἔστι τὸ μὴ ὄν, οὐδὲν ἂν Ex μηδενὸς γενέσθαι. Εἰ δ᾽ ἔστι τὸ μὴ ὄν, δι᾽ ἅπερ οὐδ᾽ ix. τοῦ ὄντος, διὰ ταῦτα οὐδ᾽ £x τοῦ μὴ ὄντος γενέσθαι. μέν, εἴπερ ἔστι τι, ἤτοι ἀγένητον εἶναι ἢ γενόμενον, - 335 3^4 , ἴ γι; y. ταῦτα δὲ ἀδύνατον, ἀδύνατόν τι xal εἶναι. " Ecc, εἴπερ 2. Ὑϑ 32 El οὖν ἀνάγχη 20. uzvà δὲ τοῦτον τὸν λόγον φησίν" εἰ δὲ ἔστιν, ἦτοι ἀνέν- νῆτον 3, γενόμενον εἶναι. καὶ εἰ μὲν ἀγένητον, ἄπειρον αὐτὸ τοῖς τοῦ Μελίσσου ἀξιώμασι λαμδάνει " τὸ δ᾽ ἄπειρον οὐχ ἂν εἶναί ποτε. Miram in his Bekkeri inconstantiam. videmus, qui wodo ἀγέννητον modo ἀγένητον ewaraverit. Utroque loco cod. Lips. ἀγένητον, quod alteri lectioni hie certe praeferen- dum. Feliciani verba : « post hanc rationem subjungit , si sit. aliquid , est vel. ingenitum. vel. genitum esse » indicio sunt, in ejus libro scriptum fuisse, εἰ δὲ ἔστιν, ἔστιν ἧἦτοι ἀγένητον ἢ γενόμενον εἶναι. Tum vero alterum ἔστιν significat licet , fieri potest. At ne opus quidem est hac voce, quia accusativus cum infinitivo e φησί pendet. Quod apud Casaubonum et in tribus Bekkeri codd. legitur ἤτοι &y. ἢ μὴ γενόμενον falsum esse palet. In Lipsiensi exem - plari recte omittitur μή. Ibidem reperitur γινόμενον librarii errore pro γενόμενον. Quum enim aliis locis librarius yty-«e- σϑαι el γιγνόμενον scribere soleat, illud γινόμενον prorsus repudiandum est. E verbis τὸ δὲ ἄπειρον οὐχ ἂν εἶναί ποτε, in quibus libri scripti et editi consentiunt, illud ποτε ad sententiam non est accommodatum. Neque enim quaeritur, unquamne fuerit , an sit infinitum, sed ubi sit, quum Gor- gias negaverit hioc usquam esse, quod neque in se ipso neque in alio esset. Cf. Sext. Emp. adv. Math. VII $ 69 : εἰ δὲ ἀπειρόν ἐστιν, οὐδαμοῦ Wwe [ens quod. sequentia , in quibus praeterquam quod μηξαμοῦ legitur simul Ze- nonis de spatio senlenlia memoratur, abunde arguunt de loco hic disputari. Quam ob causam Fossius expulso ποτε scripsit που. 24. οὔτε y&o ἐν αὑτῷ οὔτ’ àv ἐν ἄλλῳ εἶναι " δύο γὰρ ἂν οὕτως ἣ πλείω εἶναι, τό τε ἐνὸν χαὶ τὸ ἐν ᾧ, μηδαμοῦ δὲ ὃν οὐδὲ εἶναι χατὰ τὸν Ζήνωνος λόγον περὶ τῆς χώρας. Hic procipuum mendum , quod in omnibus codd. exstat τό τε ἕν ὃν jam sublatum a Belkero est qui τό τε ἐνὸν substituit. Quod ille mutuatus videtur a Fossio qui ejus emendationis auctorem Meierum esse perhibet. Casauboni scriptura jx δαμοῦ δέον mulanda est in μηδαμοῦ δὲ ὃν, quod Fossio duce fecit Bekkerus. In cod. Lips. legitur tantum μηδαμοῦ ὃν. Quod sequitur οὐδὲ εἶναι xax τὸν Ζήνωνος λόγον non minus probamus , quam cod. Lips. lectionem οὐδὲν εἶναι χατὰ τὸν τοῦ Ζήνωνος λόγον. : 26. ἀγέννητον uiv οὖν διὰ ταῦτ᾽ οὐχ εἶναι, οὐ μὴν οὐδὲ γενόμενον, Hic quoque inepte Bekkerus ἀγέννητον pro ἀγέ- νῆτον. 27. γενέσθαι γοῦν οὐδὲν ἂν οὔτ᾽ ἐξ ὄντο: οὔτ᾽ ἐχ μὴ ὄντος. Bekkerus ad Lipsiensis libri auctoritatem se applicuit qui γενέσθαι γοῦν exlibet. In reliquis corrupte legitur γενέσθαι τὸν. Fossius γὰρ οὖν scripsit, quod et ipse posuissem , nisi γοῦν possel defendi. Ad sententiam quod attinet cf. Melissi fragm. I. 28. si γὰρ τὸ ὃν μεταπέσοι, οὐχ ἂν ἔτ᾽ εἶναι τὸ ὅν, ὥσπερ γ᾽ εἰ χαὶ τὸ μὴ ὃν γένοιτο, οὐχ ἂν ἔτι εἴη μὴ ὄν. οὐδὲ μὴν οὐδ᾽ ἐξ ὄντος ἂν γενέσθαι. εἰ μὲν γὰρ μή ἐστι τὸ μὴ ὄν, οὐδὲν ἂν ἐχ μηδενὸς ἂν γενέσθαι * εἰ δ᾽ ἔστι τὸ μὴ 0v, δι᾽ ἅπερ οὐδ᾽ ἐχ τοῦ ὄντος, διὰ ταῦτα οὐδ᾽ Ex τοῦ μὴ ὄντος γενέσθαι. {ἃ Bekkeri editio quae in eo polissimum a Casauboniana hic differt, PHILOS. GREC, quod pro vitioso διόπεο positum est δι᾿ dze2.. Jam. primnm verissime monuit Fossius, non μεταπέσοι, sed γένοιτο re quiri post εἰ γὰρ τὸ ὃν, ideoque ipse illud verbum in hoc vo- cabulum mutavit. Sed quum nullo vel mutationis vel lacunae vesligio relicto in omnibus exemplaribus calamo seriptis μεταπέσοι compareat neque tamen notio τοῦ γίγνεσθαι abesse possit, mihi inserto participio γενόμενον rescribendum vi- delur εἰ γὰρ τὸ ὃν γενόμενον μεταπέσοι. Fos-ius praterea duplicem conjecturam tentavit , quarum altera est ; εἰ γὰρ τὸ ὃν [γένοιτο, μεταπεσεῖν Xv^ εἰ δὲ] μεταπέσοι, allera εἰ γὰρ τὸ ὃν μεταπέσοι, οὐχ ἄν ἔτ᾽ εἶναι τὸ ὄν᾽ [μεταπεσεῖν δ᾽ ἄν, εἰ γένοιτο]. At his nostram medicinam simpliciorem esse con. fidimus. Que proxime sequuntur, xai ad τὸ μὴ ὃν relato, cum Fossio licet interpretari : u£ e/jam non ens, si na- sceretur, non esset non ens. Deinde in codice Lipsiensi liec scripta inveniuntur : οὐδὲ μὴν οὐδ᾽ ἐξ ὄντος ἂν γενέσθαι" εἰ μὲν γὰρ μὴ ἔστι τὸ μὴ ὄν, διάπερ οὐδ᾽ ἐχ τοῦ μὴ ὄντος γε- νέσθαι. Ergo librarii negligentia omissa sunt verba οὐδὲν ἂν ἐχ μηδενὸς ἂν γενέσθαι. εἰ δ᾽ ἔστι τὸ μὴ ὄν el διὰ ταῦτα οὐδ᾽ ix τοῦ μὴ ὄντος, quie ad sententie integritatem necessaria esse liquet, Cceterum pro οὐδὲ μὴν οὐδ᾽ ἐξ ὄντος ἂν γενέσθαι, quae Felicianus interpretatur sed »eque ex non ente ge- nitum est legi oportere οὐδὲ μὴν οὐδ᾽ &x μὴ ὄντος Xv γενέσθαι non fugit Fossium , qui longa disputalione lioc evincere studet. AU minus recte idem vir duplex ἂν reliquit in verbis οὐδὲν ἂν ἐχ μηδενὸς ἂν γενέσθαι. Nos. posterius ἂν delevimus. Denique pro διόπερ et διὰ ταὐτὰ quie Fossius posuit, de- Sideratur δι᾿ ἅπερ et διὰ ταῦτα. 33. εἰ οὖν» ἀνάγχη μέν. εἴπερ ἔστι τι, Trot ἀγέννητον εἶναι ἢ γενόμενον, ταῦτα δὲ ἀϑύνατόν τι xi εἶναι. Ma liec. apud Bekkerum leguntur, sed viliosius etiam apud Casaubonum : εἰ οὖν ἀνάγχη μέν, εἴπερ ἐστί τι, ἢ τὸ ἀγέννητον εἶναι ἣ ye- νόυενον. ταῦτα δὲ ἀδύνατόν τι xal εἶναι. Apparel Bekkerum Sylburgii emendationem ἤτοι pro co quod in omnibus codd. reperitur 3 τὸ non nominato auctore recepisse. Reliqua plana sunt. lteranda est vox. ἀδύνατον, id quod jam Fossius e Feliciani interpretatione videtur collegisse. Verlit enim interpres ille in hunc modum : « Quocirca si necesse est , ut si quidquam est, id. vel ingenitum sit vel genitum, hzc autem fieri nequeunt; ut quidquam sil, fieri eliam nullo modo potest. » Illud tamen non inutile erit querere, sitne satius ταῦτα δὲ ἀδύνατα an ἀδύνατον scribere. Equidem propterea singularem numerum pra- fero, quod ejusdem vocabuli repetitio procul dubio causa fuit, cur alterum ἀδύνατον ἃ librariis parum curantibus quid exararent omitteretur. Przterea cum cod. Lips. reponendum ἀγένητον. Proinde oratio sic conformanda : εἰ οὖν ἀνάγχη μέν, εἴπερ ἔστι τι, ἤτοι ἀγένητον εἶναι ἢ γενό- μενον, ταῦτα δὲ ἀδύνατον, ἀδύνατόν τι χαὶ εἶναι. 35. ἔτι εἴπερ ἔστιν, ἕν ἢ πλείω, φησίν, ἐστίν “ εἴτε μήτε ἔν μήτε πολ)ά,, οὐδὲν ἂν εἴη. Hec Behkerus jam aliqua ex parte e codice Lipsiensi emendavit , ubi legitur εἴπερ ἐστιν £v 3, πλείω. deinde vero, id quod neglexit, εἰ δὲ μήτε ἕν, qua scriptura evanescunt tenebrze lectionis Casaubonianie : ἔτι εἴπερ ἐστὶν ἐν ᾧ πλείω φησίν ἐστιν, εἴτε μὴ £v, μήτε 2U 30 35 306 ARISTOTELIS LIBER ἔστι τι, ἢ ἕν ἢ πλείω, φησίν, ἐστίν εἰ δὲ μήτε ἕν us πολλά, οὐδὲν ἂν εἴη. Καὶ ἕν μὲν οὐχ ἂν δύνα- xi ed ΒΕ» E x A ον ας κέ ον σθαι ε ναι, ὅτι ἀσώματον ἂν εἴη τὸ ἕν- τὸ γὰρ ἀσώμα- τον, φησίν, οὐδέν, ἔχων Ἱνώμην παραπλησίαν τῷ τοῦ Ζήνωνος λόγῳ. Ἑνὸς ὃ δὲ μὴ ὄντος οὐδ᾽ ἂν πολλὰ εἶναι. Οὐδὲ μήν, εἴ τι μήτε πολλὰ μήτε ἕν ἐστιν, εἶναι ἂν οὐδαμῶς" εἰ δ᾽ οὕτως, φησίν, οὐδὲν ἔστιν" εἶ γὰρ μήτε ^ ; Y ov MS ox 103 eT] ἕν μήτε πολλὰ ἔστιν, οὐδὲν ἔστιν. Οὐδ᾽ ἂν χινηθῆναί 2^ 344 , 3. A. τῳ re " 980 φήσιν ονοεν" εἰ γὰρ χινηθείη : ΟΟΧ ἂν ετι ET) ὠσχαυτῶς ἔ γον, ἀλλὰ τὸ μὲν ὃν οὐχ ἂν εἴη, τὸ δ᾽ οὐχ ὃν γεγονὸς εἴη. "Ex δέ, 1 χινεῖται xa, εἶ βεταφέρεται οὗ συνε- χὲς ὄν, διήρηται τὸ ὄν, οὖκ ἔστι ταύτῃ - ὥστ᾽ εἰ πάντη χινεῖται, πάντῃ διήρηται" εἰ δ᾽ οὕτως, πάντῃ οὐχ ἔστιν- ἐχλιπὲς γὰρ ταύτῃ, φησίν, jj διήρηται, τοῦ ὄντος, ἀντὶ τοῦ χενοῦ τὸ διηρῆσθαι λέγων, χαθάπερ ἐν τοῖς '“Λευχίππου χαλουμένοις λόγοις γέγραπται, Εἰ μὲν οὖν οὐδέν, τὰς ἀποδείξεις λέγει, e εἶναι d ἄγνωστα ἅπαντα. Δεῖν γὰρ ἂν τὰ φρονούμενὰ εἶναι, χαὶ τὸ μὴ πολλὰ, οὐδὲν ἂν ctr. Quum autem nove partis hic ini- tium fiat, qua neque unum, neque multa esse Gorgias efficere studuit, de verilate scripture e Lipsiensi libro enotatze non licet dubitare. Intellexit hoc Fossius , quem miramur non animadvertisse, in Feliciani codice prope eadem qua in Lipsiensi fuisse scripta. Feliciani verba sunt: « Praeterea si quidquam est, inquit, id unum est vel plura, si aulem neque unum, neque plura, nihil esl. » Hinc simul patet post εἴπερ ἔστι flagitari τι, quod sive ex hoc fonte haustum sive e sententie vi erutum addidit Fossius. Quamobrem heec erit legitima loci forma : ἔτι, εἴπεο ἔστι τι, ἢ Ev ἢ πλείω, φησίν, ἐστί᾽ εἰ δὲ μήτε Ev μήτε πολλά, οὐδὲν ἂν ctr. 36. xai ἕν μὲν .. .. xai ὅτι ἀσώματον ἂν εἴη τὸ Ev ἡ ἐν- σχομέν 1ε τῷ τοῦ Ζήνωνος λόγου. Ma Belkerus qui pro corrupto ἐνσχομέν ex aliis codd. δηοίαν! ἔσχομεν et σχον- uev. In Lipsiensi hcec leguntur : xoi ἐν μὲν... «-- xal ὅτι ἀσώματον ἄν Eme ee ee AUT COR 7 12 (vel ε ἔχον) μέ» γε. ...-. .. τῷ τοῦ Ζήνωνος λόγῳ. Quum Zenonis mentio hic facta testimonio sil Gorgiam, ut in aliis decrelis, ila in his Zenonis vesligia persecutum esse , operae pretium est investigare , quid Zeno de his rebus praeceperit. Eum autem communi Eleaticorum philoso phorum persuasione ductum sublata multitudine unum esse dixisse, gravissimorum scriptorum auctoritas facit ub credamus. Nam elsi non defuerunt apud veteres qui Zenonem rejecta unitate rerum multitudinem statuisse con- tenderent, velut Alexander Aphrodisiensis, refulatus a Simplicio fol. 30 a, tamen quid senserit Zeno non est du- bium. Hoc igilur praetermissis aliorum testimoniis quae inveniuntur apud Brandisium scholl. Arist. p. 334 ( cf. Sext. Empir. adv. Math. VII $ 73) unius interpretis Va- ticani ( ibid. ap. Brandis. ) verbis docebo : τοῦ Ζήνωνος λέ- γοντος ὡς εἰ μέγεθος ἔχοι τὸ ὃν xoi διχιοοῖτο, πολλὰ τὸ ὃν xai οὐχ ἕν τι ἔσεσθαι, χαὶ διὰ τοῦτο δειχνύντος ὅτι μηδὲν τῶν ὄντων ἐστὶ τὸ ἔν, ἐνέδωχε τῷ λόγῳ τούτῳ Ξενοχράτης ὃ Χαλ- χηδόνιος. Ergo ens unum atque individuum esse ideoque magnitudine, et quod hoc loco dicitur corpore carere (ἀσώματον) vult. Eadem est Melissi sententia fragm. 16. Itaque Fossius locum qui Gorgize refutationem continet Sic expleri jussit : xai ἔν μὲν [οὐχ ἂν δύνασθαι εἶναι, ὅτι ἀσώματον ἂν εἴη τὸ ἕν" [τὸ γὰρ ἀσώματον c]r[otv , οὐδ]έν., ἐχόμεν[6:] γε τοῦ τοῦ Ζήνωνος λόγου. Ego longiores exem- plaris Lipsiensis lacunas ita resarcio : zai ἕν μὲν οὐχ ἂν δύνασθαι εἶναι, ὅτι ἀσώματον ἂν εἴη τὸ Ev * τὸ yào ἀσώματον, φησίν, οὐδέν, ἔχων γνώμην παραπλησίαν τῷ τοῦ Ζήνωνος λόγῳ. 37. ἑνὸς δὲ ὄντος οὐδ᾽ Gv... εἶναι οὐδὲ μὴ... μήτε πο)λά. εἰ γὰρ μήτε ἕν μήτε πολλά ἐστιν, οὐδ᾽ ἂν χινηθῆναί φησιν. οὐδενὶ γὰρ κινηθείη, ἢ οὐχ ἂν ἔτι, ἢ ὡσαύτως ἔχον, ἀλλὰ τὸ μὲν οὐχ ἂν εἴη, τὸ δ᾽ οὐχ ὃν γεγονὸς εἴη. Descripsimus haec verba , ut in Bekkeri editione exarata leguntur. Non mul- tum discrepat codex Lipsiensis, ubi hiec exstant : &. 9. à οὐδ᾽ àv... . .. εἶναι. οὐδὲ un. ... μήτε πολλὰ. .« e. - μήτε πολλά ἐστιν, οὐδέν ἐστιν, εἶν᾿. Εἰ δὲ, μήτε» ; obe οὐδ᾽ ἂν κινηθῆναί φησιν" οὐδὲν γὰρ χινηδείη ἢ οὐχ ἂν ἔτι ὡσαύτως ἔχον, ἀλλὰ τὸ μὲν οὐχ ὃν εἴη, τὸ δ᾽ x. v. À. La- cunas cum Fossio in hunc modum explemus : ἐνὸς 85 μὴ ὄντος οὐδ᾽ ἂν πολλὰ εἶναι. Οὐδὲ μήν, εἴ τι μήτε πολλὰ μήτε ἕν ἐστιν, εἶναι ἂν οὐδαμῶς" εἰ δ᾽ οὕτως, φησίν, οὐδὲν ἔστιν" εἰ γὰρ μήτε ἕν μήτε πολ)ὰ ἔστιν, οὐδὲν ἔστιν. Οὐδ᾽ ἂν χινη- θῆναί φησιν οὐδέν εἰ γὰρ χινηθείη,, οὐχ ἂν ἔτι εἴη ὡσαύτως ἔχον, ἀλλὰ τὸ μὲν ὃν οὐχ ἂν εἴη, τὸ δ᾽ οὐχ ὃν γεγονὸς εἴη. Cum eo quem tractamus loco confer Melissi verba ( fragm. 11) : εἰ γὰρ ἑτεροιοῦται, ἀνάγχη τὸ ἐὸν μὴ ὅμοῖον εἶναι, ἀλλ᾽ ἀπόλλυσθαι τὸ πρόσθεν ἐόν, τὸ δὲ οὐχ ἐὸν γίνεσθαι, Gorgias in definienda: rerum natura ita. versatur, ut Eieaticos maxime philosophos impugnet. Quum igitur Melissus dixeril, ἀγένητον 6556, γενόμενον mon esse ens vel univer- sum ( τὸ ξὸν ἢ τὸ πᾶν cf. fragmm. I et 11), ipse neque ἀγένητον neque γενόμενον esse conlendit; deinde quum Melissus £v, non πολλά esse voluerit , ipse neque £v neque πολ)ά statuit. p. 980. 8 ἔτι δὲ ἢ χινεῖ ἢ χινεῖται, xal εἰ μεταφέρεται οὐ συνεγὲς ὄν, διήοηται τὸ ὄν, οὔτε τι ταύτῃ " ὥστε πάντῃ χι- νεῖται, πάντη, διήοηται. εἰ δ᾽ οὕτως, πάντα οὐχ ἔστιν. ἔχλι- πὲ: γὰρ ταύτῃ, φησίν, ἦ διύρηται, τοῦ ὄντος, ἀντὶ τοῦ χενοῦ τὸ διγρῆσθαι λέγων, χαθάπερ ἐν τοῖς Λευχίππου χαλουμένοις λόγοις γέγοαπται. d. Lipsiensi h:ec eodem fere modo, quo a Belikero vulgata sunt, scripta leguntur, nisi quod ibi est ἢ χινεῖται zai ἕν, μετατέρεται ac deinde πάντῃ οὐχ ἐστὶν, ἐχλειπὲς : hinc Fossius suasit, ut ita restitueretur oralio : ἔτι δέ, ᾧ χινεῖται χαὶ---εἰ μὲν μεταφέρεται οὐ συνεχὲς ὄν — διύογται τὸ ὄν, οὖχ ἔστι ταύτῃ" ὥστ᾽ εἰ πάντῃ χινεῖται, πάντῃ διήρηται" εἰ δ᾽ οὕτως, πάντῃ οὐκ ἔστιν " ἐχλιπὲς γὰρ ταύτῃ, φησίν, Tj διήρηται, τοῦ ὄντος " ἀντὶ τοῦ χενοῦ τὸ διῃ- ρῆσθαι λέγων, χαθάπερ ἐν τοῖς Λευχίππου χαλουμένοις λόγοις γέγραπται. Omisimus μὲν ante μετατέρεται, quia hac par- ticula opus non est : reliqua probavimus. Λευχίππου 2ó- yov; de singulari ejus philosophi libro accepit Fabricius Bibl. gr. II p. 659. Harl. ac vix aliter licet interpretari. Cf. Democrit. fragmm. p. 374. Non recte tamen Fossius huc rettulit Aristotelis verba De generat. et iuteritu 1, 7 : Λεύχιππος δ᾽ ἔχειν ᾧήθη λόγους, οἵτινες πρὸς τὴν αἴσθησιν ὁμολογούμενα λέγοντες οὐχ ἀναιρήσουσιν οὔτε γένεσιν οὔτε φθορὰν οὔτε χίνησιν καὶ τὸ πλῆθος τῶν ὄντων, qua alio spectare vix quemquam negalurum esse mihi persua- sum est. " 8. εἰ μὲν οὖν οὐδέν, τὰς &mozcitetg λέγειν ἅπαντα. δεῖ γὰρ τὰ φρονούμενα εἶναι, χαὶ τὸ μὴ ὄν, εἴπερ μή ἐστι, μηδὲ φρονεῖσθαι. εἰ δ᾽ οὕτως, οὐδὲν ἂν εἶναι ψεῦδος οὐδείς φησιν, οὐδ᾽ εἰ ἐν τῷ πε ελάγει. φαίη ἁμιλλᾶσθαι ἅοματα. πάντα γὰρ ἂν ταῦτα εἴη. χαὶ γὰρ τὰ ὁρώμενα χαὶ ἀχονόμενα διὰ τοῦτό ἐστιν, ὅτι φρονεῖται ἔχαστα αὐτῶν. 1{8 Casaubonus et Bek- kerus, Codex Lipsiensis habet δεῖν γὰρ τὰ φρονούμενα, deinde μὴ δὲ φρονεῖσθαι, denique πάντα (vel πάντῃ ; nam ultima littera difficilis ad legendum est) γὰρ ταῦτα εἴη. Illud sine controversia patet, Gorgiam qui hucusque nihil esse defenderit, jam id agere, ut si quid sit, id percipi non posse demonstret. Sext. Empir. adv. Math. VH $77 : ism τ Ν DE MELISSO ETC. 10 dv, εἴπερ μὴ ἔστι, μηδὲ φρονεῖσθαι. [Πὶ δ᾽ οὕτως, οὐδὲν ἂν εἶναι ψεῦδος οὐδαμῶς φησιν, οὐδ᾽ εἰ ἐν τῷ πε- λάγει φαίη ἁυιλλᾶσθαι ἅρματα. ΠΙάντα γὰρ ἂν ταῦτα εἴη. Πῶς γὰρ τὰ δρώμενα χαὶ ἀχουόμενα διὰ τοῦτο ἔστιν, ὅτι φρονεῖται ἕχαστα αὐτῶν; εἰ δὲ μὴ διὰ 1$ τοῦτο, ἀλλ᾽ εἴπερ οὐδὲν μᾶλλον ἃ ὁρῶμεν ἔστιν, ἔστιν οὕτω μᾶλλον ἃ δρῶμεν à ἃ διχνοούμεθα ; xal γὰρ ὥσπερ ἐχεῖ πολλοὶ ἂν ταῦτα ἴδοιεν, χαὶ ἐνταῦθα πολλοὶ ἂν ταῦτα διανοηθείημεν. "X οὖν διανοητὰ τοιάδ᾽ ἔστι, ὅτι δὲ χᾷν ᾧ τι, τοῦτο ἀγνωστόν τε xal] ἀνεπινόητόν ἐστιν ἀνθρώπῳ, παραχειμένως ἀποδειχτέον. Quamobrem Fossius auctor fuit , ut locus sic corrigeretur : εἰ μὲν οὖν οὐδέν, τὰς ἀποδείξεις λέγει [εἶναι ἄγνωστα) ἅπαντα. δεῖν γὰρ [ἂν] τὰ φρονούμενα εἶναι, xal τὸ μὴ ὄν, εἴπεο μὴ ἔστι, μηδὲ φρονεῖ- σθαι. εἰ δ᾽ οὕτως, οὐδὲν ἂν εἶναι ψεῦδος, οὐδ᾽ εἰ, φησίν, οὐδ᾽ εἰ ἐν τῷ πελάγει φαίη ἁμιλλᾶσθαι ἅρματα. πάντα γὰρ ἄν ταῦτα εἴη. xal γὰρ τὰ ὁρώμενα xai ἀχουόμενα διὰ τοῦτο ἔστιν, ὅτι φρονεῖται ἔχαστα αὐτῶν. Qui correctio inge- niosa quidem est, sed tamen non plane nobis salisfacit, Etsi enim bene observavit doctus ille vir οὐδείς post ψεῦ- δος ferri non posse, tamen iteratum illud oratorum more οὐδ᾽ εἰ non convenit commentariis Aristoteleis tenui et exili sermonis genere scriptis. Quocirca pro οὐδεὶς legi- mus οὐδαμῶς. Prolerea dubitanter pro πάντα ταῦτα, quum unum lantum hic commemoretur exemplum , cujus generis duo afferl Sextus, πάντα τοιαῦτα ponendum esse conjicit, Nos ne hac quidem mutatione rem rectius con- stitui arbitrantes in vulgata lectione qu: excidisse nonnulla indicio est, acquiescimus. Denique quoniam xai γὰρ par- ticulie. demonstrationem , cur res percipi nequeant , indi- cent, nihil autem ejusmodi demonstretur, sententiam mendosam esse jure dixit Fossius. Nam alienum ab ea opinione animum Gorgias habebat. Quapropter Fossius iuterrogationis signum post φρονεῖται posuit. At sic quo- 'que verba a Gorgia: mente discrepant. Flagitatur enim ad hoc enuntiandum non xai γὰρ, Sed πῶς γὰρ : cwtera Fossio assentimur. 14. Bekkerus : εἰ δὲ μὴ διὰ τοῦτο, ἀλλ᾽ ὥσπερ οὐδὲν μᾶλ- λον ἃ ὁρῶμεν ἐστίν, οὕτω μᾶλλον ἃ ὁρῶμεν ἢ διανοούμεθα. xai γὰρ ὥσπερ ἐχεῖ πολλοὶ ἂν ταῦτα ἴδοιεν, xal ἐνταῦθα πολ- λοὶ ἂν ταῦτα διανοηδείημεν. τὸ οὖν μᾶλλον δὴ τοιάδ᾽ ἐστί, ποῖα δὲ ἀλυβῆ., ἄδηλον. ὥστε xal εἰ ἔστιν, ἧμτν γε ἄγνωστα εἶναι τὰ πράγματα. |n bis jam codicis Lipsiensis ope duo menda , quze reperiuntur apud Casaubonum , sublata su it. "Wulgo enim legitur μᾶλλον ὁρῶμεν ἐστιν οὕτω μᾶλ)ον ἃ ac deinde ἐχεῖτο pro ἐχεῖ. At alia restant vitia haud minus gravia. 2» ὦ Pro ἀλλ᾽ ὥσπερ οὐδὲν μᾶλλον ἃ ὁπῶμεν ἐστίν, οὕτω μᾶγλον ἃ ὁρῶμεν 3 διανοούμεθα scribendum cum ἘΟΞΞΙ͂Ο : ἀλλ᾽ εἴπερ οὐδὲν μᾶλλον ἃ ὁρῶμεν ἔστιν, ἔστιν οὕτω μᾶλλον ἃ ὁρῶμεν ἢ ἃ διανοούμεθα ; sed quod idem vir doctus con- jecit τὸ οὖν μᾶλλον δὴ τοιάδ᾽ ἔστι τοῖα δὲ τἀληθῆ, ἄδηλον minime nobis probatur. Nam vulgatz leclionis initium si recte se habet, scribendum est τὸ οὖν μᾶλλον δὴ ( intellige εἶναι) τοιόνδε ἔστι. Neque vero dubium quin poni opor- feat τὰ οὖν διανοητὰ τοιάδ᾽ ἔστι. Felicianus : « Ac quze quidem cogitantur, talia sunt. Sed quanam sint vera, incerlum est. » Καὶ εἰ ἔστιν praestare codicum Urbinatis et Lipsiensis scripturae εἰ xai ἔστιν vide- runt Bekkerus et Fossius, siquidem Gorgia opinio non posse quidquam percipi hac ratione forlius exprimitur. Extrema apud Casaubonum sic scripta sunt : Zuzv γνωστὰ εἶναι τὰ πράγματα, sed requirilur id quod cod. Lips. prae- bet ἡμῖν ys ἄγνωστ᾽ ἂν εἶναι τὰ πράγματα. 20. εἰ δὲ xal γνωστά, πῶς ἄντις, φτησί, δηλώσειεν ἄλλῳ ; 1n eandem sententiam 301 ποῖα δὲ τἀληθῆ, ἄδηλον. "fare xxi εἰ ἔστιν, ἡυῖν γε ἄγνωστ᾽ ἂν εἶνχι τὰ πράγματα. Εἰ δὲ χαὶ γνωστά, 20 πῶς ἄν τις, φησί, δηλώσειεν ἄλλῳ 5 ὃ γὰρ εἶδε, πῶς ἄν τις, φησί, τοῦτο εἴποι λόγῳ; ἣ πῶς ἂν ἐχεῖνο ὅλον ἀχού- σαντι γίγνοιτο μὴ ἰδόντι; “Ὥσπερ γὰρ οὐδὲ ἡ ὄψις τοὺς b φθύγγους γιγνώσχει, οὕτως οὐδὲ fj ἠχοὴ τὰ γρώματα ἀχούει, ἀλλὰ φθόγγους" xal λέγει ὁ λέγων DU ὅγον, ἀλλ᾽ οὗ χρῶμα οὐδὲ πρᾶ Tua. “Οοὖν τις μὴ ἐννοεῖ, πῶς αἰτεῖ τοῦτο παρ᾽ ἄλλου λόγῳ; 7, σημείῳ τινὶ ἑτέρου του πράγματος δ ὃ γὰρ εἶδε, πῶς ἄν τις, φησί, τοῦτο εἶποι λόγῳ; ἢ πῶς ἂν ἐχείνῳ δῆλον ἀχούσαντι γίγνοιτο, μὴ ἰδόντι; Ia Fossius et Bekkerus, qui jam e codice Lipsiensi quaedam in. verbo- rum contextum receperunt. Etenim pro εἰ δὲ xai vulgo legebatur εἰ δὲ, deinde pro πῶς ἂν τις, φυσί, ὃ. à. olim male scriptum eral πῶς ἄν τις, φασί, quod tamen in φησί converlendum esse Sylburgius auimadverterat. Ulrum- que exhibet liber Lipsiensis. At dubium esse ait Beckius, utrum iu illo codice εἴποι exstet, an εἴπῃ, quod jure repu- diarunt viri docti. Unum superest mendum. Nam pro ἣ πῶς ἂν ἐχείνῳ δῆλον ἀκούσαντι γίγνοιτο desideratur 7; πῶς ἂν ἐχεῖνο x. τ. A. quod item suppeditat. praestantissimus liber Lipsiensis. Nescio an eandem lectionem exprimat Bern. Felicianus, ita vertens : « vel quomodo id alteri au - dienti et non videnti poterit man;feslari. » p. 980. b. 1. ὥσπερ γὰρ οὐδὲ ἡ ὄψις τοὺς φθόγγου: γιγνώ- GX&t , οὕτως οὐδὲ ἡ ἀχοὴ τὰ χρώματα, ἀχούει, ἀλγ)ὰ φϑόγγου:" χαὶ λέγει ὁ λέγων, ἀλλ᾽ οὐ χρῶμα οὐδὲ πρᾶγμα. Sic codi- ces. Vitiosa esse verba xai )έγει ὁ CE à οὐ γρῶμα οὐδὲ πρᾶγμα sensisse videlur TTennemannus Hist. phil. p. 486 ed. Wendt. Omisit enim ἀλλ᾽ post λέγων. Neque tamen hoc modo restituitur oralio, quam resarciendam esse palet inserto λόγον inter λέγων et ἀλλ᾽, Cujus emen- dationis auctor Fossius bene comparavit Sext. Empir. adv. Math. VII $ $4 : ᾧ γὰρ μηνύομεν, λόγος ἐστί, λόγος δὲ οὐχ ἔστι τὰ ὑποχείμενα χαὶ τὰ ὄντα. οὐκ ἄρα τὰ ὄντα μηνύομεν τοῖς πέλας, ἀλλὰ λόγον 0; ἕτεοός ἐστι τῶν ὑποχειμένων. ldem eflicitur ex iis quze apud nostrum sequuntur ἀρχὴν γὰρ οὐ φθόγγον λέγει οὐδὲ χρῶμα, ἀλλὰ λόγον. 4. ὃ οὖν τις μὴν ἐννοεῖ, πῶς αἷτεῖ παρ᾽ ἄλλου λόγῳ ἣ ση- μείῳ τινὶ ἑτέρου πράγματος ἐννούσειεν, ἀλλ᾽ ἢ ἐὰν μὲν χρῶμα ἰδών, ἐὰν δὲ... μος. ἀρχὴν γὰρ 09 .. - λέγε .. . yo εἰ δὲ χρῶμα, ἀ)γχὰ λόγον, ὥστ᾽ οὐδὲ διανοεῖσθαι χρῶμα ἔστιν, ἀλλ᾽ δρῶν, οὐδὲ ψόφον, ἀλλ᾽ ἀχούειν. 114 Bekherus. Plura etiam apud Casaubonum hoc loco menda inveniuntur : εἰ οὖν τις μετεννόει πῶς αἰτεῖ παρ᾽ ἄλλου ) λόγῳ ἢ σημείῳ τινὶ τέρου πράγματος ἐννυνήσειεν, ἀλλ᾽ 3| ἐὰν μὲν χρῶμα ἰδων" ἐὰν. . uo; ἀρχὴν γὰρ οὐ... - .-. λέγε. «. « « « yo εἰ δὲ χρῶμα, XX λόγον, ὥστ᾽ οὐδὲ διανοεῖσθαι χρῶμά ἐστιν, ἀλλ᾽ ὁρᾶν, οὐδὲ ψόξον, ἀλλ᾽ ἀχούειν. Pro μετεννόει 5.}- burgius legi voluit μετεννοεῖ aut μετενόει , pro. ἐννοήσειεν vero ἐννόησιν,, niliil praeterea ausus mutare. Sed hae con- jecturze neque re ipsa neque codice Lipsiensi confirman- tur. In hoc autem libro principio legitur ὃ οὖν τις μὴ ἐν- vost, deinde ἑτέτου τοῦ πράγματος ἐννοήσειεν, lum. ἐὰν δὲ 2... μος. ἀυχὴν γὰρ, οὐ )έγει δὲ χρῶμα, ἀλλὰ λόγον " ὥστε οὐδὲ διανοεῖσθαι x. v. À., denique οὐδὲ ψόφον οὐδ᾽ ἀχούειν. Non multum proficimus e Feliciani interprela- tione, ubi hzc reperiuntur : « Quomodo. igitur rem quis- piam ab altero vel verbis vel sizuo alio aliquo sibi exponi petit, quam ille consideravit? Qui enim colorem intuitus non est, sed orationem audivit, ignorat colorem, et ora- tionem percipit : qui vero e contrario colorem inspexit oratione audita minime percepla, non colorem, sed ora- lionem ignorat. Quare cogitari neque color, sed videri , Zu. 1 305 ἐννοήσειεν dv, ἀλλ᾽ ἤ, ἐὰν μὲν χρῶμα, ἰδών, ἐὰν δὲ φθόγγος, ἀκροώμενος; ἀρχὴν γὰρ οὗ φθόγγον λέγει οὐδὲ χρῶμα, ἀλλὰ λόγον: ὥστε οὐδὲ διανοεῖσθαι χρῶμα ἔστιν, ἀλλ᾽ δρᾶν" οὐδὲ ψόφον, ἀλλ᾽ ἀχούειν. Εἰ δὲ χαὶ ἐνδέχεται, γυγνώσχει δὲ χαὶ ἀναγιγνώσκει. ὃ λέγων, ἀλλὰ πῶς ὃ ἀχούων τὸ αὐτὸ ἐννοήσει; ; οὗ γὰρ οἷόν τε, τὸ αὐτὸ ἅμα ἐ ἐν πλείοσι χαὶ χωρὶς pico εἶναι" δύο γὰρ ἂν εἴη τὸ ἕν, Εἰ δὲ καὶ εἴη, φησίν, ἐν πλείοσι xal ταὐτόν, οὐδὲν ARISTOTELIS LIBER χωλύει, μὴ ὅμοιον φαίνεσθαι αὐτοῖς, μὴ πάντη ὁμοίοις ἐχείνοις οὖσι καὶ ἐν τῷ αὐτῷ. "Em el ἐν τῷ αὐτῷ εἴη- σαν, ἄρ᾽ οὐχ ἂν δύο εἶεν ἢ πλείους ; φαίνεται, δ᾽ οὐδ᾽" δ αὐτὸς αὑτῷ ὅμοια αἰσθανόμενος ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ, ἀλλ᾽ ἕτερα τῇ ἀχοῇ χαὶ τῇ ὄψει χαὶ νῦν τε χαὶ πά- λαι διαφόρως" ὥστε σχολῇ, ἄλλῳ πᾶν ταὐτὸ αἴσθοιτό τις. Οὕτως oUx ἔστι γνωστὸν οὐδέν, εἰ δ᾽ ἐστίν, οὐδεὶς ἂν αὐτὸ ἑτέρῳ δηλώσειεν, διά τε τὸ μὴ εἶναι τὰ —————————————————————————————————— neque sonus, sed audiri tantummodo potest. » Fossius legendum esse suspicatus est : ὃ οὖν τις μὴ ἐννοεῖ, πῶς αἰτεῖ τοῦτο παρ᾽ ἄλλου λόγῳ; ἢ σημείῳ τινὶ ἑτέρου πράγματος ἐννοήσειεν ἄν, ἀλλ᾽ ἢ ἐὰν μὲν χρῶμα, ἰδών " ἐὰν δὲ φθόγγος, ἀχροώμενος ; ἀρχὴν γὰρ οὐ φθόγγον λέγει οὐδὲ χρῶμα, ἀλλὰ λόγον. Reliqua ut Bekkerus constituit. Probamus hanc emendationem , nisi quod inter ἑτέρου et πράγματος inseri- mus του, quod latet in articulo τοῦ quem codex Lipsien- sis suppeditat. Genitivum πράγματος ex ἐννοήσειεν ἂν pen- denlem non explicuit Fossius, quasi hac legitima esset constructio. At raro ita loquuntur Greci. Eurip. Med. V. 46 : μητρὸς οὐδὲν ἐννοούμενοι χαχῶν, nihil cozitantes de matris malis. Xen. Cyr. V, 2, 18 : ἐνενόησεν αὐτῶν, ὡς ἐπη- ρώτων ἀλλήλους. Porro ἀλλ᾽ ἢ locum habet in sententia , qua continet interrogationem , in cujus sensu inest nega- tio. Cf. Hermann. ad Viger. p. 812 ed. 3. Denique ἀρχὴν vertendum omnino. 8. εἰ δὲ xai ἐνδέχεται, γινώσχει τε xad ἀναγινώσχει λέγων. ἀλλὰ πῶς ὁ ἀχούων τὸ αὐτὸ ἐννοήσει;; οὗ γὰρ οἷόν τε τὸ αὐτὸ ἅμα ἐν πλείοσι xai χωρὶς οὖσιν εἶναι * δύο γὰρ ἂν εἴη τὸ ἕν. εἰ δὲ χαὶ εἴη, φησίν, ἐν πλείοσι καὶ ταὐτόν, οὐδὲν χωλύει μὴ ὅμοιον φαίνεσθαι αὐτοῖς, μὴ πάντῃ ὁμοίοις ἐχείνοις οὖσιν χαὶ ἐν τῷ αὐτῷ, εἴ τι ἐν τοιούτου εἴησαν, ἀλλ᾽ οὗ δύο εἶεν. Tta Bekkerus distinxit verba qna partim mendosa partim inepta sunt. . Nihil memorabile hic prebet liber Lipsien- sis. Primum οἷόν τε ταὐτὸ ἅμα habet , deinde γὰρ εἴη sine ἂν, denique φαίνεσθαι αὐτοῖς μ. π. Ó. ἐχείνως ( vel ἐχείνοις eodem compendio scriptum nut in przcedenti vocabulo ) οὖσι κ. ἐ. τ. &. εἴ τι ἔν. Felicianus verlit : « Sed si etiam cogitari potest, et cognoscit quidem ac recognoscit ille qui dicit : qui audit tamen quo pacto idem cogitabit? Non enim fieri potest, ut idem in pluribus et seorsum colloca- lis sit, unum enim duo esset, Verum si etiam idem, in- quit, in pluribus sit , nihil obstat, quin id non simile diver- sis ( corr. ipsis) appareat, qui non prorsus similes inter se sunt. Quin etiam in eodem, quamvis unum, et non duo sint, idem non prorsus simile inest. » Ultima enun- lialio male conversa est. Postquam Gorgias negavit, cognosci quidquam aut tradi alteri posse , jam , etiamsi id lieri posse largiamur, tamen ab altero recte percipi negat. Quamobrem ἐνδέχεται quid sibi velit ex iis quae adjungun- lur γιγνώσχει τε xoi ἀναγιγνώσχει intelligimus , in quibus tamen rectius γιγνώσχει δὲ xoi ἀναγιγνώσχει ponitur. Ne- que enim adnectuntur ea quze quum ad rem ipsam non pertineant salva sententia abesse possunt (cf. Herm. Opusc. Ill p. 159), sed ea adduntur qui universe notioni τοῦ διανοεῖσθαι, quod e superioribus post ἐνδέχεται repetendum, lanquam partes subjiciantur. Ho autem partes quum haud secus atque ipsum ἐνδέχεται διανοεῖσθαι verbis prae- gressis opponantur δὲ particulam flagitant, quam eo magis hoc loco necessariam esse liquet, quod omisso infinitivo initium. comprehensionis mancum est. Ut δὲ pro τε jure substituit. Fossius, nulla mutatae particulae reddita ra- tione : ita ὁ ad λέγων apponendum esse injuria negavit, participium illud adjecto nescio quo pronomine dicendo interpretandum esse ratus. In eadem enuntiatione di- stinctionis virgulam, quemadmodum fieri oportet, post λέγων et signum interrogationis post ἐννοήσει posuit, Co- lerum idem vir doctus in verbis εἰ δὲ xoi εἴη, φησίν, ἐν πλείοσι xai ταὐτόν posterius x«i recte vertit e? — quidem atque in eadem periodo formulam ἐν τῷ αὐτῷ una vel conjuncti. Plat. Phzed. p. 79 E : ἐπειδὰν ἐν τῷ αὐτῷ ot ψυχὴ xxi σῶμα. Sequentia ita mutavit , ut scriberet ἔτι Ey ἂν τοιοῦτοι, εἰ ἧσαν, ἀλλ᾽ οὐ δύο εἶεν, quce mihi non arri- dent. Immo corrige : ἔτι εἰ ἐν τῷ αὐτῷ εἴησαν, ἄρ᾽ οὐχ ἂν ὃύο &lev ἢ πλείους ; 14, φαίνεται δὲ ᾿οὔδ᾽ αὐτὸς αὐτῷ ὅμοια αἰσϑονόμενος ἐν τῷ αὐτῷ χρόνῳ, ἀλλ᾽ ἕτερα τῇ ἀχοῇ χαὶ τῇ ὄψει, xai νῦν τε xal πάλαι διαφόρως. ὥστε σχολῇ ἄλλῳ πᾶν ταὐτὸ αἴσθοιτό τις. lta Bekkerus. Αἱ sententia pro οὐδ᾽ αὐτὸς desiderat οὐδ᾽ ὁ αὐτὸς, quod Fossius recepit, deinde post διαφόρως re- ctius ponitur μέση στιγμή, ut enuntiatum usque ad αἴσθοιτό τις pertineat. Denique quum id quod in veteribus edi- tionibus legitur ὥστε σχολὴν ἄλλο πᾶν ;eque ineptum sit ac Lipsiensis libri scriptura ὥστε σχολὴ. ἄλλω πᾶν, non du- bitavimus Sylburgii conjecturam ὥστε σχολῇ ἄλλῳ πᾶν, quam ne commemorato quidem auctore Bekkerus verbo- rum ordini interposuit , calculo nostro comprobare. Aper- lum est extremam sententiae partem hoc significare : u£ viz quisquam prorsus idem atque alius sentiat. 18. οὕτως οὐχ ἔστιν, ἕν ἐστι γνωστόν, οὐδεὶς ἂν αὐτὸ᾽ - , , ἑτέρῳ δηλώσειεν, διά τε τὸ μὴ εἶναι τὰ πράγματα λεχτά, xai ὅτι οὐδεὶς ἕτερον ἑτέρῳ ταὐτὸν ἐννοεῖ. Sic Bekkeri editio, ἃ qua in eo potissimum Casauboniana differt , quod in illa omittitur ἑτέρῳ anle δηλώσειεν, quod tamen in Paciana exslat. Praeterea Casaubonus el. Pacius habent ταὐτό pro ταὐτόν. Non multum ab his dissidet codex Lipsiensis qui οὕτως οὐχ ἔστιν ἔνεστι γνωστόν ac deinde τὰ πράγματα λό- yov; (pro2ex:X ) exhibet. Fossius duplicem conjecturam proposuit, quarum allera est οὕτως οὐχ ἔστιν οὐδέν" εἰ δ᾽ ἔστιν, ἄγνωστον, εἰ δὲ γνωστόν, οὐδεὶς X. τ. λ., altera pau- cioribus comprehenditur verbis : οὕτως o9x ἐστὶ (sic) γνω- στόν, εἰ δ᾽ ἐστίν,, οὐδεὶς ἂν αὐτὸ ἑτέρῳ δηλώσειεν διά τε τὸ μὴ εἶναι τὰ πράγματα λόγους, καὶ ὅτι οὐδεὶς ἑτέρῳ ταὐτὸ ἐν- νοεῖ. Quod ait in verbis extremis xai ὅτι οὐδεὶς x. τ. À. illud ἑτέρῳ esse e certa Meieri conjectura , satis mirari ne- queo, quum hzc vox in omnibus libris δὲ scriptis et edilis compareat. Quapropter existimo Meierum praecedens vocabulum ἕτερον, quo ad senlentiw integritatem non egemus , omittendum censuisse. Prior illa suspicio inge- niosa quidem est, sed paulo latius patet quam hujus loci ralio ferl, Posterior propius ad litterarum ductus qui in codicibus reperiuntur accedit et verborum paucilale magis commendatur. ΑἹ in primo inciso deest tamen οὐδέν post γνωστόν, quo hie aegre careas. ltaque hoc pronomine adjecto reliqua quomodo a Fossio emendata sunt conser- vavi. Estigitur verborum sensus : « ita fieri non potest, ut quidquam cognoscatur, sin autem polest, nemo alteri id declaraverit, quia res non sunt verba et quia nemo idem quod aller animo cogitat. » ΄ DE MELISSO ETC. πραγματαλόγους, xal ὅτι οὐδεὶς ἑτέρῳ ταὐτὸ ἐννοεῖ. 90 Ἅπασαι δὲ αὗται xal ἑτέρων ἀρχαιοτέρων εἰσὶν ἀπο- 40. ἅπαντες δὲ καὶ οὕτως ἑτέρων ἀρχαιοτέρω" εἰσὶν ἀπο- ρίαι, ὥστε ἐν τῇ περὶ ἐχείνων σχέψει xal ταῦτα ἐξεταστέον. Ma Casaubonus et Bekkerus. Sed nemo talem sententiam intelligat. In codice Lipsiensi qui ἃ czeteris hoc loco non discrepat , nisi quod οὗτος ἑτέρων prabet, nihil prosidii est. Felicianus verlit : « Sed omnes quidem lie veterum aliorum dubitationes sunt. Quocirca hiec quoque perpen- denda atque excutienda in disputatione de illis videntur. » 309 piat , ὥστε ἐν τῇ περὶ ἐχείνων σχέψει xal ταύτας ἐξε- ταστέον. Hinc Fossius legendum suspicatus est : ἅπαντα δὲ ταῦτα xad ἑτέρων ἀρχαιοτέρων εἰσὶν ἀπορίαι, ὥστε ἐν τῇ περὶ ἐκείνων σχέψει xai ταῦτα ἐξεταστέον. Cui conjectura nihil obstat nisi οὕτως vel οὗτος in ταῦτα mutatum, quod propter no- minis ἀπορίαι genus ne necessarium quidem est. Idcirco scribendum videlur: ἅπασαι δὲ αὗται xal ἑτέρων ἀρχαιοτέ- ρῶν εἰσὶν ἀπορίαι, ὥστε ἐν τῇ περὶ ἐκείνων σχέψε: καὶ ταύτας ἐξεταστέον. ΤΥ οἔὁου MOL HS HE LIH AULO DIM MOLIOR DE HERACLITO. Heraclitus de cujus vita et studiis pauca veteres monumentis mandarunt patria ortus est Epheso, nobilissima Iloniz€ urbe, patre Blysone sive , ut aliis placet, Blosone vel Beracionte (1). Quem virum multis nominibus insignem certo quidem scimus circa Olympiadem sexagesimam nonam floruisse, sed de natali ejus anno et mortis tem- pore nihil compertum habemus. Ignoramus item quibus artibus institutus et quibus magistris usus sit. Etsi enim Diogenes (2) et Suidas Xenophanem atque Hippasum illius preceptores fuisse Sotione potissimum auctore tradiderunt : tamen verisi- milius est, quie plerorumque fuit opinio, eum subpte ingenio in litteris profecisse. liuc acce- debat cum genus illustre splendorque natalium, tum animi altitudo. Fuit autem in eo quz jam in puero elucebat simul generosa quzdam virtus , si- mul animus contemptor vulgi rerunique tluxarum et humilium. Quo factum est, ut adolescens nihil se scire profiteretur, quum autem vir esset sa- pientize studio eruditus , omnia se habere cognita diceret (3). Quoniam vero ztatem non in mune- rum publicorum administratione, sed in veri in- vestigatione consumere decreverat, regnum fratri concessit (4). Adde quod Hermodori amici exemplo fortasse a publicis negotiis suscipiendis deterritus | est. Qui quamvis bene de civitate meruisset , ta- men ab Ephesiis in exsilium pulsus erat (5). Itaque Meraclitus a. suis rogatus, ut leges conderet, negavit se id esse facturum, contendens rempu- blicam prava consuetudine jam esse imbutam. Fictane sit illa res an vera quam quidam narrant, eum cum pueris ludere quam inter tales cives gubernacula reipublice tractare maluisse, non la- boro, Neque pro certo affirmare ausim quod testes parum locupletes aiunt (6) eum posthac homines perosum relicta urbe in montes secessisse , ubi nature contemplationi deditus olera et herbas comederit. lbi fama est eum aqua intercute la- borare cc pisse. Quod ubi ei accidit malum, in urbem redux aut hoc aut. alio morbo absumptus sexagesimo ziatis anno obiit. Fuisse eum regia stirpe ortum ac civibus carum vel ex hoc concludi oportet , quod in foro sepultus est (7) Fabulam. redolent quz de joculari et frustra tentata morbi illius curatione apud Laertium leguntur. Denique serior ztas Heraclito perpetuam tristitiam (8) af- finxit, ut semper lacrimasse atque in luctu vixisse diceretur. Quum autem Ephesio philosopho sublime et erectum ingenium esset, in eruditorum hominum usum librum exaravit quem, veterum more, in (4) Diogenes Laertius lib. IX, 1 : Ἡράχλειτος Βλύσωνος ἢ (ὥς τινες) Ἡραχίοντος, ᾿Εφέσιος. Οὗτος ἤχμαζε μὲν χατὰ τὴν ἐννάτην xoi ἑξηχοστὴν ὀλυμπιάδα. Μεγαλόςρων δὲ γέγονε παρ᾽ ὄντινα οὖν xoi ὑπερόπτης. Suidas : Ἡράχλειτος Βλόσωνος ἢ Β)εύσωνος" οἱ δὲ ᾿Ωραχίνου. (2) Diogenes Laertius lib. IX, 5 : "Hxoucé τε οὐδενός, ἀλλ᾽ αὑτὸν ἔφη διζήσασθαι xai μαθεῖν πάντα παρ᾽ ἑαυτοῦ. Σωτίων δέ φησιν εἰρηκέναι τινὰς Ξενοφάνους αὐτὸν ἀχηχοέναι. Suidas : τινὲς δὲ αὐτὸν ἔφασαν διαχοῦσαι Ξενοφάνους χαὶ Ἱππάσου Πυθαγορείου. (3) Diogenes Laertius lib. IX, 5 : Γέγονε δὲ θαυμάσιος ἐκ παίδων, ὅτε xal νέος ὧν ἔφασχε μηδὲν εἰδέναι " τέλειος μέντοι γενόμενος πάντα ἐγνωχέναι. (4) Diogenes Laerlius lib. IX, 6 : Σημεῖον δ᾽ αὐτοῦ τῆς μεγαλοφροσύνης ᾿Αντισθένης φησὶν ἐν διαδοχαῖς" ἐκχωρῆσαι γὰρ τἀδελφῷ τῆς βασιλείας. Strabo lib. XIV p. 633 : υἱὸν γνήσιον Κόδρου τοῦ Ἀθηνῶν βασιλέως, γενέσθαι δὲ τοῦτον ᾿Εφέσου χτίστην᾽ διόπερ τὸ βασίλειον τῶν ᾿Ιώνων ἐχεῖ συστῆναί φασι. Καὶ ἔτι νῦν οἱ ἐκ τοῦ γένους ὀνομάζονται βασιλεῖς, ἔχοντές τινας τιμᾶς, προεδρίαν τε ἐν ἀτῶτι χαὶ πορφύραν ἐπίσημον τοῦ βασιλιχοῦ γένους, σχίπωνα ἀντὶ σχήπτρον xai τὰ ἱερὰ τῆς ᾿᾿λευσινίας Δήμητρος. (5) Diogenes Laertius lib. TX, 2 : Καθάπτεται δὲ καὶ τῶν ᾿Ἐφεσίων ἐπὶ τῷ τὸν ἑταῖρον ἐχδαλεῖν Ἑρμόδωρον ἐν οἷς φἡ- σιν" Ἄξιον ᾿Εφεσίοις ἡΘηδὸν ἀποθανεῖν πᾶσι, καὶ τοῖς ἀνήδοις τὴν πόλιν χαταλιπεῖν, οἵτινες Ἑρμόδωρον ἑωυτῶν ὀνήιστον ἐξξέόαλον γέγοντες, "Hoy uri εἷς ὀνήιστος ἔστω᾽ εἰ δὲ τις τοιοῦτος, ἄλλῃ τε xai μετ᾽ ἄλλων. Ἀξιούμενος δὲ xal νόμους θεῖναι πρὸς οὐτῶν, ὑπερεῖδε διὰ τὸ ἤδη κεχρατῆσθαι τῇ πογηρᾷ πολιτεία τὴν πόλιν. (ὁ) Diogenes Laertius lib. IX, 3 : Ἀναχωρήσας δὲ εἰς τὸ ἱερὸν τῆς Ἀρτέμιδος μετὰ τῶν παίδων ἠστραγάλιζε" περιστάντων δ᾽ αὐτὸν τῶν ᾿Εφεσίων, TC, ὦ χάχιστοι, θαυμάζετε; ἔφη" ἢ οὐ χρεῖττον τοῦτο ποιεῖν ἢ μεθ᾽ ὑμῶν πολιτεύεσθαι ; Καὶ τέλες μισανθρωπήσας xai ἐχπατήσας ἐν τοῖς ὄρεσι διῃτᾶτο πόας σι- τούμενος χαὶ βοτάνας. Καὶ μέντοι xai διὰ τοῦτο περ: τραπεὶς εἰς ὕδερον χατῆλθεν εἰς ἄστυ, χαὶ τῶν ἰατρῶν αἰνιγματωδῶς ἐπυνθάνετο, εἰ δύναιντο ἐξ ἐπομδοίας αὐχμὸν ποιῆσαι, Τῶν δὲ μὴ DET αὑτὸν εἰς βούστασιν χατορύξας τῇ τῶν βολ- δΐτων ἀλέᾳ ἤλπισεν ἐξατμισθήσεσθαι" οὐδὲν δ᾽ ἀνύων οὐδ᾽ οὕτως ἐτελεύτα βιοὺς ἔτη ξ΄. Cf. Suidas. (7) Diogenes Laertius lib. 1X, 4 : Ἕρμιππος δέ φησι λέγειν αὐτὸν τοῖς ἰατροῖς, εἴ τις δύναται ἔντερα ταπεινώσας ὑγρὸν ἐξεοάσαι * ἀπειπόντων δέ, θεῖναι αὑτὸν elc τὸν ἥλιον, καὶ χε- λεύειν τοὺς παῖδας βολδίτοις χαταπλάττειν" οὕτω δὴ χατατει- νόμενον δευτεραῖον τελευτῆσαι xai ταφῆναι ἐν τῇ ἀγορᾷ. Νεάνθης δ᾽ ὁ Κυζιχηνός φησι, μὴ δυνηθέντα αὐτὸν ἀποσπάσαι τὰ βόλόιτα μεῖναι, xol διὰ τὴν μεταθδολὴν ἀγνοηθέντα χυνό- ὄρωτον γενέσθαι, (8) Seneca de Ira lib. H, 10 : Heraclitus quoties prodierat et tantum circa se male viventium, immo male pereuntium viderat , flebat, miserebatur omnium qui sibi lzeti felicesque occurrebant, miti animo, sed nimis imbecillo : et ipse inter deplorandos erat. Cf. de Tranq. an. cap. 15. Lucianus 310 —, DE HERACLITO. Dian: templo deposuit. Variat operis illius in- scriptio, quod nonnulli Musas, quidam de natura, Diodotus certum constituend;e. vite gubernacu- lum, alii morum rationem vel moris ordinem sive ornamentum unius omnium inscripsere. Inde conjici licet Heraclitum nihil preter nomen suum in fronte voluminis pra»posuisse. Constabat liber e tribus partibus, quarum prima scriptor de uni- verso, altera de republica, tertia de rebus divinis egit (9). Hujus pauca quz exstant fragmenta post Henr. Stephanum in Poesi Philosophica, Frid. Schleiermacherum in F. A. Wolfii et Ph. Buttmanni Museo I p. 313-533 (Op. philos. HI p. 3-146) et J. Bernaysium (10) Mus, Khenan. Nov. Ser. VII, p. 90-116; IX, p. 241-269, recognita et aucta infra exhibebo atque interpretabor. Heraclitus a sermonis obscuritate τοῦ Σχοτεινοῦ cognomen posterioribus s:zculis invenit. Sic jam Pseudoaristoteles de Mundo cap. 5 : ταὐτὸ δέ, in- quit, τοῦτο ἦν xol τὸ παρὰ τῷ σκοτεινῷ λεγόμενον Ἡραχλείτῳ χτὰ. et a Lucretio lib. I, vs. 639-640 dicitur clarus ob. obscuram linguam. €f. Strabo lib. XIV p. 642 et Seneca Epist. 12. Multi eum de'industria minus perspicue scripsisse putarunt, ne ab omnibus intelligeretur. In qua opinione fuere Cicero (11), Diogenes Laertius, Clemens Alexandrinus, auctor Allegoriarum Homericarum quz sub Heracliti vel Heraclidis nomine feruntur. Alii male vinctam et ambiguam philosophi ora- 311 tionem incusant (12) qua rebus clarissimis tene- bras obduxerit, Aflirmant. enim difficile fuisse, Heracliti: verba distinguere, quia quod cujusque periodi principium , qui finis esset non appare- ret. Quamobrem sepenumero lectores de voca- bulorum contextu ambigebant, nescientes utrum ad precedentia an ad sequentia referenda essent. Neque tamen. veteres diffitentur (13), partes ali- quot operis Heraclitei splendide ac dilucide fuisse conscriptas, ut vel obtusa ingenia sententias quasdam assequi vocumque vim ac voluntatem interpretari possent. Sic autem cogitata eloque- batur, ut legentium animi altius se efferrent et quasi divino instinctu concitarentur. Qua in re inter scriptores Gracos breviloquentia et in- comparabili dictionis gravitate excellebat. Pro- ditum est Cratetem (14) quendam Heracliti Mu- sas (15) primum in Grzciam intulisse dixisseque istud opusculum Delio natatore indigere qui in ejus tanquam fluminis altitudine non periret. Similis est apud Diogenem de Socrate narratio. Qui quum ab Euripide Ephesii philosophi libel- lum accepisset, rogatus quid de eo sentiret, re- spondisse fertur quz intellexerit praclara esse, putare se etiam quz non intellexerit esse eximia, verum Delio quopiam opus esse natatore (16). Hac atque alia istius generis talia sunt, ut ca- vendum videatur, ne commentitiis rebus fidem adjungamus. Nam de Socrate ratio fugit Dioge- Vitt. auct. cap. 14: ATOP. Σὺ δὲ τί χλάεις, ὦ βέλτιστε ; πολὺ γὰρ οἶμαι xxxiv σοι προσλαλεῖν. ΗΡΑΚΛ. Ἡγέομαι γάρ, ὦ ξένε, τὰ ἀνθρωπήια πρήγματα ὀϊζυρά, xal δαχρνώδεα, xal οὐδὲν αὐτέων ὅ, τι μὴ ἐπικήριον᾽ τῷ δὴ οἰχτείρω τε στέας xoi ὀδύρομαι. (9) Diogenes Laertius lib. IX, 5-6 : Τὸ δὲ φερόμενον αὐτοῦ βιδλίον ἐστὶ μὲν ἀπὸ τοῦ συνέχοντος περὶ φύσεως: Ovfjpnzot δὲ εἰς τρεῖς λόγους, εἷς τε τὸν περὶ τοῦ παντός, χαὶ πολιτιχόν, xai θεολογιλόν. Ἀνέθηχε δὲ αὐτὸ εἰς τὸ τῆς Ἀρτέμιδος ἱερόν. M. lib. IX, 12 : Ἐπιγράφουσι δὲ αὐτὸ οἱ μὲν Μούσας, οἱ δὲ Περὶ φύσεως, Διόδοτος δὲ Ἀχριδὲς οἰάχισμα πρὸς στάθμην βίου, ἄλλοι Γνώμην ἠθῶν ἢ τρόπου χόσμον ἑνὸς τῶν ξυμπάν- των. Apud Plutarchum adv. Colot. p. 1115 : Ἀριστοτέλους τὰ περὶ οὐρανοῦ xal τὰ περὶ ψυχῆς, Θεοφράστου δὲ τὰ πρὸς τοὺς φυσιχούς, Ἡραχλείτου δὲ τὸν Ζωροάστρην, τὸ περὶ τῶν ἐν ἄδου xz. pro ᾿Ηραχλείτου lezendum Ἡραχλείδου. Nam Heraclides Ponticus scripsit librum περὶ τῶν ἐν ἄδου lesle Diogene Laertio lib. V, 6, 86. Cf. Bernays. Mus. Rh. VII p. 96. (10) Adde ejusdem Heraclitea, part. 1, Βοηπ 1845, et Lassalli de Heracliti philosophia volumen, Berolini 1858. (11) Cicero Heraclitum valde obseurum fuisse et consulto occulte dixisse ait. Idem cognomento σχοτεινός eum per- liberi testatur, quia de natura nimis obscure memoraverit. Conf. de Divin. 11, 64; dc Nat. deor. I, 26; de Fin. II, 5. Denique de Nat. deor. IIT, 14 : Heraclitum, inquit, non omnes interpretantur uno modo, qui quoniam , quid dice- ret, intelligi noluit, omittamus. Diogenes Laertius lib. IX, 6 : ὡς μέν τινες, ἐπιτηδεύσας &aacéotepov γράψαι, ὅπως ol δυνάμενοι προσίοιεν αὐτῷ, χαὶ μὴ ἐκ τοῦ δημώδους εὐχατα- φρόνητον εἴη. Clemens Alexandrinus Strom. V p.571 € : xoi μυρία ἐπὶ μυρίοις εὕροιμεν ἂν ὑπό τε φιλοσόφων, ὑπό τε ποιητῶν αἰνιγματωδῶς εἰρημένα" ὅπου γε xoi ὅλα βιθλία ἐπι- χεχρυμμένην τὴν τοῦ συγγοαφέως βούλησιν ἐπιδείχνυνται, ὡς xai τὸ τοῦ Ἡραχλείτου Περὶ φύσεως, ὃς xoi δι᾽ αὐτὸ τοῦτο σκοτεινὸς προσηγόρευται. Heraclitus Alleg. Hom. cap. 24 P. 5t ed. Mehler. : Ὁ γοῦν σχοτεινὸς Ἡράχλειτος &cazr, xat διὰ συυδόλων εἰχάζεσθαι δυνάμενα θεολογεῖ τὰ φυσιχά, δι᾽ ὧν φησι χτὰ. (12) Aristoteles Rhet. II, 5 : Τὰ γὰρ Ἡραχλείτου διαστῖ- ξαι ἔργον διὰ τὸ ἄδηλον εἶναι ποτέρῳ πρόσχειται, τῷ ὕστερον ἢ τῷ πρότερον᾽ οἷον ἐν τῇ ἀρχῇ αὐτοῦ τοῦ συγγράμματος" φησὶ γὰρ χτλ. Demetrius de Elocut. 192 : Ἄδηλος γὰρ f, ἑκάστου χώλου ἀρχὴ διὰ τὴν λύσιν, ὥσπερ τὰ Ἡραχλείτου " xai γὰρ ταῦτα σχοτεινὰ ποιεῖ τὸ πλεῖστον Tj λύσις. (13) Diogenes Laertius lib IX, 7 : Λαμπρῶς τε ἐνίοτε ἐν τῷ συγγράμματι xal σαφῶς ἐχδάλλει, ὥστε xxi τὸν νωθέστατον ῥαδίως γνῶναι xal δίαρμα ψυχῆς λαθεῖν" fj τε βραχύτης xai τὸ βάρος τῆς ἑρμηνείας ἀσύγχριτον. (14) Diogenes Laertius lib. IX, 12 : Σέλευχος μέντοι φησὶν ὁ γιαμματιχός, Κοότωνά τινα ἱστορεῖν £v τῷ Καταχολυμδητῇ, Κράτητά τινα πρῶτον εἰς τὴν “Ελλάδα χομίσαι τὸ βιδλίον" ὃν xai εἰπεῖν, Δηλίου τινὸς δεῖσθαι χολυμδυτοῦ, ὃς οὖχ ἀποπνι- γήσεται ἐν αὐτῷ. (15) άδες Μοῦσαι vocanlur a Clemente Strom. V p. 576 A. (16) Diogenes Laertius lib. I1, 22 : Φασὶ δ᾽ Εὐριπίδην αὐτῷ ξόντα τὸ Ἡραχλείτον σύγγραμμα ἐρέσθαι, Τί δοχεῖ; τὸν δὲ φάναι, Ἃ μὲν συνῆχα, γενναῖα" οἶμαι δὲ xal ἃ μὴ συνῆα' πλὴν Δηλίου γέ τινος δεῖται χολυμδυτοῦ. - 312 DE HERACLITO. nem, siquidem illi qui miram hanc rem primi vulgarunt non tam Socrati quam sibi ingenii acumen detraxerunt. Quum enim Plato, Aristo- teles , Plutarchus aliique Heraclitum non solum legerint, sed etiam decreta ejus explicaverint, Socratem in ejus libro hesisse nemo credat. Quid? quod Socratis et Platonis tempore satis emendata monumentorum Heracliteorum exem- plaria in hominum manibus fuisse probabile est. Nempe posteri qui multum de philosophi obscu- ritate conqueruntur corruptioribus exemplis vi- dentur usi. Jacuit autem fere silentio post Pla- tonis et Aristotelis tempora Heracliti illud de rerum natura volumen, nisi quod Ephesii phi- losophi aliquot sectatores fuerunt qui Heracli- tei (17) dicebantur et quod Stoici (18) in placitis ejus dilucidandis et ad sua dogmata accommo- dandis operam consumserunt. Secuti sunt Plu- tarchus, Sextus Empiricus , M. Antoninus, Cle- mens Alexandrinus qui Heraclitum lectitarunt multaque ejus dicta et precepta celebraverunt. Praterea ad. Ephesii civis chartas ab hominum oblivione vindicandas accessit Hippolytus in Haresium omnium refutatione, editus Oxonii anno 1851 sub Origenis nomine ab Emmanuele Millero. Hic Noeti hzretici doctrinam ex Hera- cliteo. fonte manasse ostensurus data occasione varia veteris illius sapientiz doctoris scita et apophthegmata proponit. Theodoretus vero et Stobzus, licet plures Heracliti sententias com- memorent, non tamen eas ex ipsis doctissimi hominis commentariis, sed ex aliorum scriptis petivisse videntur. Jam si Heraclitei libelli fra- gmenta ex iisquos nominavi scriptoribus collecta consideramus, fateamur necesse est omnia esse aperta et lucida exceptis mendis aliquot locisque depravatis quibus medicinam facerenon admodum difficile est. Sed hac de sermonis obscuritate dicta sufficiant. (17) Diogenes Laertius lib. IX, 6 : Τοσαύτην 0: δόξαν ἔσχε τὸ σύγγραμμα, ὡς καὶ αἱρετιστὰς ἀπ᾽ αὐτοῦ γενέσθαι τοὺς χληθέντας Ηραχλειτείους. Cf. Plat. 'Theat. p. 179 seq. (18) Cleanthes , Aristo, Sphierus, Chrysippus. Vid. Dio- genes Laertius lib. VII, 174 et 178; lib. 1X, 5 et 15. Cf. Phaedr. Epicur. de Diis col. IV, 12 sq. (19) Diogenes Laerlius lib. IX, 8 : Πῦρ εἶναι στοιχεῖον, xai πυρὸς ἀμοιδὴν τὰ πάντα ἀπαιώσει χαὶ πυχνώσει τὰ γινό- μενα. ^ (20) Vid. fragm. 46. (21) Diogenes Laerlius lib. IX, 8 : Γίνεσθαι πάντα χατ᾽ ἐναντιότητα. (22) Diogenes Laerlius lib. IX, 8 : Καὶ ῥεῖν τὰ ὅλα πο- πταμοῦ δίχην. Cf. fragm. 21-22. Plato Cratyl. p. 402 A : λέ- ys mou Ἡράχλειτος ὅτι πάντα χωρεῖ xod οὐδὲν μένει, xai πυταμοῦ ῥοῇ ἀπειχκάζων τὰ ὄντα λέγει ὡς δὶς ἐς τὸν αὐτὸν πο- ταμὸν οὐχ ἂν ἐμθαίης. Restat ut placita egregii viri adumbremus. Rerum (19) elementum ignem esse dixit ejusque vicibus universa cieri atque agitari. Qui dum | condensatur vel rarescit, ingens animalium , corporum formarumque varietas modo nascitur modo occidit. At occasus (20) nihil differt ab ortu , siquidem vivorum sors a mortuorum con- ditione non diversa est. Cuncta enim perpetuo moventur et priore statu relicto in contrarium transeunt , neque quidquam quiescit (21). Quare nihil praeter igneam vim est immortale, Quippe cztera non sunt, sed fiunt et quasi fluminis instar labuntur (22). Ignis vero mutatur primum in aerem, deinde aer inaquam, que partim in terram abit, partim in ignem revolvitur (23). Est autem ille ignis omnibus quz agitantur movendi prin- cipium, Itaque hujus beneficio sentimus, cogita- mus, animam de coelo ducimus, Porro non alium vitz nostrz auctorem et custodem habemus (24). Idem fulminis specie rerum universitatem regit ac tuetur (25). Neque tamen quidquam forte et casu evenit , sed omnia necessitate fiunt, Etenim mundum neque dii neque homines procrearunt , sed fuit ex omni zternitate (26) atque est et erit ignis sempiternus. Quum enim e flamm: ardore generatus sit, certo tempore eum comburi necesse est. At quamdiu exuritur universitatis corpus cunctaque fumo complentur, tamdiu offusa orbi caligine nihil sub aspectum cadit. Ibi contingere solet, ut terra ad orci similitudinem accedat. Ut enim in orco defunctorum animz odorantur : ita vivi tum elfactu pro visu utuntur, donec reddita luce denuo videre possint (27). Ortus occasusque vicissitudini przssunt contrarize naturz, e quibus omnium parens vocatur Bellumsive Discordia (28), omninm confectrix nominatur Pax sive Concordia (29). Denique mutatio qua universum exsistit via sursum ac deorsum ducens appellatur (30). Nimirum vapores qui ex agris et aquis excitantur (23) Vid. fragm 28 et 31. Diogenes Laertius lib. IX, 9 : Πυχνούμενον γὰρ τὸ πῦρ ἐξυγραίνεσθαι, συνιστάμενόν τε γίνεσθαι ὕδωρ, πηγνύμενον δὲ τὸ ὕδωρ εἰς γῆν τρέπεσθαι. (24) Vid. fragm. 49 et adnot. ad fragm. 46. (25) Vid. fragm. 50. (26) Vid. fragm. 27. Diogenes Laertius lib. IX, 8 : "Evx εἶναι χόσμον, γεννᾶσθαί τε αὐτὸν Ex πυρός, καὶ πάλιν ἐχπυ- ροῦσθαι χατά τινας περιόδους ἐναλλὰξ τὸν σύμπαντα αἰῶνα" τοῦτο δὲ γίνεσθαι χαθ᾽ εἱμαρμένην. (27) Vid. fragm. 25-26. (28) Vid. fragm. 43. (29) Diogenes Laertius lib. IX, 8 : Τῶν δὲ ἐναντίων τὸ μὲν ἐπὶ τὴν γένεσιν ἄγον χαλεῖσθαι πόλεμον xai ἔριν" τὸ δ᾽ ἐπὲ τὴν ἐχπύρωσιν, ὁμολογίαν χαὶ εἰρήνην. (30) Diogenes Laertius lib. IX, 8 : Καὶ τὴν μεταδολὴν ὁδὸν ἄνω χάτω τόν τε χόσμον γίνεσθαι χατὰ ταύτην. Vide fragm. 32 et 91, DE HERACLITO. illa sursum ducens via fuisse traduntur. Et qua- tenus evaporatio nunc liquida nunc tenebrosa est, ista diversitas eo valet, ut ex illa ignis, ex hae aque incrementa capiant (31). Quin etiam diem ac noctem et menses et annos commutatio- nesque temporum quadripartitas imbresque et ventos atque his similia pro anhelitus varie- tate fieri vult philosophus (32). Nam liquidam evaporationem (33) in solis circulo inflammatam diem eflicere ait; ubi vero contraria illa przva- luerit, ibi noctem oboriri. Preterea calorem lu- minis vi auctum zstatem gignere, humorem propter tenebras abundantem hiemis esse causam. Aerem celumque (34) quod terram ambit igneum esse necesse est, In eo scaphz reperiuntur (35) per concavum ad nos conversze in quibus splen- didi anhelitus conglobati flammas producunt, quae celestia sidera sunt. Enimvero lucidissima calidissimaque solis flamma est, quando czetera astra longius a terris distant ideoque minus lu- cent minusque caloris emittunt. Jam lunam quod propius absit a terra per locum minime purum ferri apparet. Solem autem quod in illustri pu- raque sede collocatus quodque intervallo a nobis apte disjunctus sit, idcirco magis calefacere subjacentes regiones magisque collucere perspi- cuum est. Porro Heraclitus arbitratur, solem ac (31) Πυχνούμενον γὰρ τὸ πῦρ ἐξυγραίνεσθαι, συνιστάμενόν τε γίνεσθαι ὕδωρ᾽ πηγνύμενον δὲ τὸ ὕδωρ εἰς γῆν τρέπεσθαι " χαὶ ταύτην ὁδὸν ἐπὶ τὸ χάτω εἶναι. Πάλιν τε αὐτὴν τὴν γῆν χεῖσθαι, ἐξ ἧς τὸ ὕδως γίνεσθαι" ἐκ δὲ τούτου τὰ λοιπὰ σχεδὸν πάντα, ἐπὶ τὴν ἀναθυμίασιν ἀνάγων τὴν ἀπὸ τῆς θαλάσσης. αὕτη δέ ἐστιν ἡ ἐπὶ τὸ ἄνω ὁδός. Γίνεσθαι δὲ ἀναθυμιάσεις ἀπό τε γῆς χαὶ θαλάττης, ἃς μὲν λαμπρὰς χαὶ χαθαράς, ἃς δὲ σχοτεινάς. Αὔξεσθαι δὲ τὸ μὲν πῦρ ὑπὸ τῶν λαμπρῶν, τὸ δὲ ὑγρὸν ὑπὸ τῶν ἑτέρων. (32) Diogenes Laertius lib. IX, 10 : Ἡμέραν τε xai νύχτα γίνεσθαι, xai μῆνας, καὶ ὥρας ἐτείους xai ἐνιαυτούς, ὑετούς τε χαὶ πνεύματα, χαὶ τὰ τούτοις ὅμοια χατὰ τὰς διαφόρους ἀναθυμιάσεις. (33) Diogenes Laertius lib. IX, 11 : τὴν μὲν γὰρ λαμπρὰν ἀναθυμίασιν φγογωθεῖσαν ἐν τῷ χύχλῳ τοῦ ἡλίου ἡμέραν ποιεῖν, τὴν δὲ ἐναντίαν ἐπιχρατήσασαν νύχτα ἀποτελεῖν" χαὶ ἐχ μὲν τοῦ λαμπροῦ τὸ θερμὸν αὐξανόμενον θέρος ποιεῖν, Ex δὲ τοῦ σχοτεινοῦ τὸ ὑγρὸν πλεονάζον χειμῶνα ἀπεργάζεσθαι. (34) δίοθωυς Eclog. I pag. 500 (tom. I p. 196 ed. Gais- ford.) : Παρμενίδης, Ἡράχλειτος, Στράτων, Ζήνων πυρινὸν εἶναι τὸν οὐρανόν. (35) Diog. Laert. lib. IX, 9-10 : Τὸ δὲ περιέχον ὅποτόν ἔστιν, οὐ δηλοῖ. εἶναι μέντοι ἐν αὐτῷ σχάφας ἐπεστραμμένας χατὰ χοῖλον πρὸς ἡμᾶς ἐν αἷς ἀθροιζομένας τὰς λαμπρὰς ἀναθυμιάσεις ἀποτελεῖν φλόγας ἃς εἶναι τὰ ἄστρα λαμπροτάτην δὲ εἶναι τὴν τοῦ ἡλίου φλόγα χαὶ θερμοτάτην. Τὰ μὲν γὰρ ἄλλα ἄστρα πλεῖον ἀπέχειν ἀπὸ γῆς xai διὰ τοῦτο ἧττον λάμπειν xai θάλπειν᾽ τὴν δὲ σελήνην προσγειοτέραν οὖσαν μὴ διὰ τοῦ χαθαροῦ φέρεσθαι τόπου. τὸν μέντοι ἥλιον ἐν διαυγεῖ xai ἀμιγεῖ χεῖσθαι, xai σύμμετρον ἀφ᾽ ἡμῶν ἔχειν διάστημα. τοιγάρτοι μᾶλλον θερμαίνειν τε χαὶ φωτίζειν. ἐχλείπειν τε ἥλιον χαὶ σελήνην, ἄνω στρεφομένων τῶν σχαφῶν. τούς τε χατὰ μῆνα τῆς σελήνης σχηματισμοὺς γίνεσθαι στρετομένης ἐν αὐτῇ χατὰ 313 lunam conversis sursum scaphis deficere men- struasque lunz figuras nasci, dum illius scapha paullatim convertitur, Ceterum omnia animarum ac demonum plena sunt (36). Sed orbis dux est illa ratio (λόγος) (37) sive mens (γνώμη) (38) quam per omnem rerum naturam intentam esse et commeantem censuit Ephesius virtutis magister, Hzec mutabilem mundi harmoniam temperat quae ut lyrz et arcüs con- centus tam contentionem quam remissionem ad- mittit (39). Possis eam Jovis, id est vitz (τοῦ Ζηνός) nomine appellare (40). Civitatum salus in legum auctoritate posita est, pro qua populum non secus ac pro muro pugnare oportet (41). Contra singulis hominibus nihil sapientia optabilius invenimus , quoniam magna variaque eruditio, qualis in Hesiodo et Pytha- gora fuit, mentem non alit (42). De reliquo non sensibus, sed rationi credere mortales decet, ne in veri investigatione labantur (43). « Szculum est, inquit Censorinus (44), spatium vita humanz longissimum partu et morte definitum. Quare qui annos triginta seculum putarunt multum vi- dentur errasse. Hoc enim tempus γενεὰν vocari Heraclitus auctor est, quia orbis zetatis in eo sit spatio, orbem autem vocat ztatis, dum natura humana a sementi ad sementim revertitur (45). » μιχρὸν τῆς cxXzn:. Plutarchus de Plac. phil. IT, 24, περὶ ἐχλείψεως ἡλίου : Ἡράχλειτος xatà τὴν τοῦ σχκαφοειδοῦς στρο- φήν" ὥστε τὸ μὲν χοῖλον ἄνω γίνεσθαι, τὸ δὲ χυρτὸν χάτω πρὸς τὴν ἡμετέραν ὄψιν. Idem HH, 28 : Ἡράχλειτος τὸ αὐτὸ πεπον- θέναι τὸν ἥλιον val τὴν σελήνην. Σχαφοειξεῖς γὰρ ὄντας τοῖς σχήμασι τοὺς ἀστέρας, δεχομένους δὲ τὰς ἀπὸ τῆς ὑγρᾶς Xva- θυμιάσεως αὐγὰς φωτίζεσθα: πρὸς τὴν φαντασίαν, λαμπρότερον μὲν τὸν ἥλιον᾽ ἐν χαθαρωτέρῳ γὰρ ἀέρι φέρεσθαι" τὴν δὲ σελήνην ἐν θολερωτέρῳ, διὰ τοῦτο χαὶ ἀμαυροτέραν φαί- νεσθαι. (36) Diogenes Laertius lib. IX, 7 : Καὶ πάντα ψυχῶν εἶναι xai δαιμόνων πλήρη. (37) Vid. fragm. 1. (38) Vid. fragm. 55. (39) Vid. fragm. 38. (40) Vid. fragm. 12. Aliter Chrysippus apud Ph:zedr. Epicur. de Nat. D. p. 19 ed. Petersen. : Τὸν Πόλεμον xai τὸν Δία τὸν αὐτὸν εἶναι, καθάπερ xai ἩΗράχλειτον λέγειν. (41) Vid. fragm. 20. (42) Vid. fragm. 14-15. (43) Vid. fragm. 23. (44) Censorinus de Die nat. cap. 17. (45) Similem de Heraclito locum habet Philo Qusest. in gen. IL $ 5 extr. p. 82 Auch. vol. VI p. 310 ed. Lips., quem quum Graecum exemplum non exstet ex Armeniaco sic vertit. Aucherus : « Triginta apprime naturale; sicut enim in unitalis serie trinus est numerus, ila in denariis triginta idque lunc. cyclus collectio singulorum mensium plena delineatione. Secundo componitur ex quatuqr conti- nuatione unitatis horum quadrangulorum I. IV. IX. XVI. triginta constituentibus. Unde non gratis ac frustra Hera- clitus generationem id vocavit quum diceret : ex omine in. tricennio potest avus haberi, qwoniam pubertatem 314 Idem alio loco (46) ait : « Est praterea annus quem Aristoteles maximum potius quam ma- gnum appellat, quem solis et lune vagarumque quinque stellarum orbes conficiunt, quum ad idem signum , ubi quondam simul fuerant, una refe- runtur ; cujus anni hiems summa est χαταχλυσμός, quam nostri diluvionem vocant, estas autem ἐχπύρωσις, quod est mundi incendium. Nam his alternis temporibus mundus tum exignescere, tum exaquescere videtur, Hunc Aristarchus pu- tavit esse annorum vertentium HCCCCLXXXIIIL, Aretes Dyrrhachinus VDLII , Heraclitus et Linus XDCCC (47). » DE HERACLITO. Denique in libro quem edidit Heraclitus de verborum vi ac potestate dedita opera egit (fr. 67). Et Proclus (48) dialecticen Eleaticis ita pro- - priam fuisse dicit, ut mathematicam Pythagoreis, etymologiam Heracliteis. Risit sine dubio Plato in Cratylo Heraclitum de talibus rebus disputan- tem, fortasse etiam Democritum (49); verum quae sint in isto dialogo Heracliti partes, quae Democriti , nemo hodie dixerit, Sed hzc hactenus. Res et decreta Ephesii phi- losophi, ut quaque memorià digna videbantur, carptim perscripsi : cetera e fragmentis cogno- scentur. attingit quarto et decimo cetalis anno quo seminare potest, semen aulem ejus inter annum confectum iterum post annum (sic) quindecim generat similem sibi. Ex his autem nominibus avorum, patrum, filiorum, natorum sicut et matrum, filiarum filiarumque prolibus completa perficitur generatio. » Eundem Philonis locum negligenter excerptum legimus apud Cramer. Anecd. Paris. ] p. 224 : Ὅτι 6 »' ἀριθμὸς φυσιχώτατός ἐστιν. Ὃ γὰρ ἐν μονάδι τριάς, τοῦτο ἐν δεχάσι τριαχουτάς, ἐπεὶ χαὶ Ó τοῦ μη:ὃς χύχλος συνέστηχχεν Éx τεσσάρων τῶν ἀπὸ μονάδος ἑξῆς τετραγώνων α᾽ O θ΄ tc. ὅθεν οὐχ ἀπὸ σχοποῦ Ἡσάχλειτος γενεὰν τὸν μῆνα χαλεξ. Quid hic emendatione egeat, quirere mihi non libet. Me- morabile et Plutarchi testimonium est de Defect. orac. cap. 11, vol. IX p. 316 : "Ἔτη τριάχοντα ποιοῦσι τὴν γενεὰν καθ᾽ Ἡράχλειτον" ἐν ᾧ χρόνῳ γεννῶντα παρέχει τὸν ἐξ αὑτοῦ γεγεν- νημένον ὁ γεννήσας. ldem de Plac. phil. lib. V cap. 24 ait : Ἡράχλειτος xoi οἱ Στωϊχοὶ ἄρχεσθαι τοὺς ἀνθρώπους τελειότη- τος περὶ τὴν δευτέραν ἑόδομάδα, περὶ ἣν Ó σπερματιχὸς χρί- νεται ὀῤῥός. . . . περὶ δὲ τὴν δευτέραν ἑδδομάδα ἔννοια γίνεται χαλοῦ τε καὶ χαχοῦ xxl τῆς διδασχαλίας αὐτῶν. (46) Censorinus de Die natali cap. 18. (47) Plutarchus de Plac. phil. lib. II cap. 32 : Τὸν δὲ μέγαν ἐνιαυτὸν oi μὲν ἐν τῇ ὀχταετηρίδι τίθενται, οἵ δ᾽ ἐν τῇ ἐννεαχαιδεχαετηρίδι, οἱ δ᾽ ἐν τοῖς ἑξήχοντα ἑνὸς δέουσιν. Ἡράχλειτος, ἐκ μυρίων ὀχταχισχιλίων ἡλιαχῶν. Διογένης, Ex πέντε xai ἑξήχοντα xai τριαχοσίων ἐνιαυτῶν τοσούτων, ὅσων ὁ χατὰ Ἡράχλειτον ἐνιαυτός. Idem de Defectu orac. cap- 12, vol. IX pag. 316 : Kai ὁ Κλεόμδροτος" Ἀκούω ταῦτ᾽ (iom) πολλῶν xal ὁρῶ τὴν Στωϊχὴν ἐχπύρωσιν, ὥσπερ τὰ Ἡραχλείτου zai Ὀρφέως: ἐπινεμομένην ἔπη χτλ. (48) Proclus in Parmenid. T. IV p. 12 : Τὴν διαλεχτι- χὴν o... . . . ἐξαίρετον οὖσαν τοῦ Ἐλεατιχοῦ διδασχα- λείου, χαθάπερ ἄλλο τι τοῦ Πυθαγορείον λέγουσιν, ὡς τὴν διὰ τῶν μαθημάτων ἀγωγήν, xxl ἄλλο τοῦ Ἡραχλειτείου, τὴν διὰ τῶν ὀνομάτων ἐπὶ τὴν τῶν ὄντων γνῶσιν (49) Vid. Democriti fragm. pag. 109. HPAKAEITOY AIIOXIIAXMATIA. * 1. Τοῦ λόγου τοῦδε ἐόντος αἰεὶ ἀξύνετοι γίνονται ἄν- ὕρωποι, xal πρόσθεν ἣ ἀχοῦσαι, xal ἀκούσαντες τὸ πρῶτον. Γινομένων γὰρ πάντων χατὰ τὸν λόγον τόνδς, ἀπείροισι ἐοίχασι, πειρώμενοι xal ἐπέων xal ἔργων τοιουτέων, ὅχοῖα ἐγὼ διηγεῦμαι,, διαι- ρέων κατὰ φύσιν xal φράζων ὅχως ἔχει. Τοὺς δὲ ἄλλους ἀνθρώπους λανθάνει Óxdsa ἐγερθέντες ποιέουσι, ὅχωσπερ ὁχόσα -εὕδοντες ἐπιλανθά- νονται. (Clemens Strom. V, 14 p. 716 et Eusebius Prep. Evang. XH; item Hippolytus Heres. Refut. p. 280 ed. Miller. : qui omnes initio ha- bent (τοῦ) λόγου τοῦ δέοντος. Rectam scripturam exhibet Aristoteles Rhet. ΠῚ, 5, qui simul Heraclitum opus suum ab his verbis orsum esse testatur. In sequentibus Hippolytus ἄπειροι εἰσὶν ἐοίχασι, Clemens ἄπειροι ἐοίχασι: sed requiritur ἀπείροισι ἐοίχασι quod conjecit Bernaysius Mus. Rh. IX p. 242. Denique pro ποιοῦσιν, ut est apud Clementem et Eusebium qui soli extremam sententiam (τοὺς δὲ ἄλλους xzÀ.) servarunt, reposul ποιέουσι.) 2. Ἀμαθίην γὰρ ἄμεινον, ὥς φησιν Ηράχλειτος, χρύ- mew" ἔργον δὲ ἐν ἀνέσει xo παρ᾽ οἶνον. (Plutarchus Convival. Disp. lib. ΠῚ init. vol. ΧΙ pag. 104. Similiter Stobeus Flor. XVIII, 32 : ἀμαθίην, ὥς φησιν Ηράχλειτος, xot ἄλλως χρύπτειν ἔργον ἐστίν, £v οἴνῳ δὲ χαλεπώτερον. Aliter Plutarchus de Auditione cap. 7, vol. VH p. 143: τάχα μὲν γὰρ οὐδὲ ἀμαθίην χρύπτειν ἄμεινον, ὥς φησιν ἩἫἩ ρράχλειτος, ἀλλ᾽ εἰς μέσον. τιθέναι xal θεραπεύειν, sed magis ionice Sto- bzus Flor. 1Π|, 82 : χρύπτειν ἀμαθίην χρέσσον ἢ ἐς τὸ μέσον φέρειν. Priorem sententie partem solam affert Plutarchus virt, doc. poss. cap. 2, vol. TX p. 387 : ἀμαθίαν γὰρ Ἡ ράχλειτός φησι χρύπτειν ἄμεινον.) 3. Οὐ γὰρ φρονέουσι τοιαῦτα πολλοὶ τούτων Óxócot ἐχείνοισι ἐγχυρσεύουσι, οὐδὲ μαθόντες γινώσχουσι, ἑαυτοῖσι δὲ δοχέουσι, κατὰ τὸν γενναῖον Ἣ ρά- χλειτον. (Clemens Strom. HM, 2 p. 432». Inserui τούτων et ἐχείνοισι ; codd, πολλοὶ óxócot ἐγχυρ- σεύουσιν.) 4. Ἀλλὰ γὰρ ἀτεχνῶς; οἶμαι, ἁρμόττει τοῖς ὁμοίως ὑμῖν ἀντιλέγουσιν, ἅπερ ἩἫ ράχλειτος ὃ ᾿Εφέσιος εἴρηχεν, « Ἀξύνετοι ἀχούσαντες χωφοῖς ἐοίχασι" φάτις αὐτοῖσι μαρτυρέει παρεόντας ἀπεῖναι. » (Theodoretus vol. IV p. 712 ed. Hal. Cf. Clemens Strom. lib. V, 14 p. 718, ubi pro ἀπεῖναι male legitur ἀπιέναι. Ceterum co- dicum lectionem μαρτυρεῖ mutavi in μαρ- τυρέει.) 5. Ἀπίστους τινὰς εἶναι ἐπιστύφων Ἣράχλειτός φησιν « ἀκοῦσαι οὐχ ἐπιστάμενοι οὐδ᾽ εἰπεῖν, » ὠφεληθεὶς δήπουθεν παρὰ Σολομῶντος. (Clemens Strom. II, 5 p. 4Λλ5.) 6. Κύνες γὰρ βαύζουσι ὃν ἂν μὴ γινώσχωσι χαθ᾽ Ἣρά- χλειτον. (Plutarchus an seni sit ger. resp. cap. 7, vol. XII pag. 110. Omisi xat post γὰρ cum Reiskio.) 7. Τοῦτο xai "HodxAetro; 6 ᾿Εφέσιος τὸ λόγιον πα- ραφράσας εἴρηχεν « "E&v μὴ ἔλπησθε, ἀνέλπιστον οὐχ ἐξευρήσετε ἀνεξεύρετον ἐὸν χαὶ ἄπορον. » (Clemens Strom. 1I, 4 p. 437 et Theodore- tus vol. IV pag. 716. Edidi ἔλπησθε, quum apud Clementem legatur ἔλπηται et apud "Theodoretum ἐλπίζητε. Deinde reposui ἐξεύς- ρήσετε, cujus loco Clemens habet ἐξευρήσει, 1. Hujus qua est rationis semper ignari homines sunt , et priusquam de ea audiverunt, et quum primum audi- verunt. Quamvis enim omnia huic ralioni convenienter fiant, imperiti tamen videntur, conantes verba et res ex eo genere quod ego enarro, qualis sua cujusque rei natura sit exponens et commemorans, Reliqui vero liomines ita igno- rant, quae vigilantes faciant, ut obliviscuntur que dor- mientes fecerint. 2. Etenim inscitiam, ut ait Heraclitus , occultare prae- stat; verum hoc difficile est in animorum remissione atque inter bibendum. 3. Non euim ita sentiunt mulli eorum qui incidunt in illa, neque edocti sciunt, sed sibi videntur scire , ut ait praeclarus ille Heraclitus. 4. Sed enim prorsus, opinor, conveniunt in islos qui vobis similiter obloquuntur Heracliti Ephesii verba : « Im- perili auscullatores surdis comparandi sunt; his dictum illud veritalis testimonium dat, etiam przesentes abesse. » 5. Homines quosdam non satis certos castigans Heracli- tus ait : « hi neque audire sciunt neque loqui, » nimirum a Salomone adjutus. 6. Canes enim latratu excipiunt quem non agnoscunt, ut ait Heraclitus. 7. Hoc oraculum Heraclitus Ephesius explicatius el co- piosius elocutus dixit : Nisi speralis, insperatum non invenietis, quum inveniri nou possit atque inaccessum sit. » e 316 "Theodoretus εὑρήσετε. Denique ἀνεξεύρετον scripsi, ut est apud Thucydidem lib. III, 87 et alibi, spreta Theodoreti codicum scriptura ἀνεξεύρητον et Clementis lectione ἀνεξερεύ- νητον.) 8. Χρυσὸν γὰρ οἵ διζήμενοι, φησὶν Ἣράχλειτος, γῆν πολλὴν ὀρύσσουσι., xxi εὑρίσχουσι ὀλίγον. (Clemens Strom. IV, 2 p. 565 et Theodo- retus vol. IV pag. 716.) 9. Δοχέοντα γὰρ 6 δοχιμώτατος γινώσχει φυλάσσειν" καὶ μέντοι χαὶ δίκη χαταλήψεται ψευδῶν τέχτονας καὶ μάρτυρας, 6 "Egéató φησιν. (Clemens Strom. VI, 1 p. 649. Membrana- rum scripturam δοκεόντων converti in δο- χέοντα.) 10. Σίδυλλα δὲ μαινομένῳ στόματι καθ᾽ Ἣ ράχλειτον ἀγέλαστα χαὶ ἀχαλλώπιστα x«l ἀμύριστα φθε:- γομένη χιλίων ἐτῶν ἐξικνεῖται τῇ φωνῇ διὰ τὸν θεόν. (Plutarchus de Pyth. orac. cap. 6, vol. IX p. 257. Spectavit hunc locum Clemens Strom, 1, 15 p. 358 : Ἡράχλειτος γὰρ oox. ἀνθρωπίνως φησίν, ἀλλὰ σὺν θεῷ μᾶλλον Σιδύλλην πεφάνθαι, item lamblichus de Myst. sect. 3 cap. VIII : xat λόγους μὲν προϊεμένη, οὗ μετὰ διανοίας δὲ τῶν λεγόντων, ἀλλὰ τ σον φασὶ στόματι.) ιι. Οἶμαι δέ σε € γινώσχειν τὸ παρ᾽ Ἡρακλείτου λεγό- μένον, ὡς ὦναξ οὗ τὸ μαντεῖόν ἐστι τὸ ἐν Δελφοῖς οὔτε λέγει, οὔτε χρύπτει, ἀλλὰ σημαίνει. (Plutarchus de Pyth. orac. cap. 21, vol. IX p. 281 seq. Addidi σε cum Reiskio et Ἧρα- χλείτῳ in Ἡρακλείτου mutavi.) 12. Οἶδα ἐγὼ χαὶ Πλάτωνα προσμαρτυροῦντα Ἥρα- χλείτῳ γράφοντι « Ἔν τὸ σοφὸν μοῦνον λέγεσθαι ἐθέλει xa οὐχ ἐθέλει Ζηνὸς οὐνόματι. ν (Clemens Strom. V, 14 p. 718 et Eusebius Prap. Evang. XIII, 13. Scripsi οὐνόματι cujus loco apud Clementem exstat ὄνομα, apud Eu- sebium in codice Parisiensi οὔνομα.) HERACLITI FRAGMENTA. 13. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν τῆς γνώσιος βάθεα χρύπτειν ἀπιστίη ἀγαθὴ καθ᾽ Ἡ ράχλειτον' ἀπιστίη γὰρ διαφυγγάνει μὴ γινώσχεσθαι. (Clemens Strom. V, 13 p. 699. Restitui ἡνώσιος βάθεα ; codd. γνώσεως βάθη. Quorum verborum sensus videtur hic esse. Bene fa- ciunt optimi quique philosophi, quod plebi et plerisque hominibus diffidentes interiorem rerum divinarum humanarumque cognitio- nem maxime dissimulant atque occultant, etiamsi hanc dissimulationem animadverti vident.) M. Πολυμαθίη νόον οὗ διδάσκει. Ἡσίοδον γὰρ ἃ ἂν ἐδίδαξε χαὶ Πυθαγόρην, αὖτίς τε Ξενοφάνεά τε χαὶ Ἑκαταῖον. (Diogenes Laertius lib. IX, r. Similiter Athenzus lib. XIII p. 610 : ᾿Αλλὰ xal Ἣρά- χλειτος 6 θεῖός φησι" « Πουλυμαθῇ (leg. πουλυμα-- θίη) νόον ἔχειν οὐ διδάσχει. » Et Clemens Strom. I, 19 p. 373 : ἤδει γάρ, οἶμαι, ὡς ἄρα ἤδη πο- λυμαθῇ νόον ἔχει: ὃ δίδασχει καθ᾽ Ἡράκλειτον, ubi deleto verbo ἔχει rescribendum πολυμαθίη νόον οὗ διδάσχει. Aliter Proclus in Platonis Tim. p. 31 (p. 72 ed. Schneider.) : τί γὰρ 0av- μαστὸν ἣ τῶν γεγονότων γνῶσις; πολυμαθίη νόον οὗ φύει, φησὶν ὃ γενναῖος Ἡράχλειτος. Heraclitum Pythagorz mentionem in libro de rerum na- tura fecisse, testificatur etiam Clemens Strom I, 21 p. 396 : Ἡράχλειτος γὰρ μεταγενέστερος ὧν Πυθαγόρου μέμνηται αὐτοῦ £v τῷ συγγράμ- ματι, Ceterum confer Democriti fragm. mo- ral. 141.) 15. ἩἩράχλειτος γοῦν ὃ φυσιχὸς μονονουχὶ χέχραγε xat φησι, « Πυθαγόρης Μνησάρχου ἵστορίην ἤσχησε ἀνθρώπων μάλιστα πάντων, χαὶ ἐχλεξάμενος ταύτας τὰς συγγραφὰς ἐποιήσατο ἑαυτοῦ σοφίην πολυμα- inv, καχοτεχνίην. » (Diogenes Laertius lib. VIII, 6, De reliquo vix Heracliti sunt sententie quz in Florileg. 8. Nam qui aurum quaerunt, inquit Heraclitus , mul- * tum agri suffodiunt nec nisi aliquantulum melalli inve- niunt. 9. Etenim probatissimus quisque ea quz ipsi placent tueri statuit, atque etiam poena irrogabitur mendacio- rum auctoribus ac testibus, quemadmodum Ephesius dicit. 10. At Sibylla furente ore, ul ait Heraclitus, risus, or- natus et fuci expertia sonans dei beneficio vocem ad mille annos continuat. 11. Puto autem te intelligere id quod ab Heraclito est diclum, regem cujus oraculum Delphicum est neque di- cere, neque occultare , sed significare. 12. Scio equidem etiam Platonem astipulari Heraclito scribenti : « Quod unum sapiens est solum Jovis nomine appellari potest et non potest. » 13. Sed abditarum rerum cognitionem celare bona se- cundum Heraclitum diffidentia est; nam diffidentia non potest non animadverti. 14. Magna variaque eruditio mentem non docet. Hesio- dum enim docuisset et Pythagoram, rursusque Xenophanem alque Hecatoeum. 15. Nam Heraclitus physicus tantum non contenta voce ail : « Pythagoras, Mnesarchi filius, omnium hominuni maxime in litterarum studio versatus est, quumque hzec e magno numero scripta delegisset, pro sapientia sibi com- paravit variam eruditionem malamque artem. » HERACLITI FRAGMENTA. Monac. (Stob. Flor, T. IV p. 283 ed. Meinek.) ei tribuuntur : Ἡ ράχλειτος ἔφη, οἴησις προχοπῆς ἐγχοπὴ προχοπῆς. Ὁ αὐτὸς τὴν παιδείαν ἕτερον ἥλιον εἶναι τοῖς πεπαιδευμένοις ἔλεγε.) 10, Καὶ ὁ δυσάρεστος Ἡράχλειτος μάλιστα αὐτὸν ἐπή- νεσε γράψας" «' Ev Πριήνη ἐγένετο Βίας ὁ ἹΓευτάμεω, οὗ πλείων λόγος ἣ τῶν ἄλλων. ν (Diogenes Laertius lib. I, 88.) 17. Ὕ ριν χρὴ σδεννύειν μᾶλλον ἣ πυρχαϊήν. (Diogenes Laertius lib. IX, ».) 18. Ὅχόσων λόγους ἤχουσα, οὐδεὶς ἀφιχνέεται ἐς τοῦτο, ὥστε γινώσχειν, ὅτι σοφόν ἐστι πάντων χε- χωρισμένον. (Stobzeus Flor. ΠῚ, 81.) 19. Ev νόῳ λέγοντας ἰσχυρίζεσθαι χρὴ τῷ ξυνῷ πάν- των, ὅχωσπερ νόμῳ πόλις καὶ πολὺ ἰσχυροτέρως. Τρέφονται γὰρ πάντες οἱ ἀνθρώπινοι νόμοι ὑπὸ ἑνὸς τοῦ θείου" χρατέει γὰρ τοσοῦτον ὁχόσον ἐθέλει, καὶ ἐξαρχέει πᾶσι χαὶ περιγίνεται, (Stobzus Flor. ΠῚ, 84. Recepi Schleierma- cheri emendationem πόλις xai πολὺ pro codi- cum lectione πόλις xai πόλις.) 30. Μάχεσθαι χρὴ τὸν δῆμον ὑπὲρ νόμου ὅχως ὑπὲρ τείχεος. (Diogenes Laertius lib, IX, 2.) 21. Ποταμῷ γὰρ οὐχ ἔστι δὶς ἐμδῆναι τῷ αὐτῷ xa0' Ἡράχλειτον, οὐδὲ θνητῆς οὐσίας δὶς ἅψασθαι xa ἕξιν: ἀλλὰ ὀξύτης xal τάχος τῆς μεταθολῆς σχί- ὄνησι xa πάλιν συνάγει, μᾶλλον δὲ οὐδὲ πάλιν οὐδὲ ὕστερον ἀλλ᾽ ἅμα συνίσταται xol ἀπολείπει xai πρόσεισι xat ἄπεισι " ὅθεν οὐδ᾽ εἰς τὸ εἶναι περαίνει τὸ γιγνόμενον αὐτῆς τῷ μηδέποτε λήγειν μηδ᾽ ἵστα- σθαι τὴν γένεσιν. (Plutarchus de E: apud Delphos cap. 18, vol, IX p. 239. Posui ἀλλὰ ὀξύτης x«i τάχος. 317 quum vulgata scriptura ἀλλὰ ὀξύτητι xal τάχε ferri nequeat. Idem de sera num. vind. cap. 15, vol. X p. 252 : ἢ λήσομεν εἰς τὸν Ἣ ραχλεί- τεῖον ἅπαντα πράγματα ποταμὸν ἐμβαλόντες, εἰς ὃν οὔ φησι δὶς ἐμβῆναι, τῷ πάντα χινεῖν xal ἕτε- ροιοῦν τὴν φύσιν μεταθάλλουσαν,) 22. Ποταμοῖσι τοῖσι αὐτοῖσι ἐμβαίνουσι ἕτερα xal ἕτερα ὕδατα ἐπιῤῥέει. (Cleanthes Stoicus apud Eusebium Prep. Evang. XV, 20 : Ἡράχλειτος λέγων οὕτως" Ποτα- uotat κτλ. Similiter Plutarchus Quest. Nat. 2 : ποταμοῖς γὰρ δὶς τοῖς αὐτοῖς οὐκ ἂν ἐμδαίης, ὥς φησιν Ἡράχλειτος ἕτερα γὰρ ἐπιῤῥεῖ ὕδατα, Conf. Sextus Empiricus Pyrrh. Hyp. ΠῚ, 115. Adde Plutarch, de Plac. phil. I, 23 et Stob. Ecl. Phys. I. p. 396, tom. I p. 155 ed. Gaisf. : Ἡ- ράχλειτος ἠρεμίαν μὲν xal στάσιν Ex τῶν ὅλων ἀνήρει.) 23. ᾿λλλὰ τὴν μὲν αἴσθησιν ἐλέγχει λέγων κατὰ λέξιν" « χαχοὶ μάρτυρες ἀνθρώποισι ὀφθαλμοὶ χαὶ ὦτα βαρδάρους ψυχὰς ἐχόντων. » ὅπερ ἴσον ἦν, τῶν βαρδάρων ἐστὶ ψυχῶν ταῖς ἀλόγοις αἰσθήσεσι πιστεύειν. . (Sextus. Empiricus adv. Math. VII, 126. lisdem prope verbis Stobzus Flor. IV, 56 : χαχοὶ γίνονται ὀφθαλμοὶ καὶ ὦτα ἀφρόνων ἀνθρώ-- nov ψυχὰς βαρθάρους ἐχόντων. Diogenes lib, IX, 7 de Heraclito : χαὶ τὴν ὅρασιν ψεύδεσθαι.) 2i. Δυοῖν γὰρ ὄντων xavk φύσιν ὥσανεί τινων ὀργάνων ἡμῖν, οἷς πάντα πυνθανόμεθα xai πολυπραγμο- νοῦμεν, ἀχοῦῆς xat ὁράσεως, ἀληθινωτέρας δ᾽ οὔσης οὐ μικρῷ τῆς ὁράσεως χατὰ τὸν “Πράχλειτον" « Ὀφθαλμοὶ γὰρ τῶν ὥτων ἀχοιδέστεροι μάρτυρες χτλ.» (Polybius XII, 27.) 16. Ac difficilis ille Heraclitus maxime eum collaudavit his verbis : « Apud Prienenses natus est Bias, Teutami filius , cujus illustrior fama est quam ceterorum. » 17. Contumeliam cilius. quam oportet. 18. Quorumcunque sermones audivi, nemo tantum pro- fecit, ul intelligeret , sapientiam esse a rebus omnibus se- paratam. 19. Prudenter loquentes re quadam cunctis communi niti oportet, ut lege civitates et multo magis. Nam leges humane omnes una lege divina foventur, quae quidem tantum potest, quantum libet atque universis et suflicit et superior est. 20. Populum pro leze non secus ac pro muro pugnare oportet. 1 21. Etenim in eundem (luvium bis descendere non licel secundum Heraclitum, neque mortalem naturam bis eodem modo affectam atlingere sed mulationum celeritas ac incendium exstingui velocitas eam dissipat mox statimque colligit rursus, immo neque iterum neque postmodo colligit, verum illa simul et exsistit et. inlerit, simul accedit atque recedit. Quare id quod inde fit ne ita quidem perficitur, ul vere dici possit esse, quia orlus nunquam neque desinit neque in- sislit. 22. In eosdem fluvios descendentibus alia atque alia af- fluit aqua. 23. Sed sensum quidem refellit dicens ad verbum : « Mali sunt testes hominibus oculi et aures barbaras lia- bentium animas. » Quod perinde est ac si dicas : est barbararum animarum credere sensibus qui sunt. rationis expertes. 24. Quum enim due nobis secundum naturam quasi instrumenta. quaedam sint, quibus omnia percipimus et scrulamur, auditus et. visus, multo autem certior visus sit judice Heraclito : « Oculi enim auribus certiores sunt testes » elc. 318 25. Καὶ χαλῶς εἶπεν “Ηράχλειτος ὅτι αἱ ψυχαὶ ὀσμῶν- za: καθ᾽ ἅδην. (Plutarchus de facie in orb. lun. cap. 28, ; 4 ) vol. XIII, p. 93.) à 5 EG 5 5 26. Διὸ xoi Ἡράχλειτος οὕτως εἴρητεν" ὡς ei πάντα τὰ ὄντα χαπνὸς γένοιτο, ῥῖνες ἂν διαγνοῖεν. (Aristoteles de Sensu cap. 5 pag. 443 a. 23 ed. Bekk.) , * ni € , ΓΑ - * 27. Κόσμον τὸν αὖτὸν ἁπάντων οὔτε τις θεῶν οὔτε 2 , E , 533? X. 2.* A ak E ἀνθρώπων ἐποίησεν: ἀλλ᾽ ἦν ἀεὶ xal ἔσται, πῦρ ἀείζωον, ἁπτόμενον μέτρῳ xal ἀποσδεννύμενον μέτρῳ. (Clemens Strom. V, 14 p. 711 : οὗ παρα- , UE D - " πέμπομαι xat τὸν ᾿Εμπεδοχλέα, ὃς φυσιχῶς οὕτως τῆς τῶν πάντων ἀναλήψεως μέμνηται, ὡς ἐσομένης b ΕῚ "- * , , "Ὁ , ποτὲ εἰς τὴν τοῦ πυρὸς οὐσίαν μεταθολῆς. Σαφέ- στατα ἑΗράχλειτος ὃ ᾿Εφέσιος ταύτης ἐστὶ τῆς δόξης, τὸν μέν τινα χόσμον ἀΐδιον εἶναι δοχιμάσας, τὸν δέ τινα φθειρόμενον, τὸν χατὰ τὴν διαχόσμησιν 5^5 , » 5 y v E , εἰδὼς οὐχ ἕτερον ὄντα ἐχείνου πως ἔχοντος - ἀλλ z V 345 AL AP eec i ORC * ὅτι μὲν ἀΐδιον τὸν ἐξ ἁπάσης τῆς οὐσίας ἀϊδίως ποιὸν κόσμον ἤδει, φανερὸν ποιεῖ λέγων οὕτως" Κόσμον τὸν αὐτὸν χτλ.) 28. Πυρὸς τροπαὶ πρῶτον θάλασσα, θαλάσσης δὲ τὸ μὲν ἥμισυ γῇ τὸ δὲ ἥμισυ πρηστήρ. Clemens Alex. l. c. ὅτι δὲ xai γενητὸν xai 7j Ἂν ES 5 2 χει , a» φθαρτὸν αὐτὸν εἶναι ἐδογυάτιζεν, μηνύει τὰ ἐπι- φερύμενα Πυρὸς vpor: mal xvÀ. Auvdust γὰρ λέγει ὅτι πῦρ ὑπὸ τοῦ διοιχοῦντος λόγου χαὶ θεοῦ τὰ σύμπαντα δι’ ἀέρος τρέπεται εἰς ὅγρόν, τὸ ὡς σπέρμα τῆς διαχοσμήσεως, ὃ χαλεῖ θάλασσαν. "Ex δὲ τούτου αὖθις γίνεται γῇ καὶ οὐρανὸς χαὶ τὰ ἐμ- περιεχόμενα.) , ^ ^ , E ΄ » * 53 29. Θάλασσα διαχέεται χαὶ μετρέεται εἰς τὸν αὐτὸν λόγον, ὁχοῖος πρόσθεν ἦν ἢ γενέσθαι Y : 5 Ξ ua (Clemens Alex. ]l. c. ὅπως δὲ πάλιν ἀναλαυ- βάνεται xal ἐχπυροῦται, σαφῶς διὰ τούτων δηλοῖ" Θάλασσα χτλ.) , LT sj 58 9» , ^ 225 30. Διαφερόμενον γὰρ ἀεὶ ξυμφέρεται [τὸ ἐόν]. (Heraclitus apud Platonem Sophist. pag. 242 E.) HERACLITI FRAGMENTA. 31. Ὡς Ἡράχλειτος ἔλεγε, πυρὸς θάνατος ἀέρι γένεσις καὶ ἀέρος θάνατος ὕδατι γένεσις. (Plutarchus de Ex apud. Delphos cap. 18, vol. IX p. 240.) “Οδὸς ἄνω χάτω μίη. (Heraclitus apud Hippocratem de alimentis vol. Il pag. 24 ed. Kühn. Esse hoc Heracliti dictum testatur 'l'ertullianus adv. Marc. M c. 28 his verbis : « si ignoravit Deus meus esse alium super se, etiam tuus omnino non scivit esse alium infra se. Quod enim ait Heraclitus ille tenebrosus eadem via sursum et deorsum. » Cf. fragm. 91.) Περὶ δὲ τὸν ἥλιον ἀδύνατον τοῦτο συμθαίνειν" ἐπεὶ τρεφομένου γε τὸν αὐτὸν τρόπον, ὥσπερ ἐχεῖνοί φασι, δῆλον ὅτι xai ὁ ἥλιος οὐ μόνον καθάπερ ὃ Ἡράχλειτός φησι, νέος ἐφ᾽ ἡμέρῃ ἐστίν, ἀλλ᾽ ἀεὶ νέος συνεχῶς. (Aristoteles Meteorol. II, 2 p. 355 a ed. Bekk. Conf. Plato de Republ. lib. VI p. 498 D : πρὸς δὲ τὸ γῆρας ἐχτὸς δή τινων ὀλί e Yn Ί 82. 33. y dmo- σδέννυνται πολὺ μᾶλλον τοῦ Ἡραχλειτείου ἡλίου, ὅσον αὖθις οὐχ Recte Alexander Aphrodisiensis i in Meteorol. fol. 93 ἃ: οὗ μόνον, ὡς Ἡράκλειτός φησι, νέος ἐφ ^ ἡμέρη ἂν ἦν, χαθ᾽ ἑχάστην ἡμέραν ἄλλος ἐξαπτόμενος τοῦ πρώτου ἐν τῇ δύσει σθεννυμένου, ἀλλ᾽ αἰεί τε χαὶ συνεχῶς νέος τε xal ἄλλοτε ἄλλος ἐγένετο, ὥσπερ χαὶ αἵ φλόγες ἐ ἐν τῷ γίνεσθαι τὸ εἶναι ἔγων. Perperam interpretatur Proclus Comment, in Tim. p. 334 (p. 813 ed. Schneid.) : ὃ γὰρ Ζεὺς βασιλέα τίθησιν αὐτὸν ἁπάντων τῶν ἐγχοσμίων θεῶν xat πρωτίστας αὐτῷ νέμει τιμάς, χαίπερ ἐόντι νέῳ xat νηπίῳ εἰλαπιναστῇ" διὰ δὴ τοῦτο xol τὸν Ἥλιον νέον θεὸν εἰώθασιν ἀποχαλεῖν" καὶ νέος ἐφ᾽ ἡμέρῃ Ἥλιος, φησὶν Ἡράκλειτος, ὡς Διονυσιαχῆς μετέχοντα δυνάμεως. Plutarchus de Plac. philos. lib. H cap. 21 de solis magnitudine variorum philosophorum sententias enumerans ait : Ἡράκλειτος εὖρος ποδὸς ἀνθρωπείου, Cf. 'Theodo- ret. Grac. aff. cur. disp. 1.) ir εταπτονται. 25. Et praeclare Heraclitus dixit animas in orco odo- rari. 26. Quapropter eliam Heraclitus dixit, si omnia que sunt in fumum abirent, fore ut nares ea diznoscerent. 27. Mundum eundem omnium neque deorum quis- quam neque hominum procreavit, sed fuit semper atque est et erit ignis immortalis, accensus mensura et exstin- ctus. 28. Ignis mutatur primum in mare, mare aulem di- midia ex parte in terram, dimidia ex parte in pre- sterem. 29. Mare diffunditur ejusque mensura agilur pro eadem portione quz prius fuit quam terra esset. 30. Dissidens enim semper congruit [ens.] 31. Ut Heraclitus dicebat, ignis mors aeri est orlus, et aeris mors aqua ortus. 32. Via sursum et deorsum una. 33. Hoc autem soli accidere non potest, quoniam si perinde nutriatur atque illi ajunt, non tantum, ut patet , in dies, quemadmodum Heraclitus contendit, sed continuo semper novus erit. HERACLITI FRAGMENTA. 31. Ἥλιος γὰρ οὐχ Mies μέτρα, φησὶν 6 'Hod- χλειτος, εἰ δὲ μή, ᾿Εριννύες μιν Δίχης ἐπίκουροι ἐξευρήσουσιν. (Plutarchus de Exsilio cap. 11, vol. X pag. 357. Id. de Isid. et Osir. c. 48, vol. IX p. 170 : Ἥλιον δὲ μὴ ὑπερδήσεσθαι τοὺς προσήχον- τας ὅρους " εἰ δὲ μή, γλώττας μιν Δίχης ἐπιχού- ρους ἐξευρήσειν, ubi pro y^osraccum Buttmanno leg. Λύσσας. Conf. Plat. Cratyl. p. 412.) Βελτίων δ᾽ Ἡράχλειτος xat ὁμηριχώτερος, ὁμοίως ἀντὶ τοῦ ἀρχτιχοῦ τὴν ἄρκτον ὀνομάζων" « ἠοῦς xal ἑσπέρης τέρματα fj ἄρχτος, xal ἀντίον τῆς ἄρχτου οὖρος αἰθρίου Διός. » (Strabo lib. I pag. 3 ed. Casaub. — Sto- b»us Eclog. Phys. lib. 1 p. 264 (tom. I p. 97. ed. Gaisf.) de magno Heracliti anno : "HodxAetrog ἐκ μυρίων ὀχταχισχιλίων ἐνιαυτῶν ἡλιαχῶν. Addit vero Διογένης 6 Στωιχὸς ἐκ πέντε χαὶ ἑξήχοντα χαὶ τριαχοσίων ἐνιαυτῶν τοσούτων, ὅσος ἦν ὃ καθ᾽ ἹΠ]ράχλειτον ἐνιαυτός.) ἭἩράχλειτος μὲν οὖν" « Εἰ μὴ ἥλιος, φησίν, ἦν, εὐφρόνη ἂν 3v. » ( Plutarchus aquz et ignis comp. c. 7, vol. XHI p. 128. Id. de Fortuna p. 98 : xat ὥσπερ ἡλίου μὴ ὄντος ἕνεχα τῶν ἄλλων ἄστρων εὐφρόνην ἂν ἤγομεν, ὥς φησιν “Ἡράχλειτος. Id. de Plac. phil. 11,28 : Ἡράκλειτος τὸ αὐτὸ πεπονθέναι τὸν ἥλιον xai τὴν σελήνην" σχαφοειδεῖς γὰρ ὄντας τοῖς σχήμασι τοὺς ἀστέρας, δεχομένους δὲ τὰς ἀπὸ τῆς ὑγρᾶς ἀναθυμιάσεως αὐγὰς φωτίζεσθαι πρὸς τὴν φαντασίαν: λαμπρότερον μὲν τὸν ἥλιον" ἐν χαθαρωτέρῳ γὰρ ἀεὶ φέρεσθαι: τὴν δὲ σελήνην ἐν Ade διὰ τοῦτο xal ἀμαυροτέραν φαίνε-- :. Cf. lib. HL, 17 et Stobeus Ecl. Phys. I, * iro: ) Καὶ Ἡ ράχλειτος τὸ ἀντίξουν συμφέρον, χαὶ ἐχ τῶν διαφερόντων χαλλίστην ἁρμονίαν, xol πάντα xa ἔριν γίνεσθαι. (Aristoteles Ethic. Nicomach. VII, 2 p. 1155 b ed. Bekk. Conf. Plutarchus de Isid. et Osir. cap. 48, vol. IX p. 169 : Ἡρά- χλειτος μὲν γὰρ ἄντιχρυς πόλεμον ὀνομάζει πατέρα χαὶ βασιλέα χαὶ χύριον πάντων, χαὶ τὸν μὲν 86. 319 Ὅμηρον, εὐχόμενον ἔχ τε θεῶν ἔριν ἔχ τ᾽ ἀνθρώ- mtv ἀπολέσθαι, λανθάνειν φησὶ τῇ πάντων γενέ- σει χαταρώμενον, ἐκ μάχης xal ἀντιπαθείας τὴν γένεσιν ἐχόντων. Simplicius in Aristot. Cat. f. 104 b : διὸ xa μέμφεται τῷ Ὁμήρῳ Ἡράχλει- τος εἰπόντι Ὥς ἔρις ἔχ τε θεῶν ἔχ τ᾽ ἀνθρώπων ἀπόλοιτο" οἰχήσεσθαι γάρ φησι πάντα. Proclus Comment, in Tim. p. 54 a (p. 124 edit. Schneid.) : xat εἰ ὃ γενναῖος Ἡράχλ, εἰς ταύτην ἀπιδὼν ἔλεγε, πόλεμος πατὴρ πάντων, οὐδ᾽ οὗτος ἀτόπως ἔλεγε. Schol. Ven. Hiad, IV, 4 : ἀπρεπές φασιν εἰ τέρπει τοὺς θεοὺς πολέμων θέα. ἀλλ᾽ οὐκ ἀπρεπές" τὰ γὰρ γενναῖα ἔργα τέρπει" ἄλλως τε πόλεμοι xal μάχαι duty δεινὰ δοχεῖ, τῷ δὲ θεῷ οὐδὲ ταῦτα δεινά" συντελεῖ γὰρ ἅπαντα 6 θεὸς πρὸς ἁρμονίαν τῶν ἄλλων ἢ xal ὅλων olxovo- μῶν τὰ συμφέροντα, ὅπερ xal Ἣ ράχλειτος λέγει, ὡς τῷ μὲν θεῷ χαλὰ πάντα χαὶ δίκαια, ἄνθρωποι δὲ ἃ μὲν ἄδιχα ὑπειλήφασι, ἃ δὲ δίκαια. Plato Conviv. pag. 187 A : ὥσπερ ἴσως χαὶ Ἡράκλει- τος βούλεται λέγειν, ἐπεὶ τοῖς γε ῥήμασιν o0 χα- λῶς λέγει. "Eb ἕν γάρ φησι διαφερόμενον αὐτὸ αὑτῷ ξυμφέρεσθαι, ὥσπερ ἁρμονίαν τόξου τε χαὶ λύρας.) Παλίντονος γὰρ ἁρμονίη κόσμου, ὅχωσπερ λύρης xai τόξου xa Ἣράχλειτον. ( Plutarchus de Isid.et Osir. cap. 45, vol. IX pag. 166..Idem de animze procreat. e Ti- mao cap. 27, vol. XII p. 319 : Ἡράκλειτος δὲ, παλίντροπον ἁρμονίην xócuou , ὅκωσπερ λύ- ens χαὶ τόξου, ubi alii παλίντονον ἁρμονίην le- gunt. De hac sententia ita Simpliciusin Ari- βίοι, Phys. f. 11 : ὡς Ἡράχλειτος τὸ ἀγαθὸν xai τὸ χαχὸν εἰς ταὐτὸν λέγων συνιέναι δίκην τόξου καὶ λύρας, ὃς χαὶ ἐδόκει ὑέσιν λέγειν διὰ τὸ οὕτως ἀδιορίστως φάναι, ἐνεδείχνυτο δὲ τὴν ἐν τῇ γενέσει ἐναρμόνιον μῖξιν τῶν ἐναντίων. Cf. Porphyr. de Antr, Nymph. p. 268 ed. Cantabr. ) AYn? exc ] E Im Ny Ei0' ἑξῆς ... φησὶ θεῖόν τινα πόλεμον αἰνίττ' 38. ἐσῦχι * , € JA R ' , T τοὺς παλαιούς, Ἣ ράχλειτον μὲν λέγοντα ὧδε" 39. MM. A ^ L E MR ^ P , « Εἰδέναι χρὴ τὸν πόλεμον ἐόντα ξυνὸν xal δίχην πάντα xav ἔριν xal φθειρό- m« D , 224 xat γινομενα ενᾶ.» "E 34. Sol enim , inquit Heraclitus, fines suos non trans- gredielur : si peccaverit, Furi: eum Justitiz adjutrices in- venient. 35. Melior vero auctor Heraclitus atque in hoc Homeri similior, perinde ut ille pro circulo septentrionali ursam dicens : « orienlis οἱ occidentis limes ursa est, atque e regione urs? sereni Jovis terminus. » 36. Heraclitus igilur : « Nisi sol, inquit, esset, perpetua nox foret. » 37. Et Heraclitus contrarium idem utile atque e rebus dissimilibus pulcherrimum concentum exsistere et ex dis- cordia nasci omnia statuit. 38. Nam mutabilis concentus ut mundi, ita lyrze et ar- cus, secundum Heraclitum modo contentionem modo re- missionem admittens. 39. Deinde deinceps ... ait divinum quoddam bellum significare antiquos, Heraclitum quidem sic dicentem : « Sciendum est bellum commune esse et Justitiae loco Discordiam omniaque Discordie lege nasci atque inter- ire. » 320 ( Origenes contra Cels. VII p. 663. Vulgo legitur εἰ δὲ χρὴ---χαὶ δίκην ἐρεῖν, que verba cum Schleiermachero mutavi in εἰδέναι χρὴ --- xo δίκην ἔριν. Extrema vox enuntiati in codi- cibus est χρεώμενα , in cujus locum substitui φθειρόμενα quod hic flagitat sensus. ) 40. ἁρμονίη γὰρ. ἀφανὴς φανερῆς χρέ ἔσσων, χαθ᾽ "Hod- χλειτον, ἐ ἐν 5 τὰς διαφορὰς χαὶ τὰς ἑτερότητας ὃ μίσγων θεὸς ἔκρυψε xal κατέδυσε. ( Plutarchus de anima procreat. e Timo cap. 27, vol. XIII p. 320, ubi pro codicum lectionibus χρείττων et μιγνύων restitui χρέσ- cov et μίσγων. Caeterum ὃ μίσγων θεός est πό- λεμος. Cf. Hippolyt. Heres. Refut. p. 28: ed. Miller.) at. Πᾶν γὰρ ἑρπετὸν τὴν γῆν νέμεται, ὥς φησιν Ἡράχλειτος. ( Pseudoaristoteles de Mundo cap. 6 p. 401 a ed. Bekk. ) 42. ᾿Αγνοεῖς ὅτι τὸ τοῦ ΗἩραχλείτου εὖ ἔχει, ὡς ἄρα πιθήχων ὃ χάλλιστος αἰσχρὸς ἀνθρώπων γένει συμδάλλειν. (Plato Hipp. maj. p. 289 A. Recepi Bek- keri conjectationem ἀνθρώπων γένει pro mem- branarum scriptura ἄλλῳ γένει.) ἢ οὐ xal Ἡράκλειτος ταυτὸν τοῦτο λέγει ὃν σὺ ἐπάγει, ὅτι ἀνθρώπων ὃ σοφώτατος πρὸς θεὸν πί- θηχος φανεῖται: ( Plato Hipp. maj. p. 589. B.) 44, “Ὅτι δέ ἐστι παῖς τὸ πᾶν χαὶ δι 43 αἰῶνος αἰώνιος MEZ g : En EM βασιλεὺς τῶν ὅλων οὕτως λέγει" « αἰὼν παῖς ἐστι D ^ € d, παίζων, mevreUmy παιδὸς ἣ βασιληίη. » Ὅτι δέ ἐστιν Ó πόλεμος πατὴρ πάντων τῶν γεγονότων . , 3 γενητὸς ἀγένητος, χτίσις δημιουργός, ἐκείνου λέ- γοντος ἀχούωμεν" « πόλεμος πάντων μὲν πατήρ ἐστι, πάντων δὲ βασιλεύς, χαὶ τοὺς μὲν θεοὺς ΡΥ ^ ^ ἔδειξε τοὺς ὃ m^ ἀνθρώπους, τοὺς μὲν δούλους ἐλευθέρους. » ( Hippolytus Hzres. ἰλοίαϊ. p. 281: ed. Miller. Cf, Bernays. Mus. Rh. IX p. 243. In eandem sententiam Proclus Comment, in ἐποίησε τοὺς δὲ HERACLITI FRAGMENTA. "Tim. p. 10: (p. 240 ed. Schneider.) : ἄλλοι δὲ΄ xa τὸν δημιουργὸν ἐν τῷ χοσμουργεῖν παίζειν εἰρήκασι, χαθάπερ Ἡράχλειτος. Clemens Pze- dag. I, 5 p. x11 : ἀγαλλιᾶται τὸ πνεῦμα τῶν ἐν Χριστῷ παιδίων ἐν ὑπομονῇ πολιτευομένων" xat αὕτη ἣ θεία παιδιά, Τοιαύτην τινὰ παίζειν παιδιὰν τὸν ἑαυτοῦ Δία “Ηράκλειτος λέγει. Lucianus Vit. auct. cap. 14 Heraclitum inducit hzc dicen- tem : χαί ἐστι τωυτὸ τέρψις ἀτερψίη, γνῶσις dro cir, μέγα μιχρόν- ἄνω χάτω περιχορεύοντα, xat ἀμειθόμενα ἐν τῇ τοῦ αἰῶνος maii. APOP. τί γὰρ. 6 αἰών ἐστι; HP. παῖς παίζων, πεσσεύων δια- φερόμενος. Heraclitum imitatur Philo de vit. Moys. I p. 85 : τύχης γὰρ ἀσταθμητότερον οὐδὲν ἄνω xxi χάτω τὰ ἀνθρώπεια πεττευούσης. ldem de Mund. incorr. IH, 5oo : εἰ δὲ ὅμοιος [ 6 μετὰ τὴν ἐχπύρωτιν γεγενημένος χόσμος], ματαιοπόνος 6 τεχνίτης οὐδὲν κομιδῇ νηπίων παίδων διαφέρων, ol πολλάχις ἀθύροντες ψάμμου γεωλόφους ἀνιστᾶσι χαὶ ἔπειθ᾽ ὑφαιροῦντες ταῖς χερσὶ πάλιν ἐρείπου - σιν. Plutarchus de Εἰ apud Delphos p. 39? D : ἢ τοῦ ποιητικοῦ παιδὸς ἔσται φαυλότερος, ἣν ἐκεῖνος ἔν τινι ψΨαμάθῳ συντιθεμένη xa διαχεο- μένῃ, πάλιν oy ἑαυτοῦ παίζει παιδιάν, ταύτῃ περὶ τὰ ὅλα χρώμενος ἀεὶ καὶ τὸν xócuov οὖχ ὄντα πλάττων, εἶτ᾽ ἀπολλύων γενόμενον. Probabile est Heraclitum in pueri imagine adumbranda in- tuitum esse versus Homericos Iliad. lib. XV vs. 361-364 — — ἔρειπε δὲ τεῖχος Ἀχαιῶν ῥεῖα pax ὡς ὅτε τις ' ἄμαθον παῖς ἄγχι θαλάσσης, óc ἐπεὶ οὖν ποιήσῃ ἀθύρματα νηπιέησιν, ἂψ αὖτις συνέχευε ποσὶν xal χερσὶν ἀθύρων. De reli- quo verba πόλεμος πάντων πατήρ ἐστι jam su- pra illustravi ad fragm. 37. ) 45. Ταὐτὸ ὃ δὲ τοῦτο ἦν χαὶ τὸ ji τῷ σχοτεινῷ λεγό- μενον Ἡραχλείτῳ « συνάψειας οὖλα καὶ οὐχὶ οὖλα, συμφερόμενον xai διχφερόμενον, συνᾶδον xai διζδον- xal ἐκ πάντων ἕν χαὶ ἐξ ἑνὸς πάντα. » (Pseudoaristoteles de Mundo cap. 5 p. 396 b ed. Bekk. Cf. Stobzeus Ecl. Phys. I p. 690 ( tom, I p. 270 ed. Gaisf. ). 40. Harmonia enim occulta melior est evidente secun- dum Heraclitum, in qua deus discrimina el diversitates comrmiscens occultavit. 41. Namque omne animal humi repens terram depasci- tur ac possidet, ut ait Heraclitus. 42. Ignoras quam scitum sit illud Heracliti , simiarum pulcherrimam deformem esse cum humano genere compa- ratam. 43. Nonne Heraclitus quem tu testem adhibes lioc idem dicit, hominum sapientissimum ad dei praestantiam com- paratum simiam apparere? 44. Esse autem hoc universum puerum atque in perpe- tuum cunctarum rerum regem zeternum ita dicit : « ;E- vum puer est jocans calculisque ludens ; hujus vero pueri regnum est. » Caterum bellum esse parentem eorum omnium qiie orta sunt. genitum et non genitum , rem creatam et mundi procreatorem ex ipso audiamus : « Bellum omnium parens est. omniumque rez, ac partim deos fingit partim homines, efficitque ut alii servi sint alii liberi. » 45. Hoc nimirum illud est quod apud obscurum istum Heraclitum sic enuntiatum legitur : « Integra et minime in- tegra conjungas, consentiens el dissentiens, consonans et dissonans, unum etiam ex omnibus et ex uno omnia. » HERACLITI FRAGMENTA. «6. xal (5, φησιν Ἡράκλειτος) ταὐτό τ' ἐστὶ ζῶν xal τεθνηχός, xal ἐγρηγορὸς xal χαθεῦδον, xal νέον χαὶ γηραιόν" τάδε γὰρ μεταπεσόντα ἐχεῖνά ἐστι, χἀχεῖνα πάλιν μεταπεσόντα ταῦτα. (Plutarchus Consolat. ad Apollonium vol. VH pag. 329. Posui cum Schleiermachero ταῦτό τ᾽ ἐστὶ pro membranarum lectione ταῦυτό τ᾿ ἔνι, Sequentia etiam apud. Plutarchum ex eodem Meraclito petita videntur. Sunt autem haec : ὡς γὰρ x τοῦ αὐτοῦ πηλοῦ δύναταί τις πλάτ- των ζῶα συγχεῖν xal πάλιν πλάττειν xad συγχεῖν, xal τοῦτο ἕν παρ᾽ ἕν ποιεῖν ἀδιαλείπτως" οὕτω xat f, φύ- σις Ax τῆς αὐτῆς ὕλης πάλαι μὲν τοὺς προγόνους ἡμῶν ἀνέσχεν, εἶτα συνεχεῖς αὐτοῖς ἐγέννησε τοὺς πατέρας, εἶτα ἡμᾶς, εἶτ᾽ ἄλλους ἐπ᾽ ἄλλοις ἀναχυχλήσει" xal ὃ τῆς γενέσεως ποταμὸς οὗτος ἐνδελεχῶς ῥέων οὔ-- ποτε στήσεται, χαὶ πάλιν ἐξ ἐναντίας αὐτῷ Ó τῆς φθορᾶς εἴτ᾽ ᾿Αχέρων εἴτε Κωχυτὸς χαλούμενος ὑπὸ τῶν ποιητῶν. Preterea Heraclitea esse existi- mamus quz exstant apud Hippocratem περὶ διαίτης Lpag. 633 ed. Kühn, : φάος Ζηνί, σχότος "Atün, σκότος Ζηνὶ φοιτᾷ xal μεταχινεῖται χεῖνα ὧδε xal τάδε χεῖσε πάσην ὥρην διαπρησσόμενα χεῖνά τε τὰ τῶνδε xal ταῦτα τὰ χείνων᾽ et ibid. p. 639 : ἐν τούτῳ (τῷ πυρὶ) ψυχή, νόος, φρό- νησις, αὔξησις, μείωσις, διάλλαξις, ὕπνος, ἐγρή- γορσις. Τοῦτο πάντα διὰ παντὸς χυδερνᾷ χαὶ τάδε xai ἐχεῖνα οὐδέχοτε ἀτρεμίζον. (Cf. Bernays. Heracl. part. pr. pag. 10 et 21, atque in Mus. Rh. VII p. 103.) Denique huc pertinet Aristo- telis locus Eudem. VII, 1 p. 1235 a: xai 'Hoz- χλειτος ἐπιτιμᾶ τῷ ποιήσαντι « ὡς ἔρις ἔκ τε θεῶν καὶ ἀνθρώπων ἀπόλοιτο" » οὐ γὰρ ἂν εἶναι ἁρμονίαν μὴ ὄντος ὀξέος χαὶ βαρέος, οὐδὲ τὰ ζῷα ἄνευ ἄῤῥενος xal θήλεος, ἐναντίων ὄντων.) 47. ᾿Ανθρώποισι γίνεσθαι ὁχόσα θέλουσι οὐχ ἄμεινον. Νοῦσος ὑγιείην ἐποίησε ἡδὺ χαὶ ἀγαθόν, λιμὸς χόρον, χάματος ἀνάπαυσιν. (Stobeus Floril. HI, 83-84. Pro ἀνθρώ- ποις, θέλουσιν et ἐποίησεν Ionum more scripsi ἀνθρώποισι, θέλουσι et ἐποίησε.) 48. Ἢ, ὥς φησιν Ἣ ράχλειτος, τὸ μὴ δῦνον πῶς ἄν τινα λάθοι; (Clemens Pad. II, τὸ p. 229. Correxi τινὰ 321 λάθοι cum Schleiermachero ; vulgo τις λάθοι.) 19. Πυρὸς ἀνταμείδεται πάντα, φησὶν 6 Ἡράχλειτος, χαὶ πῦρ ἁπάντων, ὥσπερ χρυσοῦ χρήματα καὶ χρημάτων χρυσός. (Plutarchus de Ex apud. Delphos cap. 8, vol. IX pag. 227. Cf. Heracl. Alleg. Homer. p. 468 [p. 92. ed. Mehl. ] : πυρὸς γὰρ £5 xa τὸν φυσιχὸν Ἡ ράχλειτον ἀμοιδῇ τὰ πάντα γίνεται. Eusebius Prep. Evang. XIV, 3 : ὃ δὲ “Πράλλει- τος ἀρχὴν τῶν πάντων ἔφη εἶναι τὸ πῦρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα γίνεται χαὶ εἰς ὃ ἀναλύεται" ἀμοιθὴν γὰρ εἶναι τὰ πάντα. Aristoteles Phys. 1], 5 : ἀδύ- νατον τὸ πᾶν χἂν ἡ πεπερασμένον ἢ εἶναι ἢ γίνε - σθαι ἕν τι αὐτῶν [τῶν στοιχείων], ὥσπερ Ηράχλει- τός φησιν ἅπαντα γίνεσθαί ποτε πῦρ, ad quem locum Simplicius : ὡς Ἣ ράχλειτος εἰς πῦρ λέ- Ἴων xal ἐχ πυρὸς τὰ πάντα οἱ "Themistius Pa- raphr. Phys. 33 b : ὥσπερ ράχλειτος τὸ πῦρ οἴεται μόνον στοιχεῖον, καὶ Ex. τούτου γεγονέναι τὸ πᾶν" ἐντεῦθεν γὰρ ἡμᾶς xat δεδίττεται, συμφλε- γήσεσθαί ποτε τὸ πᾶν ἀπειλῶν, ἐπειδὴ διαλυθήσε- ται εἰς τοῦτο ἐξ οὗ χαὶ γέγονε.) bo, Τὰ δὲ πάντα οἰαχίζει χεραυνός. (Hippolytus Hares. Refut. p. 283 ed Mil- ler. : λέγει δὲ xai τοῦ χόσμου χρίσιν xal πάντων τῶν ἐν αὐτῷ διὰ πυρὸς γίνεσθαι, λέγων οὕτως" « τὰ δὲ πάντα οἱακχίζει κεραυνός, » τουτέστι χατευθύνει" χεραυνὸν τὸ πῦρ λέγων τὸ αἰώνιον. Sic etiam Heracliti imitator Cleanthes hymn. in Jov. VS. 9—10 : τοῖον ἔχεις ὑποεργὸν ἀνικήτοις ἐνὶ χερ- σὶν ἀμφήχη, πυρόεντα, ἀειζώοντα xepxuvóv. . sr. Πάντα γὰρ τὸ πῦρ ἐπελθὸν χρινέει καὶ χαταλήψε- ται. (Hippolytus Hares. Refut. p. 283 ed. Mil- ler. : λέγει δὲ xol φρόνιμον τοῦτο εἶναι τὸ πῦρ χαὶ τῆς διοικήσεως τῶν ὅλων αἴτιον. χαλεῖ δὲ αὐτὸ χρησμοσύνην xxi κόρον. Χρησμοσύνη δέ ἐστιν ἢ διαχόσμησις xxv αὐτόν, fj δὲ ἐχπύρωσις χόρος" « πάντα γὰρ, φησί, τὸ πῦρ ἐπελθὸν χρινεῖ» χτλ. Requiritur autem χρινέει quod posui . Θάνατός ἐστιν ὁχόσα ἐγερθέντες δρέομεν, ὁχότα δὲ εὔδοντες ὕπνος. ( Clemens Strom. ΠῚ, 3 p. 520. ) 83. « Néxus γὰρ χοπρίων ἐχόλητότεροι » xa" "Hoa- o ἴο 46. Atque, ut ait Heraclitus, idem est vivum et mor- tuum, vigilans ac dormiens, adolescens et senex, quia haec in illa vicissimque mutantur. 47. Hominibus omnia qui volunt contingere non con- ducit. Morbus sanitatem rem jucundam et bonam efficit, fames satietatem, labor quietem. 48. Vel, ut ait Heraclitus, quomodo quemquam fugiat ignis nunquam occidens ? 49. Ha izni omnia mutantur, inquit Heraclitus, et PHILOS. GREC. ignis omnibus, ut ex auro pecunia fil atque e pecunia au- rum. 50. Omnia vero fulmen gubernat. 51. Nam vazatus late ignis omnia secernet et corripiet. 52. Morlis imagines sunt quas experrecti , somni quas dormientes videmus. 53. Cadavera enim magis ejicienda sunt quam fi- mus secundum Heraclitum : est ct cadaveris pars. omnis vero caro mortua 21 322 HERACLITI FRAGMENTA. χλειτον" xpíag δὲ πᾶν νεχρὸν xal νεχροῦ μέοος. ( Plutarchus Symposiac. lib. IV, 4, 3, vol. Xl, p. 186. Verba χρέας δὲ πᾶν xz). Plutar chi sunt. Inepte Suidas v. Ἡράχλειτος ait : Ἡράχλειτος ἔφη ὀλιγωρεῖν πάντη τοῦ σώματος xal νομίζειν αὐτὸ xal χοπρίων ἐχδλητότερον" Ex τοῦ ῥάστου δὲ αὐτῷ τὰς θεραπείας ἀποπληροῦν, ἕως ἂν ὃ θεὸς ὥσπερ ὀργάνῳ τῷ σώματι χρῆσθαι ἐπιτάτ- τη. Cf. Cedren. hist. p. 157. Quid? quod Cel- sus quoque Heracliti dictum in alienam sen- tiam detorsit. Locum ejus servavit Origenes contra Cels. V p. 588 : xal ψυχῆς μὲν αἰώνιον βιοτὴν δύναιτ᾽ ἂν παρασχεῖν" νέχυες δέ, φησὶν Ἡράχλειτος, χοπρίων ἐχύλητότεροι" σάρχα δὴ. .. αἰώνιον ἀποφῆναι... οὔτε βουλήσεται ὃ θεός, οὔτε δυνήσεται. Meracliteam locutionem xo- πρίων ἐχθλητότερος adnotavit etiam Pollux Onomast. V, 165. Hinc apud Sextum legitur adv. Math, VIII, 286 : x«i μὴν ῥητῶς 6 Ἣρά- χλειτός φησι τὸ μὴ εἶναι λογικὸν τὸν ἄνθρωπον, μόνον δ᾽ ὑπάρχειν φρενῆρες τὸ περιέχον" et apud Philostratum Ep. 18 : Ἡράχλειτος ὃ φυσιχὸς ἄλογον εἶναι χατὰ φύσιν ἔφησε τὸν ἄνθρωπον. Hoc de solis niortuis accipiendum , qui quia ani- mam de celo non ducunt rationis expertes Ephesio philosopho videbantur. ) 54. Ενθάδε ἐόντας ἐπανίστασθαι xat φύλαχας γίνεσθαι ἐγερτὶ ζώντων χαὶ νεχρῶν. ( Hippolytus Hzeres. Refut. p. 283 ed. Mil- ler. : λέγει ὃ δὲ χαὶ σαρχὸς ἀνάστασιν ταύτης iss ρᾶς ἐν ἧ γεγενήμεθα, χαὶ τὸν θεὸν οἷδε dass τῆς ἀναστάσεως αἴτιον οὕτως λέγων" « ἔνθα δ᾽ ἐόντι ἐπανίστασθαι xal φύλακας γίνεσθαι ἐγερτιζόντων xai νεχρῶν. » Emendavit hzc Bernaysius in Mus. lh. IX p. 2145. Fallitur Hippolytus car- nis resurrectionem qu:e christianz religionis propria est Heraclito tribuens. Nos existima- mus Ephesium philosophum mortuorum animos vivorum custodes esse voluisse. Qua in re secutus est Hesiodum Op. et Dieb. vs. 121-122 ita canentem : τοὶ μὲν δαίμονές εἶσι Διὸς μεγάλου διὰ βουλάς, ἐσθλοί, ἐπιχθόνιοι, φύ-- λακες θνητῶν ἀνηρώπων, Quod autem vigilan- ter viventes et mortuos opponit, id eo valet, ut vigilantes et dormientes atque adeo s i- pientes et insipientes intelligantur. ) 55. εἶναι γὰρ ἕν τὸ σοφὸν ἐπίστασθαι γνώμην οἵην τε ἐγκυδερνῆσα: πάντα διὰ πάντων. (Diogenes Laertius lib IX, 1, cujus mem - branz habent γνώμην ἥτε ci (al. ὅτε i) ἔγκυ- ἐερνήσει. Sensus flagitat quod edidi οἵην «s ἐγ- χυδερνῆσαι vel ἐγχυδερνῆν 1. e, ἐγχυδερνᾷν. Si- milis est locus apud Hippocratem περὶ διαί- τῆς I pag. 639 ed Kühn. : τοῦτο ( τὸ πῦρ) πάντα διὰ παντὸς χυδερνᾷ * que verba Heracliteis su- pra adnumeravi ad fragm. 46. Videtur autem leraclitus xu&eovEv et οἰαχίζειν (fragm. 50) promiscue usurpasse. Ephesii hominis effa- tum sic imitatus est Cleanthes hymn. in Jov. vs. 31-34 : ἀλλὰ Ζεῦ πάνδωρε, χελαινεφές : d- que ἔραυνε ; ἀνθρώπους ῥύοιο dre ἀπὸ λυγρῆς, ἣ ἣν σύ γ πάτερ, σχέδασον ψυχῆς ἄπο, δὸς δὲ χυρῆσαι γνώμης, 7j πίσυνος σὺ δίχης μέτα πάντα χυδερνᾶς, ) 566. Νόμος xoi βουλὴ πείθεσθαι ἑνός. ( Clemens Strom. V, 14 p. 718. Sic et He- rodotus lib. 1, 126 πείθεσθαί τινος dixit, quum Atticos plerumque πείθεσθαί τινι dixisse con- stet. Huc age Heracliti verba apud Sto- b:xum Flor. HI, 84 : σωφρονέειν, ἀρετὴ μεγίστη, χαὶ σοφίη ἀληθέα λέγειν χαὶ ποιέειν χατὰ φύσιν ἐπαΐοντας, quz tamen fragm. 55 consideranti vix Ephesii philesophi esse videbuntur. De reliquo unus ille quem Heraclitus sequen- dum censet aut ipse Jupiter est aut quicun- que divin: mentis (γνώμης) interpres habe- tur. ) 57. Καθάπτεται δὲ xad τῶν ᾿Εφεσίων ἐπὶ τῷ τὸν ἑταῖ- ρον ἐχθαλεῖν “Ἑρμόδωρον, ἐν οἷς Hen « Ἄξιον Ἐφεσίοισι ἡδηδὸν ἀποθανέειν πᾶσι καὶ τοῖσι ἀνή- ow τὴν πόλιν χαταλιπέειν , οἵτινες "EoucBgov ἑωυτῶν ὀνήϊστον ἐξέφαλον λέγοντες" Ἣ χέων μηδὲ εἷς ὀνήϊστος ἔστω: εἰ δέ τις τοιοῦτος, ἄλλη τε xul μετ᾽ ἄλλων. » (Diogenes Laertius lib IX, 2. Vulgavi ἀπο- θανέειν et χαταλιπέειν; codd. ἀποθανεῖν et χατα- λιπεῖν. lisdem prope verbis hzc narrat Cicero 'Tusc. V, 36. Minus accurate lamblichus de vit. Pyth. s. 173 : οὐ γὰρ καθάπερ “Ηράχλειτος ᾿Εφεσίοις γράψειν ἔφη τοὺς νόμους, ἀπάγξασθαι τοὺς πολίτας ἡ ηδὸν χελεύσας. In paucis a Laertio discrepat Strabo lib. XIV p. 64» ed. Cas.) ————————————————————————————— 54. Hic commorantes excilari el custodes fieri vigilan- ler viventium et mortuorum. 55. Esse enim unam sapientiam, nosse mentem ea po- tentia przedilam, ut omnia omnino gubernet. 56. Lex et consilium est uni obedire. 57. Reprehendit eliam Ephesios quod sodalem suum Hermodorum ejecissent, dicens: « Merentur unmiversi Ephesii adulti, ut morte afficiantur, impuberes vero ut urbem relinquant, quia Hermodorum praestantissimum ci- vem patria expellentes ita locuti sunt : Nemo de nobis unus excellat ; sed si quis talis exstiterit, alibi et cum aliis degat. » | HERACLITI FRAGMENTA. 321 68. Διὸ δεῖ ἕπεσθαι τῷ ξυνῷ" τοῦ λόγου δὲ ἐόντος ξυ-- οὔ ζώουσιν οἵ πολλοὶ ὡς ἰδίαν ἔγοντες φρόνησιν. (Sextus Empiricus adv. Math. VII, 133. Sequuntur apud eum haec : 'H δ᾽ ἐστὶν οὐχ ἄλλο τι ἢ ἐξήγησις τοῦ τρόπου τῆς τοῦ παντὸς διοιχή- σεως. Διὸ χαθότι ἂν αὐτοῦ τῆς υνήμης χοινωνήσω- μὲν ἀληθεύομεν, ἃ δὲ ἂν ἰδιάσωμεν ψευδόμεθα, qui interpretis potius quam ipsius Heracliti esse dicas, Sed illius ζυνοῦ λόγου ita meminit Heraclitus apud M, Anton. IV, 46, ut a γνώμη ( fragm. 55) non distinguat. Apponam inte- grum locum, cujus tamen magna pars cum aliis fragmentis conjungenda est : Ἀεὶ τοῦ "HoaxAeveelou μεμνῆσθαι ὅτι γῆς θάνατος ὕδωρ γε- νέσθαι, xal ὕδατος θάνατος ἀέρα γενέσθαι, xal ἀέρος πῦρ, χαὶ ἔμπαλιν. Μεμνῆσθαι δὲ xal τοῦ ἐπιλανθανομένου 1 ἡ ὁδὸς ἄγει" xol ὅτι, ᾧ ᾧ μά- λιστα διηνεχῶς ὁμιλοῦσι λόγῳ, τῷ τὰ ὅλα διοιχοῦντι τούτῳ διαφέρονται" χαὶ οἷς καθ᾽ ἡμέραν ἐγχυροῦσι ταῦτα αὐτοῖς ξένα φαί- νεται" xal ὅτι οὐ δεῖ ὥσπερ χαθεύδοντας ποιεῖν xal λέγειν" xal ὅτι οὐ δεῖ ὡς παῖδας τοχέων, τοῦτ᾽ ἔστι χατὰ ψιλὸν χαθότι παρειλήφαμεν.) 59. ἩΨΓυχῇσι θάνατος ὕδωρ γενέσθαι, ὕδατι δὲ θάνατος γῆν γενέσθαι" Ex γῆς δὲ ὕδωρ γίνεται, ἐξ ὕδατος δὲ Ψυχή. (Clemens Strom. VI, 2 : Ἡράχλειτος ἐχ τούτων συνιστάμενος τοὺς λόγους ὧδέ πὼς γράφει ψυχῆσι xvÀ. Cf. Philo de mund. incorr. p. 958 : ES xoi ὃ Ἡράκλειτος ἐν εἷς φησι Ψψυχῇσι θάνατος γῆν γενέσθαι. Apud Proclum in Tim. p. 36 ( p. 83 ed. Schneider.) : xat ἄλλος οὗτος Ψυχῶν τῶν νοερῶν θάνατος ὑγρῇσι γενέσθαι, φη- civ Ἡράκλειτος, Heracliti orationem insertis verbis τῶν νοερῶν et pro nomine ὕδωρ epitheto bvozc: posito interpolatam invenimus. Verbis Heracliteis Philo ' subjungit : ; ἪΡ ᾿υχὴν γὰρ οἱό- μένος εἶναι τὸ πνεῦμα, τὴν μὲν ἀέρος τελευτὴν γένεσιν ὕδατος, τὴν ὃ δ᾽ ὕδατος γῆς πάλιν γένεσιν αἰνίττεται, quod improbandum. Nam illud πε- ριέχον unde prudentiam et intelligentiam du- cimus Heraclito judice est φρενῆρες et igneum. Sextus Empiricus adv. Math. VII, 126: Τοῦ- τον δὴ τὸν θεῖον λόγον καθ᾽ Ἣ ράχλειτον δι᾽ ἀνα- πνοῆς σπάσαντες νοεροὶ γινόμεθα. Plutarchus de Is. et Osir. cap. 77, vol. IX p. 208 : Οὐχ ἐν χροιαῖς γάρ, οὐδ᾽ ἐν σχήμασιν,, οὐδ᾽ ἐν λειότησιν 58. Quapropter rem omnibus communem sequi opor- tet : quamvis autem ralio sit communis, vulgus tamen vivit quasi propria quadam intelligentia proditum sit. 59. Animorum mors est eorum in aquam transitus, aqua item in terram mutata interit; e terra autem aqua fit, €x aqna animus. ἐγγίνεται τὸ θεῖον, ἀλλ᾽ ἀτιμοτέραν ἔχει νεχρῶν μοῖραν, ὅσα μὴ μετέσχε, μηδὲ μετέχειν τοῦ ζῆν πέφυχεν. Ἢ δὲ ζῷσα x«l βλέπουσα χαὶ χινήσεως ἀρχὴν ἐξ αὑτῆς ἔχουσα xal γνῶσιν οἰχείων καὶ ἀλ- λοτρίων φύσις ἄλλως τε (leg. ὅλως) ἔσπαχεν ἀποῤῥοὴν χαὶ μοῖραν ἐχ τοῦ φρονοῦντος, ὅπως χυ- δερνᾶται τὸ σύμπαν καθ᾽ ράχλειτον.) 00. Ὁ δὲ Ἡράχλειτός φησιν, ὅτι xal τὸ ζῆν χαὶ τὸ ἀποθανεῖν χαὶ ἐν τῷ ζῆν ἡμᾶς ἐστι xal ἐν τῷ τεθνάναι, (Sextus Empiricus Pyrrh. ΠῚ, 230, qui He- racliti verba paululum immutavit. Hic enim sine dubio ζώειν, ἀποθανέειν et ἡμέας scripsit. Cf. Philo Alleg. leg. 1 fin. : μονονοὺ καὶ 6 "Hgd- χλειτος, χατὰ τοῦτο Moüsiog ἀχολουθήσας τῷ δόγματί φησι" Ζῶμεν τὸν ἐκείνων θάνατον, τεθνή- χαμεν δὲ τὸν ἐχείνων βίον * ὡς νῦν μὲν ὅτε ἐνζῶμεν τεθνηχυίας τῆς ψυχῆς χαὶ ὡς ἂν ἐν σήματι τῷ σώματι ἐντετυμῥευμένης. Mierocles in carm. aur. p. 142 : Διὸ xat ἐπαμφοτερίζει ταῖς σχέσε-- , $i μὲν ἐχεῖ ζῶσα τὴν νοερὰν εὐζωΐαν, δτὲ δὲ ἐνταῦθα τὴν αἰσθητιχὴν ἐμπάθειαν προσλαμδά- νουσα. ἔνθεν καὶ λέγεται ὀρθῶς ὑπὸ Ἡραχλεί- " του, ὅτι ζῶμεν τὸν ἐκείνων θάνατον, τεθνήκαμεν δὲ τὸν ἐχείνων βίον. Similiter Numenius apud Porphyrium de Antro p. 256 ed. Cantabr. : xoi ἀλλαχοῦ δὲ φάναι ζῆν ἡμᾶς τὸν ἐχείνων [ τῶν ψυ- χῶν ] θάνατον, καὶ ζῆν ἐκείνας τὸν ἡμέτερον θάνα- τον. Ad perpetuam tam vitze mortisque quam divinitatis humanitatisque conjunctionem re- ferendum et illud est effatum quod servavit Diogenes lib. IX, 7 : πάντα ψυχῶν εἶναι καὶ δαι- μόνων πλήρη, et alterum quod exstat apud Aristotelem de partt. anim. I, 5 p. 645 a ed. Bekk. : Καὶ καθάπερ Ἡράκλειτος λέγεται πρὸς τοὺς ξένους εἰπεῖν τοὺς βουλομένους ἐντυχεῖν αὐτῷ οοννἐχέλευε γὰρ αὐτοὺς εἰσιένχι θαῤῥοῦντας " εἶναι γὰρ καὶ ἐνταῦθα θεούς.) 61. Καὶ τοῖσι ἀγάλμασι τουτέοισι εὔχονται, δχοῖον εἴ τις τοῖσι δόμοισι λεσχηνεύοιτο. οὔτε γινώσχων θεοὺς οὔτε ἥρωας οἵτινές εἰσι. (Origenes contra Cels. VII p. 738 : xa a qe , *N H , * μὴν καὶ Ηράχλειτος 96 πως ἀποφαίνεται: Καὶ τοῖς ἀγάλμασι χτὰ. ὃ μέν γε μάλα ἀποῤῥήτως [3 f. »* ^ - “ Li » ὑποσημαίνει ἠλίθιον τὸ τοῖς ἀγάλμασιν εὔχεσθαι, ἐὰν μὴ γιγνώσχη τις θεοὺς καὶ ἥρωας οἵτινές εἶσιν. Clemens Cohort. c. IV p. 44: Σὺ δὲ ἀλλ᾽ εἰ μὴ 60. Heraclitus vero ait et vilam et mortem in nostra vita nostraque morte inesse. 61. Atque has stafuas precantur, velut si quis cum domibus sermocinetur, ignorans qui dii et qui heroes sint. 21. 62. 63. 324 προφήτιδος ἐπαχούεις, τοῦ γε σοῦ ἄχουσον φιλοτό- φου, τοῦ ᾿Εφεσίου ραχλείτου τὴν ἀναισθησίαν ὀνειδίζοντος τοῖς ἀγάλμασι" Καὶ ἀγάλμασι χτλ. Suspectum quidem hoc fragmentum est, sed Ephesio philosopho non indignum, modo ita explicetur, ut eum vulgares de diis opiniones despexisse et sprevisse dicamus. ) Θεοὶ θνητοὶ ἄνθρωποί τ᾽ ἀθάνατοι, ζῶντες τὸν ἐχεί- γῶν θάνατον, θνήσχοντες τὴν ἐχείνων ζωήν. ( Heraclitus Alleg. Homer. p. 5r ed. Meh- ler. : ὃ γοῦν σχοτεινὸς Ἡράχλειτος 32227, xo διὰ συμθόλων εἰκάζεσθαι δυνάμενα θεολογεῖ τὰ ου-- cux, δι ὧν φησι" Θεοὶ θνητοί τ᾽ ἀνθρ. χτλ. 'Trans- posui τ᾽ quod post ἄνθρωποι legitimam habet sedem aut omnino delendum est. Cf. Hippo- lytus Refut. Hares. p. 282 : Λέγει δὲ ὁμολογου- μένως τὸ ἀθάνατον εἶναι θνητὸν χαὶ τὸ θνητὸν ἀθά- vazoy διὰ τῶν τοιούτων λόγων" « ἀθάνατοι θνητοί, θνητοὶ ἀθάνατοι, ζῶντες τὸν ἐχείνων θάνατον, τὸν δὲ ἐχείνων βίον τεθνεῶτες. » Maximus Tyrius Diss. X p. 107 : Σχόπει xoi τὸν Ἣ ράχλειτον᾽ θεοὶ θνητοί, ἄνθρωποι ἀθάνατοι. Clemens Pad. MI, 1 p. 251 : Ὀρθῶς ἄρα εἶπεν Ἡράκλειτος Ἄνθρωποι θεοί, θεοὶ ἄνθρωποι. Hine Schleier- macherus conjecit Heraclitum scripsisse ἄνθρω- ποι θεοὶ θνητοί, θεοί τ᾽ ἄνθρωποι ἀθάνατοι xzÀ., sed hoc incertum est. Ad. illustrandum hunc loeum idonea fortasse sunt quz apud Sto- baum Eclog. 1 p. 906 (tom. I pag. 386 ed. Gaisf.) reperiuntur : Ἡράκλειτος μὲν γὰρ... 685y ἄνω χαὶ χάτω τὰς Ψυχὰς διχπορεύεσθαι ὑπεί- ληφε, nisi melior auctor "Theodoretus videtur t. IV p. 822 scribens : Ὁ δὲ Ἡράχλειτος τὰς ἀπαλλαττομένας τοῦ σώματος ( ψυχὰς) εἰς τὴν τοῦ παντὸς ἀναχωρεῖν ψυχὴν ἔφησεν, οἷα δὴ ὁμογενῆ τε οὖσαν xat ὁμοούσιον.) ᾿Ανθρώπους μένει ἀποθανόντας ἅσσα οὖχ ἔλπονται οὐδὲ δοχέουσι. ( Clemens Strom, IV, 21 : Συνάδειν τούτῳ xai 6 Ἡ ράχλειτος φαίνεται, δι᾿ ὧν φησι περὶ τῶν ἀνθρώπων διαλεγόμενος" Ανθρώπους x:À. Theo- doretus vol. IV p. 913 ed. Hal. : ἐκεῖνο δὲ τοῦ Ἡρακλείτου μάλα θαυμάζω, ὅτι μένει τοὺς ἀνθρώ- ποὺς ἀποθνήσχοντας ὅσα χτὰ. Huc spectat etiam Heracliti dictum quod e Plutarcho, ut vide- 62. Dii mortales hominesque immortales, viventes illo- rum mortem , morientes illorum vilam. 63. Homines mortuos manent quae neque sperant neque credunt. 64. Namque in bello, inquit, casos dii honorant atque homines. 65. Morles enim acerbiores secundum Meraclitum ma- jore mercede compensantur. 61. 65. 66. 67. 68. 69 HERACLITI FRAGMENTA. tur, sumtum affert Stobzus : "Ezz τήν γε πες σθεῖσαν [ψυχὴν | ὅσα ἀνθρώπους περιμένει τελευ- τήσαντας χαθ᾽ Ἥρακλειτον οὐδὲν ἂν χατάσχοι. Conf. Clemens Cohort. II p. 18. ) Ἀρηϊφαάτους γάρ, φησίν, οἱ θεοὶ τιμῶσι xat ἄν- θρωποι. " ( Theodoretus vol. IV p. 913 ed. Hal. : Ὁ δέ γε Ἣράχλειτος xai τοὺς ἐν τοῖς πολέμοις ἀναι- ρεθέντας πάσης ἀξίους ὑπολαμθανει τιμῆς. Ἄρηϊ- φάτους γάρ χτλ.) Μόροι γὰρ μέζονες μέζονας μοίρας λαγχάνουσι xal? Ἣράχλειτον. ( Clemens Strom. IV, 7; item "Theodoretus vol. IV p. 913 ed. Hal. μόροι γὰρ μείζονες μεί- ζονας χτλ.) ᾿Κπειδὰν γένωνται, ζώειν ἐθέλουσι μόρους τ᾽ ἔχειν, μᾶλλον δὲ ἀναπαύεσθαι, χαὶ παῖδας χαταλείπουσι μόρων γενέσθαι. ( Clemens Strom. 1I, 3 : ἫἪράχλειτος γοῦν χαχίζων φαίνεται τὴν γένεσιν - "Emeiókv, φησί, γενόμενοι---- κόρους γενέσθαι, Mutavi γενόμενοι in γένωνται et μόρους in μόρων. Verba μᾶλλον δὲ ἀναπαύεσθαι fortasse ἃ Clemente adjecta sunt. ) To οὖν τόξῳ ὄνομα βιός, ἔργον δὲ θάνατος. ( Etymol. magn. v. βίος : "Eos δὲ ὑπὸ τῶν ἀρχαίων ὁμωνύμως λέγεσθαι βιὸς τὸ τόξον xal ἡ ζωή. Ἡράχλειτος οὖν 6 σχοτεινός " τῷ οὖν τόξῳ χτὰ. Ludit Heraclitus βίου et βιοῦ nominibus confusis. Propriam lonicz dialecti et Heracli- tez dictionis vocem Suidas memorat : Ἀμέισ- Gxtsiv* ἔν τισι δὲ τὸ ἀμφισθητεῖν. ἤϊωνες δὲ καὶ ἀγχιβατεῖν,, xal ἀγχιδασίην Ἡράχλειτος.) Ἡράχλειτος ἔφη ὡς ἦθος ἀνθρώπῳ δαίμων. (Stobaus Floril. CIV, 23. Sic et Plutar- chus Quaest. Plat. vol. XIII p. 251 , nisi quod pro ἀνθρώπῳ habet ἀνθρώπου. Idem comparat Menandri illud : Ὃ νοῦς γὰρ ἡμῶν 6 θεός. Praterea Alexander Aphrodisiensis de Fato 56 : Κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον xol ἐπὶ τῆς Ψυχῆς εὕροι τις ἂν παρὰ τὴν φυσιχὴν χατασχευὴν διαφό- ρους γινομένας ἑκάστῳ τάς τε προαιρέσεις χαὶ τὰς πράξεις xal τοὺς βίους - ἦθος γὰρ ἀνθρώπῳ δαίμων χατὰ τὸν Ἡράκλειτον, τοῦτ᾽ ἔστι φύσις. . Χαλεπὸν θυμῷ μάχεσθαι - ψυχῆς γὰρ ὠνέεται. 66. Quando nati sunt, vivere volunt mortemque ob- ire, vel potius acquiescere, atque filios relinquunt mori- tu ros. 67. Arcüs nomen vila (βιος, quod grace utrumque si- gnificat ), opus mors est. 68. Heraclitus dixit inzenium homini numen esse. 69. Difficile est irae resistere, hec enim animà emit (quod cupit ). HERACLITI FRAGMENTA. 325 ( Aristoteles Ethic. Eudem. lib. ll cap. 7 *Eowe δὲ xai Ἥ ράχλειτος λέγειν, εἰς τὴν ἰσχὺν τοῦ θυμοῦ βλέψας, ὅτι λυπηρὰ ἣ χώλυσις αὐτοῦ" χαλεπὸν γάρ, φησί, θυμῷ xvÀ. Vulgavi ὠνέεται pro membranarum scriptura ὠνεῖται, 14. Ethic. Nicomach. lib. Il cap. 2 : "Ex: δὲ χαλε- πώτερον ἡδονῇ μάχεσθαι 7) θυμῷ, καθάπερ φησὶν Ἡράκλειτος. Id. Polit. lib. V cap. 11 : Καθά- περ xal Ἡράχλειτος εἶπε, χαλεπὸν φάσχων εἶναι θυμῷ μάχεσθαι" ψυχῆς γὰρ ὠνεῖσθαι. Plutarchus Coriolan. p. 224 : Μαρτυρίαν ἀπέλιπε τῷ εἰ-- πόντι θυμῷ μάχεσθαι χαλεπόν" ὃ γὰρ ἂν θέλη, ψυχῆς ὠνεῖται. Id. de Ira p. 457 et Amat. p. 755 : Ἔρωτι γὰρ μάχεσθαι χαλεπόν, οὐ θυμῷ, xa) Ἡράκλειτον " ὅ, τι γὰρ ἂν θελήση, xa ψυχῆς ὠνεῖται xal χρημάτων xat 90276, ubi postrema non sunt Heraclitea. lamblichus Protrept. p. 140: Μάρτυς τοῖς λεχθεῖσιν “Ηράχλειτος " θυμῷ γάρ φησι μάχεσθαι χαλεπόν ὅ, τι γὰρ ἂν χρήζη γίγνεσθαι, ψυχῆς ὠνέεται, Cf. Democrit. fragm. moral. 77.) 70. "Avi 6xózav μεθυσθῇ, ἄγεται ὑπὸ παιδὸς ἀνήδου σφαλλόμενος, οὐχ ἐπαΐων ὅχη βαίνει, ὑγρὴν τὴν ψυχὴν ἔχων. ( Stobzeus Flor. V, 120.) τι. Οὗ γῆ ξηρά, ψυχὴ σοφωτάτη xxi ἀρίστη. ( Philo apud Eusebium Przp. Evang. VIII, τή : Μόνη γὰρ ἣ Ἑλλὰς ἀψευδῶς ἀνθρωπογονεῖ... τὸ δ᾽ αἴτιον, λεπτότητι ἀέρος jj διάνοια πέφυχεν ἀχονᾷσθαι" διὸ xol Ἥ ράχλειτος οὐκ ἀπὸ σχοποῦ φησιν" Οὗ γῆ χτλ.) Αὔη ψυχὴ σοφωτάτη xat ἀρίστη. (Stobaus Flor. V, 120. Sed alii aliter hanc sententiam referunt. Porphyrius de Antr. c. XI pag. 207 ed. Cantabr. : αὐτὸς δέ φησιν Ἡράχλειτος, ξηρὴ ψυχὴ σοφωτάτη. Glycas An- nal. p. 74 : Ψυχὴ ξηροτέρη σοφωτέρη" et p. 116 ξηροτέρη Ψυχὴ σοφωτέρη. Plutarchus de orac. def. cap. 41, vol. IX p. 367 : Ἅμα δ᾽ ἂν τις οὐχ ἀλόγως xal ξηρότητα φαίη μετὰ τῆς θερμότη- τὸς ἐγγινομένην λεπτύνειν τὸ πνεῦμα xal ποιεῖν αἰθερῶδες xal καθαρόν" αὕτη γὰρ ξηρὰ ψυχὴ xaf Ἡράχλειτον. Id. Romul. cap. 28, vol. Hp. 82: Ἥκει γὰρ ἐχεῖθεν, ἐχεῖ δ᾽ ἄνεισιν " οὐ μετὰ σώμα- τος, ἀλλ᾽ ἐὰν ὅτι μάλιστα σώματος ἀπαλλαγῇ, καὶ διαχριθῇ,, xal γένηται χαθαρὸν παντάπασι xoi ἄσαρχον χαὶ ἁγνόν" αὕτη γὰρ ψυχὴ ξηρή,, ἀρίστη xa Ἡράχλειτον.) 70. Vir ebrius titubat et ab impubere puero ducitur, ani- 1. Αὐγὴ ξηρὴ ψυχὴ σοφωτάτη. ( Galenus de animi moribus temperamen- to corporis obsequentibus t. V p. 45o ed. Chart. : 'AXX εἰ xal. ξηρότητα μὴ ξυγχωρήσαι ἐναντίαν ( leg. αἰτίαν) εἶναι συνέσεως, εἴ γε μὴν δ 7 ( leg. ὡς εἴρηται) ὑφ᾽ “Ηραχλείτου * καὶ γὰρ οὗτος “ τ E L H I4 οὕτως εἶπεν, αὐγὴ ξηρὴ ψυχὴ σοφωτάτη, τὴν ξη- ρότητα πάλιν ἀξιῶν εἶναι συνέσεως αἰτίαν " τὸ γὰρ τῆς αὐγῆς ὄνομα τοῦτ᾽ ἐνδείχνυται, Subjungit au- tem ἐννοήσαντας xal τοὺς ἀστέρας αὐγοειδεῖς τε ἅμα xat ξηροὺς ὄντας, ἄχραν σύνεσιν ἔχειν. Conf. Stob. Floril. XVIL, 43 : Ἥ υᾶς δ᾽ ὁμοιοτάτην ταύτη προσφέρεσθαι τροφὴν ἂν ἔφη, εἰ τὴν xougo- ; Ν ; ; : τάτην χαὶ χαθαρωτάτην προσφεροίμεθα" οὕτω δ᾽ ἂν χαὶ τὴν ψυχὴν ἡμῶν ὑπάρχειν χαθαράν τε xat v IDEE TENUTA, ρ , , ,; ἢ * , ξηράν, ὁποία οὖσα ἀρίστη χαὶ σοφωτάτη εἴη dv, , € , ^ - , " a.d χαθάπερ ἫἩ ραχλείτῳ δοχεῖ λέγοντι οὕτως « αὐγὴ ξηρὴ Ψυχὴ σοφωτάτη xax ἀρίστη. » Clemens Pz- Sn, vef, co "n x git. dag. Il, 2 p. 184 : Οὕτω δ᾽ ἂν xo ἢ ψυχὴ ἡμῶν o , Uu wy T £— »-» ' CM eg D LS ES Y «Y ὑπάρξει χαθαρὰ xal ξηρὰ xal φωτοειδής * Αὐγὴ δὲ ψυχὴ ξηρὰ σοφωτάτη xoi ἀρίστη" ταύτῃ δὲ xai ἐποπτιχή, xv. Plutarchus de Esu carnium orat. 1, vol. XIII p. 258 : Αὐγῇ ξηρῇ ψυχὴ σοφωτάτη, χατὰ τὸν ράκλειτον, ἔοιχεν.) “ Y FIRES ue 24 PAUCI E » Αὕτη γὰρ ψυχὴ ξηρὴ ἀρίστη χαθ᾽ Ἣ ραχλειτον ὥσπερ ἀστραπὴ νέφους διαπταμένη τοῦ σώματος. (Plutarchus Romul. c. 28, vol. I p. 82. Conf, Clemens P:ed. ll, 2 : Οὐδὲ ἔσται x&0v- ρος ταῖς Ex τοῦ οἴνου ἀναθυμιάσεσι νεφέλης δίκην σωματοποιουμένη. Sextus Empiricus adv. Math. VII, 129 : "Ovzzo οὖν τρόπον οἵ ἄνθραχες πλη- ἜΘ σε τ ένε τ ον , : τε Ξ 7 σιάσαντες τῷ πυρὶ χατ᾽ ἀλλοίωσιν διάπυροι γί- qvovsat , χωρισθέντες δὲ σθέννυνται, οὕτω xat ἣ ἐπιξενωθεῖσα τοῖς ἡμετέροις σώμασιν ἀπὸ τοῦ πε- ριέχοντος μοῖρα χατὰ μὲν τὸν χωρισμὸν σχεδὸν ἄλογος γίγνεται, χατὰ δὲ τὴν διὰ τῶν πλείστων πόρων σύμφυσιν δμοειδὴς τῷ ὅλῳ χαθίσταται. Plutarchus de Superstitione cap. 3, vol. VIM pag. 6o : Ὁ Ἡράκλειτός φησι, τοῖς ἐγρηγορόσιν ἕνα χαὶ χοινὸν χόσμον εἶναι, τῶν δὲ χοιμωμένων L4 ? Y^ ΕΣ , . ἕκαστον εἰς ἴδιον ἀποστρέφεσθαι. M. Antoninus Vl, 42. : Καὶ τοὺς χαθεύδοντας, οἶμαι, ὃ "Hoa- χλειτος ἐργάτας εἶναι λέγει xal συνεργοὺς τῶν ἐν τῷ χόσμῳ γινομένων.) ) χοσμῳ | - » 2 » L ᾿ Ej c - ; 75. Ἄνθρωπος ἐν εὐφρονὴ φάος ἅπτει ἑαυτῷ " ἅποθα- vày ἀποσξεσθείς. Ζῶν δὲ ἅπτεται τεθνεῶτος εὕδων" ἀποσδεσθεὶς ὄψεις ἐγρηγορὼς ἅπτεται εὔδοντος. (Clemens Strom. 1V, 22 : Ὅσα δ᾽ αὖ περὶ 73. Lux sicca animus sapienlissimus est. mam habens udam , ignarus quorsum eat. 71. Ubi terra sicca, ibi etiam animus sapientissimus et optimus est. 72. Animus siccus sapientissimus et optimus est. 74. Is enim esl animus , ut Heraclitus censebat, siccus eoque optimus, qui per corpus ul per nubes fulmen pervolat. 75. Homo -noctu sibi ipsi lumen accendit : at. mortuus. 326 HERACLITI FRAGMENTA. ὕπνου λέγουσι, τὰ αὐτὰ χρὴ xal περὶ θανάτου ἐξα- χούειν- ἑκάτερος γὰρ δηλοῖ τὴν ἀπόστασιν τῆς ψυχῆς, ὃ μὲν μᾶλλον ὃ δὲ ἧττον - ὅπερ ἐστὶ καὶ περὶ (leg. παρὰ) Ἡραχλεέτου Aa6ziv (leg. μα- θεῖν)" Ἄνθρωπος ἐν εὐφρόνη χτλ.) 79, Οὗτος τὴν οἴησιν ἱερὰν νόσον ἔλεγε. (Hesychius Milesius v. Ἡράχλειτος. Nolui ionice ἱρὴν νοῦσον ponere. Hoc Heracliti effa- tum intuitus Philostratus Opp. p. 391 mt Ἡράκλειτος $ φυσικὸς ἄλογον εἶναι χατὰ φύσιν ἔφησε τὸν ἄνθρωπον. εἰ δὲ τοῦτο ἀληθές, ὥσπερ ἀληθές ἐστιν, ἐγχκαλυπτέος ἕχαστος ὃ ματαίως ἐν δόξη γενόμενος. Perperam Heraclito tribuitur | sententia apud S. Maximum t. lI p. 557 ed. Combefis. :H εὔκαιρος χάρις λιμῷ χαθάπερ τροφὴ ἁρμόττουσα τὴν τῆς ψυχῆς ἔνδειαν ἰᾶται" et altera p. 646 : Συντομωτάτην δδὸν 6 αὐτὸς ἔλεγεν εἷς εὐδοξίαν τὸ γενέσθαι ἀγαθόν.) 7. Ἦθος γὰρ ἀνθρώπειον μὲν οὐχ ἔχει γνώμας, θεῖον δὲ ἔχει. ( Origenes contra Cels. VI p. 698 : τίθεταί γε Ηραχλείτου λέξεις, μίαν μὲν ἐν ἢ φη- «Ἶθος χτλ. ) 78. ᾿Ανὴρ νήπιος ἤχουσε πρὸς δαίμονος, ὅχωσπερ παῖς πρὸς ἀνδρός. Καὶ ἐν- (Origenes contra Cels. VI p. 698 : ἑτέραν | δέ, "Avo νήπιος xzÀ.) το. Βλὰξ ἄνθρωπος ἐπὶ παντὶ λόγῳ ἐπτοῆσθαι φιλέει. ( Plutarchus de audiendis poetis Bap. 8, vol. vH P. 103. Idem de Auditione eap. 5 p. 137 : Καὶ τὸν Ἡράχλειτον οὐχ ἐλέγχουσιν εἰ εἰπόντα * Βλὰ ὰξ ἄνθρωπος χτλ. Utroque loco legitur φιλεῖ quod niutavi in φιλέει. ) 80, Δίκης ὄνομα οὐκ ἂν ἤδεσαν, εἰ ταῦτα μὴ ἦν. ( Clemens Strom. IV, 3 p. 568 : Δικαίῳ γὰρ οὐ χεῖται νόμος, 5 γραφή φησιν" χαλῶς οὖν “Ηρά- χλειτος, Δίχης ὄνομα, φησίν, χτλ.) st. Εἰ μὴ γὰρ Διονύσῳ τ πομπὴν ἐποιοῦντο χαὶ ὕμνεον ἄσμα αἰδοίοισι. ἀναιδέστατα ἂν εἴργαστο; φησὶν Ἡράκλειτος: οὗὑτὸς δὲ ᾿Αἴδης καὶ Διόνυσος ὅτεῳ μαίνονται χαὶ ληναΐζουσι. ( Clemens Cohort. c. Πρ. 3o. Scripsi ἀναι- δέστατα àv εἴργαστο; vulgo ἀναιδέστατα εἴργα- σται. Cf, Plutarchus de Isid. et Osir. cap. 28, vol. IX p. 139 : Καὶ μέντοι Ηραχλείτου τοῦ φυ- σιχοῦ λέγοντος "Ans xai Διόνυσος οὗτος, ὅτε οὖν μαίνονται χαὶ ληραίνουσιν [166. ecc ὅτεῳ μαί-- νονται χαὶ ληναΐζουσι ]. Adde alium Clementis locum : Πρὸς δὲ τῶν ἄλλων “Ἑλλήνων οὕστινας μένει τελευτήσαντας ἅσσα οὐδὲ ἔλπονται, τίσι δὴ μαντεύεται Ἣ ράχλειτος 6 ᾿Εφέσιος ; Νυχτιπόλοις, μάγοις, βάχχοις, ληναῖς, μύσταις" τούτοις ἀπει- λεῖ τὰ μετὰ θάνατον, τούταις μαντεύεται τὸ πῦρ. Praterea memoranda exquisitior explicatio ΠΣ Plutarchus l. c. meminit : Ot γὰρ ἀξιοῦν- “Αδὴν λέγεσθαι τὸ σῶμα, τῆς ψυχῆς οἷον Misi xai μεθυούσης ἐν αὐτῷ, γλίσχρως ἀλληγοροῦσιν.) 82. Τίς γὰρ αὐτῶν, φησί, νόος ἢ φρήν: ( Proclus Comment. in Plat. Alcibiad. p. 255 ed. Creuzer. : ὀρθῶς οὖν καὶ 6 γενναῖος Ἣ ράχλει- τος ἀποσχοραχίζει τὸ πλῆθος ὡς ἄνουν καὶ ἀλόγι-- στον" Τίς γὰρ xA. 5 ὅτι οἱ πολλοὶ xaxot , ὀλίγοι δὲ ἀγαθοί, Ταῦτα μὲν Ἡράχλειτος. Quare idem in Tim. p. 106 E (P. 252 ed. Schneider.) : ἀλλ᾽ Ἡράχλειτ ος μὲν ἑαυτὸν πάντα εἰδέναι λέγων πάν- τας τοὺς ΣΝ ἀνεπιστήμονας ποιεῖ. Caeterum verba μὴ εἰχῇ περὶ τῶν μεγίστων συμδαλώμεθα, quae Diogenes Laertius IX, 73 Heraclito a- scribit , posteriorem zetatem redolent, neque pro Heracliteis haberi possunt. ) 83. Ποταμοῖς τοῖς αὐτοῖς ἐμδαίνομέν τε xo oüx £u δαίνομεν, εἶμέν τε xal οὐχ εἶμεν. ( Heraclitus Alleg. Hom. p. 51 ed. Mehler. Conf. supra fragm. 21 et 22.) st. Ὁ δὲ Ἡράχλειτος ὡς μέγα τι xat σεμνὸν διαπε- πραγμένος, ἜἘδιζησ σάμην, φησίν, ἐμεωυτόν: xai τῶν ἐν Δελφοῖς γραμμάτων θειότατον ἐδόχει τὸ Γνῶθι σαυτόν. (Plutarchus adv. Colot. cap. 20. vol. XIV p. 172. Patet e Plutarchi explicatione illud ἐβιζησάμην ἐμεωυτὸν ab Ephesio philosopho de exstinctus est. Vivus autem dormiens mortuum necessi- tudine ita attingit, ut caecus vigilans ad dormientis simili- tudinem accedit. 76. Hic arrogantem de se persuasionem sacrum morbum appellabat. 77. Humanum enim ingenium non liabet prudentiam , divinum vero habet. 78. Homo stultus e deo aliquid audivit, viro. * 79. Homo stupidus quavis oratione solet percelli. 80. Juslitia nomen ignorarenf, nisi hec supplicia es- sent. ut puer e 81. Etenim nisi Dionyso pompam celebrarent canerent- que carmen in pudenda condilum, impudentissimi in fa- ctis essent, inquit Heraclitus. Idem vero Orcus ac Diony- sus cujus amore furunt et bacchantur. $2. Qua enim, inquit, eorum mens aut prudentia eat? 83. In eosdem fluvios descendimus ac non descendi. mus; sumus ac non sumus. 84. Heraclitus vero tanquam re magna et preclara gesta : Quaesivi, inquit, me ipsum. Alque inler ea quae Delphis scripta sunt maxime divinum illud videbatur : Nosce te ipsum, HERACLITI FRAGMENTA. sui cognitione. dictum signilicare : opera dedi ut me ipsum noscerem. Sic et Suidas (v. Ποστοῦμος) : οὔκουν ἀπεικὸς ἦν.... λόγον λέγειν ἐχεῖνον, ὅνπερ οὖν Ἡράχλειτος εἶπε περὶ αὑτοῦ ᾿Ἑυεωυτὸν ἐδιζησάμην,. Inde orta videtur sen- tentia qua sub Heracliti nomine fertur apud Stobzum Floril, V, 119 : ἀνθρώποισι πᾶσι μέ- τεστι γινώσχειν ἑωυτοὺς xal covopovéetw, Aliter verba ista accepit Diogenes IX, 5 scribens : ἤχουσε δὲ οὐδενός, ἀλλ᾽ αὑτὸν ἔφη διζήσασθαι xai μαθεῖν πάντα παρ᾽ ἑαυτοῦ" et ibid, : xai νέος ὧν ἔφασχε μηδὲν εἰδέναι, τέλειος μέντοι γενόμενος πάντα ἐγνωχέναι. Similiter. Stobzus Floril. XXI, 7 ex Aristonymo : *HodxAetog νέης ὧν πάντων γέγονε σοφώτερος, ὅτι ἤδει ἑαυτὸν μηδὲν εἰδότα.) 8o. ᾿Ἑ τέρα γὰρ ἵππου ἡδονὴ xal χυνὸς καὶ ἀνθρώπου, καθάπερ Ἡράχλειτός φησιν ὄνον σύρματ᾽ ἂν ἑλέ- σῦαι μᾶλλον ἢ χρυσόν' ἥδιον γὰρ χρυσοῦ τροφὴ ὄνοις. (Aristoteles Ethic. Nicom. lib. X cap. 5 p. 1176 a ed. Bekk.; ubi Eustratius : σύρ- gaza τὸν χόρτον ἩἫράχλειτος λέγει.) 86. Ὁ θεὸς ἡμέρη εὐφρόνη, χειμὼν θέρος, πόλεμος εἰρήνη, κόρος λιμός. (Hippolytus Hzres. Refut. pag. 283 ed. Miller. : τὸν γὰρ πρῶτον χόσμον αὐτὸν δημιουργὸν χαὶ ποιητὴν ἑαυτοῦ γινόμενον οὕτω λέγει" Ὃ ὑεὸς ἡμέρη χτλ. τἀναντία ἅπαντα.) 87. ᾿Ἀλλοιοῦται δὲ ὅχωσπερ ὅχόταν συμμιγῇ θυώματα θυώμασι" ὀνομάζεται χαθ᾽ ἡδονὴν ἑκάστου. (Hippolytus Hares, HMefut. pag. 283 ed. Miller. Inserui θυώματα quod in codice deest. Referuntur hec ad mentem. Hippolytus enim ait: οὗτος ὁ νοῦς" « ἀλλοιοῦται δὲ » χτλ. ) 88. Θάλασσα ὕδωρ χαθαρώτατον χαὶ μιαρώτατον, ἰ- χθύσι μὲν πότιμον καὶ σωτήριον, ἀνθρώποις δὲ ἄπο- τον χαὶ ὀλέθριον. 327 ( Hippolytus Heres, Refut, pag. 282. ed. Miller, : xat τὸ μιαρόν φησι xai τὸ χαθαρὸν ἕν xal ταὐτὸν εἶναι, χαὶ τὸ πότιμον χαὶ τὸ ἄποτον ἕν χαὶ τὸ αὐτὸ εἶναι. Θάλασσα, φησίν, ὕδωρ xt. ) 80. Διδάσχαλος δὲ πλείστων Ἡσίοδος" τοῦτον ἐπί- στανται πλεῖστα εἰδέναι, ὅστις ἡμέρην καὶ εὐφρό- viv οὐχ ἐγίνωσκε" ἔστι γὰρ ἕν. (Hippolytus Hares. Refut. p. 282 ed, Mil- ler. : Τοιγαροῦν οὐδὲ σχότος οὐδὲ φῶς οὐδὲ πονηρὸν οὐδὲ ἀγαθὸν ἕτερόν φησιν εἶναι ὁ ἩἫἩ ράχλειτος, ἀλλ᾽ ἕν xal τὸ αὐτό. ᾿Επιτιμᾷ γοῦν Ἡσιόδῳ, ὅτι ἡμέραν xal νύχτα οἶδεν" ἡμέρα γάρ, φησί, καὶ νύξ ἐστιν ἕν, λέγων ὧδέ πως’ Διδάσχαλος δὲ πλείστων XXÀ.) 90. Καὶ ἀγαθὸν xal χαχόν, Οἱ γοῦν ἰατροί, φησιν 6 - Ἡράκλειτος, τέμνοντες, καίοντες, πάντη βασα- νίζοντες χαχῶς τοὺς ἀῤῥωστοῦντας ἐπαιτέονται μηδὲν ἄξιοι μισθὸν λαμθάνειν παρὰ τῶν ἀῤῥω- στούντων, ταῦτα ἐργαζόμενοι τὰ ἀγαθὰ χαὶ τὰς νόσους. ( Hippolytus Hzres. Refut. p. 282 ed. Mil- ler. Posui cum Bernaysio ἐπαιτέονται μηδὲν ἄξιοι; vulgo ἐπαιτιῶνται μηδὲν ἄξιον, Preterea 150» exaravi; codex μισθῶν.) οι. Καὶ εὐθὺ δέ, φησί, καὶ στρεδλὸν τὸ αὐτό ἐστι. Γραφείῳ, φησίν, δὸὸς εὐθεῖχ xa σχολιή, fj τοῦ ὀργάνου τοῦ χαλουμένου χοχλίου" ἐν τῷ γραφείῳ περιστροφὴ εὐθεῖα xal σκολιή" ἄνω “γὰρ ὁμοῦ xai χύχλῳ περιέλχεται, Mía ἐστί, φησί, καὶ f αὐτή" xal τὸ ἄνω χαὶ τὸ χάτω ἕν ἐστι xal τὸ αὐτό" ὁδὸς ἄνω χάτω μίη χαὶ erf. (Hippolytus Hzeres, Refut. p. 282 ed. Miller. Scripsi preeunte. Bernaysio γραφείῳ, φησίν et περιέλχεται pro codicis lectionibus γραφέων, φησίν et περιέχεται.) 92. Οὐχ ἐμεῦ ἀλλὰ τοῦ λόγου ἀκούσαντας διλολογέειν σοτόν ἐστι, ἕν. πάντα γίνεσθαι. ( Hippolytus Heres. Refut, p. 280 ed. Mil- 85. Alia enim equi voluptas est, alia canis, alia liomi- nis, quemadmodum Heraclitus ail asino culmos et paleas auro optabiliores esse : jucundius enim asiuis est pabulum quam aurum. 86. Deus dies, nox; hiems, aestas; bellum, pax; sa- lietas, fames. 87. Varialur autem, ut quum odoramenta alia aliis com- miscentur, appellaturque ut cuique libet. 88. Aqua marina purissima et corruptissima est , pisci- bus quidem potabilis et salubris, hominibus vero minime potabilis atque adeo pestilens. 89. Al plurimarum rerum magister Hesiodus est : hunc permulta tenuisse putant, qui diem et noctem non nove- ral; est enim unum idemque. 90. Bonum item et malum eodem redit. Mcdici quidem, inquit Heraclitus, secanles urentesque et usquequaque surorum corpora male vexanles mercedem qua digni non sunt ab zerolis exigunt, quum hanc eliam morbis medi- cinam faciant. 91. Rectum, inquit, et tortuosum idem est. Stilo, in- quit , via recla et curva, ideoque accedit ad similitudinem instrumenti quod cochlez? nomine aí(icilur. Nam stili cir- cumversio recta el curva est, siquidem a scribente simul sursum atque in orbem fleclitur. Una est, inquit, et ea- dem via : e sursumace deorsum unum esl idem ; via sursum ac deorsum una atque eadem est. 92. Non me, sed ralionem audientes concedere decek ex uno omnla fieri. 228 HERACLITI FRAGMENTA. ler. : "IgaxAetrog μὲν οὖν φησιν εἶναι τὸ πᾶν διαιρετόν, ἀδιαίρετον, γενητόν, ἀγένητον, θνητόν, ἀθάνατον, λόγον, αἰῶνα, πατέρα, viov, θεὸν δί- xatov. « Οὐχ ἐμοῦ, ἀλλὰ τοῦ δόγματος ἀκούσαντας ὁμολογεῖν σοφόν ἐστιν, ἕν πάντα εἰδέναι, » 6 Ἡραχλειτός φησι. Restitui ἐμεῦ et. ὁμολογέειν ; praterea cum Bernaysio expulsa voce δόγμα- τος a librariis invecta reposui λόγου. Denique pro εἰδέναι quod Millerus mutaverat in εἶναι, exaravi γίνεσθαι, ipsum secutus Heraclitum cul nihil esse, sed omnia fieri et fluminis instar labi placet. Neque enim quidquam con- stare potest in perpetua illa quam statuebat cunctarum rerum mntatione, ΑἹ εἰδέναι quum in solum rerum parentem et regem (fragm. 44) conveniat, hoc loco friget ). 93. Οὐ ξυνίασι ὅχως διαφερόμενον ἑωυτῷ ὁμολογέει" παλίντροπος ἁρμονίη ὅχωσπερ τόξου χαὶ λύρης. (Hippolytus Hares. Refut. P. 280 ed. Mil- ler. : xoi ὅτι τοῦτο οὖκ ἴσασι πάντες οὐδὲ ὅμολο γοῦσιν, ἐπιμέμφεται ὧδέ πως" Οὐξυνίασι κτλ. Con f fragm. 3o, 37, 38.) 94. Ὅσων ὄψις, ἀχοή, μάθησις, ταῦτα ἐγὼ προτι- ; μέω. ( Hippolytus Hares. Refut. p. 281 : ὅτι δέ ἔστιν δρατὸς ἀνθρώποις xal οὐκ ἀνεξεύρετος, ἐν τούτοις λέγει: Ὅσων ὄψις χτλ. φησί, τουτέστι τὰ δρατὰ τῶν ἀοράτων᾽ et paucis interjectis sic per- git : οὕτως Ἣ ράχλειτος ἐν ἴση μοίρα τίθεται καὶ τιμᾷ τὰ ἐμφανῆ τοῖς ἀφανέσιν, ὡς ἕν τι τὸ ἐμφα- vic xal τὸ ἀφανὲς δὁμολογουμένως ὑπάρχον. Tt γάρ ; φησίν, « ἁρμονίη ἀφανὴς φανερῆς χρείττων (leg. κρέσσων; cf. fragm. 40) καὶ ὅσων ὄψις, ἀχοή, μάθησις [ τουτέστι τὰ ὄργανα ] ταῦτα, φησίν, ἐγὼ προτιμέω, o0 τὰ ἀφανῆ προτιμήσας.) 95. Ἀπὸ τῶν τοιούτων αὐτοῦ λόγων χατανοεῖν ῥάδιον" ἐξηπάτηνται, φησίν, οἵ ἄνθρωποι πρὸς τὴν γνῶσιν παραπλησίως Ὁμήρῳ, ὃς ἐγένετο τῶν “Ἑλλήνων σοφώτερος πάντων. ᾿Εχεῖνόν τε γὰρ παῖδες φθεῖρας χαταχτείνοντες ἐξηπάτησαν εἰπόντες" ὅσα εἴδομεν χαὶ χατελάδομεν, ταῦτα ἀπελίπομεν, ὅσα δὲ οὔτε εἴδομεν οὔτε ἐλάθομεν, ταῦτα φέρομεν. (Hippolytus Hzres. Refut. p. 281. Codicis Scripturam ἀπολείπομεν converti in ἀπελίπο- μεν. Id enim sententia flagitat, Pseudoplutar- chus de vita Homeri cap. 4 vol. XIV p. 477 : ( 6 Ὅμηρος) ἦλθεν ἐς Ἴον- ἔνθα ἐπὶ πέτρας καθε- ζόμενος ἐθεάσατο ἁλιεῖς προσπλέοντας 7) ὧν ἐπυν- θάνετο εἴ τι ἔχοιεν" οἵ δὲ ἐπὶ τῷ θηρᾶσαι μὲν μη- δέν, φθειρίζεσθαι δὲ διὰ τὴν ἀπορίαν τῆς θήρας οὕτως ἀπεκρίναντο" « Ὅσσ᾽ ἕλομεν, λιπόμεσθα" ὅσσ᾽ oby ἕλομεν φερόμεσθα, » αἰνισσόμενοι ὡς ἄρα οὺς μὲν ἔλαθον τῶν φθειρῶν ἀποχτείναντες χατέ- λιπον" οὺς δὲ οὐχ ἔλαθον, ἐν τῇ ἐσθῆτι φέροιεν. “Ὅπερ οὐ δυνηθεὶς συμδαλεῖν “Ὅμηρος διὰ τὴν ἀθυμίαν ἐτελεύτησε.) 96. Of δὲ ἄνθρωποι ἐκ τῶν φανερῶν τὰ ἀφανέα exé- πτεσθαι οὖχ ἐπίστανται. Τέχνησι γὰρ χρεόμενοι ὁμοίησι ἀνθρωπίνη φύσι οὐ γινώσχουσι, Θεῶν γὰρ νόος ἐδίδαξε μιμέεσθαι τὰ ἑωυτῶν γινώσχοντας ἃ ποιέουσι χαὶ οὐ γινώσχοντας ἃ μιμέονται. Πάντα γὰρ ὅμοια ἀνόμοια ἐόντα" xal σύμφορα πάντα [καὶ] διάφορα ἐόντα’ διαλεγόμενα οὗ διαλε- γόμενα: ἡνώμην ἔχοντα ἀγνώμονα" ὑπεναντίον ὃ τρόπος ἑχάστων ὁμολογεόμενος. Νόμος γὰρ xa φύσις οἷσι πάντα διχπρήσσεται οὖχ δμολογέει τὰ δμολογεό ὄμενα. Νόμον γὰρ ἔθεσαν ἄνθρωποι αὐτοὶ Égusatt, οὗ γινώσχοντες περὶ ὧν ἔθεσαν. Φύσιν δὲ πάντες θεοὶ διεκόσμησαν,. Τὰ υὲν ὧν ἄνθρωποι ἔθεσαν οὐδέχοτε χατὰ τωὐτὸν ἔχει οὔτε τὰ ὀρθὰ οὔτε τὰ μὴ ὀρθά. Ὁκόσα δὲ θεοὶ ἔθεσαν αἰεὶ ὀρθῶς ἔχει. Καὶ τὰ ὀρθὰ καὶ τὰ μὴ ὀρθὰ το- σοῦτον διαφέρει. ( Hippocrates Περὶ διαίτης lib. E, vol. Ep. 639 seq. ed. Kühn. Pro codd. lectionibus ἀφανῆ ---- φύσει---ἑαυτῶν---διαπρησσόμενα οὐχ δμολογέεται δμολογεόμενα-οὔτε ὀρθῶς οὔτε μὴ ὀρθῶς----ἀεὶ edidi ἀφανέα---οὐσι---ἑωυτῶν---διαπρήσσεται oy ὅμο- 93. Ignorant concordem esse discordiam : est enim mu- tabilis concentus ut arcüs et lyrae. 94. Que videntur, audiuntur et discuntur, hac ego ceteris antepono. 95. Idex his ejus verbis facile intelligitur : Errarunt, inquit, homines in rerum illustrium cognitione similiter alque Homerus qui reliquis Grecis sapientior fuit. Illum enim pueri qui pediculos interficiebant his verbis dece- pere : « Quee vidimus cepimusque, ea omnia reliquimus ; quae vero neque vidimus neque cepimus, ea gestamus. » 96. At vero homines e manifestis obscura spectare nesci- unt. Namque arlibus humane naturze convenientibus se uli ignorant. Deorum enim mens docuit scientes quae fa- ciant nescientesque quz imitentur ipsorum opera imitari, Quippe ila fit, ut omnia similia sint quae dissimilia sunt, et congruentia omnia qua diversa sunt, el loquentia non loquentia et ratione utentia rationis experlia. Sed suum cujusque ingenium quod in confesso est aliquantu- jum adversatur. Lex enim et natura quibus universa con- ficiuntur de his quae in confesso sunt non consentiunt. Etenim legem sibi ipsi homines statuerunt, ignorantes de quibus statuerent. Naluram vero dii omnes certo ordine constituerunt. Que igitur homines statuerunt, ea nun- quam eodem modo se habent, sive recta sive non recta sunt. Quae vero dii statuerunt, ea semper recte se habent, Atque recta et non recta tantum inter se distant. ' i ᾿ 4 1 τ ῳΨ0 HERACLITI FRAGMENTA. 329 λογέει τὰ ὁμολογεόμενα.---οὔτε τὰ ὀρθὰ οὔτε τὰ μὴ ὀρθὰ — αἰεί. Videntur hac ex lleracliti libro sumta. Schol, Venet, in Iliad. IV, 4 : συντελεῖ ἅπαντα 6 θεὸς πρὸς ἁρμονίαν τῶν ὅλων οἰκονομῶν τὰ συμφέροντα, ὅπερ xal Ἡ ράχλειτος λέγει ὡς τῷ μὲν θεῷ χαλὰ πάντα καὶ ἀγαθὰ xol δίχανχ, ἄνθρωποι δὲ ἃ μὲν ἄδικα ὑπειλήφασιν ἃ δὲ δίκαια. Idem dicendum de aliis Hippocratei Περί διαίτης opusculi locis in quibus manifesta Hoeraclites doctrinw et dictionis vestigia apparent, quae Bernaysius monstravit, Conf, p. 630, 4 ; 631, 6; 638, 14; 639, 13; 643, 10; 645, 15 et 12; 632, 105 633, 15; 635, que notavi ad fragm. 46. Sed ubique Heracliteis aliena ad- mixta sunt, Itaque omnia illa hic proponere nolui.) ΣΤ πο τ ΠΡ GIAN Ce DE DEMOCRITO ABDERITA. Ex illis qui ante Aristotelem rerum divinarum humanarumque cognitione excelluerunt nemo est qui vel eruditionis amplitudine ac varietate vel ingenii magnitudine et prestantia Democri- tum superarit. Hujus patrem alii antiquorum teste Laertio (1) Hegesistratum , alii Athenocri- tum , nonnulli Damasippum nominarunt, Patria ejus communi omnium fere testium consensu Abdera (2) fuit, 'Thracie oppidulum, illustris- simil civis fama nobilitatum. At de tempore quo vixerit tanta est omnium dissensio, ut neque annum ejus natalem nec vitz supremum e vetu- stis monumentis eruere , sola tantum conjectura assequi possimus. '"Tria. feruntur ipsius Democriti de vita sua testimonia quorum duo exstant apud Diogenem, tertium apud Eusebium et Clementem Alexandri- num. Primum Laertius (3) ex illius libro profert qui Μιχρὸς Διάχοσμος erat inscriptus. In hoc phi- losophus Abderitanus dixerat se juvenem fuisse co tempore quo senex vixerit Anaxagoras , qua- draginta annis illo minorem. Adjicit Diogenes alterum locum quo Democritus testatur, parvum Diacosmum a se compositum esse anno post Ilii excidium septingentesimo trigesimo. In tertio fragmento (4) quod apud Clementem Alexandri- num Strom. I pag: 304 ed. Sylburg. (lib. 1$ 15 p. 355 ed. Potter.) et mutatis quibusdam. apud Eusebium Przp. Evang. lib. X c. 2. invenitur, ait Abderita, plus se terrarum peragrasse , quam eorum quemquam qui ipsius tempore vixerint, disjunctissima quaque lustrantem cceli solique genera cognosse quam plurima, eruditos homi - nes permultos audivisse, nec in componendis adjuncta demonstratione lineis a quoquam supe- ratum esse, ne ab iis quidem qui Arpedonaptae apud /Égyptios vocentur, apud quos postquam ceterorum omnium terras adierit , octoginta per annos peregrinatus sit. Jam quod ad primum illud doctissimi homi- nis effatum attinet quo quadraginta annis Anaxa- gora se minorem dicit, Diogenes (5) auctor est fuisse Anaxagoram , quum Xerxes in Graciam veniret, hoc est primo Olympiadis septuage- simz quinte anno, viginti annorum adolescen- tem. Inde patet, viginti annis post i. e. primo Olympiadis octogesimz anno natum esse Demo- critum, Ita etiam. Apollodorus rerum gestarum calculos subduxit, quippe qui Democritum in Chronicis Olympiade octogesima partu editum esse scripserit. Confirmatur hoc simul Aristote- lis (6) auctoritate Meteor. lI cap. 7 tam perspicue loquentis; ut Democritum post. Anaxagoram vixisse aut certe post eum philosophatum esse appareat. Alii aliter natale Abderitze tempus de- finiunt quos omnes commemorare supersedemus, Porro multe varizque apud veteres de anno eversi llii sententie fuerunt, e quibus illam hic eligi convenit quam Democritez rationi con- gruere verisimile est. Phanias igitur, si vulgare illud octoginta annorum intervallum inter redi- tum Heraclidarum et llii excidium sumpsit, ex Clementis (7) verbis "Trojam annis 354 ante Olymp. primam i.-e. 1130 ante Chr. n. captam esse statuit. De his 1130 annis si 730 deducun- tur, reliqui summa 400 annorum est. Quodsi De- (1) Diogenes Laertius lib. IX, 34 : Δημόχριτος 'Hyzot- στράτου,, οἱ δὲ ᾿Αθηνοχρίτον, τινὲς Δαμασίππου. Cf. Suidas v. Δημόχριτος. Eudocia Violar. in Villois. Anecd. Gr. lom. 1 p. 134. Tzetzes Chil. II hist. 61 vs. 979 p. 79 ed. Kiessling. item Chil. XIII hist. 465 vs. 85 p. 484. ZElian. Var. Hist. lib. IV, 20. Orig. Philos. p. 90 ed. Wolf. Theo- dorelus 'EXA. θεραπ. o9. disput. IV p. 794 tom. IV ed. Schulz. (2) &Elianus 1. c. Cf. Aristot. de Ccelo HT, 4. Meteor. II, 7. Cic. de Nat. deor. I, 43. Pompon. Mela lib. 1I, 2. So- lin. Polyhist. cap. X. Ammianus Marcellinus lib. XXII, 8. Diogenes Laertius l. l. : Ἂ ὁδηρίτης ἢ (ὡς ἔνιοι) Μιλήσιος. Adde Juvenalis schol. ad Satir. X vers. 50. (3) Diog. Laert. IX, 41 : Γέγονε δὲ τοῖς χρόνοις (i, αὐτός qnot ἐν τῷ μιχρῷ Διαχόσμῳ ) νέος xax πρεσθύτην Ἄναξα- γόραν, ἔτεσιν αὐτοῦ νεώτερος τετταράχοντα. συντετάχθαι δέ el , bI φησι τὸν μιχρὸν Διάχοσμον ἔτεσιν ὕστερον τῆς ᾿Ιλίου ἁλώσεως τριάχοντα καὶ ἑπταχοσίοις. Cf. Eudocia Viol. 1. c. (4) Ἐγὼ δὲ τῶν xat! ἐμεωυτὸν ἀνθρώπων γῆν πλείστην ἐπεπλανησάμην ἱστορέων τὰ μήχιστα χαὶ ἀέρας τε χαὶ γέας πλείστας εἶδον, xoi λογίων ἀνθρώπων πλείστων ἐσήχουσα, xai γραμμέων ξυνθέσιος μετὰ ἀποδέξιος οὐδείς χώ με παρήλ- λαξε, οὐδ᾽ οἱ Αἰγυπτίων καλεόμενοι 'A ρπεδονάπται" σὺν τοῖσδ᾽ ἐπὶ πᾶσι ἐπ᾽ ἔτεα ὀγδώχοντα (leg. πέντε) ἐπὶ ξείνης ἐγε- vir. (5) Diogenes Il, 7 : Λέγεται δὲ χατὰ τὴν τοῦ Ξέρξου διά- 6251 εἴχοσιν ἐτῶν εἶναι, βεδιωχέναι δὲ ἑδδομήχοντα δύο. (6) Aristot. Meteor. 1], 7 : Ἀναξαγόρας τε γὰρ ὁ λαζο- μένιος xai πρότερος ᾿Αναξιμένης ὁ Μιλήσιος ἀπεφήναντο, wai τούτων ὕστερος Δημόχριτος ὁ Ἀδδηρίτης. (7) Clemens Strom. I p. 336 ed. Col. ( tom, I p. 402 ed. Potter. ) 30 DE DEMOCRITO. moeritus anno ante Chr. 4oo vel primo Olym- piadis 95 hune qui μιχρὸς Διάχοσμος inscribeba- tur de ordinata mundi compositione librum edidit, unius et sexaginta annorum senex erat. Ea state. Democritum difficillimum opus quod ab adulto et subacti judicii homine scribi opor- tebat, componere potuisse omnes concedent. Preterea Diodorus (8) Siculus lib. I, 98 Abderi- tanum philosophum non octoginta annos, ut apud Clementem legitur, sed quinquennium in A/gypto commoratum esse narrat, Quum au- tem in numeris per notas scriptis II apud veteres πέντε posteriori a:vo quo minusculis litteris ute- bantur, superposità vel ascriptà lineolà, ὀγδοή- xovcx designaret : conjicias librariorum incurià utrumque numerum confusum et apud Clemen- tem πέντε restituendum esse. Citerum quam diu vixerit et quando obierit Democritus veterum plerique ignorarunt aut va- rios ejus rei auctores secuti sunt, Nos non una de causa philosophum centum annos natum quarto Olympiadis 104 anno vel ante Chr. 361 exspirasse persuasum habemus. Sic auctor Chro: nici Paschalis apud Scaligerum in Thes. 'Tem- por. p. 25o ad Olymp. 104 (99): Δημόχριτος τε-- λευτᾷ ζήσας ἔτη p. Similiter Eusebius Chron. in Scaligeri Thes, 'T'emp. p. 173 ad Olymp. 94 an- num quartum notat : Δημόχριτος τελευτᾷ ζήσας ἔτη p, qui tamen in transcribenda Olympiade si- millima signa quorum alterum pro nonagenario, alterum pro centenario numero accipitur, rho et coppa permiscuit. Reliquorum scriptorum opi- niones quorum alii magnum natur: interpretem nonaginta (9) annos, alii centum quattuor (10) vel octo supra centum, annos , quidam etiam no- vem et centum annos quum moreretur habuisse testati sunt, brevitatis gratia nolo refutare. Sed hzc hactenus. Hegesistratus (ita enim Democriti patrem ap- pellabimus) tres videtur liberos suscepisse (11), 331 Herodotum, Damasum atque eum de quo hic agi- tur filium, Hic autem ordine tertius et natu mt- nimus fuit. Haud scio an etiam Damaste filia Hegesistrato fuerit, quam Democriti sororem vocat Diogenes Laertius (12). Natalium splendore conspicuum fuisse philosophum ex indiciis mi- nime dubiis colligi oportet. Quamquam enim non credimus .quod in subdititia Abderitarum ad Hippocratem epistola legitur (13), Democri- tum Herculis ex fratre nepotem fuisse, tamen Hegesistratum inter ditissimos ejus temporis vi- ros numerari satis constat, Neque enim multas exterorum terras obire ac diutissime peregrinari potuisset filius, nisi opibus maxime floruisset. Hinc fuerunt qui Xerxem quum in Asiam rediens Abderam venisset ab Hegesistrato hospitio exce- ptum esse contenderent. Quin etiam Valerius Maximus (14) narrat philosophi parentem Xer- xis exercitui epulum dedisse. Quz res fabulosa et commentitia est, neque digna cui immoremur, Quod vero addunt (15) Xerxem Hegesistrato re- liquisse magos a quibus Democritus puer theo- logiam et astrologiam didicerit : id falsum esse nemo negabit, Nam quo tempore Persarum rex domum revertebatur, philosophus Abderitanus nondum inter vivos fuit. At non erat opus De- mocrito magorum institutione qua reliquos omnes Abderitas qui ingenii doctrinzque laude insi- gnes fuerunt, caruisse nobis compertum est. Neque enim dubium quin in patria urbe quae '"Tejorum colonorum beneficio (16) ad majorem mercaturz , litterarum artiumque florem perve- nerat, satis bonos magistros nactus sit, Mortuo, ut videtur, parente patrimonium cum fratribus divisit Democritus , ipse sibi itineris causa minorem portionem quz numerata pecu- nia constabat eligens (17). Ferunt Democriti partem centum amplius talenta explesse, quam ille summam postea totam consumsit (18). Non audiendus igitur Valerius Maximus (19) qui eum (8) Diodorus Siculus lib. T, 98 : Ὑπολαμδάνουσι δὲ xoi [ ot Αἰγύπτιοι 1 Δημόχριτον παρ᾽ αὐτοῖς ἔτη διατρῖψαι πέντε, xai πολλὰ διδαχθῆναι τῶν χατ᾽ ἀστρολογίαν. (9) Diod, Sic. XIV, 11 : Περὶ δὲ τὸν αὐτὸν χρόνον xai Δη- μόχριτος ὃ φιλόσοφος ἐτελεύτησε, βιώσας ἔτη ἐνενήχοντα. (10) Lucianus Macrob. tom. ΠΡ. 22t ed. Reitz. : Δη- μόχριτος μὲν ὁ ᾿Αὐδησίτης ἐτῶν γεγονὼς τεσσάρων xal ἑχατὸν ἀποσχόμενος τροφῆς ἐτελεύτα. ΟΙἁ Phlegon. cap. IL p. 118 ed. Franz. Censorinus cap. 15 pag. 39 ed. Jahn. Diog. Laert. lib. IX, 39 et 43. (11) Diogenes Laertius lib. IX, 35 et 39. JElian. Var. Hist. IV, 20. Plin. XVIII, 35. Clemens Strom. VI p. 255. (12) Diogenes Laertius IX, 43. Cf. Hesychius Milesius p. 18 ed. Orell. et Suidas v. Δημόχριτος. (13) Pag. 1274 ed. Foes. ( tom.-1II p. 777 ed. Kühn. ) (14) Valerius Maximus lib, VHI cap. 7 : Democritus quum diviliis censeri posset , quae tantae fuerunt , ut pater ejus Xerxis exercitui epulum dare ex facili potuerit ete. (15) Diogenes Laertius IX, 34 : Οὗτος (ὁ Δημόκριτος ) μάγων τινῶν διήχουσε xxi Χαλδαίων, Ecptou τοῦ βασιλέως ἐπιστάτας τῷ πατρὶ αὐτοῦ χαταλιπόντος, ἡνίχα ἐξενίσθη παρ᾽ αὐτοῦ καθά φησι xoi Ἡρόδοτος" παρ᾽ ὧν τά τε περὶ θεολογίας xad ἀστρολογίας ἔμαθεν ἔτι παῖς ὦν. Cf. Herodot. Υ111, 120. (16) Herod. I, 168. Strabo XIV p. 6044. (17) Diogenes Laertius 1X, 35 : Τρίτον τε ὄντα ἀδελφὸν νείμασθαι τὴν οὐσίαν. χαὶ οἱ μὲν πλείους φασὶ τὴν ἐλάττω μοῖραν ἑλέσθαι, τὴν ἐν ἀργυρίῳ, χρείαν ἔχοντα κατ᾽ ἀπο- δημίαν, τοῦτο χἀχείνων δολίως ὑποπτευσάντων. Cf. ΖΕ] ἴδῃ. Var. Hist. IV, 20. (18) Diogenes Laertius IX, 36 : ὋὉ δὲ Δημήτριος ὑπὲρ ἑχατὸν τάλαντά φησιν εἶναι αὐτῷ τὸ μέρος, ἅπαντα δὲ χατα- ναλῶσαι. (19) Valerius Maximus lib. VIII] cap. 7 lern. 4. exempl. ex- 333 DE. DEMOCRITO. parva admodum summa retenta patrimonium suum patriz donasse scribit. Nimirum longinqua itinera non sine magnis sumtibus fieri possunt. Jam si Democritus e paternis bonis et fortunis nihil nisi pecuniam qua in peregrinatione ute- retur sibi seposuit, sequitur eum fundos, pe- cora et reliquas possessiones fratribus reliquisse. Quocirca ratio fugit Ciceronem (20), Horatium veteremque ejus interpretem , Philonem et Ori- genem qui Abderitice civitatis alumnum ne- glexisse patrimonium agrosque deseruisse incul- tos ajunt, Similia multi veterum de Anaxagora ct "Thalete rettulerunt, in his Plato et Aristoteles quorum in talibus quoque rebus narrandis summa auctoritas est, Uterque cerliores nos fa- cit, hos duos aliosque sapientissimos viros prz rerum sublimium et reconditarum indagatione rem familiarem contempsisse et ea quz ad vitam commode tuendam necessaria sunt negle- xisse (21). . De Democrito nihil hujusmodi produnt , idem forsitan narraturi, si tale quid de eo ab idoneis testibus accepissent, Verum , ut fieri solet, com- mnne multorum vitium a sequentium szculorum scriptoribus qui parum curarent diligentem isti- usmodi rerum vel scientiam vel narrationem , ad eos etiam traductum est quos nemo antiquo- rum talis negligentize fortunarumque despicien- tize insimulasset. Imprimis vero istorum scripto- rum incuria vel inde patet, quod Democrito quidam tribuunt Thaletis illud artificium quo provisa ac precognita futura olearum ubertate omnibusque Milesiorum et Chiorum prelis olea- riis δὲ trapetis vili conductis (22), vel ut alii volunt omni olea, antequam florere ccepisset, in agro Milesio coemta (23) , ingentem sibi pecuniam comparavit, ostensurus se quamvis despiceret pecuniam , tamen si vellet, facili negotio divitem fore. Quodsi hoc paullo aliter de Democrito (24) quam de Thalete narratur, hzc ipsa diversitas indicio est memoriz lapsu non solum Democri- tum pro 'Thalete positum, verum etiam rem qua: haud dubie aliquando et ab uno tantum ge- sta est, non incorrupta fide traditam esse. Porro Diogenes (25) Demetrium in Homony- mis et Antisthenem in philosophorum Successio- JEgyptum ad sacerdotes geometrie discenda gratia se contulisse atque ad Chaldzos et in Per- sidem et ad Rubrum mare profectum esse. Idem testatur fuisse qui philosophum cum Indorum Gymnosophistis commercium habuisse et in JEthiopiam contendisse memorarent. Eadem fere apud JElianum (26), Suidam, Hesychium Mile- sium et Clementem leguntur. Magnam Ásiz par- tem Abderitam peragrasse scribit Strabo (27). Ab eo ultimas terras visas esse tradit M, Tullius de Fin. V, 19. Plinius Hist. nat. lib. XXV cap. 5 Democritum apud Persidis, Arabiz, JEthiopiz JEgyptique magos fuisse perhibet. Exsilia verius quam peregrinationes hunc aliosque philosophos ad discendam magicam. artem suscepisse idem scriptor ( lib. XXX, cap.2 ) opinatur. Qua verba non magis vera quam falsa sunt. Ut enim iti- nerum magnitudinem spectanti exsulasse videtur Democritus : ita eum magiz neque gnarum ne- que cupidum fuisse e multis veterum locis libro- rumque ejus reliquiis intelligitur. Sed litterarum causa multas gentes terrasque lustravit; quam- obrem /Eliano (28) teste laudatus est a 'Theo- phrasto quod has regiones obiens meliora colle- gerit quam vel Menelaus vel Ulixes, quippe qui non aliter quam mercatores Phoenices errarent , pecuniam cumulantes atque hanc tum pedestrium tum navalium itinerum causam habentes, Denique Julianus Imperator epistola XXXVII talem narrat fabellam ad Persicum Democriti iter pertinentem, Ajunt Democritum quum nullo modo posset Darium cui paulo ante uxor pul- cherrima e vita excesserat, consolari, se illi mortuam in vitam revocaturum dixisse, si vellet res ad hoc necessarias suppeditare; quumque rex eum juberet, nulla sumtus ratione habita quidquid opus esset accipere promissaque pra- stare, tum paullisper cunctalum dixisse, cetera quidem sibi abunde suppetere, unum deesse, neque id quemadmodum parari posset, se intel- ligere, Darium tamen qui totius Asia rex esset , facile fortasse inventurum. Hic quum rogaret ille, quid tandem tam magnum esset quod solus rex cognitum posset habere, Democritum re- pondisse ferunt, si tumulo uxoris inscriberet nomina trium hominum luctus expertium , illam nibus auctores secutus ait, Democritum in 1 ab inferis esse redituram; fore enim ut com- (20) Cicero de Fin. bon. et mal. lib. V cap. 29. Horat. epist. I, 12, 12, ubi vide veterem interpretem. Philo de Vita contempl. p. 891. Orig. contra Cels. lib. 1I p. 86. (21) Plat. Hipp. maj. pag. 283 A ed. Steph. Aristoteles Ethic. Nicom. lib. V cap. 7, 6. (22) Aristot. Politic. lib. I cap. 11. Diog. Laert. lib. T, 26. (23) Cicero de Divinat. lib. T, 49. (24) Plin. Hist. nat. lib. XVIII, cap. 28. (25) Diogenes Laertius lib. IX, 35. (26) JElian. Var. Hist. IV, 20. Suidas v. Δημόχριτος. He- sychius Milesius v. Δημόχριτος pag. 18 ed. Orell. Clemens Alex. Strom. ] p. 304. (27) Strabo lib. XV, p. 703 ed. Cas. (28) .Elian. Var. Hist. IV, 20. DE DEMOCRITO. muni mortis lege erubesceret. Ibi perturbato Dario neque quemquam reperiente , cui non triste aliquid accidisset, Democritum pro con- suetudine sua. ridentem ita fatum esse : Kt tu, omnium ineptissime, non vereris effuse lugere, quasi unus tanti mali particeps, quum neminem eorum qui unquam fuerunt sine privato aliquo dolore vixisse reperias, Hzc fere de Democriti itineribus ad exteras nationes susceptis in antiquorum. voluminibus prodita deprehendimus, de quibus multa disse- rere consentaneum foret, si per hujus loci an- gustias liceret. Unum notamus in India quam ante Alexandrum Magnum nemo Grecorum in- travit, Democritum non fuisse, etsi in libro de Geographia scripto commentatus erat de rebus Indicis de quibus fando aliquid acceperat, Przeter- ea Arabiam vidisse Democritum soli Plinio non credimus asseveranti , qui hoc inde fortasse con- clusit quod apud veteres legerat Abderitam ad Rubrum mare commoratum esse , sed hoc licebat etiam /Egyptum peragranti, Quod reliquum est fabula a Juliano Cesare de Democrito Darii consolatore in epistolis perscripta non eget refu- tatione, Adjiciamus hic ea qux Demetrius Magnes (29) apud Diogenem Laertium testificatur, Democri- tum latere voluisse, quumque Athenas venisset, virum egregium quidem, sed glori: contemto- rem agnosci noluisse, et quamvis novisset Socra- tem, ab eo tamen ignoratum esse, id quod Ab- derite verbis testimonii loco ex libro quodam ejus prolatis : veni Athenas, neque quisquam me «agnovit, probare annititur, Cf. Cic. Tusc. V, 36. Similis est Valerii Maximi locus qui lib. VIH cap. 7 exempl, extr, ἡ : « Athenis autem complu- ribus, inquit, annis moratus omnia temporum momenta ad percipiendam et exercendam do- ctrinam conferens ignotus illi urbi vixit, quod ipse in quodam volumine testatur, » Ex itineribus reducem in summa egestate De- mocritum qui omnem rem familiarem consum- Sisset vixisse, sed a Damaste fratre sustentatum esse e Laertio Antisthenem auctorem citante 333 discimus (30). Idem Diogenes addit , Democritum quum res quasdam futuras felici successu. prae- dixisset, jam divino spiritu tactum plerisque hominibus esse visum. Duo hujusmodi przdi- ctionum exempla suppeditat Plinius, quorum unum, quum ab aliis veterum de. "Thalete nar- retur, admodum suspectum est, alterum ad rem facilem et vulgarem pertinens adeo nulla saga- citate excellit, ut in agricolam potius quam in philesophum cadat. Prius illud ad olei coemtio- nem spectat (31) cujus rei supra facta est men- tio, Posterius sic se habet (32) : Tradunteundem Democritum metente fratre ejus Damaso , arden- tissimo aestu, orasse, ut reliqui segeti parceret raperetque desecta sub tectum paucis post horis sevo imbre vaticinatione approbata. » Idem lit- teris consignavit Clemens Strom. lib. VI p. 255 ed. Sylb. ( p. 755 ed. Potter). Ob hanc igitur futurorum prasensionem , vel ut Clemens ait , quod ex sublimium observatione multa predi- ceret , Sapientize cognomen invenit Democritus. Non dissimile est quod /Elianus Var. Hist. IV, 20 memori: prodidit, Abderitas Democritum voci- tasse Φιλοσοφίαν. Protagoram vero Λόγον. Sum- mum imperium apud Abderitas Democrito esse commissum e Suida (33) cognoscimus, sed diu reipublice prafuerit, an per breve tempus, prorsus incertum est, At vero quum lex apud Abderitas esset qua sanciebatur, ut qui patrimo- nium dilapidasset indignus sepultura in patrie finibus haberetur : Democritum Antisthenes (34) perhibet, ne ab invidis et calumniatoribus ad rationem reddendam in jus vocaretur, recitasse illis magnum Diacosmum , eximium opus caete- risque ipsius scriptis praestans. Quo facto quin- gentorum summam talentorum pramium acce- pisse atque insuper zneis imaginibus honoratum esse (35). Reliquam vitze partem ita transegisse videtur magnus nature interpres, ut in littera- rum studio versaretur. Nam Petronio (36) teste omnium herbarum succos expressit, et ne lapidum virgultorumque vis lateret, statem inter experimenta consumsit. Quod autem apud Antisthenem (37) relatum legebatur, physicum (29) Demetrius Magnes apud Diogenem Laertium IX, 36 : Δοχεῖ δέ, φησί, xal Ἀθήναζε ἐλθεῖν xol μὴ σπουδάσαι γνωσθῆναι δόξης χαταφρονῶν, χαὶ εἰδέναι μὲν Σωχράτην, ἀ- νοεῖσθαι δὲ ὑπ᾽ αὐτοῦ. Ἦλθον γάρ, φησίν, εἰς ᾿Αθήνας, xai οὔτις με ἔγνωχεν. (30) Diogenes Laerlius lib. IX, 39 : ᾿Ελθόντα δέ φησιν ( ὁ Ἀντισθένης) αὐτὸν ἐχ τῆς ἀποδημίας ταπεινότατα διάγειν, ἅτε πᾶσαν τὴν οὐσίαν χαταναλωχότα᾽ τρέφεσθαΐ τε διὰ τὴν ἀπορίαν ὑπὸ τοῦ ἀδελφοῦ Δαμάστου" ὡς δὲ προειπών τινα τῶν μελλόντων εὐδοκίμησε, λοιπὸν ἐνθέου δόξης παρὰ τοῖς πλείστοις ἠξιώθη. (31) Plin. lib. XVIII, 28. (32) Plin. lib..XVII, cap. 35. (33) Suidas v. Δημόχριξος : ἦρξε δὲ ἐν ᾿Αὐδήροις διὰ τὴν ἑαυτοῦ σοφίαν τιμηθείς. (34) Antistheues apud. Diog. Laert. lib. IX, 9. (35) Alii verius centum talentis eum dignum esse habi- tum tradunt. Cf. Diog. Laert. IX, 40. Adde Atheneum IV, 19 p. 168 B, et velerem Horatii explanatorem ad epist. T, 12, 12. (36) Petronius Arbiter Sat. pag. 22. (37) Antisthenes ap. Diog. IX, 38. 331 DE DEMOCRITO. Abderitanum *visa varie probare et explorare studuisse , interdum in solitudine vagantem atque in sepulcris commorantem : in eo sepulcra dis- plicenr, Insuper Lucianus auctor est , Abderiticze civitatis alumnum (38) in sepulcro latentem ibi- que diurnis nocturnisque horis scribendo occu- patum a pueris lemures simulantibus eumque terrere volentibus illusum esse. Quibus eum ni- hil ista re motum ac ne respicientem quidem respondisse ait : « desizite tandem ludere, » quippe cui persuasum esset, animos e corpori- bus hisce elapsos nihil esse. Quis autem eorum qui Lucianum bene norunt in animum inducat, urbanissimum scriptorein qui hujus generis nar- ratiunculas prout praesens materia postulare videbatur immutare consueverat , hic illibata fide referre quz in antiquis litterarum monumentis repererat ἢ Venio nunc ad fabulas a Grzcis Romanisque inferiore ztate excogitatas. Ac primum quidem celebratissima est illa quz de voluntaria Demo- criti czcitate a pluribus commemoratur auctori - bus (39) , quam tamen jure ut mendacium rejicit Plutarchus Περὶ πολυπραγα. p. 521 D. Deinde non pauci scriptores (40) inde ab Octaviani Augusti fere temporibus ajunt Democritum risisse omnes res humanas vel ut alii volunt nunquam sine risu in publicum prodiisse. Sed ut perpetuas Hera- cliti lacrimas , ita risum Democriteum, cui inter tot tantosque doctissimi hominis labores nihil loci fuisse liquet, neque Aristoteles noverat neque quisquam veterum Graecorum. Quare hic quoque pro commentitio habendus erit. Porro multorum fuit opinio eaque a Plinii majoris usque temporibus ducta , Democritum inter ma- gos nomen suum professum 6556. Plinii (41) verba sunt : « quamquam animadverto summam litte- rarum claritatem gloriamque ex ea scientia [i. e. e magice] antiquitus et pene semper petitam. Certe Pythagoras, Empedocles, Democritus, Plato ad hanc discendam navigavere, exsiliis verius quan peregrinationibus susceptis. Hanc reversi predicavere : hanc in arcanis habuere. Democritus Apollobechen Coptiten et Dardanum e Phoenice illustravit, voluminibus Dardaui in sepulcrum ejus petitis : suis vero ex disciplina eorum editis : quz recepta ab aliis hominum at- que transiisse per memoriam «eque ac nihil in (38) Lucianus Philopseud. cap. 32 vol. III, pag. 59 ed. Reitz. (39) Gellius lib. X cap. 17. Tertullianus Apolog. c. 46. Cicero Tuscul. Disp. lib. V, 39; item de Fin. bon. et mal. lib. V cap. 29. (40) Seneca lib. II de Ira cap. 10; de Tranquillitate cap. vita mirandum est. [n tantum fides istis fasque omne deest, adeo ut ii qui cetera in. viro illo probant, hzc ejus opera esse infitientur. Sed frustra. Hunc enim maxime aflixisse animis eam dulcedinem constat. Plenumque miraculi et hoc, pariter utrasque artes effloruisse, medicinam dico magicenque , eadem cetate illam Hippocrate, hanc Democrito illustrantibus , circa Peloponne- siacum Grazcize bellum quod gestum est a CCC urbis nostre anno. » Nihil unquam minus vere quam hzc verba Plinius scripsit. Sed quum inde a Claudii Imperatoris tempore magia per impe- rium Romanum magna quotidie incrementa ca- peret , non dubitabant magicze fraudis defensores ad auctoritatem ei quam profitebantur disciplinz conciliandam antiquis philosophie auctoribus opera magica subjicere. Quamobrem Plinii eetate subdititia ferebantur opuscula ad Democritum auctorem a subjectoribus relata. Ex his opusculis Plinius variis historiz naturalis locis mira, in- credibilia , portentosa in medium profert, quz a Democrito scripta esse jam nemo credet. Pre- clare vero Gellius Noct. Att. X, 12 intellexit, deceptum fuisse naturalis historie conditorem libellis supposititiis. Quapropter iis que ex Pli- nio excerpsit hzc subjungit : » multa autem vi- dentur ab hominibus male sollertibus hujusee- modi commenta in Democriti nomen data, nobilitatis auctoritatisque ejus perfugio utenti- bus. » Plinio haud scio an opponere liceat etiam C. Jul. Solinum Polyhist. cap. 3 apud Salmas. Exercit. Plin. pag. 13 ed. Traj. ita scribentem : « Verum ager Corsicanus, quod in eo agro uni- cum est, solus edit quem χατοχίτην vocant lapi- dem fatu dignissimum. Major est czteris qui ad ornatum destinantur, nec tam gemma quam cau- tes. ldem impositas manus detinet, ita se junctis corporibus annectens, ut cum ipso hzreant quibus tangitur; sic ei inest velut de glutino lentiore nescio quid parque gummi. ÁAccipimus Democritum Abderiten ostentatione. scrupuli hujus frequenter usum ad probandam occultam nature potentiam in certaminibus quae contra magos habuit. » Si unquam cum magis in Per- side certavit Democritus, quod valde dubium est, e Solini verbis sequi videtur, studuisse eum rerum naturalium ope magorum artem nihil esse demonstrare, In ipsa Grzcia illa tempestate non 15. JElianus Var. Hist. lib. IV, 20; cf. 1V, 29. Suidas v. Δημόχριτος. ἐπεχλήθη δὲ xai Γελασῖνος Ovx τὸ γελᾷν πρὸς τὸ χενόσπουδον τῶν ἀνθρώπων. Juvenal. Sat. X, 33-53. Hora- lius Epist. lib. II, 1 vs. 194 201. (41) Plinius Hist. nat. lib. XXX cap. t. DE DEMOCRITO. erant magi. (42). Quapropter recte Simplicius Auscult, lib. HE. p. 65 a ait τὴν ἀποτελεσματιχὴν quae praeci pua magize pars est, Posidonii tempori- bus nondum ad Grzcos fuisse perlatam, vel ut verba greca allegem : τὸ τῆς ἀστρολογίας ὄνομα, μήπω τότε τῆς ἀποτελεσματιχῆς εἰς τοὺς “Ἕλληνας ἐλθούσης, ἐπὶ τῆς νῦν χαλουμένης ἀστρονομίας ἔφερον: Quod autem attinet ad verba : μοὶ δὲ δοχέουσι οἱ πρῶτοι τοῦτο τὸ νούσημα ἀπιερώσαντες τοιοῦτοι εἶναι ἄνθρωποι, οἷοι xai νῦν εἰσι μάγοι τε χαὶ χαθαρταὶ καὶ ἀγύρται xal ἀλαζόνες, ὁκόσοι δὴ προσποιέονται σφό- Bpx θεοσεδέες εἶναι καὶ πλέον τι εἰδέναι, quee. repe- riurntur initio commentationis de morbo sacro Hippocrati vulgo tribute , quum alii jam vide- runt , hunc libellum Hippocrati suppositum esse, tum recentissimus ejus editor Dietzius. Denique cunctarum qu:e ad Democritum exa- gitandum inventz sunt fabularum nulla est tot cum mendaciis tantoque cum verborum, quam- vis inanium, ornatu memorie prodita, quam quz de ejus insania ac de Hippocrate ad hanc curandam a senatu populoque Abderitarum ac- cito in epistolis legitur Hippocrati et Democrito falso ascriptis. At illarum epistolarum archite- ctus, quem tertii post Chr. n. seculi rhetorem vel sophistam fuisse conjicio, putaverat jam De- mocriti zvo Abderitas a Grocis stultos esse habitos. Jam si quis antiquiora grecarum litte- rarum monumenta attente legat , nullum ejus rei vestigium animadvertat. Nec mirum. Nam si recte factis laus et honos debetur, immortali glo- ria dignissima fuit Abdera, siquidem magnum clarorum in litteris virorum proventum tulerat. Quippe plurimi Abderitz ab iis, qui illustrium virorum catalogos confecerunt, memoraban- tur (43). Inter quos prater Democritum Prota- goras et Anaxarchus philosophi, Hecatzus historicus, Niczenetus, heroicorum carminum scriptor, numerabantur. Primus Cicero Abdere atque Abderitarum ita meminit, ut eorum non tam stuporem quam animi levitatem quae stulti- tie proxima est traducat (44). Post hunc multi scriptores et Graci et Romani certatim Abderitis dementiam, stuporem, ingenii tarditatem ac 335 tenebras, fatuitatem ac desipientiam exprobrave- runt. Atque alii quidem quasi jurgantes subru- stice iis insultarunt. (45), alii lepidis de eorum stupiditate fabellis confictis urbanius et facetius eos perstrinxerunt. Inter. eos. quos posteriore loco nominavi sine dubio est auctor epistolarum de quibus hic agitur. Quas quum supposititias esse satis a nobis vel hoc uno argumento demon- stratum sit, quod Democriti tempore nemo Gra- corum Abderitas bardos et barones ducebat : ad alia transeamus. Rejectis his fabulis pauca de Democriti cli- batu et morte dicenda supersunt quz et ipsa fabulis non carent. Ex iis qua philosophus Abde- ritanus de connubio et de mulieribus judicavit fortasse colligendum est , virum in studiis assi- due versantem ae matrimonium et liberorum proereationem fugientem coitumque pro parva apoplexia babentem per totam vitam fuisse czli- bem (46). Tum inter fabulas referendum erit quod est apud Antonium p. 609 (47), Democri- tum interrogatum, cur, quum magnus esset, parvam duxisset uxorem, respondisse, se in malo eligendo id quod minimum esset, elegisse. Sed si forte hzc narratiuncula vera est, quod vix putaverim, statuendum videtur, malam ei obtigisse conjugem quz effecerit, ut omnino de conjugio et de femineo sexu parum honorifice sentiret, De philosophi hujus obitu aut prorsus nihil aut certe nihil notabile relatum legebatur in Antisthenis libro, ex quo Diogenem certis- sima queque de Democriti vita protulisse vidi- mus, Neque enim dubitamus , quin si quid me- moratu dignum hac de re ibi traditum reperisset Laertius, id fuerit memoraturus. Atqui hoc ipsum Antisthenis silentium indicio est, non esse vera mirabilia illa quz ab Hermippo Peripate- tico, Athenzo, Lucretio, Luciano, Phlegonte, Marco Antonino, Antonio Melissa et Maximo aliisque qui ad horum testimonia se accommoda- runt, de hoc argumento narrata sunt. Hermip- pus (48) apud Diogenem Laertium auctor est, Democritum senio confectum quum morti proxi- mus esset, quo tempore Cerealia instarent , mce- (42) De iis loquor quos Persico vocabulo μάγους voca- bant; nam γόητας tum inler Grzecos fuisse non nego. (43) Stephanus Byzanlius v. 'A62nzx : π)εῖστοι δ᾽ A627- ρἴται ὑπὸ τῶν πιναχογράφων ἀναγράφονται " Νιχαίνετος ἐπο- ποιὸς χαὶ Πρωταγόρας χτλ. (44) Cicero epist. δὰ Alt. 1V, 16; item VII, 7. Cf. de Nat. deor. lib. 1, 43. (45) Juvenal. Sat. X, 48. Marlial. X, 25. Arnob. adv. gent. lib. X pag. 164. (46) Cf. fragm. moral. 50, 179 et seqq. usque ad 188. (47) Cf. íragm. moral. 180. (4S)Diogenes Laertius lib. IX, 43 : Τελευτῆσαι δὲ τὸν Δη- μόχριτόν φησιν Ἕρμιππος τοῦτον τὸν τρόπον. T2, ὑπέργηρων ὄντα πρὸς τῷ χαταστρέζφειν εἶναι" τὴν οὖν ἀδελφὴν λυπεῖσθαι, ὅτι ἐν τῇ τῶν Θεσμοφορίων ἑορτῇ μέλλοι τεθνήξεσθαι, χαὶ τῇ θεῷ τὸ χαθῆχον αὐτὴν οὐ ποιήσειν" τὸν δὲ θαῤῥεῖν εἰπεῖν xat χελεῦσαι αὐτῷ προσφέρειν ἄρτου: θερμοὺς ὁσνμέραι " τούτους δὴ ταῖς ῥισὶ προσφέρων διεχράτησεν αὑτὸν τὴν ἑορτήν ἐπεὶ δὲ παρῆλθον αἱ ἡμέραι {τρεῖς δὲ ἧσαν) ἀλυπότατα τὸν βίον προήχατο. 338 rente sorore, quod fratre in festa illa celebritate morituro ipsa debitum dez officium prestare nequiret, bono illam animo esse jussisse panes- que calidos sibi quotidie afferre : quos quum naribus admovisset , consecutum esse , ut quam- diu esset illa celebritas, vivum se servaret. Sed ubi tres dies festi transiissent , quietissime nul- loque dolore animam efflasse. Quod eventum verum esse ratus admiratusque Diogenes IX, 43 hos de Democrito versusin Pammetro per lusum fudit : xoi τίς ἔφυ σοφὸς ὧδε, τίς ἔργον ἔρεξε τοσοῦτον, ὅσσον 6 παντοδαὴς ἤνυσε Δημόχριτος: ὃς θάνατον παρεόντα τρί᾽ ἤματα δώμασιν ἔσχε - P4 Y 2r 7. xal θερμοῖς ἄρτων ἄσθμασιν ἐξένισε. Similiter "Tzetzes Chiliad, HT, 61 : τοῦτον οὖν τὸν Δημόχριτον, πάνσοφον ὅπηργμένον ἄλλα μυρία λέγουσι δρᾶσαι τῶν τεραστίων, xai γε τὸν "A δὴν κατασχεῖν τρεῖς ὅλας ἐφ᾽ ἡμέρας ἄρτων θερμοῖς ἐν ἄσθμασι τοῦτον ξενοδοχοῦντα. Laertii locum descripserunt Suidas s. v. Δημό- xgtzoc οἱ Eudocia Viol. in Villois. Anecd. Gr. I p- 135. At paullo aliter eandem rem narrat Athe- nzus libro II p. 46 F. Inedia Democritum sua sponte obiisse referunt Lucianus et Phlegon (49). Lucretius quoque lib. 1] vs. 1052 seqq. philo- sophi Abderitani mortem voluntariam fuisse scri- bit. Ait enim : Denique Democritum postquam matura vetustas admonuit memores motus languescere mentis , sponte sua leto caput obvius obtulit ipse. Ridiculum est quod apud Antonium Melissam et Maximum (50) Serm. de morte legitur, Democri- tum zgrotantem, quum in lethargum incidisset posteaque ad se rediisset : /Voz decipiet nie amor vite , dixisse et se ipsum e vita eduxisse. Deni- que Marcus Antoninus Abderitam morbo pedi- culari periisse tradit lib. IHE, 3 Περὶ τῶν eic ἑαυτὸν his verbis : Ἡράχλειτος περὶ τῆς τοῦ χόσμου ἐχπυ- ρώσεως τοσαῦτα φυσιολογήσας, ὕδατος τὰ ἐντὸς πλη- ρωθείς, βολόδίτῳ χαταχεχρισμένος ἀπέθανεν, Δημό- χριτον “δὲ οἱ φθεῖρες" Σωχράτην δὲ ἄλλοι φθεῖρες ἀπέχτειναν, Democriti nomen in Marci locum litterarum corruptione illatum esse vult Mena- gius ad Laert. lib. IX, 43, propterea quod Hella- M EI E S ———————————————-—»— — —— —— 2 DE DEMOCRITO. dius in Chrestomathia apud Photium et Plutar- chus in Sullz vita de iis loquentes qui τῇ φθειριά- cst vetusta aetate consumti sunt, Democriti non fecerint mentionem. Sed in his omnibus narra- tiunculis ne umbram quidem veritatis inesse abunde patet ex eo quod Antisthenes apud Dio- genem (51) memoriz prodit , Democritum apud Abderitas et vivum zeneis statuis honoratum et mortuum publicis sumtibus sepultum esse, Qui enim ipse mortis suz auctor est aut fcedo morbi genere absumitur : is nusquam terrarum publi- cis sumtibus honorifice effertur. Itaque nihil mirum in Democriti excessu accidisse existiman- tes senem longissimz vitz laboribus perfunctum centesimo fere anno acquiesse arbitramur. 'Transeo ad ejus scripta. Constat Democritum Abderitam non modo librorum quos composue- rat multitudine ac varietate unum maxime inter philosophos excelluisse , sed etiam scribendi ge- nere clarissimis verborum luminibus distincto et prope ad poeticam granditatem elato haud paucos ejusdem etatis scriptores ita superasse, ut a veteribus ejus oratio eximia laude ornare- tur (52). Verum in illis quas omnes admiraban- tur dictionis virtutibus tamen peculiaria quedam vocabula usurpavit Democritus, qua ne rerum inscios fallerent , explicari necesse fuit, Quare jam antiquis seculis non defuerunt qui inter- pretandis vocibus Democriteis vacarent. Inter eos clarum habuerunt nomen Callimachus et Hegesianax, quorum prior Suida testes. v. Καλ- λίμαχος et auctore anonymo in Vita Callimachi, qua hujus operibus praponi solet, Democriti Scripta recensuerat ἐν πίναχι τῶν Δημοχρίτου γλωσσῶν xoi συνταγμάτων, posterior Stephano teste in Ἴρωϊάς simili opera huic philosopho na- vata Περὶ τῆς τοῦ Δημοχρίτου λέξεως libellum con- scripserat. Alii Democriti opiniones litterarum monumentis proditas impugnabant, vel omnino de ejus scriptis commentabantur. Namque Dio- genes Laertius lib. V, 87 et 88 duo Heraclidis Pontici opuscula memorat, quorum alterum in- scribebatur Πρὸς Δημόκριτον περὶ τῶν ἐν οὐρανῷ (vel ut vult Fabricius Dibl. gr. vol. II p. 643 ed. Harl., verba πρὸς Δημόχριτον cum przecedentibus jungens, Περὶ εἰδώλων πρὸς Δημόκριτον), alterum (49) Lucianus in Macrob. tom. ΠῚ p. 221 ed. Reilz. : Δημόχριτος μὲν ὁ Ἀδδηρίτης ἐτῶν γεγονὼς τεσσάρων xal £xa- τὸν ἀποσχόμενος τροφῆς ἐτελεύτα. Cf. Phlegon. cap. 1] p. 118 ed. Franz. (50) Anton. et Max. l. 1. Δημόχριτος νοσήσα: xai λη- θάργῳ περιπεσὼν ὡς ἀνένηψεν, Οὐδέν με, ἔφη, ἐξαπατήσει ἡ φιλοζωίχ,, καὶ ἐξήγαγεν ἑαυτὸν τοῦ βίου. (51) Antislhenes ap. Diog. lib. IX, 39 : (τὸν Δημόχριτον) πενταχοσίοις ταλάντοις τιμηθῆναι, μὴ μόνον δέ, ἀλλὰ xol χαλχαῖς εἰχόσι, xai τελευτήσαντα αὐτὸν δημοσίᾳ ταφῆναι, βιώσαντα ὑπὲρ τὰ ἑχατὸν ἔτη. (52) Cicero de Oratore lib. I, 11 : Ornate locutus est , si- cut fertur et mihi videtur, physicus ille Democritus. Cf. de Divin. II, 64; item Orat. c. 20. Dionys. Hal. de Comp. verb. p. 370 ed. Schaf. Plutarch. Conviv. Disput. lib. V p. 682 E. Euseb. Prep. Evang. p. 730. E DE DEMOCRITO. πρὸς τὸν Δημόχριτον ἐξηγήσεις α΄. Praeterea. "'heo- phrastum. testatur Diogenes lib. V, 43 et 49 duas de Democrito commentationes vulgasse, quarum una titulum περὶ τῆς Δημοχρίτου ἀστρολο- γίας α΄, altera περὶ Δημοχρίτου inscriptionem in fronte. gerebat. Fortasse etiam. in commentariis περὶ τοῦ διαχόσμου ( Diog. l. 1.) et περὶ τῶν εἰδώ-- λὼν de Democrito egit. Eundem in voluminibus qua de rerum natura confecit Democriti doctri- nam frequenter respexisse cum ex iis. videmus, qua ad nostram memoriam manserunt, tum ex Simplicii comm. ad Aristot. de Colo lib. 11] fol. 139 b : Δημόχριτος δέ, ὡς Θεόφραστος ἐν τοῖς Φυσι- xoi ἱστορεῖ, ὡς ἰδιωτιχῶς ἀποδιδόντων τῶν χατὰ τὸ θερμὸν xal τὸ ψυχρὸν χαὶ τὰ τοιαῦτα αἰτιολογούντων, ἐπὶ τὰς ἀτόμους ἀνέδη. Idem de Eudemo Aristoteleo censendum, Cf. Simplic. ad Aristot. Phys. lib. ΕΠ, fol. 106 et lib. IV, fol. 124. Ex citerioris satis scriptoribus de hoc nature interprete praeclare meruit Thrasyllus, philosophus et ma- thematicus qui sub Tiberio imperatore vixit. In eo enim opere cui indicem fecerat τὰ πρὸ τῆς ἀναγνώσεως τῶν Δημοχρίτου 16A ov , ut. Diogenes Laertius lib. IX, 41 et 45 docet, de Democriti vita et ingenii monumentis disputaverat. Diges- sit autem "Thrasyllus Platonis pariter ac Demo- criti scripta per tetralogias. Quod ipsum testatur Diogenes Laertius lib. IX, 45 his verbis : Τὰ δὲ βιδλία αὐτοῦ xal Θράσυλλος ἀναγέγραφε χατὰ τάξιν οὕτως, ὡσπερεὶ xal τὰ "Πλάτωνος, κατὰ τετραλογίαν. Caterum Diogenes Laertius lib. IX, 46-49 libro- rum Democriteorum elenchum exhibet omissis tetralogiis quas in hunc modum restitui : A. Scripta moralia, H 1. Πυθαγόρης 4. Περὶ τῆς τοῦ σοφοῦ διαθέσιος 8. Περὶ τῶν ἐν ἅδου 4. Τριτογένεια. Il. s. Περὶ ἀνδραγαθίης ἢ περὶ ἀρετῆς 6. ᾿Ἀμαλθείης κέρας 7. Περὶ εὐθυμίης 8. Ὑπομνημάτων ἠθιχῶν η΄. B. Scripta physica. lE. 9. Μέγας διάχοσμος 10. Μιχρὸς διάχοσμος τι. Κοσμογραφίη 12. Περὶ τῶν πλανήτων. IV. 13. Περὶ φύσιος πρῶτον M. Περὶ ἀνθρώπου φύσιος ἣ περὶ σαρχός β΄ 15. Περὶ νόου 16. Περὶ αἰσθησίων. V. n. Περὶ χυμῶν 381 18. Περὶ χροιέων 19. ΠΕερὶ τῶν διαφερόντων δυσμῶν 40, ΠΕρὶ ἀμειψιῤῥυσμιέων. Κρατυντήρια 2». Περὶ εἰθϑώλου 7, περὶ προνοίης 23. Περὶ λοιμῶν 7, λοιμιχῶν xaxov α΄ 8 γ᾽ 21. Ἀπορημάτων. C. Scripta ἀσύνταχτα. VII. 25. Αἰτίαι οὐράνιαι 46. Αἰτίαι ἠέριοι 97. Αἰτίαι ἐπίπεδοι 38. Αἰτίαι περὶ πυρὸς xai τῶν ἐν πυρί. ΥΠΠ1|.20. Αἰτίαι περὶ φωνέων 30. Αἰτίαι περὶ σπερμάτων xal φυτῶν χαὶ χαρπῶν 81. Αἰτίαι περὶ ζώων γ' 32. Αἰτίαι ξύμμιχτοι περὶ τῆς λίθου. D. Scripta mathematica. IX. 33. Περὶ διαφορῆς γνώμης 84. Περὶ ψαύσιος χύχλου xa σφαίρας 85. Περὶ γεωμετρίης ἢ γεωμετριχόν 36. Ἀριθμοί. Περὶ ἀλόγων γραμμέων χαὶ ναστῶν β΄ 38. Ἐχπετάσματα 39. Μέγας ἐνιαυτὸς ἢ ἀστρονομίης παράπηγμα 40. Ἅμιλλα χλεψύδρας. XI. 4r. Οὐρανογραφίη 42. Γεωγραφίη 43. Πολογραφίη 44. ᾿Ἀχτινογραφίη. E. Scripta musica. XM. 45. Περὶ ῥυθμῶν xat ἁρμονίης ac. Περὶ ποιήσιος 47. Περὶ χαλλοσύνης ἐπέων 48. Περὶ εὐφώνων καὶ δυσφώνων γραμμάτων. XIII. 49. Περὶ Ὁμήρου ἢ ὀρθοεπείης xai γλωσσέων 50. Περὶ ἀοιδῆς δι. Περὶ ῥημάτων 55. "Ovopaeztxóv. F. Scripta technica. XIV.ss. Πρόγνωσις 54. Περὶ διαίτης ἢ διαιτητιχόν 55. Ἰητριχὴ γνώμη 56. Αἰτίαι περὶ ἀχκαιριέων xad ἐπιχαιριέων. XV. sz. Περὶ γεωργίης ἢ γεωργικόν 58. Περὶ ζωγραφίης 59. Ταχτιχόν ο0. Ὁπλομαχιχόν. Ergo litterarum monumentis Democritus illustra- vit, ut ex hoc scriptorum elencbo patet, non solum moralem philosophiam, verum etiam theologiam (53), historiam, physicam discipli- nam et physiologiam, hydroscopicen , astrono- (53? Libro Περὶ εἰδώλου ἢ περὶ προνοίης. PHILOS. GILEC. 22 338 miam, scenographiam, opticen, geometriam , arithmeticen , porro eas doctrinas quas nunc no- vis vocabulis psychologiam, chromatologiam, zoologiam , lithologiam, geologiam vocamus, preterea botanicen , musicam, poeticen , gram- maticam, medicinam , agriculturam , picturam, artem militarem. Quz quum ita sint, nemo du- bitabit , quin philosophus Abderitanus in eorum fuerit numero quorum vix singuli singulis sz- culis nascuntur. Fuit ille, quamquam in czte- ris dissimilis, in hoc zquabili omnium artiuni studio simillimus Aristotelis. Atque haud scio an Stagirites illam qua reliquos philosophos su- perat eruditionem aliqua ex parte Democriti librorum lectioni debuerit. Inde illa frequens apud Aristotelem Democriti mentio est. Librorum Democriteorum reliquias , quas jam antea (54) edidi, hic repetere mihi visum est omisso omni commentario omnique de philoso- phi placitis disputatione. Si verum est quod alio loco (1) conjecimus, opera moralia a Democrito aut omnium primaaut magnam partem ante reliqua scripta composita esse, nemo mirabitur, in his libris nonnulla tradi praecepta, quc posteriori philosophi do- ctrinz; vehementer repugnent. Nam quum non divina potentia, de qua non admodum honorifice sentiebat, sed atomorum concursu omnia nata esse et perpetuo nasci decrevisset, fieri profecto non poterat, quin magnam moralis discipline partem tolleret. Sed ut inveniuntur, qui nullam esse divinam naturam opinantes vite tamen sanctitate et probitate excellant, ita Democritum arbitramur hos de moribus libros salva atomo- rum doctrina scribere potuisse. Quodsi statuimus philosophum antequam de atomis dissereret , de morali disciplina commentarios plerosque jam vulgasse, illam, cujus mentio facta est , incon- stantiam necessariam fuisse patet. Atque hzc ipsa inconstantia non modo excusanda, verum etiam probanda foret, si virum praeclarum post illu- strata demum litterarum monumentis individua corpuscula ad ornandam explicandamque morum disciplinam animum adjecisse inter auctores con- veniret. Quare cavendum est, ne quae in Demo- criteis de morali philosophia fragminibus ac sententiis contraria videantur philosophi de deo- rum natura judicio, ea germana ejus verba esse DE DEMOCRITO. ! negemus: In quo lapsum esse apparet Meinersium qui in GescA. der J'issensch. Y p. 729 seqq. plura Democrito abjudicat fragmenta propterea quod eterna et peritura, divina et humana atomorum explicator distinguat. At Democritum verisimile est eo maxime consilio opera moralia emisisse , ut popularibus suis prodesset. Prodesse autem plurimis poterat aut narrando quz ipse in itine- ribus memorabilia vidisset audissetve aut de vita prudenter instituenda, de vitiis et virtutibus | disserendo. Utramque dotem moralium ejus dis- putationum fuisse satis liquet (2). Quamvis igitur ipse de rebus divinis aliter sentiret atque vulgus Graecorum, tamen in libro erudiendis civibus | destinato necesse erat eum de diis ad vulgi captum accommodate loqui. Quz quum ita sint, omnia | fere fragmenta a Meinersio pro spuriis habita Democritea esse nobis persuasum est, Neque ta- men diffitemur, inveniri in illis quzdam De- mocrito supposita. Est enim duplex genus frag- mentorum, in quibus coelestia et sempiterna memorantur, alterum ita comparatum, ut servatis vulg: de deorum potentia ac voluntate opinioni bus utile ad vitam recte agendam praeceptum con- tineant , alterum sic compositum, ut profectum esse appareat ab homine, qui ipse mundum &terna dei sapientia ac providentia gubernari existimaret. Posterius genus supposititium cen- seri oportet, In quo non valde dissentio a Bur- chardo. Quum igitur Democritus ait : dii homini- bus bona largiuntur (cf. fragm. 13), nihil dicit, quod a plebis opinione abhorreat, atque his ipsis verbis utitur ad hominum czcitatem de- monstrandam, qui mala sua ad deos referre auctores consueverunt, Contra nihil magis supra vulgi captum , nihil a Democritea de rebus divinis sententia tam alienum est, quam quod apud An- tonium et Maximum Abderz alumno tribuitur (cf. fragm. suppos. 7 ) /Z/ud te deo dignum effi- ciet, si nihil eo indignum feceris, Itaque hoc fragmentum cum pluribus aliis (3) e Democri- teorum fragminum numero expunximus, Neque tamen semper in rejiciendis sententiis, quz vi- dentur νοθείας speciem pre se ferre, astipulatus sum Burchardo, quem acerrimi censoris instar justo plures tribu movisse, et quod maxime mi- reris, sibi ne constitisse quidem in illo negotio animadvertimus.. Namque verba illa quz legun- (54) Democriti Abderitze operum fragmenta collezit , recensuit, vertiL, explicuit ac de philosophi vita scriptis et placitis commentatus est F. G. A. Mullachius. Berolini, sumptibus G. Besseri, 1843. (1) Vid. librum modo citatum pag. 101. (2) Vid. 1. c. pag. 101. (3) Similia sunt inter fragmenta supposititia quadragesi- mum quintum (ap. Anton. et Max. p. 277) : Θεῶ ὅμοιον ἔχει ὁ ἄνθρωπος τὸ εὖ ποιεῖν ὅταν τὸ εὖ ποιεῖν μὴ χαπηλεύηται, χαὶ τὸ εὐεργετεῖν xad ἀληθεύειν " el quadragesimum sextum (Democrat. Orell. n. 80) : Ἣν πιστεύῃ τις θεοὺς ἐπισχοπεύειν | πάντα, οὔτε λάθρη οὔτε φανερῶς ἁμαρτήσετα!. DE DEMOCRITO. 339 tur ap. Anton, et Max. p. 27 (ap. Orell. n. 127), queque a nobis in spuriorum fragmentorum ordine (n. 9) posita sunt pag. 10, ut genuinam philosophi sententiam citavit, pag. 55 autem in- ter supposititias recepit, Sed de hae materia uberius singulis locis egimus. Nunc de Demo- crate, commentitio plane philosopho, pauca di- cenda sunt. Be P'seudodeimnocrate. In pluribus membranis, qu: veterum philo- | sophorum sententias ex variis eorum operibus | collectas continent, reperiuntur Democratis cu- jusdam sententiz aurez (γνῶμαι χρυσαῖ) numero octoginta sex, quas cum aliis opusculis senten- tiosis (4) primus Rome anno 1638 Lucas Hol- stenius edidit. De his ita ad Lectores przfatur : * Democratis ztatem, patriam et sectam vetu- - stissimus lonici sermonis eharacterostendit. Ejus dicta et sententias nonnullas Stobzus et Antonius proferunt, apud quos szpius cum Democrito li- brariorum imperitia confunditur : quorum error in tanta rerum antiquarum ignoratione haud facile emendari potest. Plutarchus quoque in Politieis praeceptis Democratis cujusdam memi- nit, qui in Atheniensi republica versabatur circa Olympiadem CX, neque ab hoc fortasse diversus est ille, quem ab Epicuro ob libros transcriptos exagitatum in libello contra Epicurum idem Plutarchus refert. Ceterum Democratem Barbe- rina bibliothecz debes. » Sed nullus est Democrates ex iis omnibus qui hoc nomine a veteribus citantur, ad quem com- mode ut ad auctorem suum he sententiz pos- sint referri (5). Nam neque medico conveniunt, qui sub Augusto vixit; neque athletz, cujus JElianus mentionem movet; neque rhetori, D. Augustini magisuo; neque Lysidis Platonici patri; neque illi, qui circa Olymp. €X Athe- niensium rempublicam administravit, non di- versus forsitan a philosopho Epicuri acerbitatem ob compilatam ejus sapientiam experto; neque ei denique, cujus bis meminit Stobzus (6). Huc accedit, quod magna pars sententiarum, quie Democratis esse feruntur, velin Stobzi Florilegio, quod olim longe integrius fuit (7), vel in. fra- gmento Stobai , quod e Joannis Damasceni cod. Florentino erutum quarto editionis suzv volumini inseruit Gaisfordius (pag. 375 seqq. ed. Lips.), vel apud Antonium et Maximum qui septimo et octavo s:culo cum ex aliis tum ex Stobzo flori- legium suum conscripserunt, addito Democriti nomine invenitur. Preterea accidit ut aliquoties librariorum errore, qui scripture compendia Δημοχρ. et Δημο. (8) non intellexerant, apud An- tonium et Maximum Δημοχράτης scriptum sit, ubi Stobzi codd. Democriti nomen exhibent. Denique in Stobei fragmento, quod in cod. Florentino exstat, pluribus locis Δημοχράτης exaratum est, ubi Δημόχριτος scribi debebat, ut ex. Stobzei flo- rilegio, Antonii, Maximi aliorumque scriptorum libris intelligitur (9). Ex his signis ac magis etiam ex ipsa rei natura recte conclusit Burchardus (10) sententias Democraticas, quas ex parte jam ipsarum membranarum auctoritate Democriti esse liquet, prope omnes esse Democrito resti- tuendas , presertim quum in iis eadem qu: in Democriteis sermonis ionici vetustas, eadem fa- cilitas, idem de rebus humanis et vita communi judicium ubique 'appareat. Postremo in tribus codd. qui dicta Pseudodemocratica servant, non Δημοχράτους, sed Δημοχρίτου nomen his fra- gmentis inscriptum est. Cf. Harles. ad Fabric. Bibl. Gr. I p. 868. Itaque cum Burchardo has sen- tentias Democriticis intexul , ita tamen , ut indi- carem , quz apophthegmata in membranis non- nullis Democrati tribuerentur. — Jam fragmenta Democriti exhibebimus. (5) Cf. Harles. ad Fabric. Bibl. Gr. 1. 1. (6) Stobaeus Flor. XIII, 30 : Δημοχράτης ἰδὼν χλέπτην ὑπὸ τῶν ἔνδεχα ἀπαγόμενον, Ἄθλιε, εἶπε, τί yap τὰ μιχρὰ ἔχλεπτες, ἀλλ᾽ οὐ τὰ μεγάλα, ἵνα xal σὺ ἄλλους ἀπῆγες; οἱ XXII, 43: Δημοχράτης ἀναδαίνων εἰς τὴν ἀχρόπολιν ἐν γήρᾳ xai πνευστιῶν, ποιεῖν ἔφη, ὅπερ xai ξύμπασα ἣ τῶν ᾿Αθηναίων πόλι: πνεῖν μὲν γὰρ μέγα, ἰσχύειν δὲ μιχρόν. Alio loco XCIII, 30 Δυμοχράτους nomen e oodd. fide recte nunc in Σωχράτους mutalum est, praesertim quum sententia attico sermone scripta Atheniensis philosophi esse videatur. Apud Orellium hujus rei non memorem reperitur hoc dictum in Opp. sent. I p. 6 inter Demophili Similitud. Pythag. (7) Hoc velex Frobeniano sententiarum corpore cogi po- (4) Vid. Fabric. Bibl. Grac. I p. 868 ed. Harl. test (Vid. ad fragm. spur. 2) quod ad bonorum codd. fidem expressum , Gaisfordianum Stobasi textum copia superat. (8) Idcirco et alia confunduntur, ut ap. Anton. et Max. p. 933 Δημοσθένους ἢ Δημοχρίτου. lbid p. 304 est Δημο- χρίτου. Ἄγρυπνος ἔσο xarà νοῦν x. T. ). pro Δυμοφίλου, v. Orell. Opusc. sent. I p. 36 inter Demophili sententias. Apud Orig. c. Cels. p. 32 (Cantabrig) 7; ᾿Επιχούρειος εἶναι ἢ Δημοχράτειος 7, Περιπατητιχός Corr. Δυημοχρίτειος. Apud Stob. ecl. phys. 1 p. 364 ed. Heer. alii pro. δΔημόχριτος legunt Δυμόχρατος et Δυημοχοάτου. Cf. var. lect. pag. 27. "Ovrcixokvrs perperam scriptum est ap. Plutarch. Alex. $ in nonnullis codd. pro Ὀνησίχριτος. (9) Cf. ibid. p. 406 cum Clement. Alex. Strom. IV p. 536. (10) Pag. 12-16. 22. . EOIKA AIIOXIIAXMATIA. MORALIA FRAGMENTA. -----..-Ξ-’ος-.--. ἜΝ. Περὶ εὐθυμίης. 1. Δημόχριτος καὶ Πλάτων χοινῶς ἐν τῇ ψυχῇ vv εὐδαιμονίαν τίθενται. Γέγραφε δὲ ὃ μὲν οὕτως" Eo- δαιμονίη Ψυχῆς καὶ καχοδαιμονίη οὐκ ἐν βοσχήμασι οἰχέει, οὐδ᾽ ἐν χρυσῷ, Ψυχὴ δ᾽ οἰκητήριον δαίμονος" τὴν δὲ εὐθυμίην xoi εὐεστὼ καὶ ἁρμονίην, ξυμμε- τρίην τε xoi ἀταραξίην καλεῖ" συνίστασθαι δ᾽ αὐτὴν ἐχ τοῦ διορισμοῦ xai τῆς διαχρίσεως τῶν ἡδονῶν" xai τοῦτ᾽ εἶναι τὸ χάλλιστον χαὶ συμφοριύτατον ἀνθρώποις. (Stob. Ecl. eth. lib. II. cap. VII περὶ τοῦ ἠθιχοῦ εἴδους τῆς φιλοσοφίας pag. 75 seqq. ed. Heeren.) Ἄριστον ἀνθρώπῳ τὸν βίον διάγειν, ὡς πλεῖστα to εὐθυμηθέντι καὶ ἐλάχιστα ἀνιηθέντι" τοῦτο δ᾽ ἂν εἴη, εἴ τις μὴ ἐπὶ τοῖσι θνητοῖσ: τὰς ἡδονὰς ποιέοιτο. (Stob. Flor. V, 24.) 3. Ἣδονὴν οὐ πᾶσαν, ἀλλὰ τὴν ἐπὶ τῷ χαλῷ αἱρέε- σθαι χρεών. (Stob. Flor. V, 77.) 4. Δίχαιος ἔρως ἀνυύρίστως ἐφίεσθαι τῶν χαλῶν. (Stob. Flor. V, 78. Democrat. Orell. n. 38.) b. Οὔτε σώμασι οὔτε χρήμασι εὐδαιμονέουσι ἄνθρω- ποι, ἀλλ᾽ ὀρθοσύνη xxt πολυφροσύνη. 6 (Democrat. Orell. n. 6.) Ὁ τὰ ψυχῆς ἀγαθὰ ἐρεόμενος τὰ θειότερα ἐρέεται, ὃ δὲ τὰ σχήνεος, τἀνθρωπήϊα. (Democrat. Orell. n. 3.) r3 Y Jes - , - . Οὗτος γὰρ αὐτὸς εὐδοχιυῶν παρ᾽ ἑαυτῷ, μὴ κατα- E USC E, ' t φρονῶν, ἀλλὰ χαίρων xal ἀγαπῶν, ὡς ἱκανὸς ὧν ; t εἶ S μάρτυς ἅμα τῶν καλῶν χαὶ θεατής, δείχνυσι τὸν n SANE : λόγον ἐντὸς ἤδη στρεφόμενον xat ῥιζούμενον ἐν € - ^ Y , 3. xc e 3 ἑαυτῷ, xat , χατὰ Δημόχριτον, αὐτὸν ἐξ ἑαυτοῦ τὰς τέρψιας ἐθιζόμενον λαμδάνειν. (Plutarch. de sentiendo in virtute paranda progressu pag. 81 Steph. (vol. VI pag. 301 ed. leisk.). O poc ξυμφορέων xal ἀξυμφορέων τέρψις xal ἀτερπίη. (Stob. Flor. HT, 35.) Τέρψις χαὶ ἀτερπίη οὖρος τῶν περιηχμαχότων. (Clem. Alex. Strom. ΠῚ p. 417). Διζημένοισι τἀγαθὰ μόλις παραγίνεται, τὰ δὲ xax χαὶ μὴ διζημένοισι. (Stob. Flor. XCVIII, 58. Democr, ap. Orell, nr. 75.) ᾿Ἀνθρώποισι χαχὰ ἐξ ἀγαθῶν φύεται, ἐπήν τις τὰ- γαθὰ μὴ ἐπίστηται ποδηγέειν μηδὲ ὀχέειν εὐπόρως. Οὐδὲ δίκαιον ἐν χαχοῖσι τὰ τοιάδε χρίνειν, ἀλλ᾽ ἐν ἀγαθοῖσι" τοῖσι δὲ ἀγαθοῖσι οἷόν τε χρᾶσθαι χαὶ πρὸς τὰ χαχά, εἴπερ τινὶ βουλομένῳ ἂν 3. De animi tranquillitate. 1. Democritus et Plato communiter in animo felicitatem ponunt. Et ille quidem sic scribit : Animi felicitas et infeli- cilas non in (possidendis) gregibus et auro consistit ; animus est domicilium numinis : ceterum animi tranquillitatem eliam bonum ejus statum, concentum, aequabilitatem et perturbationum vacuitatem nominat. Nasci autem eam ait ex voluptatum sejunctione ac distinctione, quam rem longe przstantissimam el hominibus ulilissimam esse ait. 2. Optimum homini vitam agere, animo quam maxime leto et qnam minime tristi ; quod fieri poterit, si voluptates non in perituris rebus locentur. 3. Voluptatem non quamlibet , sed honestati conjunctam eligi decet. 4. Justum (optimarum rerum) studium (esl) honestatem sine cujusquam injuria appetere. 5. Nec in corpore nec in opibus sita est hominum felici- 6. Qui animi bona amat, diviniora pelit , qui autem cor- poris, humana consectatur. 7. Hic enim ipse sibi placens, neque se contemnens , sed gaudens se ipso atque contentus ut satis idoneo teste ac spectatore pulchrorum ostendit rationem jam intra sese versatam radices agere, et (quod jubet Democritus) ex se ipso sui oblectandi maleriam petere se consuesse. $8. Ulilium et inutilium termini sunt. jucunditas et inju - cunditas. 9. Voluptas et molestia sunt eorum quai ad summum pervenerunt terminus. 10. Quarentibus bona non sine labore ac difficultate contingunt, mala autem vel non quarentibus (necopinan- tibus) accidunt. 11. Hominum mala (plerumque) ex bonis oriuntur, cum quis bona recte administrare et. ferre nescit. Attamen hac non pro malis habenda sunt , sed ad bona pertinent, quibus £as, sed in animo recto variarumque rerum perilia exculto. ^ si quis velit, ad mala abuti possit. 340 FRAGMENTA. 341 (Stob. Flor. IV, 53. Ecl. eth. Hl, 9 p. 406 Heer.) 12, Ἀπ᾿ ὧν ἡμῖν τἀγαθὰ γίνεται, ἀπὸ τῶν αὐτέων xol τὰ χαχὰ ἐπαυρισχοίμεθα" τῶν δὲ χαχῶν ἐχτὸς εἴη- μὲν. Αὐτίχα ὕδωρ βαθὺ εἰς πολλὰ χρήσιμον xal δ᾽ αὖτε xaxóv' χίνδυνος γὰρ ἀποπνιγῆναι, Μηχανὴ ὧν εὑρέθη νήχεσθαι διδάσχειν. (Stob, Ecl. eth. IT, 9 p. 406 Heer.) 13. Οἱ θεοὶ τοῖσι ἀνθρώποισι διδοῦσι τἀγαθὰ πάντα xal πάλαι xal νῦν, πλὴν ὁπόσα χαχὰ xai βλαδερὰ xat ἀνωφελέα. Τάδε δ᾽ οὐ πάλαι, οὔτε νῦν θεοὶ ἀν- θρώποισι δωρέονται,, ἀλλ᾽ αὐτοὶ τοΐσδεσι ἐμπελά- ζουσι διὰ νόου τυφλότητα χαὶ ἀγνωμοσύνην. (Stob. Ecl. eth. II, 9. p. 408.) Περὶ τύχης. τι. Ἄνθρωποι τύχης εἴδωλον ἐπλάσαντο πρόφασιν ἰδίης ἀδουλίης" βαιὰ γὰρ φρονήσι τύχη μάχεται, ὰ δὲ πλεῖστα ἐν βίῳ ψυχὴ εὐξύνετος ὀξυδερχέειν χατι- θύνει. (Stob. Ecl. eth. II, 8 p. 344.) 15. Τύχη μεγαλόδωρος, ἀλλ᾽ ἀδέ atas, φύσις δὲ αὐὖ- τάρχης" διόπερ νιχᾷ τῷ ἥστονι xal βεδαίῳ τὸ μέζον τῆς ἐλπίδος. (Stob. Ecl. eth. II, 9 p. 410.) 16, Ἀιννοήμονες ῥυσμοῦνται. τοῖσι τῆς ψυχῆς δεσι" οἱ δὲ τῶν τοιῶνδε δαήμονες τοῖσι τῆς σο- φίης. (Stob. Flor. IV, 73.) , xto- 12. A quibus bona nobis proveniunt, ab iisdem mala qnoque nanciseimur. A malis autem liberi esse possumus. Sic aqua profunda multum quidem prodest, verum nocet etiam , quando periculum est, ne in undis pereamus. Qua- propter natandi disciplina remedium est inventum. 13. Dii hominibus bona omnia et olim et nunc przebent, non tamen ea qu:e mala et nosia et inutilia sunt. Hzc autem dii neque olim neque nunc hominibus largiuntur, sed ipsi in ea ob mentis ceecitatem et ignorantiam incur- runt. De fortuna. 14. Fortunz simulacrum homines prztexlum | impru- denti: sug finxerunt; nam parum resistit prudentize for- luna ac pleraque mens perspicax in vita moderatur. 15. Magna quidem largitur fortuna, sed inconstans est ; at ingenium suis viribus pollet, ideoque ubi minora quidem, sed certa sibi paravit, majora sperare omittit. 16. Stulti erudiuntur astutiis, harum autem gnari sa- pienti:e bonis. 17. Magne voluptates e preclarorum facinorum con- templatione oriuntur. 17. Αἴ μεγάλαι τέρψιες ἀπὸ τοῦ θεᾶσθαι τὰ χαλὰ τῶν ἔργων γίνονται, (Stob. Flor. HI, 57.) Εἴδωλα αἰσθητιχὰ xal χόσμῳ θεωρίην, ἀλλὰ χαρδίης χενεά. (Stob. Flor. IV, 71.) ^ , * οιαπρέπεα πρὸς " ; Περὶ μετρίης τέρψιος καὶ βίου ξυμιμέτρου. ε ^ * L4 , » ^t Ηδοναὶ dxatpot τίχτουσι ἀηδίας. (Democr. Orell. nr. 36.) 20, Ἀνθρώποισι γὰρ εὐθυμίη γίνεται μετριότητι τέρ- Ψιος χαὶ βίου ξυμμετρίη,, τὰ λείποντα χαὶ ὑπερθάλλοντα μεταπίπτειν τε φιλέει xad μεγάλας κινήσιας ἐμποιέειν τῇ ψυχῇ. Αἴ δ᾽ ἐκ μεγάλων διαστημάτων χινεόμεναι τῶν Ψυχέων οὔτε εὐσια- , : ν Y p. - ^ Ξ *Y θέες εἰσί, οὔτε εὔθυμοι. "Ext τοῖσι δυνατοῖσι ὧν δέει ἔχειν τὴν γνώμην, χαὶ τοῖσι παρεοῦσι ἀρχέε- σθαι, ox $5 y. eC COR I ίγην μνήμην ἔχοντα, καὶ τῇ διανοίη μὴ προσε- ; E í δρεύοντα, τῶν δὲ ταλαιπωρεύντων τοὺς βίους θεω- δὶ δὲ λέ E ose , Y v», τῶν μὲν ζηλουμένων χαὶ θωυμαζομένων ρέειν, ἐννοεύμενον τὰ πάσχουσι χάρτα, Bak à ἂν τὰ παρεόντα Got xai ὑπάργοντα με γάλα χαὶ ζηλωτὰ φαίνηται xal μηχέτι πλειόνων ἐπιθυμέοντι ξυμ- Ὃ γὰρ θαυμάζων M * * , Ὧν ὦ - * τοὺς ἔχοντας χαὶ μαχὰρ θίζομενους ὑπὸ τῶν ἄλλων ἀνθρώπων, xal τῇ μνήμη πᾶσαν ὥρην προσεδρεύων, H αἰεὶ ἐπικαινουργέειν ἀναγκάζεται χαὶ ἐπιδάλλεσθαι, θαίνη χαχοπαθέειν τῇ ψυχῇ. δι’ ἐπιθυμίην τοῦ τι πρήσσειν ἀνήχεστον ὃ νόμοι χωλύουσι. Auíreo τὰ uiv μὴ δίζησθαι χρεών, ἐπὶ Y D 18. Simulacra quz oculis cernimus, belle ornata ad eui quidem spectaculum alliciunt , sed corde carent. De modica voluptate et vita asquabili. 19. Intempestiv:ze voluptates molestias pariunt. 20. Hominibus enim animi tranquillitas oritur e modica voluptate atque e vita zquabili; omnis autem tam inopia quam abundantia in deterius mutari magnosqne in animo motus concitare solet. At animi qui quasi sede sua expulsi magnis intervallis ultro ciiroque moventur, nec constantes sunt, neque tranquilli. Quare ad ea quae fieri possunt in- tendi animum ac praesentibus contentum esse decet, eorum qui felices judicantur eL in admiratione sunt, non valde memorem neque eos curantem , sed hominum aerumnoso- rum vitas intueri convenit, reputantem quantis miseriis conflictentur, ut tua res tuaque fortuna magna tibi et lauta videatur, neve posthac plura cupienti accidat ul. animo excrucieris. Nam qui suspicit eos qui opes habent et qui beati existimantur ab aliis hominibus, eique recordationi singulis horis immoratur, semper novi aliquid moliri et aggredi cogitur propter cupiditatem patrandi aliquid ne- 212 DEMOCRITI τοῖσι δὲ εὐθυμέεσθαι χρεών, παραδάλλοντα τὸν ξωυτοῦ βίον πρὸς τὸν τῶν φαυλότερον πρησσόντων, χαὶ μακαρίζειν ἑωυτόν, ἐνθυμεύμενον τὰ πάσχουσι, ὅχως αὐτέων βέλτιον πρήσση τε χαὶ διάγη. Τ᾿ αὐτης γὰρ ἐχόμενος τῆς γνώμης εὐθυμότερόν τε διάξεις, xa οὐχ ὀλίγας x7, pac ἐν τῷ βίῳ διώσεαι, φθόνον xat ζῆλον χαὶ δυσμενίην. (Stob. Flor. 1, 4o.) 21. Ἧ τοῦ πλέονος ἐπιθυμίη τὸ παρεὸν ἀπόλλυσι, τη Αἰσωπίη χυνὶ ἰχέλη γινομένη. (Stob. Flor. X, 69.) 55), Τῶν τὸ σχῆνος χρήζει, πᾶσι πάρεστι εὐμαρέως ἄτερ μόχθου χαὶ ταλαιπωρίης" ὅχόσα δὲ μόχθου xoi ταλαιπωρίης χρήζει καὶ βίον ἀλγύνει,, τούτων 00x ἱμείρετάι τὸ σχῆνος, ἀλλ᾽ f τῆς γνώμης χαχο- φυΐη. (Stob. Flor. X, 66.) 23. Πρὸς τούτους γὰρ οἷμαι μάλιστα τὸν Δημόχριτον εἰπεῖν, ὡς εἰ τὸ σῶμα δικάσαιτο τῇ ψυχῇ καχώ- σεως, οὐχ ἂν αὐτὴν ἀποφυγεῖν. (Plutarch. de Sanit. tuend. p. 135 (vol. VI p. 514 ed. Reisk.) 21. Ἢν μὴ πολλῶν ἐπιθυμέης, τὰ ὀλίγα τοι πολλὰ δόξει" σμικρὴ γὰρ ὄρεξις πενίην ἰσοσθενέα πλούτῳ : ποιέει. (Stob. Flor. XCVII, 24 et 25.) 25. Καλὸν ἐπὶ παντὶ τὸ ἴσον, ὑπερδολὴ δὲ xot ἔλλειψις E ST οὔ μοι δοχέει. (Democr. Orell. n. 68.) FN. ; - XS, m 26. Πενίη, πλοῦτος, ὀνόματα ἐνδείης xat χόρου " οὔτε ὧν πλυύσιος b ἐνδέων, οὔτε πένης ὃ μὴ ἐν- δόων. (Stob. Flor. XCVII, 23.) 27. Εὐτυχὴς ὃ ἐπὶ μετρίοισι χρήμασι εὐθυμεόμενος " δυστυχὴς δὲ ὃ ἐπὶ πολλοῖσι δυσθυμεόμενος. (Stob. Flor. CHI, 17.) 28. Τὸ χρῆζον οἶδε 6xócov χρήζει, ὃ δὲ χρήζων οὗ γι- γωσχει. (Stob. Flor. I, 74.) 29. Εὐγνώμων ὃ μὴ λυπεόμενος ἐπ᾽ οἷσι οὖχ ἔχει, ἀλλὰ χαίρων ἐπ᾽ οἷσι ἔχει. (Stob. Flor. XVI, 26.) 30. Ὁ φθονέων, ἑωυτὸν ὡς ἐχθρὸν λυπέει. (Stob. Flor. XXXVIII, 47. Democr. Orell. n. 54.) 31. Ἀνοήμονες τῶν ἀπεύντων ὀρέγονται" τὰ δὲ ma- ρεόντα (καὶ παρωχημένων χερδαλεώτερα ἐόντα) ἀμαλϑύνουσι. (Stob. Flor. IV, 78.) 32. Βίος ἀνεόρταστος μαχρὴ δδὸς ἀπανξόχευτος. (Stob. Flor. XVI, 21.) 33. Φειδώ τοι καὶ λιμὸς χρηστή,, £v καιρῷ δὲ xal δα- πάνη" γινώσχειν δὲ ἀγαθοῦ. (Stob. Flor. XVI, 18.) 31. Τῶν ἡδέων τὰ σπανιώτατα γινόμενα μάλιστα τερπει. (Stob. Flor. XVH, 38.) 35. Σωφροσύνη τὰ τερπνὰ ἀέξει, xoi ἡδονὴν ἐπιμέζονα ποιέει. (Stob. Flor. V, 49.) ———————————————————————————————————————————————————————————————————— farium quod legibus interdictum sit. Quapropter unum quemque decet alia (i. e. aliena) non appetere , aliis (i. e. suis) autem acquiescere, comparantem suam ipsius vitam cum eorum vita, qui deteriore sunt condilione , et se ipsum beatum przedicare , reputantem secum , qua illi perpetian- tur, ut meliore quam isli sorte et vita fruatur. Hanc enim amplexus sententiam latius et tranquillius vives, neque paucas vitze (humana) pestes propulsabis, invidiam, semulationem , odium. 21. Cupido plura adipiscendi ZEsopei canis instar prae- sentia amittit. 22. Quorum corpus indiget, ea facile omnibus obve- niunt sine labore et z:erumna : quecunque vero laborem et zrumnam flagitant vilamque tristem reddunt et in- suavem, ea non corpus desiderat, sed ingenii et opinionis perversitas. 23. In hos enim existimo Democriti dictum convenire, si corpus cum animo de damno facto litigaret , fore ut ani - mus judicio non absolveretur. 24. Nisi multa desideras, pauca libi multa videbuntur : pauca enim appetendo efficimus , ut paupertas magnas opes sequiparet. 25. Bona in omnibus zequalitas est, quidquid vero ultra vel citra modum est , mihi non placet. 26. Paupertas , diviti: , nomina sunt indigenti: et sa- turitatis : quamobrem neque dives dicendus est qui indiget, neque qui non indiget pauper. 27. Fortunalus est, qui exigua possidens hilare vivit : infortunatus , qui inter magnas opes in mwerore jacet. 28. Ipsa indigentia scit qua re et quatenus egeat, indi- gens autem ignorat. 29. Sobrius est et moderatus qui ob res quibus caret dolore non angitur, sed iis quae preesto sunt, gaudet, 30. Homo invidus se ipsum, ut inimicum , dolore af- ficit. 31. Stulti desiderant absentia , preesentia vero, elsi uti- liora przeterilis , perire sinunt. 32. Vita festis diebus carens longa est via inhospitalis. 33. Parsimonia et esuries bona sunt, suo autem tem- pore sumtus (non minus bonus est); at viri prudentis est, nosse (tempus ad utramque rem opportunum), 34. Rarissime quaeque voluptates maxime delectant. 35. Temperantia, quze jucunda sunt, augel et voluptatem majorem facit. FRAGMENTA. ae. Τράπεζαν πολυτελέα μὲν τύχη παρατίθησι, αὐ- ταρχέα δὲ σωφροσύνη. (Stob. Flor. V, 38.) Εἴ τις ὑπερδάλλοι τὸ μέτριον, τὰ ἐπιτερπέστατα ἀτερπέστατα ἂν γίνοιτο. (Stob. Flor. VII, 6o. VI, 39.) Ξενιτείη βίου αὐταρχείην διδάσχει" μᾶζα γὰρ xad στιδὰς λιμοῦ xal χόπου γλυχύτατα ἰάματα. (Stob. Flor. XL, 6.) 39. Αὐταρχείῃ τροφῆς μαχρὴ νὺξ οὐδέποτε γίνεται. (Anton. et Max. p. 145. Cod. Flor. Stob. Gaisf. IV p. 434.) 4o. Τὰ μέγιστα τῶν χαχῶν οἱ πένητες ἐκπεφεύγασιν, ἐπιδουλήν, φθόνον xal μῖσος, οἷς οἱ πλούσιοι χαθ᾽ ἡμέραν συνοιχοῦσιν. (Anton. et Max. p. 786.) 4t, Γινώσχειν χρεὼν ἀνθρωπίνην βιοτὴν ἀφαυρήν τε ἐοῦσαν χαὶ ὀλιγοχρόνιον πολλῇσί τε χηρσὶ συμπε- φυρμένην xal ἀμηχανίησι, ὅχως ἄν τις μετρίης τε χτήσιος ἐπιμελῆται χαὶ μετρῆται ἐπὶ τοῖσι ἀναγ- χαίοισι ἣ ταλαιπωρίη. (Stob. Flor. XCVIII, 65.) 42. Πενίην ἐπιειχέως φέρειν σωφρονέοντος. * (Stob. Flor. CV, 70.) 4X. Ἀπορίη Luvi τῆς ἑχάστου χαλεπωτέρη" οὐ γὰρ ὑπολείπεται ἐλπὶς ἐπιχουρίης. (Stob. Flor. CIV, 2o.) 4i. ᾿λλογιστίη μὴ ξυγχωρέειν τῇσι xazk τὸν βίον ἀνάγχησι. (Stob. Flor. CVIII, 64.) 4s. Τοῖσι ὁ τρόπος ἐστὶ εὔταχτος, τουτέοισι xai βίος ξυντέταχται. 36. Mensam pretiosam fortuna apponit, usui sufficientem temperantia. 37. Si quis modum excesserit, suavissima queque in- suavissima fient. 38. Peregrinatio vila- frugalitatem docet; nam panis hordeaceus et torus stramineus famis ac laboris dulcissima sunt remedia. 39. Moderato victu (contentis) nulla unquam nox longa (et molesta) est. 40. Pauperes maximis malis non infestantur, ut insidiis, invidia et odio, quibus divites premuntur quotidie. 41. Cognoscamus oportet, vitam humanam imbecillam ac brevem multisque calamitatibus (fatorum acerbitale il- latis) e£ rerum angustiis turbatam esse, ut ad mediocrem quaestum faciendum intenti simus alque ut rebus necessariis miseriam meliamur. 42. Pauperlatem moderate ac palienter ferre hominis sobrii est. 43. Gravior est publica euam orivala inopia; non enim subsidii spes relinquitur. 44. Necessariis in vila rebus non cedere, stultitia est. Ὁ 343 (Stob. Flor. XXXVII, 25. Democrat. Orell. n. 26.) x , KT : " , ων * "- ἢ Περὶ ἀμετρίης τῶν χατὰ τὸ σῶμα ἡδονέων. “0. Ὑγιείην εὐχῆσι παρὰ θεῶν αἰτέονται ἄνθρωποι, τὴν δὲ ταύτης δύναμιν παρ᾽ ἑωυτοῖσι ἔχοντες οὐχ ἴσασι" dxpacin δὲ τἀναντία πρήσσοντες αὐτοὶ προδόται τῆς ὑγιείης τῇσι ἐπιθυμίησι γί- νονται. (Stob. Flor. XVII, 31.) Ὅσοι ἀπὸ γαστρὸς τὰς ἡδονὰς ποιέονται, UrepGs- δληχότες τὸν χαιρὸν ἐπὶ βρώσεσι ἢ πόσεσι ἢ ἀφρο- δισίοισι, ἐν τοῖσι πᾶσι αἱ μὲν ἡδοναὶ βραχεῖαί τε καὶ δι᾽ ὀλίγου γίνονται, ὁκόσον ἂν χρόνον ἐσθίωσι ἢ πίνωσι, αἱ δὲ λῦπαι πολλαί. Τοῦτο μὲν γὰρ τὸ ἐπιθυμέειν αἰεὶ τῶν αὐτέων πάρεστι" xal ὁχόταν γένηται, Óxotov ἐπιθυμέουσι, διὰ ταχέος τε ἢ ἡδονὴ παροίχεται xal οὐδὲν ἐν αὐτέοισι χρηστόν ἐστι, ἀλλ᾽ ἢ τέρψις βραχεῖα καὶ αὖτις τῶν αὐτέων δέει. (Stob, Flor. XVIII, 36.) » hd C , T - Ἄτοπον γὰρ ἐστι, χορᾶχὼν μὲν λαρυγγίσμοις χαὶ 47. 48. χλωσμοῖς ἀλεχτορίδων χαὶ συσὶν ἐπὶ φορυτῷ μαρ- γαινούσαις, ὡς ἔφη Δημόκριτος, ἐπιμελῶς προσέ-- χειν, σημεῖα ποιουμένους πνευμάτων xat ὄμόρων, Sd Ur, ; E : τὰ δὲ τοῦ σώματος χινήματα χαὶ σάλους xai προ- παθείας μὴ προλαμδάνειν, μηδὲ προφυλάττειν, μηδὲ ἔχειν σημεῖα χειμῶνος ἐν ἑαυτῷ χαὶ μέλλοντος. ( Plutarch. de Sanit. tuend. p. 129, vol. VI pag. 489 seq. ed. Reisk.) ΄ γενησομένου 45 Quibus mores bene sunt compositi, his et vita recte instituta est. De corporis voluptatum intemperantia. 46. Precibus homines prosperam valeludinem a diis exposcunt, nescientes, se ipsos ejus rei facultatem habere. suis ejus proditores evadunt. 47. Qui ventris voluptatibus dediti justum edendi aut potandi aut rerum venerearum tempus excedunt : hi ex his omn'bus voluptates breves ac parum stabiles capiunt tantisper dum edunt au! potant, sed multum molesti: inde trahunt. Etenim earundem rerum desideriosemper tenentur et quum ea qua& appetunt consecuti sunt, voluptas con- festim transit. neque quidquam in talibus boni inest , sed brevis est delectatio , ut mox rursus iisdem indigeant. 48. Est enim absurdum, quum crocienlibus corvis et gracillantibus gallinis et subus cum voluptate in luto se volutantibus, ut ajebat Democritus, studiose animum altendamus, ventorum inde et imbrium praesagia sumentes, motus corporis nostri et jactationes aífectionesque mor- bum antecedentes non observare, non pracavere , neque indicia future in nobis tempestatis preecipere animo. 314 DEMOCRITI 49. Ξυόμενοι ἄνθρωποι ἥδονται xai σφιν γίνεται ἅπερ τοῖσι ἀφροδισιάζουσι, (Eustath. ad Odyss. ξ, 428.) 50. Ξυνουσίη ἀποπληξίη σμιχρή" ἐξέσσυται γὰρ ἄν- θρωπος ἐξ ἀνθρώπου. (Stob. Flor. VI, 57.) 51. ᾿Ανοήμονες βιοῦσι οὐ τερπόμενοι βιοτῇ, (Stob. Flor. IV, 79.) ᾿Ἀνοήμονες νεότητος ὀρέγονται, οὐ τερπόμενοι δὲ νεότητι. (Stob. Flor. IV, 77.) 53. Ἀνοήμονες θάνατον δεδοιχότες γηράσχειν ἐθέ-- λουσι. (Stob. Flor. IV, 81.) ᾿Ἀνοήμονες τὸ ζῆν ὡς στυγέοντες, ζῆν ἐθέλουσι δείματι ᾿Αἴδεω. (Stob. Flor. IV, 75.) 55. Ἀνοήμονες τὸν θάνατον φεύγοντες διώχουσι. (Stob. Flor. IV, 79.) 56. "Avo/uovec οὐδὲν μανθάνουσι ἐν ὅλη τῇ βιοτῇ. (Stob. Flor. IV, 8o.) 52 δι᾽ Περὶ χρημάτων. r " z sum , 3... 57. Χρημάτων χρῆσις ξὺν νόῳ μὲν χρήσιμον εἷς τὸ E , - fs A^ Ἂς Ζ PX Ὁ ΄ ΓΝ ἐλευθέριον εἶναι xat δημωφελέα " ξὺν ἀνοίη δὲ χο- , ; ρηγίη ξυνή. (Stob. Flor. XCIV, 24.) " ^4 - Y r , , RJ] , , 58. Δύξα xal πλοῦτος ἄνευ ξυνέσιος οὐχ ἀσφαλέα χτή- ματα. (Stob. Flor. IV, 82. Democrat. ap. Orell. n. 42.) 59. Τὸν οἰόμενον νόον ἔχειν Ó νουθετέων ματαιοπο- : νέει. (Democrat. Orell. n. 18. Stob. Flor. X 43.) 60. Οὐχ ἔστι οὕτως ἀσφαλὴς πλούτου πυλεών, τὸν οὐκ ἀνοίγει τύχης καιρός. (Stob. Flor. CV, 59.) 61. Χρήματα πορίζειν μὲν οὐχ dyosiow ἐξ ἀδικίης δὲ , , πάντων χάχιον. (Democr. ap. Orell. n. 43.Stob. Flor. XCIV, 25.) 62. Ὃ χρημάτων παντελέως ἥσσων οὐχ ἄν ποτε εἴη N δίκαιος. (Democrat. Orell. n. 16.) 63. Πλοῦτος ἀπὸ χαχῆς ἐργασίης περιγενόμενος ἐπιφα- νέστερον τὸ ὄνειδος χέχτηται. (Stob. Flor. X, 37.) 64. Kax& χέρδεα ζημίην ἀρετῆς φέρει, (Stob. Flor. X, 45. 65. ᾿Ελπὶς χαχοῦ χέρδεος ἀρχὴ ζημίης. (Stob. Flor. X, 48.) 66. Χρημάτων ὄρεξις ἐὰν μὴ δρίζηται xdom , πενίης ἐσχάτης πολλῷ χαλεπωτέρη" μέζονες γὰρ ὀρέξιες μέζονας ἐνδείας ποιεῦσι. : (Stob. Flor. X, 44.) 87. “Ὥσπερ £v τοῖσι ἕλχεσι φαγέδαιναι χάχιστον νού- cj. οὕτως ἐν τοῖσι χρήμασι τὸ μὴ προσαρμόζον xai τὸ ξυνεχές. (Stob. Flor. XCII, 14.) 68. Ot φειδωλοὶ τὸν τῆς μελίσσης οἶτον ἔχουσι, ἐργα- ζόμενοι ὡς αἰεὶ βιωσόμενοι. 49. Qui corpusaliqua parte radunt, eandem percipiunt voluptatem quam qui in re venerea versantur. 50. Coitus est parva apoplexia : prorumpit enim lomo ex homine. 51 Stulti vivunt non gaudentes vita. 52. Stulti desiderant juventutem , quum nullo juventze commodo fruantur. 53. Stulti mortem metuentes, senescere cupiunt. 54. Stulti quum vitam se odisse simulent , vivere lamen volunt morlis melu. 55. Stulti mortem dum fugiunt, persequuntur. 56. Stulli per totam vitam nihil discunt. » De pecunia. 57. Pecuniarum usus cum prudentia conjunctus utilis est ad exhibendam liberalitatem et populum adjuvandum : cum stultitia sociatus largitio est omnibus commoda. 58. Honor et divitiae sine prudentia opessunt nequaquam tute. 59. Quisquis eum monet, qui prudentia se pollere exi- stimat, operam perdit. 60. Non est adeo munita diviliarum porta, quam non aperiat fortunae occasio. 61. Opes parare haudquaquam inulile, sed injuste pa- rare omnium pessimum esl. 62. Qui pecuniis facile corrumpitur, nunquam ille ju- stus fuerit. 63. Divilize turpi quastu paratie opprobrium eo hahent insignius. 64. Improbo lucro jacturam facimus virtutis. 65. Spes mali lucri initium est jacturz. 66. Pecuniarum cupiditas nisi finiatur aliqua satielate , multo est molestior quam summa egestas. Majores enim cupiditates indigentias quoque majores pariunt. 67. Ut in ulceribus perniciosissimus morbus gangraena est: ita in diviliis eas, quad non conveniunt hominibus quibus contigerunt et quarum diuturna est possessio, per- niciosissimas judicari et quasi gangraeme instar haberi oportet. 68. ITomines praeparci apiculee sortem habent; quippe labores suscipiunt tanquam perpetuo victuri. FRAGMENTA. (Stob. Flor. XVI, 16.) t9. Ἢ τέκνοισι ἄγαν χρημάτων ξυναγωγὴ πρόφασίς ἔστι φιλαργυρίης,, τρόπον ἴδιον ἐλέγχουσα. (Stob. Flor. X, 65.) Οἱ τῶν φειδωλῶν παῖδες ἀμαθέες γινόμενοι, ὥσπερ οἵ ὀρχησταὶ οἱ ἐς τὰς μαχαίρας ὀρούοντες, ἣν ἑνὸς μούνου μὴ τύχωσι, μὴ καταφερόμενοι ἔνθα δέει τοὺς πόδας ἐρεῖσαι, ἀπόλλυνται" χαλεπὸν δὲ τυχέειν τοῦ ἑνός" τὸ γὰρ Uy vtov. μοῦνον λέλειπται τῶν ποδῶν" οὕτω δὲ χαὶ οὗτοι, ἣν ἁμάρτωσι τοῦ πατρικοῦ τύπου τοῦ ἐπιμελέος xal φειδωλοῦ, φιλέουσι διαφθεί- ρεσθαι. (Stob. Flor. XVI, 17.) Τοῖσι παισὶ μάλιστα χρὴ τῶν ᾿ἀνυστῶν δατέεσθαι τὰ χρήματα, xxl ἅμα ἐπιμέλεσθαι αὐτέων, μή τι ἀτηρόν τι ἔωσι διὰ χειρὸς ἔχοντες" ἅμα μὲν γὰρ πολλῷ φειδότεροι γίνονται εἰς τὰ χρήματα χαὶ προθυμότεροι χτᾶσθαι, καὶ ἀγωνίζονται ἀλλήλοισι" ἐν γὰρ τῷ ξυνῷ τὰ τελεύμενα οὐχ ἀνιᾷ, ὥσπερ ἰδίην οὐδ᾽ εὐθυμέει τὰ ἐπιχτώμενα, ἀλλὰ πολλῷ ἧσσον. (Stob. Flor. LXXXIII, 25.) Πατρὸς σωφροσύνη μέγιστον τέχνοισι παράγγελμα. (Stob. Flor. V, 44.) 71. Περὶ τοῦ ἐν ξυμφορῇσι εὐφρονέειν. Μέγα τὸ ἐν ξυμφορῇσι φρονέειν ἃ δέει. (Stob. Flor. CVII1, 68. Democrat. Orell. n. 8) 345 74. Αύπην ἀδέσποτον ψυχῆς ναρχώσης λογισμῷ ἔχ- κρουε. (Stob. Flor. CVII, 67.) Περὶ ἐπιθυμιέων. M 2 Τὸ νιχᾶν αὐτὸν ἑαυτὸν πασῶν νιχῶν πρώτη χαὶ ἀρίστη" τὸ δὲ ἡττᾶσθαι αὐτὸν ὑφ᾽ ἑαυτοῦ, αἴσχι- στόν τε χαὶ χάχιστον. (Anton. p. 268 et 3.1.) Her xg τς x , / 4e . Ἀνδρήϊος οὐχ ὃ τῶν πολεμίων xpxciew μόνον, ἀλλὰ χαὶ ὃ τῶν ἡδονέων χρέσσων. (Stob. Flor. VII, 26.) Ti. Θυμῷ μάχεσθαι μὲν χαλεπόν, ἀνδρὸς δὲ τὸ χρα- τέειν εὐλογίστου. (Stob. Flor. XX, 56.) * UE Tm . Ἄλογοι τῶν ἀξυνέτων αἱ ἐλπίδες. (Stob. Flor. CX, 19.) Ἐλπίδες af τῶν ὀρθὰ φρονεόντων ἐφιχταί, αἵ δὲ τῶν ἀξυνέτων ἀδύνατοι. (Stob. Flor. CX, 18.) 3 * * , " , , Ἰατρικὴ μὲν γάρ, κατὰ Δημόχριτον, σώματος νούσους ἀχέεται. σοφίη δὲ ται. (Clemens Alex. Pzdag. lib. I pag. 81 ed. Sylb.) v, , * 6 I», , , » ὦ Σορίη ἄθαμόος ἀξίη πάντων, τιμιωτάτη ἐοῦσα. (Stob. Flor. ΠῚ, 34 et VII, 80.) At περί τι σφοδραὶ ὀρέξιες τυφλοῦσι εἷς τἄλλα τὴν ψυχήν. νυ, (S 0Z 2 e ψυχὴν παϑεων απαιρέε- 81. 82. 69. Nimia pecuniarum colleclio ad liberorum commo- dum spectans przelextus est avarilize, suum cujusque inge- nium arguens ac detegens. 70. Quemadmodum saltatores in erectorum gladiorum orbem se conjicientes, ubi id unum non consecuti sent, ut delaberentur in eum locum, in quo pedes poni opor- tet, male dispereunt—difficile vero unum illud consequi ; non enim plus spatii relinquitur, quam quantum satis est ad excipienda pedum vestigia : ita eliam praeparcorum hominum filii, si litterarum ignari sunt, ubi a paterno diligentie ac parcitalis exemplo desciverunt, perire solent. 71. Pueris (singulis) distribui oportet cum alias res, tum pecunias tanquam recle faclorum (premia) ac simul vi- dendum est, ne quid in manibus habeant, quod (res illas) corrumpere possit. Sic enim (singuli) multo parciores promptioresque ad acquirendum fiunt, ac simul inter se cer- tant. Nam qua communi sumtu expenduntur non ita mo- lesta sunt, ut qua privatim erogantur; el qu:& (ab uni- versis) acquiruntur, non aque exhilarant (singulos), sed multo minus. 72. Patris temperantia optima liberorum institutio est. De prudentia in rebus adversis. 13. Magnum est in rebus adversis recte sentire. 74. Dolorem intolerabilem animze torpentis ralione ex- pellas. De cupiditatibus. 75. Se ipsum vincere omnium victoriarum prima et pulcherrima : vinci autem a se ipso el turpissimum et | pessimum est. | 76. Fortis habendus non solum qui hostes superat, sed etiam qui voluptatibus superior est. 77. Difficile quidem est, adversus iram pugnare : viri autem prudentis ac moderati est ipsam vincere. 78. Insipientium spes praeter rationem sunt. 79. Spes recte sapientium ratze fieri possunt , insipientium vero necessario ad irritum cadunt. 80. Medicina enim (ait Democritus) medetur morbis corporis; sapientia autem liberat animum a perturbatio- nibus. 81. Sapientia quz nihil neque admiratur neque reformi- dat, magni facienda est, quum summis honoribus digna sit. 82. Nimis vehementes cujuscunque rei appctitus ad cz- tera animum occacant. 846 DEMOCRITI (Democrat. Orell. n. 37.) 82. Παιδός, οὐχ ἀνδρὸς τὸ ἀμέτρως ἐπιθυμέειν. (Democrat. Orell. n. 35.) Περὶ πόνων. si. Πόνος ξυνεχὴς ἐλαφρότερος ἑωυτοῦ τῇ ξυνηθείη γίνεται. (Stob. Flor. XXIX, 64.) Δημόχριτος μὲν παραινεῖ, τήν τε πολεμικὴν τέχνην, μεγίστην οὖσαν, ἐχδιδάσχεσθαι χαὶ τοὺς πόνους διώχειν, ἀφ᾽ ὧν τὰ μεγάλα xot λαμπρὰ γίγνονται τοῖς ἀνθρώποις. (Blutarch. adv. Colot. p. 1126.) 86. Οἱ ἑχούσιοι πόνοι τὴν τῶν ἀχουσίων ὑπομονὴν ἐλαφροτέραν παρασχευάζουσι. (Stob. Flor. XXIX, 63.) BS 87. Τῆς ἡσυχίης πάντες οἵ πόνοι ἡδίονες, ὅταν τῶν εἵνεχεν πονέουσι, τυγχάνωσι ἢ εἰδέωσι κύρσοντες" τὸ δὲ ἄχος τῆς ἀποτυχίης ἀποδείχνυσι τὸ πονέειν ὁμοίως ἀνιηρὸν χαὶ ταλαίπωρον. . (Stob. Flor. XXIX, 88.) s8. Τὸ αἰεὶ μέλλειν ἀτελέας ποιέει τὰς πρήξιας. (Stob. Flor. XXIX, 67. Democrat. Orell. n. 46.) 89. Τόλμα πρήξιος ἀρχή, τύχη δὲ τέλεος χυρίη. (Stob. Flor. LL, 16.) 5 ^ . * -“ Y » ^ 90. ᾿Ανδρηΐη τὰς ἄτας σμιχρὰς ἔοδει. (Stob. Flor. VII, 22.) ἭἩμερήσιοι ὕπνοι σώματος ὄχλησιν ἢ ψυχῆς ἀδη- μοσύνην, ἢ ἀργίην 7j ἀπαιδευσίην σημαίνουσι. (Stob. Flor. VI, 55.) 91 92, Τὸν εὐθυμέεσθαι μέλλοντα χρὴ μὴ πολλὰ πρήσ- σέιν, μήτε ἰδίῃ μήτε ξυνῇ, μηδὲ ἅσσ᾽ ἂν πρήσσῃ, ὑπέρ τε δύναμιν αἱρέεσθαι τὴν ἑωυτοῦ καὶ φύσιν, ἀλλὰ τοσαύτην ἔχειν φυλαχήν, ὥστε xot τῆς τύχης ἐπιδαλλούσης καὶ ἐς τὸ δέον ὑπηγεομένης τῷ δο- χέειν, χατατίθεσθαι xai μὴ πλέω προσάπτεσθαι τῶν δυνατῶν" ἣ γὰρ εὐογχίη ἀσφαλέστερον τῆς μεγαλογχίης. (Stob. Flor, CIII, 25.) Περὶ ἰδίων χαὶ ἀλλοτρίων ἁμαρτημάτων. 93. Λήθη τῶν οἰχηΐων χαχῶν θρασύτητα γεννᾷ, (Stob. Flor. IV, 72.) 94. Κρέστον τὰ οἰκήϊα ἁμαρτήματα ἐλέγχειν ἢ τὰ ὀθνεῖα. (Stob. Flor. XIII, 26.) 95. Αἰσχρὸν τὰ ὀθνεῖα πολυπραγμονεύοντα ἀγνοέειν τὰ οἰχήϊα. (Democrat, Orell. n. 45.) 96. Ἂν δὲ σαυτὸν ἔνδοθεν ἀνοίξης, ποικίλον τι xal πολυπαθὲς χαχῶν ταμεῖον εὑρήσεις χαὶ θησαύρι- cux, ὥς φησι Δημόκριτος, οὐκ ἔξωθεν ἐπιῤῥεόν- των, ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐγγείους καὶ αὐτόχθονας πηγὰς ἐχόντων, ἂς ἀνίησιν ἣ καχία, πολύχυτος xol δα- ψιλὴς οὖσα τοῖς πάθεσιν. (Plutarch. vol. VII, p. 950 ed. Reisk. p. 5oo ed. Xyl.) Περὶ χαχῶν ἔργων. 97. Φαύλων ἔργων xal τοὺς λόγους παραιτητέον. 83. Pueri, non viri est, immoderata cupiditate trahi. De laboribus. 84. Labor continuus consuetudine fit levior. 85. Democritus ad discendam arlem bellicam, quippe qua permagna sit, cohortatur, atque ad obeundos labores, quibus magnitudo et splendor hominibus comparantur. 86. Voluntarii labores necessariorum laborum patientiam afferunt eosque quodammodo levant ac minuunt. 87. Omnes labores otio jucundiores sunt, quando illa consequuntur homines, quorum gratia laborant, aut con- seculuros se sciunt; at dolor e spe ad irritum redacta susceptus ipsos labores ingratos pariter ac molestos efficit. 88. Perpetua cunctatio imperfecta relinquit opera. 89. Audacia principium actionis est ; fortuna vero finem gubernat. 90. Forlitudo dispendia minuit. 91. Somni diurni corporis turbationem vel animi moe- rorem (ex fastidio ortum) vel pigritiam vel litterarum ignorantiam indicant. 92. Tranquillum futurum non multa agere oportet ne- que privatim neque publice; neque ea quae agat supra facultatem et naturam suam sibi sumere, sed tantam sui curam habere, ut fortunam quamvis presentem et ad id quod necessarium videtur ducentem declinet, ac non plura attingat, quam quibus ferendis par sit : molis enim com- moditas tutior est quam ejus magnitudo. De nostris aliorumque vitiis 93. Viliorum nostrorum oblivio gignit audaciam. 94. Praestat propria quam aliena peccata reprehendere. 95. Aliena curiose sectantem sua ignorare turpe est. 96. Quodsi intus te ipsum aperias, varium aliquem et multis affectum modis penum atque, ut Democritus ail , thesaurum malorum invenies, non extrinsecus affluentium, sed insitos et ingeneratos fontes habentium, quos pravi- tas aperit, copiose largiterque varias fundens affectiones. De malis facinoribus. 97. Malorum facinorum vel commemoratio vitanda est. FRAGMENTA. 247 (Stob. Flor. V, 25.) 98. QaUAov, xàv μόνος ἧς, μήτε λέξης μήτε ἐργάσῃ" μάθε δὲ πολὺ μᾶλλον τῶν ἄλλων σεωυτὸν αἰσχύ- νεσθαι. (Stob. Flor. XXXI, 7.) 99. Λόγος ἔργου σχιή. (Diog. Laert, IX, 37.) 100, Μηδέν τι μᾶλλον τοὺς ἀνθρώπους αἰδέεσθαι ἕωυ- τοῦ, μηδέ τι μᾶλλον ἐξεργάζεσθαι xaxóv, εἰ μέλ- λει μηδεὶς εἰδήσειν, ἢ εἰ πάντες ἄνθρωποι" ἀλλ᾽ ἑωυτὸν μάλιστα αἰδέεσθαι χαὶ τοῦτον γόμον τῇ Voy, χατιστάναι, ὥστε μηδὲν ποιέειν ἀνεπιτή- δειον. (Stob. Flor. XLVI, 46.) 101. ἙἙωυτὸν πρῶτον αἰσχύνεσθαι χρεὼν τὸν αἰσχρὰ ἔρδοντα. (Democrat. Orell. n. 50.) 102, Μεταμελίη ἐπ᾽ αἰσχροῖσι ἔργμασι βίου σωτη- gu. (Democrat. n. 9.) 103. Πολλοὶ δρῶντες τὰ αἴσχιστα λόγους τοὺς ἀρίστους ἀσχέουσι. (Cod. Flor. Stob. Gaisford, IV p. 384.) 104. Οὔτε ἐσθλὸς λόγος φαύλην πρῆξιν ἀμαυρίσχει, οὔτε πρῆξις ἀγαθὴ λόγου βλασφημίη λυμαίνεται. (Ibid.) 105. Ἔργα xal πρήξιας ἀρετῆς, οὐ λόγους ζηλεύειν χρεών. (Cod. Flor. ibid.) 106, Κίδδηλοι xal ἀγαθοφανέες ol λόγῳ μὲν ἅπαντα, ἔργῳ δὲ οὐδὲν ἔρδοντες. (Democrat. Orell. n. 47.) 107. Μοῦνοι ὑεοφιλέες, ὅσοισι ἐχθρὸν τὸ ἀδι- χέειν, (Stob. Flor. IX, 32.) 108, Δίκη μέν ἐστι ἔρδειν τὰ χρηέοντα, ἀδιχίη δὲ μὴ ἔρδειν τὰ χρηέοντα, ἀλλὰ παρατρέπεσθαι. (Stob. Flor. XLIV, 15.) 109. Ἀγαθὸν o τὸ μὴ ἀδικέειν, ἀλλὰ τὸ μηδὲ ἐθέ- λειν. (Stob. Flor. IX, 31.) 110. ᾿ἰχθρὸς οὐκ ὃ ἀδικέων, ἀλλὰ καὶ 6 βουλόμενος. (Democrat. Orell. n. 55.) 1t. Δίχης χῦδος γνώμης θάρσος xat ἀθαμθίη, ἀδιχίης δὲ δεῖμα ξυμφορῆς τέρμα. (Stob. Flor. VII, 32.) 112. Καλὸν μὲν τὸν ἀδικέοντα χωλύειν" εἰ δὲ μή, μὴ ξυναδιχέειν. (Democrat. n. 4.) 118. Χαλεπὸν μιμέεσθαι μὲν τοὺς xaxobc, μὴ ἐθέλειν δὲ τοὺς ἀγαθούς. (Ibid. n. 44.) 114. Ἀγαθὸν ἢ εἶναι χρεὼν ἢ μιμέεσθαι. (Stob. Flor. XXXVII, 23.) 115. Πλέονες ἐξ ἀσκήσιος ἀγαθοὶ γίνονται ἢ ἀπὸ φύ- σιος. (Stob. Flor. XXIX, 66.) ι16. Ἁμαρτίης αἰτίη ἡ ἀμαθίη τοῦ xp£acovoc. (Democrat. Orell. n. 49.) 117. Μὴ διὰ φόδον, ἀλλὰ διὰ τὸ δέον χρεὼν ἀπέχεσθαι ἁμαρτημάτων. (Anton. et Max. p. 951.) 118. Ὁ μὲν εὔθυμος εἰς ἔργα ἐπιφερόμενος δίχαια xal νόμιμα, καὶ ὕπαρ xal ὄναρ χαίρει τε xat ἔῤῥω- 98. Malum, etiamsi solus sis, ne dicas neve facias; disce autem te ipsum multo magis quam alios revereri. 99. Sermo operis umbra. 100. Ne magis alios homines revereare quam te ipsum; neve magis delicta commiltas , sinemo resciturus sil, quam si omnes homines : sed te ipsum maxime verearis et hanc animo tuo legem constituas, ut nihil absurdum in se ad- mittat. 101. Primum se ipsum vereri debet, quisquis turpia perpetrat. 102. Factorum turpium poenitentia vitae salus est. 103. Multi pessima quaeque facientes optimas orationes conficiunt. 104. Neque pulchre dictum malum facinus obscurat, neque res preclare gesta verbis contumeliosis corrumpi- tur. 105. Virtutis operibus, non verbis studendum est. 106. Subdoli homines sunt et specie tantum boni qui verbo omnia, re ipsa nihil preestant. 107. Soli diis grali sunt qui injurias oderunt. 108. Justitia est ea facere, quae fieri oportet ; injustilia autem facienda non facere, sed declinare. 109. Bonum est non solum ab injuria, sed etiam a vo- luntate laedendi abstinere. 110. Inimicus est non solum qui injuriam infert, sed et qui de inferenda cogitat. 111. Justitiz gloria, quam quis consequitur, animo fidu- ciam el terroris vacuitatem conciliat; injustilie autem fuga calamitatis terminus est. 112. Hominem inique agentem impedire honestum est : id si fieri nequit, saltem non adjuvanda ejus iniquitas. 113. Malum est imitari imprebos, bonos autem nolle vemulari. 114. Bonum aut esse aut bonos imitari oportet. 115. Plures exercitatione quam natura boni fiunt. 116. Eorum qua meliora sunt ignoratio causa peccandi est. 117. Non metu, sed officii causa peccatis abstinendum. 118. Qui alacri animo ad justa et legitima opera se ac- cingit, et vigilans et somnians gaudet et valet et curis 348 DEMOCRITI cat xxi ἀνακηδής ἐστι" ὃς δ᾽ ἂν δίχης ἀλογέη xal τὰ χρηέοντα μὴ ἔρδη, τούτῳ πάντα τὰ τοιάδε ἀτερπέα ἐστί, ὅταν τευ ἀναμνησθῇ, καὶ δέδοιχε χαὶ ἑωυτὸν χαχίζει. ᾿ (Stob. Ed. eth. II, 9, 3p. 408.) 119. "Evtot θνητῆς φύσιος διάλυσιν οὐχ εἰδότες ἄνθρω- ποι, ξυνειδήσι δὲ τῆς ἐν τῷ βίῳ καχοπραγμοσύνης τὸν τῆς βιοτῆς χρόνον ἐν ταραχῆσι xoi φόδοισι ταλαιπωρέουσι, ψεύδεα περὶ τοῦ μετὰ τὴν τελευ- τὴν μυθοπλαστέοντες χρόνου. (Stob. Flor. ΟΧΧ, 20.) Περὶ ἐπαίνου καὶ ψόγου. 120. "Ecxt ῥάδιον μὲν ἐπαινέειν ἃ μὴ χρή, xo ψέγειν, ἑκάτερον δὲ πονηροῦ τινος ἤθεος. (Stob. Flor. II, 37.) yt. Μεγάλα βλάπτουσι τοὺς ἀξυνέτους oi ἐπαινέοντες. (Democrat. Orell. n. 81.) 122, Εὐλογέειν ἐπὶ καλοῖσι Éotuxat καλόν" τὸ γὰρ ἐπὶ φλαύροισι χιδσδήλου xol ἀπατεῶνος. (Democrat. Orell. n. 28.) 125. Μωμεομένων φλαύρων 6 ἀγαθὸς οὐ ποιέεται λόγον. (Stob. Flor. XXXVII, 46.) 124. Οἰχήϊον ἐλευθερίης παῤῥησίη" χίνδυνος δὲ ἣ τοῦ καιροῦ διάγνωσις. (Stob. Flor. XIII, 4o.) 125. Ἀληθομυθεύειν χρεὼν ὅπου λώϊον. (Stob. Flor. XII, 13.) σ ^ , ΕῚ » , 5», ΕΣ 126. Ὅρχους, τοὺς ποιέονται ἐν ἀνάγχησι ἐόντες, οὗ τηρέουσι oi φλαῦροι, ἐπὴν διαφύγωσι. (Stob. Flor. XXVIII, 9.) Περὶ παιδείας. 127. Κτηνέων μὲν εὐγένεια ἣ τοῦ σχήνεος εὐσθένεια, ἀνθρώπων δὲ f$ τοῦ ἤθεος εὐτροπίη. (Stob. Flor. LXXXVI, 18.) 128, Ανθρώποισι ἁρμόδιον ψυχῆς μᾶλλον ἢ σώματος ποιέεσθαι λόγον" ψυχὴ μὲν γὰρ τελεωτάτη σχήνεος μοχθηρίην ὀρθοῖ, σχήνεος δὲ ἰσχὺς ἄνευ λογισμοῦ Ψυχὴν οὐδέν τι ἀυνείνω τίθησι. (Stob. Flor. I, 39.) 139. Σώματος χάλλος ζογῶδες, εἶ uj νόος ὑπείη. (Democrat. Orell. n. 71.) 130. Φύσεως μὲν γὰρ ἀρετὴν διαφθείρει δαθυμία, φαυ- λότητα δὲ ἐπανορθοῖ διδαχή" χαὶ τὰ μὲν ῥάδια τοὺς ἀμελοῦντας φεύγει, τὰ δὲ χα em ταῖς ἐπι- μελείαις ἁλίσκεται. (Anton. p. 377.) 131. Οὔτε τέχνη οὔτε σοφίη ἐφικτόν, ἣν μὴ μάθῃ τις. (Democrat. ap. Orell. n. 24.) 132. Ἢ παιδεία εὐτυχέουσι μέν ἐστι χόσμος, ἀτυχέουσι i χαταφύγιον. (Cod. Flor. Stob. Gaisf. IV p. 405.) 133. Ἢ φύσις καὶ ἣ διδαχὴ παραπλήσιόν ἐστι" xal γὰρ f$ διδαχὴ μεταῤῥυσμοῖ τὸν ἄνθρωπον, μεταῤῥυ- σμοῦσα δὲ φυσιοποιέει. (Cod. Flor. Stob. Gaisf. IV p. 406.) e vacuus est : qui autem nec juslitiam cural, neque ea quae fieri debent facit, huic omnia molesta sunt, quotiescunque rei alicujus (olim factze) recordatur; ac metuit etse ipsum incusat. 119. Homines nonnulli naturz/ mortalis dissolutionem ignorantes propter conscientiam vil:e male acle omne dum vivunt tempusinter perturbationes metumque misere trans- igunt, mendacia de tempore mortem secuturo confingentes. De laude et vituperatione. 120. Facile quidem est laudare, qua non sunt laudan- da, et vituperare, quie non sunt vituperanda, sed utrum- que mali est ingenii. 121. Qui stultos laudant, magno eos damno afficiunt. 122. Recte facta collaudare honestum est; nam mala facinora laudibus efferre subdoli est hominis el deceptoris. 123. Vir bonus improborum reprehensiones nihili facit. De sermonis libertate. 124. Propria libertatis est libera oratio; sed opportuni lemporis cognitio periculum habet. 125. Vera dicenda sunt, ubi id prestat. 126. Sacramenta, quc dicunt in angustiis quum ver- santur, non servant mali homines, postquam e periculo evaserunt. De doctrina. 127. Jumentorum nobilitas in corporis robore, liomi- num vero in morum bonitate sita est. 128. Decet homines animi magis quam corporis habere ralionem; ut ením quisque perfectissimus animus est, ita maximc malum miserumque corpus erigit, corporis vero robur ralionis expers animum nihilo reddit meliorem. 129. Corporis pulchritudo, nisi mens subsit, belluarum est. 130. Naturze praestantiam corrumpit incuria, pravita- tem corrigit doctrina : el facilia negligentibus elabuntur, difficilia vero studio diligentiaque percipiuntur. 131. Neque ars neque scientia nisi discendo acquiritur. 132. Doctrina fortunatis quidem ornamentum est, infor- tunatis autem perfugium. 133. Similis est natura doctrina; etenim doctrina trans- format hominem transformandoque aliam ei addit naturam. | * Atl t FRAGMENTA. 134. Πάντων χάχιστον ἣ εὐπετείη παιδεῦσαι τὴν νεό- τητα᾽ αὕτη γάρ ἐστι, ἣ τίκτει τὰς ἡδονὰς ταύτας, ix τῶν ἣ χαχότης γίνεται. (Cod. Flor. Stob, Gaisf, IV p. 05.) 135. Κρέσσων ἐπ᾽ ἀρετὴν φανέεται προτροπῇ χρώμε- νος χαὶ λόγου πειθοῖ ἥπερ νόμῳ xal ἀνάγκῃ. Aá- θρη μὲν γὰρ ἁμαρτέειν εἰκὸς τὸν εἰργμένον ἀδιχίης ὑπὸ νόμου, τὸν δὲ ἐς τὸ δέον ἠγμένον πειθοῖ οὐχ εἰχὸς οὔτε λάθρη οὔτε φανερῶς ἔρδειν τι πλημμε- λές " διόπερ ξυνέσι τε χαὶ ἐπιστήμη, ὀρθοπραγέων τις ἀνδρήϊος ἅμα χαὶ εὐθύγνωμος γίνεται. (1bid.) 136. Kgéccové; εἰσι αἱ τῶν πεπαιδευμένων ἐλπίδες ἢ 6 τῶν ἀμαθέων πλοῦτος. (Ibid. p. 408.) 137. Οἱ ἀξύνετοι δυστυχέοντες σωφρονέουσι. (Democrat. Orell. n. 20.) 138. Νηπίοισι οὐ λόγος ἀλλὰ ξυμφορὴ γίνεται διδάσκα- λος. (Ibid. n. 41.) 139. Ἔστι «ou νέου ξύνεσις xal γερόντων ἀξυνεσίη" χρόνος γὰρ οὐ διδάσχει φρονέειν ἀλλ᾽ ὡραίη τροφὴ χαὶ φύσις. (Cod. Flor. Stob. IV p. 407.) 140. Πολλοὶ πολυμαθέες νόον οὐχ ἔχουσι. (Stob. Flor. IV, 83.) nir. Πολυνοΐην, οὐ πολυμαθίην ἀσχέειν χρή. (Democrat. ap. Orell. n. 3o.) 112. Μὴ πάντα ἐπίστασθαι προθύμεο, μὴ πάντων ἀμα- θὴς γένη. 249 (Stob. Ecl. eth. II p. 13.) ua. Ὁ ἀντιλογεόμενος xal πολλὰ λεσχηνευόμενος ἀφυὴς εἰς μάθησιν τῶν χρή. (Cod. Flor. Stob. IV p. 407.) Περὶ εὐνοίης καὶ χαχονοίης. 14. Πλεονεξίη τὸ πάντα λέγειν, μηδὲν δὲ dxoótw ἐθέλειν. (Stob. Flor. XXXVI, 24.) 145, ᾿Εριδαντέων δὲ, xavk Δημόχριτον, καὶ ἵμαντελι- χτέων λόγους ἀφετέον. (Plutarch. Sympos. I, 1 p. 614. E.) 146. Οἱ φιλομεμφέες elc φιλίην μὴ εὐφυέες. (Democrat. Orell. n. 76.) 147. Φιλονειχίη πᾶσα ἀνόητος" τὸ γὰρ xavk τοῦ δυσμε- νέος βλαδερὸν θεωρεῦσα, τὸ ἴδιον ξυμφέρον οὐ βλέπει. (Stob. Flor. XX, 62.) 18. H τῶν ἀγαθῶν ἔρις ὠφελεῖ τὸν ζηλοῦντα, μὴ βλάπτουσα τὸν ζηλούμενον. (Anton. p. 408.) 149. Μεγαλοψυχίη τὸ φέρειν πραέως πλημμελείην. (Stob. Flor. CVIII, 69. Democrat. Orell. n. I2.) 150. Φόθδος χολαχείην ἐργάζεται, εὐνοίην δὲ οὐχ ἔχει. (Stob. Flor. XLVIIT, 13.) 151. Πολλοὶ δοκέοντες φίλοι εἶναι οὐχ εἰσί, xat o) δο- χέοντες εἰσί. (Democrat, Orell. n. 63.) 134. Nihil pejus est levitate in pueris educandis : lic enim gignit eas voluptates, e quibus vitia oriuntur. 135. Promptior ad virtutem apparebit qui adhortatione verbisque ad persuadendum accommodatis, quam qui lege οἱ necessitate impellitur, Etenim clam peccare eum qui (sola) lege a maleficio avocatur, probabile est : at qui per- suasione ad officium ducitur, eum neque clam neque palam verisimile est quidquam mali committere; quapropter qui cum prudentia rerumque peritia recte agit simul animosus et ad sententiam suam libere profitendam proclivis evadit. 136. Doctorum hominum spes indoctorum divitiis sunt potiores. 137. Stulli rebus E conflictlantes sapiunt. 13s. Non ratio, sed adversa fortuna stultorum magistra est. 139. Est etiam in adolescentibus (interdum) sapientia atque in senibus insipientia; neque enim tempus pruden- tiam docet, sed matura institutio et natura. 140. Multi eruditione varia instructi sana mente omnino carent. : . 141. Non mullijugee eruditioni studendum, sed mens multiplicis plena sapientize expetenda est. 142. Noli omnium rerum scientiam appetere, ne omaia ignores. 143. Homo rixosus et loquax natura minime aptus est ad ea discenda quie usus postulat. De benevolentia et malevolentia. 144. Est quzdam fraudulenta aviditas, omnia dicere, nihil audire velle. 145. Vitandi sunt, ut ait Democrilus, sermones rixato- rum hominumque contorta verba captiose dicentium. 146. Homines qui libenter alios reprehendunt ad amici - tiam natura minime sunt apti. 147. Contentio omnis insana est ; nam dum id spectat, ut noceat adversario, propriam utilitalem non videt. 148. Bonorum cerlamen prodest zemulanti, non nocet ei, cui zemuleris. 149. Magni animi est humaniter ferre, si quid (ab aliis) peccatum fuerit. 150. Metusadulationem parit,sed benevolentize expers est. 151. Multi, quum videanturesseamici, non sunt, suntque multi, qui non videntur. 350 DEMOCRITI FRAGMENTA. 152. Φίλοι οὐ πάντες οἵ ξυγγενέες, ἀλλ᾽ οἱ ξυμφωνέον- τες περὶ τοῦ ξυμφέροντος. (Democrat. Orell. n. 73.) 153. Ὁμοφροσύνη φιλίην τίχτει. (Cod. Flor. Stob. Gaisf. IV p. 384.) 154. Ἧ μὲν μάχαιρα τέμνει, ἣ δὲ διαδολὴ χωρίζει φίλους. ,, (Anton. et Max. p. 258.) 155. "1 τινι τὴν ln Md χατοαθήσηῃ, θᾶττον τὴν χάριν δίδου: ἢ γὰρ βραδυτὴς λυμαίνεται τὴν δόσιν. (Anton. et Max. p. 278.) 1:6. Δυνάμενος χαρίζεσθαι μὴ βράδυνε, ἀλλὰ δίδου, ἐπιστάμενος μὴ εἶναι τὰ πράγματα μόνιμα. (Anton. et Max. p. 278.) 157. Μιχρὰ διδόναι βούλου μᾶλλον, ἢ μεγάλα ἐγγυᾷν, ὅ τε γὰρ κίνδυνος ἄπεστι xxi ὃ λαδὼν ἔργων, οὐ λόγου χρείαν ἔχει. (Anton. et Max. p. 278.) 158. Μιχραὶ χάριτες ἐν καιρῷ μέγισται τοῖσι λαμδά- νουσι. ΄ (Democrat. Orell. n. 60.) 159. Χάριτας δέχεσθαι χρεὼν προσχοπευόμενον xpéc- σονας αὐτέων ἀμοιδὰς ἀποδοῦναι. (Democrat. Orell. n. 58.) 160. Χαριστικὸς οὖχ ὃ βλέπων πρὸς τὴν ἀμοιδήν, ἀλλ᾽ ὃ εὖ δρᾷν προηρημένος. (Ibid. n. 62.) 161. Οὐδ᾽ ὑπ᾽ ἐνὸς φιλέεσθαι δοχέει μοι 6 φιλέων οὐδένα. (Democrat. Orell. 69.) 162. Ζῆν οὖχ ἄξιος, ὅτῳ μηδείς ἐστι χρηστὸς φίλος. (Democrat. Orell. n. 65.) 163. Ενὸς φιλίη ξυνετοῦ χρέσσων ἀξυνέτων &mdy- τῶν. (Democrat. Orell. n. 64.) 164. "Ev εὐτυχίη φίλον cüpézw εὔπορον, ἐν δὲ δυςτυχίη πάντων ἀπορώτατον. (Democrat. Orell. n. 72.) I65. ᾿Εκτρέπονται πολλοὶ τοὺς φίλους, ἐπὴν ἐξ εὖπο- ρίης εἰς πενίην μεταπέσωσι. (Democrates ap. Orell. n. 67.) 166. Ὅτεῳ μηδὲ ἀμύνουσι ἐπὶ πολλὸν oi πειραθέντες φίλοι, δύστροπος. (Democrat, Orell. n. 66.) 167. Ἄξιον ἀνθρώπους ἐόντας ἐπ᾽ ἀνθρώπων ξυμφορῇσι μὴ γελᾶν, ἀλλ᾽ ὀλοφύρεσθαι. (Democrat. Orell. n. 74.) 168. Οἷσι ἡδονὴν ἔχουσι ai τῶν πέλας ξυμφοραί, οὐ ξυνιᾶσι μὲν ὡς τὰ τῆς τύχης χοινὰ πᾶσι, ἀπορέου- σι δὲ οἰκηΐης χαρᾶς. (Stob. Flor. CXII, 10.) 169. Μὴ πᾶσι, ἀλλὰ τοῖσι δοχίμοισι πιστεύειν' τὸ μὲν γὰρ εὔηθες, τὸ δὲ σωφρονέοντος. (Democrat. Orell. n. 32.) 170. Τὸν φαῦλον παραφυλάττειν δέει, μὴ καιροῦ λάδη- ται. (Deraocrat. Orell. n. 53.) 171. Δόχιμος ἀνὴρ xai ἀδόχιμος οὐκ EX τῶν πρήσσει μόνον, ἀλλὰ χαὶ ex τῶν βούλεται. (Ibid. n. 33.) 172. Χαριζόμενος προσχέπτεο τὸν λαμθάνοντα, μὴ xa- xbv ἀντ᾽ ἀγαθοῦ χίδδηλος ἐὼν ἀποδῷ. (Ibid. n. 59.) 152. Amici sunt, non quicunque agnali, sed qui de commodis tuis tecum consentiunt. 153. Consensio amicitiam parit. 154. Gladius quidem secat, calumnia autem separat amicos. 155. Cuicunque benefacturus es, stalim apud eum Le- neficium colloca; tarditas enim corrumpit munus. 156. Sibene facere potes, ne cuncteris , sed largire, sciens non esse res ullas diulurnas. 157. Parva potius largiaris, quam magna promillas. Illud enim periculo vacat, et qui accipit, re, non verbis indiget. 158. Parva beneficia tempestive collata accipientibus fiunt maxima. 159. Accipienda sunt beneficia eo consilio jam antea inito, ut majores aliquando gratias referamus, 160. Beneficus est, non qui remunerationem spectat, scd qui sua sponte beneficium facit. 161. A nemine amari existimo eum qui neminem amat. 162. Indignus est qui vivat, cui nullus est amicus ben: - volus. 163. Unius prudentis hominis amicitiastultorum omnium amicitize est praeferenda. 164. In rebus secundis amicum invenire facile est, in adversis omnium difficillimum. 165. Mulli amicos devitant, quando ex ampla fortuna in paupertatem inciderunt. 166. Cui ne amici quidem diu probati opem ferunt, is morosus est homo et diflicilis. 167. Homines quum simus, humanas calamilates nos non irridere, sed deplorare convenit. 168. Quibus aliorum res adverse voluptati sunt, illi non intelligunt fortunae casus omuibus esse communes, et pro- prio gaudio carent. 169. Non omnibus, sed spectatis fidendum : illud enim stulti, hoc prudentis est. 170. Improbum observare nos oportet, ne (nocendi) occasionem arripiat. 171. Vir probus aut improbus non ex operibus tantum, sed etiam ex voluntate spectatur. 172. Vide, cui beneficium des, ne forte, si subdolus fuerit, malum pro bono tibi reddat. | DEMOCRITI 173. Δημόκριτος ἰδών τινα προχείρως πᾶσι χαριζόμέ- νον xal ἀνεξετάστως ὑπηρετούμενον" Καχῶς, εἶπεν, ἀπόλοιο, ὅτι τὰς Χάριτας παρθένους οὔσας, πόρνας ἐποίησας. (Anton. et Max. p. 277.) ya. Μὴ ὕποπτος πρὸς ἅπαντας, ἀλλ᾽ εὐλαδὴς γίνευ xal ἀσφαλής. (Democrat. Orell. n. 57.) Περὶ Qv, € ὶ γά χαὶ παιδὸ &pl γυναιχῶν, ἔτι περὶ γάμου καὶ παιδο- ποιίας. 175. Γυνὴ πολλὰ ἀνδρὸς ὀξυτέρη πρὸς χαχοφραδμοσύ- νην. (Stob. Flor. LXXXIII, 52.) 176. Κόσμος ὀλιγομυθίη γυναιχί' χαλὸν δὲ λιτότης. (Stob. Flor. LXXIV, 38.) 177. Γυνὴ μὴ ἀσχεέτω λόγον" δεινὸν γάρ. (Democrat. Orell. n. 77. 178. Δημόχριτος θεασάμενός τινα πολλὰ μέν, ἀπαίδευ- τα δὲ διαλεγόμενον, Οὗτος, ἔφη, οὐ λέγειν μοι δοχεῖ δυνατός, ἀλλὰ σιωπᾶν ἀδύνατος. (Anton, et Max. p. 388.) 179. Ὑπὸ γυναιχὸς ἄρχεσθαι, ὕδρις xa ἀνανδρίη ἐσχά- τη. (Democrat, Orell. n. 78.) 180. Δημοχρίτῳ ἔφη τις" διὰ τί μέγας ὧν μικρὰν ἔγη- μᾶς γυναῖχα; χἀχεῖνος εἶπε, Τοῦ χαχοῦ ἐχλογὴν ποιούμενος τὸ ἐλάχιστον ἐξελεξάμην. xai χόσμου 173. Democritus quum videret quendam quibuslibet prompte largientem et temere suppeditantem : Male, inquit, pereas, quia Gratias virgines, meretrices effecisti. 174. Ne in cunctos suspiciosus, sed providus et cautus sis. De mulieribus, przeterea de matrimonio et liberis procreandis. 175. Mulier multo est promptior quam vir ad astutiam el malignitatem. 176. Parcus sermo mulierem ornat, et. ipsius ornatus parcitas ei decora est. 177. Mulier dicendi facultatem ne exerceat; res enim periculosa est. 178. Democritus quum animadvertisset quendam multa imperite disputantem : Hic, inquit, non dicendi peritus mi- hi videlur, sed omnino tacendi imperitus. 179. Mulieris imperio parere contumelia et ignavia extrema est. 180. Quum Democritum quidam percontaretur, cur, quum magnus esset, parvam duxisse uxorem : Ego, in- quit, in malo eligendo, quod minimum erat, elegi. 181. Nonnulli urbibus quidem dominantur, uxoribus autem serviunt. FRAGMENTA. (Anton. p. 609.) 181, " Evtot πολίων μὲν δεσπόζουσι, γυναιξὶ δὲ δουλεύουσι, (Stob. Flor. VI, 11.) 182, Νοῦσος οἴκου xa βίου γίνεται ὅχωσπερχαὶ σχήνεος. (Stob. Flor. CIV, 21.) 183. Δημόχριτος ἔφη, ὡς 6 yap 6900 μὲν ἐπιτυχὼν eb- pev υἱόν, ὁ δὲ ἀποτυχὼν ἀπώλεσε xal θυγατέρα. (Stob. Flor. LXX, 18. Anton. et Max.p. 819.) 184. Ἀνθρώποισι τῶν ἀναγχαίων δοχέει εἶναι, παῖδας χτήσασθαι ἀπὸ φύσιος χαὶ χαταστάσιός τινος ἀρχαίης. Δῆλον δὲ xal τοῖσι ἄλλοισι ζώοισι. Πάντα γὰρ ἔχγονα χτᾶται χατὰ φύσιν ἐπωφελείης γε οὐὖ- δεμιῆς εἵνεκα, ἀλλ᾽ ὅταν γένηται, ταλαιπωρέει xal τρέφει ἕχαστον ὡς δύναται, χαὶ ὑπερδέδοιχε μέχρι σμικρῆς, xal ἤν τι πάθῃ ἀνιᾶται. Ἢ μὲν φύσις τοιαύτη πάντων ἐστὶ ὅσσα ψυχὴν ἔχει" τῷ δὲ δὴ ἀνθρώπῳ νόμιμον ἤδη πεποίηται, ὥστε xal ἐπαύρεσίν τινα γίγνεσθαι ἀπὸ τοῦ ἐχγόνου. (Stob. Flor. LXXVI, 17.) . Οὐ δοχέει μοι χρῆναι παῖδας χτᾶσθαι" ἐνορέω γὰρ ἐν παίδων χτήσιι πολλοὺς μὲν καὶ μεγάλους χινδύνους, πολλὰς δὲ λύπας, ὀλίγα δὲ τὰ εὐθηνέον- τὰ χαὶ ταῦτα λεπτά τε xol ἀσθενέα. (Stob. Flor. LXXVI, 15.) Διυμόχριτος γάμον χαὶ παιδοποιΐαν παραιτεῖται διὰ τὰς πολλὰς ἐξ αὐτῶν ἀηδίας τε χαὶ ἀφολχὰς ἀπὸ τῶν ἀναγχαιοτέρων. (Clem. Alex. Strom. ll p. 421.) Ῥεχνοτροφίη σφαλερόν: τὴν μὲν γὰρ ἐπιτυχίην 351 I8: e 186. 187. 182. Quemadmodum corporis, sic et familiae vitzeque morbi quidam inveniuntur. 183. Qui bonum nactus est generum, inquit Democritus, is repperit filium, qui malum, is et filiam perdidit. 184. Necessaria hominibus liberorum videtur procreatio natura instinctu pariter et antiquissima institutione, ut in cxteris quoque animalibus est manifestum. Omnia enim, naturam secuta ducem, sobolem sibi, vel nulla utilitatis spe proposita, parant : fetum autem, simul atque editus est, non sine labore educat et nutrit, prout potest unum- quodvis, et tantisper dum durat tenera ejus aas, curam ejus gerit, el dolet si quid patiatur. Talis omnium est in- doles, quae animam habent; inter homines autem hoc tan- quam vile institutum ita jam inveteravil, ut utilitatem eliam e progenie sua percipiant. 185. Non probo liberorum procreationem. Nam in ipso- rum possessione multa magnaque pericula inesse video el molestias plurimas, exiguam vero felicitatem eamque te- nuem et exilem. 186. Democritus matrimonium liberorumque procrea- lionem rejicit propterea quod multz inde oriantur molestiae et quod hac ratione a rebus magis necessariis avocemur. 187. Liberorum educatio lubrica res est. Nam si bene 352 ἀγῶνος μεστὴν xai φροντίδος χέχτηται ἀποτυχίην ἀνυπέρθετον ἑτέρην ὀδύνην. (Stob. Flor. LXXVI, 13.) d, , p - , , Led 188. Ὅτεῳ χρήματά ἐστι, παῖδα ποιήσασθαι Ex τῶν φίλων ἐμοὶ δοκέει ἄμεινον εἶναι" xal τῷ μὲν παῖς ἔσται τοιοῦτος, οἷον ἂν βούληται" ἔστι γὰρ ἐχλέξα- τ 30 un ve M STR g 2 I^ *5 σθαι oiov ἐθέλει, xot ὃς ἂν δοχέη ἐπιτήδειος εἶναι χαὶ μάλιστα χατὰ φύσιν ἕπηται. Καὶ τοῦτο τοσοῦ-- τον διαφέρει, ὅσον ἐνταῦθα μὲν ἔστι τὸν παῖδα λα- τὴν δὲ ΄ ΄ - - ss! AT mE A. 5f θέειν καταθύμιον Ex πολλῶν τῶν ἂν δέη" ἣν δέ τις p. , ^ - 129 , N EJ , ποιέηται ἀπὸ ἑωυτοῦ, πολλοὶ ἔνεισι χίνδυνοι" ἀνάγ- χη γάρ, ὃς ἂν γένηται, τούτῳ χρέεσθαι. (Stob. Flor. LXXVI, 16.) Περὶ νόμων χαὶ πολιτηΐης. 189. Νόμῳ χαὶ ἄρχοντι xat σοφωτέρῳ εἴχειν χόσμιον. (Stob. Flor. V, 23.) 190. Τελευτᾷ γὰρ εἰς χαχοδοξίην χαχὴν ὃ παρεχτεινό- μένος τῷ χρέσσονι. ( Stob. Flor. XXII, 42. ) 191. «φύσι τὸ ἄρχειν οἰκήϊον τῷ κρέσσονι. (Stob. Flor. XLVII, 19.) 192, Χαλεπὸν ἄρχεσθαι ὑπὸ χερείονος. ( Democrates ap. Orell. n. 15.) 193. Κρέσσον ἄρχεσθαι τοῖσι ἀνοήτοισι, ἢ ἄρχειν. (Stob. Flor. XLIV, 14.) 194. Δίχης χαὶ ἀρετῆς μεγίστην μετέχει μοῖραν 6 τιμὰς ἀξίας τάμνων. (Stob. Flor. XLVI, 45.) 1 E] z 195. "AAA οἵγε πρὸς ἔπαινον xal δόξαν οὕτως ἔχοντες, cedat, multum zerumnz et curarum habet, si male, alios dolores inevitabiles parit. 188. Qui divitiis affluit, is melius mihi videtur facturus, si amici alicujus filium sibi adoptat. Atque huic tum filius erit, qualem voluerit. Licet enim eligere, qualem desideret et qui idoneus maximeque natura ad obedienliam propen- sus videalur. Discrimen autem in hoc positum est, quod adoptanti licet filium ex illa, qua (ad eligendum) opus est multitudine, ex animi sententia sumere, gignenti multa imminent pericula, quum talem, qualis natus sit, habere necesse sit. De legibus ac de civitate. 189. Decet nos legi et imperanti et sapientiori cedere. 190. Subil infamiam qui cum superiore contendit. 191. Imperare natura proprium est praestantiori. 192. Deteriori parere durum est. 193. Insipientes aliis parere przestat, quam imperare. 194. Justitie et virtulis maximam partem habet qui honores tribuit honore dignis. 195. Coterum qui hoc modosunt erga laudem et gloriam DEMOCRITI FRAGMENTA. og ΡΥ. ἄρ᾽ oU, ὁμολογοῦσι μεγάλας ἡδονὰς προΐεσθαι, δι᾽ ἀσθένειαν ἢ μαλαχίαν φεύγοντες ἀρχὰς ἢ πολιτείας xai φιλίας βασιλέων, ἀφ᾽ ὧν τὰ μεγάλα χαλὰ εἰς τὸν βίον γίνεσθαι ἔφη Δημόχριτος. (Plutarch. opp. moral. p. 11oo, vol. X p. 525 ed. Reisk. ) 196. Οὐχ ἂν ἐχώλυον o νόμοι ζῆν ἕχαστον χατ᾽ ἰδίην ἐξουσίην, εἰ μὴ ἕτερος ἕτερον ἐλυμαίνετο" φθόνος γὰρ στάσιος ἀρχὴν ἀπεργάζεται. (Stob. Flor. XXXVIII, 57. Anton. et Max, p- 408.) 197. Ὃ νόμος βούλεται μὲν εὐεργετέειν βίον ἀνθρώ-- πων" δύναται δέ, ὅταν αὐτοὶ βούλωνται πάσχειν" τοῖσι γὰρ πειθομένοισι τὴν ἰδίην ἀρετὴν ἐνδεί- χνυται. (Stob. Flor. XLIII, 33.) 195. Ταῖς τῶν χαιρῶν μεταβολαῖς xat οἵ σφόδρα δυνα- τοὶ τῶν ἀσθενεστέρων ἐνδεεῖς γίνονται. ( Anton. et Max. p. 8οθ.) 199. Ἀπὸ ὁμονοίης τὰ μεγάλα ἔργα xat τῇσι πόλισι τοὺς πολέμους δυνατὸν χατεργάζεσθαι, ἄλλως δ᾽ οὔ. (Stob. Flor. XLIIL, 4o. ) 200. Στάσις ἐμφύλιος ἐς ἑχάτερα κακόν" xal γὰρ νι- χέουσι xai ἡσσωμένοισι ὁμοίη φθορή. ( Stob. Flor. XLIII, 34.) 201. Φρονήσιος ἔργον, μέλλουσαν ἀδικίην φυλάξασθαι, ἀναλγησίης δέ, τὴν γενομένην μὴ ἀμύνασθαι. (Stob. Flor. HI, 51.) 202. ᾿Αδικεομένοισι τιμωρέειν χατὰ δύναμιν χρὴ καὶ μὴ παριέναι" τὸ μὲν γὰρ τοιοῦτον δίκαιον xol ἀγα- θόν, τὸ δὲ μὴ τοιοῦτον ἄδιχον καὶ χαχόν. afiecli, nonne fatentur se magnas dimittere voluptates , dum ob imbecillitatem vel moliitiem fugiunt magistratus, reipublieee gubernationem, amicitias regum : a quibus rebus magna bona in vilam humanam redundare dixit Democritus. 196. Leges non prohiberent singulos pro arbitrio sno vivere, nisi aller ad injuriam alteri iuferendam esset proclivis. Etenim invidia seditionis parit initium. 197. Lex hominum vitam beneficiis ornare vult, id au- tem praestare potest, si ipsi ea accipere voluerint : obe- dientibus enim vim et virtutem suam ostendit. 198. Temporum mutationibus fit, ul etiam valde poten- tes inlirmiorum auxilio indigeant. 199. Concordia cum alize res magn: geri, tum a civi- talibus bella confici possunt ; secus, haudquaquam. 200. Seditio domestica utrique parti nocet ; nam et vin- cenles et victos eadem pessundat pernicies. 201. Prudentiae est futuram injuriam pr&cavere, indo- lenti: vero illatam non ulcisci. 202. Injuriam patientes pro viribus sunt defendendi et minime negligendi : hoc enim justum et bonum est , con- trarium vero injustum, et malum. gus ow DEMOCRITI FRAGMENTA. 353 ( Stob, Flor. XLVI, 43. ) 293. Καὶ οἱ φυγῆς ἄξια ἔρδουσι, ἢ δεσμῶν ἢ ποινῆς ἄξιοι, καταψηφιστέον xal μὴ ἀπολύειν" ὃς δ᾽ ἂν παρὰ νόμον ἀπολύη. χέρδεϊ ὁρίζων ἢ ἡδονῇ, ἀδι- χέει" καί οἵ τοῦτο ἐγχάρδιον ἀνάγχη εἶναι. (Stob. Flor. XLVI, 44.) 10. Τῶν ἡμαρτημένων ἄνθρωποι μεμνέαται μᾶλλον ἢ τῶν εὖ πεποιημένων. Καὶ γὰρ δίκαιον οὕτως" ὥσπερ τὰς παραχαταθήχας ἀποδιδόντα οὐ χρὴ ἐπαινέεσθαι, τὸν δὲ μὴ ἀποδιδόντα χαχῶς ἀχούειν xal πάσχειν, οὕτω καὶ τὸν ἄρχοντα. Οὐ γὰρ ἐπὶ τουτέῳ ἡρέθη ὡς καχῶς ποιήσων, ἀλλ᾽ ὡς εὖ. (Stob. Flor. XLVI, 47.) 205. Οὐδεμίη μηχανὴ τῷ νῦν χατεστεῶτι ῥυσμῷ μὴ οὐχ ἀδικέειν τοὺς ἄρχοντας, ἣν xal πάνυ ἀγαθοὶ ἔωσι" οὐδενὶ γὰρ ἄλλῳ ἔοιχε ἢ ἑωυτῷ τὸν αὐτὸν ἐπ᾽ ἑτέροισι γίνεσθαι. Δέει δέ χως οὕτω xal ταῦτα χοσμηθῆναι, ὅχως ὃ μηδὲν ἀδιχέων, ἣν καὶ πάνυ ἐτάζη τοὺς ἀδιχέοντας, μὴ ὑπ᾽ ἐχείνοισι γενέσθαι, ἀλλά τις 3) θεσμὸς ἤ τι ἄλλο ἀμυνέει τῷ τὰ δίκαια ποιεῦντι. ( Stob. Flor. XLVI, 48.) 200. Κατὰ δὲ ζώων ἔστι ὧν φόνον xal ui φόνον ὧδε ἔχει: τὰ ἀδικέοντα xal θέλοντα ἀδικέειν ἀθῷος ὃ χτείνων, xal πρὸς εὐεστοῦν τοῦτο ἔρδειν μᾶλλον 2 μή. ( Stob. Flor. XLIV, 16.) 207. Κτείνειν χρὴ τὰ πημαίνοντα παρὰ δίχην πάντα AER e MN S v y M περὶ παντός" xai ταῦτα 6 ποιέων εὐθυμίης xal δί- κῆς xai θάρσεος xai χτήσιος ἐν παντὶ χόσμῳ μέζω μοῖραν μετέξει, (Stob. Flor. XLIV, 17.) e, Y 4 * ; 208. Oxon περὶ χιναδέων τε xal ἑρπετέων γεγρά- φᾶται τῶν πολεμίων, οὕτω xal χατὰ ἀνθρώπων ; ; δοχέει μοι χρεὼν εἶναι ποιέειν: xaX νόμους τοὺς ! , , πατρίους χτείνειν πολέμιον ἐν παντὶ χόσμῳ,, ἐν ᾧ μὴ νόμος ἀπείργει" νόμος δὲ ἀπείργει, ἱερὰ ἐχά- στοισι ἐπιχώρια xat σπονδαὶ καὶ ὅρχοι. (Stob. Flor. XLIV, 18.) T» : Ἂν Κιξάλλην καὶ ληϊστὴν πάντα χτείνων τις ἀθῷος ἂν y» » , ' εἴη, xa αὐτοχειρίῃ x^ χελεύων χαὶ ψήφῳ. (Stob. Flor. XLIV, 19. ) 210. Οἰχέτησι, ὡς μέρεσι τοῦ axfjveoc , χρῶ ἄλλῳ πρὸς ἄλλο. (Stob. Flor. XLII, 45.) e ἢ EC RSEN : 411. Ἡ ἐν δημοχρατίη πενίη τῆς παρὰ τοῖσι δυνατοῖσι καλεομένης εὐδαιμονίης τοσοῦτόν ἐστι αἱρετωτέρη, δὅχόσον ἐλευθερίη δουλείης. (Stob. Flor. XLIII, 42.) "m M * , ^ ^ ^ , Τὰ xavk τὴν πόλιν χρεὼν τῶν λοιπῶν μέγιστα ἡγέεσθαι, ὄχως ἄξεται εὖ, μήτε φιλονεικέοντα moo τὸ ἐπιειχές, μήτε ἰσχὺν ἑωυτῷ περιτιθέμενον παρὰ τὸ χρηστὸν τὸ τοῦ ξυνοῦ. Πόλις γὰρ εὖ ἀγο- μένη μεγίστη ὄρθωσί: ἐστι" 209 t τῷ χαὶ ἐν τούτῳ πάντα * ^ , Y , , ^y a ^ ἔνι, xal τούτου σωζομένου πάντα σώζεται, xal á τούτου φθειρομένου τὰ πάντα διαφθείρεται. 1 ] 203. Damnandi neque absolvendi sunt, qui aliquid dignum exsilio committunt, aut qui vinculis aliave poena digni sunt. Qui vero legum auctoritate contemla ( ejus- nodi homines ) absolvit, lucri aut voluptatis gratia deoer- nens, injuste agit, atque hanc agendi ralionem ei cordi esse necesse est. 204. Homines (i. e. cives) male quam bene factorum magis sunt memores , atque ita fieri par est. Ut qui de- positum reddit, laudari non debet, at repreliendi et pu- niri qui non reddit : ita de magistratu quoque judican- dum est. Neque enim ea lege ut male faciat, sed ul bene faciat eligitur. 205. In przesenti rerum statu fieri non potest, quin ma- gistratus etiam valde boni ( interdum) inique aganl ; neque enim ulli alii nisi sibi ipsi similis est hiec rerum facies et conditio, qua iidem ( homines perpetuo ) aliis atque aliis ( magistratibus ) parent. Convenit etiam ita fere hec ( de quibus loquor) institui, ut qui nulla in re injustum se prabet , etiamsi severe de injuriarum auctoribus quaerat , illis ne pareat ( postea), sed ut vel lex vel aliud quid magi- stratum justitia insignem ab illorum injuria defendat. 206. De animalium quorundam cede permissa ac non permissa sic se res habet. Ea qua injuriam faciunt aut facere volunt, quisquis occiderit, innocens erit, immo ne sa- PHILOS. GREC. lus nostra pericliletur, occidi ea prestat, quam non occidi. 207. Interficienda sunt omni de causa, quaecunque przeter fas damnum apportant; quod qui facit, is et tranquillita- lis et juris δὲ animi intrepidi et. in omnibus ornamentis plus possessionum habebit. 208. Ut de feris et serpentibus nobis inimicis scriptum est, sic etiam adversus homines faciendum mihi videtur: ut hostis ubivis zentium secundum patrias leges occida- tur, quatenus nulla lex obstet. Aliquando enim lex prohi- bet et sua cujusque regionis sacra (templa), feedera et sacramenta. 209. Furem et latronem quemvis occidens aliquis aut manu sua, aut jussu suffraziove, innocens habendus est. 210. Servis, ut partibus corporis, alio ad aliud utere. 211. Pauperlas in populari imperio tanto potior est fe- licitate, quam inter potentes hoc nomine appellant, quanto antestat servituti libertas. 212. Negotia publica civitatis omnium existimari oportet maxima , ut ipsa civitas bene gubernetur, neque prater squum contendi , neque privatam potentiam adversus pu- blicum bonum comparari. Nam bene temperata civitas fe- licissima est rerum constitutio. In. hae insunt omnia, hae salva cuncta servantur, hac pereunte nil non pessum it. 25 (Stob. Flor. XLHI, 43.) 213. Τοῖσι χρηστοῖσι οὐ ξυμφέρον ἀυςλέοντας τοῖσι ἑ - »* λ , hJ ν᾿ »^ - * ΕΣ ὐτῶν ἀλλα πρήσσειν" τὰ γὰρ ἴδιχ χαχῶς ἂν ἔ- σχεν. Εἰ δὲ ἀμελέοιτο τῶν δημοσίων τι, χαχῶς E sii : : ἀκούειν γίνεται, xa ἣν μηδὲν μήτε χλέπτη μήτε ἀδικέῃ: ἐπεὶ χαὶ ἀμελέοντι (οὐχ ἧσσον) ἢ ἀδι- χέοντι χίνδυνος axis ἀχούειν xal δὴ xai παθέειν ἊἌναάγχη δὴ Δδυαρτάνειν, ξυγγινώσχεσθαι δὲ μαρ ν 2 - τοὺς ἀνθρώπους οὐχ εὐπετές. (Stob. Flor. XLI, 44. ) 214. Οἱ xaxot ἰόντες ἐς τὰς τιμάς, ὁχόσῳ ἂν μᾶλλον ἀνάξιοι ἐόντες ἴωσι, τοσούτῳ μᾶλλον ἀναχηδέες γίνονται xal ἀφροσύνης χαὶ θράσεος πίμπλανται. ( Stob. Flor. XLIII, 45. ) σ͵ : :» , - ^Y ^ , 215. "Ocav ot δυνάμενοι τοῖσι μὴ ἔχουσι καὶ προτελέειν τολμέωσι xa ὑπουργέειν χαὶ χαρίζεσθαι, ἐ ἐν τούτῳ don xat τὸ οἰχτείρειν ἔνεστι, χαὶ μὴ ἐ ἐρήμους elvat xat τὸ ἑταίρους γίνεσθαι χαὶ τὸ ἀμύνειν ἀλλήλοισι M M , € , - * Y" , , xat τοὺς πολιήτας διιονόους εἶναι xat ἄλλα ἀγαθά, [:J ΝΑ * , H^ ὅσσα οὐδεὶς àv δύναιτο χαταλέξαι. (Stob. Flor. XLIII, 46.) Περὶ γήραος. ἸΙσχὺς καὶ εὐμορφίη νεότητος ἀγαθά, γῆρας δὲ σωφροτύνης ἄνθος. (Stob. Flor. CXV, 19; Max. p. 856.) 217. Ἰέρων εὔχαρις ὃ αἱμύλος καὶ σπουδαιόμυθος. ( Democrat. Orell. n. 70.) 218. Ὃ γέρων νέος ἐγένετο, ὃ δὲ νέος ἄδηλον «ei ἐς 213. Bonis non expedit, rebus suis neglectis, alias agere : proprie enim (inlerim) male se haberent. Si quid autem publicum nezligatur, infamia accedit, etsi quis neque furtum neque injuriam ullam faciat. Etenim negligenti non minus quam injuriam inferenti periculum est cum male audiendi , tum etiam patiendi. Fieri profecto non potest, quin peccetur, peccatorum autem veniam ut impetrent homines , non facile fieri. potest. 214. Improbi si honores petunt, quo fuerint indigniores, hoc et negligentiores (adepto magistratu) fiunt impru- dentiaque magis et audacia replentur. 215. Ubi potentes ad sublevandos tenuioris fortunae ho- mines sumptus facere sustinent eisque operam navare et gratificari, ibi misericordiw locus est, singuli cives non dissociati ac deserti sunt, sed mutua societas, defen- sio et concordia nascuntur atque alia bona tot tantaque, ut nemo verbis exprimere possit. De senectute. 216. Robur et pulchritudo juventutis bona sunt, senc- ctus autem temperantize prudentizeque flos est, 7. Gratus est senex qui seite jocari potest et. seria loqui. DEMOCRITI FRAGMENTA. γῆρας ἀπίξεται" τὸ τέλειον ὧν ἀγαθὸν τοῦ μέλλον- τός τε χαὶ ἀδήλου κρέσσον. (Stob. Flor. CXV, 21.) 219. Γῆρας δλόχληρός ἐστι πήρωσις" πάντ᾽ ἔχει χαὶ πᾶσι ἐνδέει. (Stob. Flor. CXVI, 41.) Ὃ αὐτὸς ἰδὼν νεανίαν φιλοπονοῦντα ἔ ἔφη: Κάλλι- στον ὄψον τῷ γήρατι ἀρτύεις. ( Anton. et Max. pag. 377.) Πάρεργον. 221. Ἔρωτιχὴν μέωνψιν ἢ ἀγαπωμένη λύει. (Stob. Flor. LXHI, 33.) 222, "[c;upàv ἐς πειθὼ λόγος γίνεται. (Stob. Flor. LXXXI, 11.) 223. ᾿Ισχυρότερος ἐς πειθὼ λόγος πολλαχῇ γίνεται χρυσοῦ. ( Democrat. ap. Orell. n. 17. ) 224. Ὁ ἀδιχέων τοῦ ἀδιχεομένου χαχοδαιμονέστερος. (Democrat. ap. Orell. n. 11.) 225. ᾿λνδρὶ σοφῷ πᾶσα γῇ βατή" ψυχῆς γὰρ ἀγαθῆς πατρὶς ὃ ξύμπας χόσμος. (Stob. Flor. XL, 7.) 226. Τὰ χαλὰ γνωρίζουσι xai ζηλοῦσι οἱ εὐφυέες πρὸς αυτα. ( Democrat. ap. Orell. n. 22.) 277. Προδουλεύεσθαι χρέσσον πρὸ τῶν πρηξίων ἢ μετα- νοέειν. 218. Senex fuit juvenis aliquando : num vero juvenis futurus sit olim senex, incertum est. Perfectum igitur bonum futuro atque incerto praestantius est. 219. Senectus omnium est sensuum hebetatio : omnia liabet atque omnibus aliquid deest. 1 220. Idem Democritus conspicatus juvenem industrium et laboris amantem : Pulcherrimum, inquit, senectutis condis obsonium. Additamentum. 221. Amatorium crimen diluit ipsa qua amatur. 222. Plurimum ad persuasionem sermo valet. 223. Ad persuadendum saepenumero plus oratio, quam aurum valet. 224. Infelicior est, injuriam qui facit, quam qui acci- pit. 225. Qualibet terra sapienli viro pervia est : namque animi fortis universus mundus patria est. 226. Homines natura ad honestatem facti et agno- scunt, qua honesta sunt, el iis operam dant. 297. Prwstat consilium. praecedere facta, quam p«eni- lentiam subsequi. DEMOCRITI FRAGMENTA. 355 (Democrat. ap. Orell. n. 31.) 228. Ἢ τῶν ξυγγενέων ἔχθρη τῆς τῶν ὀθνείων χαλεπω- τέρη μάλα. ( Democrat. ap. Orell. n. 56.) 229. Ὁ αὐτὸς (Δημόχριτος) ἔφη, οὐ καλὸν πεπαιδευ-- μένον ἀπαιδεύτοις διαλέγεσθαι, ὥσπερ οὐδὲ νή- φοντα μεθύουσιν. (Anton. et Max. p. 704.) . Ὁ αὐτὸς τὸν φθόνον dem ἕλχος εἶναι τῆς ἀλη- E (Anton. et Max. p. 408.) 231. Τιμαὶ παρὰ τοῖσι εὐφρονέουσι μέγα δύνανται, οἵ ξυνιᾶσι τιλώμενοι. ( Pseudodemocrat. n. 61.) 232. B£kesgov ὑπ᾽ ἑτέρου ἢ ὑπ᾽ ἑωυτοῦ ἐπαινέεσθαι, ( Pseudodemocrat. n. 82.) 233. "Hv μὴ γνωρίζης τοὺς ἐπαίνους, χολαχεύεσῦαι ἡγέο. (Pseudodemocrat. n. 83.) 24. Φαύλων ὁμιλίη ξυνεχὴς ἕξιν χαχίης αὔξει. ( Cod. Flor. Stob. Gaisf. IV p. 408.) 5. Εἰχουσίως μὴ πονέειν παῖδες ἀνιέντες, οὔτε γράμ- ματα μάθοιεν, οὔτε μουσικήν, οὔτε ἀγωνίην, οὐδ᾽ ὅπερ μάλιστα τὴν ἀρετὴν ξυνέχει, τὸ αἰδέεσθαι" μάλα γὰρ Ex. τούτων φιλέει γίνεσθαι ἣ αἰδώς. (Ibid. p. 403.) 236. Τὰ uiv χαλὰ χρήματα τοῖσι πόνοισι ἣ μάθησις ἐξ Ξεργάζεται, τὰ δ᾽ αἰσχρὰ ἄνευ πόνων αὐτόματα χαρποῦται" χαὶ γὰρ ὁ ὡς τὸν οὐχ ἐθέλοντα πολλάκις ἐξέργει τοιοῦτον εἶναι" οὕτω μεγάλης πρήξιος ὃ ἀμαθὴς σπανίως πριυτουργός τε xal ποιητής ἐστι. (Ibid, p. 406.) 27. Τίμιον ὀλίγη σοφίη ὑπὲρ δόξαν ἀφροσύνης μεγά- λης. ( Pseudodenmocrat, n. 80,} 238. Ανθρώποισι πᾶσι σεύαστά ἐστι τὸ ἀγαθὸν xal ἀληθές" ἡδὺ δὲ ἄλλῳ ἄλλο. ( Pseudodemocrat. n. 34.) 419. Iv γε ἀληθινὴν τιμὴν χαὶ χάριν ἱδρυμένην ἐν εὐνοία χαὶ διαθέσει τῶν μεμνημένων obj ὑπερό- Ψεται πολιτιχὸς ἀνήρ, οὐδέ γε δόξαν ἀτιμάσει φεύγων τὸ τοῖς πέλας ἁνδάνειν, ὡς ἠξίου Δημόχριτος. (Plutarch. reip. ger. prac. p. 821, vol. IX p. 266 ed. Reisk.) 210. "Ev ξυνῷ ἰχθύϊ ἄκανθαι οὐχ ἔνεισιν, ὥς φησιν ὃ Δημόχριτος. Plutarch. convival. disput. lib. IL, τὸ , pag. 643, vol. VIII pag. 549 ed. leisk. ) 241. Ἦμος δὲ στεροπῆας ἀπεπτοίησεν ὀνείρους ὃ ἥλιος ἀνασχών, καὶ καθάπερ εἰς ταὐτὸ συμμίξας ἐπέ- στρεψε χαὶ συνώρμησε τῷ φωτὶ τὰς πράξεις καὶ τὰς νοήσεις τὰς ἁπάντων, ὥς φησι Δημόχριτος, νέα ἐφ᾽ ἡμέρη, στρέφοντες ἄνθρωποι, τὴν πρὸς ἀλλή- λους ὁρμὴν καθάπερ ἀρτύματα συντόνως ποθοῦν- τες, ἄλλος ἀλλαχόθεν ἐ ἐπὶ τὰς πράξεις ἀνίστανται. ( Plutarch. de occulte viv. p. 1129, vol. X pag. 642 seq. ed. leisk. ) ΤΟ ἄξων ΠΣ 212. Χρὴ τὴν μὲν E£USEGELXV φάνερως ἐνδείχνυσθαι, ^ ^V o3 , , , 4 τῆς δὲ ἀληθείας θαῤῥούντως προΐστασθαι. ( Anton. pag. 535.) lI SIR ot sy Ἀν δι 243. Ξείνοισι μεταδίδου xai τοῖσι δεομένοισι Ex τῶν 228. Consauguineorum inimiciti:e multo asperiores sunt externis. 229. Llem (Democritus) dixit, neque doctum decere cum indoctis, neque sobrium cum ebriis loqui. 230. Idem invidiam veritalis ulcus esse dicebat. 221. Honores plurimum valent apud prudentes atque benevolos, qui eos sibi collatos esse intelligunt. 232. Abalio quam a se ipso laudari przestat. 233. Si laudes in te ipso non agnoveris, palpum tibi obtrudi existimes. 234. Continuum improborum commercium vitiorum consuetudinem paullatim affert. 235. Pueri qui voluntariis laboribus totos se dare non possunt, illi neque lilteras didicerint , neque musicam , ueque (cum aequalibus honeste) certare, neque, quod maxime virtutem continet, alios revereri; nam ex his rebus pudor nasci inprimis solet. 236. Res honestas laboribus disciplina perficit , turpes autem nullius laboris nativi sunt fructus : nam ut nolen- tem (disciplina) spe cogit, ut ( qualem se praebet ) talis sit ( homo), ita omnis disciplinze expers raro est przclari facinoris auctor. 237. Nonnihil sapienliee pluris faciendum est, qnam speciosa quidem, sed falsa magnae dementi: opinio. 238. Apud omnes quidem homines in honore sunt bo- num ac verum : gratum tamen alii aliud. 239. Certe verum honorem gratiamque innixam bene- volentia animique memorum affectione non despiciet vir, qui in administranda republica versatur, neque gloriam conlemnet, fugiens aliorum appeobationem, ut volebat Democritus. 210. In communi pisce non insunt spin, ut dicit De- mocrilus. 241. Verum ubi sol oriens fulgentia somnia abegit, et tanquam in unum commiscens convertit et excilavil una cum luce omnium actiones cogitationesque : tunc, ut ait Democrilus, nova statim ab initio diei animo volventes homines , mutuos conatus velut condimenta quzedam ve- hementer appetentes, alius aliunde ad res agendas sese conferunt. 242. Pietas palam declaranda, veritas autem forti animo defendenda est. 243. Peregrinis impertire et. egentibus ex iis quie ad- 2. 356 DEMOCRITI FRAGMENTA. * ἐόντων' ὃ γὰρ μὴ διδοὺς δεομένῳ οὐδὲ αὐτὸς λήψε- ται δεόμενος. ( Anton. et Max, p. 725.) 244, Τ ἄγος xo ἔπειξις ἀπέστω τοῦ ἐσθίειν" κυνῶδες γὰρ τοῦτο χαὶ θηρίῳ μᾶλλον ἢ ἀνθρώπῳ πρέπον. (Anton. et Max. pag. 299.) 215. Ποθητὸς εἶναι μᾶλλον ἢ φοδερὸς xxv τὸν βίον προαιροῦ, ὃν γὰρ πάντες φοδοῦνται, πάντας φο- ῥεῖται. ( Anton. p. 517; Max. p. 542.) 246. 'Γὸν ἄρχοντα δεῖ ἔχειν πρὸς μὲν τοὺς χαιροὺς λο- γισμόν, πρὸς δὲ τοὺς ἐναντίους τόλμαν, πρὸς δὲ τοὺς ὑποτεταγμένους εὔνοιαν. ( Anton. p. 517; Max. p. 542. 247. Δεῖ τὸν ἑτέρων μέλλοντα ἄρξειν αὐτὸν ἑαυτοῦ πρῶτον ἄρχειν. ( Maxim. p. 542.) 218. Ἡδὺ μηδὲν ἀποδέχεσθαι, ἣν μὴ ξυμφέρη. ( Pseudodemocrat. ap. Orell. n. 39.} 219. Ὃ χόσμος σχηνή, ὃ βίος πάροδος" ἦλθες, e ἀπῆλθες. (Pseudodemocrat. ap. Orell. n. 84.) 250. Θείου νόου τὸ αἰεὶ διαλογίζεσθαι χαλόν. ( Pseudodemocrat n. 79.) sunt: qui enim indigenli non dederit, ne ipse quidem, si quando egeat, accipiet. 244. Celeritas et festinatio absint ἃ comedendo. Hoc enim caninum est, et belluze convenit magis quam ho- mini. 245. Id specta, ut alji magis te desiderent in vita quam meluant : quem enim omnes metuunt, idem omnes me- tuit. 246. Principem in rerum opportunitatibus uti decet ra- tione, adversus hostes audacia, benevolentia autem erga subjectos. 247. Qui aliis imperalurus est, debet ipse sibi prius imperare. 248. Nihil jucundum admittendum est, nisi idem sit utile. 249. Mundus scena, vita transitus : venisli, vidisti , abiisti. 250. Animi divini est, semper aliquid bonum cogitare. EG » B. ΦΥΣΙΚΑ AIIOXIIAXMATIA. ———— FRAGMENTA PHYSICA. 1, Δημόχριτος δὲ ὅτι μὲν ἀναιρεῖ τὰ φαινόμενα ταῖς αἰσθήσεσι., xal τούτων λέγει μηδὲν φαίνεσθαι χατὰ ἀλήθειαν, ἀλλὰ μόνον χατὰ δόξαν" ἀληθὲς δὲ ἐν τοῖς οὖσιν ὑπάρχειν τὸ ἀτόμους εἶναι χαὶ χενόν. Νόμῳ γάρ, φησί, γλυχύ,χαὶ νόμῳ πιχρόν, νόμῳ θερμόν, νόμῳ ψυχρόν, νόμῳ χροι ἡ" ice δὲ ἀτομαχαὶ χενόν. Ἅπερνομίζε- ται μὲν εἶναι xal δοξάζεται τὰ αἰσθητά, οὖκ ἔστι δὲ χατὰ ἀλήθειαν ταῦτα' ἀλλὰ τὰ ἄτομα μόνον χαὶ χενόν. "Ev δὲ τοῖς Κρατυντηρίοις καίπερ ὑπεσχημένος ταῖς αἰσθήσεσι τὸ χράτος τῆς πίστεως ἀναθεῖναι, οὐδὲν ἧττον εὗ- ρίσχεται τούτων χαταδιχάζων. Φησὶ γάρ: Ἣ μέες δὲ τῷ μὲν ἐόντι οὐδὲν ἀτρεχὲς ξυν- ίεμεν, μεταπῖπτον δὲ χατά τεσώματος διαθιγήν, χαὶ τῶν ἐπεισιόντων, καὶ τῶν ἀντιστηριζόντων. Καὶ πάλιν φησί: ἐτεῖ μέν vuv, ὅτι οἷον ἕχα στόν ἐστιν, 3) οὐχ ἔστιν, οὐ ξυνίεμεν, πολλαχῆ δεδήλωται. Ἔν δὲ τῷ περὶ ἰδεῶν, γινώσχειν τε χρή, φησί, ἄνθρωπον τῷδε τῷ χαγόνι, ὅτι ἐτεῆς ἀπήλλαχται. Καὶ πάλιν: Δηλοῖμὲν δὴ xal οὗτος ὃ λόγος, ὅτι ἐτεῇ οὐδὲν ἴὸμεν περὶ οὐδενός: ἀλλ᾽ ἐπιῤῥυσμίη ἑχάστοισι ἣ δόξις. Καὶ ἔτι Καίτοι δ ἡλονἔσται, ὅτι Pe οἷον ἕκαστον, γινώσκειν, ἐν ἀπόρῳ ἐστί. 1. Democritus autem quum ea tollat, quz apparent sensibus, ex iis etiam dicil nihil vere apparere, sed solum ex opinione , verum autem esse in iis que sunt , quatenus individua sint et inane. Opinione enim et instituto, in- quit, est dulce et amarum, opinione calidum et frigi- dum, opinione color : vere autem individua et inane. Qua igitur esse existimantur et pulantur sensilia , ea non sunt revera. Sola autem sunt individua et inane. In Libris probativis itidem, quamvis pollicitus, se sensibus vim conciliatrurum fidemque facturum , nihi- lominus invenitur eos condemnare. Ait enim : ΔῸΣ re ipsa quidem nihil veri intelligimus , sed id tantum percipimus, quod mutatur pro positura corporis eo- rumque qua nobis incidunt et obsistunt. Et alibi ait : Nos vere quidem qualis sit unaquaque res, vel non sit, nequaquam intelligere , plurimis locis est declara- tum. In libro autem de imaginibus ait : Oportet hominem hac regula scire, se a vero longe abesse. Et alio loco : Ostendit quidem hxc quoque ratio , denulla re quid- quam mos vere scire, sed esse singulis opinionem , prout quemque res extrinsecus allata affecerit. Et alio etiam loco : Quamquam erit evidens , dubium esse, Καὶ δὴ ἐν μὲν τούτοις πᾶσαν σχεδὸν χινεῖ χατάλη- ψιν, xa μόνον ἐξαιρέτως χαθάπτεται τῶν αἰσθή- ctv. "Ev δὲ τοῖς Κανόσι δύο φησὶν εἶναι γνώ- σεις, τὴν μὲν διὰ τῶν αἰσθήσεων, τὴν δὲ διὰ τῆς διανοίᾳς" ὧν τὴν μὲν διὰ τῆς διανοίας ἡνησίην χατάγει, προσμαρτυρῶν αὐτῇ τὸ πιστὸν elg ἀλη- θείας χρίσιν- τὴν δὲ διὰ τῶν αἰσθήσεων σχοτίην ὀνομάζει, ἀφαιρούμενος αὐτῆς τὸ πρὸς διάγνωσιν τοῦ ἀληθοῦς ἀπλανές. Λέγει δὲ xarà λέξιν" Γνώμης δὲ δύο εἰσὶν ἰδέαι" 4 μὲν γνησίη, ἣ δὲ σχοτίη" xal σχοτίης μὲν τάδε ξύμ- παντα, ὄψις, ἀχοή, ὀδμή, γεῦσις, ψαῦ- σις" ἣ δὲ γνησίη ἀποχεχριμένη δὲ ταύ- της. Εἶτα προχρίνων τῆς σχοτίγς τὴν γνησίην ἐπιφέρει λέγων: Ὅταν ἣ σχοτίη μηχέτι δύ- νηταιμήτε δρῆν ἐπ᾽ ἔλαττον, μήτε ἀχού- εἰν, μἡτεὀδὸμᾶσθαι, μήτε γεύεσθαι, μήτε ἐν τῇ ψαύσειαϊσθάνεσθαι, ἀλλ᾽ ἐπὶ λε-- πτότερον. Οὐχοῦν xal κατὰ τοῦτον ὃ λόγος ἐστὶ χριτήριον, ὃν γνησίην γνώμην χαλεῖ. ( Sextus Empiricus adv. Mathem. ( Logic. ) lib. VII. $ 135—139. pag. 399 seqq. ed. Fabric.) Παλαιὰ γάρ τις, ὡς προεῖπον, ἄνωθεν παρὰ τοῖς φυσιχοῖς χυλίεται δόξα περὶ τοῦ τὰ ὅμοια ὁμοίων εἰναι γνωριστικά" xal ταύτης ἔδοξε μὲν xal Δημό- num, quale sit unumquidque, sciamus. Alque in his quidem omnem fere ΓΘ] ΟἿ comprehensionem , licet modo sensus precipue testes adhibeat. In Regulis autem duas perhibet esse cognitiones, alteram per sensus, alteram per cogitationem : ex quibus cognitionem quie per cogi- tationem fit, genuinam ducit, fide dignum veritatis judi- cium suo testimonio ipsi tribuens; cognitionem; autem per sensus comparari solitam obscuram vocat, in vero discernendo erroris vacuitatem ei eripiens. Dicit autem ad verbum : Cognitionis dux sunt species , altera genuina, altera obscura; et obscurz quidem hac sunt omnia, visus , auditus , olfactus , gustus, tactus ; genuina au- tem illa est, quz ab hac est secreta. Deinde genuinam obscurae praeferens subjungit haec : Quando obscura non amplius potest in rebus justo minoribus neque videre, neque audire, neque odorari, neque gustare, neque tactu sentire , sed ad subtilius ( confugiendum). Est igi- tur ex Democriti quoque sententia ratio rerum arbitra, quam appellat genuinam cognitionem. 2. Nam vetus quzdam, ut prius dixi, et jam pridem recepta inler physicos versatur opinio , similia similibus cognosci; atque ejus quidem visus est eliam Democritus 357 E , t ^ ot 3 »^ zz ^ * χριτος χεχομιχέναι τὰς παραμυθίας" ἔδοξε δὲ χαὶ ^ E : 3 Πλάτων αὐτῆς ἐν Τιμαίῳ παρεψαυχέναι" ἀλλ᾽ 6 Y Δ , τὸ , - , ^ ες M A £3 μὲν Δημόχριτος ἐπί τε τῶν ἐμψύχων xat ἀψύχων τ AD SAEC. : ἵστησι τὸν λόγον. K αὶ yàp ζῶα, φησίν, ὃμ ογε- ; νέσι ζώοισι ξυναγελάζεται, ὡς περιστε- ραὶϊπεριστερῇσι, χαὶγέρανοιγεράνοισι, Y y * - 4 , , € , φιλὶ xai ἐπὶ τῶν ἄλλων ἀλόγων. Ὥ σααύτως δὲ καὶ περὶ τῶν ἀψύχων χατάπερ δρῆν πά- ρεστι ἐπί τε τῶν χοσχινευομένων σπερ- μάτων, χαὶ ἐπὶ τῶν παρὰ τῇσι χυματω- Tüs: ψηφίδων' ὅχου uév γὰρ χατὰ τὸν τοῦ χοσχίνου. δῖνον διαχριτιχῶς φαχοὶ μετὰ φαχῶν τάσσονται χαὶ χριθαὶ μετὰ χριθέων χαὶ πυροὶ μετὰ πυρῶν’ ὅχου δὲ χατὰ τὴν τοῦ χύματος χίνησιν αἵ μὲν τ , -^ EJ * , * , ἐπιμήχεες ψηφῖδες εἰς τὸν αὐτὸν τόπον τῇσι ἐπιμήχεσι ὠθέονται, αἱ δὲ περιφε- ρέες τῇσι περὶφ ἐρέσι" ὡς ἂν ξυναγωγόν τι ἐχούσης τῶν πρηγμάτων τῆς ἐν τού- τοισι ὁμοιότητος. ἌἊλλ᾽ ὃ μὲν Δημόχριτος ^ οὕτως. (Sext. Empirie. adv. Mathem. lib. VH $ 116 et 115, pag. 395 ed. Fabric. ) 8. Δημόχριτος δὲ εἴδωλά τινά gus, ἐμπελάζειν τοῖς ἀνθρώποις, χαὶ τούτων τὰ μὲν εἶναι ἀγαθοποιά, τὰ δὲ χαχοποιά" ἔνθεν xal εὔχεται εὐλόγχων τυ- Εἶναι δὲ ταῦτα μεγάλα τε χαὶ ὑὕπερφυῇ xai δύσφθαρτα μέν. οὐχ ἄφθ δέ ρφυῇ xat δύσφθαρτα μέν, οὐχ ἄφθαρτα δέ. Ἡροσημαίνειν τε τὰ μέλλοντα τοῖς ἀνθρώποις θεω- i u Ἔ MIS ρούμενα xai φωνὰς ἀφιέντα - ὅθεν τούτων αὐτῶν φαντασίαν λαδόντες οἱ παλαιοὶ ὑπενόησαν εἶναι χεῖν εἰδώλων. aliquas probabiles afferre rationes. Visus est et Plato eam tetigisse in Timaeo. Sed Democritus de animatis et inani- inis ea quze dicit statuit. Animantia enim , inquit, simul congregantur cum ejusdem generis animantibus , ut columba cum columbis et grues cum gruibus, atque idem in. aliis brutis valet. Idem quoque de inanimis dicendum ; ut licet videre in seminibus quz cribrantur et in lapillis per littora sparsis, quum pro cribri cir- cumactione separalim lens cum lente collocetur, hor- deum cum hordeo et triticum cum trilico, ex undarum autem motione oblongi quidem calculi pellantur ad eundem locum ad quem oblongi , teretes vero ad quem teretes , utpote rerum in his similitudine kabente vim quandam congregandi. Sed sic quidem Democritus. 3. Democritus autem ait quzdam simulacra appropin- quare hominibus , et ex iis alia quidem benefica esse, alia vero malefica; hinc etiam optat, ut bona sibi simulacra occurrant. Ea autem esse magna et ingentia , et difficul- 1er quidem interire, non esee tamen inleritui non ob- noxia. Significare preterea hominibus futura, quum aspectabilia sint et vocem emittant. Unde perceptam ho- DEMOCRITI FRAGMENTA. θεόν, μηδενὸς ἄλλου παρὰ ταῦτα ὄντος θεοῦ τοῦ ἄφθαρτον φύσιν ἔχοντος. (Sextus Empiricus adv. Mathem. lib. IX S 19, pag. 55» seqq. ed. Fabric.) 4. Εἰσὶ δὲ οἵ ἀπὸ τῶν γιγνομένων χατὰ τὸν χύσμον παραδόξων ὑπονοήσαντες εἷς ἔννοιαν ἡμᾶς ἐληλυ- θέναι θεῶν. Ἀφ’ ἧς φαίνεται εἶναι δόξης xai ὃ Δημόχριτος. ὋὉρέοντες γάρ, φησί, τὰ ἐν τοῖσι μετεώροισι παθήματα οἱ παλαιοὶ τῶν ἀνθρώπων, χατάπερ βροντὰς καὶ ἀστραπάς, χεραυνούς τε καὶ ἄστρων συν- όδους, ἡλίου τε χαὶ σελήνης ἐχλείψιας, ἐδειματέοντο, θεοὺς οἰόμενοι τούτων αἰτίους εἶναι. (Sextus Empir. adv. Math. lib. IX $ 24 554 ed. Fabr.) 5. Δημόχριτος δὲ τὰς ποιότητας ἐχδαλών, ἵνα φησέ * Νόμῳ ψυχρόν, νόμῳ θερῳόν, ἐτεῇ δὲ ἄτομα xai χενόν. Καὶ πάλιν: Ἐτεῇ δὲ οὐδὲν ἴδμεν" ἐν βυθῷ γὰρ $ ἀληθείη. (Diog. Laert. in vit. Pyrrhon., lib. IX $ 72.) 6. Ἀλλὰ καὶ Δημόχριτος ἐν οἷς φησι δίνη ἀπὸ ma v- τὸς ἀποχρίνεσθαι παντοίων εἰδέων {πῶς δὲ χαὶ ὑπὸ τίνος αἰτίας ud λέγει), ἔοικεν ἀπὸ ταῦτο- μάτου χαὶ τύχης γεννᾷν αὐτά. (Simplicius ad Aristot. Phys. fol. 73 b. ) 7. Καὶ ὡς Δημόκριτός φησιν, ἦν ὁμοῦ πάντα δυ- νάμι, ἐνεργείη δ᾽ οὔ. (Aristot. Metaph. lib, XII cap. 2 pag. 1069 ed. Bekker. ) 8. Οἷς οὐδ᾽ ὄναρ ἐντυχὼν ὁ Κολώτης, ἐσφάλη περὶ rum visionem anliqui deos esse existimarunt, quum prater hizec non sit alius deus qui habeat naturam interi- tus expertem. 4. Sunt autem qui ex rebus admirabilibus, qua im mundo fiunt, suspicali sint nos pervenisse ad nolionem deorum. In qua opinione videtur eliam esse Democritus. Videntes enim, inquit, veteres qua in sublimi accidunt, ut tonitrua et fulgura, et fulmina, et astrorum coitus, solisque et luna defectiones , perterrebantur, rati deos esse eorum auctores. 5. Democritus exclusis qualitatibus, ubi ait : opinione frigidum , opinione calidum, re vera autem individua et inane. Et alibi : Re vera nihil scimus; in profundo enim veritas latet. 6. Sed Deinocritus quoque dicens verzigine ab atomo- rum variarum universitate (quasdam ) segregari ( quo- modo vero et qua causa, non dicit), videtur forte el casu res procreare. 7. Atque ut Democritus ail, simul omnia potentia erant , actu vero minime. 8. Qui. quum ne per somnum quidem vidisset Colotes, DEMOCRITI FRAGMENTA. λέξιν τοῦ ἀνδρός, ἐν 7 διορίζεται, μὴ μᾶλλον τὸ δέν, ἣ τὸ μηδὲν εἶ εἶναι" δὲν μὲν ὀνομάζων τὸ σῶμα, μηδὲν δὲ τὸ χενόν, ὡς xai τούτου φύσιν τινὰ xai ὑπόστασιν ἰδίαν ἔχοντος. (Plutarch. adv. Colot. pag. 561 ed. Reisk, ) 9. Δημόχριτος δὲ ὁ τῇ Διὸς φωνῇ παρειχαζόμενος χαὶ λέγων τάδε περὶ τῶν ξυμπάντων ἐπεχεί- nos μὲν τὴν ἐπίνοιαν ἐκθέσθαι, πλεῖον δὲ ἰδιωτι- XT, ἀποφάσεως οὐδὲν ἴσχυσεν, εἰπών" "A vO ρωπός ἐστι, ὃ πάντες ἴδμεν. (Sextus Empiric. adv. Math. lib. VH $265 Ρ- 423 seqq. ed. Fabric. ) το. Ὁ γὰρ ὀμφαλὸς πρῶτον ἐν μήτρησι, ὥς φησι An- μόχριτος, ἀγχυρηδόλιον σάλου xal πλάνης ἐμ φύε- ται, πεῖσμα χαὶ χλῆμα τῷ γινομένῳ χαρπῷ χαὶ μέλλοντι. ( Plutarch. de Amore prolis pag. 495 [νο]. VII pag. 928 ed. Reisk.] ) τι. Τὸ xepxóvtov πῦρ ἀχριθεία xol λεπτότητι θαυμα- στόν ἐστιν, αὐτόθεν περὶ τὴν γένεσιν ἐκ χαθαρᾶς χαὶ ἁγνῆς ἔχον οὐσίας. xal πᾶν, εἴ τι συμμίγνυ- ται νοτερόν, ἣ γεῶδες αὐτῷ, τῆς περὶ τὴν χίνησιν ὀξύτητος d ἀποσειομένης χαὶ διαχαθαιρούσης. Διό- ὄλητον μὲν οὐδέν, ὥς φησι Δημόκριτος, ὃ μὴ τὸ παρ᾽ αἰθρίης στέγει σέλας. Τὰ μὲν οὖν πυχνὰ τῶν σωμάτων, χαλχός, ἄργυρος, χρυσὸς ἀποστέγει xal φθείρεται, xal τήχεται πάσχοντα τῷ προσμά- χξεσθαι xoà ἀντερείδειν * τῶν δ᾽ ἀραιῶν xal πολυπό- gov xal χαλώντων ὑπὸ μανότητος ἀψαυστὶ διεχθεῖ, χαθάπερ ἱματίων χαὶ ξύλων αὔων. pag. 1108. vol. X 359 ( Plutarch. Conviv. disp. lib. IV. p. 665) Igi αἰσθήσεων. T Δημόχριτος δὲ περὶ πότερα τοῖς ἐναντίοις 7j τοῖς ὁμοίοις ἐστίν" μὲν αἰσθήσεως o) διορίς ει. 7, μὲ ν γὰρ τῷ ἀλλοιοῦσθαι ποιεῖ τὸ αἰσθάνεπθαχι, δόξειεν ἂν τοῖς διαφόροις" οὐ γὰρ ἀλλοιοῦται τὸ ὅμοιον ὑπὸ τοῦ ὁμοίου. ἁπλῶς τὸ ἀλλοιοῦσθαι τῷ πάσχειν" ἀδύνατον δέ, φησί, τὸ μὴ ταὐτὰ πάσχειν, xal ἕτερα ὄντα ποιεῖν ἕτερα, ἀλλὰ ταὐτόν τι πάσχειν τοῖς ὁμοίοις. Διὸ περὶ μὲν τούτων ἀμφοτέρως ἔστιν ὑπολαμβάνειν. ( Theophrast. lib. Περὶ αἰσθήσεως καὶ aic07- τῶν 49.) 13. Περὶ ἑκάστης δ᾽ ἤδη αὐτῶν ἐν μέρει πειρᾶται λέ- γειν. ὋὉρᾶν μὲν οὖν ποιεῖ τῇ ἐμφάσει ταύτην δ᾽ ἰδίως λέγει " τὴν γὰρ ἔμφασιν οὐχ εὐθὺς ἐν τῇ χόρῃ γίνεσθαι, ἀλλὰ τὸν ἀέρα τὸν μεταξὺ τῆς ὄψεως xal τοῦ ὁρωμένου τυποῦσθαι, συστελλόμε- νον ὑπὸ τοῦ ὁρωμένου xai τοῦ ὁρῶντος" ἅπαντος γὰρ ἀεὶ γίνεσθαί τινα ἀποῤῥοήν" στερεὸν ὄντα xal ἀλλόχοων ἐμφαίνεσθαι τοῖς ὄμ.- μασιν ὑγροῖς" καὶ τὸ μὲν πυχνὸν οὐ δέχεσθαι , τὸ δ᾽ ὑγρὸν διϊέναι. Διὸ χαὶ τοὺς ὑγροὺς τῶν σχλη- ρῶν ὀφθαλμῶν ἀμείνους εἶναι πρὸς τὸ δρᾶν , εἰ ὃ - μὲν ἔξω χιτὼν ὡς λεπτότατος xal πυχνότατος εἴη, τὰ δ᾽ ἐντὸς ὡς μάλιστα σομφὰ xal χενὰ πυχνῆς xal ἰσχυρᾶς σαρχός, ἔτι δὲ ἰχμάδος παχείας τε xai λιπαρᾶς, xal αἱ φλέδες χατὰ τοὺς ὀφθαλμοὺς Πάλιν δὲ τὸ μὲν αἰσθάνεσθαι χαὶ ἔπειτα τοῦτον lapsus est in verbis ejus , quibus definit, non magis δὲν esse quam μηδέν ; δὲν nominans corpus, μηδὲν inane, quasi loc quoque suam quandam naturam et substantiam habeat. 9. Democritus autem, qui Jovis voci assimilatur atque hac de universis disseri!, conatus quidem est exponere nolionem , sed de ea nihil amplius potuit pronunciare quam imperitum vulgus, dicens : //omo est quod omnes scimus. 10. Primum enim in ulero umbilicus nascitur, ut ait Democritus, tanquam ancora, qua fetus adversus fluctua- tiones nitatur, et tanquam retinaculum ac pedamentum conceptze sobolis. 11. Fulminis ignis mirabili est subtiitate et tenuitate, quam slalim a prima origine habet ex pura et sincera substantia : et quidquid ei humidum aut terrestre admi- scelur, id sui motus celeritate exculit atque expurgat. Nihil icitur fulmine, ut ait Democritus , quod non fulmen e celo missum impediat atque retineat. Quare corpora densa, ut ass, argentum, aurum , fulmen retardant, cor- rumpunturque et liquescunt eo, quod repugnant atque resislunt. A£ per rara multisque foraminibus hiantia ob laxitatem eorum sine factu discurrit fulmen, ut per ve- stes el arida ligna. De sensibus. 12. Democritus de sensu non definit , utrum contrariis an similibus fiat. Quatenus enim sensum mutatione fieri dicit, videatur diversis , quum similia similibus non mu- tentur. Rursus aulem nos sentire omninoque mutari contendit dum patiamur, dissimilia vero pati et. diversa quidem diversa facere posse negat, sed simile aliquid si- milibus pati. Quapropter hac utroque modo intelligi licet. 13. De singulis autem sensibus deinceps dicere conatur. Videre nos ait imaginum illapsu quem peculiariter descri- bit; imaginem enim nom statim in pupillam illabi, sed aerem inter eculum et illud quod cernitur, medium , con- tractum ab illo quod cernitur et qui cernit, formari; ab omni enim re fieri semper effluvium quoddam; deinde hunc aerem solidum et discolorem oeulis humidis ut ima- ginem illabi, ita ut densum non accipiat, humidum per- agret. Idcirco humidos oculos duris meliores esse ad videndum, si membrana externa quam tenuissima et so- lidissima sit, interna autem quam maxime fungosa et inania carne solida et valida, atque humore crasso et ui- 360 εὐθεῖαι xol ἄνιχμοι, ἀποτυπουμένοις. στον γνωρίζειν. ( Theophrastus ibid. 5o.) 1. Ποῶτον μὲν οὖν ἄτοπος ἣ ἀποτύπωσ!:ς $ ἐν dept: δεῖ γὰρ ἔχειν πυχνότητα χαὶ μὴ θρύπτεσθαι τὸ πυχνούμενον, , ὥσπερ xal αὐτὸς λέγει παραβάλ- λων, τοιαύτην εἶναι τὴν ἐντύπωσιν, οἷον εἰ ἐχωά- Ein εἷς χηρόν. Ἔπειτα μᾶλλον ἐν ὕδατι τυποῦ- σθαι δυνατόν » ὅσῳ πυχνότερον * ἧττον δὲ ὁρᾶσθαι. Καίτοι προσῆχε μᾶλλον. Ὅλως δὲ ἀποῤῥοὴν ποιοῦντα τῆς μορφῆς, ὥσπερ ἐν τοῖς περὶ τῶν εἰ- δῶν, τί δεῖ τὴν ἀποτύπωσιν ποιεῖν ; αὐτὰ γὰρ ἐμφαίνεται τὰ εἴδωλα. (Theophrastus ibid. 51.) Ἀλλ᾽ ἴσως τὴν ἔμφασιν ὃ ἥλιος ποιεῖ, τὸ φῶς ὥσπερ ἐπιφέρων ἐπὶ τὴν ὄψιν, χαθάπερ ἔοιχε βού- λεσθαι λέγειν ἐπεὶ τό γε τὸν ἥλιον ἀπωθοῦντα ἀφ᾽ ἑαυτοῦ χαὶ ἀποπλαττόμενον πυχνοῦν τὸν ἀέρα, χαθάπερ φησίν, ἄτοπον διαχρίνειν γὰρ πέφυχε μαλ λον. ( Theophrastus ibid. 54.) Τὴν δ᾽ ἀχοὴν παραπλησίως ποιεῖ τοῖς ἄλλοις" εἷς γὰρ τὸ κενὸν ἐμπίπτοντα τὸν ἀέρα χίνησιν ἐμ- ποιεῖν, πλὴν ὅτι χατὰ πᾶν μὲν ὁμοίως τὸ σῶμα χαὶ ὁμοιοσχημονοῖεν τοῖς Τὰ γὰρ ὁμόφυλα μάλιστα ἕχα- τῷ 15. 16. τα δὰ er E εἰσιέναι. μάλιστα δὲ καὶ πλεῖστον διὰ τῶν ὥτων, ὅτι διὰ πλείστου τε χενοῦ διέ ἔρχεται χαὶ ἥχιστα διαμίμνει" διὸ xal χατὰ μὲν τὸ ἄλλο σῶμα ᾿οὐχ DEMOCRITI FRAGMENTA. αἰσθάνεσθαι, ταύτη δὲ μόνον. Ὅταν δὲ ἐντὸς γένηται, σχίδνασθαι διατάχους" τὴν γὰρ φωνὴν εἶναι θρυπτομένου τοῦ ἀέρος χαὶ μετὰ βίας εἰσ- ιόντος. (Theophrast. ibid. 55. ) Ὥσπερ, οὖν ἐχτὸς ποιεῖ τῇ ἁφῇ τὴν αἴσθησιν, οὕτω τῇ dxoT ἐντός. ξύτατον δ᾽ ἀχούειν, εἶ 6 μὲν 3r v ^ Y. , * " € ἔξω χιτὼν εἴη muxvóc , τὰ δὲ φλέδια χενὰ xal ὡς A. E] x " P μάλιστα ἄνιχμα xol εὔτρητα χατά τε Tb ἄλλο σῶμα xul τὴν χεφαλὴν xal τὰς ἀχοάς - ἔτι δὲ τὰ ὀστᾶ πυχνὰ καὶ ὃ ἐγχέφαλος εὔκρατος, χαὶ τὸ περὶ αὐτὸν ὡς ξηρότατον " ἀθρόον γὰρ ἂν οὕτως εἰσιέ- ναι τὴν φωνήν, ἅτε διὰ πολλοῦ χενοῦ xal ἀνίχμου xa εὐτρήτου εἰσιοῦσαν, xai ταχὺ σκίδνασθαι xal ὁμαλῶς χατὰ τὸ σῶμα, xol οὐδὲ ἐχπίπτειν ἔξω. ( Theophrastus ibid. 56. ) Τὸ μὲν οὖν σαφῶς ἀφορίζειν ὁμοίως ἔχει τοῖς ἄλ- λοις, ἄτοπον δὲ χαὶ ἄδηλον χατὰ πᾶν τὸ σῶμα τὸν ψόφον εἰσιέναι, καὶ ὅταν εἰσέλθη διὰ τῆς ἀχοῆς, διαχεῖσθαι κατὰ πᾶν, ὥσπερ οὗ ταῖς ἀχοαῖς ἀλλ᾽ ὅλῳ τῷ σώματι τὴν αἴσθησιν οὖσαν. Οὐ γάρ, εἰ xoi συμπάσχει τι τῇ ἀχοῦ,, διὰ τοῦτο χαὶ αἰσθά-- νεται. Πάσαις γὰρ τοῦτό γε ὁμοίως ποιεῖ" χαὶ οὗ μόνον ταῖς αἰσθήσεσιν, ἀλλὰ xol τῇ ψυχῇ. Καὶ M 4, Y » Ὁ e k] E , - ^ περὶ μὲν ὄψεως xal ἀχοῆς οὕτως ἀποδίδωσι" τὰς δ᾽ Ls! EJ , 3 , - - , ἄλλας αἰσθήσεις σχεδὸν ὁμοίας ποιεῖ τοῖς πλεί- στοις. ( Theophrastus ibid. 57. ) 17. 18. lido, vence denique ad ocnlos pertinentes rectze humoris- que expertes et similes figura imaginibus conformatis sint. Sui enim generis res maxime quidque cognoscere. 14. Ac primum quidem inepta est imaginis in aere con- formatio ; nam quod densatum est servare oportel hanc densitatem , neque conteri, quemadmodum ipse dicit com- paratione proposita , tali modo fieri informationem, quali in cera aliquid imprimas. Deinde eo facilius simulacrum in aqua imprimi potest , quo densior est ; di(ficilius autem cerni. At oportebat facilius. Omnino eum qui formae efiluvium statuit, ut in libro de imaginibus , quid opus est imaginis conformationem ponere? Ipsa enim simulacra il- labuntur. 15. Sed fortasse illapsum sol efficit, lucem quasi oculo afferens, ut Democritus videtur dicere voluisse; quum, quod ait, solem repellentem a sese eflingendo densare aerem absurdum sit; ea enim solis nalura est, ul aerem potius discernat. 16. Audilum vero similiter atque caeteri. ( philosophi ) definit : aere enim in vacuum irruente motum οἰ οἱ, sed (quod Democriti proprium est) aerem per totum corpus similiter penetrare, maxime autem per aures , quoniam hic per plurimum vacuum pervadat et minime permaneat; ideo in reliquis corporis partibus ( sonum ) non sentiri , sed solis in auribus. Ubi autem ad iuterna pervenerit , celeriter dimanare ; esse (i. e. oriri) enim vocem aere con- trito et per vim ingrediente. 17. Eodem igitur modo quo extrinsecus faelu sensum fieri statuit, ita intus auditu. Acutissime audiri, si mem- brana externa densa, venze inanes et quam maxime sine humore et bene tum ad reliquum corpus tum ad caput auresque perforatz , ossa autem firma et cerebrum bene mixtum, et quod circumdet, quam siccissimum sit. lta enim vocem plenam intrare, per multum vacuum et hu- more carens et bene perforatum progressam , citoque dima- nare zequabiliter per corpus serpendo, neque excidere. 18. Democritus igilur in iis qua perspicue definit similia profer ac caeteri ( philosophi), ineptum vero atque ob- scurum est ( quod ait) per totum corpus penetrare sonum et ubi per aurem intraverit, per totum corpus diffundi, quasi tum non 5085 aures , sed universum corpus sentiat. Nam si quid eliam una cum auribus afficitur, ideo tamen non et ipsum sentit. Enimvero omnibus ( sensibus) hoc similiter ascribit, neque his tantum, sed etiam animse. De visu quidem et auditu ita statuit; caeteros sensus si- militer definit ac plerique. | DEMOCRITI FRAGMENTA. Περὶ δὲ τοῦ φρονεῖν ἐπὶ τοσοῦτον εἴρηχεν, ὅτι.γί- νεται, συμμέτρως ἐχούσης τῆς ψυχῆς μετὰ τὴν χίνησιν " ἐὰν δὲ περίθερμός τις ἢ περίψυχρος γένη- ται, μεταλλάττειν φησί. Διότι χαὶ τοὺς παλαιοὺς χαλῶς τοῦθ᾽ ὑπολαβεῖν, ὅτι ἐστὶν ἀλλοφρονεῖν. Ὥστε φανερόν, ὅτι τῇ χράσει τοῦ σώματος ποιεῖ τὸ φρονεῖν" ὅπερ ἴσως αὐτῷ xal χατὰ λόγον ἐστί, σῶμα ποιοῦντι τὴν ψυχήν. ( Fheophrastus ibid. 58. ) ᾿Αλλὰ περὶ μὲν τούτων ἔοιχε συνηχολουθηχέναι τοῖς ποιοῦσιν ὅλως τὸ φρονεῖν χατὰ τὴν ἀλλοίωσιν " ἥπερ ἐστὶν ἀρχαιοτάτη δόξα. Πάντες γὰρ οἵ παλαιοὶ xal oi ποιηταὶ xal σοφοὶ χατὰ τὴν διάθεσιν ἀποδι- δόασι τὸ φρονεῖν. ( Theophrastus ibid, 72.) Βαρὺ μὲν οὖν xai xoUgov τῷ μεγέθει διαιρεῖ Δη- μόχριτος. Εἰ γὰρ διαχριθείη ἕν ἕχαστον τῶν ἀμί- χτων (εἰ xai χατὰ σχῆμα διαφέρει) σταθμοῦ ἂν ἐπὶ μεγέθει τὴν φύσιν ἔχειν" οὗ μὴν ἀλλ᾽ ἔν qe τοῖς μιχτοῖς χουφότερον ἂν εἶναι τὸ πλέον ἔχον χενόν, βαρύτερον δὲ τὸ ἔλαττον. ( Theophrastus ibid. 61. ) Ἐν ἐνίοις μὲν οὕτως εἴρηχεν - ἐν ἄλλοις δὲ χοῦφον εἶναί φησιν ἁπλῶς τὸ λεπτόν. Παραπλησίως δὲ χαὶ περὶ σχληροῦ xal μαλαχοῦ" σκληρὸν μὲν γὰρ εἶναι τὸ πυχνόν, βαλαχὸν δὲ τὸ ieri xai τὸ μᾶλλόν τε xa ἧττον xai μάλιστα χατὰ λόγον. Διαφέρειν δ᾽ ἔτι τὴν θέσιν χαὶ τὴν ἐναπόληψιν τῶν χενῶν τοῦ σχληροῦ χαὶ μαλαχοῦ χαὶ τοῦ βαρέος χαὶ χούφου. Διὸ σχληρότερον μὲν εἶναι σίδηρον, 19. De sana mente ita loquitur, sapere nos, si anima post motum convenienter et apte se habeat ; si quis autem admodum calidus trigidusve fiat , mentem perturbari dicit. Quare priscos praeclare intellexisse, hanc esse mentis alie- nationem. Unde patet , Democrito sanam mentem corpo- ris mixlione constare, id quod fortasse ipsius ralioni con- venit, qui animam corpus esse censeat. 20. Sed in his rebus illos videtur secutus esse, qui sa- nam mentem e mutatione pendere volunt, qua vetustissima est opinio. Omnes enim prisci et poetze et. sapientes pro corporis affectione nos sapere decernunt. 21. Grave igitur et. leve magnitudine distinguit Demo- critus. Si enim ( eorum qua non sunt mixta ) unumquid - que discernatur ( etiamsi formà differat), gravitatis natu- ram in magnitudine sitam esse ( docet); sed inter mixta levius esse, quod plus vacui habeat, gravius, quod minus. 22. [ta quidem in nonnullis locis dixit; in aliis tamen leve esse simpliciter dicit tenue. Pariter quoque de duro et molli; quippe durum esse densum , molle contra rarum, et magis minusve ( durum et molle ) omnino pro rata parte (densum et rarum). Differre porro situm et injectum vaenorum spatiorum duri e& mollis, gravis et levis. 1ta- ' 361 βαρύτερον δὲ μόλυθδον" τὸν μὲν γὰρ σίδηρον dvo- μάλως συγχεῖσθαι, χαὶ τὸ χενὸν ἔχειν πολλαχῇ, καὶ χατὰ μεγάλα πεπυχνῶσθαι, χαὶ χατὰ ἔνια ἁπλῶς πλέον ἔχειν xtvóv τὸν δὲ μόλυδδον ἔλατ- τὸν ἔχοντα χενὸν ὁμαλῶς συγκεῖσθαι, χατὰ πᾶν ὁμοίως μανόν" διὸ βαρύτερον μέν, μαλαχώτερον δ᾽ dac τοῦ σιδήρου. ( Theophr. ibid. 62. ) 5. Περὶ μὲν οὖν βαρέος χαὶ χούφου χαὶ σχληροῦ χαὶ μαλαχοῦ ἐν τούτοις ἀφορίζει" τῶν δ᾽ ἄλλων αἰσθη- τῶν οὐδενὸς εἶναι φύσιν, ἀλλὰ πάντα πάθη τῆς αἰσθήσεως ἀλλοιουμένης, ἐξ ἧς γίνεσθαι τὴν φαν- τασίαν. Οὐδὲ γὰρ τοῦ ψυχροῦ χαὶ τοῦ θερμοῦ φύσιν ὑπάρχειν, ἀλλὰ τὸ σχῆμα μεταπῖπτον ἐργά- ζεσθαι xal τὴν ἡμετέραν ἀλλοίωσιν " ὅ, τι γὰρ ἂν ἄθρουν ἦ, τοῦτ᾽ ἐνισχύειν ἑκάστῳ, τὸ 3' εἰς μικρὰ διανενεμημένον ἀναίσθητον εἶναι. Σημεῖον δέ, ὡς οὖχ εἰσὶ φύσει, τὸ μὴ ταὐτὰ πᾶσι φαίνεσθαι τοῖς ζώοις, ἀλλ᾽ ὃ ἡμῖν γλυκύ, τοῦτ᾽ ἄλλοις πικρόν, xal ἑτέροις ὀξύ, xal ἄλλοις δριμύ, τοῖς δὲ στρυ-- φνόν " xal τὰ ἄλλα δὲ ὡσαύτως. τι δ᾽ αὐτοὺς μεταθάλλειν τὴν χρίσιν xav τὰ παθη xol τὰς $c χίας" 3 xol φανερόν, ὡς A διάθεσις αἰτία τῆς φαντασίας. Ἁπλῶς μὲν οὖν περὶ τῶν αἰσθητῶν οὕτως δεῖν ὑπολαμθάνειν. Οὐ μὴν ἀλλ᾽ ὥσπερ χαὶ τὰ ἄλλα, καὶ ταῦτα ἀνατίθησι τοῖς σχήμασι" πλὴν oU; ἁπάντων ἀποδίδωσι τὰς μορφάς, ἀλλὰ μᾶλλον τῶν χυλῶν xx τῶν χρωμάτων * xal τού-- τῶν ἀχριδέστερον διορίζει τὰ περὶ τοὺς χυλούς, ἀναφέρων τὴν φαντασίαν πρὸς ἄνθρωπον. que durius esse ferrum, gravius plumbum. Ferrum enim inzqualiter compositum esse, multisque in locis vacuum habere, et multis quidem in partibus densatum esse, et in nonnullis prorsus plus habere vacui. Plunibum vero, cui minus vacui insit, equaliter compositum et per omnes parles similiter rarum esse. 1deo plumbum gravius qui- dem , sed tamen mollius esse ferro. 23. De gravi igitur et. levi et duro et molli talia his locis definit; caeterorum vero sensilium nullius naturam, sed omnia alfecliones sensus commutatli , ex quo imaginatio oriatur, esse. Neque enim vere esse frizidi et calidi natu- ram, sed formam quo lempore ipsa transmutetur, nostram quoque mutationem efficere; scilicet quod plurimum sit, hoc in quoque valere, προ autem in exiguas particulas distributum sit, non esse sensile. At ( haec sensilia ) natura sua non esse, iude patere, quod illa non eadem omni- bus animalibus appareant, sed quod nobis quidem dulce, hoc aliis amarum , rursus aliis acutum, nonnullis acre, quibusdam austerum et reliqua eodem modo. Nos quo- que ipsos sentenliam mutare secundum affectiones vitaeque tales; unde corporis statum rei illius imaginari:e causam esse liqueat. ta igitur prorsus de sensilibus esse existi- mandum. Enimvero sicut cetera , ita el hivc ad formas revocat, non tamen omnium figuras recenset, sed magis saporum et colorum, ex quibus rursus accuratius definit sapores, perceptionem imaginariam homini tribuens. 362 DEMOCRITI FRAGMENTA ( Theophrastus ibid. 63 et 64.) Περὶ χυλῶν. 24. Τὸ μὲν σχῆμα xa0' αὗτό ἐστι, τὸ δὲ γλυχὺ xai ὅλως τὸ αἰσθητὸν πρὸς ἄλλο καὶ ἐν ἄλλοις. ( Theophrast. ibid. 69. ) 26. Δημόχριτος δὲ σχῆμα περιτιθεὶς ἑκάστῳ, γλυχὺν μὲν τὸν στρογγύλον xoi εὐμεγέθη ποιεῖ" στρυ- φνὸν δὲ τὸν μεγαλόσχημον, τραχύν τε χαὶ πολυ- γώνιον καὶ ἀπεριφερῇ" ὀξὺν δὲ κατὰ τοὔνομα τὸν ὀξὺν τῷ ὄγχῳ xo γωνιοειδῇ καὶ καμπύλον xol λε- πτὸν χαὶ ἀπεριφερῇ" ὃρι μὺν δὲ τὸν περιφερῆ xoi λεπτὸν καὶ γωνιοειδῇ xot καμπύλον - ἅλμυ ρὸν δὲ τὸν γωνιοειδῇ xxl εὐμεγέθη xal σχολιὸν xal ico- σχελῇ " m tx p v δὲ τὸν περιφερῆ xo λεῖον. ἔχοντα σχαληνίαν, μέγεθος δὲ μιχρόν" λιπα ρὸν δὲ τὸν λεπτὸν καὶ στρογγύλον χαὶ μιχρόν. ( Theophrast. de Caus. plant. VI, 6.) 26. Ἄτοπον δὲ χἀχεῖνο ὃ χατὰ τὰ σχήματα λέγουσιν, ὅτι ἣ τῶν ὁμοίων διαφορὰ f, κατὰ μιχρότητα xai μέγεθος τείνει εἰς τὸ μὴ τὴν αὐτὴν ἔχειν δύναμιν" οὐ γὰρ ἐπὶ τῆς μορφῆς, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῶν ὄγχων ποιοῦσι τὰς δυνάμεις, ἃς εἰ μὲν χατὰ πάντα δια- θασανίσαντες ἁπλῶς τὸ μᾶλλον xal τὸ ἧττον Ex&- Àouv, καλῶς ἂν τοῦτο ἀπέδωχαν " τὸ δὲ εἰς τὸ μὴ ταὐτὸ δύνασθαι μηδὲ ποιεῖν οὐχ εὔλογον, ἐπεὶ ἐν τοῖς σχήμασιν αἵ δυνάμεις. De saporibus. 24. Figura quidem per se constat, dulcia vero omnino- que sensilia non constant , nisi quatenus ad alia referuntur atque in aliis sunt. 25. Democritus suam cuique sapori figuram tribuens dulcem facit teretem magnisque constanter atomis ; au- sterum vero figurte magnitudine conspicuum , asperum, angulosum , non rotundum ; nomine autem acutum molis quoque forma acutum et angularem et curvum et tenuem et rotunditate carentem; acrem porro rotundum et te- nuem et angularem et curvum; sa/sum pravterea angula- rem atque e magnis atomis compositum et tortuosum et iequis cruribus insignem; amarum autem rotundum et levem et incequalem οἵ exigua magnitudine proditum; pinguem denique tenuem et Leretem et parvum. 26. Ineptum vero et illud est, quod figurarum habita ratione dicunt, similium discrepantiam in parvitate et maguitudine sitam ejusmodi esse, ut non eandem vim eundemque effectum habeant. Neque enim figura (solum), sed quantitate ( diversum ) effectum fieri statuunt, quem si omnibus consideralis simpliciter majus et minus voca- rent, recte decernerent ; sed ( hanc similitudinem) non ad eadem efficienda valere neque. eadem perficere, absurde dicunt, quum vis et effectus e figura pendeat. * pulsas cum universo corpore commisceri. (T heophrast. de Caus. plant. VI, 2.) 27. Ῥὸν μὲν οὖν ὀξὺν εἶναι τῷ σχήματι Nee τε χαὶ πολυχαμπῇ χαὶ puxpày xot λεπτόν" διὰ γὰρ τὴν ὃ δριμύτητα ταχὺ χαὶ πάντη διαδύνεσθαι" τρα- χὺν δ᾽ ὄντα χαὶ γωνιοειδῇ συνάγειν xai συσπᾶν᾽" διὸ xat θερμαίνειν τὸ σῶμα, χενότητας ἐμποιοῦντα" μάλιστα γὰρ θερμαίνεσθαι τὸ πλεῖστον ἔχον χενόν. Τὸν δὲ γλυ xbv éx περιφερῶν συγχεῖσθαι σχημά- τῶν οὐχ ἄγαν μιχρῶν" διὸ xal διαχεῖν ὅλως τὸ σῶμα, χαὶ οὐ βιαίως: xal οὐ ταχὺ πάντα περαίνειν" τοὺς δ᾽ ἄλλους χυλοὺς ταράττειν. ὅτι διαϑύνων πλανᾷ τὰ ἄλλα χαὶ ὑγραίνει" ὑγραινόμενα δὲ χαὶ ἐχ τῆς τάξεως χινούμενα συῤῥεῖν εἷς τὴν χοιλίαν " ταύτην γὰρ εὐπορώτατον εἶναι διὰ τὸ πλεῖστον εἰἷ- ναι χενόν. ( Theophrast. de Sensu et sensil. 65. ) 28. Τὸν δὲ στρυφνὸν Ex μεγάλων σχημάτων xal πολυγωνίων xal περιφερὲς ἥκιστ᾽ ἐχόντων " ταῦτα γὰρ ὅταν εἰς τὰ σώματα ἔλθη, ἐπιτυφλοῦν ἐμ πλάτ- τοντα τὰ φλέδια xal χωλύειν συῤῥεῖν * διὸ xal τὰς Τὸν δὲ mix ρὸν ἐκ μιχρῶν χαὶ λείων χαὶ περιφερῶν - τὴν περιφέρειαν εἰληχότα χαὶ χαμπὰς ἔχουσαν" διὸ χαὶ γλίσχρον εἶναι χαὶ χολλώδη. 'Γὸν δ᾽ ἁλμυρὸν ἐχ μεγάλων xal οὐ περιφερῶν, ἀλλ᾽ ἐπ᾽ ἐνίων μὲν σχαληνῶν * διὸ οὐδὲ Βούλεται δὲ σχαληνὰ λέγειν, ἅπερ παράλλαξιν ἔχει πρὸς ἄλληλα καὶ συμπλοχήν. Μεγάλων μέν, ὅτι f ἁλμυρὶς ἐπιπολάζει - μικρὰ χοιλίας ἱστάναι. πολυχαμπῶν. 27. Namque acutum saporem esse forma angularem , flexuosum, parvum et tenuem, et propter acritudinem celeriter et ubique perlabi; ut asperum vero et angula- rem, cogere et contrahere eo modo, ut corpus calefaciat , inanitates injiciendo : quod enim plurimum vacui habeat, maxime calefieri. Dwulcem autem e rotundis figuris nec nimis parvis constare, ideoque corpus plane perfundere, neque vehementer nec celeriter omnia permeare; czeterum dulcem perturbare czeteros sapores, quoniam perlabens reliqua dispergat et madefaciat, madefacta autem et dis- turbata in ventrem confluere, qui maxime vacuus facil- lime excipere possit. 28. Auslerum vero e magnis figuris et angulosis et minime rotundis compositum esse, qua si in corpora veniant, venas excacent et obstruant et impediant, quo- minus conjunctim ( per artus) fluat (sanguis), ita ut al- vum astringant. Amarum autem e parvis et l»vibus et rotundis, tali nimirum rotunditate accepta, quie flexus quoque habeat; ideo tenacem esse et glutinosum. Sal- sum vero e magnis nec rotundis, sed aliqua parte inae- qualibus, et hanc ob rem non flexuosis. Intelligit autem inaequalia quie. variationem. nexumque inter se habeant. E magnis quidem, quoniam salsilago ( inde redundans, corpori) innatet; parvas enim particulas circumdantibus E non rotun- DEMOCRITI FRAGMENTA. 363 , - L4 Lj ' γὰρ ὄντα, xal τυπτόμενα τοῖς περιέχουσι, μίγνυ- σθαι ἂν τῷ mavr(* οὐ περιφερῶν δέ, ὅτι τὸ μὲν ἁλμυρὸν τραχύ, τὸ δὲ περιφερὲς λεῖον * σχαληνῶν 5 δὲ διὰ τὸ μὴ περιπλάττεσθαι διὸ ψαφαρὸν εἶναι. ( Fheophrastus ibid. 66, ) 29. Τὸν δὲ δριμὺ v μιχρὸν καὶ περιφερῆ χαὶ vovtoet27,, σχαληνὸν δὲ οὐχ ἔχειν " τὸν μὲν γὰρ δριμὺν πολυ- γώνιον ποιεῖν τῇ τραχύτητι, θερμαίνειν χαὶ δια- χεῖν διὰ τὸ μιχρὸν εἶναι καὶ περιφερῇ χαὶ γω- νιοειδῇ " xal γὰρ τὸ γωνιοειδὲς εἶναι τοιοῦτον. “Ὡσαύτως δὲ xal τὰς ἄλλας ἑχάστου δυνάμεις ἀπο- δίδωσιν, ἀνάγων εἰς τὰ σχήματα" ἁπάντων δὲ τῶν σχημάτων οὐδὲν ἀχέραιον εἶναι χαὶ ἀμιγὲς τοῖς ἄλλοις, ἀλλ᾽ ἐν ἑχάστῳ (χυλῷ ) πολλὰ εἶναι χαὶ τὸν αὐτὸν ἔχειν λείου xal τραχέος xal περιφεροῦς χαὶ ὀξέος xol τῶν λοιπῶν" ὃ δ᾽ ἂν ἐνῇ πλεῖστον, τοῦτο μάλιστα ἐνισχύειν πρός τε τὴν αἴσθησιν χαὶ τὴν δύναμιν. "Ext δὲ εἰς ὁποίαν ἕξιν ἂν εἰσέλθη, διαφέρειν οὐχ ὀλίγον" χαὶ διὰ τοῦτο τὸ αὐτὸ τάναν- mía, xai τἀναντία τὸ αὐτὸ πάθος ποιεῖν ἐνίοτε. ( Theophrastus ibid. 67. ) Περὶ χρωμάτων. 80. Δημόκριτος φύσιν μὲν μηξὲν εἶναι χρῶμα, τὰ μὲν γὰρ στοιχεῖα ἄποια, τά τε μεστὰ xal τὸ χενόν" τὰ δ᾽ ἐξ αὐτῶν συγχρίματα χεχρῶσθαι διαταγῇ τε xot δυθμῷ xol προτροπῇ , ὧν f, μέν ἐστι τάξις, ἡ, δὲ σχῆμα, fj δὲ θέσις" παρὰ ταῦτα γὰρ αἵ φαντασίαι. Τούτων δὲ τῶν πρὸς τὴν φαντασίαν χρωμάτων a. 32. ἐντὸς πλὰξ τῶν χογχυλίων" ταῦτα 1ὰρ ἂν daxux as. τέτταρες al διαφοραί, λευχοῦ, μέλανος, ἐρυθροῦ, χλωροῦ. (Stobzus Eclog. phys. lib. I cap. 17 pag. 364 seqq. ed. Heer. ) Διὸ μᾶλλον εὔλογον, σώματα εἶναι ἀδιαίρετα --- — ὅπερ ποιεῖ Δημόχριτος " διὸ xal χροιὴν οὔ φησιν εἶναι, τροπῇ γὰρ χρωματίζεσθαι. ( Aristoteles de Gener. et corr. I, 2. ) Τῶν δὲ χρωμάτων ἁπλᾶ μὲν λέγει τέτταρα λεὺυ-- xbv. μὲν οὖν εἶναι τὸ λεῖον" ὃ γὰρ ἂν μὴ τραχύ, μηδ᾽ ἐπισχιάζη μηδὲ δυσδίοδόν τι, τοιοῦτον πᾶν λαμπρὸν εἶναι. Δεῖ δὲ xat εὐθύτρυπα xat διαυγῆ τὰ λαμπρὰ εἶναι. "EX μὲν οὖν σκληρὰ τῶν λευ- χῶν ἐχ τοιούτων σχημάτων συγχεῖσθαι, οἷον ἣ xal εὐαγῆ xal εὐθύπορα εἶναι" τὰ δὲ ψαθυρὰ xal * M - M "Ὁ εὔθρυπτα ἐκ περιφερῶν μὲν λοξῶν δὲ τῇ θέσει πρὸς ἄλληλα, καὶ τὰς δύο συζεύξεις, τήν θ᾽ ὅλην ΤΣ bur Y A τάξιν ἔχειν ὅτι μάλιστα ὁμοίαν. Τοιούτων ὃ ὄντων, Ψαθυρὰ μὲν εἶναι, διότι κατὰ μιχρὸν f; σύν- ' εἰ * | 34 6 , - * αψις" εὔθρυπτα δέ, ὅτι δμοίως χεῖνται- ἄσχια δέ, διότι λεῖα xol πλατέα" λευχότερα δὲ τῷ τὰ σχήματα τὰ εἰρημένα χαὶ ἀχριδέστερα χαὶ ἀμιγέ- στερα εἶναι, xai τὴν τάξιν xol τὴν θέσιν πρὸς ἄλληλα ἔχειν μᾶλλον τὴν εἰρημένην. (Theophrastus de Sensu et sensil. $ 73.) Τὸ μὲν οὖν λευχὸν £x τοιούτων εἶναι σχημότων. Τὺ δὲ μέλαν ix τῶν ἐναντίων, ἐχ τραχέων χαὶ σχαληνῶν xa ἀνομοίων " οὕτω γὰρ ἂν σχιάζειν χαὶ Ν ἢν ^ ^ - -* M νε" οὐχ εὐθεῖς εἶναι τοὺς πόρους οὐδ᾽ εὐδιόδους. "Ext dis vero, quia salsum asperum , rotundum autem glabrum sit. Ex inequalibus denique, quod (aliis saporibus) non obruatur ideoque durus sil. 29. Postremo acrem saporem parvum et rotundum et angularem, sed non inaequalem : acrem enim asperitate sua angulosum quid efficere, calefacere et perfundere, quoniam parvus et rotundus et angularis sit omneque an- gulare ita se habeat. Pari autem modo reliquas cujusque vires exponit, ad figuras referens; verum omnium figu- rarum nullam esse sinceram atque a cceterarum admixlione liberam, sed in unoquoque ( sapore) multas esse, eun- demque habere (figuram ) glabri et asperi et. rotundi et acuti et reliquorum, quae» autem maxima insit, hanc maxime ad sensum efficiendum vimque ostendendam valere. Praeterea in quem (corporis ) habitum incidat sapor, imul- tum interesse , ideoque fieri, ut eadem ( corporis nostri ) alfectio contraria, et contraria eandem affectionem non- nunquam exhibeant, De coloribus. 30. Democritus nihil per se colorem esse dixit, nam elementa quidem, plenum et inane, nullam qualitatem habere, qua autem ex his componantur, ordinatione, forma et collocatione, id est ordine, figura et situ colo- rari; inde enim fieri perceptiones ( visa). Colorum autem visu perceptorum quatluor esse genera inter se diversa : album, nigrum, rubrum, viridem colorem. 31. Quapropter magis consentaneum fuerit, corpora esse individua—quod Democrilus statuit; quocirca el co- lorem non dicit esse , collocalione enim colorari. 32. Colorum quattuor genera simplicia esse dicit; atque album quidem esse lieve : quod enim neque asperum sit, neque obumbret, neque difficulter sit pervium , id omne candidum esse. Candida vero et recte perforata et trans- lucida esse oporlere. Alborum igitur dura e talibus con- stare figuris, qualis sit. corcharum crusta interna ; haec enim esse vacua umbrae et pellucida et. recte perforata ; friabilia autem et fragilia e rotundis quidem, sed situ, quem habeant inter se, obliquis (composita {5:6}, ac duas conjunctiones totumque ordinem quam simillimum habere. Itaque friabilia esse, quia brevi intervallo sese langant, fragilia autem, quia similem .habeant situm , porro umbrie. vacua, quia loevia sint eL lata , albiora de- nique, quando fizurz supra memorate et accuraliores et minus mixte sint, ordinemque et situm, de quo locuti sumus , magis invicem habeant. 33. Album igitur colorem e talibus constare figuris. Nigrum vero e contrariis, ex asperis et inaequalibus et dissimilibus : ita enim illum obumbrare, neque recta esse ejus foramina nec facilia transitu. Eflluvia eliam lenta et 364 DEMOCRITI FRAGMENTA. δὲ τὰς ἀποῤῥοὰς νωθεῖς xal ταραχώδεις" διαφέρειν γάρ τι καὶ τὴν ἀποῤῥοήν, τῷ ποιὰν εἶναι πρὸς τὴν φαντασίαν, ἣν γίνεσθαι διὰ τὴν ἐναπόληψιν τοῦ ἀέρος ἀλλοίαν. ( Fheophrastus ibid. 74. ) 34, Πρῶτον μὲν οὖν τὸ πλείους ἀποδοῦναι τὰς ἀρχάς, ἔχει τινὰ ἀπορίαν " οἵ γὰρ ἄλλοι τὸ λευχὸν καὶ τὸ μέλαν, ὡς τούτων ἁπλῶν ὄντων μόνων. [Ἔπειτα τὸ μὴ πᾶσι τοῖς λευχοῖς μίαν ποιῆσαι τὴν μορφήν, ἀλλ᾽ ἑτέραν τοῖς σχληροῖς χαὶ τοῖς ψαθυροῖς " οὗ γὰρ εἰχὸς ἄλλην αἰτίαν εἶναι τοῖς διαφόροις χατὰ τὴν ἁφήν" οὐδ᾽ ἂν ἔτι τὸ σχῆμα αἴτιον εἶναι τῆς διαφορᾶς, ἀλλὰ μᾶλλον τὴν θέσιν. ᾿Ενδέχεται γὰρ xoi τὰ περιφερῆ καὶ ἁπλῶς πάντα ἐπισχιάζειν ἑαυτοῖς " σημεῖον δέ" xal γὰρ αὐτὸς ταύτην φέ-- ρει τὴν πίστιν, ὅσα τῶν λείων μέλανα φαίνεται. Διὰ γὰρ τὴν σύμφυσιν χαὶ τὴν τάξιν, ὡς τὴν αὖ- τὴν ἔχοντα τῷ μέλανι, φαίνεσθαι τοιαῦτα. καὶ πάλιν ὅσα λευχὰ τῶν τραχέων" ἐκ μεγάλων γὰρ εἶναι ταῦτα, χαὶ τὰς συνδέσεις οὐ περιφερεῖς, ἀλλὰ προχρόσσας xai τῶν σχημάτων τὰς μορφὰς μύγνυ- μένας, ὥσπερ ἀναδαθμίδας τὰ πρὸ τῶν τειχῶν ἔχει χώματα " τοιοῦτον γὰρ ὄν, ἄσχιον εἶναι, xot οὗ χωλύεσθαι τὸ λαμπρόν. ( Theophrastus ibid. 79. ) 35. Ερυθρὸν δ᾽ ἐξ οἴωνπερ τὸ θερμόν, πλὴν ἐχ μειζό- νων. ᾿Εὰν γὰρ αἱ συγχρίσεις ὦσι μείζους ὁμοίων ὄντων τῶν σχημάτων, μᾶλλον ἐρυθρὸν εἶναι. turbida ; differre enim aliquatenus et effluvia eo modo quo natura sua ad perceptionem referantur, quae aeris injectu commutetur. 34. Ac primum quidem quod plura principia enume- rantur, id dubitationem quandam habet; reliqui enim al- bum et nigrum solos esse simplices colores volunt. De- inde quod non omnibus albis eadem forma tribuitur, sed alia duris, alia friabilibus ; neque enim consentaneum , iis que (colore) differant, aliam esse differentia causam e lactu profectam, neque figuram esse hujus differentize causam, sed magis situm. Quippe et rotunda omninoque omnia se ipsa obumbrare possunt : cui rei indicio sunt, qua ipse Democritus ad fidem faciendam affert, quaecun- que inter levia nigra videntur. Ob concretionem enim et ordinem eundem, quem nigra habeant, ( ait) talia appa- rere ; et pr&terea quaecunque inter aspera videntur alba : hiec enim e magnis constare, eorumque nexus non rotun- dos esse, sed prominentes, figurarumque conformalionem mixtione fieri, quemadmodum aggesta ante muros terra gradus contineat; propter hanc naturam colorem umbrae vacuum esse, neque impediri candidum. 35. Rubrum autem ex iisdem quidem compositum esse, € quibus calidum, sed tamen e majoribus. Quanto enim in figurarum zequalitate majores sint parlicule, e quibus Σημεῖον δ᾽, ὅτι ἐκ τοιούτων τὸ ἐρυθρόν ἡμᾶς τε γὰρ θερμαινομένους ἐρυθραίνεσθαι, χαὶ τὰ ἄλλα τὰ πυρούμενα, μέχρις ἂν οὗ ἔχη τὸ τοῦ πυροειδοῦς. ᾿Ἐρυθρότερα δὲ τὰ Ex μεγάλων ὄντα σχημάτων, οἷον τὴν φλόγα χαὶ τὸν ἄνθραχα τῶν χλωρῶν ξύ- λων ἢ τῶν αὔων, καὶ τὸν σίδηρον δὲ χαὶ τὰ ἄλλα τὰ πυρούμενα" λαμπρότατα μὲν γὰρ εἶναι τὰ πλεῖ- στὴν ἔχοντα καὶ λεπτότατον πῦρ, ἐρυθρότερα δὲ τὰ παχύτερον καὶ ἔλαττον. Διὸ xoi ἧττον εἶναι θερμὰ τὰ ἐρυθρότερα " θερμὸν γὰρ τὸ λεπτόν. Τὸ δὲ χλωρὸν ἐκ μὲν τοῦ στερεοῦ καὶ τοῦ κενοῦ συνε- στάναι, Ex μεγάλων δ᾽ ἀμφοῖν. Τῇ δὲ θέσει xad τῇ τάξει αὐτῶν τὴν χρόαν γίγνεσθαι. ( Fheophrast. ibid. 75. ) 36. Ἄτοπον δὲ xal τὸ τῶν χλωρῶν μὴ ἀποδοῦναι μορ- φήν, ἀλλὰ μόνον fx τοῦ στερεοῦ xal τοῦ χενοῦ ποιειν. ( Theophrastus ibid. 82. ) 37. Τὰ μὲν οὖν ἁπλᾶ χρώματα τούτοις κεχρῆσθαι τοῖς σχήμασιν" ἕχαστον δὲ χαθαρώτερον 7 ὅσῳ ἂν ἀμιγεστέρων à. '[& δὲ ἄλλα χατὰ τὴν τού- των gis * οἷον τὸ μὲν χρυσοειδὲς χαὶ τὸ τοῦ χαλ- χοῦ xal πᾶν τὸ τοιοῦτον ἐχ τοῦ λευχοῦ xol τοῦ ἐρυθροῦ τὸ uiv γὰρ λαμπρὸν ἔχειν ἐχ τοῦ λευχοῦ, τὸ δὲ ὑπέρυθρον ἀπὸ τοῦ ἐρυθροῦ - πίπτειν γὰρ εἰς τὰ χενὰ τοῦ λευχοῦ τῇ μίξει τὸ ἐρυθρόν. ᾿Βὰν δὲ προστεθῇ τούτοις τὸ χλωρόν, γίγνεσθα! τὸ χάλλι-- στον χρῶμα. δεῖν δὲ μιχρὰς τοῦ χλωροῦ τὰς συγ- concreverunt, tanto rubriorem esse colorem. Signo au- tem esse, e talibus rubrum quoque constare , quod cale- facti rubeamus, itemque reliqua omnia igni calemtia, quamdiu igneam speciem pra se ferant. Que vero ru- briora sint, e magnis coaluisse figuris, ut llammam et car- bonem lignorum viridium vel aridorum et ferrum et ca- tera quce in igne ponantur : candidissima enim esse, quae plurimum ignem et tenuissimum habeant, rubriora vero qua crassiorem et minorem. deo fieri, ut rubriora mi- nus calida sint; calidum enim tenue. Viridem denique colorem e solido quidem et vacuo , utroque autem magno conflari. Caeterum situ et ordine eorum ipsum colorem nasci. 36. Inepte eliam agit, quod viridis coloris formam non exponit, sed tantum e solido et vacuo eum componi dicit. 37. Simplices igitur colores his esse figuris, sed ut quis- que e minime mixtis conflatus sit, ila esse purissimum. Reliquos pro ( varia) horum mixtione oriri, ut auro si- milem et aeris colorem ceterosque hujusmodi ex. albo et rubro : eos enim candidum retinere ex albo, subrubrum ex rubro, quum in partes albi vacuas rubrum mixtione incidat. Quibus si viride admisceatur, pulcherrimum nasci colorem : oportere autem exiguas viridis particulas , | DEMOCRITI FRAGMENTA. "» -*: χρίσεις εἶναι " μεγάλας γὰρ οὐχ οἷόν τε, συγχειμέ- νων οὕτω τοῦ λευχοῦ xal τοῦ ἐρυθροῦ. Διαφόρους δ᾽ ἔσεσθαι τὰς χρόας, τῷ πλέον xal ἔλαττον λαμ.- θάνειν. ( Theophrastus ibid. 76. ) 'Jà δὲ πορφυροῦν ix λευχοῦ xal μέλανος xal ἐρυ- ὑροῦ " πλείστην μὲν μοῖραν ἔχοντος τοῦ ἐρυθροῦ, μιχρὰν δὲ τοῦ μέλανος, μέσην δὲ τοῦ λευχοῦ. Διὸ καὶ ἡδὺ φαίνεσθαι πρὸς τὴν αἴσθησιν. Ὅτι μὲν οὖν τὸ μέλαν καὶ τὸ ἐρυθρὸν αὐτῷ ἐνυπάρχει, φανερὸν εἶναι τῇ ὄψει διότι δὲ τὸ λευχόν, τὸ λαμ- πρὸν χαὶ διαυγὲς σημαίνειν" ταῦτα γὰρ ποιεῖν τὸ λευχόν. Τὴν δ᾽ ἰσάτιν ix μέλανος σφόδρα xal χλωροῦ πλείω δὲ μοῖραν ἔχειν τοῦ μέλανος. Τὸ δὲ πράσινον ἐχ πορφυροῦ xal τῆς ἰσάτιδος, 7| x χλωροῦ καὶ πορφυροειδοῦς *** τὸ γὰρ θεῖον εἶναι τοιοῦτον χαὶ μετέχειν τοῦ λαμπροῦ. Τὸ δὲ χυα- νοῦν ἐξ ἰσάτιδος xal πυρώδους, σχημάτων δὲ πε-- ριφερῶν xal βελονοειδῶν, ὅπως τὸ στιλδὸν τῷ μέλανι ἐνῇ. ( Theophrastus ibid. 77. ) 39. Τὸ δὲ χαρύϊνον ἐχ χλωροῦ xa χυανοειδοῦς " ἐὰν δὲ λωρὸν πλέον μιχθῇ, φλογοειδὲς γίγνεσθαι" τὸ γὰρ χατάσχιον χαὶ μελανόχρων ἐξείργεσθαι. Σχεδὸν esse, qui adjungantur; neque enim fieri posse, ut magni accedant conjunctis ita rubro et albo. Quippe di- versos fore colores majoribus minoribusve partibus ad- jectis. 38. Purpureum ex albo et nigro et rubro compositum esse, maximam partem rubro obtinente, exiguam nigro, mediamalbo. Quare evenire, ut sensui jucundus sit color. Nigrum quidem et rubrum eo contineri videntibus esse perspicuum , album vero inesse, splendido et. translucido significari, quippe qua albo efficiantur. Glasti colorem ex multo nigro et viridi constare, ita tamen, ut major in eo nigri pars sit. Porraceum e purpureo et glasli colore , vel e viridi et purpureo ; **** sulphur enim talis coloris et candidi parliceps esse. Caruleum autem e glastiet ignis colore, figuris rotundis et acui similibus eadem ratione, qua ( fiat, ut ) lucidum nigro insit. 39. Nucibus similem colorem e viridi et czeruleo; sin autem plus viridis admisceatur, lammeum nasci, quum 365 δὲ xal τὸ ἐρυθρὸν τῷ λευχῷ μιχθὲν χλωρὸν ποιεῖν εὐαγὲς xal οὐ μέλαν" διὸ xal τὰ φυόμενα χλωρὰ τὸ πρῶτον εἶναι πρὸ τοῦ θερμανθῆναι xal διαχεῖ- σῦαι. Καὶ πλήθει μὲν τοσοῦτον ἐπιμεμέχθα! χρωμάτων, ἄπειρα δὲ εἶναι τὰ χρώματα καὶ τοὺς χυλοὺς χατὰ τὰς μίξεις, ἐάν τις τὰ μὲν ἀφαιρῇ;, τὰ δὲ προστιθῇ, xal τῶν μὲν ἔλαττον μίσγη, τῶν δὲ πλέον: οὐθὲν γὰρ ὅμοιον ἔσεσθαι θάτεοον θατέρῳ. ( Theophrastus ibid. 78.) Περὶ ὀσμῆς. 40, Περὶ δὲ ὀσμῆς προσαφορίζει [ σχεδὸν ὁμοίως τοῖς , 3^ DEN Mai ν πλείστοις" οὐδὲν γὰρ ἴδιον] elpnxé γε, πλὴν το- σοῦτον, ὅτι τὸ λεπτὸν ἀποῤῥέον ἀπὸ τῶν παχέων - P , - t D , de φ , ποιεῖ τὴν ὀδμήν" ποῖον δέ τι τὴν φύσιν ὃν ὑπὸ τίνος πάσχει, οὐκέτι προσέθηχεν" ὅπερ ἴσως ἦν χυριώ- τατον. ( Fheophrastus ibid. 82 ) 4“ι. Οὐδὲν χρῆμα μάτην γίνεται, ἀλλὰ πάντα Ex λό-- γου τε καὶ ὑπ᾽ ἀνάγχης. (Stob. Ecl. phys. p. 160.) pes m mud aee eel e ere e d opacum et nigrum removeatur. Rubrum vero cum albo mixtum fere viride efficere purum nec nigrum; itaque fructus primum virides esse, antequam calefiant et matu- rescant. Tantam quidem colorum copiam commisceri at- que innumerabiles esse colores et sapores pro varia mixlione, si quis hac adimat, illa apponat, et horum minus admisceat, illorum plus : nullum enim alteri simi- lem fore. De odore. 40. Deodore przeterea statuit ( fere similiter ac plerique ; nihil enim peculiare) pronuntiavit, nisi hoc, effici odorem tenuiore materia e crassioribus effluente, sed quale suapte natura sit et a quo afficiatur, non amplius addidit : id quod fortasse summi erat momenti. 41. Nihil temere fit, sed omnia ratione el necessitate contingunt. I. EK TOY IIEPI ZOON ΥΓΓΡΑΝΙΔΙΛΊΟΣ: FRAGMENTA LIBRORUM DE ANIMALIBUS. -: AME L Λέγει Δημόκριτος τῶν ζώων μόνον τὸν λέοντα - - Y^ , ἐχπεπταμένοις τίχτεσθαι τοῖς ὀφθαλμοῖς, ἤδη τρόπον ; τινὰ τεθυμωμένον, xoi ἐξ ὠδίνων δρασείοντά τι μανι- χόν. (Elian. de animal. nat. lib. V cap. 39.) "INE S 3 ; VE 2. Λέγει δ᾽ ᾿Δριστοτέλης, καὶ Δημόχριτος πρὸ ἐχεῖ - ; ELE vou, Θεόφραστός τε Ex τρίτων xal αὐτός φησι, μὴ τῷ Ξ Epid ᾿ ea cir nan ΛΝ τοὶ ἁλμυρῷ ὕδατι τρέφεσθαι τοὺς ἰχθῦς, ἀλλὰ τῷ παρα- χειμένῳ τῇ θαλάττῃ γλυχεῖ ὕδατ!. (Elian. de animal. nat. lib. IX cap. 64.) , , , eT T M , 3, Λέγει Δημόχριτος πολύγονον elvat ὗν xat xóvx, S E , “7 d A Y xai τὴν αἰτίαν προστίθησι λέγων, ὅτι πολλὰς ἔχει τὰς μήτρας χαὶ τοὺς τόπους τοὺς δεχτιχοὺς τοῦ σπέρματος. € , ^ , , - Ld € , , ^ 2. Ὁ τοίνυν θορὸς οὐχ €x μιᾶς δρμίῆς ἁπάσας αὐτὰς ἐχ- y SNSAAG EU y ΠΡΈσ τα πληροῖ, ἀλλὰ δίς τε xal τρὶς ταῦτα τὰ ζῶα ἐπιθόρνυ- ται, ἵνα f, συνέχεια πληρώση τὰ τοῦ γόνου δεχτιχά. “Ἡμιόνους δὲ λέγει μὴ τίχτειν, μὴ γὰρ ἔχειν ὁμοίας μήτρας τοῖς ἄλλοις ζώοις, ἑτερομόρφους δὲ ἥχιστα δυ- ναμένας γονὴν δέξασθαι: μὴ γὰρ εἶναι φύσεως ποίημα τὴν ἡμίονον, ἀλλὰ ἐπινοίας ἀνθρωπίνης xal τόλμης, ὡς ἂν εἴποις, μοιχίδιον ἐπιτέχνημα τοῦτο xol χλέμμα. Δοχεῖ δέ μοι τοῦτο, ἡ δ᾽ ὅς, τοῦ ὄνου ἵππον βιασαυέ- » ἢ ς 1 vou χατὰ τύχην χυῆσαι, μαθητὰς δὲ ἀνθρώπους τῆς βίας ταύτης γεγενημένους εἶτα μέντοι προσελθεῖν ἐπὶ τὴν τῆς γονῆς αὐτῶν συνήθειαν. Καὶ μάλιστά γε τοὺς τῶν Λιδύων ὄνους μεγίστους ὄντας ἐπιβαίνειν ταῖς 1. Ex animalibus solum leonem nasci oculis apertis De- mocritus ait, tanquam statim a partu iracundum et furore percitum aliquid meditantem, 2. Arisloteles et ante hunc Democritus et tertius Theo- qplirastus dicit non aqua salsa, sed dulci, quae juxta salsam reperiatur, pisces (qui mare incolunt) ali. 3. Cur sus et canis sint tam fecunda, Democritus cau- am affert, quod multiplicem vulvam et seminis sedes receptrices multas habeant. Eas omnes semen non uno initu explet, sed iterum et sepius ez seminantur, ut fre- quentia seminis receptacula impleantur. Mulas idem non parere ait, neque enim similes aliis vulvas animalibus ha- bere, sed forma diversas minime concipere posse; neque enim mulas esse naturae opus, sed human machinationis audacieque, ut ita dicam , adulterinum inventum et fur- tuin. Videri autem sibi ait forte accidisse, ut quum asinus vim eque intulisset, haec gravida redderetur atque ut postea homines hujus violentiw discipuli facti in consue- tudinem procreandi hzec jumenta adducerentur. Imprimis Libyam asini maximi equas non comatas superveniunt, ἵπποις, οὐ χομώσαις, ἀλλὰ χεκαρμέναις. "Eyoucay γὰρ τὴν ἑαυτῆς ἀγλαΐαν τὴν διὰ τῆς χόμης οὐχ ἂν ὑπομεῖ-- vat τὸν τοιόνδ γαμετὸν oí σοφοὶ τοὺς τούτων γάμους φασίν. ( lian. de animal. nat. lib. XII cap. 16.) 4. Ἔν τοῖς νοτίοις μᾶλλον τὰ £u6pua ἐχπίπτειν Δή- μόκριτος λέγει, ἢ ἐν τοῖς βορείοις. Καὶ εἰκότως" χαυ- γοῦσθαι γὰρ ὑπὸ τοῦ νότου τὰ σώματα ταῖς χυούσαις χαὶ διΐστασθαι, ἅτε τοίνυν τοῦ σκήνους διαχεχυμένου xai οὖχ ἡρμοσμένου πλανᾶσθαι xa τὰ χυούμενα, xal θερμαινόμενα δεῦρο χαὶ ἐχεῖσε διολισθαίνειν καὶ ἐχπί- πτειν ῥᾷον. Ei δὲ εἴη πάγος xal βοῤῥᾶς χαταπνέοι, συμπέπηγε μὲν τὸ ἔμδρυον, δυσχίνητον δέ ἐστι χαὶ οὐ ταράττεται ὡς ὑπὸ χλύδωνος" ἅτε xal ἄχλυστον χαὶ ἐν γαλήνη ὃν ἔῤῥωταί τε χαὶ σύντονον χαὶ διαρχὲς πρὸς τὸν χατὰ φύσιν χρόνον τῆς ζωογονίας. Οὐχοῦν ἐν χρυμῷ μέν φησιν ὃ ᾿Αδδηρίτης συμμένειν, ἐν ἀλέα δὲ ὡς τὰ πολλὰ ἐχπτύεσθαι. ᾿Ανάγχην δὲ εἶναι λέγει τῆς θέρμης πλεοναζούσης διΐστασθαι χαὶ τὰς φλέβας xai τὰ ἄρθρα. ( lian. de animal. nat. lib. XII cap. 17, de abortibus.) 5. Αἰτίαν δὲ 6 αὐτὸς λέγει τοῖς ἐλάφοις τῆς τῶν χε- ράτων ἀναφύσεως ἐχείνην εἶναι. Ἢ γαστὴρ αὐτοῖς ὡς ἔστι θερμοτάτη, ὁμολογεῖ, xal τὰς φλέδας δὲ αὐτῶν τὰς διὰ τοῦ σώματος πεφυχυίας παντὸς ἀραιοτάτας λέγει, καὶ τὸ ὀστέον τὸ χατειληφὸς τὸν ἐγχέφαλον λε- — sed tonsas. Neque enim has comae ornamento superbien- tes harum rerum periti ajunt ejusmodi maritos pati. 4. In austrinis magis quam septentrionalibus regionibus partus excidere ait Democritus. Cujus rei hanc probabilem affert causam, quia ventrem ferentibus corpora austro laxentur et resolvantur : idcirco corpore dilatato et male compacto partus errare et vagari, eosdemque calefactos huc et illuc dilabi et facilius excidere. Contra si flante borea aeris temperies frigida sit, fevtus frigore contrahi, ita ul non facile locis suis moveantur neque ulla tempestate turbentur, quoniam omnis procelle expertes summaque fruentes tranquillitate bene valeant et roborati ad pariendi tempus anatura constitutum durare possint. Quamobrem in frigore ait Abderita feetus manere, calore utplurimum excidere, Hoc enim superante necessario fieri dicit, ul venae pariter atque artus fatiscant, 5. Causam cur cervis cornua renascantur idem Demo- critus hanc esse perhibet. Ventrem iis calidissimum esse concedit et eorum venas per universum corpus pertinen- les esse rarissimas dicit, et os quod cerebrum amplecti- lur membran instar tenuissimum et perquam rarum esse, 366 H DEMOCRITI FRAGMENTA. πτότατον εἶναι xal ὑμενῶδες xal ἀραιόν, φλέβας τε ἐντεῦθεν xal εἰς ἄχραν τὴν χεφαλὴν ὑπανίσχειν παχυ- τάτας" τὴν γοῦν τροφὴν χαὶ ταύτης τε τὸ γονιμώτατον »* * UN Fu * A J c y" ὥχιστα ἀναδίδοσθαι. Kat ^ μὲν πιμελὴ αὐτοῖς ἔξωθεν, φησί, περιχεῖται, ἡ δὲ ἰσχὺς τῆς τροφῆς ἐς τὴν χκεφα- λὴν διὰ τῶν φλεθῶν ἀναθόρνυται" ἔνθεν οὖν τὰ i cim ἐχφύεσθαι διὰ πολλῆς ἐπαρδόμενα τῆς ἰχμάδος. Συνε- Y Y 3 χε, maur" " , , 4 οὖν οὖσα ἐπιῤῥέουσά τε ἐξωθεῖται προτέρω. Καὶ τὸ μὲν ὑπερίσχον ὑγρὸν ἔξω τοῦ σώματος σχληρὸν γί- νεται, πηγνύντος αὐτὸ xal χερατοῦντος τοῦ ἀέρος" τὸ δὲ ἔνδον ἔτι μευυχὸς ἁπαλόν ἐστι. Καὶ τὸ μὲν σχλη- : μ Uu l ρύνεται ὑπὸ τῆς ἔξωθεν Ψύξεως, τὸ δὲ ἁπαλὸν μένει, NE Pe peu sie ὑπὸ τῆς ἔνδον ἀλέας. Οὐχοῦν f ἐπίφυσις τοῦ νέου x£pa- τὸς τὸ πρεσβύτερον ὡς ἀλλότριον ἐξωθεῖ, θλίδοντος τοῦ ἔνδον xal ἀνωθεῖν τοῦτο θέλοντος, xal ὀδυνῶνιος, καὶ σφύζοντος, ὥσπερ ἐπειγομένου τεχθῆναι χαὶ προελ- θεῖν, Ἢ γάρ τοι ἰκμὰς πηγνυμένη καὶ ὑπανατέλλουσα » - NÉ , , A *, * ἀτρεμεῖν ἀδύνατός ἐστι: δύναται γὰρ αὐτὴ σχληρὰ γε- νομένη xal ἐπωθεῖται τοῖς προτέροις. Καὶ τὰ μὲν πλείω ἐχθλίδονται ὑπὸ τῆς ἰσχύος τῆς ἔνδον" ἤδη δέ τινα xal χλάδοις περισχεθέντα xal ἐμποδίζοντα εἰς τὸν ὠχὺν δρόμον ὑπὸ ῥώμης τὸ θηρίον ὠθούμενον ἀπ᾿ τέῤῥηξε. Καὶ τὰ μὲν ἐξώλισθε, τὰ δὲ ἕτοιμα ἐχχύπτειν ἣ φύσις προάγει. (.Elian. deanimal. natur. lib. XII cap. 18.) e. Τοῖς τομίαις βουσί, Δημόκριτος λέγει, σχολιά, * ᾿ E: : λεπτὰ xal μαχρὰ φύεται τὰ χέρατα τοῖς δὲ ἐνόρχοις παχέα τὰ πρὸς τῇ ῥίζη, καὶ ὀρθὰ καὶ πρὸς μῆχος προή- 301 xovtx ἧττον. Καὶ πλατυμετώπους εἶναι λέγει τούτους τῶν ἑτέρων πολλῷ μᾶλλον, Ἡ᾿ῶν γὰρ φλεθῶν πολλῶν ἐνταῦθα οὐσῶν, εὐρύνεσθαι τὰ ὀστέα ὑπ’ αὐτῶν. Καὶ ἡ ἔκφυσις δὲ τῶν χεράτων παχυτ íox οὖσα εἷς πλάτος τὸ αὐτὸ τῷ ζώῳ μέρος προάγει χαὶ ἐχεῖνο" of δὲ τομίαι μιχρὸν ἔχοντες τὸν χύχλον τῆς ἕδρας τῆς τῶν χεράτων, πλατύνονται ἧττον, φησί. (Elian, de animal, nat. lib, XII cap. 19.) 7. Οἱ δὲ ἄχερῳ ταῦροι τὸ τρηματῶδες (οὕτω δὲ ὀνομάζει Δημόκριτος) ἐπὶ τοῦ βρέγματος οὐκ ἔχοντες (εἴη δ᾽ ἂν τὸ σηραγγῶδες λέγων) ἀντιτύπου τοῦ παντὸς ὄντος ὀστέου χαὶ τὰς συῤῥοίας τῶν χυμῶν οὐ δεχομέ- ἢ ὯΝ ; MP vou , γυμνοί τε καὶ ἄμοιροι γίνονται τῶνδε τῶν ἀμυντη- ρίων. Καὶ αἱ φλέόες δὲ αἵ χατὰ τοῦ ὀστέου τοῦδε ἀτροφώτεραι οὖσαι, λεπτότεραί τε χαὶ ἀσθενέστεραι γίνονται. Ἀνάγκη δὲ χαὶ ξηρότερον τὸν αὐχένα τῶν ἀκεράτων εἶναι" λεπτότεραι γὰρ xal αἵ τούτου φλέδες, ταύτῃ τοι χαὶ ἐῤῥωμέναι ἧττον. “Ὅσαι δὲ ᾿Αράδιαι βόες θήλειαι μέν εἰσι τὸ γένος, ἐχφυεῖς δὲ ἐς τὰ χέρατα, xol ταύταις τις ἐπισύῤῥοια πολλὴ τῶν χυμῶν, φησί, τροφὴ τῆς εὐγενοῦς βλάστης ς τοῖς κέρασίν ἐστιν. Ἄχερῳ δὲ χαὶ αὗται οὖσαι τὸ δεχτιχὸν τῆς ἰκμάδος ὀστέον στερεώτερόν τε ἔχουσι xal δέχεσθαι τοὺς χυμοὺς ἥχι- στον. Καὶ συνελόντι εἰπεῖν, αὔξης ἣ ἐπιῤῥοὴ αἰτία τοῖς χέρασι " ταύτην δὲ ἄρα ἐποχετεύουσι φλέδες πλεῖ- σταί τε xal παχύταται xxi ὑγρὸν χύουσαι, ὅσον xal δύνανται στέγειν. (/Elian. de animal. nat. lib. XII c. 20.) indeque ad capitis verlicem crassissimas venas exoriri : ideoque nutrimentum et cibi parlem validiorem nativo calore celeriter digeri. Ac pinguedo quidem, qua in cibis 8st, extrinsecus, inquit, ipsis circumíunditur, quod solidius in iis est, per venas in caput surgit ; inde cornua ait multo humore irrigata enasci. Hic humor quum continenter affluat (quod ex eo coaluerit), promovetur et truditur foras. Quid- quid igitur ejus extra corpus eminet, durescit aere ipsum solidante et in corneam duritiem confirmante ; quod intra cutem adhuc inclusum tenetur, molle est. Atque alterum quidem externa refrigeralione rigescit, alterum interno calore mollitiem servat. Quocirca recens cornu subnascens vetus tanquam alienum expellit, dum interior pars premit alteram eamque sursum pellere gestit simulque eam dolore aflicit et ipsa e dolore laborat, quasi nascendi cupiditate flagrans et in lucem prorumpere festinans. Humor enim concrescens ac paulalim surgens immotus manere nequit : quippe viribus pollet, postquam obduruit, et in priora impellitur. aque magna cornuum pars interno robore ex- pellitur : nonnulla etiam arborum ramis circumplicata et feram ad cursum incilatlam impedientia vi abrumpi solent. Sic ubi alia lente prodierunt, alia ad eminendum parata nature beneficio proferuntur. 5. Bubulo pecori castrato Democritus ait tortuosa, gra- cilia, longa nasci cornua, coutra testibus predito enasci secundum radicem crassa, recta , minusque prolixa. Hos latiori quam alleros fronte esse dicit. Nam quum iis multae sint venae, his, inquit, ossa. dilatantur. Simul et cornuum eruptio, quoniam crassior sit, hanc quoque parten) ad eam, quae reliquo animalis corpori respondeat, latitudinem per- ducit : castratis vero quod sedes cornuum et initium enascen- di perparvum habeat circulum, minus dilatatur hiec pars. 7. Porro mutili boves trematodes (ut Democritus vocat) id est foraminatam sincipitis partem non habentes, quum os universum durum solidumque sit atque influxionem humorum non admittat, cornibus nudi ac mutili sunt. Venzx etiam circa idem os minus alimenti continent pro- pterea quod pertenues et infirma sunt. Sed cervix quoque mutilorum boum necessario siccior est, quum in ea pari- ler graciliores insinl ven:e alque idcirco minus validze. Coterum quae in Arabia sunt vaccae, ec cornibus insignes esse solent, quod ad ea scilicet, inquit ille, humor copio- sus, unde generosa illa germina nutriuntur, confluat. Ex his quze cornibus carent os humorem recipere solitum so- lidius habent. et haudquaquam ad eum recipiendum ido- neum. Ut breviter dicam, incrementi causa cornibus est affluentia, quam sane plurimae et crassissimae venge humore, quantum ferre possunt, gravidatze invehunt. A. ΕΚ TON ΠΕΡῚ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ XYTTPAMMATON. FRAGMENTA ASTRONOMICA. I. Τὸν δὲ σχορπίον 6 ἥλιος διαπορεύεται ἐν ἡμέραις λ΄. Ἐν δὲ τῇ δ΄ ἡμέρᾳ Δημοχρίτῳ πλειάδες δύουσιν Ψ 3 Y 1 " E Η λλὰ AME Y^ ἅμα Tot ἄνεμοι χειμέριοι ὡς τὰ πολλὰ xol Ψύχη, ἤδη χαὶ πάχνη" ἐπιπνεῖν φιλεῖ“ φυλλοῤῥοεῖν ἄρχεται τὰ δένδρα μάλιστα. "Ev δὲ τῇ ιγ΄ Δημοχρίτῳ λύρα ἐπι- τιν ΤῊ iu : , ,! M , , θάλλει ἅμα ἡλίῳ ἀνίσχοντι xat ὃ ἀὴρ χειμέριος γίνε- ται ὡς ἐπὶ τὰ πολλά. Τὸν δὲ τοξότην 6 ἥλιος διαπο- , , , 9o ^ — , , ^ ^ ρεύεται ἐν ἡμέραις x0. "Ev ὃὲ τῇ tc Δημοχρίτῳ ἀετὸς ἐπιτέλλει ἅμα ἡλίῳ χαὶ ἐπισημαίνειν φιλεῖ βροντὴν δ" A *!' g^ 4 » 7 * E] , €. 2.9 xal ἀστραπὴν xaX ὕδατι ἢ ἀνέμῳ ἢ ἀμφότερα ὡς ἐπὶ τὰ πολλά. Τὸν δὲ αἰγόχερων 6 ἥλιος διαπορεύεται ἐν ἡμέραις χθ΄, Ev δὲ τῇ ιβ΄ Δημοχρίτῳ νότος πνεῖ. ..... ὡς ἐπιτέλλει. Τὸν δὲ ὑδροχόον διαπορεύεται ὃ ἥλιος ἐν ΄, ΟῚ H * cT B , rj "» ἡμέραις λ΄. Ἔν μὲν οὖν τῇ β΄ Δημοχρίτῳ [γίνεται] χει- rs o Mom , " ΄, τς μῶν. Ἔν δὲ τῇ ic Δημοχρίτῳ ζέφυρος πνεῖν ἄρχεται xoi παραμένει ἡμέρας γ' καὶ μ΄ ἀπὸ τροπῶν. Τοὺς δὲ : τς ἰχθύας 6 ἥλιος διαπορεύεται ἐν ἡμέραις λ΄. Ἔν δὲ τῇ & Δημοχρίτῳ ποιχίλαι ἡμέραι γίνονται ἁλχυονίδες , 2 * “Ὁ b , » , χαλούμεναι. "Ev δὲ τῇ ιδ΄ Δημοχρίτῳ ἄνεμοι πνέουσι Vuyoot , οἵ ὀρνιθί λού ἡμέ ζλιστα θ΄ Ψυχροί, οἵ ὀρνιθίαι χαλούμενοι, ἡμέρας μάλιστα θ΄. Τὸν δὲ χριὸν διαπορεύεται ὃ ἥλιος ἐν ἡμέραις λα΄, "Ev δὲ τῇ ιγ΄ Δημοχρίτῳ πλειάδες χρύπτονται ἅμα ἡλίῳ y, 5 - (4 , ( ^ ἀνίσχοντι, xal ἀφανεῖς γίνονται νύχτας μ΄. Τοὺς δὲ δι- δύμους ὃ ἥλιος διαπορεύεται ἐν ἡμέραις λβ΄. Ἔν δὲ 57 V Δημοχρίτῳ ὕδ ί Ἐν δὲ τῇ χθ' Δ ίτῳ ἡμοχρίτῳ ὕδωρ γίνεται, Ἔν δὲ τῇ x0' Δημοχρίτῳ ἄρχεται Ὦρίων ἐπιτέλλειν xat φιλεῖ ἐπισημαίνειν ἐπ᾽ αὐτῷ. ( Excerpta ex Gemini Element. astronom. cap. 16 p. 66 seqq. in Petavii Uranologio, Lute- ti Parisiorum 1630.) Σεπτέμέριος. y! σ ^ue ov ^ ^ xm , , ιζ΄ ὥρᾳ ιδ΄ ὁ ἔσχατος τοῦ ποταμοῦ ἕῷος ἐπισημαίνει Δημοχρίτῳ. χθ' ὥρα ιδ΄ Δημοχρίτῳ ὑετός. d ἡμοχριτῷ ὀχτώόέριος. η΄ στάχυς ἐπιτέλλων Δημοχρίτῳ χειμάζει. Σπόρου ὥρα. Νοέμόριος. β΄ ὥρᾳ 19 ὁ λαμπρὸς τῆς νοτίου χηλῆς ἐπιτέλλει, Δημοχρίτῳ ψύχη καὶ πάχνη. τη ὃ ἐπὶ τῆς χεφαλῆς τοῦ ἡγουμένου διδύμου ἑσπέ- ριος ἀνατέλλει. Δημοχρίτῳ χειμὼν χαὶ χατὰ γῆν χαὶ χατὰ θάλασσαν. Scorpium sol permeat diebus triginta. Die quarto Democrito pleiades occidunt summo mane: venti hiberni plerumque et frigora et pruina : solet oriri flatus : folia abjicere maxime incipiunt arbores. Die tertio decimo Democrito lyra ascendit una cum sole oriente et aer fit tempestuosus plerumque. Sagittarium sol percurrit diebus viginti novem. Die sexto decimo Democrito aquila oritur simul cum sole et insuper significare solet tonitru et fulgur cum agua aut vento aut utramque rem plerumque. Capricornum Sol peragrat diebus viginti novem. Die duodecimo Democrito auster spirat........ oritur, Aquarium permeat Sol diebus triginta. Die secundo Democrito hiems exsistit. Die sexto decimo Democrito Zephyrus incipit flare et manet per dies quadraginta tres a conversionibus. Pisces Sol pereur- rit diebus triginta. Die quarto Democrito varii oriuntur dies, qui vocantur dies halcyonum. Die quarto decimo Democrito frigidi flant venti, qui ornithiae vocantur, per dies maxime novem. Arietem pertransit Sol diebus uno et triginta. Die tertio decimo Democrito pleiades occultantur simul cum Sole oriente neque apparent per noctes quadra- 368 ginta. Geminos Sol permeat diebus triginta duobus. Die decimo Democrito aqua exsistit. Die vicesimo nono Demo- crito Orion incipit oriri, el solet post ipsum significare. September. Septimo decimo die hora XIV ultima (stella) fluvii mane significat Democrito. Vicesimo nono die hora XIV Democrito pluvia. October. Octavo die spica oriens Democrito tempestatem excitat. Sementis tempus. November. Die secundo hora XIV lucida (stella) australis cheles oritur. Democrito frigora et pruina, Die octavo decimo (stella) quz in capite est praecedentis geminorum, vespere oritur. Democrito tempestas terra marique, " ἢ Aust DEMOCRITI FRAGMENTA. 369 Δεχέμόριος. a' ὥρᾳ ιε' 6 λαμπρὸς τοῦ Περσέως ἑῷος δύνει. Δη- μοχρίτῳ 6 οὐρανὸς ταραχώδης xal ἡ θάλασσα ὡς τὰ , ά. θ΄ ὥρᾳ ιγ΄ κύων ἑῷος δύνει " ὃ χαλούμενος αἵξ ἑῷος ξύνει xal ὁ ἔσχατος τοῦ ποταμοῦ ἑσπέριος ἀνατέλλει. Δημοχρίτῳ σημαίνει. ιδ΄ ὥρᾳ ιδ΄ ὁ καλούμενος att ἕῷος δύνει. Δημοχρί- τῷ βρονταί, ἀστραπαί, ὕδωρ, ἄνεμος. ἰανουάριος. α΄ ὥρα ιδ΄ χύων ἑσπέριος ἀνατέλλει. Προχύων ἑσπέ- οἷος ἀνατέλλει. Δημοχρίτῳ χειμὼν ἐπισημαίνει. 0' ὥρᾳ ιδ΄ 6 λαμπρὸς τῆς λύρας ἑσπέριος δύνει" ὃ λαμπρὸς τοῦ ἀετοῦ ἑσπέριος δύνει. Δημοχρίτῳ νότος ὡς τὰ πολλά. x0' Δημοχρίτῳ χειμών. Φεξρουάριος. ιγ΄ ὥρᾳ ιε΄ ὃ ἔσχατος τοῦ ποταμοῦ χρύπτεται᾽" ὃ λαμπρὸς τοῦ Περσέως ἑἕῷος ἀνατέλλει" ὃ λαμπρὸς τῆς λύρας ἑσπέριος δύνει. Δημοχρίτῳ ζέφυρος ἄρχεται πνεῖν. , , , - τε Δημοχρίτῳ ζέφυρος πνεῖ. λ΄ Μητροδώρῳ χελιδὼν φαίνεται, ἐπισημαίνει Δημο- χρίτῳ. Ποιχίλαι ἡμέραι χαλούμεναι ἁλχυόνιαι. December. Primo die hora XV lucida (stella) Persei matutino occi- dit. Democrito celum turbulentum itidemque mare ple- ramque. Die nono hora XIII canis mane occidit. Capella quae socatur, matutino occidit el postrema fluvii (stella) vespere oritur, Democrito significat. Die quarto decimo hora XIV capella occidit mane. De- mocerito tonitrua, fulgura, aqua, ventus. Januarius. Primo die hora XIV canis vespere oritur. Procyon ve- spere oritur. Democrito tempestas significat. Die nono hora XIV lucida lyrze (stella) vespere occidit : lucida aquilc vespere occidit. Democrito auster plerumque. Die vicesimo nono Democrito tempestas. Februarius. Die tertio decimo hora XV postrema fluvii stella abscon- ditur : splendida Persei oritur matutino : splendida lyrae vespere occidit. Democrito Favonius flare incipit. Die quinto decimo Democrito Favonius spirat. Die tricesimo Metrodoro hirundo conspicitur, significat Democrito. Varii dies qui aleyonei dicuntur. PHILOS. GB.EC. Μάρτιος. ,! w" , "ec * - , ? , f^, ια΄ ὥρᾳ ιγ΄ ς΄ ὁ λαμπρὸς τοῦ νοτίου ἰχθύος ἐπιτέλ- λει, xat 6 ἐν τῷ ἐμπροσθίῳ δεξιῷ βατραχίῳ τοῦ Κεν- ταύρου ἑῷος δύνει. Δημοχρίτῳ ἄνεμοι ψυχροὶ ὀρνιθίαι v ΓΙῸΣ , ἐπὶ ἡμέρας πέντε. x6' Δημοχρίτῳ ὃ λαμπρὸς τοῦ Περσέως ἐπισημαί- » νει. Ἄνεμος ψυχρός. ἀπρίλιος. α' ὥρα ιδ' στάχυς ἑῷος δύνει. Δημοχρίτῳ σημαίνει. pt ιδ' στάχυς ἐξ μοχρίτῳ σημ Ἰούνιος. , - , θ΄ ὥρᾳ ιε΄ 6 λαμπρὸς τοῦ ὑδροχόου χρύπτεται. Δη- μοχρίτῳ ὕδωρ ἐπὶ γῆν, ,d0 , IP € M " * ^ 5, , xl ὥρᾳ ιγ΄ c" 6 χοινὸς ποταμοῦ xa ποδὸς ᾿Ωρίωνος ἐπιτέλλει. Δημοχρίτῳ ἐπισημαίνει. Ἰούλιος. 8' Δημοχρίτῳ ζέφυρος xai ὕδωρ ἑῷον" εἶτα βορέαι ἐπὶ ἡμέρας ἑπτά, Αὔγουστος. '! , " * "Ὁ , 5. ΄ , xc ὥρᾳ ιγ΄ ς΄ ὃ λαμπρὸς τοῦ νοτίου ἰχθύος ἑσπέριος , r , , [4 y Vos s ἀνατέλλει. Δημοχρίτῳ ἐπισημαίνει ὕδασι xal ἀνέμοις. (Excerpta ex Ptolemzi libro qui inscribi- tur Φάσεις ἀπλανῶν ἐπισημασιῶν in Petavii Uranolog. p. 71 seqq.) Martius. Die undecimo liora XIIT z lucida stella piscis australis oritur, et qua in priore dextro musculo Centauri est, mane occidit. Democrito venti [rigidi ornithic in dies quinque. Die vicesimo secundo Democrito clara Persei stella si- gnificat. Ventus frigidus. Aprilis. Die primo hora XIV spica mane occidit. Democrito significat. Junius. Die nono hora XV lucida Aquarii stella occultalur. De- mocrito aqu:e celestes super terram effuse. Die vicesimo quinto hora XIII 2 stella communis fluvii et pedis Orionis oritur. Democrito significat Julii Die quarto Democrito Favonius et pluvia matutina : tum aquilones in dies septem. Augustus. Die vicesimo sexto hora XIII 5 stella lucida piscis au- stralis. vespere oritur. Democrito significat pluviis ct ventis. 25 E. XYMMIKTA AIIOXHAXMATIA. FRAGMENTA VARII ARGUMENTI. Περὶ χώνου τους Unc. * "M |- ᾿ ; tue e. ι. Ἔτι τοίνυν ὅρα, τίνα τρόπον ἀπήντησε (Χρύσιπ- Ξ A HE E ΤῊΣ E moc) Δημοχρίτῳ, διαποροῦντι φυσιχῶς xot ἐμψύχως, M , LI * , , L3 , M εἰ χῶνος τέμνοιτο παρὰ τὴν βάσιν ἐπιπέδῳ, τί χρὴ - - , , ΕΣ E] διανοεῖσθαι τὰς τῶν τμημάτων ἐπιφανείας, ἴσας ἢ , - * -Ὁ- ἀνίσους γινομένας; Ἄνισοι μὲν γὰρ οὖσαι τὸν χῶνον Ae 1: A Man MN S VOS ἀνώμαλον παρέξουσι, πολλὰς ἀποχαράξεις Au b avovcat P eati 5 βαθμοειδεῖς xal τραχύτητας" ἴσων δ᾽ οὐσῶν, ἴσα τμή- - Cubo de 5 ματα ἔσται, xz φανεῖται τὸ τοῦ χυλίνδρου πεπονθὼς m : ; ὃ χῶνος, ἐξ ἴσων συγχείμενος καὶ οὐχ ἀνίσων xuxiov, ὅπερ ἐστὶν ἀτοπώτατον. ( Plutarch. adv. Stoic. de commun. notit. p. 1079. vol. X pag. 446 ed. Reisk.) Περὶ ποιήσεως. 2. Δημόχριτος ὁμοίως * Ποιητὴς δὲ ἅσσα μὲν ἂν γράφῃ μετ᾽ ἐνθουσιασμοῦ xot ἱροῦ πνεύ- ματος, καλὰ κάρτα ἐστί. (Clem. Alexandr. Strom. VI pag. 698. pag. 8»7 ed. Potter.) ^ zz , Περὶ Ομήρου. " ? , Vue , Y σ 3. Ὁ μὲν Δηυόχριτος περὶ Ὅμηήρου φησὶν οὕτως" "Ou jctoc λαχὼν θεαζούσης, ἐπέ ψηρος φύσιος λαχὼν θεαζούσης) ἐπέων χόσμον ἐτεχτήνατο παντοίων" ὡς οὐχ ἐνὸν “ὕ , ν 5 , , [4 ^ M ' ἄνευ θείας xo δαιμονίας φύσεως οὕτω χαλὰ xci σοφὰ ἔπη ἐργάσασθαι. (Dio Chrysostomus orat. LIII init. ) Περὶ μουσικῆς. ἃς Δημόκριτος μὲν τοίνυν, ἀνὴρ οὗ φυσιολογώτατος μόνον τῶν ἀρχαίων, ἀλλὰ χαὶ περὶ τὰ ἱστορούμενα οὐδενὸς ἧττον πολυπράγμων, μουσιχήν φησι νεωτέραν εἶναι, χαὶ τὴν αἰτίαν ἀποδίδωσι λέγων, αὐτὴν οὐχ εἶναι τῶν ἀναγχαίων, ἀλλὰ ἐχ τοῦ περιεῦν- τος ἤδη γίνεσθαι. Πλὴν ἀλλὰ ἀρχαιοτάτη δοχεῖ τε χαὶ φέρειν τι θαυμασιώτατον xad ἐγκλείειν. (Philodemus de Musica lib. IV in Vol. Her- cul. tom. I pag.135 col. 36.) Περὶ Διός. s. Ὅθεν οὖκ ἀπεικότως ὃ Δημόχριτος τῶν λογίων ἀνθρώπων ὀλίγους φησὶν ἀνατείναντας τὰς γεῖρας ἐν- θαῦτα, ὃν νῦν ἠέρα χαλέομεν οἱ “ἕλληνες πάντα, Δία n4 , n Γ b , C3 * μυθέεσθαι - (οἰομένους ὅτι) xoi πᾶντα οὗτος οἷδε xal διδοῖ καὶ ἀπαιρέεται χαὶ βασιλεὺς οὗτος τῶν πάντων. (Clemens Alexandr. Admonit, ad gent. pag. 45.) ^ ΡΞ , - 3 ὃ , ΠΕερὶ τῆς αὐτοῦ ἀποδημίας. Ü : i ᾿ς 6. ᾿Εγὼ δὲ τῶν xav ἐμεωυτὸν ἀνθρώπων γῆν SS ET x41 ἐμεωυτ e Y 1 : ; : V. A πλείστην ἐπεπλανησάυτην ἱστορέων τὰ μήχιστα, xal 3l ας τε xo γέας πλείστας εἶδον, xa λογίων ἀνθρώπων [Ὁ] το " T n ίστων ἐσήχουσα, xoi γραμμέων ξυνθέσιος μετὰ 2AoR E [d] —Á—————————————————————————————————————oo7€€f») De sectione coni. 1. Porro autem vide, quomodo occurrerit (Chrysippus) Democrito physicorum more et acriter quaerenti, si conus secundum basin planitie secelur, quid judicandum sit de segmentorum superficiebus , dequalesne fiant, an inzequa- les? Si enim sint. inzequales, conum reddent inzequabilem, multas nanciscentem graduum instar incisuras et asperita- tes : sin aequales, erunt segmenta cequalia, videbiturque cono evenire, quod est cylindri, ut ex aequalibus, non inadqualibus constet circulis, quod est absurdissimum. De poesi. 2. Similiter Democritus : Qucunque poeta cum di- rino spiritu. sanctoque furore scribit, praclara sunt. De Homero. 3. Democritus de Homero sic ait : 7omerus divino praditus ingenio ornata omnis generis carmina com- posuit, quod non sine celesti ac divina indole tam pulehra tantzeque plena sapientie carmina condere li- ceat. ' De musica. 4. Democritas veterum non modo summus nalurze in- vesligalor, sed etiam ea qua historie monumentis con- linentur, cognoscendi cupiditate nemine inferior, musicam ait citerioris esse zetatis ejusque rei causam reddit, dicens, eam non esse in rebus necessariis, sed ex abundantia jam oriri. Veruntamen antiquissima videlur ac mirabile quid efficere miramque vim insitam habere. De Jove. 5. Unde non immerito Democritus doctorum hominum paucos ait sublatis ad eum locum manibus, quem nunc universum Graeci aerem appellamus, Jovem vocare : omnia hunc et scire et dare et auferre rerumque universitatis regem esse credentes. De peregrinatione sua. 6. Equidem nostre zfatis hominem plurimas terras peragravi, disjunctissima quaeque lustrans, ΘΟ solique genera plurima vidi, eruditos homines permultos audivi, neque me in componendis adjuncta demonstratione lineis 370 "we 371 DEMOCRITI FRAGMENTA. 7. Ἦλθον εἰς ᾿Αθήνας, xal οὔτις με ἔγνωχε. ἀποδέξιος οὐδείς χώ με παρήλλαξε, οὐδ᾽ οἵ Αἰγυπτίων χαλεόμενοι Ἁρπεδονάπται: σὺν τοῖσδ᾽ ἐπὶ πᾶσι ἐπ᾽ ( Democritus ap. Diog. Laert. lib. IX, 36.) ἔτεα πέντε ἐπὶ ξείνης ἐγενήθην. ia. ( Democritus ap. Clement. Alex. Strom. ἢ Cm à 8. Φυγῇ ἰθείη νεῦνται, pag. 3o4 ed. Sylburg. lib. 1$ 15 p. 357 ed Potter.) (Etymol, magn. s. v. νένωται. ) quisquam adhue superavit, ne ii quidem JEgyptiorum , 7. Veni Athenas, neque quisquam me agnovit. qui Harpedonapt:e nominantur; apud hos autem postremo Incertum. quinque per annos peregrinatus sum. 8. Praxipiti fuga redibunt. 24. H. EK TOY T'EOPTIKOY. FRAGMENTA LIBRI DE AGRICULTURA. T. Δημόχριτός φησιν, ὅτι τοιοῦτον χρὴ προσδοχᾶν ἔσεσθαι τὸν χειμῶνα, ὁποία ἔσται ἣ τετάρτη xa εἰ- χοστὴ τοῦ Δίου μηνὸς ἡμέρα. ( Cassiani Bassi Geopon. lib. I cap. V, 3.) i1 —M - 2. 6 1. Περὶ δὲ τῆς bOpogavzixzc, ὑπὸ Of τινων τ E Ee S bSpop.xo ceu vx; λεγομένης νῦν ἐροῦμεν. Ἀποφαίνονται M “ “- E γὰρ οἱ [περὶ] τῶν ὑδροφαντιχῶν τὴν ἐμπειρίαν εἴλη-- φότες, τὰ μὲν πεδία ἄνυδρα ὑπάρχειν ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, Y xai τὰ μείζονα μᾶλλον τῶν ἐλασσόνων. Τῶν δὲ ὀρέων - * A à Σ UO Σ , ; ἔνυδρα τὰ πλεῖστα χαὶ τὰς ὑπωρείας χαθυγροτέρας τῶν ἀχρωρειῶν ὑπάρχειν, καὶ τὰ δασέα χαὶ τὰ χατά- δενδρα τῶν Ψιλῶν. & 9. 'Γὰ δὲ ἐν τοῖς πεδίοις εὑρισχό- ΦΕΌρ μενα τῶν ὑδάτων ἁλμυρὰ ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, τὰ δὲ ἐν τοῖς τ 5 :Ξ ὄρεσι xo ταῖς ὑπωρείαις γλυχέα - ἐὰν μή τινων ἣ γεῦσις φθείρηται διὰ τὴν τῶν ἐπιχειμένων ὑδάτων ἰδιότητα, ὠμῶν, 7j ἁλμυρῶν ὑπαρχόντων, ἢ νιτρωδῶν, ἢ στυπτη- , iy 2 θεῖ 3 dX - D ρίαν ἐχόντων, ἢ θεῖον, ἢ ἄλλο τι τῶν τοιούτων. S 3. by bi - Φυσιχὰς δὲ τοῖς εἰρημένοις αἰτίας τοιάσδε προσάπτου- A ee σιν, ἀπὸ τῶν ὑδάτων τὸ λεπτομερέστατον ἀεὶ xai " NM 6 ἐλαφρότατον ἕλχειν τὸν ἥλιον. S 4. 'Tà μὲν οὖν πεδία 1 ! ' 4 c^ 5 ’ -— c , . cr r ^ δι᾿ ὅλης ἐπέχοντα τῆς ἡμέρας τὸν ἥλιον ἐξαμέλγειν τὸ S uu , ga ' D ER SER. ey. ὑγρὸν xai ἐξατμίζειν, ὅθεν τὰ μὲν τελέως ἄνυδρα ὑπάρ- - , -- χει, ἐν οἷς δὲ χαταλείπεταί τινα τῶν ὑδάτων, ἁλμυρὰ ; ss - S i £Üüplaxerat πάντως, τοῦ ἐλαφροῦ xal γλυχέος ἐξ αὐτῶν 1. Democritus ail. exspectari oportere, talem futuram esse hiemem , qualis dies vicesimus quartus mensis No- vembris fuerit. 2. De aque inquisitione, vel ut alii dicunt, investigatio ne nunc disseremus. Qui enim aquarum investigandarum peritiam nacti sunt, pronuntiant quidem campos plerumque aquis carere, et majores magis minoribus. Ex montibus vero plurimos esse aquosos et imas ipsorum partes humi- diores quam summas, praeterea densos montes atque ar- boribus tectos magis humidos esse quam nudos. Aqu:e vero qua in campis reperiuntur, ut plurimum salse sunt, quae autem in montibus et imis eorum parlibus , dulces : nisi aliquarum sapor corrumpatur incumbentium aquarum proprietate , crudarum aut salsarum aut nitratarum , aut aluminatarum , aut sulphur aut aliud ejusmodi gerentium. Naturales antem causas eorum quae diximus tales afferunt : solem ex aquis semper id quod tenuissimum ac levissimum est attrahere. Quare quum campos per totum diem sol oc- cupet , humorem ex iis emulgere et in vaporem dissolvere, inde fieri , ut quidam penitus aquis careant, sed in quibus aliquid supersit, id omnino salsum reperiatur, levi ac dulci ex ipsis consumto, quemadmodum eliam mari contingat. ἀναλισχομένου, χαθάπερ xol κατὰ τὴν θάλασσαν συμ.- 6£Gnxs. S 5. Τὰ δὲ ἐν τοῖς ὄρεσιν ὄντα τῶν ὑδάτων μὴ τὸ αὐτὸ πάσχειν, διὰ τὸ μὴ OU ὅλης τῆς ἡμέρας ἐχπυροῦσθαι τῇ ἀχτῖνι, xal χεχλιμένην αὐτοῖς xal μὴ βιαίαν προσπίπτειν. “Ὅθεν τὰ πρὸς ἄρκτον ἔχοντα τὰς χλίσεις εὐυδρότερα τῶν πρὸς μεσημθδρίαν χεχλιμένων ἀποφαίνονται, χαὶ τὰ πρὸς ἀνατολὰς χαὶ δυσμάς, ἧσσον μὲν τῶν πρὸς ἄρχτον, πλεῖον δὲ τῶν πρὸς με- σηυδρίαν χεχλιμένων, καὶ τὰ δασέα τῶν Ψιλῶν διὰ τὸ σχιάζεσθαι. 5. 6. Τὰς δὲ ὑπωρείας μᾶλλον καθύδρους εἶναι διὰ τὸ τὴν φορὰν slc τὸ χάτω μέρος τοῖς ὕδασιν εἶναι, χαὶ συνάγεσθαι τὰ ἀπὸ τῶν ὑψηλῶν εἰς τὸ τα- πεινόν, καὶ ὑπὸ τὰς ῥίζας τῶν ὀρέων. S 1. Ὅθεν xal τὰς πλείστας πηγὰς χαὶ μεγίστας ἐν τοῖς τοιούτοις τόποις ὑπάρχειν, ἐν οἷς ὑπερχείμενά ἐστιν ὄρη μεγάλα χαὶ ὑψηλὰ χαὶ δασέα, ἔχοντα κοίλους χαὶ φαραγγώ- δεις τόπους. "Ev γὰρ τοῖς τοιούτοις τοὺς χατ᾽ ἔτος συν- αγομένους ὄμδρους xat διηθουμένους χατὰ γῆς τὰς πηγὰς αὔξειν. 5. 8. "vk δὲ τῶν ὑδάτων παρὰ ταύτας μὲν τὰς ὑπωρείας μὴ xoay, γίνεσθαι, ποιησάμενα δὲ ἕως τινὸς ὑποφορὰν χατὰ γῆς, οὕτως εἰς τὸ φανερὸν ἐχθλίόεσθαι. Τὸ δὲ σύνολον, διὰ τὸν ἀνάγοντα τόπον ἕως θαλάττης, φανέντα ἐξωθεῖσθαι. 5. 9. 'Γινὰ δὲ xat ἐπὶ τὴν θάλατταν διὰ τῆς γῆς ἐπὶ πολὺν τόπον ἐν ταῖς φλεψὶν ἐνεχθέντα οὕτως ἀναδλύει, καθάπερ ἐστὶν ἐν ᾿ΔΑράδῳ At non idem montium aquis evenire, quippe quze non per totum diem solis radiis exurantur, et ad quas inclinati nec violenter accidant. Unde eliam montes ad septentrionem inllexos iis qui ad meridiem vergunt aquosiores esse sfa- tuunt , itemque versus orientem et occidentem sitos minus quidem aquosos septentrionem speclantibus, magis autem ad meridiem inclinalis, et densos arboribus magis aquosos quam nudos , quoniam obumbrentur. Ceterum imas mon- lium partes magis aquosas esse, propterea quod aquae deorsum ferantur et quae in altis locis sint, ad humiles et sub ipsas montium radices congregentur. Inde fieri, ut plurimi maximique fontes in ejusmodi regionibus exstent, quibus montes magni altique ac densi locis concavis et vo- raginosis insignes superincubantes reperiantur. In talibus enim imbres per annum collectos atque in terram pene- trantes , lontes augere. Quasdam vero aquas circa has imas montium partes non apparere, verum ubi intra terram aliquatenus subduct:e cursum perfecerint, tum. demum prorumpere. In universum autem locum ad mare ducentem in causa esse, ut appareant et propellantur. Quaedam vero et in mare per longum terrae tractum in venis perducte sic tandem erumpunt, qualis est aquatio prope. Aradum 372 v €————————— TP 42.19. -- EN DEMOCRITI. FRAGMENTA. 373 ὕδρευμα xat τὸ ἐν "HoaxAeia τοῦ Πόντου. $ 10. 'Tàc δὲ ἀφ᾽ ὑψηλῶν τόπων πηγὰς φερομένας λέγουσι, διὰ τοὺς ὑπερχειμένους τόπους, παραχειμένου τοῦ λεγομέ- vou Σχώχους xal ἔχοντος οὐ μαχρὰν τὴς χορυφῆς τόπους τραχεῖς xa φαρα Ὑγώδεις xal δυναμένους τὰ πλεῖ dia τῶν οὐρανίων ὑδάτων δέχεσθαι. $ 11. Τὰς μὲν οὖν ἐπιῤῥύτους πηγὰς ὑπάρχειν ἀποφαίνονται διὰ τὰς δεδη- τ 3 7 : ; : S τς ; λωμένας αἰτίας. Εἶναι δὲ χαὶ ἐν τοῖς πλείστοις μέρεσι τῆς γῆς φλέδας ἐχούσας ὕδινρ. $ 12. Καθάπερ γάρ, φασί, xal ἐπὶ τῶν ἐμψύχων σωμάτων συμδαίνει τὸ - * MI » - , " , ὅλον σῶμα φλεψὶ xal ἀρτηρίαις διειλῆφθαι συνεχέσιν, οὕτω χαὶ ἐν τῇ γῇ τόπους τε ἀραιοὺς ὑπάρχειν, ἀέρος πλήρεις ὄντας, xal φλέθας ὕδωρ d ἐχούσας, χαὶ ἔν τισι μὲν πάνυ πυχνὰς εἶναι xat δι᾽ ἀλλήλων πεπλεγμένας, ἕν τισι δὲ ἀραιοτέρας, αἷς ἐπιτυγχάνειν ῥαδίως τοὺς τὰ Ὀρέατα ὀρύσσοντας διὰ τὸ πλῆθος xal τὴν πυχνότητα. ^ ' ^ , - B DH - S 13. Πηγὰς οὖν ὁμοίως καλεῖσθαι xal τὰς ἀναπτυ-- χθείσας τῶν φλεδῶν διὰ τὸ παραμονίμους εἶναι, μαχρό- θεν φερομένας xal δι᾽ ἀλλήλων τὸ ὕδωρ δεχομένας. S 14. Λιβάδας δὲ χαλεῖσθαι τὰ ἀπὸ τῶν ὀμόρίων ὑδάτων διηθούμενα χαὶ χατὰ γῆς ἐν στεγνοῖς χαὶ σχιε- oig τόποις συνεστηχότα, χαθάπερ ἐν ἀγγείοις, μὴ φλεδῶν ἀποῤῥοίας οὔσας" ὅθεν οὐδὲ διαμένειν τὰς λι- θάδας, ἀλλὰ πάνυ συντόμως ἐχλείπειν, ἐὰν μιὴ σφύδρα , "S * τ "nv ^Y ' Y μεγάλας αὐτὰς εἶναι aup. 67. 5. 15. Τὰς δὲ πηγὰς αὖὔ- ξεσθαί τε χαὶ λήγειν χατὰ τὴν τοῦ ἀέρος περίστασιν. S 10. Αὐχμῶν μὲν γὰρ γινομένων, xal τὰς πηγὰς λή- » , z ^ -— y v ^, »» LI etw" ἐπόμδρου δὲ τοῦ ἔτους ὄντος, ἐπαύξεσθαι. 'Γροφὴν γὰρ λαμθάνειν, ὡς xal ἀνωτέρω ἐῤῥήθη, τὰ κατ᾽ αὐτὰς ὕδατα διὰ τῶν οὐρανίων ὑδάτων. κὶ 17. Διὸ καὶ μάλ wa αὔξεσθαι τὰς πηγὰς περὶ χειμερινὰς τροπάς, τοῦ μὲν ἡλίου μὴ ὁμοίως ἀχμάζοντος, τῶν δὲ ὄμθρων προσ- τιθέντων, ὑπὸ δὲ τὰς θερινὰς χαὶ τοῦ χυνὸς τὴν ἐπι- τολὴν τοὐναντίον πάσχειν. S 18, Διαγινώσχεσθαι δὲ τὰς εὑρισχομένας πηγὰς xal τὰς λιδάδας τοιούτῳ τινὶ τρόπῳ. S 19. Τὴν uiv γὰρ εὑρεθεῖσαν πηγὴν ἀπὸ φλεῤὸς εὐγενοῦς πρεέως xal ἀρξαμένην ῥέειν ἐπίδοσίν τε χατὰ μιχρὸν ποιεῖσθαι, xal ἕως τινὸς αὐξηθεῖσαν διαμένειν ὁμοίως, ἢ τὴν αὐτὴν ἔχειν δι’ ὅλου ῥύσιν τῇ ἐξ ἀρχῆς εὑρεθείση, ἂν μήτι ἐλλείπη διὰ τὴν τοῦ ἀέρος περίστασιν ἣ ἐπιθῇ. S 20. "'ác λιθάδας δὲ οὔ φασι τὸ ὅμοιον ποιεῖν, ἀλλ᾽ ἐν ἀρχῇ μὲν λάθδρον, xal πολὺ προΐεσθαι τὸ ῥεῦμα, μετ᾽ οὐ πολὺν δὲ χρόνον λήγειν. 821. Οὐχ ἐῶσιν οὖν τῇ τοιαύτη ὑεύσει πιστεύειν, τοὺς δὲ ζητοῦντας τὰ ὕδατα πρῶτα μὲν χελεύουσι τοὺς τόπους, ἐν οἷς ἂν ἐπιθάλλωνται ζητεῖν, ἐπιθεωρῆσαι ξ πῶς ἔχουσι τοῖς χλίμασι, xal ποῖοί τινες ὄντες τυγχά- vouct, σημείοις χρωμένους τοῖς δεδηλωμένοις. S. 22. Καὶ ἐὰν ὦσι πόροι πρὸς ἐξίχνευσιν, καὶ τὰ ἄλλα ση- μεῖα τὰ διὰ τῶν ἐδαφῶν χαὶ τῶν φυομένων. S 23. Σχοίνους τε γὰρ φυομένους, τινὲς ὁλοσχοίνους καλοῦσι, χαὶ βούτομον καὶ βάτους καὶ χύπειρον, ἥν τινες ζέρναν χαλοῦσιν᾽ ἔτι δὲ xal ἄγρωστιν πολλὴν xal εὔτροφον, χαλάμους τε τοὺς χαλουμένους ᾿Ινδικούς, ὃπό τινων δὲ μεστοχαλάμους, ὑπ᾽ ἐνίων βαλίτας χαὶ σύριγγας, δασεῖς χαὶ ἁπαλοὺς σημαίνειν φασίν, ὡς ὕδωρ ἔχοντος τοῦ τόπου. $ 24. Καὶ ὁμοίως χισσὸν τὸν θάλλοντα, ὅν τινες μαλαχόχισσον προσαγορεύουσι, xal συχῆν et ad Heracleam Ponticam. Porro aquas qua ex locis editis deferuntur, defluos fontes vocant, idque ob superincubantes locos, adjacente verbi gratia monte qui Soaces nominatur, et habente non longe a vertice locos asperos et cavernosos et capaces plurimie ccelestis aqua. Juges igitur fontes propter causas memoratas exstare statuunt. Esse vero prze- terea etiam in plurimis terrae parlibus venas aquam feren - tes. Quemadmodum enim, inquiunt, in vivis et animatis corporibus contingil, ut totum corpus venis et arteriis continuis distinctum sit, sic etiam in terra partim locos raros exstare eosque aere plenos, parlim venas aquam continentes easque in aliis admodum densas et inter se implicatas, in aliis rariores esse , quas facile offendant pu- teorum fossores ob multitudinem et frequentiam. Fontes igitur similiter appellari etiam apertas venas, propterea quod stabiles sint et e longinquo ferantur et per se invicem aquam aceipiant. At vero λιδάδας vocari aquas pluvia stil- latitia ortas quie intra terram opertis et umbrosis locis velut vasis contineantur, neque venarum effluvia sint; inde acci- dere, ut ne permaneant quidem 21642zz , sed citissime de- ficiant , nisi forte admodum magn: sint. Fontes autem et augeri et desinere pro aeris temperie. Siccitatibus enim obortis, fontes quoque desinere, pluvioso vero anno au- gescere. Namque alimenta sumere, ut s'iperius etiam dictum est, fontium aquas e celestibus aquis. Quaprop'er etiam maxime augeri fontes circa solstitium hibernum, sole quidem non similiter urgente, imbribus vero (aliquid aquae) adjicientibus : sub zestivum autem solstitium et canis exor- tum contrarium iis accidere. Cceterum dignosci fontes re- perlos et aquas stagnantes (λιθάδας) in hunc fere modum. Fontem repertum e generosa vena et leniter fluere incipere et paulatim incrementa capere et ad certam mensuram auctum in eodem statu semper permanere, aut eundem perpetuo fluxum tenere, qui initio fuit, quum reperiebetur, nisi ob aeris temperationem aut deficial aut (copiae suce) aliquid addat Verum λιδάδας negant idem facere, sed principio quidem rapidum et multum emittere fluxum, cito autem deficere. Quare non permittunt ejusmodi fluxui fidem habere, sed aquarum vestigatores primum locos in quibus aquam querere aggrediuntur, diligenter contemplari jubent, quam habeant cceli inclinationem et quales landem sint, signis indicalis utentes. Et si quidem foramina exsliterint ad investigationem aliaque signa tum ex solo, tum ex iis quie inde enata sunt. Juncos enim nascentes , quos quidam mariscos vocant, el butomum et rubos et oyperum, quam quidam zernam nominant, praeterea gramen multum ac pingue, calamosque , quos appellant Indicos, alii autem mestocalamos, hoc est, plenas arundines , alii etiam sagit- tarios , itemque fistulas densas et teneras, signa esse ajunt loct aquam habentis. Similiter et hederam virentem, quam. 314 DEMOCRITI FRAGMENTA. ἀγρίαν xai οἰσύαν xal πτελέαν ἃ ἀγρίαν, ἔτι τε ἵππουριν, τὴν λεγομένην πεντάφυλλον βατράχιόν τε, ἣν χρυσάν- θεμον καλοῦσι. $ 25. Καὶ καθόλου δὲ ὅσα ἂν ἢ πεφυ- κότα, μὴ φυτευθέντα ὑπάρχοντα, ἀλλὰ αὐτοφυῆ χλωρὰ : MS ETE ; " καὶ εὐερνῇ xat δασέα, σημαίνει ἀφ᾽ ὕδατος αὐτοῖς τὴν τροφὴν ἀναδίδοσθαι. S 26. Διὸ xal δεῖ πιστεύοντας τοῖς τοιούτοις σημείοις ὀρύσσειν, ἀποθάντας ἀπὸ τῶν σημείων χατώτερον: ἐὰν ἔχη χλίμα 6 τόπος, ὅθεν ὑπερδεξίους τὰς πηγὰς λαμθάνεις. S 27. Ἣ ἵππουρις ex τοῦ ἐτύμου τὸ ὄνομα ἔσπασεν. " Eozt γὰρ ὁμοία τῇ τοῦ [4 ^ m ». A 0). - θ ξὶ δ N ^ ἵππου οὐρᾷ, ἔχουσα τὰ φύλλα ταῖς θριξὶν ὅμοια xal d ἐς Ἶ - z αὐτὸν τὸν χαυλὸν ἀγόμενον ἀπὸ τῆς δίζης ὡς ἐπὶ τὸ - a , πλεῖ ^Y , Ξ , € ἄχρον λεπτότερον. Αὐτὸς δὲ 6 χαυλός ἔστι χενός, ὡς ὃ χάλαμος, ἔχων τὰ ἄρθρα διηρημένα, ἐξ ὧν ἄρθρων. αἵ τριχώδεις φυλλάδες πέφυχαν. Ἔχ τοῦ δὲ εἶναι αὐτὸ σαλπίγγιον προσαγορεύεται. S 28. Βούτομον γίνεται ἐν τοῖς ἕλεσι. φύλλα δὲ φέρει ὅμοια λειρίοις - οἵ βόες αὐτὰ ἡδέως βόσχονται χαὶ ἐχόράσσουσι δ᾽ ἐχ μιᾶς ῥίζης οὐ καθ᾽ £v ἀλλ᾽ ὡς οἵ θάμνοι. S 29. Πεντάφυλλον ἐκ μιᾶς ῥίζης πολλὰ ἀναφέρει χλωνία χαρφοειδῆ, σπι- θαμιαῖα, ἐξ ὧν 6 χαρπός. Φύλλα δὲ ἔχει ἐοικότα ἡ δυό- cp, πέντε χαθ᾽ ἕχαστον μίσχον, σπανίως δέ που , Li 5 , kl bloc RÀ ^ πλείονα, χυχλόθεν ἐσχισμένα πριονοειδῶς - ἄνθος δὲ ὠχρόν. 8.30. Βατράχιον ἢ χρυσάνθεμον φύλλα φέρει ὅμοια σελίνω ίζονα δέ, ἄνθος χρυσίζον" δὲ ἡ f ελίνῳ. μείζονα δέ, ἄνθος Joucttov" ὅλη δὲ ἣ , » 2 , z ^ ^ - βοτάνη οὐ μείζων γίνετα! δύο παλαιστῶν. S 31. Ma- λαχόχισσος δωοιόν ἐστι χισσῷ, ἁπαλὸν δέ ἐστι τοῖς φύλλοις χαὶ τῷ χαυλῷ περιπλεχόμενον ὅπου ἂν τύχῃ, διὰ τὸ μὴ δύνασθαι ἑαυτὸ βαστάζειν. Γεννᾶται δὲ μά- λιστα ἐν τοῖς χαλαμοχόποις χαὶ γεώδεσι τόποις. $ 32. Κύπειρον, ἥν τινες ζέρναν χαλοῦσι, φύλλα ἔ ἔχει ὅμοια χάρτῳ; ἀρτιφυὴ. ἰσχνά. καὶ καυλίον ὥσπερ σχοίνου. ἰσχνότερον, ἐπ’ ἄκρου δὲ σπέρμα ὡς χέγχρου" ῥίζαν, ὡς ὀστᾶ ἐλαίας μέλανα, ἀρωματίζοντα τὴν γεῦσιν. S 33. Τούτων δὲ τῶν καρφέων χαὶ βοτανῶν πάντων τῶν προειρημένων σημείοις, χαταφρογοῦντες οὕτως χρησόμεθα ἐ ἐν τόποις τοῖς μὴ ἔχουσιν ὕδωρ, μήτε ἐπίῤ- δυτον, μήτε πηγαῖον, μήτε φρεάτιον: Ὅπου γὰρ ἂν αὗται oí βοτάναι φαίνωνται, ὕδωρ ὑπόγειον. εἶναι ση- μαίνουσι. 5 34. Καὶ ἐν τῇ θεωρία, ὅσῳ ἂν μᾶλλον ἷ μεμαρασμένα φαίνωνται, ἔγγιον εἶναι τοῦ ἐδάφους τὰ ὕδατα σημαίνουσιν, ἀδύνατα xal μὴ παραμόνιμα. Ὅσῳ δὲ μᾶλλον βρίθοντα καὶ χλωρότερα, ὑποχεῖσθαι τὰ ὕδατα βαθύτατα χαὶ παραμόνιμα δηλοῦσιν ἀεί, S 35. Δεῖ δὲ xal τῶν ἐδαφῶν τὰ γένη συνθεωρεῖν" τὰ μὲν ἀργιλλώδη χαὶ χισσηρώδη τῷ γένει, xai αὐχμηρὰ τῇ φύσει ὑπάρχοντα, παντάπασιν ἄνυδρά φασιν ὑπάρ- χειν. 58. 36. Τὰ δὲ γλοιώδη xai πυρώδη xxl πηλώδη, χαὶ μελ ἀγγειά τε λιπαρὰ ὄντα, ψηφιδώδεις τε διαφύσεις ἔχοντα, υὴ ἀπογινώσκειν. 5$ 31. Δεῖ δὲ τὰ Ψηφιδώδη μὴ ἀνατεταραγμένα εἶναι ἐν τῇ Υἢ. ἀλλὰ κατὰ πλάτος ἐμπεφυχότα, xai χαθόλου τὰ ἑτεροχγρωματοῦντα τῆς γῆς ἀεὶ πλαχώδεις ἔχειν δεῖ τὰς συμφύσεις xal πυχνάς" μάλιστα δὲ ἔχουσιν αἵ σύνοδοι τῆς γῆς ἀνομοίας τὰς nonnulli malacocisson , hoc est, mollem hederam cozno- minant, et ficum silvestrem, et salicem ulmumque agre- stem , porro equisetum et quinquefolium οἱ ranunculum , quam herbam chrysanthemum vocitant. Et in universum quaecunque enata sunt et non plantata , sed sponte naturae viridia et florida ac densa , ea indicio sunt alimentum ipsis ab aqua suppeditari. Quapropter ejusmodi signis fidere oportet ac fodere , ab ipsis sienis inferius progrediendo , si inclinationem habeat locus, unde fontes aliis uberiores adipisceris. Equisetum ex similitudinis veritate nomen traxit. Est enim simile caudze equinz, folia habens setis similia et ipsum caulem prodeuntem a radice usque ad summum, tenniorem. Verum ipse caulis vacuus est, velut arundo, articulos habens distincos, ex quibus arti- culis capillacea folia exoriuntur. At vero ex re ipsa salpingion appellatur. Butomum in paludibus nascitur, folia autem liliis fert similia, grata bubus pabula, qua ex una pullulant radice, non singulatim, sed instar frulicum. Quinquefolium ab una radice multos ramulos profert fe- stucis similes , dodrantales, ex quibus fructus prodit. Folia habet similia menthe, quina in singulis pediculis, raro autem alicubi plura, circumcirca ad serra similitudinem fissa; florem vero pallidum. Ranuncnlus vel chrysanthe- mum folia fert apio similia , sed majora, florem aureolum : tota herba duos palmos non excedit. Malacoocissus similis €st hederae, mollibus est praeditus foliis et cauliculo se cir- cumplicans omnibus quie ipsum contigerint , quia se ipsum ferre non potesl. Nascitur autem maxime in arundinetis et terrenis. Cyperus, quam quidam zernam nominant, folia habet similia porro sectivo , ubi recens nata sunt gracilia , cauliculum velut junci , graciliorem tamen, iu cujus ver- lice semen est velut milii, radicem tanquam ossa oleze ni- gra, aromatico sapore insignem. Surculorum igilur her- barumque omnium, de quibus diximus, signa, aquam quaerentes, sequemur in iis locis qui neque profluentem , neque fontanam , neque putealem aquam habent. Ubi enim herbz illae apparent, ibi aquam subterraneam esse signi- ficant. Quin et ubi aspectus earum marcidus apparet, propius solo aquas esse indicant, exiles et instabiles. Quanto autem (herb:e surculique) luxuriosiores et viri- diores fuerint , tanto profundiores et stabiliores aquas sub- esse semper portendunt. At vero et solorum genera con- tueri oportet. Etenim argillosi et pumicosi generis et. quae horrida sunt natura, omnino aqua carere ajunt. At de glutinosis et igneo colore rubentibus et lutosis et nigrae terre pinguibus locis calculosasque straturas habentibus non est desperandum. Alqui caleulosa non conturbata et confusa in terra esse oportet, sed longe lateque inhze- rentia οἱ insita, atque in universum terras diversi coloris semper crustosas ac densas concretionos habere necesse est : maxime vero terrze juncturis inaequales sunt. concre- tiones. Cseterum petras nigricantes esse oporlet , quae am- DEMOCRITI FRAGMENTA, συμφύσεις. 58 38. Δεῖ δὲ xal τὰς πέτρας εἶναι ὕπομε- λανιζούσας, τὰς περιεχούσας τοὺς δοχοῦντας ὕδωρ ἔχειν τύπους, μὴ χατὰ ἰόνθους, ἀλλὰ ἐχούσας τι πο- ρῶδες. αὶ 39. Καὶ ὅσαι δὲ λευχήπειροι, χείμεναι δέ εἰσιν ἐπὶ τῆς γῆς οἵας εἰρήκαμεν, ἔχουσιν ὑπὸ ταῖς πτέρναις, ταῖς ἐν τοῖς ἐδάφεσιν ἐμπεφυχυίαις ὕδατα. Σημαίνει δέ, ἐάν τι περὶ τὰς τοιαύτας χαὶ τῶν εἰρη- μένων πεφυχός. S 40. Καὶ συμφύσεις δὲ αἵ ἀνόμοιοι τῶν πετρῶν ἔχουσιν ὕδατα, χἂν ὦσιν ἐν τοῖς εἰρημέ- νοις χλίμασι χείμεναι. S 41. "Ev μὲν οὖν τῇ ψηφιδώ- δει γῇ, καὶ μελαίνῃ xat πυχνῇ, xat ὁμοίως γλοιώδει, λιθάδας δεῖ πολλὰς καὶ ἐπιπολαίους εἶναι. Διὸ συμφέρει ἐν ταύταις τοὺς ὑπονόμους ὀρύσσειν, ἑπόμενον ταῖς λι- θάσιν. Οὕτω γὰρ ἂν πλεῖστον ὕδωρ συνάγοιτο. "Ev δὲ τοῖς ἀραιοῖς xal πετρώδεσι τόποις, χἂν ὁπωσοῦν εὕρε- θῶσι πηγαί, ταῖς εὑρεθείσαις ἀρχεῖσθαι. S 42. Δεῖ δὲ σχοποῦντα χαὶ ὑδροσχοπεῖσθαι τοιούτῳ τινὶ τρόπῳ. Κατεσχευασμένον ἔχειν μολιόδοῦν ἀγγεῖον, καθάπερ ἡμισφαίριον, χωροῦν ὅσον χοέα, χαὶ λαθόντα ἐρίου μαλλοὺς δύο ἢ τρεῖς πεπλυμένους διαξάναντα χαλῶς, δῆσαι μέσους Aw, τὸ δὲ λίνον προσχολλῆσαι χηρῷ πρὸς τὸν πυθμένα, ἔσωθεν τοῦ ἀγγείου. S 48. Διαχε- χρίσθω δὲ καὶ ἐλαίῳ τὸ ἀγγεῖον, xal ἐν τῷ τόπῳ ἐν ᾧ διαλάθοι τις ὕδωρ ὑπάρχειν, δεῖ στοχαζομένους τοῖς δεδηλωμένοις σημείοις ὀρύσσειν φρεατίαν, ὅσον ἐπὶ πήχεις τρεῖς καὶ χαταστρέψαντα τὸ ἀγγεῖον ἐν τῇ φρεα- τία θεῖναι, xal περιθέντα χαλάμων φύλλα χλωρῶν 7j ἄλλην τινὰ βοτάνην πάλιν ἐπιχῶσαι τῆς γῆς ὅσον ἐπὶ biunt locos qui videntur aquam conlinere, non varorum instar, sed aliquid foraminatum habentes. Quin et quae al- bam terram admixtam gerunt ac sitze sunt in terra, qualem memoravimus, sub ipsis radicibus solo innatis aquas ha- bent. Aquas vero indicat aliquid. herbarum, de quibus diximus, iis agnascens. Porro inzequales petrarum concre- tiones aquas continent, modo sint in regionibus de quibus diximus site. In calculosa igilur terra nigraque ac densa el similiter glutinosa latices multos el in superficie esse oporlet. Quapropter in his cuniculos fodere conducit , ita ut latices sequamur. Hoc enim modo plurimum aqua congregabitur. ΑἹ in raris et petrosis locis qualescunque re- periantur fontes, invenlis contentos esse decet. Ceterum aquae vestigatorem etiam tali quopiam modo aquam serutari convenit. Habeat igitur praeparatum vasculum plumbeum hemisphzericum, congii capax sumatque lane hapsos molles duos aut tres lotos ac probe carptos, eosque lino oblizet , ipsum vero lini filum intra vas ad fundum ejus cera aegli- tinet. Sed et oleo vas illinatur et in loco, ubi quis aquam esse suspicetur, conjectura facta ex ostentis antea signis , puteus effodiatur altitudine cubitorum trium, in quo vas subversum ponatur, et circumpositis arundinum fuliis vi- ridibus, aut alia quapiam herba, rursus ad cubili mensuram 375 πῆχυν. S 44. Τοῦτο δὲ ποιεῖν δύνοντος τοῦ ἡλίου xat ὄρθρου πάλιν ἀπαμήσαντα τὴν γῆν, χαὶ τῶν βοτανῶν ἀφελόντα πραέως, ἀναστρέψαι τὸ ἀγγεῖον xad κατανοεῖν. $ 49. ᾿ὰν γὰρ ὦσι πηγαί, τό, τε ἔριον εὑρήσεις πλῆρες ὕδατος, xal τὸ ἀγγεῖον μεστὸν πομφολύγων᾽ συνήσεις δὲ xal ποῖόν τι τὸ ὕδωρ ὑπάρχει, τοῦ ἀποπιε-- σθέντος ἐχ τοῦ μιαλλοῦ γευσάμενος. S 46. Εὑρήσεις μέντοι τὸ ἀποπιεσθὲν ix τοῦ μαλλοῦ γλυχύτερον τῆς πηγῆς, διὰ τὸ λεπτομερέστατον χαὶ ἐλαφρότατον ἀναθυμιᾶσθαι. S 47. Καὶ περὶ μὲν ὑδροσχοπιχῆς αὐτάρχως εἴρηται. (Geopon. lib. H cap. VI.) 3. Ἀγίγαρτον σταφυλήν τινες οὕτω ποιοῦσι. Τοῦ χλήματος μέλλοντος φυτεύεσθαι τοσοῦτον μέρος ὅσον εἰς τὴν γῆν μέλλουσι χαταχωννύναι, τοσοῦτον ἠρέμα ἐξ ἴσου σχίσαντες αὐτό, ὠτογλυφίδι τὴν ἐντεριώνην ᾿λαμδάνουσιν, εἶτα παπυρίῳ ὑγρῷ περιδήσαντες κατα- τίθενται. Κάλλιον δέ, εἰ ὅλον τὸ μέρος τοῦ χλήματος τὸ ἐπὶ τῆς γῆς χατατιθέμενον, σχίλλης ἐμόδληθείσης χατατεθείη, πρὸς γὰρ τῇ φύσει xa τῇ ἑνώσει fj σχίλλα συμθάλλεται. Ἄλλοι δὲ αὐτὰς τὰς ἀμπέλους τὰς ἤδη καρποφορούσας τέμνουσι xat ὠτογλυφίδι τοῦ χαρποφο- ροῦντος χλήματος τὴν ἐντεριώνην λαμβάνουσιν, ὅσον δύνανται Ex. βάθους, οὐ διασχίσαντες τὸ χλῆμα,, ὡς προδεδήλωται, ἀλλὰ ἀχέραιον ἐζσαντες, χαὶ ὀπὸν Κυ- ρηναϊχὸν ἀνέντες ὕδατι, xal εἰς πάγος ἑψήματος ποιή- σαντες ἐγχυματίζουσι, καὶ ἀνορθώσαντες τὰ χλήματα πρὸς χάρακας ἀναδεσμοῦσιν, ἵνα μὴ ὃ ὀπὸς Expvi. Κατὰ δὲ ὀχτὼ ἡμέρας τὸν ὀπὸν ἐγχυματίζουσι τῷ terra asgeratur. Id ipsum vero sole occidente faciendum est, mane vero rursus terra auferatur et herbis leniter amotis vas inverlatur ac consideretur. Si enim fuerint fontes, lanam plenam aqua reperies et vasculum plenum bullarum : co- gnosces aulem et qualis ipsa aqua sit, si ex lana expressam guslaveris. Reperies lamen expressam ex lana dulciorem ipso fonte, propterea quod tenuissimum et levissimum ex- halatur. Et de aquae quidem investigatione satis dictum est. 3. Uvam sine vinaeeis quidam sic faciunt. Sarmenti, quod plantaturi sunt, tantam partem quanta terra obruenda est leniter ex aequo findunt et auriscalpio medullam omnem eximunt, deinde papyro humida obligatum sarmentum de- ponunt. Prastat tamen, tolam sarmenli partem, qua in ierra deponitur, scilla injecta deponere : scilla enim tum ad generandum tum ad conjungendum valet. Alii ipsas vites jam frueliferas incidunt et sarmenti fructiferi medullam auriscalpio tollunt , quantum fieri potest eam ex allo exi- mentes, sarmento non fisso, ut est indicatum, sed integro manente, et laseris Cyrenaici suecum aqua dissolutum et ad sapa spissitudinem redactum infundunt , et erecta sar- menta ad ridicas allizant , ne succus eífluat. Deinde autem octayo quoque die suceum eundem sarmento infundunt, 310 DEMOCRITI FRAGMENTA. χλήματι, ἕως ἂν βλαστήσῃ. To δὲ αὐτὸ ποιήσεις xol ἐπὶ χαρύας χαὶ χερασέας, εἰ βούλει ἀγίγαρτον ποιῆσαι. (Geopon. lib. IV, cap. VII.) 4. Δεῖ πρὸς τὴν τῶν τόπων ἁρμόζεσθαι φύσιν ἀεί. ᾿Ἐὰν γὰρ θερμὸς ὃ τόπος 7j, τὰ πρὸς ἄρχτον νεύοντα 5 , ς φυτεύσομεν, ἐὰν δὲ ψυχρότερος, τὰ πρὸς υεσημόρίαν, EUN CT τον VER S ka cf. 2 1 ES ᾿ ἐὰν δὲ μέσος xal εὐκραής, τὰ ἀνατολιχὰ xal δυτιχὰ κάλλιον: μᾶλλον μέντοι τὰ ἀνατολιχά, εἰ μὴ ἐνοχλοῖτο ὑπὸ τοῦ Εὔρου. ᾿Ενίοτε δὲ τὰ δυτιχὰ ἔσται αἱρετώτερα μᾶλλον, ὅταν μαχρὰν ὄντα τῆς θαλάσσης ἐπιπνέοντα E x ͵ r M - 1 , ἔχῃ τὸν ζέφυρον. Καθόλου δὲ τοῖς μὲν χλιαρωτέροις τόποις ol ἀρχτῷοι ἄνεμοι ἐπιτήδειοι. τοῖς δὲ Ψυχ εινοῖς οἵ νότιοι. (Geopon. lib. V cap. IV.) : AE : AUR E ti ς Οἱ παραθαλάσσιοι τόποι σφόδρα εἰσὶν ἐπιτήδειοι ^ » LIE M , M ^N ^ πρὸς ἄμπελον διά ve τὴν θερμότητα xoi διὰ τὸ λελη- θότως τὴν ὑγρασίαν ἀνατρέχουσαν x τῆς θαλάσσης , ^ , XE Y € ; ^ τρέφειν τὰ φυτά. Καὶ οἵ θαλάσσιοι δὲ ἄνεμο: ταῖς ἀμ- πέλοις εἰσὶ χρησιμώτατοι. Δοχεῖ δὲ τοῖς πολλοῖς πο- ταμὸν γείτονα καὶ μᾶλλον ἑλώδη μὴ ἔχειν διά τε τὴν ἀχλὺν καὶ τὴν ψυχρὰν αὖραν, ἀναπνέουσι γὰρ ἐντεῦθεν συνεχῶς" xat συνεπίστανται ἐρυσίδαι, τὴν ἄμπελον xal τὰ σπόριμα χαταδλάπτουσαι, καὶ βλαδερὸν τὸν ἀέρα ^ x EOS E ΈρῚ qure cds ποιοῦσαι. Διὸ δεῖ ἐπιμελῶς τὰ ἕλη χατὰ τὸ δυνατὸν - 2^5 Ὁ 74 e eu , . περιαιρεῖν, εἰδέναι δὲ χρή, ὅτι ὅσαι βλάπτεσθαι εἰώθα- σιν ἄμπελοι ὑπὸ ἀνέμων τοιούτων, ἢ δαίχλης, d ἐρυ- ὑπὸ ἀνέμω των; ἢ δμίχλης, ἢ ἐρυ ἢ ; Β Ξ z ; ; σίδης, τούτοις ἐπιταθεῖσαι οὐ βλαδήσονται, τουτέστι δενδρίτιδες γενόμεναι. (Geopon. lib. V cap. V.) Φασὶ γὰρ οἱ περὶ Δημόκριτον xad 'Agpixavóy, ἔξ μόνας ἡμέρας x«i οὐ πλείους χαλῶς διαμένειν πεπαν- θεῖσαν τὴν σταφυλήν. (Geopon. lib. V cap. XLV, 2.) Δημόχριτος δέ φησι, ῥοιὰν καὶ μυρσίνην ἀλλή- λαις χαίρειν, χαὶ πλησίον ἀλλήλων παραπεφυτευμένας εὐφορήσειν χαὶ τὰς ῥίζας ἀλλήλαις συμπλέχειν, κἂν μὴ WW ἐγγὺς οὖσαι cV γχάνωσι. (Ib. X, 29,6 5.) 8. Δημόκριτος δέ φησιν, ὡς ἔνδοθεν τοῦ θριγκοῦ τὴν χυπάρισσον δεῖ φυτεύεσθαι, ἵνα χατ᾽ ἀμφότερα εἰς τέρψιν καὶ περιφραγὴν γένηται. (Ib. ΧΙ, 5, 5 4.) 9. Δημόχριτος δέ φησιν, ὡς ὃ χαρπὸς τῆς ἱτέας λειούμενος χαὶ ταῖς τῶν χτηνῶν τροφαῖς μιγνύμενος ταῦτα λιπαίνει, ἐχπινόμενος δὲ λειανθεὶς ἀνθρώπους 5 if - T ιν d, ἀγόνους ποιεῖ, ἐξ οὗ φησι xat Ὅμηρος" Κλῆθροί τ᾽ αἴγειροί τε καὶ ἰτέαι ὠλεσίχαρποι. T (Geopon. lib. XI cap. XIII, 2.) Τὸ δενδρολίδανον ἥδεῖαν καὶ βαρεῖαν τὴν ὀδμὴν ἔχει, ὡς 6 Δημόχριτός φησι. (Ib. XI, 16.) 11. S 21. Ἰόδας μὲν 6 βασιλεὺς Λιδύων ἐν λάρναχι ξυλίνη φησὶ δεῖν ποιεῖσθαι μελίσσας" Δημόχριτος δὲ καὶ Βάρων ἐ ἐν "Ponta: γλώσσῃ ἐν οἴκῳ φασὶ ποιεῖσθαι, ὅπερ ἐστὶ xol ἄμεινον. S 22. Ὁ δὲ "cpómos οὗτος * Οἶχός σοι ἔστω ὑψηλός, δεκαπηχυαῖος, καὶ εὖρος πηχῶν V , καὶ ταῖς λοιπαῖς πλευραῖς ἴσος. Εἴσοδος δὲ εἰς αὐτὸν περιποιεί- 600 μία, καὶ θυρίδες δ΄, ἐν ἑκάστῳ τοίχῳ μία. S 23. Εἰς τοῦτον οὖν ἀγαγὼν βοῦν τριαχοντάμηνον, εὔσαρχον, λιπαρὸν μάλιστα, περίστησον αὐτῷ νεανίας πολλούς, xal τυπτέτωσαν αὐτὸν ἰσχυρῶς, xal τύπτοντες αὐτὸν ῥοπάλοις ἀποχτεινάτωσαν, ὅμοῦ ταῖς σαρξὶ τὰ ὀστέα συναλοῦντες. S 24. Φυλαχὴν δὲ ἐχέτωσαν τὸ μὴ αἱμάξαι donec germinet. Idem facies et in juglandibus ac cerasis, si et harum fructus sine granis ac nucleis nasci velis. 4. Oportet semper locorum naturz (sationem) aptari. Si enim calidus fuerit locus, partes ad septentrionem spe- clantes conseremus ; si frigidior, meridianas ; si medius et temperatus, orientales et occidentales obserere preestiterit, magis tamen orientales, nisi Euro infestentur. Nonnunquam yero et occidentales potiores erunt, quando a mari longe remole Favonio afflantur. In universum autem tepidio- ribus locis septentrionales venti commodi sunt, frigidis austrini. 5. Maritimi loci vitibus valde apti sunt, tum ob calorem, tum ob humorem qui latenter e mari elabens plantas nu- trit. Sed et venti marini vitibus sunt imprimis commodi. Plerisque placet fluvium vicinum non esse habendum multoque minus paludem , et ob nebulas et ob frigidas au- ras, inde enim assidue spirant ; simulque exsurgit robigo vitem et sata leedens et noxium aerem reddens. Quapropter oportet paludes, quantum fieri potest, diligenter circum- circa tolli, praeterea scire expedit , quecunque viles ventis ejusmodi, aut nebula, aut robigine ledi consueverint , adversus isla extenlas, id est arboribus maritatas non leedi. 6, Ajunt enim Democritus et Africanus, sex tantum dies ac non plures integram manere uvam maturam. 7. Democritus ait, arborem punicam et myrtum in- vicem gaudere et juxta plantatas fruciu abundare ac radices mutuo implicare, etiamsi non valde vicinae sint. 8. Democritus intra sepem plantandam esse cupressum ait, ut et ad delectationem el ad sepimentum ac quasi munimentum nascatur. 9. Democritus ait, fructum salicis tritum et pabulo pe- eorum admixtum ipsa pinguefacere, tritum autem atque potatum homines steriles et procreandis liberis impares reddere, unde apud Homerum : Alni et populi nigrze et salices frugiperdae, 10, Ros marinus jucundum et gravem odorem habet, ut ait Democritus. 11. Juba Libyum rex in arca lignea apes fieri vult; De- mocritus vero et Varro, qui Romana lingua scripsit, in domo faciendas esse ajunt, quod etiam melius est, Modus autem hic est. Domus sit tibi alta decem cubitos , latitudi- nis item cubitorum decem, paribus denique reliquis lateri- bus. Ostium in ea fiat unum et fenestrze quattuor, in sin- gulis lateribus una. In hanc domum introducas bovem triginta mensium, carnosum, valde pinguem, eique cir- cumdes juvenes multos qui forliter verberatum fustibus occidant, una cum carnibus ipsa etiam ossa comminuentes; diligenter autem eaveant, ne quid bovis cruentent (non DEMOCRITI FRAGMENTA. τι τοῦ βούς, (οὐ γὰρ ἂν ἐξ αἵματος χυηθείη f, μέλισσα, ταῖς πρώταις πληγαῖς μὴ βιαίως ἐμπεσόντες. S 25. Εὐθὺς δὲ ἀποπεφράχθω πᾶς τοῦ βοὺς πόρος ὀθόναις χαθαραῖς χαὶ λεπταῖς πίσσῃ χεχρισμέναις" οἷον à ὀμ.- ματα, xal ῥῖνες, καὶ στ' ὁμα,, καὶ ὅσα τῇ φύσει πε-- ποίηται εἰς χένωσιν d ἀναγκαίαν, 9. 26. "Ἔπειτα θύμον ὑποστρώσαντες πολὺν xal ὕπτιον ἐπ᾽ αὐτοῦ χαταθέντες τὸν βοῦν, ἐξελθόντες τοῦ οἴχου εὐθὺς τὴν θύραν χαὶ πὰς θυρίδας ἐπιχρισάτωσαν πηλῷ στεγανῷ, ὡς μήτε ἀέρι, μήτε ἀνέμῳ εἴσδυσιν 3j διάπνευσιν ἡντιναοῦν εἶναι. ξ.21. Τρίτῃ δὲ ἑῤδομάδι χρὴ πάντοθεν ἐξανοίξαντα εἰσεᾶσαι φῶς τε χαὶ ἀέρα χαθαρόν, πλὴν ὅπόθεν ἂν χατίη σφοδρὸν πνεῦμα. εἰ γὰρ ὧδε ἔχοι, τὴν χατὰ τοῦτο εἴσοδον χεχλεισμένην χρὴ ἐᾶσαι. S 28. ᾿Επὰν δὲ δόξωσιν ἐμψυχοῦσθαι αἵ ὗλαι, πνεῦμα αὕταρχες ἐπι- σπασάμεναι, αὖθις χρὴ συγχλεῖσαι τῷ πηλῷ χατ τὴν προτέραν χρίσιν. αὶ 29. ἱΕνδεκάτῃ δὲ μετὰ ταύτην τὴν ἡμέραν ἀνοίξας εὑρήτεις πλήρη μελισσῶν βοτρυδὸν ἐπ᾽ ἀλλήλαις συνηγμένων, καὶ τοῦ βοὸς λειπόμενα τὰ χέρατα xal τὰ ὀστᾶ, xol τὰς τρίχας, ἄλλο δὲ μηδέν. & 30. Φασὶ δὲ ἐχ τοῦ ἐγχεφάλου γίνεσθαι τοὺς βασι-᾿ Mac, ἐκ δὲ τῶν σαρκῶν τὰς ἄλλας μελίσσας (γίνονται δὲ xal £x τοῦ νωτιαίου μυελοῦ βασιλεῖς)" χρατιστεύειν μέντοι τοὺς ἐχ τοῦ ἐγκεφάλου ὑεγέθει τε xal χάλλει, xal ῥώμῃ τῶν ἄλλων. S 31. Τὴν δὲ πρώτην τροπὴν χαὶ μεταθολὴν τῶν σαρχῶν εἰς ζῶα xai οἵονεὶ χύησίν τινα χαὶ γένεσιν. χκαθιστορήσεις ἐντεῦθεν. S. 32. "Avoo- χισμένου γὰρ τοῦ olxou, μικρὰ xal λευχὰ τὸ εἶδος, xal ἀλλήλοις ὅμοια, χαὶ οὐ τέλεια, οὔτε ἤδη πάντη $77 ζῶα περὶ τὸν μόσχον πληθύνοντα ὄψει" ἀχίνητα μὲν πάντα, xac μικρὸν δὲ αὐξανόμενα. S 33. Ἴδοις δ᾽ ἂν xal τὴν πτεροφύησιν ἤδη διαρθρουμένην, τήν τε οἰκείαν χροιὰν λαμδανούσας xal περιχαθεζομένας τὸν βασιλέα, xal προσπετωμένας" βραχύτερον δὲ χαὶ ὑποτ ταῖς πτέρυξι διὰ τὴν ἀήθειαν τῆς πτήσεως χαὶ τὴν τῶν μελῶν ἀτονίαν. $31. Προσιζάνουσι δὲ ταῖς θυρίσι 34^ ῥοιζηδόν, ὠθοῦσαι xat βιαζόμεναι ἀλλήλας, πόθῳ τοῦ ' ρεμούσαις φωτός. S 35. "Apetvov δὲ τὰς ἀνοίξεις xal ἀποφράξεις τῶν θυρίδων, χαθὼς εἴρηται, παρ' ἡμέραν ποιεῖσθαι" δέος γάρ, μὴ μεταδάλλωνται ἤδη τὴν τῶν μελισσῶν φύσιν διὰ τὴν πλείω σύγχλεισιν. αὶ 30. Τοῦ γὰρ στα- θλίου χατὰ χαιρὸν τὸν ἀέρα μὴ λαμθάνοντος, ὥσπερ πνιγμῷ διόλλυνται. S 37. Τοῦ δὲ οἴκου ὁ μελισσὼν ἐγγὺς ἔστω, καὶ ὅταν ἐχπετάσωσιν ἀνοιγομέναις ταῖς θυρίσιν, ὑποθυμία θύμου τε xat χνεώρου. S 38. Τῇ γὰρ ὀσμῇ ἑλχύσεις αὐτὰς εἰς τὸν μελισσῶνα,, τεθεραπευμέ- νας ὀσμαῖς ἀνθῶν. Ταῦτα γὰρ θυμιῶν οὐχ ἀχούσας εἰσελάσεις. Χαίρουσι γὰρ! μέλισσαι τῇ εὐωδία χαὶ ἄν- θεσιν, ὡς εἰχότως εἶναι μέλιτος δημιουργούς. (Geopon. lib. XV cap. II, 21-38.) 12. Δημόχριτος δὲ ἐρωτηθείς, πῶς ἂν ἄνοσοι xal μαχραίωνες γίγνοιντο οἵ ἄνθρωποι, εἶπεν, Εἰ τὰ μὲν ἔξωθεν τοῦ σώματος ἐλαίῳ. τὰ δὲ ἔνδοθεν μέλιτι χρί- σαιντο. (Geopon. lib. XV cap. VII, 6.) 13. Περὶ λαγωῶν. Ὅτι ὃ αὐτὸς ποτὲ μὲν ἀῤῥην, ποτὲ δὲ θῆλυς γίνεται. xal μεταδάλλει τὰς φύσεις, xal ποτὲ μὲν ὡς ἄῤῥην γονοποιεῖ, ποτὲ δὲ ὡς θῆλυς τίχτει. (Geopon. lib. XIX cap. IV.) enim ex sanguine apis nascatur), primis plagis non violenter in eum irruentes. Statim vero obturentur omnia bovis fo- ramina linteis puris ac tenuibus pice oblitis, velut oculi , nares et os, et qu: a natura fact: sunt partes ad egestio- nem necessariam. Deinde multo thymo substrato boveque supino ei superposito, domo egressi, statim januam et fenestras luto denso oblinant, ne aeri ventoque ullus in- gressus aul perflandi locus sit. Terlia autem hebdomade undique domum aperiri et lumen aeremque purum admitti oportet, excepta ea parte, unde vehemens ventus spirat ; quodsi ita se habet, aditum ex ea parte clausum relinqui opus est. At. postquam malerice vise» fuerint animari et spiritum sufficientem hausisse, rursus domunculam claudi et luto sicut prius oblini convenit. Undecimo deinde post hunc diem ubi aperueris domum, invenies plenam apibus uvarum instar inter se coagmenlatis, et ex bove cornua reliqua et ossa ac pilos, sed praeterea nihil. Ajunl ex cere- bro gigni reges, ex carnibus vero caeteras apes (nascuntur autem et ex medulla spinali reges); praestare tamen omni- bus aliis ex cerebro natos et magnitudine et pulchritudine et robore. Primam porro conversionem mulationemque carnium in animalia et. quasi conceptionem quandam ac generationem inde cognosces. Etenim statim postquam exstructa domus est, parva quaedam et alba specie, inter seque similia, et non perfecta, neque jam omnino anima- lia, circa vitulum plurima videbis, immobilia quidem omnia, paulatim vero augescentia; animadvertes etiam alarum proventum jam articulis distinctum et apes proprium colorem accipientes , cireumsedentesque rezem et advolan- tes, sed brevius et paululum trementibus alis propter vo- landi insolenliam et membrorum infirmitatem. Assident autem fenestris cum murmure, impellentes et urgentes se invicem, lucis desiderio capte. Praestat tamen aperire et obturare fenestras, eo quo dictum est modo, interdiu : ne forte apum natura ob longiorem conclusionem mutetur. Stabulo enim in tempore aerem non excipiente, velut suf- focatione pereunt. Cieterum prope domum sit apiarium, et quum fenestris apertis (volandi causa alas) extenderunt, suffito thymo atque eneoro. Odore enim pertrahes ipsas in apiarium , allectas odoribus florum. Quippe his suftiendo non invitas intro pellicies. Nzmque odoris suavitate et flo- ribus gaudent apes , ut merito sint mellis opifices. 12. Democritus interrogatus, quomodo homines nullo morbo affecti longissima vita perfrni possent : Si externas, inquit , corporis partes oleo, internas melle illinerent. 13. De leporibus. Idem lepus aliquando quidem mas, aliquando vero femina fit et naturas commutat , atque interdum ut masculus generat, interdum ul "femina parit. DE FRAGMENTIS SPURIIS. Quum. de omni fragmentorum genere difficile est judicare, ut genuina a supposititiis discer- namus, tum de Democriti librorum fragminibus difficillimum, cujus in preceptis moralibus, si cum reliqua philosophi doctrina comparentur, inconstantiam quandam jam supra attigimus. Quare nisi certam judicandi normam animo in- formaveris, facile in hac materia in. fraudem incidere possis. Quod Meinersio accidisse dixi- mus, qui quum Democritum in rebus divinis constare sibi vellet, non solum praeclara illa fragmenta quibus secundum et centesimum septi- mum locum dedimus, Abderite abjudicavit, sed alia etiam non satis intellecta e Democriteorum operum reliquiis expunxit, Hujusmodi est sen- tentia nonagesima secunda, quam spuriam esse contendit collatis octogesima quinta et centesima nonagesima quinta. At preceptum nonagesimum secundum quo homines monet Democritus, ne quid ultra viressuscipiant,nequaquam adversatur ceteris duobus locis. His enim magistratus et honores regumque amicitia tanquam res expe- tendze commendantur propter utilitatem quz inde in hominum vitam redundet, ac preterea ars bellica laudatur iique labores quibus clarum nomen soleat parari. Mitto cetera quz molestum est enumerare. Sed alia sunt ad quz caute se- cernenda animum ille minime appulit. Fereban- tur apud veteres sententie ix τῶν Δημοχρίτου, ᾿Επικτήτου καὶ ᾿Ισοχράτους in unum corpus reda- ctz. Qui hoc sententiarum corpus post Sto bzeum (1) condidit, auctoris nomen singulis effa- tis non videtur apposuisse, ita ut non perspice- retur, quz essent Democriti, quz Epicteti, quae Isocratis. Quo factum est ut. Antonius et Maxi- mus qui hoc volumine usi sunt arbitratu suo aut libidine unum ex illis tribus singulorum apo- phthegmatum auctorem perhiberent, vel eorum omnium nomina adjicerent. Adde quod Democri- ti dicta ex ionico in communem sermonem con- versa jam inveniebant vel ipsi convertebant, ita ut posteris judicandi difficultas augeretur. Inde etiam est, quod sententiam νόμῳ χαὶ ἄρχοντι xat σοφωτέρῳ εἴχειν xógutov, quam Stobzus Flor, V,53 Democrito vindicat, Antonius et Maximus pag. 149 Isocrati et pag. 452 Epicteto scribunt. Itaque magna opus est cautione, nequa apud Antonium etMaximum leguntur Democriti, Epicteti et Isocra- , tis fragmenta, ea uni ex illis tribus temere assigne- mus. Confugiendum enim semper est ad Stobzi aliorumque veterum qui fide digni sunt auctorita- tem.Idnon perpetuo fecisseOrellium mox manife- stumeritqui, quz ejus negligentia fuit, aliena sze- penumeropro Democriteis publicavit.Quapropter cum Burchardo multa rejicio, Democritea Orellio visa, ita tamen, ut pauca quzdam ex iis quz alter obelo jam confixerat queque in precedentibus jam tractata sunt, Democrito reddam. Ponam igitur fragmenta qua partim ut aliena ex Orel- lianis opusculis ejicienda sunt, partim ut suspe- cta Democrito a cautioribus tribui nequeunt. onere E φοδρ εὐάλωτόν ἐστιν ἧἣ πονηρία. Eic y γὰρ τὸ χέρδος μόνον ἀποδλέπουσ᾽ ἀεὶ WT : . μ᾿ Αφρόνως ἅπαντα xat προπετῶς συμπείθεται. I. Legitur ap. Stob. Flor. H, 1; nr. 5 ap. Orellium, qui ipse jam conjecit pu fragmentuni non esse Democriti Abderite. Demetrii nomen. prapo- situm habet in Dictis poetarumeStobzo ab Hug. Grotio editis. Eundem Demetrium auctorem agnoscunt codd. nuper collati. 2. Ἀδιχείτω μοι πλούσιος xol μὴ πένης" ῥᾶον φέρειν γὰρ χρειττόνων τυραννίδα. Corrupti hi versus ad Democritum auctorem male referuntur in Corpore sententiarum Frobe- niano pag. 208 , cujus hzc est inscriptio : Calli- machi hymni cum scholiis. Accedunt sententiz ex diversis poetis, oratoribus et philosophis collect. Basilez 1532, 4. l'ribuuntur Menandro ap. Anton. et Max. p. 213, ubi scriptum est ἀδιχείτω με, 3. Ὅστις σῶμα θεραπεύει τὸ ἑαυτοῦ, οὐχ ἑαυτὸν θεραπεύει" ὅστις χρήματα, οὔδ᾽ ἑαυτὸν οὔτε τὰ ἑαυτοῦ, ἀλλ᾽ ἔτι ποῤῥωτέρω τῶν ἑαυτοῦ. Stob. Flor, XVIII, 37 ; ap. Orell. n. 51. Fragmentum hoc attica. dia- lecto confectum non Democriti, sed Platonis esse complurium codd. consensu exploratum habe- mus. 4. Πολυμαθίη χάρτα μὲν ὠφελέει, χάρτα δὲ βλάπτει τὸν ἔχοντα" ὠφελέει μὲν τὸν δεξιὸν ἄνδρα, βλάπτει δὲ τὸν ῥηϊδίως φωνεῦντα πᾶν ἔπος χαὶ ἐν παντὶ δήμῳ. Χρὴ δὲ χαιροῦ | μέτ ρα εἰδέναι" σοφίης γὰρ οὗτος ὅρος. Οἱ δὲ ἔξω χαιροῦ ῥῆσιν μουσικὴν πεπνυμένως ἀείσωσι, οὐ παραδέχονται ἐν ἀργίη γνώμην, αἰτίαν δὲ ἔχουσι μω- βίας. Stob. Flor. XXXIV, 19 sqq. Orell. n. 6o. (t) Huic opinioni fortasse obstat Cod. Flor. Stob. p. 434, non ilem vulzatus Stobzi Llextus. 378 DEMOCRITI FRAGMENTA SPURIA. Valckenarius et Jacobsius hoc fragmen propterea quod ionice scriptum est aut Democriti aut Euse- bii Neoplatonici esse volebant. At Anaxarchi Abde- rite est, quem auctorem nominant nonnulli codd. Stobasi 1. c. Eidem auctori adscribitur in cod. Florent. Stob. p. 411 his verbis : Ἡράκλειτος μὲν ἔλεγε, πολυμάθειαν νοῦν μὴ ἐμποιεῖν, ᾿λνάξαρχος δέ, πολυμάθειαν κάρτα μὲν ὠφελεῖν, χάρτα δὲ βλάπτειν. 5. Ἔξεστι οὐ πολλὰ τῶν σφετέρων ἀναλώσαντας παιδεῦσαί τε τοὺς παῖδας χαὶ τεῖχός τε χαὶ σωτηρίην περιδαλέσθαι τοῖσί τε χρήμασι xal τοῖσι, σώμασι αὖ- τέων. Stob. Flor. LXXXIII, 26; ap. Orell. n. 91. Quum in membranis nonnullis Democriti nomen hoc loco desit, in aliis tota sententia desideretur ac preterea sensus hujus fragmenti vix conciliari possit cum Democriteo de puerorum institutione judicio, merito videtur Burchardus fragmen istud Democrito abjudicasse. Quippe nihil minus pla- cebat Democrito quam quod hic dicitur : Zicet pueros non magno sumtu ita instituere, ut pariter eorum fortunis atque corporibus quasi muro addi- to salutem preestemus. Ipse enim non tam corpo- ris quam animi bona spectare solebat (cf. fragm. 127, 128seqq.), divitiarum autem contemtor fuisse existimandus est, ut qui uno doctrinz desiderio flagrans sumptuosis itineribus totum patrimo- nium profuderit. 6. Τὰς μὲν γραμμὰς ἀσφαλεστέρας, τὰς δὲ πράξεις λαμπροτέρας ἔχειν δεῖ. Anton. et Max. p. 35; ap. Orell. n. 124. Eadem sententia exstat inter De- mophili Similitud. Pythag. n. 52 Orell. opusc. tom, | pag. 10; sed ibi scriptum est γραφάς. Quum autem Demophilus incertze etatis scriptor qui similitudines ac sententias Pythagoricas col- legit, majore videatur usus esse opere, ex quo Stobzus, Antonius Melissa et Maximus monachus haud paucas sententias Pythagorz, Socratis, Plu- tarchi aliorumque nominibus inscriptas suis an- thologiis inseruerunt (cf. Orell. praefat. ad Opusc. p- Vi), probabile est Democriti nomen fortasse e scripture mendo ortum apud Antonium et Maximum expungendum esse. 7. Θεοῦ ἄξιόν σε ποιήσει τὸ μηδὲν ἀνάξιον αὐτοῦ πράττειν. Anton. et Max. p. 35; ap. Orell. n. 125. Hecsententia cum doctrina Democritea conciliari non potest, 8. Οὕτως πειρῶ ζῆν, ὡς xal ὀλίγον xal πολὺν χρό- νον βιωσόμενος. Anton. et Max. p. 35; ap. Orell. n. 126. Ascribendum est hocapophthegma Bianti, ut testificantur Diog. Laert. I, 87 et Stob. Flor. V, 27. 9. Δύο ἀφορμαὶ χινοῦσιν ἄνθρωπον εἰς θεοῦ ἐπιμέ- λειαν, τιμωρία δυσσεδείας καὶ γνώμης εὐσεδοῦς ἀμοι- δαί. Anton. et Max, p. 37; apud Orell. n. 127. 379 10. ᾿λφόρητος γίνεται xax(a ἐπαινουμένη. Anton. et Max. p. 37; ap. Orell, n. 128. Haec et przecedens sententia in nonnullis codd. Democriti, in aliis Sexti nomen praefixum habet, Si utraque eidem philosopho attribuenda est, prior satis probar, neutram Democriti esse posse. Burchardus quid de hac re statueret, nescivit, ut qui pag. 10 prio- rem sententiam Democriti esse dixerit, pag. 55 eandem illi abjudicaverit. n. Εὐλαθοῦ τὰς διαβολὰς, x&v ψευδεῖς ὦσιν" οἵ γὰρ πολλοὶ τὴν μὲν ἀλήθειαν ἀγνοοῦσι, πρὸς δὲ τὴν δόξαν ἀποβλέπουσι. Anton, p. 261; ap. Orell. n. 132. Hoc fragmentum sumtum est 2x τῶν Δημοχρίτου, 'Ezt- χτήτου xut ᾿Ισοχράτους. lloc loco Antonius Demo- critum ejus auctorem citat, sed pag. 258 cum Maximo auctorem Tsocratem nominat, cui et Sto- bzeus Flor. XLII, 7 tribuit. Neque injuria; exstat enim in Isocrat. ad Demonic. admon. pag. 5 ed. Steph. (pag. 7 ed. Bekker; ap. Orell, Opusc. lH p. 24). 12. Ei μὲν ἣν μαθεῖν, ἃ δεῖ παθεῖν χαὶ μιὴ παθεῖν, χαλὸν τὸ μαθεῖν" εἰ δὲ παθεῖν, τί δεῖ υαθεῖν ; παθεῖν γὰρ χρή. Anton. et Max. p. 313. Hzc non De- mocritus scripsit, sed vel sophista aliquis vel sophisticze dictionis amator. In cod. Parisiensi 1630 p. 192 eadem verba plenius sic leguntur : Ei μὲν ἦν μαθεῖν, ἃ δεῖ παθεῖν, xoà μὴ παθεῖν, χαλὸν τὸ μαθεῖν: εἰ δὲ παθεῖν δεῖ, ὃ δεῖ μαθεῖν, τί δεῖ μαθεῖν 5 παθεῖν γὰρ χρή. Tum interjecto nomine nescio quo, quod non amplius legi potest, hzc subjiciuntur : μαθεῖν μὲν 8x τοῦ παθεῖν xal τῶν πάντη ἐστὶν ἀμαθῶν, μαθεῖν δὲ xal χωρὶς τοῦ παθεῖν τῶν φρονίμων. Cf. Boissonad. ad Nicet. Eugenian. Amor. lib. ΠῚ n. 194 tom. ΠῚ p. 18». Neque tamen negaverim fieri posse, ut talia in libro aliquo Democritico olim fuerint iis locis, ubi sophistas λεξειδίων θηράτορας, ἐριδαντέας xat iuav- τελικτέας deridendos sibi sumsisset philosophus. Sed in tanta rei ambiguitate nihil certi affirmo, 13. Κόλαζε χρίνων ἀλλὰ μὴ θυμούμενος. Anton. et Maxim. p. 329; ap. Orell. n. 142. 11. Oi θυμοὶ χαθάπερ αἵ κύνες τυφλὰ τίχτουσιν ἐγχλήματα. Anton. et Max. p. 329; ap. Orell. n. 143. Utrique fragmini in membranis additur lemma Δυημοχρίτου (Δημοχράτους) ἤτοι Δημώναχτος. Prius fragmen quum trimeter iambicus 'sit, ad Democritum auctorem referri nequit. Posterius, utpote ad idem lemma pertinens, pariter Abde- ritano philosopho abjudicandum est. 15. Πονηρὰ φύσις ἐξουσίας ἐπιλαδομένη δημοσίας ἀπεργάζεται συμφοράς. Anton. p. 520; ap. Orell. n. 149. Hoc fragmentum Stobzus Flor. XLIII, 35 JEschini vindicat, apud quem legitur Orat. adv. Ctesiph. pag. 74. ed. Steph. (p. 431: ed. Bekk.) 380 his verbis : οὕτως, ὡς ἔοιχε, πονηρὰ φύσις μεγάλης ἐξουσίας ἐπιλαδομένη δημοσίας ἀπεργάζεται συμφοράς. 16. Ὅταν αἰτιᾶται δικαστὴς χρινόμενον, ἀνάγχη σιωπᾶν. Ap. Orell, n. 151. 17. Ἄριστος. χριτὴς ὑπονοείσθω 6 ὁ ταχέως μὲν συνιείς, βραδέως δὲ χρίνων" θάτερον μὲν οὖν εὐνοίας, θάτερον δὲ ἀχριδείας. Ap. Orell. n. 152. 18. Ἀσχέπτως οὐ δεῖ προπετεῖν £v τῷ χρίνειν, Éumpo- σθεν δὲ βουλεύεσθαι, μηδὲ σπεύδειν τῷ λογισμῷ, E SN AD , RE παρ᾽ ὃ ὃ δεῖ λέγειν, ἀλλὰ βραδύνοντάς τε χαὶ μέλλοντας, τὴν ὁρμὴν ἀχριδῶς πεπονυημένους xal μὴ πρὸς χάριν μεταθάλλεσθαι- ἧττον γὰρ τοῦ ἀδούλου τὸ εὐμετάδο- λον xat τοῦ προπετοῦς τὸ χοῦφον. Ap. Orell. n. 153. 19. Οὐχ οὕτω τὸν τῶν γραμμάτων γαραχτῆρα ὀρθοῦν δεῖ, ὡς τὸν τῶν πραγμάτων τηρεῖν" ἢ γὰρ xax?) χρίσις παντὸς χαχοῦ αἰτία. Ap. Orell. n. 154. Hzc omnia fragmenta, qua apud Anton. p. 547 exstant, ob praeceptorum jejunitatem, qua valde differunt a Democriteis per Stobzum aliosque auctores fide dignos servatis, non Democriti, sed posterioris aretalogi esse reor. Idem fere Burchardi de iisdem fuit judicium. 20. Τὰς μὲν πόλεις ἀναθήμασι, τὰς δὲ ψυχὰς μαθή- μασι δεῖ κοσμεῖν, Anton. et Max. p. 704; ap. Orell. n. 156. 21. Ταῖς uiv πόλεσι τὰ τείχη, ταῖς δὲ ψυχαῖς 6 ἐχ παιδείας νοῦς χόσμον xol ἀσφάλειαν παρέχεται. Àn- ton. et Max. p. 704; ap. Orell. p. 157. Posteriori fragmento in codd. adduntur verba : A/ii ez De- mocrate, Isocrate, Epicteto. Sed utraque sententia non videtur recte Democriti nomen in fronte gerere. Nam in cod, Flor. Stob. p. 405 priori praeponitur lemma : Δημώναχτος, Ὑ ψαίου xai Xo- χράτους, posteriori autem p. 408 adjicitur titulus: "Ex τῶν ᾿Αριστωνύμου τομαρίων χαὶ Σωχράτους. 32. Τὸν σπουδαῖον φίλον πρὸς μὲν τὰς εὐφροσύνας χληθέντα δεῖ παρεῖναι, πρὸς δὲ τὰς περιστάσεις αὐτό- χληήτον δεῖ συμπαρεῖναι. Anton, et Max. p. 720; ap. Orell. n. 158. Hzc verba jurevidentur Burchardo circumlocutione amplificata esse ex Chilonis sen- tentia ap. Stob, Flor. III, 79 p. 96 : ᾿Επὶ τὰ δεῖπνα τῶν φίλων βραδέως πορεύου, ἐπὶ δὲ τὰς ἀτυχίας ταχέως. Loci illius memor fuit Orellius adnot. ad Opusc. tom. I p. 521, qui tamen hoc de quo agimus fra- gmentum Democritei ingenii fetum esse putavit. Sed omnem dubitationem eximit vox περίστασις. Nam περιστάσεις pro rebus adversis florentis setatis scriptores non dixerunt. Cf. Lobeck. ad Phryn. p. 377. Quare Democritus hujus fragmenti auctor esse nequit. 23. Οἱ ἀληθινοὶ φίλοι χαὶ τὰς φιλίας ἡδείας χαὶ τὰς συμφορὰς ἐλαφροτέρας ποιοῦσιν, ὧν μὲν συναπολαύον- τες, ὧν δὲ βεταλαμβαιρεειεὶ Anton; et Max. p. 720; ap. Orell. n. 159. DEMOCRITI FRAGMENTA SPURIA. 24. Τὸ μὴ δύνασθαι βοηθεῖν τοῖς φίλοις, ἀπορίας, τὸ δὲ μὴ βούλεσθαι κακίας τεχμήριον. Anton. et Max. pag. 724 ; ap. Orell. n. 160. Utrumque fragmen- tum admodum ineptum est. Prius sic corrigi vult Burchardus, ut reponatur τὰς εὐφροσύνας ἡδίονας:; sed in inficeti scriptoris dictione nihil muto. Porro non est, quod moneam ὧν μὲν---ὧν δὲ, ut hic fit, positum fere citerioris grecitatis esse. Caeterum utrumque ejus est generis, de quo dixi- mus ad fragm. supposit. 16, 17, 18 et 19. 25. Διηνεχῆς ἐπὶ πᾶσιν ἀνθρώποις ἣ τοῦ πλούτου ἐπιθυμία: μὴ χτηθεῖσα uiv γὰρ τρύχει, χτηθεῖσα δὲ βασανίζει ταῖς 2e τίσιν, ἀποχτηθεῖσα δὲ ταῖς λύπαις. Anton. pag. 762 ; ap. Froben. (cf. supra ad fragm. suppos. 2) pag. 205; ap. Orell. n. 161. Frigida sententia ac Democrito indigna, non tantum pro- pter verba ἐπὶ πᾶσιν ἀνθρώποις, quae cum Demo- criteo de his rebus judicio conciliari non possunt, sed etiam propter loquendi genus a Democritea dictione alienum. Offendit imprimis verbum ἀποχτᾶσθαι, quod apud optimum quemque scri- ptorem non legitur, et participia, quz ad divitias referenda erant, ad cupiditatem (ἐπιθυμίαν) relata. 26. Ὁ xaxk φύσιν πλοῦτος ἄρτῳ καὶ ὕδατι xal τῇ τυχούση τοῦ σώματος σχέπῃ συμπεπλήρωται" ὃ δὲ περιττὸς χατὰ ψυχὴν ἀπέραντον ἔχει καὶ τὸν τῆς ἐπι- θυμίας βάσανον. Anton. p. 762; ap. Orell. n. 162. 1. e. aturales divitice constant pane et aqua et qua- licunque corporis tegumento, supervacanec vero infinitam in animo cupiditatis verationem habent. Orellius comparat sententiam Pythagoricam (Opusc. I p. 46, 20): Σαρχὸς φωνὴ μὴ πεινῆν, μὴ δι- V» , μὴ ῥιγοῦν, et Pauli apostoli verba I 'Timoth. V1, 8: "Eyoveec δὲ διατροφὰς καὶ σχεπάσματα, τού- τοις ἀρχεσθησόμεθα. At ipsa gracitas documento est, hoc fragmentum a Democrito non esse scri- ptum. Ác primum quidem non solum junctura ὃ χατὰ φύσιν πλοῦτος---συμπεπλήρωται paulo inso- lentior est, sed etiam usus vocis σχέπη, quem hic videmus, magis concinitcum recentiore quam cum antiquiore dicendi consuetudine. Deinde nemo bonus scriptor dixit ὃ βάσανος: omnes feminino genere hoc vocabulum usurparunt. Quam. rem fugisse video Burchardum, qui significatu magis quam genere hoc substantivum ab antiquorum loquendi norma hic abhorrere existimat. 27. Ὅσα μὲν ἐπὶ τῇ φύσει, πάντες ἐσμὲν πλούσιοι, ὅσα δὲ ἐφ᾽ ἡμῖν, πάντες ἐσμὲν πένητες. Anton. pag. 762; ap. Orell. n. 163. i. e. : Rebus iis dhas natura lar- gitur, omnes abundamus; que vero in nostra potestate. sunt, earum omnes sumus inopes. Hanc sententiam per se falsam esse non est quod multis demonstrem, Nam aliis plus, aliis minus largitur natura, neque corpore solum, sed etiam animo DEMOCRITI FRAGMENTA SPURIA. 381 differunt homines. Utque non omnes arbores et plantae in quovis agro crescunt, ita non in omni- bus hominibus eadem prudentia idemque animi habitus invenitur, Qui autem in nostra sunt potestate amor, desiderium, laboris patientia et similia, earum rerum alii plus, alii minus possi- dent, iisque etiam excellunt aut plane carent, ut prorsus ridiculum sit, omnes homines in hoc ge- nere pares inter se putare, Quare nihil excogitari potest, quod magis adversetur philosophi nostri de hominibus judicio, ut qui, quemadmodum vidimus supra, alios prudentes, alios stultos, alios pecuniarum tenaces, alios prodigos, alios veraces, alios mendaces appellaverit. Burchardus senten- tiam non impugnat, sed sola auctoris verba. In his τὰ ἐπὶ τῇ φύσει ita opponi ait verbis τὰ ἐφ᾽ ἧμῖν, ut fere apud Epictetum fiat, qui Enchirid. cap. I hac habet : Gv ὄντων τὰ μέν ἐστιν ἐφ᾽ ἡμῖν, τὰ δὲ οὐχ ἐφ᾽ ἡμῖν. "Eg! ἡμῖν uiv ὑπόληψις, ὁρμή, ὄρεξις. ἔχχλισις, xal ἑνὶ λόγῳ ὅσα ἡμέτερα ἔργα᾽ οὐκ ἐφ᾽ ἡμῖν δὲ τὸ σῶμα, ἣ χτῆσις, δόξαι, ἀρχαὶ xoi ἑνὶ λόγῳ ὅσα οὐχ ἡμέτερα ἔργα. Sed nolim hzc longius persequi, satis habens ostendisse quae esset hu- jus fragmenti a Democriteis discrepantia. 28. Ei βούλει ἄλυπον βίον ζῆν, τὰ μέλλοντα συμδαί- νειν ὡς ἤδη συμθεβηχότα λογίζου. Anton.et Max. p- 7995 ap. Orell. n. 165. 20. Ἄλυπος ἴσθι, μὴ τὴν ἀπάθειαν, ὡς τὰ ἄλογα τῶν ζώων, μηδὲ τὴν ἀλογίαν, ὡς οἱ ἄφρονες, ἀλλ᾽ ὡς ἐνάρετος, τὸν λόγον τῆς λύπης ἔχων παραμύθιον. Mei et Max. p. 790; ap. Orell. n. 166. ."0cn τινὲς πρὸς τὰς συμφορὰς γνώμῃ μὲν ἥκιστα fried ἔργῳ δὲ μάλιστα ἂντέ ἔχουσιν, οὗτοι καὶ τῶν πόλεων xat ἰδιωτῶν χράτιστοί εἰσιν. Anton. et Max. p. 790; ap. Orell. 167. His tribus fragmen- tis in codd. et in margine edit. C. Gesneri additur lemma: £z sententüs Epicteti, Isocratis, Democriti. Inter Epicteti fragmenta jam retulerunt Meibo- mius et Schweighzuser. n. 158-160. Omnino ea Zpicteli esse satis probat scribendi genus. Ἀπά- θεια apud sudum est ἀναισθησία. Sic idem ap. Arrian. HI cap. II, 4 : οὐ δεῖ uc ΤΩ ἀπαθῆ, ὡς ἀν- δριάντα. Cf Schweigh. ad. 1.1. Huc accedit vox ἐνάρετος, Democritez statis dos Vid. Lobeck. ad Phry n. pag. 328 seqq. 31. Τοῖς μὲν νοσοῦσιν ἰατρούς, τοῖς δὲ ἀτυχοῦσι φί- λους δεῖ συμπαρεῖναι. Anton. et Max. pag. 805; ap. Orell. n. 168. At ibidem pag. 815 eadem sententia Plutarcho tribuitur. Stobaeus Flor. CXII, 16 Socratis esse dicit, inter cujus simili- tudines est apud Orell. Opusc. I p. 24 (ubi παραι- νεῖν pro συμπαρεῖναι legitur). Quocirca nulla hic est Antonii et Maximi Democrito hoc dictum tribuentium auctoritas. * 32. Καὶ ἰατρὸν xal φίλον οὐ τὸν ἡδίω, ἀλλὰ τὸν ὠφελιμώτερον δεῖ ἐκλέγεσθαι. Anton, et Max. p. 805. At ibidem pag. 721 hoc fragmen ez dictis Epicteti, Isocratis et Democratis esse fertur, Apud Orellium legitur n, 169. Democriti esse hane sententiam ex iis que de amicitia dixit, demonstrari nequit. 33. Γῆρας xal πενία δύο τραύματα δυσθεράπευτα, Maxim, p. 8565; ap. Orell. n. 17». Hoc contra- rium est iis quz Democritus de paupertate et di- vitiis supra dixit. 84. Παλαιὺὸς αἶνος" ἔργα μὲν νεωτέρων, Βουλαὶ δ᾽ ἔχουσι τῶν γεραιτέρων χράτος. Maxim. p. 856; ap. Orell. n. 173. 35. pac λεόντων χρεῖσσον ἀχμαίων νερῶν. Maxim. p. 856; ap. Orell. n. 174. In his duobus fragmentis nihil Democriteum est; namque priores duo versiculi ex Euripidis Melanippe, posterior ex ejusdem Hippothoonte sunt, ut effi citur ex Stob. Flor. CXV, 5 et 14. 36. Ἔν μὲν τοῖς ἐσόπτροις ὃ τῆς ὄψεως, ἐν δὲ ταῖς διιλίαις ὃ τῆς ψυχῆς χαραχτὴρ βλέπεται. Anton. et Maxim. p. 952 ; ap. Orell. n. 175. In codd. atque in editione C. Gesneri huic apophthegmati ap- positum est lemma Demosthenis vel Democriti, In hac ambiguitate tutius est, hanc sententiam. De- mocriticis non inserere, donec certius quid e membranis proferatur. 37. Μηδὲν τῆς ἀληθείας τιμιώτερον ἔστω μηδὲ φι- λίας ἐκλογὴ ἐχτὸς παθῶν διαχειμένη, οἷς τὸ δίκαιον συγχέεται xal σχοτίζεται. Anton. p. 234; ap. Orell. n. 177. 38. ᾿Αθάνατον χρῆμα ἣ ἀλήθεια xot ἀΐδιον, παρέχει δὲ ἡμῖν οὐ κάλλος χρόνῳ μαραινόμενον, οὔτε παῤῥη-- σίαν ἀφαιρεῖ τὴν ὑπὸ δίχης " ἀλλὰ τὰ δίχαια xol τὰ νόμιμα, διαχρίνουσα ἀπ᾽ αὐτῶν τὰ ἄδικα xal ἀπελέγ- χουσα. Ἀπίοῃ. p. 234; ap. Orell. n. 178. Utrique sententiz; adjicitur in membranis Epicteti no- men. Quapropter non injuria iis inter Epicteti fra- gienta (n. 139 et 140) locum concessit Schweig- hzuserus. Sed quoniam fragmentum proxime antecedens ap. Antonium Democriti nomine insi- gnitum est, suspicabatur idem vir doctus, duas il- ias, de quibus loquimur, sententias petitas esse e Democriti, Epicteti et Iszi (corr. Isocratis) sen- tentiis antiqua etate in unum corpus redactis. Porro ex verbo συγχέεται Democritum auctorem esse conjiciebat, Hujus conjecturam amplexus Orellius utrumque fragmen inter Democritea rettulit, quod non probamus. Etenim συγχέεται, quod Schweighauserus certissimum ionic dia- lecti vestigium habuit, Burchardus autem scri- pturze mendum esse ratus est, fortasse etiam apud 382 . DEMOCRITI FRAGMENTA SPURIA. Atticos in usu fuit. Certe Xenophontem recte sta- tuit Duttmannus Gramm. Ampl. Tom. II S 114 p. 107 seqq. semper dixisse δέεται, quz forma pluribus locis servata non librariis, sed ipsi scriptori debetur. Neque valde dispar est ratio verbi χέειν, de quo disseruit idem grammaticus tom. 1 S τοῦ adnot. 2. Itaque in his fragmentis nullum est indicium, ex quo Democritum eorum auctorem esse colligi oporteat. Caeterum neutrius fragmenti textus integer est, cujus emendandi curam gerere nunc non vacat. 39. Τὸ προσπεσὸν τερπνόν. Ap. Orell. n. 181. 40. Ὅλος ἄνθρωπος £x γενετῆς νοῦσός ἐστι. Ap. Orell. n. 182. Utrumque apophthegma ex Pseu- dohippocratis epistola ad Damagetum, de qua libro primo pag. 78 seqq. disseruimus , sumtum, ex M. Neandri Opere aureo, ubi pag. 362 (ed. Lips.) legitur, inepte exscripsit Orellius. 4t. Γνωμέων psu. τῶνδε εἴ τις ἐπαΐοι ξὺν νόῳ, πολ- λὰ μὲν ἔρξει ἀνδρὸς ἀγαθοῦ ἄξια, πολλὰ δὲ φαῦλα οὖχ ἕξει. Pseudodemocrates ap. Orell. n. τ. Ionicze dialecti ratio postulat οὐχ ἕξει ; Orellius corrigi vult οὐχ ἔρξει. Sed manifestum est, hanc senten- tiam ab eo qui Democriti przecepta moralia colle- git, commendationis loco caeteris sententiis esse praemissam. 42. Μαχάριος ὃς οὐσίαν xoi νοῦν ἔχει: χρῆται γὰρ εἰς ἃ δεῖ χαλῶς. Pseudodemocrates ap. Orell. n. 48. Corrupti sunt versus iambici, quos integros exhi- bent Stobeus Flor. CXIV, 7 et Maxim. pag. 759, Menandri esse dicentes. Ibi autem in hunc modum scribuntur : Μαχάριος ὅστις οὐσίαν xa νοῦν ἔχει; χρῆται γὰρ οὗτος, εἷς ἃ δεῖ, ταύτη χαλῶς. 43. Γῆς ἐπέδην γυμνός, γυμνός θ᾽ ὑπὸ γαῖαν ἄπειμι" Καὶ τί μάτην μοχθῶ, γυμνὸν δρῶν τὸ τέλος; In Cod. Palat. sententiarum Pseudodemocra- ticarum hoc epigramma post sentent. 83 inseri- tur, ut testatur Orellius opusc. I p. 504. At idem distichon Pallade ascriptum exstat in Brunckii Analect. tom. lI p. 428. 44. Ὁ χόσμος ἀλλοίωσις, ὃ βίος ὑπόληψις. Demo- crat. ap. Orell. n. 85. Exstat hec sententia De- mocrati ascripta ap. Marcum Antoninum lib. IV S 3 fin., ubi vid. Gataker. Fuisse eam in codice Barberino sententiarum Democraticarum ex Holstenii, qui illum codicem contulit, silentio conjicere licet. Sed quum eam in cod. Palatino, qui magni ponderis est, desiderari testetur Orel- lius, oinninoque non videatur fieri posse ut Democritus, licet mundum appellaverit muta- tionem, vitam tamen nihil nisi opinionem esse dixerit, hoc dictum inter Democritea non rece- pimus. Siquidem ipsi Antonino potius convenit hoc effatum, cui passim in ore fuerit illud πᾶν ὑπόληψις, aut alii attribuendum est. Democrati quam illi, quem Democritum esse volumus. 45, Θεῷ ὅμοιον ἔχει ὃ ἄνθρωπος τὸ εὖ ποιεῖν, ὅταν τὸ εὖ ποιεῖν μὴ χαπηλεύηται, χαὶ τὸ εὐεργετεῖν χαὶ ἀληθεύειν, Anton. et Max. p. 277; ap. Orell. n. 135. Cur hanc sententiam Democrito abjudicemus, dictum est in praefatione fragmentis praemissa. 46. Ἢν πιστεύη τις, θεοὺς ἐπισχοπεύειν πάντα, οὔτε λάθρη οὔτε φανερῶς ἁμαρτήσεται. Democrat. ap. Orell. n. 8o. De hoc quoque fragmento in eadem praefatione diximus. emi DE OCELLO LUCANO. Constat nostra memoria plerosque eruditorum sic judicasse, Pythagoreorum fragmenta a Sto- bzo , Jamblicho , Porphyrio , Simplicio aliisque servata zque ac 'imzi de anima mundi et Ocelli Lucani de universi natura. libros, solis Philolai reliquiis exceptis, aut magnam partem supposi- titia esse aut omnino nihil continere, quod a vete- ribus illis, quibus tribuuntur, profectum sit (1). Neque ego de his rebus aliter sentio, sed tamen librum qui Ocelli Lucani nomen in fronte gerit non esse prorsus contemnendum ac plus in eo, quam vulgo putatur, momenti ad cognoscendam posteriorem Pythagoreorum rationem positum arbitror, et. causam renovat. Pythagoreorum discipline aliam quam quz a plurimis affertur fuisse contendo, Quamvis enim ea sit littera- rum artiumque sors et conditio, ut postquam orte sunt, ex primz quasi ztatulz tenebris ad majorem semper lucem emergant ac perpetuo auctu crescant et excolantur : tamen , ubi ad tale fastigium sunt evecte , ut ad id quod summum est jam pervenisse vel brevi perventurz videan- tur, homines interdum tanquam longo itinere fessi subsistere parumper et ante acta secum re- colere cupiunt, Quamobrem primo ante Chr. n. siculo florentibus Academicorum, Stoicorum, Epicureorum aliorumque studiis fuerunt qui vel ad Pythagoricz doctrinze simplicitatem vel ad Heracliteam vel ad Cynicam philosophiam. re- dire, quam inter illius atatis sectas nomina sua profiteri mallent. Ad quod efficiendum imprimis sublata Epicuri aliorumque sententiis animorum immortalitas et offusa dialectico- rum acumine rebus divinis atque humanis caligo valuisse videntur. Nam immortalitatis desiderio plerique tenentur homines et posthabi- tis incertis certa expetere solent. Ut autem de solis loquar Pythagoreis, nulla fuit philosopho- rum disciplina poetarum commentis propior, vulgari hominem captui accommodatior et si ἃ Stoicorum familia discesseris ad. consolandum genus humanum efficacior, quam hzc Pythago- reorum ratio. Hinc non defuerunt, qui ultimo ante Chr. n. seculo ad hujus philosophiz stu- dium reverterentur atque adeo veteribus Pytha- goreis libros supponerent, presertim. quum Juba, doctissimus Mauretani:e rex, quicunque reperiri potuerunt Pythagoreorum scripta colli- geret. Qua de re insignis est Davidis locus Comment. in Arist. Categ. p. 28 a. scholl. Arist.: ἐν οἷς ζητητέον xal τὸ γνήσιον διὰ τὴν γινομένην vo- θείαν - νοθεύονται γὰρ τὰ βιδλία πενταχῶς * ἢ γὰρ δι᾽ εὐγνωμοσύνην μαθητῶν τὰ οἰχεῖα συγγράμματα τοῖς οἰχείοις διδασχάλοις ἀνατιθέντων, ὡς τὰ Πυθαγόρου xai Σωχράτους ἐπιγραφόμενα βιδλία. μὴ ὄντα Σω- χράτους ἢ Πυθαγόρου ἀλλὰ Σωχρατιχῶν χαὶ Πυθαγο- ρικῶν" ἢ διὰ φιλοτιμίαν βασιλιχήν" Ἰοδάτους γὰρ τοῦ Λιβύων βασιλέως συνάγοντος τὰ Πυθαγόρου καὶ Πτο-- λεμαίου τὰ Ἀριστοτέλους, τινὲς χαπηλείας χάριν τὰ τυχόντα συγγράμματα λαμδάνοντες ἐχέδρουν xal ἔση- moy διὰ παραθέσεως νέων μυῤῥῶν (2), ἵνα σχοῖεν δῆθεν τὴν ἐκ τοῦ χρόνου ἀξιοπιστίαν " ἢ δι᾿ δμωνυμίας συγ- γραφέων ἢ συγγραμμάτων ἢ ὑπομνημάτων. — Eo igi- tur tempore cum alia multa antiquis Pythagorze sociis subdita sunt , tum ille compositus est liber qui ad Ocellum Lucanum vulgo refertur. Quo- cum convenit scribendi et disserendi genere fragmentum e libro de legibus petitum, quod apud Joannem Stobzum exstat. Ac primum quidem hoc volumen cum aliis hujusmodi scri- ptionibus conferenti patet auctorem ejus multo meliorem fuisse et rerum tractandarum artificem et verborum architectum , eundemque elegan- tiorem scriptorem et callidiorem antiquitatis si- mulatorem , quam eorum plerosque qui longas de virtute vel de categoriis disputationes confe- cerunt (3) vel fictis epistolis posteritati imponere tentarunt(4). Hic enim scriptor etsi multa usur- pavit vocabula , que ab antiqua Pythagoreorum dictione abhorrere videntur, technicas tamen posterioris etatis voces, ut στοιχεῖα, cujus loco οὐσίας dicit, vitavit, ut vetustatis speciem prz se ferret, Deinde licet haud pauca ex Eleatico- rum fragmentis et Aristotelis opere, quod est de generatione et interitu, ad verbum in suum libel- lum transscripserit , simpliciter tamen et perspi- (1) Vid. Ritteri Gesch. der Pythag. Philos. pag. 07; Gesch. der Phil. Y p. 377. Cf. Gruppe uber die Frag- menle des Archytas und der altern Pythagoreer. Berlin 1840. Ahrens de dial. dor. p. 23 seq. (2) Sic emendo viliosam scripluram πυῤῥῶν. (3) Cf. Orell. Opusc. vet. Gr. sent. et mor. Tom. II p- 210-361. (4) Vide epistolas Socraticorum et Pythagoreorum editas ab Orellio. Lipsiae 1815. 883 384 DE OCELLO LUCANO cue et antiquissimz philosophie convenienter philosophatur. Quumque ea pratermittat , quze maxime Pythagoreorum propria sunt , μετεμ ψύ- χωσιν et numerorum doctrinam , non tam sexcen- ties dicta repetendo omnem novitatis gratiam libro preripuisse, quam alia prisco more tra- ctasse censendus est, Sed hunc , quem optimo- rum scriptorum naufragio superstitem esse vo- luit fortuna libellum, non posse veteris Ocelli integrum et incorruptum opusculum judicari vel inde sequitur, quod illius Pythagorei neque: apud Aristotelem mentio fit, neque apud Plato- nem. Nam spuria est Platonis ad Archytam epistola. Accedit quod nemo ante Aristotelem mundi zternitatem, quam Pseudocellus tuetur, statuit. Est autem eorum qui commentariolum hoc commemorant antiquissimus auctor Philo, qui libro de mundo non interituro p. 728 ed. Colon., ἔνιοι δέ, inquit, οὐχ ᾿Αριστοτέλη τῆς δόξης εὑρετὴν λέγουσιν, ἀλλὰ τῶν Πυθαγορείων ᾿Εγὼ δὲ xod ᾿Ωχέλλου συγγράμματι , Λευχανοῦ Μένος, ἐπιγεγραμμένῳ περὶ τῆς τοῦ παντὸς φύσεως ἐνέτυχον, £y [2 ἀγένητόν τε χαὶ ἄφθαρτον οὐχ ἀπεφαίνετο μόνον, τινάς. dX xoi δ᾽ δ ΟΝ Σ ξεως χατεσχεύαζε τὸν χόσμον εἶναι. Reliqui : non magni sunt momenti. Lucianus ὗ ὑπὲρ τοῦ ἐν τῇ προσαγορεύσει πταίσματος cap 5:6 μέν γε θεσπέσιος Πυθαγόρας, εἰ χαὶ μηδὲν αὐτὸς ἡμῖν ἴδιον I Ei Ph Hy Fen s - χαταλιπεῖν τῶν αὐτοῦ ἠξίωσεν, ὅσον ᾿Οχέλλῳ τῷ Acu- - AT, ,F M - E € ^ ^, - xav xalAgyüra xai τοῖς ἄλλοις ὁμιληταῖς αὐτοῦ τεχμαίρεσθαι, οὔτι τὸ εὖ πράττειν προὔγραφεν, ἀλλ᾽ ἀπὸ τοῦ ὑγιαίνειν ἄρχεσθαι ἐκέλευεν. | Pseudarchy- tas in epistola ad Platonem scripta apud Dioge- nem Laertium VIII, 80 : χαλῶς ποιεῖς, ὅτι ἀποπέ- φευγας ἐκ τᾶς ἀῤῥωστίας. Ταῦτα γὰρ αὐτός τε ᾽ , M ^ ^ ^ ΕΣ , M ἐπέσταλχας χαὶ τοὶ περὶ Δαμησχὸν ἀπάγγελον. Περὶ δὲ τῶν ὑπομνημάτων ἐπεμελήθημες xo ἀνήλθομες ὡς Λευχανὼς xat ἐνετύχομες τοῖς ᾿Οχέλλω ἐχγόνοις. Τὰ μὲν ὧν περὶ νόμω xa βασιληΐας xot δσιότατος xa τᾶς τῷ παντὸς γενέσιος αὐτοί τε ἔχομες xat τινα ἀπεστάλ- "TD δὰ ΝΥ ἣν T ^ ε - Τὰ δὲ λοιπὰ οὔτοι νῦν γε δύναται εὑρεθῆμεν" ^ MN € 07 de * ai δέ xx εὑρεθῇ, ἥξει τοι. — Suppositam esse hanc epistolam non est quod uberius ostendamus. Idem, ut supra diximus, de Platonis respon- sione ( Diog. 1. c. 8x) judicandum. Πλάτων 5 , x1 , τὸ ' Y m- 5 , Ἀρχύτα εὖ πράττειν. Τὰ μὲν παρὰ σοῦ ἐλθόντα ὑπομνήματα θαυμαστῶς ὡς ἄσμενοί τε ἐλάδομεν xat χαμες. τοῦ E psa αὐτὰ ἢγάσθημεν ὡς ἔνι TM xal ἔδοξεν fuv εἶναι ὃ ἃ ἀνὴρ ἄξιος € ἐχείνων τῶν παλαιῶν προ- γόνων. Λέγονται γὰρ οἵ ἄνδρες οὗτοι μυρίοι εἶναι. Οὗ- τοι δ᾽ ἦσαν τῶν ἐπὶ Λαομέδοντος ἐξαναστάντων "otov, Y ow E] , € ^N , " ^ - rs ἄνδρες ἀγαθοί, ὡς 6 παραδεδομένος μῦθος δηλοῖ. Τὰ δὲ παρ᾽ ἐμοὶ ὑπομνήματα, περὶ ὧν ἐπέστειλας, ἵχα- -—-— hi Y νῶς μὲν οὕπω ἔχει, ὡς δέ ποτε τυγχάνει ἔχοντα ἀπέ- ; ; τ LL AS σταλχά cot. ΠΕρὶ δὲ τῆς φυλαχῆς ἀμφότεροι συμφω- γοῦμεν, ὥστε οὐδὲν δεῖ παραχελεύεσθαι. ἴΕῤῥωσο Vix intelligeremus has laudes quibus Ocellus ejusque majores hic ornantur, nisi Diogenes quo spectarent tot inania verba significasset. Censo- rinus de die natali cap. 4 pag. 9 ed. Jahn. : « Sed prior illa sententia, qua semper humanum genus fuisse creditur, auctores habet Pythagoram Sa- mium et Ocellum Lucanum et Archytam Tarenti- num omnesque adeo Pythagoricos. » — Respicit opusculi de universi natura cap. 3 $3. Sextus Empiricus adv. math. lib. IX cap. ultimo : ἐκ πέντε δὲ "Οχελλος 6 Λευχανὸς xai ᾿Ἀιριστοτέλης" συμ- παρέλαθον γὰρ τοῖς τέτταρσι στοιχείοις τὸ πέμπτον χαὶ χυχλοφορητιχὸν σῶμα, ἐξ οὗ λέγουσιν εἶναι τὰ οὐρά-- wx. — Cui testimonio cave fidem adjungas , quum in exponenda quattuor elementorum doctrina nulla quinte istius naturz, celestium corporum materie mentio in Ocelli libro exstet. Jambli- chus vit. Pyth. c. 36 p. 221 : τῶν δὲ συμπάντων Πυθαγορείων τοὺς μὲν ἀγνῶτάς τε χαὶ ἀνωνύμους τινὰς πολλοὺς εἰχὸς γεγονέναι" τῶν δὲ γνωριζομένων ἐστὶ τάδε τὰ ὀνόματα, in quibus clarorum Pythagore- orum nominibus recensentur p. 223 etiam hzc : Λευχανοί * "Oxslog xai "OxuAo; ἀδελφοί. Syrianus in Aristotelis Metaph. libr. XIII p. 368 : ὀρθῶς ἄρα xal ταύτην ἐνίσταντο τὴν ζήτησιν xol τὴν αἰτίαν παρέδοσαν τοῦ πλήθους τῶν ὄντως ὄντων χαὶ οὔτε πρός τι τὴν ἑτέραν ἐποίουν τῶν ἀρχῶν, οὔτε τὸν περὶ τῶν αἰσθητῶν λόγον πάντῃ παρελίμπανον, ὡς δηλοῖ τὰ ᾿Εχχέλου μὲν περὶ τῆς τοῦ παντὸς φύσιος, ἐξ ὧν τὰ [τοῦ ᾿Αριστοτέλους ] περὶ γενέσεως xat φθορᾶς μο- νονουχὶ μεταδεύλῆσθαι δοχεῖ, τοῦ Τιμαίου δὲ τὰ πλεῖστα, καθ᾽ ὃν ἣ Περιπατητιχὴ φιλοσοφία τὰ πολλὰ θεολογεῖ. Proclus Comment. in Platonis Timzum lib. ΠῚ p. 150 : ἄλλοι δέ τινες, ὡς οἵ περὶ "OxxeAov τὸν τοῦ 'Γιμαίου πρόοδον, δύο δυνάμεις ἑκάστῳ τῶν στοιχείων διένεμον, πυρὶ | μὲν ee xal ξηρόν, ἀέρι δὲ θερμὸν xa ὑγρόν. ὕδατι δὲ ὁγρὸν xai ψυχρόν, γῇ δὲ ψυχρὸν xal ξηρόν. Καὶ ταῦτα ἀναγέγραπται παρὰ τοῦδε τοῦ ἀνδρὸς ἐν τῷ περὶ φύσεως. Joannes Sto- bazus Ecl. Phys. I cap. 24 : Ὄχελος ἀΐδιον τὸν xó— σμον" ὡδὶ γὰρ ἐν τοῖς περὶ τοῦ παντὸς φύσεως λέγει x.t. . Atomnia hzc testimonia, quorum duo etiam ab homine male sedulo ficta esse constat , nihil ad probandam operis antiquitatem profi- ciunt. Una superest res quae jam Nogarola scrupulum injecit. Jure enim miratus est vir tam generis nobilitate quam doctrinz copia insi- gnis, cur attice scripserit Ocellus, quem par erat dorico sermone uti, Sed plerisque eruditorum , qui postea hunc scriptorem tractarunt, persua- sum fuit volumen de universi natura olim dorice scriptum sequenti tempore in atticam dialectum esse translatum. — Fidem faciunt fragmenta , quae | DE OCELLO LUCANO. 385 ex hoe ipso commentario atque ex alio qui erat de legibus excerpta, dorica dialecto Stobaus profert, Hine post Stobari zetatem , id est, post quintum seculum atticam libri interpretationem compositam esse apparet. Prius enim tales translationes non videnturexstitisse, Nimirum quo tempore apud Graecos tanta jam erat veteris linguz ignoratio, ut seripta dorica vel ionica nisi a doctioribus non intelligerentur, quadam hujusmodi opera in communem sermonem con- versa sunt, [taque Cassianus Bassus quum de- cimo s:culo Constantini Porphyrogenneti jussu Geoponica e variorum auctorum libris colligeret, Democritez de agricultura disputationis reliquias sublatis fere omnibus ionicw dialecti vestigiis publicavit. Quapropter opinor medio zvo ho- minem aliquem antiquz philosophiz studiosum, quum incidisset in Pseudocelli opusculum , ora- tionis perspicuitate et suavitate captum quam ipse voluptatem e dorici exempli lectione cepe- rat, eandem aliis attica interpretatione afferre voluisse. Libellum ita interpretatus est, ut ni- hil mutaret nisi doricas vocum formas in atticas vel communes (5). Quacunque autem in hac interpretatione ab optimorum scriptorum usu abhorrent, non auctori , sed interpreti , qui for- tasse nono seculo vixit, vitio vertenda sunt. Quamobrem ἐὰν bis indicativo junctum reperi- mus (5), quia inelegantes noni szeculi scriptores, velut Malalas, jam frequenter in hoc vitium in- cidebant. Sustuli hoc cum aliis mendis, ut co- lorem antiquum libro redderem. Restat ut commentarioli hujus editiones re- censeam. Quod quo brevius fiat, pauca de codd. mss. przfanda sunt. In bibliotheca regia Pa- risiensi tria exstant Pseudocelli exemplaria ca- lamo exarata nr. 1928 (A.), nr. 2018 (B.), nr. 2518 (C.). Qus quoniam e lectionibus a Dattze- sio inde excerptis omnium optima ac veterum editionum fundamenta esse conjeceram, Car. Bened. Hasium, virum amplissimz eruditionis laude prastantem et singulari humanitate przdi- tum, per litteras adii atque rogavi, ut tres illos codices in meum usum conferendos curaret. Hoc intercedente Hasio tanta cura ac diligentia fecit Bertinus, ut przclaram et rei litterariz δὲ mihi operam navaverit. Est autem codex ille, quem littera A. designavi, omnium antiquissimus maximeque emendatus , sed reliqui etiam satis boni. Alii libri manuscripti inveniuntur in bi- bliotheca Veneta D. Marci (cf. Catalog. p. 130 et 277 ) atque in bibliotheca Laurentiana teste Bandinio Cat. vol. HI plut. 86 cod. 32. p. 377. Adde Montefalconium in. Bibliotheca bibliothe- carum et eundem in Bibl. Coislin., ubi memora- tur cod. 173 p. 229. Incertum est duo, an tres codices in bibliotheca Vaticana sint; qna de re infra dicetur. Editio princeps teste Dattzsio ( Batteuz) in Mém. de I Académie des inscr. et bell. lettr. vol. XXIX p. 244 atque in Ocelli editione p. 11 pro- diit Parisiis anno 1539. Paullo post in Syl- loge interpretationum excusa Lutetiz anno 15/1 lucem vidit prima Ocelli translatio latina, cujus auctor fuit Guilielmus Christianus Aurelius, Francisci 1 Galliarum regis medicus. Interpres codicem Parisiensem C., unde principem editio- nem ductam existimo, ubique secutus est, Ex eodem fonte manavit editio Lovaniensis, cujus hac est inscriptio : Ὄχελλος Λευχανὸς φιλόσοφος περὶ τῆς τοῦ παντὸς φύσεως. — Ocellus Lucanus phi- losophus de universi orbis natura Joanne Boscio Lonzo interprete atque commentatore. Lova- nii apud Petrum a. Colonia anno 1554. At in exemplo quod Rudolphus tractavit, nihil se preter contextum. Graecum invenisse testatur. Francisco Patricio qui in Discussionibus Peripa- teticis Basilee anno 1581 maxima forma editis multa Ocelli dicta fortasse e codd. manu exaratis depromta exhibet , non multum est tribuendum, quia eosdem locos varie laudat , alios memorice lapsu contrahit. Sed antequam promulgatum esset ejus opus jam Veneta Nogarole editio a. 1559 typis descripta erat, e qua fluxerunt postea Commelini et Vizzanii editiones. Nogarola, comes Veronensis, non modo scriptoris verba recognovit , sed etiam interpretationem latinam, quz multum discrepat a Christiani translatione, et observationes adjecit. Quibus autem subsi- diis preter Lovaniensem editionem usus sit ignoramus , quum Oce/li opusculum Romee de- scriptum sibi F'eronam esse missum dicat, quod ego de apographo codicis Vaticani interpretor. Nogarole textum, interpretationem , adnotatio- nes et epistolam de viris illustribus ltalis qui graece scripserunt repetiit Heidelbergz a. 1596 Hieronymus Commelinus, qui in praefatione ait ad castigandam scriptoris orationem preterea a Casaubono sibi missum esse librum graecum, quem quum hzc editio non multum novi exhi- beat aut. codicem Par. C. aut editionem Lova- niensem fuisse apparet. Vizzanius Ocellum Bo- (5) Cf. fragmenta dorica apud Stobeum in commenta- rio cilata. - PHILOS GREC. (6) Cf. cap. 1 $ 4 et II $ 9. 386 noniz a. 1646 vulgavit, quz editio iterum typis expressa est apud Batavos. Sic autem inscri- bitur : Ὥχελλος 6 φιλόσοφος περὶ τῆς τοῦ παντὸς φύσεως. Ocellus Lucanus philosopbus de uni- versi natura. '"lextum e Graeco in Latinum transtulit collatisque multis exemplaribus etiam mss. emendavit, paraphrasi et commentario illustravit Carolus Emmanuel Vizzanius Bono- niensis. nentissimum et hReverendissimum Principem Franciscum Barberinum S. R. E. Card. Vicecan- cellarium. Amstelodami apud Joannem Blaeu 166:, 4. Pars politica (1. e. cap. ἡ ) cui acces serunt V. C. Ludovici Nogarolz in eundem notze, ejusdem Ocelli de legibus fragmentum unaque locupletissimus index ad Éminentissimum etc. ut in priore parte. Przeter Nogarolz et Commelini editiones ad recensendum scriptorem, de quo bene meritus est, Vizzanius adhibuit duos codi- ces Vaticanos , quorum alterum vocat antiquio- rem, alterum a Lollino episcopo Urbano VIII Pontifici Maximo donatum esse narrat, nec non codicem "Thomze Bartholini Dani. Post Vizza- nium neque a Galeo (7) neque a Dargensio (8) Ocellus critica arte tractatus est. Sed plus huic scriptori profuit Battzsius , cujus duplex exstat editio, altera in Mémoires de littérature, registres de l' Académie royale des inscriptions et belles-lettres, depuis L'année MDCCLF III , jus— ques et compris MDCCLX. 'Tom. XXIX p. »4o seqq., altera seorsum prodiit sic inscripta : Oce/- lus Lucanus, de la nature de l'univers, avec la tra- duction francoise et des remarques, par M. UAbbé Batteux. Paris, MDCCLXVIIH. — Primus ad cor- rigendum verborum contextum excussit Codi- cem Par. A. ex eoque et lacunam supplevit, quze antea in omnibus editionibus fuerat, et alia pro- tulit non contemnenda, — Przterea inspexit Cod. C., sed semel tantum ejus mentionem fecit. ln quo viro si major fuisset diligentia, nihil forsi- tan posteris in hoc genere reliquum fecisset, Αἱ ille inutile esse ratus omnem scripturz varieta- tem adnotare, nonnunquam ea omisit, quz maximi sunt momenti, neque raro spretis quie regius codex A. suppeditabat deteriora aliunde arripuit. Gallica ejus interpretatio Dargensiana tirés des Pars physica (i. e. cap. I—3 ) ad Emi- ! DE OCELLO LUCANO. commodate. Sequitur Rotermundi editio que a. 1794 Lipsie publicata magnam partem cum Dargensiana concinit. Ceterum omnes illi de quibus dixi editores non dubitarant, quin verum veteris Ocelli opus tractarent. Interim Christ. Meinersius in Historia doctrine de vero deo Lemgovic 1780 divulgata atque in GescAicAte der Wiss. in Griech. und Rom. tom. l p. 584 primus spurium esse libellum animadvertit, quamquam in iis quz de scribendi genere et singulis voca- bulis monet aliquoties erravit. Contra Meiner- sium libelli auctoritatem defendit Christ. Godofr. Bardilius in Zpocken der vorzüglichsten philoso- phischen Legriffe, Halis 1788, qui simul hoc de universi natura opusculum et fragmentum de le- gibus germanice reddidit et observationibus il- lustravit in Füllebornii Beytreegen zur Geschichte der Philosophie part. X p. 1—77. Denique Aug. Fr. Guil. Rudolphus Ocellum recensitum et amplissimis commentariis instructum Lipsiz edidit anno 1801. Acceperata Tzschuckio va- rias lectiones, quas Siebenkeesius paullo ante Romz e codice quodam Vaticano excerpserat. Quze lectiones quum modo cum eo libro consen- tiant, quem Vizzanius antiquiorem vocat, modo cum Lollini exemplo, modo ab utroque discre- pent, incertum est, duo an tres in bibliotheca Vaticana Ocelli codices reperiantur. Adde quod Rudolphus collatis preter editionem principem et Venetam Nogarole omnibus qua prodierant editionibus multis locis orationem correxit scri- ptoris quem haud secus ac Bardilius veterrimum esse opinatus est et longa disputatione adversus: Meinersium tueri studuit. Sed nos nihil omni- bus ejus argumentis deterriti quid hac de re sentiremus , supra significavimus. Accidit etiam Rudolpho, ut fallaci Patricii testimonio inductus quindecim loca, e Pseudarchytz libro qui in- scribitur χαθολιχοὶ λόγοι δέχα atque ab Orellio Opusculis. veterum. Grzcorum — sententiosis et moralibus insertus est , depromta tanquam Ocelli fragmenta pag. 53—57 exhiberet. Etsi vero ipse jam de eorum veritate dubitavit, tamen propter suspectam Patricii fidem ne commemo- randa quidem erant. "ribus utar exemplis, Pri- mum est xai ὃ plv πρᾶτος λόγος ἣ οὐσία, πρᾶγμα paullo est accuratior, adnotationes breves et ad | αὐθύπαρκχτον xai 6 ὑφεστός, μὴ δεόμενον ἑτέρου πρὸς rerum magis quam ad verborum intellectum ac- σύστασιν ἐν γενέσει ὑπόχειται χαθὸ γέγονε. Secun- (7; Thomas Galeus Ocellum edidit in opusculis mytholo- gicis , ethicis et physicis. Cantabrigiae 1671 et Amstelodami ap. Henr. Welsten. 1688. (8) Ocellus Lucanus, en Grec et en. Francois, avcc des dissertations sur. les principales questions de la métaphysique , de la physique et de la morale des an-. ciens qui peuvent servir de suite à la philosophie du bon sens ; par M. le Marquis d'Argens , Chambellan de S. M. le Roi de Prusse, de l'Académie royale des sciences et. belles-lettres de Berlin, Directeur de la classe de philologie, Berlin 1762, ches Haude et Spener. ^ 9 DE OCELLO LUCANO. dum : τᾶς μὲν οὖν οὐσίας ἴδιον τὸ μὴ ἐπιδέχεσθαι τὸ μᾶλλον καὶ τὸ ἧττον " οὐ μᾶλλον ζῶον ἄνθρωπος τοῦ ἵππου * ὑπάρχει ταῖς οὐσίαις xai τὸ τῶν ἐναντίων ἀνε-- πίδεχτον εἶναι. "Tertium : τὸ δὲ ποσὸν εἰς ἑπτὰ διαι- ρεῖται, εἷς γραμμάν, ἐπιφάνειαν, σῶμα, τόπον, χρόνον, ἀριθμὸν καὶ λόγον " xal τὸ μέν ἐντι αὐτῆς τῆς ποσότητος συνεγές, τὸ δὲ διωρισμένον " xal συνεχοῦς τὰ πέντε, τοῦ δὲ διωρισμένου τὰ δύο, ὃ ἀριθμὸς χαὶ ὃ λόγος. E quibus primus locus legitur apud Ru- dolph. p. 53 et apud Orell. 1. c. tom. Il p. 273, alter ap. Rudolph. p. 54 et apud Orell. p. 275, tertius p. 54 ap. Rudolph. et pag. 276 apud Orellium, | Post hos aliorum labores nihil mihi potius fuit, quam ut scripturz varietate, quam Bertinus e codicibus tribus Parisiensibus enota- 287 verat, adjutus ad verborum contextum. denuo receusendum me conferrem, — In quo negotio ita versatus sum, ut non solum codd. mss., sed etiam veterum scriptorum, Stobai potissimum et Jamblichi rationem haberem, pauca etiam qua corrupta essent emendarem. Quumque hic scriptor non longos commentarios , sed brevem difficilium locorum explicationem requirere vi- deretur, quacunque morari lectores possent ad- notationibus explanavi. Qua in re eo breviori mihi esse licuit, quod antiquiores Christiani , Nogarole, Vizzanii interpretationes vix cuiquam hodie satisfacere posse arbitratus, ipse totum opusculum latinum feci. τὸ [x1 OKEAAOY TOY AEYKANOY ΠΕΡῚ THX TOY ITANTOZ ΦΥΣΕΩΣ ΒΙΒΛΙΟΝ. ΚΕΦ. A. Lr ng v « ^ $1. Τάδε συνέγραψεν Οχελλος 6 Λευχανὸς περὶ m - ^ , * M , , ΕῚ τῆς τοῦ παντὸς φύσεως, τὰ μὲν τεχμηρίοις σαφέσι παρ -- —-— , , 4 τ ον αὐτῆς τῆς φύσεως ἐχμαθών, τὰ δὲ χαὶ δόξῃ μετὰ λό- γου, τὸ εἰχὸς ἀπὸ τῆς νοήσεως στοχαζόμενος. S 2. Δο- χεῖ γάρ μοι τὸ πᾶν ἀνώλεθρον εἶναι xat ἀγένητον " ἀεί τε γὰρ ἦν χαὶ ἔσται" el γὰρ ἔγχρονον, οὐχ ἂν ἔτι ἦν" E s" E TOR AS Lv» CUNT": ^ P » οὕτως οὖν ἀνώλεθρόν τε καὶ ἀγένητον τὸ πᾶν. Οὔτε DACH SMMAN TA τῷ EE EET " A. 2 γάρ, εἰ γενόμενόν τις αὐτὸ δοξάζοι, [εὕροιτο ἂν ἐξ e , * , , Ἵ ^ , ὅτου γενηθείη. οὔτε εἰ φθαρτόν, | εὕροιτο ἂν εἰς ὃ φθαρείη χαὶ διαλυθείη ἐξ ὅτου τε χαὶ γέγονεν, ἐχεῖνο OCELLI LUCANI DE UNIVERSI NATURA LIBELLUS. CAP. I. $ t. Hec de universi natura Ocellus conscripsit , par- tim cerlis indiciis ab ipsa natura edoctus parlim etiam opinione cum ralione conjuncla, id quod probabile est intellectu conjiciens. $ 2. Nam universitas interitus et or- tus expers mihi videtur, quia semper fuit semperque erit ; si enim tempori obnoxia esset, haud sane amplius foret : ideo neque orlus in eam cadit neque interitus. Neque enim si quis eam natam existimet, reperiat unde gene- rafa sit, nec si dissolubilem putet , inveniat , in quod dis- solvatur ac desinat ; siquidem prima omnis rerum naturx Ὄνχελλο:] Ma vocatur hic scriplor a Sext. Empir. adv. Math. lib. IX cap. ult, et a Luciano de lapsu inter salu- tandum cap. 5; Ὄχελος a Stobzo Ecl. phys. 1c. 24 et Jam- blicho de vit. Pyth. c. 36; "Q2)3ozaPhilone libro de mundo non interituro p. 778 ed. Colon., in cod. Par. nr. 1928 (A.) atque a plerisque hujus libri editoribus Commelino, Viz- zanio, Galeo, Batlzesio, Dargensio (D'Argens), Οἴχελλος in variis lectionibus apud Lucianum atque in iis quas ad hunc libellum notarunt Commelinus et Vizzanius. Οὔχελος olim legebatur apud Diogenem Laerlinm et "Hxz1oz apud Sextum Empiricum. Cf. Canter. varr. leclt. T, 17. ἔχχελος nomi- natur a Syriano ad Arist. Mel. XIII, Ὄχχελος in codice regio Diogenis Laerlii citato ἃ Menag. hist. mulier. phil. 101 et Proclo in Platonis Timcum p. 150 ed. Das.; Occe- jus a Censorino de die nalali cap. 4 p. 9 ed. Jalin. qui Canterum secutus Ocelli nomen restituit, *Ozc2oz denique appellatur in codice Vaticano hujus libri atque in duabus membranis Parisiensibus nr. 2018 (B.) et nr. 2518 (C.), quarum prior inscriptionem habet ὠχέλον λευχανοῦ, altera ὡχέλου φιλοσόφου. ]n hac scripturze varietate non tam quid codices priebeant quam quid scribi oporteat quaeren- dum est. Mihi autem idem fere quod Menagio l. c. sta- tuendum videtur, ut rarissimum hoc nomen ab ὄχος vel ὄχχος l. e. ὀφθαλμός, cujus vocabuli soli grammatici men- tionem faciunt et cnjus deminutivum habetur ὄχχαλος (vulgo ὄχταλος) ap. Arcad. 54, fluxisse putem. Neque mirum vide- bitur cuiquam tale nomen ubi similia, que apud Graecos usitata sunt, secum recoluerit. Cf. Pap. lex. p. 2. c. Atsi ab iis nominibus quie in voz, υλλος, τλος et τλλος desinunt, ut Ξέννλλος, Πομπύλος, Τρωίλος, 'fépy0os discesseris, non multa reperias nomina hominum propria, quorum positio λος sit. De iis loquor, qux hujus syllabze adjectione ab aliis vocibus iisque optimorum scriptorum usu confirmatis manant. Itaque. Κέφαλος quod aliam sequitur analogiam el Τράχαλος, ex appellativo proprium nomen factum, quod e Tacit. Hist. I, 90 addendum lexico Papiano, hoc loco non sunt commemoranda. Jam vero rectene se habeat apud Arcadium ὄχχαλος pro eo quod in membranis exstat ὄκταλος, an forte ὄχχελος exarandum sil, prorsus incertum est. ld tamen palet neque ὥχελος neque ὥχχελλος neque Οἴχελλος [Ἤχελος] aut. Οὔχελος ferri posse, sed e reliquis formam aliquam esse eligendam. Quamobrem eam sumsi qu:e latino nomini maxime conveniret ideoque cum Lova- niensi editore et Rudolpho hunc scriptorem Ὄχελλον nó- minevi, περὶ τῆς τοῦ παντὸς φύσεως] Ita inscribitur libera Philone Judo περὶ ἀφθαρσίας κόσμου p. 728. Stobzus Ecl. Phys. I, 24 habel τὰ περὶ τοῦ παντὸς φύσεω:, Pseudarchylas ap. Diog. Laert. VIII, 80 περὶ τᾶς τῶ παντὸς γενέσιος. Proclus l. I. Ocellum laudat ἐν τῷ περὶ φύσεως. Cum Philone Ju- dao, anliquissimo teste, consentiunt duo codices Pari- sienses A et B. Quapropter hanc inscriptionem probavi. χεφ. αἽ In codd. Parisiensibus nullum invenitur capitum vestigium. Utrum igitur e codice aliqno hoc libelli descriptio petita, an a primis editoribus profecta sit ignoro. S. 2. ἀνώλεθρον] Sic recte codd. Parisienses; ἀνόλεθρον, quod in hoc scriplore non est aptum, Vizzanius posuit. ἀγένητον) Ma cod. Par. A. hoc loco et paulo post in ver- bis οὕτως οὖν ἀνώλεθρόν τε xoi ἀγένητον τὸ πᾶν. Idem prae- bet Siebenkeesio teste codex Vaticanus. Contra codd. Parr. B. et C. ἀγέννητον exhibent. Editores modo hanc modo illam formam pratulerunt, quasi promiscue (818 usurparentur. Rudolphus ubique in hoc libello ἀγέννητον scribi voluit. At cum Vizzanio, Galeo, Dargensio et Lo- vaniensi editore ἀγένητον hic exarari convenit. Opponitur autem τὸ μὲν γενητὸν τῷ ἀϊδίῳ, τὸ Oi γεννητὸν τῷ ποιητῷ. Quo fit ut τὸ ἀγένητον sit quod hic requiritur τὸ ἀΐδιον, τὸ ἀγέννητον autem idem prope valeat quod τὸ μὴ (vel inter- dum μήπω) γεγεννημένον. οὐχ ἂν ἔτι ἣν] Pro hac codicum scriptura, quam res ipsa confirmat, male conjecit Daltzesius οὐχ ἄν τι ἦν. Neque vero ᾧ desideratur. Cf. Fisch. Exc. ad Plat. Phaed. c. 1 n. 9 p. 232. Nogarola sine dubio legit οὐχ ἂν ἀεὶ ἦν ; ver- tit enim : si enim tempori subditum foret , haud sane esse perpetuo posset. At nibil mutandum. Nam hic lo- cus expressus videtur e Melisseo (fragm. t1) εἰ γάρ τι τού- των πάσχοι, οὐχ ἂν ἔτι ἕν εἴη, quamquam interesse aliquid inter utramque sententiam fateor. Arbitratur autem scri- ptor quemadmodum tempus przetereat, ita quidquid ei obnoxium sit, manere et perpetuum esse non posse, ἀνώλεθρόν τε xai ἀγένητον τὸ πᾶν] codd, Parisienses ( cf. supra)et Vat. Negligenter Batlzesius ἀγέννητόν τε τὸ πᾶν 88 a^. LIB. DE UNIVERSI NATURA. πρῶτον τοῦ παντὸς ἐστιν εἰς ὅ τε πάλιν φθαρήσεται, ἐχεῖνο ἔσχατον τοῦ παντὸς ἔσται, Τὸ δέ γε πᾶν γινό- μένον σὺν πᾶσι γίνεται χαὶ τὸ φθειρόμενον σὺν πᾶσι φθείρεται * xal τοῦτό γε δὴ ἀδύνατον. ἄναρχον ἄρα χαὶ ἀτελεύτητον τὸ πᾶν. Οὐ μὲν οὖν ἄλλως ἔχει ἣ οὕτως. G 3. Πἂν τε τὸ γενέσεως ἀρχὴν εἰληφὸς xol διαλύσεως ὀφεῖλον χοινωνῆσαι δύο ἐπιδέχεται μεταῤολάς" μέν, τὴν ἀπὸ τοῦ μείονος ἐπὶ τὸ μεῖζον xa τὴν ἀπὸ τοῦ χείρονος ἐπὶ τὸ βέλτιον" καλεῖται δὲ τὸ μὲν ἀφ᾽ οὗπερ ἂν ἄρξηται μεταθάλλειν, γένεσις, τὸ δὲ εἰς ὃ ἀφιχνεῖται, ἀχμή' δευτέραν. δὲ el ἀπὸ τοῦ βείζονος ἐπὶ τὸ μεῖον χαὶ τὴν ἀπὸ τοῦ βελτίονος € ἐπὶ τὸ χεῖρον" τὸ δὲ συμπέρασμα τῆς μεταδολῆς τ ταύτης ὀνομάζεται φθορὰ χαὶ διάλυσις. & 4. Εἰ μὲν οὖν xol. τὸ ὅλον xal τὸ πᾶν γενητόν ἐστι χαὶ φθαρτόν, γενόμενον ἀπὸ τοῦ μείονος ἐπὶ τὸ μεῖζον μετέδαλε, καὶ ἀπὸ τοῦ χείρονος ἐπὶ τὸ βέλτιον" ὥστε καὶ ἀπὸ τοῦ μείζονος ἐπὶ τὸ μεῖον μεταθαλεῖ xal ἀπὸ τοῦ βελτίονος ἐπὶ τὸ χεῖρον. Γε- νόμενος ἄρα ὃ χόσμος αὔξησιν ἔλαδε xai ἀχμήν, xal πάλιν λήψεται φθίσιν xal τελευτήν" ἅπασα γὰρ φύσις, ἣ ἔχουσα διέξοδον» ὅρους ἔ ἔχει τρεῖς χαὶ δύο διαστή- ματα ὅροι μὲν οὖν εἰσι [seis] γένεσις, ἀκμή, τελευτή" διαστήματα δὲ τό τε ἀπὸ τῆς γενέσεως, μέχρι τῆς ἀ- κμῆς xal τὸ ἀπὸ τῆς ἀχμῆς μέχρι τῆς τελευτῆς. S 5. (vulgo 6.) 'T& σημεῖα δὲ καὶ τεχμήρια τούτου ἐναργῆ, τάξεις, συμμετρίαι, σχηματισμοί, θέσεις, διαστάσεις, μίαν xai ἀνώλεθρον. Vulgo legitur ἀγέννητον τὸ πᾶν xai ἀνώλεθρον oniisso τε. δοξάζοι] cod. Vat.; vulgo δοξάζει. εὕὔροιτο ἂν ἐξ ὅτου γενηθείη, οὔτε el φθχρτόν,] haec verba, quie ad sentenlize. integritatem requiruntur, uncis inclusa addidit Rudolphus. ἐξ ὅτου τε xal γέγονεν] cod. Vat. et omnes Parisienses. In Par. B. distinctionis virgula librarii errore non post γέγονεν, sed post éxeivo ponitur. Horum codicum scriptu- ram exhibet editio Lovaniensis. Vulgo ἐξ οὗ γὰρ γέγονεν, quod habent Vizzanius, Galeus, Dargensius. τὸ δέ γε πᾶν] cod. Vat.; reliqui male τό ye δὲ πᾶν. σὺν πᾶσι φθείρεται] codd. tres Parr.; φθερεῖται Vizzanius. τοῦτό γε δὴ] e Rudolphi conjectura; codd. tres Parr. τοῦτό γε δὲ, Vat. om. δέ. οὐ μὲν οὖν ἄλλως] codd. Parr. A. et B.; in C. scriptum est οὔμενον (sed secunda manu superpositum οὖν) ἄλλως. ἔχει] Nogar. male ἔχῃ. $ 3. πᾶν τε] cod. Val. πᾶν δέ. ὀφεῖλον χοινωνῆσαι] hiec. verba desiderantur in cod. Vat. χείρονος] Par. A. χείοωνος. ἀφ᾽ οὗπερ ἂν] Sic codd. Vat. et Parr. ἃ. et C. preterea Commelinus et Batlsius. Sed Vizz. ἀφ᾽ οὗ àv omisso περ. In Par. B. omittitur ἂν. βελτίονος] Par. A. βελτίωνος. ἐπὶ τὸ χεῖρον] In margine Par. A. inulile est additamen- tum φοράν, ut lezit Batlzesius, vel φορούς, ut Berlino visum. Ὁ 4, εἰ μὲν οὖν — ἐστιν} In his verbis expulso solcecismo ἃ librariis invecto orationem ad legilimam formam revo- cavi; legebatur enim ἐὰν οὖν --- ἐστιν, quae omnium codi- cum scriptura est. Nam etsi nonnunquam ἐὰν indicativo junctum vel in, meliorum scriptorum libros librariorum negligentia irrepsit, velut apud ZEschin. χατὰ Τιμάρχου 389 illa erit pars unde originem traxit, ultima, ad quam rur- sus deleta redigetur. At vero universitas si generetur «um omnibus certe partibus simul proseminatur, si disji- γε: Caret. igitur rerum nature ciatur, pariter cum omnibus disturhetur necesse est, rum hoc saltem fieri nequit. corpus et initio et fine, neque alia quam hoc ejus ratio et conditio est. $ 3. Quidquid autem generationis princi- pium habuit ac dissolutionis particeps futurum est , in lioc duc mutationes eveniant oportet, quarum prior a minori ad majus atque a deteriore ad melius progreditur : rum hiec res a qua mulationis initium fit, generatio, illa ad quam pervenit, maturitas et flos appellatur : a majori in minus et a meliori in deterius transit ; autem mutationis exitus nominatur interitus et dissolutio. $ 4. Quodsi tota mundi compages et rerum universitas ortum habet atque interitura est, ortu ejus accidit , ut e minore major, e deteriore melior fieret. Quapropter etiam e majore minor fiet atque e meliore deterior. Mundus igitur, si genilus sit, ut incrementa cepit summumque robur consecutus est : ita rursus decrescet el exstingue- tur. Omnis enim natura, vicissitudini obuoxia tres habet terminos duoque intervalla. Tres illi termini sunt gene- ralio, flos, exstinctio ; intervalla vero quod inter genera- tionem et florem quodque inter florem et exstinctionem intercedit. $ 5. Manifesta hujus rei signa et indicia sunt ordines , proportiones , figurze , silus, intervalla, faculta- cate- posterior hujus A ————————————————————————— pag. 261 ed. Bekker. ἐὰν δὲ πλέονος ἄξιός ἐστι ζημίας (ila plerzeque membranz) quod Bekkerus unius codicis aucto- ritatem secutus in ἐὰν δὲ — ἢ mutavit, tamen hsec structura non invaluit ante Malalam, pessimum noni seculi scripto- rem. Cf. infra cap. 1 $ 9. γεννητόν] Ha cod. Par. A.; vulgo γεννητόν. Cod. Vat. habet θνητόν. μεῖζον μετέδαλε) μεταδάλλεν cod. Par. A ; B. habet. μετα- θάλλῃ, C. μεταδάλγλει». qn cod. Vat. Vizzanio teste repe- ritur usza63)25; Siebenkeesius legit μεταδάλλει. Contra in Lovaniensi editione, apud Vizzanium et Dargensium est μετέδαγλε, cujus loco Commelinus, Galeus, Battesius et Rudolphus μετέδαλε ediderunt, non male, propter verba αὔξησιν ἔλαθε. Sed codicum hac lectio sit an conjectura, ignoro. ἀπὸ τοῦ μείζονοςἾ τοῦ inclusum apud Commelinum non desideratur in tribus codd. Parisiensibus. μεῖον μεταδαλεῖ] Ha cod. Par. C.; reliqui duo μεταδάλλει. οὖν εἶσι τρεῖς] τρεῖς, quod ex anlecedenlibus male repe- titum videlur, uncis inclusit Rudolphus. $ 5. Hanc et sequentem paragraplium ipsius loci natura ductus cum Rudolpho transposui. σημεῖα δὲ xai τεχμήρια] καὶ deest in cod. Vat. Rudolphus hic nt $ 14 legi volebat σημεῖά τε xai τεχμ. Ballasius c7 μεῖα δὲ xal τὰ vexu.; sed «à non legitur in codd. Parr. τεχμήρια τούτου] (4 Parr. A. et D., item codd. Vatt. At Nogarola, Commelinus et Batlzesius legunt. αὐτοῦ. Cae- terum τούτον quum ad totam quae praegressa est disputatio- nem pertineat, verti debet Ziujus rei. Mlud αὐτοῦ vulgari paragraphorum ordine decepti ad πᾶν rettulerunt editores. τάξεις, συμμετρίαι] [ἢ Lovaniensi editione omittitur arti- culus ante omnia qua sequuntur substanliva τάξεις, cvi.- μετρία: κ᾿ T. A. sed duobus primis nominibus articulura 390 OCELLI δυνάμεις, ταχυτῆτες πρὸς ἄλληλα καὶ βραδυτῆτες, ἀρι- θμοί, ἔτι δὲ καὶ χρόνων περίοδοι" πάντα γὰρ τὰ τοιαῦτα μεταθολὴν xa μείωσιν ἐπιδέχεται χατὰ τὴν τῆς γενετῆς φύσεως διέξοδον - τῇ μὲν γὰρ ἀχμῇ διὰ τὴν δύναμιν τὰ , ^ M 3 , , ^ κι , ^N υείζονα xat τὰ βελτίονα παρέπεται; τῇ δε φθίσει διὰ ἜΣ Y , XN ; E τ £ T ι . . τὴν ἀσθένειαν τὰ μείονα xal τὰ χείρονα. $ 6. ( vulgo NS AE Ξ τὸ 5.) Τὸ δέ γε ὅλον xoi τὸ πᾶν οὐδὲν ἡμῖν ἐξ αὑτοῦ - τὰ παρέχεται τεχμήριον τοιοῦτον " οὔτε γὰρ γενόμενον E A E NE che ES ett ^ αὐτὸ εἴδομεν, οὔτε μὴν ἐπὶ τὸ βέλτιον xoi τὸ μεῖζον 6 , S d Ξ “σι ὃ ^ L4 , "29M μεταθάλλον, οὔτε χεῖρόν ποτε ἢ μεῖον γενόμενον , & 2 2X ^N € , - AS M ἀεὶ χατὰ ταὐτὸ xal ὡσαύτως διατελεῖ, xai ἴσον xai ὅμοιον αὐτὸ ἑαυτοῦ. S 7. Τὸ δέ γε ὅλον xol τὸ πᾶν ὀνομάζω τὸν σύμπαντα κόσμον " δι᾽ αὐτὸ γὰρ τοῦτο xal τῆς προσηγορίας ἔτυχε ταύτης, ἐχ τῶν ἁπάντων δια- χοσμηθείς" σύστημα γάρ ἐστι τῶν ὅλων φύσεων αὖτο- τελὲς καὶ τέλειον * ἐχτὸς γὰρ τοῦ παντὸς οὐδέν * εἰ γάρ τί ἐστιν, ἐν τῷ παντί ἐστι, καὶ σὺν τούτῳ τὸ πᾶν , »* ^ πάντα ἔχει, τὰ μὲν ὡς μέρη, τὰ δὲ ὡς ἐπιγεννήματα. 6 8. Τὰ μὲν οὖν ἐμπεριεχόμενα τῷ χόσμῳ πρὸς τὸν : : χόσμον ἔχει τὴν συναρμογήν, ὃ δὲ χόσμος πρὸς οὐδὲν er , , AA, ^ [s , M M M ν᾽ ͵ ἕτερον, ἀλλ᾽ αὐτὸς πρὸς αὗτόν * τὰ μὲν γὰρ ἄλλα πάντα addidit Battzsius e tribus codd. Parr. lisdem vocibus articulum adjecerunt Vizzanius et Rudolphus, reliqui edi- lores habent quidem , sed inclusum. Mihi omittendus videtur. ταχυτῆτες---βραδυτῆτες ] Sic cod. Par. B.; sed C. habet ταχύτητες et βραδύτητες, quod omnes editores receperunt. At veteres constat dixisse ταχυτής et βραδυτής, recentio- res ταχύτης et βραδύτης. Prius igitur probandum. ἀριθμοί, ἔτι δὲ] codd. tres. Parr. ἀριθμοὶ οὖν, Vaticanus alter item ἀριθμοὶ οὖν, alter ἀριθμοὶ αὖ. Vulgo legitur ἀρι- θμοὶ γοῦν ; sed sensus postulat id quod Nogarola expressit praterea. Htaque ἔτι δὲ contextui inserui. γενητῆς φύσεως διέξοδον] cod. Par. A.; reliqui libri yev- νητῆς. "Verbum διέξοδος ab hoc scriptore de universo vite curriculo omnique ejus vicissitudine ab ortu usque ad obi- ium dicitur; cui notioni exprimendze non satis aptum vocabulum in latino sermone reperias. Quamvis enim διέξοδον interdum vifa decursum recte appelles, qua voce nominis origo explicatur, tamen plerumque aliter dicen- dum est. Quamobrem pro loci natura diverse hoc voca- bulum converti aut vicissitudinis nomen usurpari con- venit. xoi τὰ χείρονα] τὰ omissum est in codd. Parr. A. et C. atque in Commelini et Battzsii editionibus, legitur autem in cod. B. Cod. A. habet χερείονα. $. 6. τὸ δέ γε ὅλον] Hanc paragraphum affert Patricius Disc. Perip. T. II lib. VI p. 279, legit autem τὸ δ᾽ ὅλον. ἐξ αὑτοῦ] pro ἐξ αὐτοῦ recte posuit Rudolphus. οὔτε μὴν ἐπὶ τὸ βέλτιον — μεῖον γενόμενον] Vizzanius cum codd. Valt. οὔτε μὴν ἐπὶ βέλτιον xoi τὸ χεῖρον μεταθάλλον, οὔτε μεῖζον ποτὲ 7| μεῖον γενόμενον. Editio Lovaniensis : οὔτε μὲν ἐ. τὸ βέλτιον x. τ. μεῖζον μετ. οὔτε μεῖζον ποτὲ ἢ p. Ys, ut μεῖζον bis legatur, χεῖρον omittatur. Expressit hoc Christianus : neque in melius quidem et majus mu- tari, neque majus unquam aut minus fieri. Yn Par. A. est οὔτε μὴν ἐπὶ τὸ βέλτιον xol τὸ μεῖον μεταδάλλον οὔτε μεῖζον ποτὲ ἢ μεῖον γιγνόμενον. In B. legitur χεῖρον pro μεῖζον οἱ μεῖζον pro χεῖρον, praeterea γινόμενον ; in Par. C. μεῖζόν ποτε pro χεῖρόν ποτε. Ego cum Rudolpho secutus sum lectionem. Nogarole, Commelini, Galei, Ballaesii, LUCANI tes, motuum vel celeritas vel tarditas eorumque inter se comparatio, numeri praterea ac temporum ambitus; ejusmodi enim omnia pro generatze naturze vicissitudine mutantur et decrescunt : nam cum maturitate ac flore pro- pter robur majora et meliora conjuncta sunt, cum sene- scentis corporis statu propter virium imbecillitatem minora ac deteriora. $ 6. Verumenimvero hoc universum et rerum nature? corpus nullum ex se nobis hujusmodi indicium praebet. Neque enim oriri illud vidimus, neque in me- lius e£ majus mutari, neque deterius unquam aut minus evadere, sed eodem semper slatu eademque ratione per- manet sibique par et sui simile est. $ 7. At tolius rerum compagis et universitatis nomine tolum hunc mundum appello : nam ab eo quod ex omnibus composilus ordi- natusque est hoc ipsum nomen invenit. Quippe perfectus quidam et absolutus naturarum omnium cretus est; nimi- rum nihil extra rerum universitatem exstat. Si quid enim est, in universo reperitur et cum hoc universum omnia habet vel ut partes vel ut res adventitias. $ 8. Atque ea quidem, quie mundus complectitur, cum mundo, mundus vero cum nulla alia re quam cum se ipso conjunctus est. aliorum, nisi quod pro δῦτε μὲν 6 codd. scripsimus οὔτε μήν. ; χατὰ ταὐτὸ] codd. tres Parr.; τὸ αὐτὸ Dargensius. ἴσον xci ὅμοιον αὐτὸ ἑαυτοῦ] Junctura ἴσον (vulgo ἴσον) xoi ὅμοιον αὐτὸ ἑαυτοῦ, que exslaL in codd., forlasse ab antiqua greecitate prorsus abhorrere videbatur Rudolpho, qui ἑαυτῷ scribendum conjecit. Nam recentiores Graeci quo tempore infrequentior esse ccpit dativus, modo pa- trium, modo accusandi casum in ejus locum substituerunt. Vid. Corais Ἄταχτ. I p. 108 et nos ad Demetr. Zen. p. 42. Sed in hac locutione genitivus, licet rarus sit, nihil tamen habet offensionis. Similiter Xenoph. Anab. IV, 1, 17 : ὥστε ἡἣ πορεία ὁμοία φυγῆς ἐγίγνετο. $ 7. τὸ δέ γε ὅλον] Vizz. om. ye. δι᾿ αὐτὸ γὰρ τοῦτο] Sic codd. Vatt. et Par. B.; sed A. habet δι᾽ αὐτὸ γοῦν τοῦτο. In reliquis libris est διὰ γὰρ τοῦ- το. In Par. B. praeterea male legilur ἔτυχε ταύτης αὐτῶν ἁπάντων. E διαχοσμιηθεὶς] cod. Vat. teste Siebenkeesio. Vulgo δὴ χοσμηθείς. ἐστι τῶν ὅλων φύσεων] Ita editio Lovaniensis, Comme- linus, Battzsius, Patricius Disc. Perip. T. IE lib. II p. 204, Nogarola. Contra cod. Val. τῆς τῶν ὅλων φύσεως. Idem probent codd. Parr. B. et C. In A. legitur ἔστι τῶν ὅλων φύσεως. εἰ γάο τί ἐστιν, ἐν τ. — ἐπιγεννήματα] Ha locum Rudol- phus conjectura restituit. Vulgo sic scribitur : εἰ γάρ τί ἐστιν, ἐν τῷ παντί ἐστι, xod σὺν τούτῳ τὸ πᾶν, xai σὺν τούτῳ τὸ πάντα ἔχειν, τὰ μὲν ὡς μέρη x. τ. Δ. Patricius 1]. c. ha- bet : εἰ γὰρ ἐστὶν, ἐν τῷ παντὶ ἐστὶν, καὶ σὺν τούτῳ τὸ πᾶν" xal σὺν τούτῳ πάντα ἔχει τὰ μὲν x, τ. À. $ 8. τὴν συναρμογήν] τὴν omiss. in Par. B. πρὸς οὐδὲν ἕτερον] Ita Par. B.; sed male Parr. A. et C. πρὸς οὐδένα E. quae lectio el in Lovaniensi exemplari exstat. πρὸς αὑτόν] codd. Parr. A. el B.; codd. Vatt. πρὸς αὐτόν. Vulzo πρὸς ἑαυτόν. ἀλλ᾽ ἐπιδεῖ τῆς] Cod. Par. C. (et edit. Lovan.) ἀλλ᾽ ἐπιδεῖ xxi τῆς, βοὰ Α. οἱ B. ἀλλ᾽ ἐπειδὴ καὶ τῆς. Cod. Vat. Sie- benkeesio teste ἐπειδὴ ἐπιδεῖται. Commelinus, Vizzanius, Galeus, alii ἔτι δεῖται τῆς. — Ballaesius ἀλλ᾽ ἐπιδεῖ τῆς omisso Ames FP LIB. DE UNIVERSI NATURA, τὴν φύσιν οὖχ αὐτοτελῇ ἔχοντα συνέστηχεν, ἀλλ᾽ ἐπι- δεῖ τῆς πρὸς τὰ ἐχτὸς ἐχόμενα συναρμογῆς" ζῶα μὲν πρὸς ἀναπνοήν, ὄψις δὲ πρὸς τὸ φῶς, αἵ δὲ ἄλλαι αἰσθύ- σεις πρὸς τὸ οἰχεῖον αἰσθητόν" τὰ δὲ φυτὰ πρὸς τὸ φύεσθαι" ἥλιος δὲ xal σελήνη καὶ ol πλάνητες xal oi ἀπλανεῖς χατὰ τὸ μέρος μὲν τῆς χοινῆς διαχοσμήσεως αὐτοῦ " αὐτὸς δὲ πρὸς οὐδὲν ἕτερον, ἀλλ᾽ αὐτὸς ἠρὸς αὗτόν. S 9. "Ec δὲ xai οὕτως εὔγνωστον ἔσται τὸ λεγόμενον ὅτι ἀληθές ἐστι" τό τε γὰρ πῦρ, ἑτέρῳ θερ- μαντιχὸν ὄν, αὐτὸ ἐξ ἑαυτοῦ θερμόν ἐστι, xai τὸ μέλι γλυχαντιχὸν γενόμενον αὐτὸ ἐξ ἑαυτοῦ γλυχύ ἐστι, καὶ αἱ ἀρχαὶ τῶν ἀποδείξεων, τῶν ἀφανῶν σημαντιχαὶ οὖσαι, αὐταὶ ἐξ ἑαυτῶν ἐμφανεῖς τε χαὶ γνωσταί εἰσιν" οὕτως οὖν χαὶ τὸ τοῖς ἄλλοις αἴτιον γινόμενον τῆς αὖτο- τελείας αὐτὸ ἐξ ἑαυτοῦ αὐτοτελές ἐστι, xal τὸ τοῖς ἄλλοις αἴτιον γινόμενον τῆς σωτηρίας xot διαμονῆς αὐτὸ ἐξ ἑαυτοῦ σωζόμενον χαὶ διαμένον ἐστί, xal τὸ τοῖς ἄλλοις αἴτιον γινόμενον τῆς συναρμογῆς αὐτὸ ἐξ ἑαυτοῦ συνηρμοσμένον ἐστίν. ὋὉ δέ γε χόσμος αἴ- τιός ἐστι τοῖς ἄλλοις καὶ τοῦ εἶναι καὶ τοῦ σώζεσθαι χαὶ τοῦ αὐτοτελῇ εἶναι" αὐτὸς ἄρα ἐξ ἑαυτοῦ ἀϊδιός ἐστι xal αὐτοτελής, χαὶ διαμένων τὸν πάντα αἰῶνα, xal δι᾽ αὐτὸ τοῦτο τοῖς ἄλλοις παραίτιος γινόμενος τῆς διαμο- vs. S 10. “Ὅλως δὲ εἰ xat διαλύεται τὸ πᾶν, ἤτοι εἰς τὸ ὃν 7j εἰς τὸ μὴ ὃν διαλυθήσεται" xa εἰς μὲν τὸ ὄν, ἀδύνατον - οὐ γὰρ ἔσται τοῦ παντὸς φθορά, ἐὰν εἷς τὸ ὃν διαλύηται " τὸ γὰρ ὃν ἤτοι τὸ πᾶν ἢ μέρος τί ἐστι τοῦ παντός" χαὶ μὴν οὐδὲ εἰς τὸ μὴ ὄν, ἀμήχανον γὰρ xai legit, quod in contextum recipiendum existimavi. πλάνητες} codd. Parr. Galeus, Dargensius , Βα σίας, Αἱ Vizzanius et Commelinus πλανῆται. οἱ ἀπλανεῖς] codd. tres Parr.; οἱ est inclusum apud Com- mel. Gal. Dargens. χατὰ τὸ μέρος] Ita codd. Parr. A. et C.; τὸ omittitur in cod. B. atque in cod. Vat. teste Siebenkeesio. τῆς χοινῆς διχχοσμήσεως) cod. Par. A. et C.; in poste- riore sequilur αὐτοῦ δὲ πρὸς omisso αὐτός. In cod. D. α exstat τῆς διαχοσμήσεως χοινῆς mm : sunt autem litterze &, B, y quibus ordo verborum indicatur, rubrica scriptae. Lectionem Par. A. priterea exhibent codd. Vatt. atque edd. Lovan. Vizzan. Batt. Rud.; χοινῆς deest in Veneta No- garole; quapropter inclusa est hec vox apud Commel. Gal. Dargens. αὐτὸς δὲ πρὸς] cod. Par. C.; omittuntur hac verba in Par. A. In cod. B. margini secunda manu inscripta sunt verba αὐτὸς μὲν. ἀλλ᾽ αὐτὸς ποὸς αὑτόν] cod. Vat. teste Siebenkeesio ; codd. tres Parisienses habenl ἀλλ᾽ αὐτὸς πρὸ: αὐτόν. Eadem lectio comparet in edd, Lovan. et Vizzan. Male Nogarola ἀλλὰ πρὸς αὐτοῦ. lneple Ballassius : αὐτὸς δὲ πρὸς οὐδὲν ἕτερον, ἀ)λὰ αὐτὸς δὲ πρὸς αὐτοῦ hac adnotatione adjecta : « le manuscrit du Roi nr. 1928 omet αὐτὸς ξὲ, et l'ajoute aprés ἀλλά. » Sed oscitanter codicem inspexit. Rudolphus exemplar Vat. secutus est. $ 9. αὐτὸ ἐξ ἑαυτοῦ θερμόν et paulo post αὐτὸ ἐξ ἑαυτοῦ γλυχύ] Π|ὰ omnes codd. Par. et Vatt. atque edd. Lovan. Vizzan. Batl. Sed αὐτὸ ἐξ αὐτοῦ Nog. Commel. Gal. Priore loco apud Dargensium et Rotermundum αὐτὰ ἐξ desideratur. — $91 Nam reliqua omnia ita sunt composita , ut natura non perfecta praedia sint, sed egeant quadam cum rebus ex- ternis iisque proximis conjunctione , animalia quidem cum spiritu quem de clo ducunt , oculi cum lumine, caeteri sensus cum re et ea quidem propria quie unicuique eorum subjicitur, plante. cum inerementi causis : sol denique , luna et stellae tam vage quam inerrantes ut partes com- munis rerum compagis ipso mundo egent, sed mundus cum nulla alia re, quam cum se ipso conjunctus copula- lusque est. $ 9. Pricterea ex his facile intelligi poterit id esse verum quod dicimus; nam et ignis quum aliis rebus impertire calorem queat, ipse per se calidus est, et mel quum ad suam dulcedinem aliis conciliandam valeat , suapte natura dulce est, et demonstralionum cause, qui- bus res occulte declarantur, ipsae per se perspicua atque omnium captui accommudatze. sunt. : similiter id quod aliis perfectionem addil sua vi perfectum sit necesse est, et quod in causa est, ut alia serventur et permaneant, ipsum sua sponte salvum ac permanens est, et quod aliis rebus aptam conjunctionem praebet, sua natura apte jun- ctum sit oportet. Mundus autem in causa est, ut alia non modo sint, verum etiam serventur perfectionemque habeant : ipse igitur sua vi sempiternus perfectusque est itlernoque permanens fempore , atque ob eam rationem aliorum perpeluitalis auctor esse censendus est. $ 10. Omnino autem si intereat universum, aut in id quod est, aut in id quod non est oportet dissolvatur. At fieri ne- quit, ut in id quod est dissolvatur, neque enim universita- tis erit interitus, ubi in id quod est facta fuerit dissolu- tio, siquidem id quod est aut universum aut. universi pars est. Neque vero ad nihilum recidet, quum fieri non ἐμτανεῖς] codd. Vatl. et tres Parisienses. Idem legitur in edd. Comm. Lovan. Vizz. atque aliis. Contra Nogarola et Patric. Disc. Perip. T. II. L. I, p. 193 vulgarunt ἐχφα- νεῖς, quod eundem prope sensum habet. ywoczai]correwi pro eo quod in codd. est yvexsczixat. οὕτως οὖν xal τὸ τοῖς ἄλλοις αἴτιον γινόμενον] cod. Par. C.;atin cod. A. legitur οὕτως οὖν xai τοῖς ἄλλοις αἴτιόν τι γιγνόμενον omisso τὸ et inserto τι et in cod. D. οὕτως οὖν xal τὸ voi; ἄλλοις γινόμενον OmissO αἴτιον. Battzesius per- peram codicis A. scripturam approbavit. αἴτιον γινόμενον τῆς σωτηρίας] cod. Par. C.; at incod. 4. exstat γιγνόνενον αἴτιον τ. σ. In cod. B. desideratur αἴτιον ut in codd. Vall. teste Vizzanio. αὐτὸ ἐξ ξχυτοῦ συνηρμοσμέν 2.1 14 eodd. Parr. A. et D.; in eod. C. verba ἐξ ἑαυτοῦ margini secunda manu inscripta sunt. aiztóz ἐστι τοῖς ἄλλοις wai τοῦ εἶναι χοὶ τοῦ σώζεσθαι] codd. Parr. A. οἱ D. Non aliter Vatt. leste Vizzanio. Αἱ ἴῃ cod. Par. C. librarii errore hiec leguntur : ὁ δέ γε χόσμος αἴτιός ἐστι τοῖς ἄλλοις αἴτιον γινόμενον τῆς: συναρμογῆς, αὐτὸ ἐξ ἑαυτοῦ συνηρμοσμένον ἐστίν. ὁ δέ γε χόσμος X. τ. À. Jam sequuntur ea que in reliquis membranis comparent, priora autem, tanquam deleta, atra linea notatlasunt. Vulgo legi- tur αἴτιός ἐστι τοῖς ἄλλοι: τοῦ εἶναι χαὶ τοῦ σώζεσθαι. αὐτοτελῇ] codd. Parr. A. et Β.; in cod. C. est αὐτοτελεῖ, sed secunda manus in margine αὐτοτελῆ correxit. γινόμενος τῆς διαμονῆς] cod. Par. C.; reliqui duo γιγνό- μενος. Post διαμονῆς in tribus illis codicibus pariterque in Vatt. Vizzanio teste adduntur verba τῶν ὅλων, quae for- tasse e primis sequentis paragraphi verbis ὅλως δὲ orfa cum Rudolpho delenda putavi. Additamentum hoc uncis. 392 OCELLI NM EAS τ τὸ ὃν ἀπολέσθχι ἐκ τῶν μὴ ὄντων ἢ εἰς τὸ μὴ ὃν ἀνα- - τ » λυθῆναι. Ἄφθαρτον doz xal ἀνώλεθρον τὸ πᾶν. : S 11. Ei δὲ καὶ δοξάζοι τις αὐτὸ φθείρεσθαι, ἤτοι ὑπό τινος τῶν ἔξω τοῦ παντὸς φθαρήσεται δυναστευόμενον, Ἄ £s , m , , * ,* € , - yr ἢ ὑπό τινος τῶν ἐντός * οὔτε δ᾽ ὕπό τινος τῶν ἔξωθεν " * Η͂ E ^ τῇ ἐχτὸς γὰρ τοῦ παντὸς οὐδέν" τὰ γὰρ ἄλλα πάντα ἐν τῷ παντί, xal τὸ ὅλον καὶ τὸ πᾶν ὃ χόσμος - οὔτε ὑπὸ τῶν ἐν αὐτῷ - δεήσει γὰρ ταῦτα μείζονά τε xoi δυναμιχώ- *5 M , - «tpa εἰναι τοῦ παντός τοῦτο δὲ οὐχ ἀληθές- ἄγεται γὰρ τὰ ἄλλα πάντα ὑπὸ τοῦ παντός, καὶ χατὰ τοῦτο καὶ σώζεται xat συνήρμοσται χαὶ βίον ἔχει καὶ ψυχήν" εἰ δὲ οὔτε ὑπό τινος τῶν ἔξωθεν, οὔτε ὑπό τινος τῶν ἔν- s ; Ae S - Esa; δοθεν φθαρήσεται τὸ πᾶν, ἄφθαρτος ἄρα xal ἀνώλεθρος ὃ χύσμος" τοῦτον γὰρ ἔφαμεν εἶναι τὸ πᾶν. S 12. "Ext hi [Ὁ 8 ΄ δὲ xoi ὅλη δι᾿ ὅλης ἢ φύσις θεωρουμένη τὸ συνεχὲς ἀπὸ E : E : τῶν πρώτων καὶ τιμιωτάτων ἀφαιρεῖ χατὰ λόγον ἀπο- ; Y εξ μαραινομένη χαὶ προσάγουσα ἐπὶ πᾶν τὸ θνητὸν χαὶ S IPM X EN - 3M " D Y διέξοδον ἐπιδεχόμενον τῆς ἰδίας συστάσεως. Τὰ μὲν e incluserunt Commelinus, Galeus et recentiores editores. $ 10. εἰ xai διαλύεται] codd. Parr. B. el C. ἐὰν εἰς τὸ ὃν διαλύηται] Cod. Vat. teste Vizzanio, qui lamen ipse διαλύεται vulgavit. E Parisiensibus A. habet διαλύεται, reliqui διαλύηται. ἢ μέρος τί ἐστ!] codd. Parr. A. et B., item Vat. Sieben- keesioteste. Sed Par. C. ἢ τὸ μέρος τί ἐστι, quie scriptura in omnes ediliones transiit. ἀυήγανον γὰρ τὸ ὃν ἀπολέσθαι 9x. τῶν μὴ ὄντων] eod. Par. Β.; in cod. A. omissum est μὴ, quod etiam in contextu cod. C. deest, sed in margine minutis litteris secunda manu notatum reperitur. Cum cod. B. consentit editio Lovaniensis, cod. A. Baltasius seculus est. Vizzanius mendose e cod. Vatic. ἀπολέσθαι £x τῶν ὄντων. Nogarola propter Philonis verba libro de mundo non interituro pag. 728 A. Colon. ὥσπερ γὰρ £x τοῦ μὴ ὄντος οὐδὲν γίνε- ται, οὐδὲ εἰς τὸ μὴ ὃν φθείρεται᾽ Ex γὰρ τοῦ οὐδαμοῦ ὄντος ἀμήχανόν ἐστι γενέσθαι τι, τό τε ἂν ἐξαπολέσθαι ἀνήνυστον καὶ ἄπαυστον, quibus verbis argumenta hic allata repeti opinabatur, ἀπολέσθαι in ἀποτελεῖσθαι mutandum esse conjectavit. Quam conjecturam plerique editores proba- runt. At neque Philo presse sequitur scriptoris nostri vestigia, neque quidquam in verbis ἀπολέσϑαι &x τῶν μὴ ὄντων depravatum est. Cave tamen cam Rudolpho legas ἀπολέσθαι &x τῶν ὄντων, quod ille male vertit : evane- scere, abire e rebus qua sunt. Namque aperte hoc ait scriptor : fieri non potest ut entis interitus eorum ope qua non sunt efficiatur vel ut ens ad nihilum rediga- iur. Estigitur ἀπολέσθαι ἐκ τῶν μὴ ὄντων accipiendum ut apud Sophoclem (Ed. R. 1125 ἀνδρὸς ἐκ τίνος διώλετο ; et apud Homerum Iliad. XVIII, 107 ὡς ἔρις £x τε θεῶν ἔχ τ᾽ ἀνθρώπων ἀπόλοιτο χαὶ χόλος *. τ. 4. Huc accedit quod in sequentibus ἀνώλεθρον respicit ad ἀπολέσθαι, ἄφθαρτον ad ἀναλυθῆναι. ἄφθαρτον ἄρα] cod. Par. A.:at in codd. B. et C. et in Valt. Vizzanio teste leeitur ἄφθαρτον γάρ. $ 11. xoi δοξάζοι] Cod. Vat. non habet xai et Vizzanius legit δοξάζει. ὑπό τινος τῶν ἔξω — τῶν ἔξωθεν] codd. Parr. A. et D.; sed in cod. C. omissa sunt ἔξω τοῦ παντὸς φθαρήσεται Ou- νασιενόμενον, ἢ ὑπό τινος τῶν. In edilione Lovaniensi, quae ex illo codice ducta videtur, haec exstant : ὑπό τινος τῶν ἔξωθεν ἧτοι ὑπό τινος τῶν ἐντός, οὔτε δὲ ὑπό τινος τῶν LUCANI possit ut id quod est eorum vi quz non sunt pereat. aut ad nihilum redigatur. Itaque inviolatum et interitus ex- pers hoc rerum natura corpus est. $ 11, Quodsi quis illud interiturum esse existimet, causa aut extra omnem rerum naluram posita aut interna victum peribit : sed non externa causa, quum extra rerum universitatem nihil sit, quoniam reliqua omnia universo continentur ac tota re- rum compages atque illud natura corpus idem est quod mundus : neque rebus internis, quippe quas universo majores et validiores esse oporteret : at hoc non est verum : caetera enim omnia universi vi moventur ejusque legibus convenienter et servantur et conjuncta sunt vitamque et animam habent : quamobrem si neque externa vi neque interna causa peribit rerum universitas, inviolatus et in- terilus expers mundus est, quem rerum unisersitatem esse perhibuimus. S 12. Jam vero universa rerum natura si per omnes partes spectelur, licet proportione quadam deficere ( ac deterior et caduca fieri) videatar, tamen con- tinuationem et perennitatem a primis przstantissimisque corporibus sumtam omnibus mortalibus affert, quibus concretionis su: vicissitudines accidunt, Prima enim illa ἔξωθεν χ. τ. X. Ultima in vulgatis exemplaribus sunt οὔτε δὲ ὑπό τινος τῶν ἔξωθεν. μείζονά τε xoi] Ita codd. Parr. omnes; τε inclusum in edd. Commelini, Galei atque aliis. οὐχ ἀληθὲς] codd. tres Parr.; idem legitur in Valt. te- slibus Vizzanio et Siebenkeesio atque in edd. Lovan. Vizz. el Batt. Sed Nogarola, Commelinus et Galeus male legunt οὐχ ἀληθεύει. ἄγετα: γὰρ τὰ ἄλλα πάντα] Sic omnes libri Parisienses et cod. Vat. ἃ Siebenkeesio collatus. Vulgo ἄγεται γὰρ τὰ πάντα. ἀνώλεϑρος] codd. Parr. A. et C.; ἀνόλεθρος cod. B. τοῦτον γὰρ ἔφαμεν] cod. Par. A. el Vaticanus a Sieben- keesio excussus. Idem invenitur in ed. Lovan. Sed cod. Par. B. librarii errore habet τούτων yàp ἔφαμεν. Vulgo lezebatur ante Rudolphum τοῦτο γὰρ Ez. $ 12. xax& λόγον ἀπομχοαινομένη] Sic codd. Parisienses. In codice Vaticano Vizzanius repperit χατ᾿ &tyov, Sieben- keesius xz7' ὀλίγον, quod nom repudiandum. ἀπομαραινομένη xxi προσάγουσα] cod. Par. A.; vulgo le- gilur ἀπομαραινομένη τὸ συνεχὲς x«l προσάγουσα. Sed verba τὸ συνεχὲς omitti posse jam intellexerunt Battzesius et Rudolphus. Etsi enim τὸ συνεχὲς intelligendum est ad vocem προσάγουσα, tamen priori participio adjungi non potest, in posterioris autem structura facile subaudiri, διέξοδον ἐπιδεχόμενον] Schultesii conjeclura est in Bi- blioth. der griech. Philosophen p. 302 proposita atque a Dattzesio et Rudolpho in verborum ordinem recepta. Codd, habent ἐπιδεχομένη. τὰ αὐτὰ xai ὡσαύτως] Ita codd. Parisienses; xai quod in contextu orationis habet Baltoesius, operarum errore in ejus adnotatione desideratur. ἀμείδοντα)] Post hanc vocem in omnibus membranis la- cuna est, excepto cod. Par. A., ubi hac habentur; ὥσαύ- τως χύχλον ἀμείθδοντα, διέξοδον οὐκ ἐπιδεχόμενα τῆς οὐσίας " τὰ δὲ δεύτερα πῦρ xai ὕδωρ xai γῇ xa ἀήρ, ὅρον γὰρ ἀμείδηυσιν ἐφεξῆς. Battaesius ejecto γὰρ locum ut a Rudolpho et ἃ no- bis editus est constituit. Ante Baltaesium mutila enuntia- tio sic scribebatur : ὡσαύτως χύχλον ἀμείδει" διέξοδον, οὐκ ἐφεξῆς xal συνεχῶς, οὗ μὴν τὴν χατὰ τόπον x, τ. λ. In cod. Vat. tamen atque in Par. B. pro ἀμείθδει est ἀμείδοντα, sed pro οὐχ in Vat. οὖν. οὐ μὴν τὸν --- ἀλλὰ τὸν] Ila. Vizzanius, Dallzsius et Ru- LIB. DE UNIVERSI NATURA. γὰρ πρῶτα χινούμενα χατὰ τὰ αὐτὰ χαὶ ὡσαύτως χύχλον ἀμείδοντα, διέξοδον οὐχ ἐπιδεχόμενα τῆς οὐ-- σίας" τὰ δὲ δεύτερα, πῦρ xal ὕδωρ xal γῇ xol ἀήρ, ὅρον ἀμείδουσιν ἐφεξῆς xal συνεχῶς, οὐ μὴν τὸν χατὰ τόπον, ἀλλὰ τὸν χατὰ μεταδολήν. S 13. Πῦρ μὲν γὰρ εἰς ἕν συνερχόμενον ἀέρα ἀπογεννᾷ, ἀὴρ δὲ ὕδωρ, ὕδωρ δὲ γῆν᾽ ἀπὸ γῆς δὲ fj αὐτὴ περίοδος τῆς μεταῦο- λῆς μέχρι πυρός, ὅθεν ἤρξατο μεταδάλλειν. Οἱ δὲ χαρποὶ xal τὰ πλεῖστα τῶν ῥιζοφύτων ἀπὸ σπερμάτων ἀνέλαθον τὴν ἀρχὴν τῆς γενέσεως, χαρπωθέντα δὲ xal τελεσφορήσαντα πάλιν ἐπὶ τὸ σπέρμα τὴν ἀνάλυ-- σιν ποιεῖται, ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ xxl ἐπὶ τὸ αὐτὸ τὴν διέξ- οὗον ἐπιτελουμένης τῆς φύσεως. S 14. Ot δὲ ἀνύρω- ποι xxl τὰ λοιπὰ ζῶα μᾶλλον ὑποδεδηχότως τὸν χα- θόλου ὅρον τῆς φύσεως ἀμείδουσιν: οὐ γάρ ἐστιν ἐπανάχαμψις αὐτοῖς ἐπὶ τὴν πρώτην ἡλικίαν, οὐδὲ ἀντιπερίστασις ἀεταδολῆς εἰς ἄλληλα καθάπερ ἐπὶ πυ- ρὸς χαὶ ἀέρος xal ὕδατος xal γῆς, ἀλλὰ τὸν διὰ τεσ- σάρων τετραμερῇ χύχλον ἀνύσαντα xat τὰς μεταδολὰς τῶν ἡλιχιῶν διαλύεταί τε χαὶ ἀπογίνεταις. Ῥαῦτα οὖν ἐστι σημεῖά τε χαὶ τεχμήρια τοῦ τὸ μὲν ὅλον καὶ τὸ περιέχον μένειν ἀεὶ χαὶ σώζεσθαι, τὰ δ᾽ ἐπὶ μέρους χαὶ ἐπιγινόμενα αὐτοῦ φθείρεσθαι χαὶ διαλύεσθαι. S 15. "Ext δὲ τὸ ἄναρχον xal ἀτελεύτητον xal τοῦ σχήματος xal τῆς χινήσεως xal τοῦ χρόνου καὶ τῆς οὐ- σίας τοῦτο πιστοῦται, διότι ἀγένητος ὃ χόσμος χαὶ dolphus ediderunt, omisso ye quod in duobus codd. est. Nam in Vat. testibus Vizzanio et Siebenkeesio pariterque in Par. B. legitur οὐ μὴν τόν ye χατὰ τόπον, ἀλλὰ τὸν χατὰ μεταδολήν. Αἱ cod. A. οὐ μὲν τόν γε x. τ. λ. Contra in cod. C. reperitur τὴν pro τὸν, quod Nogarola et Commelinus vulgarunt. Rettulerunt autem editores τὴν propler lacu- nàm qua loci sensus obscurabatur ad διέξοδον. — Sensum hujus paragraphi ipsa interpretatione satis declarasse mihi videor. Sunt autem τὰ πρῶτα xai τιμιώτατα corpora coelestia. Vult enim scriptor zeterna esse non modo cor- pora coelestia, ut quae eodem semper statu maneant, sed reliqua etiam, quz perpetuo mutantur, propter mutationis telernitatlem a celestibus corporibus repetendam. $ 13. ἀπὸ γῆς δὲ ἡ αὐτὴ! codd. Parr. B. et C.; in cod. A. est ἀπὸ δὲ γῆς πάλιν ἡ αὐτή. μέχρι πυρός] Sic codd. Parr. A. et Β.; sed desiderantur hac in cod. C. atque in ed. Lovan. Quamobrem apud Commelinum inclusa sunt. τὸ σπέρμα] codd. tres Parr. atque edd. Lovan. Vizz. Batt.; Commelinus articulum inclusit. ἐπιτελουμένη] codd. Parr. A. et C.; non male cod. D. et Vat. ἀποτελουμένης. $ fà. oi δὲ ἄνθρωποι] Sic omnes codd. prater Vat. qui ineple habet zi δὲ ἄνθρωπος. οὗ γάρ ἐστιν — ἡλικίαν] codd. Parr. A. et B.; sed omissa sunt hzc verba in cod. C. atque in ed. Lovan. Desunt praeterea in Christiani interpretatione, ubi hac leguntur : « Successive potius universum naturae terminum subeunt, neque illis est inter se mutationis undique circumfusa co- hibitio (quae. Graecis est. ἀντιπερίστασις), quemadmodum est in igne etc. » οὐδὲ ἀντιπεοίστασις] Sic recte codd.; nam inutilis est Vizzanii conjectura οὐ δι᾽ ἀντιπερίστασιν μεταδολή. ἀέρος xai] non exstant liec verba in codd. Parr. (——————————————————Ó————— 9593 corpora quie eadem semper lege moventur eademque ra- lione orbem conficiunt, nullam suc substantie vicissittu dinem habent : secunda autem , id est ignis , aqua, terra , aer deinceps et continenter non loci sed conversionis ter- minum mutant. $ 13. Iznis enim si in unum cogatur et denselur, aerem gignit, aer autem aquam , aqua terram; à terrà vero usque ad ignem, à quo originem traxerat mutatio, idem conversionis circuitus agitur. ΑἹ arbores frugiferae et. pleraeque slirpes e seminibus sui ortus ini- lium ducunt, sed fructus nactie. maturitatemque conse- cute rursus ab eodem in idem commeante matura dis- solvuntur. $ 14. Verum homines et reliqua animalia lumiliore quadam ac deteriore ralione ad communem nalurze terminum perveniunt. Neque enim iis contingit reditus ad primam zetatem , neque contraria mutuz con- versionis impulsio, quam in igne, aere , aqua, terra licet videre , sed ubi quadruplices rerum vices peragendo qua- dripartitum circulum confecerunt alque omnem aetatis varietalem expleverunt, dissolvuntur et. pereunt. Hiec igilur sunt signa el indicia e quibus patet rerum univer- silatem et. celum, cujus circumflexu teguntur cuncta , permanere et conservari semper, res vero singulas el ad- ventitias interire ac deleri. $ t5. Przeterea universi figura, motus, tempus et substantia quum ejusmodi sint, ut neque principium habeant neque finem, fidem faciunt mundum neque genitum esse neque interiturum. Nam τὸν διὰ τεσσάρων] codd. tres Parr.; male codd. Vatt. testibus Vizzanio et Siebenkeesio τῶν διὰ τεσσάρων. Edi- lio Lovaniensis cum codd. Parr. conspirat ; apud Comme- linum, Galeum et Dargensium legitur τὸν διὰ (τῶν) τεσσάρων. Rudolphus τῶν sine uncis posuit. xai τὰς μεταδολὰς] codd. Parr. B. et C.; at cod. A. haud secus atque Vat. a Siebenkeesio excussus habet χατὰ τὰς μ. Utrumque commodum habet sensum. τε xai ἀπογίνεται] cod. Par. A. quem secutus est Ba!ta-- sius; reliquae membranae prope omnes xai ἀπογίνεται. Viz- zanius : xai ἄλλα γίνεται. In Par. C. pro ἀπογίνεται item est γίνεται. ταῦτα οὖν] Par. Α. τούτων ἐστὶ σημεῖα χ. τ, λ.; Par. D. τούτων ἐστὶ σημεῖα xai τεχμήρια τοῦτο μὲν ὅλον. Non aliter Par. C. Praeterea τούτων Vizzanius in codd. Vatt. invenit. Editio Lovaniensis : τούτων ἐστὶ σημεῖά τε xai τεχμήρια τοῦτο μέν. τὰ δ᾽ ἐπὶ μέρους] cod. Par. Α.; reliqui duo τὰ δὲ ἐπὶ μέ- ρους ut ed. Lovan. ἐπιγ. αὐτοῦ] αὐτοῦ, quod desideratur in Nogarolee editione atque apud Commelinum uncis iuclusum est, reperitur in tribus codd. Parr, atque in Vatt. Legitur etiam in ed. Lovan. et plerisque posterioribus. S 15. Stobzus Eclog. Phys. I p. 44 totam fere hanc pa- ragraphum usque ad verba πεφυχέναι μεταδάλλειν dorica dialeelo laudat. Idem locus affertur ἃ Patricio Disc. peri- pat. T. H lib. VI p. 251 usque ad verba xai ἄφθαρτος. ἀγένητος] cod. Par. A.; editores plerique ἀγέννητος. No- tabilis hic est usus vocabuli χύχλος, quod pro σφαῖρα, ut jam alii observarunt, a scriptore usurpari videtur. Cf. Par- menid. v. 102-103. $5 τῆς κινήσεως] codd. Parr. Nog. Comm. et plerzeque edd. At Vizzanius 7 τε χίνησις habet. Preeferendum utique 5$ τε τῆς χινήσεως cum ob loci rationem, tum propter Stobaei 394 . OCELLI LUCANI ἄφθαρτος" ἥ τε γὰρ τοῦ σχήματος ἰδέα χύχλος" οὗτος δὲ πάντοθεν ἴσος καὶ ὅμοιος - διόπερ ἄναρχος xot ἀτε- λεύτητος- ἥ τε τῆς κινήσεως χατὰ xóxhov*- αὕτη δὲ ἀπαράδατος xxi ἀδιέξοδος - ὅ τε χρόνος ὃ ἄπειρος y Ἐν ᾧπερ ἡ χίνησις, διὰ τὸ μήτε ἀρχὴν εἰληφέναι τὸ χι- νούμενον μήτε τελευτὴν λήψεσθαι. Ἥ γε μὴν οὐσία τῶν πραγμάτων ἀνέχόατος χαὶ ἀμετάδλητος, διὰ τὸ μήτε ἀπὸ τοῦ χείρονος ἐπὶ τὸ βέλτιον μήτε ἀπὸ τοῦ βελτίονος ἐ ἐπὶ τὸ χεῖρον πεφυχέναι μεταδάλλειν. "Ex τούτων οὖν ἁπάντων σαφῶς πιστοῦται, ὅτι ὃ χόσμος ἀγένητος xoi ἄφθαρτος. Καὶ περὶ μὲν τοῦ ὅλου χαὶ τοῦ παντὸς ἅλις εἰρήσθω, ΚΕΦ. B. M^ $ 1. ᾿Επεὶ δὲ ἐν τῷ παντὶ τὸ μέν τοι γένεσις, τὸ δὲ αἰτία γενέσεως, xoi γένεσις μὲν ὅπου μεταβολὴ xal ἔχδασις τῶν ὑποχειμένων, αἰτία δὲ γενέσεως ὅπου vx)- τότης τοῦ ὑποχειμένου" φανερὸν ὅτι περὶ μὲν τὴν αἷ- τίαν τῆς γενέσεως τὸ ποιεῖν xal τὸ χινεῖν ἐστι, περὶ δὲ τὸ δεχόμενον τὴν γένεσιν τό τε πάσχειν χαὶ τὸ χινεῖ- σθαι. 5.3. Αἱ δὲ μοῖραι αὐτοῦ διορίζουσι καὶ τέμνουσι τό τε ἀειπαθὲς μέρος τοῦ χόσμου χαὶ τὸ ἀεικίνητον. ᾿ἸΙσθμὸς γάρ ἐστιν ἀθανασίας χαὶ γενέσεως ὃ περὶ τὴν σελήνην δρόμος. Τὸ μὲν ἄνωθεν ὑπὲρ ταύτης πᾶν, χαὶ τὸ ἐπ᾽ αὐτῆς θεῶν χατέχει γένος" τὸ δ᾽ δποχάτω σελήνης, νείκους χαὶ φύσεως. figurze ejus species globosa est, undique par οἱ sui similis ; quapropter principio caret et fine. Motionis quoque illa species est. quae in orbem , circumfertur, perpetua neque ulli vicissitudini obnoxia. Tempus item est infinitum , in quo versalur motus, quia id quod movetur non habuit initium, neque finem habiturum est. Substanlia vero rerum iisdem semper finibus circumscripta et immutabilis est, quippe cujus non ea sit. natura, ut e deteriori in melius, e meliori in deterius transeat. Ex his igitur o- mnibus liquido constat mundum neque natum esse neque interiturum. Ac de tota mundi compage et rerum uni- versitate hic dixisse sufficiat. CAP. S. t. Quum autem in universo duz reperiantur rerum species, quarum allera generalio, altera generationis ha- betur causa, ac generalio quidem ea sit, qua res ipsa mu- tantur atque e statu suo in alium transeunt : generationis vero causa, qua subjecta res eadem servatur et permanet, hanc sane efficiendi et movendi vim habere, illam vero pati et moveri perspicuumest. ὃ 2. Ceeterum partes uni- versi distinguunt ac separant semper patibilem ac semper mobilem mundi portionem. Est enim lunze cursus immorta- litatis ac generationis quasi terminus quidam ac finis. Quo fit ut universam regionem tam qua supra lunam, quam que in ipsa luna est deorum teneat genus, ea vero qua infra To piv γὰρ ἔστιν ἐν | lunam est, contentioni et generalioni tribula sit. Namque auctoritatem, qui € τε τᾶς χινάσιος in exemplari suo scriptum offendit. αὕτη δὲ] Stobeeus αὐτὰ δὲ i. e. αὐτὴ δὲ, minus recte. 6 ἄπειρος] codd. Parr. A. el D.; arliculus deest in cod. €., porro apud Stobzeum et in Lovan. ed. Exstat autem in edd. Vizz. Batt. Rud., apud Patricium T. II lib. VI p. 296. Commelinus eum uncis inclusit. μήτε ἀρχὴ"] 51. codd.; μὴ δὲ ἀρχὴν Patricius. τελευτὴν λήνεσθαι. ἥ γε μὴν] Ita omnes codd ; sed vitiose Stobeus τελευτὰν λάμψειν. ὁ δὴ & τε μὰν X. τ. A. ac deinde ἀνέχθαντος. ἐπὶ τὸ βέλτιον] Stobzus εἰς τὸ βέλτιον. πεφυχέναι μεταδάλλειν] 510}. πέφυχεν μεταδάλλεν. ὅλου] codd. Parr. A. et B.; sed C. mendose λόγου quam- quam in margine secunda manu scriptum est ὅλου. ἅλις] codd. Parr. A. et B.; cod. C. vitiose ἄλλοις, in margine autem legitur secunda manu positum ἅλις. χερ. β΄. deest in codd. Parr. $ t. Hanc quoque parazraphum Stobaeus inseruit. Ecl. Phys. p. 45. Patricius hanc et sequentem usque ad. voces xxi φύσεως cilavit in Disc. Perip. T. II lib. VI pag. 239. ἐπεὶ δ᾽ ἐν τῷ παντὶ] Slob. ἐπειδ᾽ ἐν τῷ περίπαντι et post μὲν deest τοι. Patricius : ἐπεὶ δ᾽ --- μέντοι --- τὸ δ᾽ αἷτ. γένεσις μὲν] codd, Parr.; μὲν desideratur in cod. Vat. xai ἔχδασις] codd. Parr.; xai ἡ ἔχδασις Vizzanius e cod. Vat. τῶν ὑποχειμ.. — ὅπου ταὐτότης] Hoc omissa sunt apud Stobaeum, apud quem przeterea non leguntur ὅτι post ga- νερὸν et τῆς anle γενέσεως. τὸ ποιεῖν xol τὸ χινεῖν] Ifa codd. Parisienses; Stobaeus : τό τε ποιεῖν xai χινεῖν. Arliculus ante xtvetv, qui deest apud Patricium et Nogarolam , a Commelino uncis inclusus est. Legitur autem in edd. Lovan. Vizzan. Batt. Rudolph. δ. 2. μοῖραι αὐτοῦ] μοῖραι αὐταὶ in plerisque editionibus exstat, sed codd. Vatt. ac Parr. B. C. αὐτοὺς habent et editio Lovaniensis τοῦ. Patricius αὖται legit, sed tamen non aliter atque Nogarola vertit fata ipsa. Hinc Rudol- phus duplicem conjecturam proposuil αὖται vel αὐτοῦ, posteriorem vero contextui inseruit. Praestat enim hac propter sequentia , eo accepta sensu quem in interpretatione expressi. τό τε ἐς μέρος τοῦ χόσμου χαὶ τὸ ἀειχίνητον) Ifa cod. Val. teste Siebenkeesio el Patricius l. c.; vulgo ἀπαθὲς et ἀχίνητον. Utrum Βαϊ 515 ἀειχίνητον e codd. Parisien- sibus an aliunde petiverit, incertum est; quum Bertinus nihil hic enotaverit. lllud tantum mirandum, quod apud Battaesium ἀπαθὲς οἱ ἀειχίνητον opponunthr. γενέσεως] Cod. Par. C. γεννήσεως, non male. Cod. A, ha- bet quidem γενέσεως, sed secundo e superpositum est ἢ. Cod. B. γενέσεως, quod ut hic, ita paulo post ferri po- lest. ἐπ᾽ αὐτῆς] e Rudolphi conjectura; ἐπ᾽ αὐτὴν legitur in Par. A. atque in edd. Comm. Gal. Dargens. Ballees.; ἐπαναυτὴν Nogar. Patric. Vizzan.; ὑπ᾽ αὐτὴν codd. Vatt. et Parr. D. C., unde error in edilionem Lovaniensem ir- repsit. yévoi* τὸ δ᾽ ὑποχάτω — φύσεως] codd, Parr. A. et C.; in cod. B. hac legunlur γένος. τὸ δὲ ὕπο, cetera erasa sunt, deleto autem dimidio versu ita pergit librarius : τὸ μὲν γάρ ἐστιν ἐν αὐτῇ διαλαγή. In his verbis γὰρ particulam, quam apud Nogarolam desideratam e codd. Vatt. adjecit Vizzanius , omnes codd. Parr. habent. At £v αὐτῇ διαλλαγῇ, quod omnes editores preter Rudolphum tuentur, repudiari oportet. Neque enim ad σελήνην pertinet, sed ad τὸ πᾶν xà LIB. DE UNIVERSI NATURA. 295 αὐτῷ διαλλαγὴ γεγονότων, τὸ δὲ γένεσις ἀπογεγονότων. 5.3. Ἔν ᾧ δὲ μέρει τοῦ χόσμου φύσις τε χαὶ γένεσις ἔχουσι τὴν δυναστείαν, τρία δεῖ ταῦτα ὑπεῖναι. Πρῶ- τὸν μὲν τὸ πρὸς ἁφὴν ὑφιζόμενον σῶμα πᾶσι τοῖς εἰς γένεσιν ἐρχομένοις. ᾿Γοῦτο δ᾽ ἂν εἴη πανϑδεχὲς xal ἐχμαγεῖον αὐτῆς τῆς γενέσεως, οὕτως ἔχον πρὸς τὰ ἐξ αὐτοῦ γενόμενα, ὡς ὕδωρ πρὸς χυλόν. xal σιγὴ πρὸς ψόφον, καὶ σχότος πρὸς φῶς xal ὕλη πρὸς τεχνητόν. 16 τε γὰρ ὕδωρ ἄχυλον καὶ ἄποιον πρός τε τὸ γλυχὺ καὶ τὸ πιχρὸν ἀνάλογον, καὶ πρὸς δριμὺ xal ἁλμυρόν. Καὶ ὁ ἀὴρ ἀδιατύπωτος πρὸς ψόφον xal λέξιν xal μέλος" xal τὸ σχότος ἄχροον xal ἄμορφον πρός τε τὸ λαμπρὸν xat ξανθὸν xol λευχόν" καὶ ἣ ὕλη δὲ πρὸς ἀνδριαντοποιητι- χὴν χαὶ πρὸς χηροπλαστιχήν. Δυνάμει οὖν πάντα ἐν τού- τοις πρὸ τῆς γενέσεως, συντελείᾳ δέ, γενόμενα καὶ λα- θόντα φύσιν. "Ev οὖν δεῖ πρῶτον ὑπεῖναι πρὸς τὸ γίνεσθαι γένεσιν. 5.4. Δεύτερον δὲ τὰς ἐναντιότητας, ἵνα μετα- δολαὶ xal ἀλλοιώσεις ἐπιτελῶνται, πάθος χαὶ διάθεσιν ἐπιδεχομένης τῆς ὕλης, καὶ ἵνα ad δυνάμεις, ἀντιπαθεῖς οὖσαι, μήτε χρατῶσιν εἰς τέλος αὐταὶ αὐτῶν, μήτε χρα- τῶνται αὐταὶ ὑπ᾽ αὐτῶν. Τυγχάνουσι δὲ αὗται τό τε in hac modo quae genita sunt. commutantur, modo gene- rantur quie interierunt. Ὁ 3. In qua autem. mundi parte natura et. generatio dominantur, in ea tria. livc. exstare oportet. Primum quidem omnibus quie procreantur cor- pus esse debet sub tactum cadeus. Hoc sane omnium capax est ipsiusque generationis habetur materia et funda- mentum, cujus ea est ad res ex. ipso ortas comparatio, ut aqua ad saporem , silentium ad strepitum , tenebrae ad Iu- cem δὲ materia ad res artificiosas comparantur. Aqua enim saporis et qualitatis expers sapori quidem dulci et amaro, acri et salso proportione respondet (i. e, dulcis et amara, acris et salsa fieri polest), — Aer quoque informis ad strepitum , locutionem et cantum simili ratione refer- tur (i. e. strepitus, locutionis et cantus similiter capax esl). Tenebrae pariter, quie nec colore suffusae sunt , nec aliqua forma praditze, lucem tamen et colorem flavum atque album admittunt; denique materia sola suflicit arti statuarize, et illi quae e cera aliquid fingit. His igitur cor- poribus prius quam gignantur, omnia perse, re ipsa vero cum genita atque exorla sunt, conlinentur; quo quidem fit ut ad efficiendam generationem hoc primum subesse oporteat. ὃ 4. Secundum quod requiritur, sunt res oppo- silie , ut. mutationes et conversiones fiant, idque dum materia perpessioni et affectioni idonea evadit, ac ne fa- cultates contraria ips: se conficiant vel inter se con(ician- ὑποχάτω σελήνης. Quapropter requiritur αὐτῷ quod e Com- melini variis lectionibus ductum Rudolphus in contextu posuit. Caeterum huic scriptori τὸ ἀειχίνητον est. ccelum, τὸ ἀειπαθὲς aulem inferior regio i. e. terra alque ea aeris pars, quz ad illam pertinet. $ 3. γέν. ἔχουσι] codd. Parr.; ἔχει cod. Vat. ἐρχομένοις] codd. Parr. A. et B; ἐρχομένης addita emen- dalione ἐρχομένοις cod. C. ἐξ αὐτοῦ γενόμενα] codd. Parr. A. et. C. habent ἐξ αὐτῶν γενόμενα, B. ἐξ αὐτῶν γινόμενα, quod eliam e Vaticano adnotavit Siebenkeesins. At pro αὐτῶν flagitatlur αὐτοῦ re- ferendum ad τὸ πανδεχές, τὸ πρὸς ἁφὴν ὑςιζόμενον σῶμα. Hanc Rudolphi emendationem recipere non dubitavi. χυλόν] superiores ediliones vitiose χύλον. xai σιγὴ πρὸς ψόφον] Sic Batlaesius sive ingenii ope sive codicis auxilio verborum ordinem aptiorem reddidit. Antea enim legebatur xoi józoz πρὸς σιγήν. Sed Bertinus hic nihil e codd. Parisiensibus enotavit; quare Battzesium tacite verba haec immntasse reor. τεχνητόν] Sic tres codd. Parr.; vulgo male τεχνιτόν. ἄποιον] omnes codd. et pleraeque edd.; absurde Nogarola &novov. πρός τε τὸ γλυχὺ] Ma codd. Vatt. et Par. C. atque edd. Lovan. et Vizzan.;753; δὲ τὸ γλ. Par. A. Nog. Comm. Gal. Darg., sed minus recle, ut e sequentibus eflicitur. τὸ πιχρὸν] Articulum habent codd. Parr. A. et C., Vatt. et Barth.; omittunt Parr. B. atque edd. Noz. Comm. Gal. Dargens. Batt:s. Cod. Par. C. locum sic exhibet : πρός τε τὸ γλυχὺ xai τὸ πιχρὸν καὶ τὸ ἀνάλογον δριμὺ xai ἁλμυρόν. Eadem leguntur in ed. Lovan. Cod. Par. A. : πρὸς δὲ τὸ γλυχὺ xai τὸ πιχρὸν xai τὸ ἀνάλογον δριμὺ xai τὸ ἁλμυρόν. Quae Balliesius in. verborum contextu habet non exstant in codd. Sic autem scripsit : Aux) xal πιχρὸν ἀνάλογον xai τὸ δριμὺ xad ἁλμυρόν. xai λέξιν] πρὸς ante λέξιν deest in codd. Parr. atque in Barth., reperitur in edd. Nog. Comm. Gal. Batt. Ru- dolph. xai μέλος] πρὸς anle μέλος non legitur in codd. neque necessarium est, additum tamen in edd. Comm. Gal. Dargens. ἄχροον] Alter cod. Vat. ἄχρουν, alter ἄχρονον quod et in Barth. et tribus Parisiensibus reperitur. πρός τε τὸ λαμπρὸν] Ma cod. Vat. a Siebenkeesio colla- lus et tres Parisienses, neque aliter editio Lovaniensis, cujus scripturam Rudolphus secutus est. Male Commelinus πρὸς δὲ λαμπρὸν, Vizzanius πρός τε λαμπρὸν et Battesius πρὸς τὸ δὲ λαμπρὸν, qui hic quoque a codicibus quos. in- spexit ne monilo quidem lectore discedendum putavit. xal ἡ ὕλη δὲ πρὸς àvOp. χαὶ πρὸς xvo.] Ita codd. Parr. A. B. C. Portentosa lectio in edd. Comm. Vizzan. Gal. Dar- gens. est : ξανθὸν xai λευχόν᾽ λευχὸν δὲ πρὸς ἀνδριαντοποιη- τιχὴν xad χηροπ)αστιχὴν, ἄλλως δὲ ἡ ὕλη πρὸς ἀνδειαντοποιη- τιχήν. Rudolphus verba xai πρὸς χησοπλοστιχὴν e contextu ejecit, sed postea (cf. Addend. et Corr. p. 453) errorem animadvertit. Prior vero ejus conjectura pro ἀνδριαντοποιη- τιχήν pag. 21 proposita ἀνδριάντα ποιητήν aue damnanda est ac posterior, quam in Addendis commemorat ἀνδοιάντα πεποιημένην. Ergo ne tum quidem scivit, si tali emenda- tioni locus liic esset, saltem ἀνδριάντα πειητόν vel πεποιη- μένον dicendum fuisse. AL nihil mutandum. ἐν τούτοις] legendum esse suspicamur pro eo quod in membranis est ἐν τούτῳ. φύσιν λαμδάνειν hoc loco eadem significatione ponitur, qua apud JElianum var. hist. lib. HE, cap. 1 γένεσιν λαμϑθάνειν, i. e. nasci ,- oriri, exsislere. δεῖ! cod, Par. C.; sed in A. el B. scriptum est δή. πρὸς τὸ γίνεσθαι) Sic codd. Parr., non γίγνεσθαι, ut alibi. $ 4. διάθεσιν) codd. Vatt. et Parr. atque edd. Lovan. Vizzan. Datt.; διαθέσεις Nog. Comm. Gal. Darg. Rolerm. Patric. p. 203 lib. I p. 206 et p. 238. αὐταὶ αὐτῶν] codd. Parr. et Vatt., porro Vizz et Eall ; Patric. Disc. Perip. Tom. 1I lib. 2 p. 206 αὐταὶ αὑτῶν; Commel. αὗται αὐτῶν. αὐταὶ ὑπ᾽ αὐτῶν! codd. Parr. et edd. Gal. et. Batl.; αὗται ὑπ᾽ α΄ τῶν Comm. Lovan.; αὐταὶ αὐτῶν Vizzan. δὲ αὗται τό τε θερμὸν x. τ. λ.] Cod. Vat. et Barth. prze- ponunt ψυχρόν οἱ ὑγρόν teste Vizzanio. Codd. Parr. A.et B. δ᾽ αὗται τότε ψυχρὸν xai θερμὸν xai ὑγοὸν xal ξηρόν. Bat- Lesius autem dedit : ψυχρὸν xai θερμὸν xai ξηρὸν xai ὑγρόν, quod sane prestat. 896 OCELLI LUCANI θερμὸν καὶ ψυχρὸν xaX ξηρὸν xal ὑγρόν. S 5. Τρίτον δὲ YN] τ ΄ 22 T E "du " ak oüctat, ὧν αἵ δυνάμεις εἰσὶν αὗται" πῦρ χαὶ ὕδωρ καὶ E] Y € , LL - , € * ἀὴρ xal γῆ. Διαφέρουσι δὲ αὗται τῶν δυνάμεων" αἵ μὲν γὰρ οὐσίαι ἐν τόπῳ φθείρονται ἐξ ἀλλήλων" αἱ δὲ δυνά- μεις οὔτε φθείρονται οὔτε γίνονται. Λόγοι γὰρ ἀσώ- ματοι τυγχάνουσι τούτων. 5. 6. Τῶν δὲ τεσσάρων τὸ μὲν θερμὸν xal ψυχρὸν ὡς αἴτια xal ποιητικά" τὸ δὲ ξηρὸν xai ὑγρὸν ὡς ὕλη καὶ παθητικά. Πρώτως δὲ ὕλη τὸ πανδεχές. Κοινὸν γὰρ ὑπόχειται πᾶσιν, ὥστε πρῶ- τον μὲν τὸ δυνάμει σῶμα αἰσθητὸν ἀρχή,, δεύτερον δὲ T7 ΟΥ̓́ , a ἐναντιώσεις, οἷον θερμότης xai ψυχρότης καὶ ὑγρότης χαὶ ξηρότης" τρίτον δὲ αἵ οὐσίαι, πῦρ καὶ ὕδωρ καὶ γῇ xai ἀήρ. Ταῦτα γὰρ μεταδάλλουσιν εἰς ἄλληλα, ai δὲ bi * ἐναντιώσεις οὐ μεταδάλλουσιν. δ 7. Αἱ δὲ διαφοραὶ τῶν σωμάτων δύο’ αἵ μὲν γάρ εἶσι τῶν πρώτων, at δὲ Θερμὸν μὲν γὰρ καὶ ψυ- Y CE ES * - ΄ NOM M M χρὸν χαὶ ὑγρὸν xal ξηρὸν τῶν πρώτων" τὸ δὲ βαρὺ xai Ξ » ; χοῦφον xal πυχνὸν xal μανὸν τῶν γενομένων Ex τού- rr) X »Ἢ ^ er. * D τῶν. Τυγχάνουσι δὲ αἵ πᾶσαι δέχα EL θερμὸν xot € mM * Ψυχρὸν xa ὑγρὸν xai ξηρὸν xai βαρὺ χαὶ χοῦφον xai p - ^ ἀραιὸν xoi πυχνὸν xal λεῖον xal τραχὺ xal σχληρὸν 5 ; καὶ μαλαχὸν χαὶ λεπτὸν χαὶ παχὺ xal ὀξὺ καὶ Gp. OA. τῶν γενομένων ἐχ τούτων. tur. — He vero sunt calor ef frigus, siccitas et humor. $ 5. Tertio loco sequuntur nature , quarum ill: facultates sunt, ignis, aqua, aer, terra, quc quidem naturze a fa- cultatibus longe differunt; nam illae in locis suis mutuis cladibus pereunt , facultates vero neque occidunt, neque oriuntur : siquidem illarum rerum causz sunt corporis expertes. ὃ 6. Harum porro facultatum quae quatuor nu- mero sunt, calor et frigus, causce et effectrices; siccitas et humor, materia et patibiles esse jure ceusentur. Pri- mum autem materia omnium formarum capax est, quippe quae cunctarum rerum commune fundamentum sit , ita ut initium corpus per se primo sensibus subjectum esse opor- teat. Tum accedunt res contrari , velut calor et frigus, humor et siccitas : tertio denique loco sequuntur ignis et aqua, terraet aer. — Hzc enim elementa inter se mutan- tur, res contrari? non mutantur. ὃ 7. Corporum diffe- renti: dua sunt, alie primae, alie ex primis ort» : primae quidem habentur calor et frigus, liumor"et siccitas ; ex primis ortze sunt gravitas et levitas, densitas el raritas. Omnes autem enumerantur sedecim, calor et frigus, hu- mor οἱ siccitas, gravitas el levitas, raritas et densitas, Levor et asperitas, duritia et mollitudo, tenuitas el cras- situdo, acumen et hebetatio : quas quidem omnes tactio $ 5. ὧν αἱ δυνάμεις εἰσὶν αὖται] hec. desunt in ed. Lovan. xxi ἀὴρ xai γῆ] codd. Parr.; Vizz. xoi ἀὴρ γῆ; cod. Vat. a Siebenkeesio collatus xai γῆ xoi £txg. δὲ αὗται τ. ὃ. αἱ μὲν γὰρ] Cod. Barth. γὰρ omisit, Vati- canus notante Siebenkeesio habet οὖν ; Parr. A. et D. δ᾽ αὗται τ. ὃ. αἱ μὲν οὖν ; ed. Lovan. mendose οὐσείαι £v τόπῳ φθ. ἐξ ἀλλήλων. φθείρονται ἐξ ἀλλήλων] Rudolphus ante liec verbaexcidisse putat xai γίνονται. λόγοι γὰρ ἀσώματοι τυγχάνουσι τούτων] Tta codd.; Noga- rola ait in ed. Lovan. se invenisse λόγον γὰρ ἀσώματον τυγ- χάνουσι" τούτων δὲ τῶν. Atibi ni fallor legitur λόγον γὰρ ἀσώματον τυγχάνουσι τούτων. τῶν δὲ. Rudolphus scribi vo- luit λόγοι yào ἀσώματοι τυγχάνουσι. τούτων δὲ τῶν, qua conjectura non est opus. S 6. πρώτως δὲ] Sic cod. Vat. et edd. Lovan. et Commel. Stobaeus πράτως γὰρ 922; Patric. Disc. Perip. T. II lib. 2 p. 205 πρώτως δ᾽ f, τὸ πανδ᾽ — πᾶσι, ὥστε πρῶτον δυνάμει σῶμα αἰσθητόν. Sed p. 238 πρώτως δ᾽ ἡ ὕλη πανδ.; πρῶτον δὲ Vizzan. Galeus, Dargensius, DBattzesius. ὥστε πρῶτον --- ἐναντιώσεις] Cod. Par. A. πρῶτον μὲν τὸ — δεύτερον δὲ χαὶ ἐναντιώσεις, in quibus verbis xai super- positum particule δὲ omitti oportet; piv post πρῶτον in omnibus edd. desideratur. Agnoscit illud etiam Stobzus , apud quem legitur : ὥσπερ πρᾶτον μὲν τὸ δυνάμει σῶμα αἰσθητὸν ἀρχάν, δεύτερον δὲ αἱ ἐναντιώσεις. Inde arliculus ad ἐναντιώσεις addi potest. olov θερμότης xai ψυχρότης καὶ ὑγρότης xai ξηρότης] Sic cod. Par. A.; reliqui οἷον θερμότητος χαὶ ψυχρότητος X. τ. À. At nominativum tuetur etiam Stobaeus οἷον θερμότας x 7. δ. omisso ὑγρότας, preterea Patricius p. 253. Eundem casum usurpat Aristoteles de gen. et corr. II, 6. αἱ οὐσίαι) Ita ed. Lovan. atque ex ea Vizzan. et Ru- dolph. Desunt hae voces ap. Nog. Patric. p. 253 Commel. et BatLies. xai γῆ xai ἀήρ] cod. Par. C.; sed Par. B. xoi ἀὴρ xai γῇ. In Par. A. verba xai γῆ omissa sunt. ταῦτα γὰρ μεταθάλλουσιν εἰς ἄλληλα] codd. Parr.; Vizzan. male μεταῦ. ὡς ἄλληλα et Patric. p. 253 ταῦτα δὲ pro ταῦτα γὰρ. οὗ μεταδάλλουσιν] Sic codd. Parr. A. et B.; contra in cod. C. omittitur οὐ pariter atque in Vaticano antiquiore teste Vizzanio. Eandem particulam omissam videmus apud Stobz»um Ecl. Phys. I, 42 atque in Lovaniensi edilione. Recte omilti hanc voculam existimat Vizzanius in Com- ment. p. 130. At necessaria est. Exstat etiam apud Ari-to- telem de gen. et corr. II, 6 et Patric. p. 253 neque ne- glecta est a Nogarola, Datteesio, Rudolpho , aliis. $ 7. ai δὲ διαφ.] Ma codd. Parr. B. et C.; δὲ deest in cod. A. alque apud Datteesium. Initium hujus paragraphi laudavit Patric. T. II p. 252 usque ad verba πᾶσαι δέχα ἕξ nulla scripturae varietate nisi quod γινομένων habet pro ye- νομένων. πυχνὸν xai μανὸν] Post has voces Nogarola in interpre- tatione res contrarias qua in sequentibus demum enume- rantur nescio quo fonte usus supplevit. Idem fecit Patri- cius l. c. xxi ψυχρὸν xai ὑγρὸν] Codices Parr. A et B. Vatt. et Barth. sic exhibent locum ut a Battwsio eta me vulgatus est. In cod. C legitur xoi ψυχρόν, ὑγρὸν xai ξηρόν, βαρὺ xot χοῦφον X. τ. A. ut opposit:e qualitates solae parlieula xoi copulentur. Eadem scriptura in omnibus | est. editionibus qui ante Battzesianam prodierunt. σχληρὸν x. μαλ. --- παχύ] Desiderantur haec in contextu Nogarole et Commelini , non item in Nogarole interpreta- lione. x τούτων δὲ γνωστιχὴ] Cod. Par. A. ovr δὲ yv.; reliqui τούτων δὲ γνωστιχὴ; cod. Vaf. et Barth. γνωστιχὴν, Pa- tric. p. 252 ἡ ἀφή. τὸ πρῶτον] Ita tres codd. Parr.; articulus uncis inclusus est in edd. Commel. Gal. Baltaes. ἐν ὦ αἱ διαφοραὶ αὗται] Cod. Par. A., quem secutus est Battzesius; reliqui codd. omittunt at. Articulus in plerisque editionibus , Rudolphiana etiam, desideratur. LIB. DE UNIVERSI NATURA. Τούτων δὲ γνωστιχὴ xal χριτιχὴ πάντων ἁφή. Διὸ Ka τὸ πρῶτον σῶμα, ἐν ᾧ αἱ διαφοραὶ αὗται δυνάμει, αἰσθητόν ἐστι πρὸς ἁφήν. — $ S. Τὸ μὲν οὖν θερμὸν χαὶ τὸ ξηρόν, χαὶ τὸ ἀραιὸν χαὶ τὸ ὀξύ, πυρός ἐστι' τὸ δὲ ψυχρὸν καὶ τὸ ὑγρόν, xal τὸ πυχνὸν xal τὸ ἀμόλύ, ὕδατος " τὸ δὲ μαλαχὸν χαὶ τὸ λεῖον xal τὸ χοῦφον καὶ τὸ λεπτόν, ἀέρος" τὸ δὲ σχληρὸν χαὶ τραχὺ χαὶ βαρὺ καὶ παχύ, γῆς. $ 9. "Tiv δὲ τεσσάρων πῦρ μὲν xad γῆ ὑπερθολαὶ χαὶ ἀχρότητες τῶν ἐναντίων. Τὸ μὲν οὖν πῦρ ἐστιν ὑπερδολὴ θερμότητος, ὥσπερ ὃ χρύσταλλος ψυχρότητος. 'H γὰρ πῆξίς τε xal ζέσις ὑπερθολή τινός ἐστιν, ἣ μὲν θερμότητος, ἥἣ δὲ ψυχρότητος. Εἰ μὲν οὖν ὃ χρύσταλλός ἐστὶ πῆξις ὑγροῦ xal ψυχροῦ, xxl τὸ πῦρ ἔσται ζέσις ξηροῦ xal θερμοῦ. Διόπερ οὐδὲν ἃ ἐκ χουστάλλου γίνεται οὐδὲ ix πυρός. 510. Τὸ μὲν οὖν πῦρ καὶ ἣ 7 ἄχρα, τὸ δὲ ὕδωρ xal ὃ ἀὴρ με- σότητες. Μιχτὴν γὰρ ἔχουσι τὴν σωματοποιΐαν. Οὔτε δὲ ἕν τῶν ἄκρων οἷόν τε εἶναι, δεῖ δὲ καὶ τὸ ἐναν- τίον εἶναι" οὔτε δὲ δύο, δεῖ γὰρ τὸ uses elvat. agn θετοι γὰρ ταῖς ἀχρότησιν ai μεσότητες. 58 11. Τὸ μὲν οὖν πῦρ θερμὸν χαὶ ξηρόν, ὃ δὲ ἀὴρ die xat ὑγρός, τὸ δὲ ὕδωρ ὑγρὸν χαὶ ψυχρόν, $ δὲ ri ψυχρὰ χαὶ ξηρά. Ἀέρι μὲν οὖν xal πυρὶ κοινὸν τὸ θερμόν" ὕδατι δὲ xal γῇ χοινὸν τὸ ψυχρόν" γῇ δὲ καὶ πυρὶ χοινὸν τὸ ξηρόν" ὕδατι δὲ χαὶ ἀέρι χοινὸν τὸ ὑγρόν. Ἴδια δὲ ἑχάστου , πὺρ ρὸς μὲν τὸ θερμόν, γῆς δὲ τὸ ξη- góv, ἀέρος δὲ τὸ y γρόν, ὕδατος δὲ τὸ ψυχρόν. Κατὰ μὲν οὖν τὰ χοινὰ διαμένουσιν ai οὐσίαι, χατὰ δὲ τὰ ἴδια μεταδάλλουσιν, ὅτε τὸ ἐναντίον τοῦ ἐναν- τίου χαταχρατήσει' τὸ μὲν οὖν ἐν τῷ ἀέρι ὑγρὸν τοῦ ἐν τῷ πυρὶ ξηροῦ, τὸ δ᾽ ἐν τῷ ὕδατι ψυχρὸν τοῦ ἐν τῷ ἀέρι θερμοῦ, τὸ δὲ ἐν τῇ Q7, ξηρὸν τοῦ ἐν 397 cognoscit et judicat. Ex quo sane fit ut primum cor- pus, in quo lie differenti jam per se insunt, contrectari possit. ὃ 8. Ac calor quidem et siccitas , raritas et acu- men proprie ipsius ignis sunt facultates : gus, humor, densitas el hebetatio : aquae vero fri- Ἰω- lerrce autem duritia, asperitas , aeris mollitudo , vor, levitas et tenuitas : gravitas et crassitudo tribute sunt. $ 9. Ex quatuor corporibus ignis ef terra ultimi sunt. et extremi rerum contrariarum termini, atque ut ignis quidem caloris, sic glacies frigoris quasi fastigium est. Nam congelatio et stus rei alicujus exsuperantia est, altera caloris , altera frigoris. — Quodsi glacies humoris et frigoris concretio ju- dicatur, ignis pariter siccitatis et caloris fervor erit. Qua- propter neque ex glacie neque ex igne quicquam gignitur. $ 10. Ignis sane et terra extrema sunt elementa, aqua et aer media, quippe qui? mixtam habeant sui corporis con- formationem. — Nec vero ut unum tanlum sit extremum , lieri potest, cum ei oppositum aliquid esse oporteat. Si- militer neque duo extrema sola exstare possunt , quum me- dia eliam esse debeant , quie extremis opponantur. $ 11. Alque ignis quidem calidus et siccus est, aer calidus et humidus, aqua humida et frigida, terra frigida et sicca. Aer igilur et ignis calorem , frigus aqua et terra, terra et ignis siccitatem, humorem aqua et aer communem ha- bent : quamvis unicuique propric facultates, ut igni calor, terrze. siccitas, humor aeri, et frigus aquae, tributa sint. Jam vero qui? communia sunt his naturis permanent, quie propria commutantur, quaudo contraria vis contra- riam superat. —Quare cum aeris humor ignis siccitatem , aqua frigus calorem aeris , terre siccitas aquae humorem M7 ——————————————————2 αὗται δυνάμει αἰσθητόν] Sic omnes codd. Parr., przelerea Vatt. et Barth.; sed Nog. Comm. Gal. Darg. Datt. αἰσθη- τιχόν ἐστι. $ 8. xai τὸ ὕγο. — ἀμδλὺ] codd. Parr.; sed Vizzan. alio erdine τὸ ὑγρὸν xai τὸ ἀμδλὺ x«l τὸ πυχνόν. τὸ δὲ μαλαχὸν] Conformavimus locum ad codd. Parr.; ed. Lovan. : « τὸ δὲ ὑγρὸν xat τὸ θερμὸν καὶ τὸ μαλαχὸν xoi » e Varr. Lectt. Commel. οἱ Vizzan. xoi τραχὺ x. B. x. παχὺ γῆς] Sic codd. Parr.; Vizzan. xai παχὺ xxi βαρὺ xai τραχὺ γῆς. $ 9. γῆ ὑπερδολαὶ] Vizzanio teste codd. Vat. et Barth. (B. lezendum pro D.) γῆν ὑπερδο)ὰς ; codd. Parr. nomina- tivum habent. "ἡ γὰρ πῆξις — ψυχρότητος] Cod. Par. A. : ἡ γὰρ πῆξίς τε xai ζέσις ὑπερδολὴ τινός ἐστι" ἣ μὲν, θερμότητος, ἡ δὲ, ψυχρότη- τος. ἐὰν οὖν ὁ χρύσταλλος X. τ. À. à quo in eo tantum dif- fert cod. B. quod hic et paulo inferius habet ζῆσις et ubique χρύσταλος simplici X. Exstant hzc verba eliam in codd. Vatt. et Barth., atque in edd. Vizz. alt. Rud.; desunt vero in edd. Nog. Commel. Gal. Darg. Arist. de gen. et corr. II, 21 scribit ἡ yàp πῆξις xai ἡ ζέσις ὑπερθολαί τινές εἶσιν. ᾿Ἐὰν οὖν mutavi in εἰ μὲν οὖν. Conf. quz diximus ad cap. I$ 4. οὐδὲ ἐχ πυρὸς] Sic omnes edd.; in codd. Parr. est οὔτε ἐ. π. $ 10. μεσότητες] codd. Parr. B. et C.; μεσότης cod. A. μιχτὴν γὰρ ἔχουσι] codd, Parr.; al ed. Lov. μιχτά et cod- Vat. omiltit ἔχουσι. ἕν τῶν ἄχρων] codd. Parr. A. et B.; item Vaticanus a Vizzanio et Siebenkeesio excussus, atque ita ediderunt Vizzanius, Galeus, Dargensius el Baltzesius. Sed Nog. et Comm. male 2x τῶν ἄχρων. οὔτε δὲ ἕν — ἐναντίον εἶναι] Exstant hoec in. codd. Vatt. et Parr. A. et B., sed desunt in Par. C. atque in ed. Lovan. δεῖ δὲ τὸ ἐναντίον εἶναι " οὔτε δὲ δύο] Desiderantur haec in cod. Vat., ut refert Vizzanius. Siebenkeesius autem ex eo quem ipse contuliL, affert δεῖ δὲ xai τὸ ἐναντίον, quz et Pa- risiensis A. scriptura. est. Hinc xai cam Rudolpho verborum ordini inserendum. δεῖ γὰρ] codd. Parr.; γὰρ deest in cod. Vat. Vizzanii. ἀντίθετοι! codd. omnes; inutilis Rotermundi conjectura ἀντιτίθενται. δ΄ 11. γῇ δὲ xai πυρὶ --- κοινὸν τὸ ὑγρόν] Ita codd. Parr. A. εἰ C.; in cod. B. hzc omnia desiderantur. Eadem in codd. Vatt. et Barth. omissa esse ait. Vizzanius. Sieben- keesius tacet. ai οὐσίαι αὐτῶν] Sic codd.; delevi αὐτῶν, quod salvo sensu abesse polest. τὸ μὲν οὖν ἐν τῷ] cod. Par. B.; cod. A. el C. omiltit ouv. Ab his verbis novam paragraphum ordiuntur Commel. Vizz. Gal. Batt. At bene Dargensius monuit, haec non esse dirimenda. 398 OCELLI LUCANI ε ^. us ὦ * ἥν “- U^ τῷ ὕδατι ὑγροῦ" x«l ἀνάπαλιν τὸ μὲν ἐν τῷ ὕδατι obesas Hiterknk mi. iris Misi MEM E SA Tim ὑγρὸν τοῦ ἐν τῇ γῇ ξηροῦ, τὸ δὲ ἐν τῷ ἀέρι θερμὸν τοῦ Spurs FER PONES UNUS. iut £v τῷ ὕδατι ψυχροῦ, τὸ δὲ ἐν τῷ πυρὶ ξηρὸν τοῦ ἐν τῷ * εν Και δ : ἀέρι ὑγροῦ: xat οὕτως αἵ μεταθολαὶ γίνονται καὶ γενέ- σεις εἰς ἄλληλα ἐξ ἀλλήλων. 5. 12. Τὸ δὲ ὑποχείμε- ἐς : νον σῶμα xxt τὸ δεχόμενον τὰς μεταδολάς, τὸ πανδε- ; : * Ξ : γές; καὶ τὸ δυνάμει πρῶτον πρὸς ἁφήν. $ 13. T'ivov- * » - M * ^ ται δὲ αἱ μεταδολαὶ ἤτοι Ex γῆς εἰς πῦρ, ἢ ἐχ πυρὸς εἰς ἀέρα, xul ἐξ ἀέρος εἰς ὕδωρ, xal ἐξ ὕδατος εἷς γῆν. , ^ ^ y [Δεύτερον δὲ κατ᾽ ἐναλλαγήν , ] χαὶ τρίτον, ὅταν τὸ ἐν ΄ M mM * ἑκάστῳ ἐναντίον φθαρῇ, xal καταλειφθῇ τὸ συγγενὲς Ἧ uiv οὖν γένεσις ἀποτελεῖται, d , , Li - f c "Ex ^ ' ^ 3 -n ὅταν μία ἐναντιότης Quoi. πεὶ γὰρ τὸ μὲν πῦρ ji 10» , , ^ € , M θερμὸν χαὶ ξηρόν, ὃ δὲ ἀὴρ θερμὸς καὶ ὑγρός" χοινὸν - ^ A ἀμφοτέροις αὐτοῖς τὸ θερμόν, ἴδιον δὲ πυρὶ μὲν τὸ ξηρόν. ἀέρι δὲ τὸ ὅγρόν. Ὅτε οὖν τὸ ἐν τῷ ἀέρι ὑγρὸν ἐπικρατήσει τοῦ ἐν τῷ πυρὶ ξηροῦ, μετα- Ὁ . ^ 6XAAst τὸ πῦρ εἰς ἀέρα. 5. 14: Πάλιν ἐπεὶ τὸ piv "UN eda See hopes & $t 2X4 εἰν “ἃ i 0c , ὕδωρ δγρὸν xci ψυχρόν, ὃ Oi ἀὴρ ὑγρὸς καὶ θερμός, gesto Ξ H à Ed xotvoy ἀμφοτέρων αὐτῶν τὸ ὕγρόν: ἴδιον δὲ τοῦ aA, 75 ^ , c N27 * , σ μὲν ὕδατος τὸ ψυχρόν, τοῦ δὲ ἀέρος τὸ θερμόν. Ὅτε οὖν τὸ ἐν τῷ ὕδατι ψυχρὸν ἐπιχρατήσει τοῦ ἐν τῷ ἀέρι θερμοῦ, γίνεται ἐξ ἀέρος εἰς ὕδωρ μεταδολή. 5 15. Πάλιν ἐπεὶ ἢ μὲν γῇ ψυχρὰ χαὶ ξηρά, τὸ δὲ ὕδωρ ψυ- n : τῷ f χρὸν χαὶ ὑγρόν, xotvby ἀμφοτέρων αὐτῶν τὸ ψυχρόν, ue QUUM SA ἘΠΊ Ue. oe ΣΌΣ ἴδιον δὲ γῆς μὲν τὸ ξηρόν, ὕδατος δὲ τὸ bqpóv. Ὅτε οὖν τὸ ἐν τῇ γῇ ξηρὸν ἐπιχρατήσει τοῦ ἐν τῷ ὕδατι € - hace ades EEG aug ὑγροῦ, γίνεται ἐξ ὕδστος εἰς γῆν μεταδολή. S 10. SE UN ENS Rer νος ἀν ον τ, Am0 γῆς δὲ ἄνω, xxvX τὸ ἐναντίον. 'H δὲ xac ἐναλλα- , d e dae , a NE ^ , Y γήν, ὅτε ὅλον ὅλου χρατήσει xal δύο δυνάμεις τὰς - M 3}. ^ ἐναντίας φθείρουσι, μηδενὸς ὄντος αὐτοῖς κοινοῦ. "Ioxcel Η ᾿ Η͂ m 5 ᾿ n , Σ δὲ OSA γὰρ τὸ μὲν πῦρ ἐστι θερμὸν χαὶ ξηρόν, τὸ δὲ ὕδωρ ψυχρὸν xo ὕγρόν, ὅταν τὸ ἐν τῷ ὕδατι ὑγρὸν ἐπιχρα- τήσῃ τοῦ ἐν τῷ πυρὶ ξηροῦ, τὸ δὲ ἐν τῷ ὕδατι ψυχρὸν gi p πυρὶ 2npoU, E 1 Ze ^ NA C xo τὸ σύμφυλον. lollit; atque e contrario cum aquze humor terrze siccifa- lem, aeris calor aquze frigus, et ignis siccitas humorem aeris pellit, tum mutationes et orlus eorumque vicissitudines effici solent. $ 12. At corpus subjectum et his mutationibus obnoxium , omnium formarum capax , et per se primum tractabile est. $ 13. Mutantur autem elementa, cum aut ex lerra ignis, aut ex igne aer, vel aqua ex aere, vel ex aqua lerra oritur, deinde alterius elementi interitu, denique ter- tio loco cum uniuscujusque elementi contraria interit fa- cultas , cognata vero, et quae ejusdem generis est, relin- quitur. Τία deleta una e rebus contrariis generatio absol- vitur. Nam quum ignis calidus siccusque siL, aer autem calidus et humidus, utrique communis est calor; siccitas vero ignis , humor aeris proprius est. Quare quando humor aeris ignis siccitatem exsuperat, ignis in aerem conver- lilur.. $ t4. Preterea aqua quum sil humida et frigida , aer humidus et calidus, utrique communis est humor : aqua vero proprium habet frigus et aer calorem. Itaque si aqua frigus aeris calorem vincit , ex aere in aquam ef- ficilur mutatio. $ 15. Rursus quum terra frigida siccaque sit, aqua frigida et humida : utraque frigus communiter possidet, separatim vero terra siccitatem , humorem aqua sibi vindicat. Quo fit ut, quum terra siccitas aquae hu- more valentior est, aqua in terram vertatur. $ 16. Con- tra vero, qux a terra sursum ascendit mutatio , contrario modo fit (ita ut terra in aquam, aqua in aerem, aer in ignem mutetur ). At vero alterius elementi interitu mutatio Lunc accidit, quum totum altero superius est, et duze fa- cultates contrarias duas perdunt, si nihil illis elementis commune sit. Nam quum ignis calidus et siccus sit, aqua fiigida et humida; si aquae humor ignis siccitatem, et τοῦ ἐν τῷ πυρὶ] Sic codd.; articulus τοῦ deest apud Viz- zanium qui postea eliam dedit τοῦ £v ὕδατι ὑγροῦ. τὸ δ᾽ ἐν τῷ ὕδατι] cod. Par. D.; reliqui τὸ δὲ ἐν τῷ ὕδατι. γίνονται] cod. Par. A. γίγνονται, reliqui γίνονται. $ 12. πρὸς ἁφὴν] codd. Parr. atque edd. Lovan. Comm. Batl.; πρὸς τὴν ἁφήν Vizzan. Gal. Dargens. δ 13. [δεύτερον δὲ ac ἐναλλαγήν] Hiec verba e Rudolphi conjectura adjecta sunt. Cf. $ 16. Vulgo post εἰς γῆν legitur καὶ τρίτον. Pro τρίτον Commelinus Varr. lecit. alios dicit τοῦτο legere, qua conjectura non pluris facienda est quam Rotermundi εἰς γῆν, xoi γίνονται τότε. ὅταν] codd. Parr. A. et C.; male cod. B. et Vatt. ὅτε. χαταλειφθῃ} codd. Parr. A. et B. atque ita ediderunt Galeus et. Dargensius; male Comm. Vizz. Ball. χατα- ληφθῇ. ὅταν μία ἐναντιότης φθαρῇ] Sic cod. C. Par.; in codd. A. οἱ D. exstat ὅτε. Idem mendum in codd. Vatt. est. ἐπεὶ γὰρ τὸ μὲν] γὰρ omissum est in codd. Parr. A. et B. atque in Vatt. ideoque repudiatam a Dattzsio. Legitur in edd. Commel. 64]. Dargensii et aliorum. τὸ θερμὸν — τὸ ξηρὸν] codd. tres Parr.; articulus uncis inclusus in edd. Corm. Gal. Dargens. Vizzanius dedil πυρὶ τὸ ξηρόν. δ᾽ 14. ὁ δὲ ἀὴρ] codd. Parr. B. et C.; cod. A. ὁ δ᾽ ἀήρ. χοινὸν ἀμφοτέρων αὐτῶν] codd. tres Parr. et Valt.; item edd. Lovan. et Vizzan. At Nogarola et Battesius habent ἀμφοτέροις αὐτῶν. διε οὖν τὸ ἐν τῷ ὕδατι] cod. Par. A.; in reliquis codd. atque in omnibus edd. scriplum est τὸ ἐν ὕϑατι, in Par. B. autem οὖν ἐν τῷ ὕδατι. $ 15. πάλιν ἐπεὶ 7j μὲν γῆ] cod. Par. A.; το] 4.80 mem- branz et editiones πάλιν ἡ μὲν γῆ. γῆς μὲν] Codd. Parr. A. et D. habent ἴδιον δὲ γῆς μὲν τὸ ξηρόν, cod. C. autem ἴδιον δὲ γῆς μὲν ξηρόν, quod in Lovan. ed. transiit. In verbis τὸ ξηρὸν articulum ἃ cceteris omissum posuit Vizzanius. Prolerea codd. Valt. et Barlh. teste Vizzanio τῆς μὲν γῆς, quod probavit Rudolphus; μὲν deest in edd. Nog. Comm. Darg. Dattaes. ἐν τῇ γῇ] codd. Parr. A. et B. Non aliter Vizzan. et Gal.; sed Comm. et Datt. ἐν γῇ. $ 16. ἐναλλαγὴν] codd. Parr. et Vatt, atque hoc posuerunt Vizzanius, Commelinus, Battzesius et Rudolphus, Nogar. ἀναλλαγήν. ! 1 ψυχρὸν xoi ὑγρόν] Sic cod. Par. C.; reliqui duo ὑγρὸν xai ψυχρόν. ὅταν — ἐπιχρατήσῃ] bis habent codd. Parr. et pleraque edd.; Vizzanius vero male ἐπιχρατήσει posuit. ξηροῦ, τὸ δὲ ἐν — τοῦ ἐν τῷ πυρὶ] codd. Parr. A. et B. LIB. DE UNIVERSI NATURA. ἐπιχρατήσῃ τοῦ ἐν τῷ πυρὶ θερμοῦ" γίνεται ix πυρὸς εἰς ὕδωρ μεταδολή. 8.11. Πάλιν ἐπεὶ ἡ μὲν γῇ ἐστι ψυχρὸν xal ξηρόν, 6 δὲ ἀὴρ θερμὸν xai ὑγρόν" ὅταν τὸ μὲν ἐν τῇ γῇ ψυχρὸν ἐπιχρατήσῃ τοῦ ἐν τῷ ἀέρι θερ- μοῦ, τὸ δὲ ἐν τῇ γῇ ξηρὸν ἐπιχρατήση τοῦ ἐν τῷ ἀέρι δγροῦ, γίνεται ἐξ ἀέρος εἰς γῆν μεταθολή. $ 18. Ὅταν δὲ τοῦ μὲν ἀέρος φθαρῇ τὸ ὑγρόν, τοῦ δὲ πυρὸς τὸ θερμόν, γεννηθήσεται ἐξ ἀμφοτέρων αὐτῶν πῦρ' χαταλείπεται γὰρ τοῦ μὲν ἀέρος τὸ θερμόν, τοῦ δὲ πυρὸς τὸ ξηρόν" τὸ δέ γε πῦρ ἐστι θερμὸν καὶ ξηρόν, 8. 19. Ὅταν δὲ τῆς μὲν γῆς φθαρῇ τὸ Ψυχρόν, τοῦ δὲ ὕδατος τὸ ὑγρόν, γεννηθήσεται ἐξ ἀμφοτέρων αὐτῶν γῆ. Καταλείπεται γὰρ τῆς μὲν ἧς τὸ ξηρόν, τοῦ δὲ ὕϑατος τὸ ψυχρόν: ἢ δὲ γῆ ἐστι ψυχρὰ καὶ ξηρά, 5.20. Ὅταν δὲ τοῦ ἀέρος φθαρῇ τὸ θερμὸν χαὶ τοῦ πυρὸς τὸ θερμόν, γένεσις οὐχ ἔσται. Τὰ γὰρ ἐναντία χαταλείπεται ἐπ’ ἀμφοτέρων, τοῦ uiv ἀέρος τὸ ὑγρόν, τοῦ δὲ πυρὸς τὸ ξηρόν. Τὸ δὲ ὑγρὸν τῷ ξηρῷ ἐναντίον. $ 21. Καὶ πάλιν ὅταν τῆς μὲν γῆς φθαρῇ τὸ ψυχρόν, τοῦ δὲ ὕδατος τὸ ὅμοιον, οὐδὲ οὕτως ἔσται γένεσις. Κα- ταλείπεται γὰρ τῆς μὲν γῆς τὸ ξηρόν, τοῦ δὲ ὕδατος τὸ ὑγρόν’ τὸ δὲ ξηρὸν τῷ ὑγρῷ ἐναντίον. Καὶ περὶ μὲν γε- νέσεως τῶν πρώτων σωμάτων, πῶς τε χαὶ τίνων ὑποχει- μένων γίνεται, ἱχανῶς εἴρηται διὰ βραχέων. 5.22. ᾿Επεὶ δὲ ἀνώλεθρος xal ἀγένητος 6 κόσμος, xot οὔτε ἀρχὴν γενέσεως εἴληφεν οὔτε τελευτήν ποτε λήψεται" δεῖ χαὶ τὸ ποιοῦν ἐν ἑτέρῳ τὴν γένεσιν, xai τὸ γεννῶν ἐν Éau- τῷ συνυπεῖναι ἀλλήλοις" τὸ μὲν ποιοῦν τὴν γένεσιν τὸ ὑπεράνω σελήνης ἐστὶ πᾶν" σύνεγγυς δὲ μᾶλλον ὁ ἥλιος 399 aqua frigus ignis calorem reprimit, ex igne in aquam conversio fiat oportet. Θ᾽ 17. Jam vero quum terra fri- gida siccaque sit, aer calidus et humidus, ubi terrae fri- gus calorem aeris, et terre siccitas humorem aeris perdo- muit, aer in terram transeat. necesse est, $ 18. Quum vero humor aeris et ignis calor intererit, ex ambohus ignis orietur. Nam aeris calor et ignis remanet siccitas. Atqui calidus et siccus ignis est, — $ 19. At quum terrie frigus et aquoe humor perierit, ex ambabus nascetur terra : siquidem terra siccitas et aquae servatur. frigus, quibus quidem facultatibus terra praedita est. $ 20. Sed quum aeris et ignis pariter deletur calor , nullius elementi erit ortus. Nam utriusque contrariz facultates. relinquuntur, aeris quidem humor et ignis siccitas. At humor et siccitas con- traria sunt. $ 21. Denique sublato haud secus terrae at- que aqua frigore, ne sic quidem ulla erit generatio, si- quidem terrze siccitas et humor aquze servantur incolures. At siccitas et humor facultates opposite sunt. Ac de ortu quidem primorum corporum, οἱ quonam modo, et quibus rebus subjeclis fiat, salis ac breviter expositum est, $22. Verum cum interitus et ortus expers sit mun- dus, atque ut neque initium habuit, ita nec finem sit habiturus, duo simul adesse oportet, quorum unum pa- tris insfar in altero generationem efficiat, alterum matris instar in se ipso generet. Atque quod in alio generat, ea censetur esse universa mundi pars qua supra lunam posita est, propius vero sol ipse, qui accessu suo et re- in cod. C. pro τὸ scriptum est τοῦ. Caeterum hc omnia desiderantur in. Nogarolze editione, leguntur autem apud Vizzanium e codd. Vatt. S 17. πάλιν ἐπεὶ ἡ μὲν] codd. Parr. A. et B., item Vatt. et Bartli.; ἐπεὶ habent etiam Vizzanius et Rudolphus. Deest liec vox in edd. Nog. Commel. Gal. Dargens. Batt. ὁ δὲ ἀὴρ) cod. Par. C.; ὁ ἀὴρ δὲ Par. A., ἀὴο δὲ Par. D. ὅταν τὸ μὲν ἐν τῇ yz] codd. Parr. A. et B. et Vizzanio teste Vatt. atque Barth.; ὅταν οὗ - τὸ ἐν τῇ γῇ Nog. Comm. Gal. Darg.; Battes. male ὅταν ἐν τῇ γῆ. ξηρὸν ἐπιχρατήσῃ τοῦ ἐν τῷ ἀέρι ὑγροῦ] Ita codd.tres Parr. Vatt. et Barthol. atque edd. Lovan. et Rudolph. Omittitur Emuxoxrzcy in reliquis editionibus, ne Batlzesiana quidem excepta. $ 18. γεννυθήσεται] videlur in aliis membranis exstare ; in Parisiensibus hoc loco vitiose γενηθήσεται scriptum est. τὸ δέ γε πῦρ] Sic codd. Parr.; γε deest in cod. Vat. $ 19. γεννηθήσεται] Parr. A. et B.; C. habet γενηθή- σεται. αὐτῶν γῆ] codd. tres Parr. atque edd. Lovan. et Batt.; αὐτῶν ἡ γῆ male Vizzan. Articulum uncis incluserunt Commelinus, Galeus, alii $ 20. τοῦ ἀέρος g0.] Ita omnes edd. cum cod. Par. C.; in cod. Vat. atque in Parr. A. et B. legitur ὅταν δὲ τοῦ μὲν ἀέρος, ubi μὲν propterea quod xai hic ei respondet non satis commodum habet usum in soluta oratione. Quamobrem salius est omittere hanc particulam. $ 21. ὅταν τῆς μὲν γῆς] Cod. Par. D. et Vat. nec non Barth. testibus Vizzanio et Siebenkeesio habent ὅταν μὲν τῆς γῆς; cod. Par. A. ὅταν μὲν γῆς ; Nog- Comm. et Batt. legunt ὅταν γῆς μὲν $0.5 Galeus et Dargensius ὅταν τῆς γῆς μὲν φθ. Rectius Rudolphus ὅταν τῆς μὲν γῆς c8. τοῦ δὲ ὕδατος τὸ ὅμοιον] cod. Val. ἃ Siebenkeesio excus- $us; xxi τοῦ ὕδατος τ. 6. codd. Parr. A. et B. nec non Vizzanio teste codd. Vatt. et Barth.; ὕδατος δὲ ὅμοιον Par. C. Noz. Commel. Gal. Darg. Balt. Quod contextui inserui jam antea Rudolpho placuerat. γίνεται] Cod. Par. A. γίγνεται, caeteri ytvscat. διὰ βραχέων] Deest haec formula in cod. Par. A. ideoque a Battzsio omissa est, exstal aulem in codd. B. et C.; Commelinus et Galeus διαδραχέων; Vizzanius διαδραχέως. $ 22. ἐπεὶ δὲ ἀνώλεθρος καὶ ἀγένητος ὁ κόσμος] Cod. Par. A. ἐπεὶ δ᾽ ἀνώλεθρος xxi ἀγένητος ὁ κόσμος; cod. B. ἐπεὶ δὲ ἀνώλεθρος καὶ ἀγέννητος ὁ χόσμος. Eadem exstanl in cod. Barth.; cod. Par. C. habet ἐπεὶ δὲ ἀνώλεθρος ὁ κόσμος xai ἀγέννητος. Eandem lectionem sequuntur Gal. Comm. Batt. el Patric. p. 254,a quibus in hoc lantum dissentiunt Viz- zanius, editor Lovaniensis et secum ipse Patric. p. 239, quod ἀγένητος dederunt. τὸ γεννῶν ἐν ἑαυτῷ] codd. Parr. B. εἰ C.; sed in Cod. A. [^] scriptum est ysvvov (sic) ἐν αὐτῷ. Ceterum τὸ ποιοῦν ἐν ἑτέρῳ τὴν γένεσιν ita opponitur τῷ γεννῶντι ἐν ἑαυτῷ, ul illud quasi patris, hoc matris instar habendum sit. τὸ μὲν ποιοῦν τὴν γένεσιν] codd. Parr. omnes , nec non Vatt. et Darth. atque edd. Lovan. et Rudolph.; contra Patricius p. 239 et 254 Vizzan. Commel. Darg. Batlzes. addunt ἐν ἑτέρῳ ad ποιοῦν, quasi non facile hae voces, etsi non adjecta ex iis quie dicuntur intelligi queant. χατά τε τὰς πρ.] Sic codd. tres Parr. Vatt. Barth. atque 400 κατά τε τὰς προσόδους xal τὰς ἀφύδους μεταδάλλων τὸν ἀέρα συνε) Gc πρὸς λόγον Ψύχους τε xl θερμασίας, ᾧ συνεπαχολουθεῖ xal τὴν γῆν μεταῤάλλειν xal πάντα $ 23. Εὖ δὲ ἔχει xai ἣ λόξωσις τῶν ^, - ^ ^ zt € , , 2. ζωδίων τοῦ πόλου πρὸς τὴν τοῦ ἡλίου φοράν. Αἰτία V A ADS m , , , ^ * - γὰρ καὶ αὐτὴ τῆς γενέσεώς ἐστι" χαθόλου δὲ ἣ τοῦ παν- τὸς διαχόσμησις, ὥστε εἶναι ἐν αὐτῇ τὸ μὲν ποιοῦν τὸ δὲ πάσχον" τὸ μὲν οὖν ἐν ἑτέρῳ γεννῶν, τὸ ὑπεράνω RES τὰ ἐπὶ γῆς. M SO ERU PER , M “5 σελήνης ἐστί" τὸ δὲ ἐν ἑαυτῷ τὸ ὑποκάτω σελήνης. "To δὲ 2E » , 2e — i » * θέ " 0 , E ἐς ἀμφοτέρων αὐτῶν , τοῦ μὲν ἀεὶ θέοντος θείου, -— M3 * ^ , M , v 5 , τοῦ δὲ ἀεὶ μεταδάλλοντος γενητοῦ χύσμος ἄρα ἐστίν. ΚΕΦ. Γ. S 1. Ἀνθρώπου δὲ ἀργὴ γενέσεως πρώτη οὐ γέγονεν ἐχ γῆς, οὐδὲ τῶν ἄλλων ζώων οὐδὲ φυτῶν, ἀλλ᾽ ἀεὶ τῆς διαχσσμήσεως οὔσης, ἀνάγχη χαὶ τὰ ἐνυπάρχοντα x«i τὰ ἐνδιαχεχοσμημένα συνυπεῖναι. Πρῶτον μὲν γὰρ ἀεὶ ὄντος τοῦ κόσμου, ἀναγκαῖον χαὶ τὰ μέρη αὖ- τοῦ συνυπάργειν" λέγω δὲ μέρη οὐρανόν, γῆν, τὸ με- ταξὺ τούτων, ὃ δὴ μετάρσιον xai ἀέριον ὀνομάζεται, οὐ γὰρ ἄνευ τούτων, ἀλλὰ σὺν τούτοις xxi ἐκ τούτων Ó κόσμος. S 2. Tov δὲ μερῶν συνυπαρχόντων, ἀνάγχη xa τὰ ἐμπεριεχόμενα συνυπάρχειν αὐτοῖς" οὐρανῷ μὲν ἥλιον, σελήνην, ἀπλανεῖς τε ἀστέρας καὶ πλανήτας, τῇ δὲ γῇ ζῶα, φυτά, χρυσόν, ἄργυρον, μεταρσίῳ δὲ χαὶ ἀερίῳ πνεύματα, ἄνεμον, μεταθολὴν ἐπὶ τὸ θερμότε- ρον, μεταδολὴν ἐπὶ τὸ ψυχρότερον" σὺν τούτῳ γὰρ οὐὖ-- ρανός, σὺν τῷ τὰ περιεχόμενα ἔχειν, xol σὺν τούτῳ OCELLI LUCANI cessu aerem continenter immutat οἱ variat, pro portione frigoris et caluris, cujus mutation»m sequitur terrze muta- tio el eorum quie sunt. in terra. $ 23. Obliquitas etiam signorum celestium ad solis motum maxime confert , cum eL ipsa generationis causa sit, et omnino ordinata universi compositio , qua fit ut alia pars agat, alia patia- tur. Quod ergo in alio generat, supra lunam , quod au- tem inse ipso, infra eam collocatum est : at quod ex ambabus constat partibus, ex una quidem divina el sem- per currente, ex altera vero genita , eL mutationibus per- petuo obuoxia, id cerle mundus est. CAP. III. δ t. Nec vero primum humani ortus initium , quemad- modum nec celerorum animalium, neque plantarum e terra ductum est, sed mundi ornatus et. dispositio cum semper permaneat, ea quoque quz in eo disposita dige- staque sunt semper simul adesse necesse est. Quum igi- lur mundus :eternus sit, partes quoque ejus una semper esse oporlel; partes autem dico ccelum et terram et spa- tium interjectum quod sublime et aerium vocatur : neque enim sine iis , sed cum iis alque ex 115 concretus est mun- dus. $2. Sed quia partes simul exstant, necesse est ea quoque qua iis continentur, una cum illis exstare, cum celo solem , lunam, stellas tam inerranles quam vagas : cum ferra animalia, plantas, aurum et argentum : cum sublimi et aeria regione spiritus et ventos, necnon muta- lionem in caloris et frigoris vim majorem. Cum his enim, id est cum iis quae. eo continentur vere coelum est, cum edd. Lovan. et Rudolph. Reliquze edd. exhibent xaz& γε τὰς np. Ψύχους τε] codd. Parr. et Vat.; item edd. Lovan. Batt. Rud.; τε omissum est apud Vizzanium οἱ Patricium , apud Commelinum vero et alios uncis inclusum. τὰ Emi γῆς] codd. Parr.; τὰ deest in Vizzanii editione. S 23. λόξωσι-] cod. Par. A.; vulgo λόξις, cujus loco Pa- tricius λόξυς habet. Sed Galeus jam recte λόξωσις conjecit. πόλου] πόλος hic accipiendum est pro cao, qua significa- tione hoc vocabulum non solum apud poetas legitur (cf. interpp. ad Horat. Carm. 1, 28, 6), verum etiam apud phbi- losophos. /Eschin. Socr. Dial. III, 19 : τοῦ δὲ πόλου ὄντος σφαιροειδοῦς. Vid. Dorvill. ad Chariton. p. 652. xoi αὐτὴ τῆς γεν. codd. Parr. B. et C. Patricius pag. 239 et 254 et plereeque edd.; καὶ αὕτη τῆς γεν. cod. Par. A. et ed. Lovan. γενέσεώς ἐστι] ἐστι omissum a Nogarola et Patricio ex- stat in codd. Vatt. Barth. et tribus Parisiensibus. ἐν ἑτέρῳ γεννῶν τὸ ὑπεράνω σελήνης ἐστί] codd. Parr. A et C.; sed in cod. B. item codd. Vat. et in Barth. te- stibus Vizzanio et Siebenkeesio legitur ἀνωτέρω γενῶν. Viz- zanius et Batlzesius ὑπ. τῆς σελήνης. Articulum uncis iu- clusit Commelinus atque alii. τὸ δὲ ἐν ἑαυτῷ --- σελήνης 1 Desunt hcec in cod. Vat. χεφ. y'] om. in codd. Parr. $ 1. δὲ ἀρχὴ] codd. Parr. A. et C. Vizzan. et ed. Lovan.; sed Galeus δ᾽ ἀρχή. οὐδὲ φυτῶν] codd. Parr. A. et C.; cod. B. οὔτε φυτῶν, quod in omnibus est editionibus. ἐνδιχχεχοσμημένα] codd. Parr.; χεχοσμημένα cod. Vat. συνυπεῖναι] codd. Parr. atque edd. Lov. Comm. Gal. Batt.; συνεπεῖναι Vizzan. Dargens. Roterm. μέρη αὐτοῦ] codd. Parr. Vat. Barth.; Nogarola αὐτοῦ. οὐρανὸν, γῆν ] cod. Par. C.; γῆν οὐρανὸν codd. A. et B. ἐμπεριεχόμενα ] cod. Par. A. Vat. ap. Vizz. et Siebenk. atque edd. Vizz. Gal. Darg. Batt.; περιεχόμενα edd. Lo- van. Nog. Comm. πλανήτας, τῇ δὲ γῇ ] cod. Par. C., extrema vox autem in contextu omissa secunda manu in margine posila esl; eadem leguntur in edd. Vizz. Gal, Darg. At codd. Parr. A. el B. πλανῆτας γῇ δὲ ζῶα ; πλανῆτας reperitur etiam in edd. Lovan. Comm. Batt. Rudolphus hanc formam pro dorismo habet, quia Dores ας in hoc casu prima declina- lionis corripiant. Quodsi non nego dorici quid superesse posse in libro qui e dorico sermone in atticum translatus sit, satius tamen est aut πλανήτας scribere cum cod, Par, C. et Pseudoplutarch. de plac. phil. lib. II, 15, aut cum Platone πλάνητας. Nam antiquioribus stellae errantes non πλανῆται sunt, sed πλάνητες. Ceterum γῇ δὲ solus Batte- sius in verborum ordinem recepit , reliqui τῇ δὲ γῇ scripse- runt. ἄργυρον] codd. Par.; Vizzanius ἀργύριον. ἄνεμον] Sic cod. Par. C.; sed cod. A. ἄνεμος, cod. B. el Vat. ἀνέμους. In edd. Nog. Comm. Batt. et aliorum est ἄνεμον, Vizzanius codicis Vaticani lectionem probavit. μεταθδολὴν ] codd. Parr. A. et B.; μεταδολὴ cod. C. σὺν τούτῳ γὰρ οὐρανὸς ] codd. Parr.; sed ed. Lovan. σὺν τούτῳ δέ γε οὐρανὸν. χαὶ σὺν τούτῳ γῆ, σὺν τῷ τὰ ἐπ᾽ αὐτῆς] codd. Parr. A. et B, nec non Vatt. et Barlli.; sed cod, Par. C. σὺν τούτῳ LIB. DE UNIVERSI NATURA. Ys σὺν τῷ τὰ ἐπ᾽ αὐτῆς φυόμενα xal βοσχόμενα ὑπεῖναι, καὶ σὺν τούτῳ μετάρσιον χαὶ ἀέριον, σὺν τῷ τὰ ἐν αὐτῷ πάντα τὰ γινόμενα γίνεσθαι. καὶ 8. "Enel οὖν καθ' ἑχάστην ἀποτομὴν ὑπερέχον τι γένος ἐντέτα- κται τῶν ἄλλων, ἐν μὲν οὐρανῷ τὸ τῶν θεῶν, ἐν δὲ γῇ ἄνθρωπος, ἐν δὲ τῷ ἀεταρσίῳ τόπῳ δαίμονες, ἀνάγχη τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων ἀΐδιον εἶναι, εἴπερ ἀληθῶς ὁ λόγος συμδιδάζει, μὴ μόνον τὰ μέρη συνυπάρχειν τῷ κόσμῳ, ἀλλὰ xal τὰ περιεχόμενα τοῖς μέρεσι. S 4. Φϑοραὶ δὲ xal μεταδολαὶ βίαιοι γίνονται xav τὰ μέρη τῆς γῆς" ὅτε μὲν ἀνάχυσιν λαμβανούσης τῆς θαλάσσης εἰς ἕτερον μέρος" ὅτε δὲ xal αὐτῆς τῆς γῆς εὐρυνομένης xal διισταμένης ὑπὸ πνευμάτων ἣ ὑδάτων χρύδδϑην ἐπιφερομένων" παντελὴς δὲ φθορὰ τῆς περὶ τὴν γῆν διαχοσμήσεως οὔτε γέγονεν, οὔτε ἔσται ποτέ. 5$ ὅ. Διὸ xal τοῖς λέγουσι, τὴν τῆς ἑλληνικῆς ἱστορίας ἀρ- χὴν ἀπὸ "lvdyou εἶναι τοῦ Ἀργείου, προσεχτέον oo τως, οὐχ ὡς ἀπό τινος ἀρχῆς πρώτης, ἀλλὰ τῆς γενο- μένης μεταβολῆς xaz' αὐτήν. Πολλάχις γὰρ xai γέγονε xal ἔσται βάρδαρος ἣ Ἑλλάς, οὐχ ὑπ᾽ ἀνθρώ- πὼν μόνον γινομένη μετανάστατος, ἀλλὰ καὶ ὑπ᾽ αὐ- τῆς τῆς φύσεως, οὐ μείζονος οὐδὲ μείονος αὐτῆς γινομέ- νης, ἀλλὰ χαινοτέρας ἀεί, xal πρὸς f$u&c ἀρχὴν λαμβανούσης. ἔτι δὲ χαὶ γενέσεως χαὶ φθορᾶς τῆς ἐν αὐτῷ γινομένης, ὡς οὕτως ἔχει xal ἕξει τὸν ἅπαντα αἰῶνα, τῆς μὲν γῆ, σὺν τούτῳ τὰ ὑπ᾽ αὐτῆς. Ed. Lovan. habel σὺν τούτῳ γῆ, σὺν τῷ τὰ ὑπ᾽ αὐτῆς. Verba σὺν τῷ omissa a Nogarola el Commelino exstant in edd. Vizzanii, Batlzesii et Rudolphi. πάντα τὰ yevóusva ] Arliculum omittunt tres codd. Parr.; ed. Lovan. habet πάντων γινόμενα. $ 3. γένος τῶν ἀνθρ.] codd. Parr.; τῶν apud Baltezesium omissum est. & 4. βίαιοι γίνονται) codd. Parr. B. et C.; sed cod. A. γίγνονται quod. edidit Battzesius. χατὰ τὰ μέρη) cod. Vat. apud Siebenk. nec non Parr. Α. el B.; Commelinus et Batlzesius xazà μέρη. ὅτε uiv] codd. Pariss.; male edd. Lovan. Comm. et Batt. ὁ τὲ μὲν. τῆς θαλάσσης codd. Parr.; τῆς deest apud Nogar. οἱ Patric. p. 279, sed exstat in edd. Lovan. Vizzan. Dall. qui hanc voculam uncis inclusit, Comm. Gal. Rudolph. εἰς ἕτεοον ] Sic codd. Parr. et Vatt. testibus Vizzanio et Siebenkeesio atque edd. Vizzan. Batt. Rudolph.; εἰς desi deratur in edd, Lovan. Comm. alque apud Patric. p. 279. εὐρυνομ. ] Codd. Parr.; sed Cod. Vat. διευρυνομ. et pro ἢ ὑδάτων Patric. lib. I «ai ὑδάτων. παντελὴς δὲ φθορὰ x*. τ. A. ] Quwe sequuntur. usque ad fi- nem hujus capitis Stobzeus dorico sermone attulit Ecl. Phys. 1,234 p. 45. οὔτε ἔσται Patric. l. c. οὐδ᾽ ἔσται. & 5. εἶναι τοῦ ἌρΥ. εἶναι τοῦ non agnoscit Stobaeus. οὐχ ὡς ἀπὸ] ὡς οὐχ ἀπὸ Stobaeus. μετ. xaz' αὐτὴν] Stob. μετ. xai xaz' αὐτάν. ltem adjecto xai SiebenX. e codice suo ποίαν! x. αὑτόν. γὰρ xal yéy.] γὰρ ἤδη xai γέγονε Stobaeus. “Εὐλάς } recle codd. Parr. A. εἰ C.; sed Cod. B. habet Da. οὐχ ὑπ᾽ ἄνθο. — μετανάστατος | Ita codd. Parr. A. et C., nec non Vat. apud Siebenkeesium ; μετάστατος Nogar. Pun. Gmnkc. Περὶ uiv οὖν τοῦ ὅλου καὶ παντός, | 401 his terra, id est eum iis quce in. ea. crescunt. e£ aluntur, cum his denique sublime et aeríium spatium, id est cum iis omnibus , quc in eo accidunt οἱ gignuntur. $ 3. Cum igitur in unaquaque mundi parle collocatum sit aliquod cwteris praestans animalium genus, in ccelo dii, homines in terra , in sublimi daemones , neces:e est humanum genus ease perpetuum, siquidem vere evincit ratio, non solum mundi partes una cum mundo , verum et ea quie partibus continentur una cum mundo exstare. $ 4. At terrae partes vi mutantur et. intereunt : interdum quidem cum mare in aliam partem effunditur, quandoque vero cum terra ven- tis et aquis qua in ipsam latenter ingrediuntur, dilatatur ac distrahitur : terrae vero temperalio et compositio nun- quam antea prorsus interiit , nec post ullo tempore interi- tura est. $ 5. Quapropter qui dicunt, historie; Graecae initium ab Inacho Argivo repelendum esse, velim sic existiment, non ab aliquo primo principio, sed ab aliqua mutatione qua tunc acciderit, eam ortum denuo habuisse. Grecia enim et antea sepius fuit et posthac etiam erit barbara, non modo ab hominibus alio commigrantibus deserla, verum eliam ipsius naturze vi vastata , que quam- vis nec major fiat neque minor, nova tamen semper est, atque ab eo, quod nobis videtur initium , proficiscitur. De toto mundo ac de universo, deque ortu el interitu , qui in eo fiunt, et ut se habeant, atque in omni zeternitate sint habituri, cum nalura partim sempiterno in motu Comm.; ἀπ᾿ ἀνθρώπων cod. Barlh. Stobaeus haec. habet : οὗ οὐχ ὑπ᾽ &vüp. μ. γιγνομένα μετανάστασις. οὗ μείζ. οὐδὲ μείονος } Sic codd.; sed δίοθεριιΒ οὔτε μ. οὔτε μείονος. 3 ἀλλὰ χαινοτέρας ἀεὶ xai moóc] codd. Parr. A. et. B.; in cod. C. legilur ἀλλὰ καινοτέρας ἀεὶ ποὸς quemadmodum in ed. Lovan. Verba ἀλλὰ χαινοτέρας exstant apud Sto- beum alque in edd. Nog. Lovan. Rudolph. At ἀλλὰ xai νεοτέρας (sic) legunt Vizzanius e codd. Vatt. et Barth. Gal. Darg. Batt., denique ἀλλὰ γὰρ νεοτέρας Commel. πρὸ: ἡμᾶς ἀρχὴν λαμδανούσης ] Nogarola locum sic inter- pretatur : « quae ( natura) tametsi nec major redd:tur ne- que minor, recentior tamen semper est et ralione nostri principium sumit. » Bardilius : « in der Natur, die zwar im Ganzen nie weder gewinnt noch verliert, aber sich doch immer verjüngt und in diesem Betracht für uns einen Anfanz nimmt. » Est.autem πρὸς ἡμᾶς non magis quod Bardilius voluit nobis (für uns), quam quod Nogarola dicit ratione nostri (in Rücksicht auf uns '', sed utrum- que conjunctim dicendum est. Quod quum uno vocabulo nequeat fieri, hac circumlocutione usus sum : « quae quamvis nec major fiat neque minor, nova tamen semper est, alque ab eo, quod nobis videtur initium, proficisci- tur. » περὶ μὲν οὖν τοῦ ὅλου ] cod. Par. A.; reliqui omittunt οὖν, quod e Stob;eo adjiciendum putaverat Rudolphus. * ἔτι δὲ xai]codd Parr.; δὲ non exstat in cod. Vat. et Barth.; xoi omisit Stobzeus. φθορᾶς 1 Stobzeus ἀφθαρσίας. ἐν αὐτῷ γινομένης] cod. Par. A. Vat. Barth. ed. Lovan. el Patric. T, 1I lib. VI p. 239. Sed Nog. Comm. Gal. Darg. eL alii ἐν ἑαυτῷ y:v. et Stohzeus ἐν αὐτῇ γιγνομένας. ὡς οὕτως ἔχει] cod. Par. C.; ὡς desideratur in codd. A. et B, item in Val. et Barlh. Αἱ Stobius : ὥστ᾽ ἔχε!» 26 402 ἀεικινήτου φύσεως οὔσης, τῆς δὲ ἀειπαθοῦς, χαὶ τῆς μὲν ἀεὶ χυδερνώσης, τῆς δὲ χυδερνωμένης, ἱκανῶς εἴ-- ρηταί μοι διὰ τούτων. ΚΕΦ. S 1. Περὶ δὲ τῆς ἐξ ἀλλήλων ἀνθρώπων γενέσεως, ὅπως τε χαὶ ἐκ τίνων ἔσται xxv τρόπον ἐπιτελουμένη, νόμῳ τε χαὶ σωφροσύνης καὶ ὅσιότητος ἐπισυνεργού- σης, τάδε χαλῶς ἔχειν οἴομαι. Πρῶτον μὲν τοῦτο διαλαύεῖν, ὅτι οὖχ ἡδονῆς ἕνεχα πρόσιμεν, ἀλλὰ τέ- xwv γενέσεως. $2. Καὶ γὰρ αὐτὰς τὰς δυνάμεις καὶ L ^ -TY ' -Ὁ τὰ ὄργανα. xal τὰς ὀρέξεις τὰς πρὸς τὴν μῖξιν ὑπὸ τοῦ θεοῦ δεδομένας τοῖς ἀνθρώποις, οὖχ ἡδονῆς ἕνεχα δε- I 39». ; ; ts NOU ic on arts δόσθαι συμδέθηχκεν, ἀλλὰ τῆς εἰς τὸν ἀεὶ χρόνον δια-- μονῆς τοῦ γένους. ᾿Επειδὴ γὰρ ἀμήχανον ἦν, θνητὸν φύντα θείου βίου χοινωνῆσαι, τὴν τοῦ γένους ἄθανα- σίαν φθειρομένην x«0* ἕχαστον ἀνεπλήρωσεν ὃ θεός, ἀχατάληχτον ποιήσας xxl συνεχἣ ταύτην τὴν γένεσιν. "Ev oy τοῦτο πρῶτον δεῖ θεωρεῖν, ὅτι οὐχ ἡδονῆς V [4 -— » EA TN ^ Mj 2D A ΄ 5 ἕνεχα ἣ μῖξις: S 3. ᾿ἕπειτα δὲ xol e» αὐτὴν τῷ ἀν- θρώπῳ σύνταξιν πρὸς τὸ ὅλον, ὅτι ἔρος ὑπάρχων y οἴχου τε xai πόλεως» χαὶ τὸ μέγιστον χόσμου, συμ.- πληροῦν ὀφείλει τὸ ἀπογινόυενον τούτων ἕχαστον, ἐὰν Ed ; - ; μέλλη μήτε συγγενιχῆς ἑστίας λειποτάχτης γίνεσθαι. 7 - " D - , TY μήτε πολιτικῆς, μήτε μὴν τῆς θείας. — S 4. Οἱ γὰρ OCELLI LUCANI versetur, partim perpetuo extrinsecus patiatur, atque tum semper gubernet, tum gubernelur, satis mihi his verbis dictum est. CAP. IV. $ t. De mutua autem ipsorum hominum generalione, quo modo et ex quibus recte perfici possit, ita ut non modo legitime, sed eliam temperantie quasi el pietatis ope, facta esse videatur, h:ec existimo bene przecipi. Pri- mum illud statuendum est, nos non voluptatis, sed pro- creandz sobolis causa cum mulieribus coire. $2. Siqui- dem facultates ipsas, instrumenta, et appetitus hominibus dedit deus, non ut voluptate fruerentur, sed ut eorum genus perpetuo permaneret. Nam cum fieri non possit ut homo ipse, qui mortalis natus est, zeternze vilae particeps efficiatur, pereuntem in singulis generis immortalitatem ita supplevit deus, ut generationem hanc infinitam et con- linuam redderet. — Hoc unum igitur primum spectari oportel, non esse voluptalis causa concubandum. $ 3. Deinde hominis cum rerum universitate ralionem consi- derari convenit, quippe qui domus et civitatis, et quod caput rei est, mundi pars sit ideoque debeat qua singula ex liis pereunt supplere, alioquin cum domestici et civilis, tum etiam divini laris desertor futurussit. ὃ 4. Nam qui ἀειπαθοῦς, χαὶ τῆς μὲν] Sic tres codd. Parr. atque edd. Vizz. Lovan. Ball. nec non Patric.; Stobzeus omisit xoi; Comm. habet μὲν (τῆς) ἀεὶ, Gal. καὶ (τῆς) μέν. ἱχανῶς εἴρηταί μοι διὰ τούτων] Sic codd. Parr. atque edd. Lovan. et Ballzes.; Stobaeus ἄνω εἴρηταί μοι περὶ τού- τῶν; Patricius εἰ ἱκανῶς ; vulgo ἱκανῶς μοι εἴρηται. χεφ. 6'] om. in codd. Parr. $1. τῆς ἐξ ἀλλήλων] codd. Parr.; Vizzan. male τῆς ἐχ τῶν ἀλλήλων. ἐπιτελουμένη ] correxit Rudolphus ; vulgo ἐπιτελούμενα. νόμῳ | In cod. Val. a Siebenkeesio excusso videtur vó- yov legi. τε χαὶ σωφροσύνης] codd. Parr.; ed. Lovan. habet δὲ x2i; Comm. iu Varr. lect. monet ab aliis legi σωφροσύνῃ χαὶ ὁσιότητι. $ 2. τὴν μῖξιν } codd. Parr.; Vizz. Lovan. Batt.; (τὴν) μίξιν Comm. Gal. τοῦ θεοῦ] codd. Parr. A. et B. atque edd. Lovan. Vizz. Gal. Darg.; contra articulum omiserunt Comm. et Batt. cum cod. C. τοῖς ἀνθρώποις] tres codd. Parr.; mel. ἐπειδὴ γὰρ] codd. Parr. A. et B.; cod. (sic); in sola ed. Lovan. est ἐπεὶ γάρ. ἀμήχανον] codd. Parr. et Vatt. atque edd. Vizz. et Comm.; deest hec vox in Nog. ed. et apud Patric. p. 255. ἣν ] codd. Parr.; inepte cod. Vat. ὄν. βίου] omnes codd. Parr.; item Vizz. et Batt.; deest haec vox in ed. Lovan.; inclusa apud Comm. Gal. Dargens. τὴν τοῦ γένους ἀθανασίαν φθειρομένην καθ᾽ ἕχαστον ἀνε- πλήοωσεν ó 0:62] Tta correximus verba quie in membranis sic scripta leguntur : τῆς τοῦ γένους ἀθανασίας φθειρομένης χαθ᾽ ἕκαστον ἀνεπλήρωσεν ὁ θεός. Αἱ ἀνεπλήρωσεν nunquam τοῖς deest apud Com- C. ἐπειδ' γὰρ dicitur absolute , sed necessario accusandi casum ad quem referatur requirit. Mixta quam Rudolphus excogitavit Slruclura τὴν τοῦ γένους ἀθανασίαν, φθειρομένης χαθ᾽ Éxa- στον, ἀνεπλήρωσεν ferri nequit. ἀχατάληχτον οοα. Parr. et Vat. Siebenk. teste; Viz- zanius typographorum errore ἀχατάλεχτον et Commelinus ἀχατάληπτον. - ποιήσας] codd. Parr. D. et. C., sed A. male ποιήσαντα. ταύτην τὴν γένεσιν ] Sie emendavi codicum scripturam ταύτην γένεσιν, quam editores intactam reliquerant. Arti- culus hic omitti nequit. Cf. Bernhardi Synfax p. 319. Non spernenda tamen Patricii lectio, e codicibus fortasse petita, quze. p. 217 et 255 reperitur. Utroque enim loco liabet. συνεχῆ τὴν γένεσιν. ἕν οὖν τοῦτο] codd. Parr.; τοῦτο deest apud Vizzanium. $ 3. τὸ μέγιστον χόσμου ] Ita codd. nisi quod in Par. A. scriptum erat τοῦ χόσμου, sed deletum est postea τοῦ. ogs0cc] codd. et edd. praeter Lovan., ubi legitur ὀφεί- λειν. τὸ ἀπογινόμενον οοα4. tres Parr. et Vat.; vulgo ἀπογε- νόυνενον. Deinde γίνεσθαι in Parr. A. B. et Vat. γενέσθαι in Par. C., quae vulgata lectio est. Non putaverim ἀπογενόμε- vov et γενέσθαι in codicibus legi, quorum scriptura nequa- quam sollicitanda. Quum enim non συμπληρῶσα!, sed συμπληροῦν dixerit scriptor; recte subjungitur ἀπογινόμε- νον et γίνεσθαι. Singula quae e rerum universitate tolluntur et pereunt, supplenda sunt homini. Quod quoties negli- git, toties desertor rei communis habendus est. ἐὰν μέλλῃ] codd. Parr.; ἐὰν μέλῃ edd. Lovan. et Commel., sed Batt, et reliquie recte. πολιτιχῆς ]cod. Par. C. et omnes edd.; male cod. Vat. et Parr. A. B. πολίτης. ὃ 4. συναπτόμενοι] codd. Parr.; ἁπτόμενοι cod, Vat. ἀχρασίας ] Omnes codd. przeter Par. C. ubi legitur ἐχρα- Batt. et Vizzan. exstat. οἱ γενόμενοι, apud Commel. LIB. DE UNIVERSI NATURA. καθάπαξ μὴ διὰ παιδόποιίαν συναπτόμενοι ἀδιχήσουσι τὰ τιμιώτατα τῆς χοινωνίας συστήματα. EL δὲ xai γεννήσουσιν οἵ τοιοῦτοι μεθ᾿ ὕξρεως χαὶ ἀχρασίας, μοχθηροὶ ol γενόμενοι xal χαχοδαίμονες ἔσονται, xat βδελυροὶ ὑπό τε θεῶν xal δαιμόνων χαὶ ἀνθρώπων xal οἴκων xat πόλεων. Ταῦτα οὖν προδιανοουμένους οὗ δεῖ ὁμοίως τοῖς ἀλόγοις ζώοις προσέρχεσθαι τοῖς ἀφροδισίοις, ἀλλ᾽ ὡς ἀναγχαῖον χαλὸν ἡγουμένους" εἴπερ ἀναγχαῖον xal χαλὸν εἶναι νομίζουσιν οἱ ἀγαθοὶ τῶν ἀνθρώπων, τὸ μὴ μόνον πολνανδρεῖσθαι τοὺς ol- χοῦς, xal τὸν πλείονα τῆς γῆς τόπον πληροῦσθαι (ἡμερώτατον γὰρ πάντων xai βέλτιστον ζῶον ὃ ἄν- θρωπος), ἀλλὰ xal τὸ μέγιστον εὐχνδρεῖσθαι. — S 5. Διὰ γὰρ ταύτην τὴν αἰτίαν xai τὰς πόλει; εὐνομουμέ- νας οἰχήσουσι, καὶ τοὺς ἰδίους οἴκους χατὰ τρόπον οἱ- χονομήσουσι,, xai τοὺς θεοὺς δὲ φίλους αὐτοῖς χατα- στήσουσι' πάρεστι δὲ θεωρεῖν, ὅτι xal f, βάρθαρος xal $ Ἑλλὰς τότε μάλιστα εὐδοχιμεῖν πέφυχε χατὰ τὰς πολιτείας χαὶ τὰς πολιτικὰς πράξεις, ὅτε μὴ μόνον πο- λυπληθεία ἀνθρώπων, ἀλλὰ χαὶ εὐανδρία χορηγοῦν- ται. $6. Ὅθεν ἁμαρτάνουσι πολλοί, μὴ πρὸς τὸ μέγεθος τῆς τύχης , μηδὲ πρὸς τὸ συμφέρον τῷ χοινῷ συνιστάντες τοὺς γάμους, ἀλλὰ πρὸς τὸν πλοῦτον 1j τὴν ὑπεροχὴν τοῦ γένους ἀποῤλέποντες. Ἀντὶ μὲν qXo ποῦ νέχν xal ὡραίαν συναρμόζεσθαι , συνηρμό- σᾶντο ἂν τὴν ὑπερηλιχεστέραν: ἀντὶ δὲ τοῦ συμπαθῆ 403 liberorum procreandorun: causa omnino non coierint, ii nobilissimos consortionis humane castus. injuría afficient ΟἹ violabunt, — Quodsi tales homines salacitate et intem- perantia inducti ad. generandum accesserint, qui orientur filii, improbi et miseri, diis, daemonibus, hominibus , nec non familiis et civitatibus exsecrandi οἱ detestabiles futuri sunt. Qui igitur hiec antea consideraverint , ii non belluarum more ad concubitum ferri debent, sed ita ut qu res venereas necessaria bona esse putent : siquidem ne- cessarium et bonum probi viri existimant, non solum domos et plurima terr;e loca magna hominum multitudine replere (mansuelissimum enim alque optimum anima- lium omnium est liomo), sed eliam quod maximum est, probis hominibus complere. — $ 5. Hanc enim ob causam evenieL, ut civitlales bene instilutas inlabitent, res suas domesticas et familiares gubernent ac recte tueantur, deo- rum denique benevolentiamsibi concilient. Nam videre licet barbarorum terraset Gra'ciam tum maxime in administran - dà republica atque in gerendis negotiis civilibus excellere , quum id studeant, ut non modo hominum multitudinem, sed etiam proborum virorum copiam sibi comparent. $ 6. Haque multi peccant in eo quod. quum matrimonia con- trahunt non fortunge. suce. (sive prosper sive adversae) magnitudinem (i. e. suam salutem), neque publicam uti- litatem. sibi proponunt, sed divitias aut generis preestan- tiam tantum respiciunt. Pro puella enim atque iu flore alatis constituta quam ducere debebant, vetulam sibi σίας, quod secunda manus superposito x« in ἀχρασίας cor- | tur, sed nihil inde ad explendam lacunam enotatum est. rexit. ol γενόμενοι] codd. Parr. B. el. C.; item cod. Darth.; iu cod. A. scriptum est οἱ γεννώμενοι. In. edd. Lovan. (oi) γενόμενοι, apud Nogarolam abjecto arliculo γενόμενοι. ταῦτα οὖν | codd. Parr. B. et C.; ταὐτ᾽ οὖν cod, 4. προδιανοουμένους ] codd. Parr.; διανοουμένους Vizzan. ἡγουμένους — xai χαλὸν] Librarii negligentia exciderunt hiec in cod. Vat. εἴπερ Xvxyx.] cod. Par. A. et ed. Lov.; sed ἅπερ codd. -Parr. B. et C. eum cod. Barth.; ὅπερ cod. Val. πληροῦσθαι Ἰ cod. Par. C.; in reliquis duobus hoc ver- bum desideratur. ἡμερώτατον γὰρ πάντων xxi βέλτιστον ζῶον ὁ ἄνθρωπος] cod. Par. C. atque edd. Nog. Comm. Gal. Darg. θαι; contra codd. Parr. A. el D. ἡμερώτατον yào χαὶ βέλτιστον πάντων ζώων ὁ ἄνθρωπος; cod. Barth. ἡμερώτερον: ed. Lovan. βέλτιστον ζώων, Vizzan. e codd. Valt. àu. γὰρ χαὶ B. πάντων ζῶον. Celerum hwc verba non injuria pro glossemate liabet Rudolphus. τὸ μέγιστον) codd. Parr. A. et C.; sed cod. B. et Vat. nec non Barlli. τοῦ μεγίστου. εὐνομουμένας 1 codd. Parr. et Vat.; Nog. ἐννομουμένας. xal τοὺς θεοὺς δὲ φίλους — ὅτε μὴ μόνον] Supplevi locum antea mutilum cum Batt:es. e codd. Parr. A. et D., nisi quod ille παρέξουσι adjecit, quod non est in membranis. In aliis autem libris scriptis et editis hzec leguntur : οἰχονομῆ- δουσι, X2l τοῖς φίλοις αὐτοῖς χχτὰ τὰς πολιτείας χαὶ τὰς πο- ἜΞΘΌΕ πράξεις παρέξουσιν ὅτε μὴ μόνον X. 1. A. Sed in Lovan. ed. παρέξουσι deest. Verba xai τοὺς θεοὺς δὲ φίλους αὐτοῖς ex- stant eliam in codd. Vatt. testibus Vizzanio et Siebenkeesio 'atque in cod. Barth. in quibus praterea παρέξουσι omitti- Alii apud. Commel. in Varr. Lectt. habent xai οἱ οἴλοι αὖ- τοῖς. lu. verbis xai τοὺς θεοὺς δὲ Rudolphus zai superva- tuum et molestum esse opinatus delevit, quod nemini probatum iri spero. Xen. V lib. IT, 6, 8 : xai ἀρχιχὸς δὲ , 6. add. Herm. ad Vig. p. $47 mokuzinüiia] cod. Par. zu .; πολυπλυβία codd. B. et c. Utrumque recte se habet ; nam πολυπλήθεια invenitur apud Hippocratem ( vide Foesii. QZconom. ), Aristotelem, alios, πολυπληβία SA Sophoclem frazm. 388, Pol. I, 4s, 6. εὐανδρίαᾳ ] cod. Par. C.; sed in eod. A. reperitur ἂν- δρείᾳ, in B. ἀνδοία, quod eliam in cod. Yat. vidisse se testantur. Vizzanius et Siehenkeesius. Idem exstat in cod. Barth. atque in ed. Lovan. $ 6. τῆς τύχης Ia codd.; Klotzius in censura editionis Dargensianze legendum suspicatus est τῆς ψυχῆς. At vul- gata scriptura commodum habet sensum. συνηρμόσαντο àv] Sic omnes codd. Omitli poterat ἂν quia de eo azitur quod fieri solet ( vid. Hermann. ad Viger. p. 746); sed tuemur membranarum scripturam, in qua nihil est quod ab optimorum scriptorum usu plane ab- lhorreat. Cf. Hermann. de part. ἂν lib. I cap 7 et Dern- hardi Syntax. p. 390 seq. τοῦ συμπαϑὴ] cod. Val. Siebenkeesio teste; in codd. Parr. atque in edd. Lovan. et Comm. deest τοῦ. ὁμοιοτάτην ] Sic flagitante sensu cum Gal. Darg. Rudol- pho et aliis scripsi. Codex Vat. Vizzanio et Siebenkeesio lestibus exhibet ὁμοιότητα. Codd. tres Parr. ὁμοιότατον, quod in ed. Lovan. transiit. Battesius habel. óuotozázy , Vizz. ὁμοιοτάταν dorice. γένει ] codd. Parr. A. et B.; in C. legitur γένη, in mar- gine aulem γένει. ἢ ὑπευχρήματον] codd. Parr. A. el D., ilem Vat. a Sie- 36. ἐλέγετο εἶναι. Cf. ibid. VI, OCELLI τὴν ψυχὴν xoi ὁμοιοτάτην, ἐπίδοξον τῷ γένει ἢ ὕπερ- χρήματον. Τοιγάρτοι ἀντὶ συμφωνίας διαφωνίαν, χαὶ ἀντὶ ὁμοφροσύνης διχοφροσύνην χατασχευάζουσι, περὶ ““γεμονίας ὃ διαμαχόμενοι πρὸς ἀλλήλους. ἯἩ μὲν γὰρ ὑπερέ ἔχουσα πλούτῳ καὶ γένει χαὶ φίλοις ἄρχειν προαιρεῖται τοῦ ἀνδρὸς παρὰ τὸν τῆς φύσεως νόμον" Ó δέ γε διαμαχόμενος διχαίως, καὶ οὐ δεύτερος, ἀλλὰ πρῶτος θέλων εἶναι, ἀδυνατεῖ τῆς ἡγεμονίας ἐφικέ- σθαι. 5.1. Ὧν δὴ γενομένων οὐ μόνον τοὺς οἴκους Sed n ἀλλὰ xai τὰς πόλεις συμβαίνει γενέ-- σθαι. Μέρη γὰρ τῶν πόλεων οἵ οἶχοι, Ex δὲ τῶν μερῶν ἢ τοῦ ὅλου xxl τοῦ παντὸς σύνθεσις" εἰχὸς οὖν ὁποῖα τὰ μέρη τυγχάνουσιν ὄντα, xai τὸ ὅλον καὶ τὸ πᾶν, τὸ ἐχ τοιούτων συντεθειμένον, τοιοῦτον εἶναι. — S 8. Καὶ ἐν ταῖς τέχναις δὲ αἵ πρῶται οἰχοδομαὶ μεγάλα συνεργοῦσι πρὸς τὸ χαλῶς ἢ τὸ χαχῶς τὸ ὅλον ἔργον συντελεσθῆναι: οἷον ἐπὶ μὲν οἰκοδομίας θε- μελίου χαταδολή" ἐπὶ δὲ ναυπηγίας τρόπις" ἐπὶ δὲ συναρμογῆς xxi μελοποιίας τάσις φωνῇς xal λῇ- Etc οὕτως οὖν xal ἐπὶ πολιτείας εὐνομουμένης τε χαὶ χαχονομουμένης οἴκων χατάστασις χαὶ συναρμογὴ μέγιστα συμβάλλεται. S 9. Περὶ γενέσεως οὖν σχο- πουμένους τάδε χρὴ πράττειν" χαθόλου μὲν δὴ φυλάτ- τεσθαι χρὴ πᾶν τὸ ἀνόμοιον xul ἀτελές: οὔτε γὰρ τῶν φυτῶν τὰ ἀτελῆ, οὔτε τῶν ζώων εὔχαρπα γίνεται, ἀλλὰ δεῖ γενέσθαι τινὰ χρόνον πρὸς τὰς χαρποφορίας , 404 LUCANI adjungunt, atque cum uxor eodem modo animala ac si- millimis moribus conspicua ducenda essel, nobilitate praestantem aut divitiis affluentem ducunt. Quamobrem pro concordia discordiam, pro consensu dissensionem sibi parant, siquidem maritus et uxor inter se de principatu conlendunt. Quz enim mulier divitiis, genere el amicis anlecellit, imperare viro contra nature leges intendit : at ille, tametsi, ut par est, repugnet, quippe qui pri- mum, non secundum locum tenere velit, nancisci tamen principatum nullo modo potest. $ 7. Qua. quidem res quum eveniunt, non familie tantum et domus, verum eliam civitates infelices reddantur necesse est. Domus enim civilatum partes sunt : ex parlibus aulem totum et universum constat, Consentfaneum igitur est, quales sunt partes, tale et totum et universum esse, ex hujusmodi constans partibus. — $ 8. Atque ut in arlibus primze stru- ctura: ad universum opus bene aut male conficiendum multum conferunt, verbi gratia ad domum :zedificandam fundamenti jactus , ad navem struendam carinz ratio, ad efficiendum concentum modulationemque contentio vocis el remissio : sic ad rempublicam bene vel male consti- tuendam familiarum status et conditio plurimum solet valere. $9. Jam vero qui de generatione cogitant, eos heec agere oportet, ut omnino quidquid dissimile imma- turumque est evitent. Neque enim plantze neque animalia antequam ad florem et robur pervenerunt, fccunda sunt ; benkeesio collatus atque edd. Batt. et Vizzanii. Posterior tamen legit xai ὑπερχρήματον, Nog. ὑποχρήματον, Gal. et Dargens. περιχρήματον et ed. Lovan. ἥπερ χρήματον. συμφ. διαφ. xoi ἀντὶ desunt Lypographorum errore in Vizzanii textu ; nam in interpretatione hzc verba expressit. ὁ 0: γε διαμαχόμενος } codd. Parr. omnes nec non Vat, et Barth. atque edd. Lovan. Batt. Rud.; in ceteris desi- deratur γε. θέλων εἶναι ] codd. Parr. A. et C.; sed cod. B. εἶναι θέλων. ἐφιχέσθαι 51Ϊ. codd. Parr. A. et C. atque edd. Nog. Comm. Batl. Lovan.; sed cod. Par. D. et Vatt. a Vizzanio excussi ἀφιχέσθαι. $ 7. ὧν δὴ] cod. Vat. ap. Vizzan. et Siebenk. et Par. C., quocum congruit editio Lovan. Contra codd. Parr. A. el B. ὧν δὲ male. Hoc autem in omnibus edd. practer Rudolphianam legitur. xai τοῦ παντὸς συνῦ.] codd. Parr. A. οἱ B., atque ifa ediderunt Vizzan. Gal. Dargens. Rudolph.; xai παντὸς συνῇ. sine articulo cod. Par. C. atque edd. Lovan. Comm. Battles. ὅλον xxi τὸ πᾶν] codd. Parr; ὅλον καὶ πᾶν ed. Lovan. ἐχ τοιούτων } ἴῃ omnibus membranis est preter Vat. ubi Vizzanio teste exstat£v τούτων, quod corrigendum in ἐχ τούτων. συντεθειμένο" ] scripsimus pro vulgato συντιθέμενον, quod in plerisque codd. et omnibus edd. reperitur. E Vat. at- tulit Siebenkeesius συντεθεμένον, quod scriptura mendum esl pro συντεθειμένον. | $ 8. ἐν ταῖς τέχναις} codd, Parr, et Vat. quem secutus est Rudolphus, ἐν ταῖς πρώταις habent edd. Lovan. Vizz. Batt. et incluso articulo Comm. Gal. Rotermundus. πρὸς τὸ καλῶς ἢ τὸ χαχῶς ] codd. tres Parr. atque edd. Vizz. et Ballzes.; vulgo πρὸς τὸ χαλῶς ἢ xaxo;, in quibus verbis Commelinus articulum uncis inclusit. χαταθολή ] codd. Parr. B. et C.; χαταδολήν cod. A. τρόπις ] Sic codd.; mendose ed. Lovan. τρόποις. τάσις φωνῆς xai λῆξις] Ita Comm. Vizzan. Battzs. Gal. Darg. Rudolph.; perperam in tribus codd. Parr. nec non in Vatt. el Barth. atque in editione Lovan. legitur τάσις xal φωνῆς λῆψις. Cliristianus verlit : ἐπ concentu et mo- dulatione tenor et vocis sumtio. τε xal xxx. ] codd. Parr.; Vizzan. ἢ xax. χαχονομουμένης codd. Parr. A. et B., item Vat. apud Siebenkeesium atque edd. Vizan. Gal. Darg.; xaAotxovo- μουμένης Commel.; cod. Par. C. καλοχονομουμένης, quod transiit in ed. Lovan. atque a Christiano sic expressum est : « 114 in republica bene legibus instituta et recte ad- ministrata. » $ 9. Qua sequuntur Jamblichus de vit. Pythag. c. 3t sect. 209. seqq. prope ad verbum laudavit; quamquam hic illic quzedam mulata et addita sunt. 1ta autem incipit : περὶ δὲ γενέσεως τάδε λέγειν αὐτοὺς (τοὺς Πυθαγορείους) ἔφασαν. χαθόλου μὲν ᾧοντο δεῖν φυλάττεσθαι x. τ. À. ἀτελές ] Jamblichus habet τὸ χαλούμενον προφερές el pro ἀτελῇ postea τὰ προφερῆ. De qua voce cf. Rubnken. ad Tim. Lex. Plat. p. 233 n. 7. οὔτε γὰρ — ἀτελῆ] desideratur apud Darg. et Ro- term. γίνεται] codd. Parr. B. et C.; sed cod. A, γίγνεται. ἀλ)ὰ δεῖ] codd. Parr. B. et C.; Cod, A. male ἀλλ᾽ εἰ (superposito ἢ) δεῖ ( sic). τετελειωμένων 1 1a correximus Jamblicho auctore vul- gatum τελειούμενον quod in omnibus Ocelli codicibus ex- stat. Neque enim participium praesentis temporis ad id quod hic exprimendum est congruens esse apparet. τὰ σπέρματα xad ol χαρποὶ γίνωνται ] Dedimus scripturam qua apud Jamblichum est; cod. Par. A. hic habet τὰ σπέρματα xai χαρποὶ γίγνωνται, a quo reliqui duo in eo LIB. DE UNIVERSI NATURA. ὅπως ἐξ ἰσχυόντων τε xal τετελειωμένων τῶν σωμά- Tov τὰ σπέρματα xal οἵ χαρποὶ γίνωνται. — 8 10. Ὅθεν δεῖ τοὺς παῖδας xal τὰς παρθένους ἐν γυμνασίοις τε χαὶ χαρτερίαις ταῖς προσηχούσαις τρέφειν, χαὶ τρο- φὴν προσφέρεσθαι τὴν ἁρμόζουσαν φιλοπόνῳ τε χαὶ σώφρονι xat χαρτεριχῷ βίῳ. S tt. Πολλὰ δὴ τῶν χατὰ τὸν ἀνθρώπινον βίον τοιαῦτά ἐστιν, ἐν οἷς βῶ- Ttov ἣ ὀψιμαθία. Διὸ xal πρὸς τὴν τῶν ἀφροδισίων χρῆσιν οὕτως ἄγεσθαι χρὴ τὸν παῖδα, ὡς μηδὲ ἐπι- ζητεῖν πρὸ τῶν εἴχοσιν ἐτῶν τὴν τοιαύτην χρῆσιν, ἀλλὰ χαὶ χρησάμενον, σπανίως χρῆσθαι. "ἔσται δὲ τοῦτο, ἐὰν χαλὸν xal τίμιον εἶναι νομίζη τὴν εὐεξίαν χαὶ τὴν ἐγχράτειαν, S 12. Δεῖ δὲ xo παιδεύειν τὰ. τοιαῦτα τῶν vouíucv ἐν ταῖς ἑλληνιχαῖς. πόλεσι, τὸ μήτε μητρὶ συγγίνεσθαι, μήτε θυγατρὶ, μήτε ἀδελφῇ, μήτε ἐν ἱεροῖς, μήτε ἐν φανερῷ τόπῳ,, xaXov γάρ ἐστι χαὶ πρόσφορον τὸ ὡς πλεῖστα χωλύματα γίνεσθαι τῆς ἐνεργείας ταύτης. Κ 13. Καθόλου δὲ δεῖ περιαιρεῖν μένας, χαταλιμπάνειν δὲ τὰς χατὰ φύσιν xal μετὰ σωφροσύνης ἐπὶ τεχνοποιία σώφρονί τε χαὶ νομίμῳ γι- νομένας, Δεῖ δὲ πολλὴν πρόνοιαν ποιεῖσθαι τοὺς τεχνοποιουμένους τῶν ἐσομένων τέχνων. Πρώτη μὲν οὖν χαὶ μεγίστη φυλαχὴ πρὸς γέννησιν τῷ τεχνοποιεῖν βουλομένῳ δίαιτα σωφρονιχὴ xal ὑγιεινή" ὡς μήτε πληρώσει χρῆσθαι τροφῆς ἀχαίρου, μήτε μέθη, μήτε ἄλλῃ τινὶ ταραχῇ, ἐξ ὧν χείρονες ai τῶν σωμάτων 405 sed requiritur ad edendos fcetus aliqua alas, ut e corpo ribus robustis et adultis semina et fructus emittantur. | $ 10. Quocirca pueros et virgines exercitationibus labori- busque idoneis innutriri decet ac cibum sumere vile la- borioste el temperanti et crumnosz accommodatum. $ 11. Multa sane hujus generis sunt in vita humana, quae sero nosse salius sil. Quare quod ad rerum venerearum usum attinet, ita est educandus adolescens , ut earum usu- ram ante vicesimum annum ne appetat quidem, et ubi eas aliquando gustaverit, raro iis postea utatur. Quod profecto erit, si bonum corporis habitum et contineutiam res esse optimas el honore dignas censuerit. — $ 12. Prze- lerea ea etiam in civitalibus graecis instituenda est disci- plina, ne quis cum matre, filia, sorore concubet , porro ne in templis, neve in propatulo coeat. Bonum enim alque utile est quamplurima huic negotio impedimenta ] afferri. $ 13. Penitus autem tolli oportet omnes illas ge- , nerationes, quae preeler naturam et flagitiosze sunt, con- τάς τε παρὰ φύσιν γεννήσεις xal τὰς μεθ᾽ ὕδρεως γινο- tra relinqui et servari convenit eas qnze. secundum natu- ram et temperanter fiunt, ut filii sobrie et lezitime gignan- tur. Opus est praterea. qui liberorum procreationi ope- ram dant , eos futurae sobolis curam jam antea. suscipere Prima igitur et maxima cautio quz ad liberorum genera- tionem spectat genitori futuro esse debet viclus mode- ratus et saluber, ita ut neque cibis intempestivis replea- lur neque inebrietur neque alia perturbatione agitetur, quibus rebus habitus corporis deterior evadit, Illud tantum discrepant, quod cod. B. γένωνται, C. γίνονται exhibet. $ 10. γυμνασίοις τε] codd. Parr.; τε deest in Vat. teste Vizzan. xai τροφὴν προσφέρεσθαι ] cod. Par. C.; deest xai in codd, A. et B. atque in Vat. et Barth. Jamblichus omisso xai habet τροφὴν προσφέροντας. τὴν ἁρμόζουσαν] codd. tres Parr. atque edd. Lovan. Viz- zan. Balt. Arliculum uncis incluserunt Comm. Gal. Darg. $ 11. χατὰ τὸν ἀνθρώπινον βίον] cod. Par. A.; reliqui omisso arliculo xazx ἀνθρ. B. quod in omnibus edd. le- gitur. σπανίως ] codd. Parr. A. et B ; male cod. C. σπανίας. $ 12. μήτε ἀδελφῦ ] codd. Parr. B. et C.; mendose cod. Α. μετ᾽ ἀδελφῇ. γάρ ἐστι] codd. Parr. A. et D.; cod. C. γάρ ἐστιν. τὸ ὡς codd, B. Parr. et C.; cod. A. male τῷ ὡς. χωλύματα ] codd. tres Parr.; χωλύμματα Comm. $ 13. περιαιρεῖν] codd. Parr. et Vat., Coinmel. in Varr. Lectt. et Jamblichus; περιερεῖν ed. Lovan.; περιαναιρεῖν Gal. Darg. Comm. Batlzes.; περιανερεῖν Vizzan. παρὰ φύσιν γεννήσεις ] cod. Par. B. et Vat. teste Vizzan.; sed codd. Parr. A. et C. male γεννέσεις; ed. Lovan. γενή- σεις, reliquae γενέσεις. Αἱ γένεσις est ortus, non generatio, γινομένας] codd. Parr. B. et C.; γιγνομένας cod. A. vog. γινομένας] Ita Jamblicho auctore emendavi vulga- fam leclionem vou. γινομένη, ut est in cod. Par. B., vel γιγνομένῃ, quod exstat in codd. A. et C. atque in Vat. et ed. Lovan. Ceterum γινομένας esse scribendum jam vi/e- rant Siebenkeesius et Rudolphus. πολλὴν πρόν.] codd. Parr. A. et B., item Vall. Barth. et Jamblichus, quem seculi sunt Vizzanius et Rudolphus. Contra cod, Par. C. πάλιν πρόν. quam scripturam. imme- rito probarunt Nogar. Commel. Gal. Darg. Βαϊ, τοὺς τεχνοποιουμένους 1 codd. Parr.; arliculum omisit Batt. πρώτη μὲν οὖν xai μεγίστη — γέννυσιν codd. Parr. A. et B.; male cod. C. πρώτη μὲν οὖν μεγίστη, quod in omni- bus editionibus reperitur. Sed recte- Jamblichüs πρώτην μὲν οὖν εἶναι xal μεγίστην. Pro- γέννησιν ed. Lovan. yévn- σιν, vulgo γένεσιν, quod hoc loco ineptum est. μήτε ἄλλῃ τινὶ ταραχῇ] cod. Par. C.; in reliquis duobus codd. Parr. est μήτ᾽ ἄλλῃ τ. v. Prius illud lezitur in edd. Loxan. el Vizzan. ecod. Vat. enotatum atque apud Ru- dolphum. At Nog. Comm. et Datt:es. habent τῇ ταραχῇ. ἐξ ὧν χείρονες αἱ τῶν σωμάτων ] codd. tres Parr. et Vatt., item Jamblich. atque edd. Vizan. et Battzs., nisi quod Battzsius legit (ai) τῶν σωμ. Sed χείρους exstat apud Nogarolam et Commelinum, praterea (ai) αὐτῶν inepte apud eosdem et apud Vizzanium, Galeum, Rotermundum, alios. γίνονται] cod, Par. C.; reliqui duo Parr. γίγνονται. τὸ χαθεστυηχυίας τῆς διανοίας--- γίνεσθαι ] codd. tres Parr. nisi quod in cod. A. legitur γίγνεσθαι. Eandem lectionem aznoscunt cod. Vat. Siebenkeesii alque edd. Lovan. et Batt. Male vulgo editur τὸ τῆς χαθεστηχυίας τῆς διανοίας. Quum διάνοια χαθεστυηκχυῖα sit mens tranquilla, Rudolphus nisi adderetur μὴ verba hiec repugnare sententiae ratus, lezi voluil τὸ μὴ χαϑεστηχυίας τῆς διανοίας τὰς μίξεις γίνε- σθαι. At φυλάττεσθαι non solum est cavere, ne quid fiat, quod ille ait, sed etiam cavere , ut fiat aliquid ; quo sensu 406 OCELLI LUCANI LIBER. , ,r t , , , ἕξεις γίνονται’ μάλιστα δὲ πάντων προσήχει φυλάττε- npe σθαι τὸ χαθεστηχυίας τῆς διανοίας τὰς μίξεις γίνεσθαι" 5 , M ἂν , Pls ἐκ φαύλων γὰρ xat ἀσυμφώνων xal ταραχωδῶν ἕξεων ἐὰν Y ; Y , μοχθηρὰ γίνεται τὰ σπέρματα. — S 14. Μετὰ πάσης Ξ B - - L z οὖν σπουδῆς καὶ προσοχῆς δεῖ χαταδάλλεσθαι, ὅπως τὰ γεννώμενα γίνηται χαριέστατα, χαὶ γενόμενα χα- - “- ^ ͵ λῶς ἀνατραφῇ. Οὐ γὰρ δίκαιον, τοὺς μὲν φιλίππους xat φιλόχυνας χαὶ φιλόρνιθας μετὰ πάσης ἐπιμελείας φρον- τίδα ποιεῖσθα! τῶν γινομένων, ὡς δεῖ, xxt ἐξ ὧν δεῖ, xal ὅτε δεῖ, χαὶ πῶς διαχειμένων, γίνεσθαι τὰς μίξεις χαὶ τὰς χοινωνίας, τοῦ μὴ ὡς ἔτυχε γίνεσθαι τὰ γεννώ- ^ ^ 9 , , x - , - μενα" τοὺς δὲ ἀνθοώπους μηδένα ποιεῖσθαι λόγον τῶν Ix 3e τὸν 233 V l ὩΣ ΤΕΣ AE * ἰδίων ἐγγόνων. ἀλλὰ xa γεννᾷν ὡς ἔτυχε, καὶ γεννω- ; d cA Re LM. ΕΝ E μένων ὀλιγωρεῖν xal τῆς τροφῆς χαὶ τῆς παιδείας. - b] * ^ Ταῦτα γὰρ ἀμελούμενα πάσης xxxlac xa φαυλότητος ; - Εἰ παραίτια γίνεται, βοσχηματώδη καὶ ἀγεννῇ ἀποτελοῦντα τὰ γεννώμενα. vero omnium maxime curandum est, ut pacata et tranquilla mente concubitus fiat. Nam quum pravus et incompositus et perturbatus animi habitus est, vitiosa e corpore semina solent prodire. S 14. Omni igitur studio ἡ omnique animi attentione fundamenta jacienda sunt, ut venusti nascantur liberi , et postquam orti sint liberaliter educentur. Neque enim zequum est eos qui equos aut ca- nes aut aves alunt omni diligentia providere, ut belluas , quemadmodum et ex quibus et quo tempore oporteat, ge- nerent, et quo modo affeclze coire debeant, ne vilis 86 vulgaris nascatur proles, homines vero nullam filiorum suorum curam gerere , sed polius illos, ut sors tulit, procreare, et quum genuerint , ipsorum educationem insti- tutionemque negligere. — Hae enim res neglect? omnis improbitatis et nequiti& causce sunt, quippe quce liberos belluarum similes vilesque efficiant. recle jungitur infinitivo non adjecto μή. JEschyl. Suppl. v. 202 : φυλάξομαι δὲ τάσδε μεμνῆσθαι σέθεν Κεδνὰς ἐτετμάς. Itaque nihil mutandum. γίνεται τὰ σπέρματα } Vulgata haec lectio est quam ser- vandam putavi, elsi in cod. Par. A. γίγνονται atque in cieteris duobus γίνονται legitur, quod in Lovan. ed. trans- )vit. $ 14. γεννώμενα γίνηται 1 codd. Parr. A. et C.; item Batteesius et Rudolphus. Cod. Par. B. γεννώμενα γίγνηται, quod in cod. Vat. repperit Siebenkeesius. In alio codice Vat. verba γίνηται yao. xai veww. teste Vizzanuio. deside- rantur. Commelinus denique et Vizzanius γίνεται. γενόμενα καλῶς ἀνατρχφῇ ] Ita codd. Parr. A. et C. atque edit. Lovan.; male cod. B. yzvvóuevx χαλῶς & , quod in Vizzanii, Galei, Dargensii, Rudolphi aliisque edd. legitur. οὐ γὰρ £x.] Codd. Parr. prebent οὐδὲ γὰρ 2w.; editio Lovan. οὔτε δὲ γὰρ; Commoel. alque alii legunt οὔτε ( δὲ) γὰρ. Desideratur δὲ in edd, Vizzanii et Battzesii , Sed repe- ritur in Vizzanii cod. Vat.; Siebenkeesius autem οὐδὲ pro οὔτε scriptum invenit. Sed ego neque οὐδὲ y» neque οὔτε γὰρ neque οὔτε δὲ γὰρ hoc loco fero. Scribendum οὔ yap quod solum simplici huic sententiae congruit. Á φιλίππους xai οιλόχυνας χαὶ φιλόονιθας]} codd. tres Pari- sienses et edit. Lovan. Eundem ordinem sequitur Chri- stianus in interpretatione. Vulgo autem hae voces ita col- locantur φιλίππους καὶ φιλόρνιθας xai φιλόχυνας. γίνεσθαι | Hoc loco et paucis verbis interjectis cod. Par. C. γίνεσθαι, sed codd. A. et. B. γίγνεσθαι. τοῦ μὴ] codd. Parr. Vatt. Barth. atque edd. Vizz. Comm. Balt. Rud.; Nog. male τοῦ zai. τὰ γεννώμενα 1 codd. Parr. et omnes edd. prater Bat- tasianam, ubi legitur γεννήματα. ἀλλὰ xai γευνᾷν 7 codd. tres Parr. afque edd. Lovan. Vizz. Βα; «oi uncis inclusum in Commel. ed. χαὶ τῆ: τροφῆ- καὶ τῆς παιδ. 7 codd. Parr,; prius xoi ante τῆς τροφῆς omissum est in Battesii editione, posterius deest in Lovaniensi. ταῦτα γὰρ] codd. Parr. A. et C. et omnes edd.; γὰρ omis- sum in cod. B. atque in membranis Vatt. et Barth. γίνεται 1 cod. Par. C.; sed cod. A. et B. γίγνεται, ἀγεννῇ ] cod. Par. B.; in reliquis duohus codd. Parr. le- gitur ἀγενῆ, quam leetionem non debebant in verborum ordinem recipere editor Lovaniensis, Commelinus et Bat- tesius. Utriusque vocis discrimen salis notum hodie est. αποτελοῦντα ] codd. Parr. Vatt. Barlh. atque edd. Lo- van. Comm. Gal. Darg. Batt. Rud.; ἀποτελούμενα, quod in Varr. Lectt. Commelini memoratur et apud Vizzaniuim legitur, rejiciendum est. iis, npe 7 oum mm T asco Umi OCELLI LUCANI FRAGMENTUM LIBRI ΠΕΡῚ NOMOY e Stob. Ecl. phys. lib. I, cap. 13, pag. 392. ΄ ----,Οο.-ο.-. Συνέχει γὰρ τὰ μὲν σχάνεα Qo , ταύτας δ᾽ αἴτιον , * , € , *, * , ψυχά, τὸν δὲ κόσμον ἁρμονία, ταύτας δ᾽ αἴτιος 6 θεός, ^ LI y» ' la , , , » τὼς δ᾽ οἴχως xal τὰς πόλιας óuóvotx , ταύτας δ᾽ αἴτιος -* * , 6 νόμος. Τίς οὖν αἰτία xal φύσις τὸν μὲν χόσμον &g- , , ^ ^F 25 *, , » , μόσθαι διὰ παντός, xai μηδέποχ ἐς ἀχοσμίαν ἐχθαί- νειν, τὰς δὲ πόλιας χαὶ τὼς οἴχως ὀλιγοχρονίως ἡ ἦμεν; ; “Ὅσα μὲν ὦ ὧν γεννατὰ xal θνατὰ τὰν φύσιν, ἐξ ἃς συνέσταχεν ὕλας, τὰν αὐτὰν αἰτίαν ἔχει τᾶς διαλύσιος. v. , X * 6 AA , * ἮΝ , € * Συνέστη γὰρ ix μεταδαλλοίσας xal ἀειπαθέος" ἃ γὰρ τῶν γενομένων ἀπογένεσις σωτηρία τᾶς γεννάτορος ὅλι WE: , E MOM o3 n ὕλας" τὸ δὲ ἀειχίνητον χυδερνεῖ, τὸ δὲ ἀειπαθὲς χυδερ- νεῖται, xal τὸ μὲν πρότερον τᾷ δυνάμει, τὸ δὲ ὕστερον᾽ xal τὸ μὲν θεῖον xal λόγον ἔχον xal ἔμφρον" τὸ δὲ γεν- ^ ἣι , νατὸν xat ἄλογον xal μεταδάλλον. Stobaus |. c. : ΓὌχελλος ἔφησεν εἶναι δι᾽ ὃ γίγνεταί τι. λέ- γει γὰρ ἐν τῷ Περὶ Νόμου οὕτως" Συνέχει γὰρ χτὰ. Bis hioc loco in libris quibusdam legitur τοὺς otxsuc, quod e seve- rioris Doridis legibus et cum codice Vaticano mutandum duxi in τὼς οἴχως. — Vizzanius vulgavit τὶς οὖν αἰτία xai φύοις κτλ. atque idcirco. verlit : Causa igitur aliqua est et natura; sed rectius ponitur τίς οὖν vel potius àv, quemad- modum paulo post in Vaticano et Augustano exemplari comparet, ita ut hoc enuntiatum usque ad verba ὀλιγοχοο- νίως ἦμεν quaestionem contineat, ad quam respondetur se- quenti enunliatione ὅσα μὲν ὧν γεννατὰ ---τᾶ: διαλύσιος. Cae- 407 Continet quidem corpora vita, hujus autem causa anima est : mundum vero harmonia continet , linjus au- lem auctor est deus : familias denique et civitates continet concordia , hujus autem causa lex est, Quae igitur cansa esl et. natura efficiens, ut mundus quidem semper apte cohareat neque unquam in perturbationem incidat, civita- les vero et familie brevis sint temporis? Quaecunque res genitie. sunt et natura mortales, ex qua constant materia, hanc ipsam dissolutionis causam habent. Constant enim ex mutabili et semper patibili : quippe eorum quie genita sunt interitus salus genitricis malerize est; quod vero semper movetur gubernat, quod semper patitur guberna- tur : et illud quidem sua. vi prius, hoc posterius; illud divinum et ralione proditum et menlis particeps, hoc vero genitum et rationis expers et mutabile est. lerum pro μηδέποτ᾽ --ἐξ T:—4, γὰρ qua in membranis sunt , edidimus μηδέποχ᾽ ---ἐξ ἃς---ὦ γὰρ, ut in his quoque formis severiorem Doridem restilueremus, quum ὄλιγο- χρονίως pro ὀλιγοχρονίους Vaticanus liber et Angustanus praebeant. Inepte vulgo legitur zxzócov, cujus loco flagitatur πρότερον. Neque enim dubitandum, quin vera sit Ammonii Observatio : πρῶτος μὲν ἐπὶ πολλῶν, πρότερος δὲ ἐπὶ δύο" xal τῷ -μὲν πρώτῳ ἀχολουθεῖ ὁ ὕστατος, τῷ δὲ προτέρῳ ὁ ὕστε- ρος. Cf. Valckenar. ad Theocrit. Idyll. I, 11. In extremis τὸ μεταδάλλον, pro quibus Galeus scripsit xai τὸ μεταδαλ- λον, addita xzi particula articulum delevi. DE HIEROCLE"AC DE CARMINIS AUREI AUCTORE. Ex illis qui priscam Pythagorz disciplinam posteriori etate renovare ac sapientia studiosis Samii philosophi exemplo virtutis consequendz viam commonstrare nisi sunt, merita laude oele- bratur Hierocles, Platonicus quinti post Chr. n. seeculi philosophus (1). Qui cum scholz praeesset Alexandrinz, cum alia (2) philosophorum scripta enarrare, tum aureum Pythagoreorum carmen interpretari solebat. Neque vero sola insignis doctoris fama apud cives floruit, sed scriptis etiam in vulgus editis nomen suum posteris commendavit. '"lalia Hieroclei ingenii monu- menta fuerunt septem de Providentia et de Fato libri aliaque volumina, quorum capita quaedam Photius et Stobzus servarunt. Nullum autem egregii viri opus integrum ad nostram statem mansit preter aureolum in aureum Pythagore- orum carmen commentarium. Be cujus pre- stantia antequam dicam , qua quinti seculi parte vixerit Hierocles et quando hunc librum litteris consignarit, definire tentabo. Id vero ex Procli Lycii vita a Marino composita conjectura assequi licet. Etenim Proclus, quem Hieroclis tempore vixisse non ignoramus, anno p. Chr. n. 412 in lucem susceptus est, ut ex geniture themate quod est apud Marinum apparet. Idem quum viginti annorum adolescens esset, Plutarcho Atheniensi operam dedit, ejusque per biennium auditor fuit usque ad annum p. Chr. n. 434, quo mortuum esse Plutarchum Marinus testatur (3). Quum igitur Hierocles in libris de Providentia et Fato ap. Phot. Cod. 214 se quoque dicat ado- lescentem eodem Plutarcho magistro usum esse, sequitur eum Proclo aut zqualem aut paullo majorem fuisse. Quodsi Proclum e postremis Plutarchi, qui octogenarius fere Athenis obiit, auditoribus fuisse constat , tantum abest , ut ne- cessario Hierocles Procli condiscipulus fuerit, (1) Cf. Fabric. Bibl. Gr. vol. I p. 792 ed. Harl. (2) Damascius ap. Photium Cod. CCXCII p. 551 : Οὗτος (ὁ Ἱεροχλῆς) γάρ ποτε τὸν Πλάτωνος Γοργίαν τοῖς ἑταίροις ἐξηγεῖτο" εἷς δέ τις τῶν ἀχρυατῶν Θεοσέδιος ἀπεγράψατο τὴν ἐξήγησιν. Πάλιν δ᾽, οἷα εἰχός, ἐκ δευτέρου τοῦ Ἱεροχλέους εἰς τὸν Γοργίαν χαταδαλλομένου, μετά τινα χρόνον τὴν ἐξήγησιν αὐτὸς ταύτην ἀπεγράψατο χαὶ ἀντιπαραδαλὼν τὰ πρότερα χαὶ τὰ ὕστερα, εὗρεν οὐδὲν τῶν αὐτῶν, ὡς ἔπος εἰπεῖν, ἑχάτερα δὲ ὅμως, ὃ χαὶ παράλογον ἀχοῦσαι, τῆς Πλάτωνος ἐχόμενα, χαθόσον οἷόν τε, προαιρέσεως. Τοῦτο μὲν οὖν ἐπιδείχνυται ut varias ob causas verisimilius sit ab eo paullo ante Plutarchum esse auditum. Neque enim probamus Ashtoni sententiam, qui Hieroclem biennio majorem Proclo facit natumque anno 410. Quippe nihil obstat, quominus Hieroclem decem annis ante Proclum i. e, anno 402 ortum esse statuamus. Hoc autem ita se habere facile adducor ut credam. Nam de Hieroclis obitu conjectandi nobis facultatem dat /Eneas Gazaus in "Theophrasto circa annum p. Chr. n. 490 scripto, ubi /Egyptus Alexandrinus qui est inter colloquentes οὐ μέμνησαι, inquit, τοῦ “ἹἹεροχλέους xat τῆς Ἱεροχλέους φιλοσοφίας, παρ᾽ ᾧ φιλοσοφίαν ἐκ παιδὸς χαὶ ἀλλήλων ἐρῶντες πολλοὺς εἴχομεν τοὺς ἐρα-- στάς (4). Unde patet non modo Hieroclem /Enez a puero fuisse praeceptorem, sed etiam multo ante editum hunc dialogum vitam reddidisse na- ture. Jam si ponimus, eum non quattuorde- cim, quemadmodum Ashtono placuit, qui mor- tem ejus in annum 476 incidere volebat, sed viginti annis ante i. e. anno post Chr, n. 470 mortalitatem explesse, superstite adhuc Proclo usque ad annum 485, uti narrat Marinus, intel- ligitur eum sexagenario majorem, ac si recte conjeci, sexaginta octo annos natum fato con- cessisse. Sic Procli neque condiscipulus neque zqualis Hierocles fuisse dicendus est, Sed quo tempore ab eo hzc aurei carminis explicatio conscripta sit, etsi haud facile statui potest, ta- men e Procli in Platonis Timezum commentariis colligi licet. Hunc enim apparet ita commenta- tum esse illum Platonis librum , ut magnam Py- thagoricorum et Platonicorum dogmatum partem amplecteretur, iis praetermissis aut obscure si- gnificatis que ab Hierocle in illustrando aureo carmine explicata essent, Quare unum tantum carminis versum profert pag. 62 F ( p. 145 ed. Schneid. ) his verbis usus : οὐ γάρ ἐστι τὸ κατὰ τοῦ ἀνδρὸς ἡλίχον ἣν ἄρα τὸ τῶν φρενῶν πέλαγος. (3) Falso Needhiamius in ργω αι οπα Marino teste adhi- bito Proclum philosophi Atheniensis acroasibus anno post Chr. n. 463 interfuisse, Plutarchum autem anno 465 diem suum obiisse ait. (4) Fallitur Henr. Valesius in Adn. ad Ammian. XXII, 16 et ad Evagr. Hist. III, 41, ubi Proclum ait vixisse temporibus Anastasii, qui sex post Procli excessum annis ad imperii fastigium evectus est, i. e. anno 491. 408 DE AUREO CARMINE. 409 νόμον (5) τοιοῦτον», οἷον ol πολλοὶ ἀχούουσι τῶν Ἶτα- λιχῶν ἢ Ἀττιχῶν,, ἀλλ᾽ ὥσπερ εἰώθασι λέγεσθαι παρὰ τοῖς Πυθαγορείοις τὸ ᾿Αθανάτους μὲν πρῶτα θεοὺς γόμῳ ὡς διάκεινται, Τίμα. Δηλοῖ γὰρ 6 νόμος τὴν τάξιν τὴν θείαν, xa0' ἣν ἐξήρτηται ἀεὶ τὰ δεύτερα τῶν προτέρων xal πληροῦται ἀπ᾿ αὐτῶν. Οὕτω δὲ ὃ νόμος ἀπὸ τῶν νοητῶν ἀρξάμενος χαθήχει xal εἰς τὴν δημιουργικὴν αἰτίαν xal ἀπὸ ταύτης πρόεισι xal μερίζεται περὶ τὸ πᾶν. Eadem Hieroclis sententia est p. 14, qui tamen uberius de hoc argumento disputat, Sicautem ait : "Eze? πασῶν τῶν ἀρε-- τῶν ἡγεμών ἐστιν ἣ εὐσέδεια, πρὸς τὴν θείαν αἰτίαν τὴν ἀναφορὰν ἔχουσα, εἰχότως χαὶ τῶν ἐν τοῖς ἔπεσι νόμων τὸ περὶ ταύτης ἡγεῖται παράγγελμα,, ὡς δέοι τοὺς ἐγχοσμίους θεοὺς χατὰ τὴν ἐνυπάρχουσαν αὐτοῖς τάξιν τιμᾶν, ἣν ὃ δημιουργιχὸς νόμος ἅμα τῇ οὐσία αὐτῶν συμπροήγαγε, τάξας αὐτῶν τοὺς μὲν ἐπὶ τῆς πρώτης σφαίρας. τοὺς δὲ ἐπὶ τῆς δευτέρας, xal ἐπὶ τῆς τρίτης ἄλλους xal οὕτως ἐφεξῆς, μέχρι τῆς πάσης τῶν οὐρανίων χύχλων συμπληρώσεως. 'Γὸ γὰρ ἣ ἐτά- χθησαν ὑπὸ τοῦ ποιητοῦ αὐτῶν xal πατρός, ταύτῃ αὐτοὺς ἐγνωχέναι τε xol τιμᾶν τῷ θείῳ νόμῳ χαταχο- λουθούντων ἐστὶ χαὶ τὴν ὄντως τιμὴν αὐτοῖς ἀποδιδόν- τῶν x. τ À. Ex hoc similibusque locis (6) , qui- bus Hierocli congruentia habet Proclus, intelli- gitur, mirabilem illum Pythagoricz et Platonicze philosophi: interpretem ea omisisse omnia, quze ab Hierocle ejusdem temporis scriptore peti possent, Cum autem nihil testatius sit, quam Proclum anno «etatis vicesimo octavo i. e. anno 440 p. Clr. n. hos in Platonis Timeum com- mentarios composuisse, sequitur, ni fallor, ut Hierocles priusquam duodequadraginta annos natus esset, hunc de quo agitur librum confece- rit. Sed nihil amplius hac de re in medium proferre ausim. Qualis vero ejus in aureos versus commentarius sit, vel inde concludi licet, quod Jo, Aurispa, Siculus, primus Hieroclis interpres ait, sese jam octogenarium nihil aut grace aut latine scriptum legisse, unde plus uti- litatis perceperit. Ac profecto non modo bene beateque vivendi precepta tradit Hierocles, sed humanitatis legibus expositis divinitatis etiam communionem mortalibus impertire annititur. Quamobrem fuerunt qui Aurispe forsitan vesti- gia secuti , cui divinum hoc opus religioni chri: stianz: consentaneum videbatur, non dubitarent contendere philosophum Alexandrinum plurima e Christianorum fontibus liausisse, Quod quo- minus credam obstant Suid: /7) verba, e qui- bus patet Hieroclem quum esset Constantinopoli in offensionem τῶν χρατούντων (quo nomine a gentilibus magistratus Christiani (8) appella- bantur incurrisse. Nimirum acerrimum illum veteris religionis ac philosophie defensorem alieno a Christianorum sacris animo fuisse nemo non videt. Itaque in jus raptus publice virgis crudeliter czsus est (9). Quodsi Christiani tales dictorum quorundam poenas repetiverunt ab ho- mine veteris sapienti studiosissimo , quis putet eum illorum scripta compilasse, ut hanc aurei carminis explicationem componeret? Sed ne opus quidem fuisse hujusmodi commentarium confecturo Christianorum libris testimonio sunt prater Platonis , Senecz , Epicteti, M. Antonini aliorumque volumina, e quibus haud pauca depromsit Hierocles, multa philosophorum fra- gmenta a Stobzo servata, in quibus, licet aucto- ritate et pretio diversis, idem virtutis studium ad vitam recte agendam commendatur. De ora- tionis elegantia, quam omnes huic commentario tribuunt, non est quod copiose dicamus. Nam pauca tantum verba, loquendi genera, constru- ctiones hic reperias, quibus quasi posterioris etatis maculis ille orationis tanquam perpetuus nitor infuscatur. Reliqua perspicue , graviter, suaviter dicuntur ac tot verborum luminibus distinguuntur, ut si a simplicitate et nativo le- pore Atticorum discesseris , copia etiam et varie- tate cum optimis scriptoribus Hierocles certare (5) Spectat Platonis verba p. 27 D χαλέσαντα κατὰ νό- μον θεούς. (6) Collectis in adnotatione edit. majoris. (7) Suidas sic : Ἱεροχλῆς, φιλόσοφος, ᾿Αλεξανδρεύς. Οὗτος μετὰ τοῦ ἀτρέπτου xai μεγαλοπρεποῦς εὔρους τε τὴν διάνοιαν εἰς ὑπερδολήν, xai διαφέρων εὐγλωττίᾳ xai εὐπορίᾳ τῶν χαλ- λίστων ὄνομάτων χαὶ ῥημάτων, χατέπληττε πανταχοῦ τοὺς ἀχροωμένους. "Hv δὲ αὐτῷ xai μαθητὴς Θεοσέδιος, ἀνὴρ cl- περ τις ἕτερος, ὧν ἡμεῖς ἴσμεν, εἰωθὼς ἀποδλέπειν ἐς τὰς ἀν- θρώπων ψυχάς. Ἔλεγε δὲ ὁ αὐτὸς Θεοσέδιος, ἐξηγούμενον φάναι ποτὲ τὸν Ἱεροχλέα, χύδοις ἐοιχέναι τοὺς Σωχράτους λόγους" ἀπτῶτας γὰρ εἶναι πανταχοῦ ὅπη ἂν πέσωσι. Τοῦ δὲ Ἱεροχλέους τὸ ἀνδρεῖον xai μεγαλόθυμον ἦθος ἀπέδειξεν ἡ συμ- θᾶσα τύχη περὶ αὐτόν" εἰς γὰρ τὸ Βυζάντιον ἀνελθὼν προσέ- χρουσε τοῖς χρατοῦσι, χαὶ εἰς διχαστήριον ἀχθεὶς ἐτύπτετο τὰς ἐξ ἀνθρώπων πληγάς. ἹΡεόμενος δὲ αἵματι, βάψας χοΐλην τὴν χεῖρα, προσραίνει τὸν διχαστήν, ἅμα λέγων" Κύχλωψ, τῆ, πίε οἶνον, ἐπεὶ ςάγες ἀνδρόμεα χρέα. (Od. 1X, 347.) Φυγὴν δὲ χαταχριθεὶς xod ἐπανελθὼν χρόνῳ ὕστερον εἰς ᾿Αλε- ξάνδρειαν συνεφιλοσόφει τὰ εἰωθότα τοῖς πλησιάζουσιν. Ἔξεστι δὲ μαθεῖν τὴν Ἱεροχλέους μεγαλογνώμονα φρόνησιν ἀπὸ τῶν συγγραμμάτων, ὧν γέγραφεν εἰς τὰ Χρυσᾶ ἔπη τῶν Πυθαγορείων, χαὶ ἑτέρων βιδλίων περὶ Προνοίας συχνῶν" ἐν οἷς φαίνεται ὁ ἀνὴρ τὴν μὲν ζωὴν ὑψηλόφρων, τὴν δὲ γνῶ- σιν οὐχ ἀχριδής. (8) Vide Kusterum ad hunc Suidae locum vol. I, part. 1 pag. 954 ed. Bernhardi. (9) Ἐτύπτετο τὰς ἐξ ἀνθρώπων πληγάς. Similiter JEschin. contr. Timarch. pag. 269 ed. Bekker. δήσαντες πρὸς τὸν xíovx αὐτὸν τὸν Πιττάλαχον ἐμαστίγουν τὰς ἐξ ἀνθρώπων πληγὰς οὕτω πολὺν χρόνον ὥστε χαὶ τοὺς γείτονας αἰσθέσθαι τῆς χρανγῆς. Cf. Bernhardum 1. c. 410 possit. Sed illud, quod enarravit aureum Py- thagoreorum carmen (10) a quo compositum sit, quari inter eruditos solet. Namque ipse Pytha- goras horum versuum auctor non est, per quem jurat scriptor versu 47 val μὰ τὸν ἁμετέρᾳ jy παραδόντα τετραχτύν, — quum doctrine hujus conditorem nihil scripsisse inter plerosque au- ctores conveniat (11), quamquam non defuerunt , qui Samio philosopho cum alia scripta (12) , tum hzc aurea dicta tribuerent (1). Neque vero e Pythagoreis quisquam invenitur, quem proba- bile sit hoc carmen composuisse preter Lysidem de quo infra dicam (13). ltaque multis maxime illa probatur opinio qua et plerisque veterum arrisit, Pythagoreum aliquem totius cetus no- DE HIEROCLE. mine in omnium discipulorum usum simulque in aequalium et posterorum gratiam hanc universe discipline a magistro tradite quasi σύνοψιν xai ἐπιτομὴν litteris consignasse (14). E Chrysippi autem verbis qua Gellius servavit apparere ar- bitror, quum Stoicus jam philosophus hzc Py- thagoreorum precepta versibus inclusa noverit, ejusque vita in tertium ante Chr. n. seculum incidat, carmen hoc in disciplinz Pythagoricz monumentis numerari oportere. Nam cave putes hac aurea dicta supposititia esse neque pluris facienda , quam pleraque Pythagoreorum scripta et fragmenta, quz primo ante Chr. n. seculo ob renovatam nonnullorum studiis pri- scam Pythagorz rationem veteribus Pythagoreis (10) Τὰ χρυσᾶ τῶν Πυθαγορείων ἔπη interpretari soleo aureum Pythagoreorum carmen. Interdum aurea dicta vel aureos versus dixi. Vulgo male vertunt aurea carmina, quod etiam Gaisfordium fecisse miror. (11) Cf. Fabric. Bibl. Gr. vol. 1 p. 779 ed. Harl. (12) Cf. Diog. Laert. VIII, 7 et Fabric. Bibl. Gr. vol. I p. 782 seqq. (T) Epictetus lib. IV c. 6 p. 473 ed. Genev. (τὸ τοῦ Hv- θαγόρου laudans); Clemens Alex. lib. 1 c. 10 Paedagogi pag. 154 ed. Oxon. : Kai, μοὶ δοχεῖ, συνεὶς τοῦτο ὃ Σάμ'ος παραγγέλλει Πυθαγόρας, Δειλὰ μὲν ἐχπρήξας ἐπιπλήσσεο, χρηστὰ δέ, τέρπεν. Hieronymus contra Rufinum : Respice omnem oram Italize qui quondam magna Grecia dicebatur, et Pythagorico- rum dogmatum incisa publicis litteris aera agnosces. Cujus enim sunt illa χρυσᾶ παραγγέλματα, nonne Pythagorze? in quibus omnia ejus ita breviter dogmata continentur, et in quz latissimo opere philosophus commentatus est Jam- blichus , imitatus ex parte Moderatum virum eloquenltissi - mum et Archippum ac Lysidem Pythagorz auditores. Chalcidius pag. 229 : Pythagoras eliam in suis aureis versibus : Corpore deposito quum liber ad ;ethera perges , evades hominem factus deus oetheris almi, Galenus de dignoscendis affectibus tom. VIp. 528 ed. Par. παραινέσεις Cital φερομένας ὡς Πυθαγόρου hoc ipsum car- men intellizens. Suidas v. Πυθαγόρας Σάμιος " τινὲς δὲ ἀνα- τιθέασιν αὐτῷ χαὶ τὰ χρυσᾷ ἔπη. (13) Alii Lysidem, alii Philolaum , alii Epicharmum, alii denique Empedoclem carminis hujus auctorem esse voluerunt. Arrian. Epictet. ΠῚ, 10 plura dicta nullo au- ctore laudato usurpat. Proclus HII in Plat. Tim p. 155 τὸν τῶν χρυσῶν ἐπῶν πατέρα dicit. Hierocles τὸν τῶν ἐπῶν τού- τῶν συγγραφέα p. 230 ed. Curt. (170 ed. Needh.; p. 224 ed. Asht. ). . (14) Pythagoreis hoc opusculum ascribit Chrysippus apud Gellium VI, 2 his verbis : ὑπὸ τῶν Πυθαγορείων οὕτως εἴρηται * γνώσει δ᾽ ἀνθρώπους αὐθαίρετα πήμαθ᾽ ἑλόντας, ὡς τῶν βλαθῶν ἑχάστοις παρ᾽ αὐτοῖς [ leg. παρ᾽ αὐτοὺς, cf. adu. ad pag. 162 ] γινομένων xoà χαθ᾽ ὁρμὴν αὐτῶν ἅμαρτα- νόντων τε xai βλαπτομένων xol χατὰ τὴν αὐτῶν διάνοιαν xod πρόθεσιν. Conf. Jamblichus vit. Pythag. pag. 138. Similiter Plutarchus. Consolat. ad Apollonium vol. VI p. 443 ed. Reisk. : καλῶς δ᾽ οἱ Πυθαγόρειοι παρεχελεύσαντο λέγοντες * ὅσσα δὲ δαιμονίῃσι τύχαις βροτοὶ ἄλγε᾽ ἔχουσιν, ἣν ἂν μοῖραν ἔχῃς, ταύτην ἔχε, μηδ᾽ ἀγανάκτει. Correxi vulgatam scripturam quae est ὧν, ἂν μοῖραν ἔχοις. ld. de Placit. philos. lib. I (vol. IX p. 476 ed. Reisk. ) : διὸ xol ἐφθέγγοντο οἱ Πυθαγοριχοὶ ὡς μεγίστου Opxou ὄντος τῆς τετράδος" οὗ μὰ τὸν ἁμετέρα ψυχᾷ παραδόντα τετραχτύν, παγὰν ἀενάου φύσεως ῥιζώματ᾽ ἔχουσαν. Anonymus scriptor [ Porphyrius | de Homeri poesi apud Ernestum in edit. Homeri tom. V p. 230: παρὰ τοῦτο δέ ἐστι [τὸ] πυθαγοριχόν * ὅσσα τε δαιμονίαισι τύχαις βροτοὶ ἄλγε᾽ ἔχουσιν, ἣν ἂν μοῖραν ἔχῃς, πράως φέρε μηδ᾽ ἀγανάχτει. Inserui τὸ flagitante sententia, quam sic exprimit Xy- lander : Ainc illud Pythagorz; fortasse rectius, quam si scripsisset Pythagoricum: siquidem idem scriplor pau- cis versibus interjectis habet : ὁ δὲ Πυθαγόρας * Φείδεο τῆς ζωῆς, μή μιν καταθυμοδορήσῃς, quem versum et Stobaeus ῬυΓιϑρογο tribuit Florileg. serm. 123. David Scholl. Aristot. p. 13 ed. Brandis. : τοῦτο δὲ οὐχ ἔχομεν δεῖξαι ἀπὸ Πυθαγορείων συγγραμμάτων * οὐχ ἐποίησε γὰρ σύγγραμμα ὁ Πυθαγόρας - ἔλεγε γὰρ ὅτι οὐ βούλομαι ἐν ἀψύχοις τὰ ἐμὰ χαταλιπεῖν ( ἄψυχα δὲ ἐχάλει τὰ iA) ἀλλ᾽ ἐν ἐμψύχοις ἤτοι ἐν τοῖς μαθηταῖς, οἵτινες xai ἐρωτώ- μενοι δύνανται ἀποχρίνεσθαι, τὸ δὲ βιδλίον οὔ. Καὶ ὡς ἔλεγέ τις τῶν Πυθαγορείων, οὐ δύνανται διδάξαι με τὰ βιδλία " &))a γὰρ ἀεὶ xai ἄλλα περὶ τῶν αὐτῶν φθέγγομαι, τὸ δέ γε βιδλίον τὰ αὑτὰ ἀεὶ περὶ τῶν αὐτῶν λέγει, χαὶ οὐ δύναται πρὸς τὸ ἐρωτώμενον ἀποχρίνασθαι....μηδὲ γάρ τις οἰέσθω τὰ χρυσᾶ ἔπη αὐτοῦ εἶναι, ἀλλά τις τῶν Πυθαγορείων ἐποίησε ταῦτα χαὶ πρὸς τιμὴν ἔγραψε τὸ ὄνομα τοῦ οἰχείου διδασχά- λου. Hierocles sub finem Commentarii : ἔστι γὰρ οὐδὲν ἄλλο τὰ ἔπη ταῦτα ἢ τελειότατος χαραχτὴρ φιλοσοφίας χαὶ τῶν χεφαλαιωδεστέρων αὐτῆς δογμάτων ἐπιτομὴ χαὶ ὑπὸ τῶν ἤδη τὴν θείαν οἶμον ἀναθεδηκότων ὑπογραφεῖσα τοῖς μετ᾽ αὐτοὺς παιδεντιχὴ στοιχείωσις " ἃ δὴ xai τῷ ὄντι εἴποι τις ἂν τῆς ἀνθρωπίνης εὐγενείας εἶναι γνώρισμα χάλλιστον, xoi οὐχ ἑνός τινος τῶν Πυθαγορείων ἀπομνημόνευμα, ὅλον δὲ τοῦ ἱεροῦ συλλόγου xai, ὡς ἂν αὐτοὶ εἴποιεν, τοῦ ὁμαΐου παντὸς ἀπόφθεγμα χοινόν. ἦ DE AUREO CARMINE. supposita sunt, prasertim quum Juba eruditis- simus Mauretaniz rex quacunque exstabant Py- thagoreorum scripta colligeret (15). — Nihil enim in his versibus est abhorrens ab antiquitate , a Pythagorae decretis , ab optimorum auctorum de Samio philosopho et ejus familia testimoniis. Sed ne quis e quarundam vocum, qua in. hoc carmine leguntur, usu concludat, poetam post Christum natum vixisse, de his mihi paucis dis- putandum arbitror sperans ea quz modo dixi, tum demum cunctis probatum iri , quum omnem dubitationem exemero. "Pria sunt in hoc car- mine qua quis posterioris ztatis indicia habere queat, χτᾶσθαι versu 16, ut quidam volunt, pas- sive dictum, ἐξαχεῖν versu 66 active usurpatum, ἀπολείψας denique versu 70 pro ἀπολιπὼν a poeta scriptum. | Verum hac ad imminuendam carmi- nis auctoritatem non sufficiunt. Nam neque xzX- σθαι, ut in adnotatione monui, passive accipien- dum , neque ἐξαχεῖν inferior ztas active frequen- tavit, quum hoc uno loco excepto Graci semper ἐξαχεῖσθαι dixerint, ut inde quo tempore compo- situm sit carmen cogi nequeat. Denique ἀπο- λείψας etsi rarum est apud priores et bonze ποίῳ Scriptores pro ἀπολιπών, tamen neque inauditum neque indictum fuit, ut ad illum versum obser- vavi. Hinc efficitur argumentis e dicendi genere petitis carminis antiquitatem in dubium vocari non posse. Quum autem inter vs. 39. et 4o in codice Augustano duo legantur versiculi, qui neque in vulgatis editionibus neque in Hiero- clis Commentario exstant, sed a Porphyrio de vita Pythagorz p. 27 ed. Rom. (p. 41 ed. Kü- ster) afferuntur : πρῶτα μὲν ἐξ Ümvoto μελίφρονος ἐξυπαναστὰς xd Y , 3 3 Ὁ y , εὖ μάλα ποιπνύειν ὅσ᾽ ἐν ἤματι ἔργα τελέσσεις, nolim statuere hoc disciplina: Pythagorice mo- numentum non integrum ad nostram memoriam mansisse, sed istos versus a quibusdam Pytha- goreis pro spuriis habitos ideoque ab Hierocle omissos esse existimo. Idem judicandum esse arbitror de eo versiculo, qui versui 44 in eodem Att codice Augustano, in tribus Oxoniensibus atque in Veneto exemplari subjungitur : 41 dalla? oz M WRUP SUIT ταῖς αὐταῖς ἀρεταῖς ποιεῦ φίλον ὅν x ἐθέλησθα,, quem Harlesius recte interpretarhentum versus quinti esse censuit, Id porro faciendum est, ut quem locum inter philosophorum carmina aurei de quibus hic quaeritur versus obtineant , paucis significemus. Cum difficile sit. sapientize praecepta. versibus illustrare propterea quod animi sensa in hac rerum, qua a philosophis tractantur, majestate ac difficultate facilius soluta quam vincta nume- ris oratione explicantur : tamen Xenophanem , Parmenidem, Empedoclem aliosque videmus non omnis poeticz artis expertes fuisse, ut ad argumenti dignitatem simul imaginum venustas, dictionis granditas , omnis denique generis , qu in poetis admirationi sunt, virtutes et ornamenta accederent. [ἃ secus est in eo de quo loquimur carmine , cujus auctor tantum abest , ut idem et poeta et philosophus fuisse dicendus sit, ut inter poetas nomen suum cum laude profiteri posse non videatur. Quis enim poeta epicus vel di- dacticus , ut pauca tantummodo memorem, ante Christum natum , ἐπωφέλιμος dixit , quod legitur versu 6; quis ἀγαναχτεῖν (v. 18), quis λαγνείη (v. 10), quis ἀμέλεια (16) (v. 32), quis. ἄθρυ - mro; (v. 35), quis σύστασις (v. 56) (17), qua omnia primo vocabulo excepto recte in prosa dicebantur, poeticam orationem illo tempore non decebant. Sed bonus poeta fuerit carminis con- ditor an minus, non laboro. ld tantum inve- stigari convenit, qua zetate vixerit et quis fuerit. Liquet autem versificatorem circa belli Pelopor.- nesiaci tempora vel paulo post vixisse, quia ejus dicendi genus dissimile epicz siroplicitati ac di- versum ab eo, quo Xenophanes , Parmenides , Empedocles usi erant, imprimis cum prosz scri- ptoribus et poetis illius seculi consentit. Cf. voces ἀλογίστως v. 14, μωρός V. 27 , χαθάρειος v. 35 [xafoto; apud Menandrum; vid. Athen. XIV, 661, ΕἼ, ἀνελεύθερος v. 38 , αὐθαίρετος v. 94 , cuvo- (15) David. Scholl. Aristot. p. 28 a ed. Drandis. : ἐν oi; ζητητέον xai τὸ γνήσιον διὰ τὴν γινομένην νοθϑίαν νοθεύον- ται γὰρ τὰ βιδλία πενταχῶς" 7) γὰρ δι᾿ εὐγνωμοσύνην μαθητῶν τὰ οἰχεῖα συγγράμματα τοῖς οἰκείοις διδασχάλοις ἀνατιθέν- των, ὡς τὰ Πυθαγόρου xai Σωχράτους ἐπιγραφόμενα βιδλία, μὴ ὄντα Σωχράτους 7| Πυθαγόρου ἀλλὰ Σωχρατιχῶν xoi Πυθαγοριχῶν " ἢ διὰ φιλοτιμίαν βασιλιχήν" ᾿Ιοδάτους γὰρ τοῦ Διδύων βασιλέως συνάγοντος τὰ Πυθαγόρου xoi Πτολεμαίου τὰ Ἀριστοτέλους, τινὲς χαπηλείας χάριν τὰ τυχόντα συγ- γράμματα λαμδάνοντες ἐχέδρουν xal ἔσηπον διὰ παραθέσεως viov μυῤῥῶν [ sie jam dudum correxi vulgatam πυῤῥῶν ; cf. praefat. ad Oc-ll. p. XIX ], ἵνα σχοῖεν δῆθεν τὴν ix τοῦ χρόνου ἀξιοπιστίαν ἢ δι᾽ ὁμωνυμίας συγγραφέων 7, συγγεαμ- μάτων ἣ ὑπομνημάτων. b (16) Quamquam non diffiteor apud Euripidem legi ἀμε- λίαν. Iph. Aul. v. 850 ἀλλ᾽ ἀμελίᾳ δὸς αὐτά, xal φαύλως φέ - Anliop. fragm. XX p. 665 ed. Wagner. (Paris 1846) τὰ μὲν χατ᾽ οἴχους ἀμελίᾳ παρεὶς ἐᾷ. (17) De ea vocis potestate loquor, quae philosophorum propria est. Alio sensu σύστασιν dixit Eurip. Heraclid. 416 ubi vide Elmslejum. 412 DE AUREO CARMINE. παδός v. 59. Hinc patet quanto in errore versatus | auctor, tamen neque quo tempore vixerit neque sit Glandorfius , qui in dissertatione de versuum aureorum zetate S VI et in appendice libri p. 188 seq. defensa variis argumentis illorum antiquitate eos forsitan e mysteriis Eleusiniis ortos et ante Pythagoram litteris mandatos esse opinatur. Meinersius, qui in Histor. doctr. apud Gr. et Rom.l p. 579 seqq. carmen. mutilum, interpo- latum insertisque versibus alienis auctum, nec nisi post Platonem et Aristotelem a quodam Py- thagorico Aristoxeni et Heraclidis sodali esse concinnatum probaturus erat, nihil perspicue demonstravit. Quod autem ait alienos versus esse interpositos, id non sine causa de jureju- rando vs. 47 et 48 : vai μὰ τὸν ἁμετέρᾳ uy & παραξόντα τετραχτύν, παγὰν ἀενάου φύσεως --- contendi videtur, quum tale sit scriptoris Θεολο- Ἰουμένων ἀριθμητιχῆίς p. 20 testimonium : Τοιαύτης δὲ οὔσης, ἐπώνυμον (leg. ἐπώμνυον) δι’ αὐτῆς τὰ Πυθαγόρου οἱ ἄνδρες θαυμάζοντες δηλονότι καὶ ἀνευ- 20d e IE " φημοῦντες ἐπὶ τῇ εὑρήσει, χαθά που xat Ἐμπεδο- χλῆς" Οὐ μὰ τὸν ἁμετέοᾳ γενεᾷ παραδόντα τετραχτύν, παγὰν ἀενάου φύσεω: ῥιζώματ᾽ ἔχουσαν. At quum Empedocles a Pythagore placitis cognoscendis philosophie studiorum exordium ceperit, non mirum hoc Pythagoreorum jusju- randum alicubi ab eo in carminibus memoratum fuisse. Quis autem animadversa scripture diver- sitate quz est apud auctores (vid. adnot. ad vs. 47 et 48) qui utrumque versum afferunt, audeat affirmare , carminis hujus parentem Empedoclis potissimum auctoritatem secutum ejus verba in suum poema transtulisse, quasi non licuerit et Empedocli et huic Pythagorico versificatori eun- dera adire fontem, unde diversa petierunt ? Tie- demani conjectura in Princ. Grec. Phil. p. 190 proposita, qua poema variis auctoribus ascri- bitur atque e diversorum poetarum operibus conflatum perhibetur, non eget refutatione. Ni- mirum singula przcepta inter se cohzrere aptis- simoque sententiarum ordine continuari, quod negabat Tiedemannus, tanta arte ostendit Hiero- cles , ut nihil in hoc genere perfectius antiquitas tulerit, etsi a poeta non pulchrum corpus, sed lacera membra nobis objici forsitan alii quoque explicationis lHierocleze immemores crediderint. Non tacebo ea, quz: de hoc argumento judicat vir egregius atque idoneus talium rerum existi- mator Godofr. Bernhardus. Is Histor. Grac. litter. tom, II p. 373 ait si unus sit hujus carminis quibus sacris initiatus fuerit e certis indiciis ap- parere, imprimis vero epilogo inde a verbis ἀλλ᾽ εἴργου βρωτῶν x. τ. À. suspicionem moveri carmen inferioris ztatis fetum esse. Sed non est quod diutius buic rei immorer, siquidem ad omnia, qua Bernhardus statuit, superiori dispu- tatione respondisse videor. Unum addo, quum Hierocles in scholis aureum carmen przlegere solitus sit neque solum mirabilem sententiarune continuationem seriemque auditoribus ostende- rit, sed in explanandis singulis przeceptionibus simul Pythagoricz philosophie summam tradi- derit, conjectura non aberraturum qui suspice- tur, carmen quo tempore vigebat adhuc Pytha- gorica ratio compositum non magis discipulis quam magistris jam ab ipso auctore destinatum fuisse, ut alteri in poema, omnis sapientie fun- damenta continens , tanquam in speculum intue- rentur przclaraque monita non modo memoriz mandarent , sed factis etiam exprimerent, alteri reseratis procedente tempore philosophie pene- tralibus in exponendis singulis poematii membris tam obscura omnia illustrarent, quam universam rerum divinarum humanarumque cognitionem ac bene beateque vivendi disciplinam audientibus impertirent, Restat, ut indagemus, quis e Py- thagoreis condiderit hoc poema. Ac primum quidem displicere nobis Fabricii suspicionem qui Empedocli illud tribuebat ,.quia v. 47 et 48, quibus jusjurandum continetur, atque ultimi [v. 70—71] teste Jamblicho in Theologum. arithm. Agrigentinum vatem auctorem haberent, ex iis quz supra exposui effici arbitror. Clausulz au- tem , qua peracto mutationum orbe post mortem immortalitas et divina natura hominibus Pytha- gorz scita secutis promittitur, non tantum in aureis versibus locus est, sed etiam in lustralibus Agrigentini poet: carminibus, propterea quod hac ad Pythagorae normam facta eo consilio edi- dit vir e Pythagorze castris ad lustrandam omnem philosophiae regionem profectus, ut mortales corporis animique purgatione ad deorum sancti- tatem quasi gradibus quibusdam accederent. Quapropter non video, cur Godofredus Bernhar- dus hunc epilogum Pythagorz familia dignissi- mum tanquam posterioris etatis indicium reje- cerit. Versum 42 πῇ παρέβην x. 7. A. e Phocylide laudat Eustratius ad Aristot. Eth. Nic. p. r. Hujus auctoritatem secutus aurei carminis scri- ptorem Phocylidem esse censuit Jacobus Win- detus de vita functorum statu pag. 91, sed nihil probavit. Fortasse librariorum incuria Φωχυλίδου et Λύσιδος nomen confudit, de quo infra, Fue- DE AUREO CARMINE. runt etiam, qui Philolao aureum poematium at- tribuerent, Vide Labbei bibl. nov. MSS. p. 385. Nam Constantini Lascaris Institutionibus graecis Ferrari: a. 1510 quaternaria forma editis sub- junctum est carmen pythagoricum in indice libri notatum : PAi/olai Crotoniate carmina aurea, que falso hactenus. Pythagoree ascripta sunt. At hune qui , quamvis primus Pythagoricam philo- sophiam litterarum monumentis prodidisse li- broque de rerum natura foras dato disciplinz arcana evulgasse dicatur, tamen quia unius solum voluminis auctor fuisse videtur, horum versuum scriptorem falso nominari liquet. Cf. Diog. Laert. VIII, 85 et Beckh. Philol. p. 22 seq. item 34 seq. et p. 45. Epicharmum praterea scimus Py- thagorica dogmata fabulis suis immiscuisse. Vid. Fabr. Bibl. Gr. 1I. p. 3oo ed, Harl. Neque tamen idcirco ab eo aureos versus aut scriptos aut col- lectos esse cum Stanlejo statuerim Hist. phil. p 305 interp. Olear. Etenim hoc poema non ab eo profectum esse intelligitur, qui forsitan Hieronis tyranni potentiam veritus (18) publice philoso- phiam profiteri non auderet, ideoque dogmata versibus inclusa solo scenz beneficio vulgaret, sed qui habitaret in rerum contemplatione ac sa- pientiz dignitatem dictis factisque prz se ferret. Itaque, ut minorum gentium Pythagoreos prz- teream , solus superest Lysis, quem propter Dio- genis Laertii [VIIL, 6—7] verba : γέγραπται δὲ τῷ Πυθαγόρα συγγράμματα τρία * παιδευτιχόν, πολι- τιχόν, φυσικόν. "l'ó δὲ φερόμενον ὡς Πυθαγόρου, Δύ- σιδός ἐστι τοῦ Ταραντίνου Πυθαγοριχοῦ, φυγόντος εἰς Θήδας xat ᾿Επαμινώνδα χαθηγησαμένου, aurei poe- matis conditorem jam Menagius esse voluit, ra- tus id quod Pythagore nomine inscriptum etiamtum ferretur non posse nisi hoc ipsum carmen esse, Etsi vero apud Suidam v. Πυθαγόρας et Eudociam p. 368 sive scriptorum sive libra- riorum errore Laertii testimonium in hunc mo- dum depravatum legitur : Συνέγραψε δὲ ὃ Πυθαγό- pac μόνα τρία βιδλία παιδευτιχόν, πολιτικόν, τὸ δὲ φερόμενον τρίτον ὡς Πυθαγόρου , Δύσιδός ἐστι τοῦ Τα- ραντίνου μαθητοῦ αὐτοῦ γενομένου, additurque τινὲς δὲ ἀνατιθέασιν αὐτῷ xal τὰ χρυσᾶ ἔπη, ut vel con- jecturis propositis viri docti Diogenem e Suida corrigere conati sint, presertim quum apud Iriartum Catalog. Cod. mss. bibl. Matrit. p. 335 mentio fiat libri tertii Pythagorz falso tributi , de questionibus naturalibus compositi et capiti- 413 bus XVII constantis (19) Πυθαγόρου φιλοσόφου λόγος τρίτος χεφ. V : tamen Menagii sententia his docto- rum virorum correctionibus praestare videretur, nisi Diogenes in priore enuntiationis membro συγγράμματα τρία dixisset. [τὰ enim fit, ut τὸ δὲ φερόμενον τρίτον ὡς Πυθαγόρου similiter σύγγραμμα vel βιδλίον, non ποιημάτιον quale est. quod χρυσᾶ ἔπη vocamus intelligendum videatur. Neque ta- men hoc in scriptore, qui judicio minime vale- bat, ac seepenumero minus accurate locutus est, pro certo affirmare ausim, Quamobrem per me licet Lysidi hoc poema assignetur, quum nen obstet ficta epistola (20) quam ad Hipparchum de philosophia non evulganda scripsisse fertur. Sed quum Diogenes eodem loco dicat : φησὶ δὲ *H- ραχλείδης ὁ τοῦ Σαραπίωνος ἐν τῇ Σωτίωνος ἐπιτομῇ, γεγραφέναι αὐτὸν [τὸν Πυθαγόραν] καὶ περὶ τοῦ ὅλου ἐν ἔπεσι" δεύτερον, τὸν ἱερὸν λόγον, οὗ $ ἀρχή, Ὦ νέοι ἀλλὰ σέβεσθε μεθ᾽ ἡσυχίας τάδε πάντα " τρίτον, περὶ ψυχῆς" τέταρτον, περὶ εὐσεθείας" πέμπτον, ᾿Ἡλοθαλῇ τὸν ᾿Επιχάρμου τοῦ Κῴου πατέρα" ἕχτον, Κρότωνα, καὶ ἄλλους. 'óv δὲ μυστιχὸν λόγον ἱἽππά- σου φασὶν εἶναι, γεγραμμένον ἐπὶ διαδολῇ Πυθαγόρου" πολλοὺς δὲ χαὶ ὑπὸ Ἄστωνος τοῦ Κροτωνιάτου γρα- φέντας ἀνατεθῆναι Πυθαγόρα, , — non est quod du- bitemus, si cui Lysidis nomen in hac causa minus aptum videatur, Ástoni aureum carmen inscribere. Denique inquirendum est , quando hzc dicta, qua Gregorius Nazianzenus centra Julianum p. 197 plumbea (030623) nominare ausus est, you ἔπη a veteribus appellari cepta sint. Hieronymus contra Rufinum l. c. ea χρυσᾶ παραγγέλματα vo- cat , Galenus de dignoscendis affectibus tom. VI p. 528 ed. Par. παραινέσεις φερομένας ὡς Πυθα- γόρου, ut supra vidimus. Simplicius in Epicteti Enchir. p. 3 ed Salmas. ὑποθήχας nominat his verbis : χομματιχοὶ δέ εἰσιν ol λόγοι xal γνωμονιχοὶ κατὰ τὸ τῶν ὑποθηχῶν καλουμένων παρὰ τοῖς Πυθα- γορείοις εἶδος, sed pag. *0í παραγγέλματα. Ita enim ait : ἐπεὶ δὲ xat ἀνθρώπους ὄ ὄντας ἀνάγκη ποτέ τι ἅμαρ- τεῖν εἰς ἀλλήλους, χρὴ τὴν ἔνστασιν φυλάττοντα τῆς φιλίας πάσῃ δυνάμει οὕτω τὸ παροραθὲν ἐπανορθοῦν μετὰ πραότητος, πειθόμενον τῷ χρυσῷ ὄντως ἐχείνῳ παραγγέλματι- Μηδ᾽ ἔχθαιρε φίλον σὸν ἁμαρτάδος o0- vexa μιχρᾶς" ὄφρα δύνη x. τ. À. Jungit hec nomina Hierocles pag. 10 : διὸ χαὶ ἐν ταῖς Πυθανοριχαῖς ὑποθήχαις τὰ τῶν ἀρετῶν παραγγέλματα πρῶτα παρα- δίδωσιν ἐν τοῖς ἔπεσιν ὃ λόγος, παιδαγωγῶν ἡμᾶς ἀπὸ (18) Quem ipse aliquando acerbe cavillatus est. Vide Plu- tarch. de adulat. et amic. discr. vol. VI p. 249 ed. Reisk. (19) Quem tamen Lascaris, vetus possessor, Simonis Selthi esse sua manu adnotavit. (20) Socratis et Socraticorum, Pythagore et Pythazo- reorum qua feruntur epistolae ed. Orel. p. 52 seq Cf. Boeckh. Philol. p. 18. 414 τῆς τῶν περὶ τὸν βίον ἀρίστης χρήσεως πρὸς τὴν θείαν ὁμοίωσιν ἀνιέναι. Ex his aliisque scriptorum locis facile colligitur, veteres παραγγέλματα, παραινέ- σεις, ὑποθήχας sepe promiscue usurpasse (21), quamquam liquido constat τὰς τῶν Πυθαγορείων ὑποθήχας differre ab eorum symbolis (cvu6oXou) , sententiis (γνώμαις) et similitudinibus (ótxotetz). Ante quartum autem a Christo nato seculum nemo τὰ χρυσᾷ ἔπη hoc ipso nomine appellavit , siquidem hac appellatione primus usus est Jam - blichus in Protreptico. Hujus exemplum secuti Chalcidius, Proclus, Hierocles, alii eandem versuum Pythagoricorum inscriptionem esse vo- luerunt. Jam quum nemo dubitet, quin veteres in excitandis librorum titulis admodum negli- gentes fuerint, intelligitur quam difficile sit hodie de auctore aurei carminis quaerere, quod ante quartum szculum ab aliis alio nomine afficitur. Nam media state hi Pythagoreorum versus ita hominum studia tenuerunt, ut scpe describe- rentur, minoribus cujusvis generis carminibus adjicerentur, a Cedreno etiam p 156 tractaren- tur, denique eorum nomen (ἔπη χρυσὰ) transfer- retur ad Chrysomalli cujusdam versus apud Balsamonem in can. LX Apostolor. Vide Cotele- rium Ill Monument. eccles. gr. p. 571 et Leonem Allatium de ecclesi: occidentalis atque orientalis perpetua consensione lib. III p. 653. Quod vero dixi non unam fuisse olim hujus carminis in- scriptionem , id vel hodie inspectis libris manu exaratis perspicitur. Etenim in codice Parisiensi legitur Πυθαγόρου Σαμίοιο ἔπη τὰ δ᾽ ἔνεστι τὰ χρυσᾶ, in Vaticano autem Πυθαγόρου παραινέσεις teste Montefalconio Bibl. bibl. tom. I p. 5 E. Hodie vix aliter quam aureum carmen vel aurea dicta (χρυσὰ ἔπη) hos versus nuncupare licet. Hieroclis Commentarium in aureum carmen primus e Codice Venetiis emto latine vertit et Nicolao V Pontifici Maximo dedicavit Jo. Aurispa Siculus. Patavii 1474, 4. Cujus interpretatio se- pius typis descripta est. Grece primus edidit Joann. Curterius e codice Abbatis Rupifucaldii , qui multum discrepat ab eo, quo Aurispa erat usus. Sic autem inscribitur ejus editio : « Ἵερο- χλέους φιλοσόφου ὑπόμνημα εἰς τὰ τῶν Πυθαγορείων ἔπη τὰ χρυσᾶ. Hieroclis philosophi commentarius in aurea Pythagoreorum carmina Joann. Curterio interprete. Ex Libliotheca D. Francisci Rupifucal- dii, Randani, Trenorchii Abbatis. Parisiis, apud JNicolaum Nivellium sub signo Columnarum via (21) Latine eodem modo cum Hierocle dicas: quocirca et in Pythagoricis monitis virtutum przxecepta primo loco car- minis verba tradunt, ita nos erudientia , uL ab optimo rerum qui ad vitam pertinent. usu ad divinam similitudinem a-, DE HIEROCLE. Jacobea. 15753. Cum privilegio Reg is. » Curterium in corrigendo et vertendo Hierocle minime feli- cem fuisse ejusque interpretationem omni fide et elegantia carere, cum alii jam docuerunt, tum Needhamius Przf. pag. 8 et 9. Paulo melius rem egit Fed. Morellus qui reliqua Hieroclis fragmenta prope omnia a. 1593 edidit ita inscripta : « Hie- rocles de Providentia et Fato deque liberi arbitrii cum divina gubernatione coneznientia commenta- rius in compendium redactus et nunc. primum luce et latinitate donatus, ex fide greci codicis decur- tati , e bibliothecee Medicece penu eruti, latine, in- terprete Fed. Morello. Parisiis apud eundem Mo- rellum 1593.8. » Utrumque volumen additis aliis , libellis Pearsoni cura repetitum est Londini 1654 et 1655 hoc indice : « Ἱεροχλέους φιλοσόφου ὑπό- μνημα εἰς τὰ τῶν Πυθαγορείων ἔπη τὰ χρυσᾷ, Hiero- clis philosophi commentarius in aurea. Pythago- reorum carmina. Jo. Curterio interprete. Londini 1654, 12. » — « Hieroclis commentarius de pro- videntia et fato una cum fragmentis ejusdem et Lilii Gyraldi interpretatione symbolorum Pytha- thagorce notisque Merici Casauboni ad Commen- tarium Hieroclis in aurea carmina. Londini 1655 et ibid. apud IW illiams 1653, 8. » Pearsonus ipse nihil prater Prolegomena adjecit. Quum igitur Hierocles etiam tum multis mendis scateret , Petrus Needhamius variis subsidiis ad corrigenda et explananda ejus ingenii monumenta collatis superiores editores doctrina et diligentia supera- vit. Quare benevole olim excepta est ejus editio, cui hunc titulum addidit « Hierochs PAilo- sophi Alexandrini Commentarius in aurea Car- mina, de Providentia οἱ Fato quee supersunt et reliqua fragmenta. Greece et Latine, Greeca cum 4MSS collata castigavit, F'ersionem recensuit, No- tas et Indicem adjecit Petr. Needham. S. T. B. Coll. D. Joannis Cantab. Socius. Cantabrigice Typis Academicis. Impensis A. et J. Churchill, Bibliopolarum Londinensium. 1709. » Ad casti- ganda scriptoris verba multum profecit partim perlecta fida illa Aurispz translatione scripti co- dicis instar habenda, quz ignota fuerat Curterio, partim congesta plurium codd. scripture diver- sitate. "Triginta tribus annis post quz a Needhamio minus recte constituta essent retractare et Me- dicei Codicis ope scriptoris verba emendare ten- tavit Carolus Ashtonus, qui se Richardum War- renum esse volebat (22). Nam quum casu nescio scendamus. Quod hic ἐν τοῖς ἔπεσιν ὁ λόγος est, paulo ante simpliciter ὁ λόγος vocatur. (22) Vide Joannis Nicholsii Liferary Anecdotes t. IV. ! p. 226. Inscribitur hec editio : « Hieroclis Philosophi Alexan- DE HIEROCLE. quo accidisset , ut codicis Medicei collatio a Mar- quardo Gudio faeta, quam Jo. Alb. Fabricius nactus cum Needhamio communicatam voluerat, ad hune non perveniret, interim eam Jo, Wolfius Lipsie a. 1710 publici juris fecerat. Quamvis autem non omnem lectionis varietatem aut la- bricius Gudii munere accepisset aut Wolfius edi- disset, tamen hac collatione ad plurimos locos sanandos bene usus est Ashtonus. Idem docte de variis Hieroclis locis commentatus est , interpre- tationem latinam limavit et ad gr»cam philo- sophi orationem magis accommodavit, in hoc tantum reprehendendus , quod non solum Need- hamium, sed Bentlejum etiam omni occasione acerbius perstringit. Denique anno 1850 Thomas Gaisfordius Joan- nis Stobzi Eclog. Physicas et Ethicas cum Hie- roclis commentario in aureum Pythagoricorum 415 carmen edidit (23). Huic haud contemnenda, quemadmodum ipse ait, emendationis subsidia , quibus superiores editiones caruerant, praesto fuerunt. Nam prieterquam quod ipse vetustum Codicem Vindobonensem fortasse anno 924 exa- ratum summa diligentia contulit, invenit in Bi- bliotheca Bodlejana inter libros Dorvillianos exemplum Curterianum , in cujus margine Lucae Holstenii manu plurium membranarum scripturae discrepantia adscripta legitur. Sed de his accu- rate disseruimus et qua nobis ipsis contigerunt rei bene gerendz instrumenta memoravimus in editione ampliore cui titulus est : Hierocles in aureum Pythagoreorum carmen commentarius. Recensuit et (critica exegeticaque annotatione) illustravit Fr. G. 4. Mullachius. Berolini, 1853, Interpretationem latinam huic demum editioni adjunximus. drini in Aurea Carmina Commentarius. Grace et latine. Greca. accuratius nune. recognita οἱ ad MSS. Codicum fidem exacta plurimisque in locis e Gudiana Medicei Codi- cis collatione emendata una cum Notis subjunctiu. ed. R (ichardus) W (arren). S. T. P. Coll. Jes. Cant. nuper socius. Londini, Typis Jac. Bettenham. Impensis Gul. Thurlbourn Bibliopolke Cantab. Veneuut apud J. Nourse P. Vaillant, J. Beecroft Lond. 1742. (23) "Im&vvou Στοδαίου ἐκλογῶν βιδλία β΄. Toannis Stobaei Eclogarum physicaram et ethicarum libri duo. Accedit Hieroclis commentarius in aurea carmina Pythagoreorum. Ad MSS. Codd. rec. Thom. Gaisford. Oxonii, 1850. ΙΕΡΟΚΛΕΟΥ͂Σ TOY ΦΙΛΟΣΟΦΟΥ͂ ΕἸΣ- TA ΤΩΝ IIYOATOPEION ΧΡΥΣᾺ EIIH ΥΠΟΜΝΗΜΑ. Ἧ φιλοσοφία ἐστὶ ζωῆς ἀνθρωπίνης χάθαρσις xal τελειότης, χάθαρσις μὲν ἀπὸ τῆς ὑλικῆς ἀλογίας xoi τοῦ θνητοειδοῦς σώματος, τελειότης δὲ ὡς τῆς οἰχείας εὐζωίας ἀνάληψις πρὸς τὴν θείαν ὁμοίωσιν ἐπανάγουσα. Ταῦτα δὲ πέφυχεν, ἀρετὴ χαὶ ἀλήθεια μάλιστα ἀπερ- γάζεσθαι, 5 uiv τὴν ἀμετρίαν τῶν παθῶν ἐξορίζουσα, $ δὲ τὸ θεῖον εἶδος τοῖς εὐφυῶς ἔχουσι προσχτωμένη. Δεῖ οὖν πρὸς ταύτην τὴν ἐπιστήμην, τὴν μέλλουσαν ἡμᾶς χαθαροὺς χαὶ τελείους ποιεῖν, χανόνας ἔχειν τι- νὰς ἐν βραχεῖ διωρισμένους, οἷον ἀφορισμούς τινας τεχνιχούς, ὅπως ἂν ἐν τάξει xal εὐμεθόδως πρὸς τὸ τῆς εὐζωίας τέλος ἀφικώμεθα. Τῶν δὲ τοιούτων χα- νόνων τῶν πρὸς τὴν ὅλην φιλοσοφίαν συντεινόντων τὰ Πυθαγοριχὰ ἔπη τὰ οὕτως ἐπιχαλούμενα χρυσᾶ ἐν πρώτοις ἂν θείημεν εὐλόγως. Περιέχει γὰρ πάσης φιλοσοφίας πραχτιχῆῇς τε χαὶ θεωρητιχῆς τὰ χαθόλου δόγματα, δύ ὧν ἄν τις ἀλήθειαν χαὶ ἀρετὴν χτήσαιτο χαὶ ἑαυτὸν χαθαρὸν ἀπολάθοι xal τὴν πρὸς θεὸν ὁμοίω- σιν εὐτυχήσειε. xal (ὥς φησιν 6 Πλάτωνος Τίμαιος, τῶν Πυθαγορείων δογμάτων $ ἀχριδὴς διδάσχαλος) ὑγιής τε xal ὁλόχληρος γενόμενος εἰς τὸ τῆς προτέρας ἀφίκοιτο εἶδος ἕξεως. Καὶ πρῶτά γε τὰ τῆς πραχτιχῆς ἀρετῆς παρατίθεται παραγγέλματα. 4 Πρῶτον γὰρ δεῖ τάξαι τὴν ἐν ἡμῖν ἀλογίαν τε xoi ῥαθυμίαν- ἔπειτα οὕτως ἐπιδαλεῖν τῇ; τῶν θείων γνώσει. Ὥσπερ γὰρ ὀφθαλ μῷ Anges xat οὐ ) χεχαθαρμένῳ τὰ σφόδρα φω- τεινὰ ἰδεῖν 00) χ οἷόν τε" οὕτω xai ψυχῇ μὴ ἀρετὴν. χε- χτημένῃ τὸ τῆς ἀληθείας ἐνοπτρίσασθαι χάλλος à ἀμήχα- γον. Ma χαθαρῷ γὰρ καθαροῦ ἐφάπτεσθαι μὴ οὐ θεμιτὸν ἧ. Ἔστι δὲ ἢ μὲν πραχτιχὴ φιλοσοφία ἀρετῆς ποιητιχή, ἀληθείας δὲ ἣ θεωρητική, ὡς xal ἐν αὐτοῖς τοῖς ἔπεσι τὴν μὲν πραχτικὴν φιλοσοφίαν ἀνθρωπίνην ἀρετὴν εὑρίσκομεν λεγομένην, τὴν δὲ θεωρητικὴν θείαν ἀρετὴν ὑμνουμένην , ἐν οἷς συμπε- ράνας ὃ λόγος τὰ τῆς πολιτιχῆς ἀρετῆς παραγγέλματα, ταῦτα πόνει ( φησί) ταῦτ᾽ ἐχμελέτα" τούτων χρὴ ἐρᾶν σε, ταῦτά σε τῆς θείης ἀρετῆς εἰς ἴχνια θήσει. Philosophia est vite humane purgatio atque perfectio; purgatio quidem a brute materie af- fectibus mortalique corpore, perfectio vero ut quz vitz beatitatem homini propriam restituat et ad divinam eum similitudinem reducat. Ad hec autem efficienda virtus et veritas maxime sunt idonez , quaruin altera tollit affectuum immode- rationem, altera divinam formam iis qui bona indole sunt conciliat. Ad doctrinam igitur hanc comparandam, qua puros atque perfectos nos reddet, regulas haberi nonnullas oportet paucis expositas, tanquam brevia quadam artis prz- cepta , ut ordine rectaque via ad beate vitz finem perveniamus. Inter regulas vero ejusmodi , quz ad uaiversam philosophiam pertinent , imprimis me- rito numerabimüs versus Pythagoricos qui aurei appellantur. Hi enim complectuntur totius philo- sophie cum ejus que in actione, tum quz in contemplatione posita est, generalia decreta, quorum ope quis veritatem virtutemque compa- rare et castimoniam suam recuperare ac dei simi- 416 litudinem feliciter nancisci possit, atque (ut Pla- tonis Timaus , dogmatum Pythagoricorum lucu- lentus auctor, dicit ) sanus atque integer factus ad prioris habitus formam perveniat. Primo autem loco actuose virtutis precepta ponunt : oportet enim primum rationis in nobis perturbationem atque socordiam corrigere, deinde ita compara- tos ad rerum divinarum studium incumbere. Ut enim oculus lippitudine laborans necdum purga- tus ea quz valde lucida sunt intueri non potest : ita etiam fieri nequit, ut virtute carens animus veritatis pulchritudinem cernat, Nam vide ne im- puro purum attingere nefas sit, Philosophia vero quz in actione versatur virtutem parit, qua con- templatione continetur veritatem , sicut et in ipso carmine philosophiam activam reperimus dictam humanam virtutem, contemplativam autem divinze virtutis nomine celebratam, in iis versibus qui civilis virtutis precepta claudunt : His, inquit, operam da; hec meditare; heec amare te liec te in divina virtutis vestigiis collocabunt.[oportet : HIEROCLIS COMMENTARIUS IN AUREUM CARMEN. Πρῶτον οὖν ἄνθρωπον Ori γενέσθαι, xal τότε θεόν. λνθρωπον δὲ ποιοῦσιν ἀγαθὸν αἱ πολιτικαὶ ἀρεταί" θεοποιοῦσι δὲ al πρὸς τὴν θείαν ἀρετὴν ἀνάγουσαι ἐπιστῆμαι. Τὰ δὲ μιχρὰ πρὸ τῶν μεγάλων ἐστίν ἐν τάξει τοῖς ἀνιοῦσι᾽ διὸ xal ἐν ταῖς Πυθαγορικαῖς ὑπο- θήκαις τὰ τῶν ἀρετῶν παραγγέλματα πρῶτα παραϑί- δωσιν ἐν τοῖς ἔπεσιν 6 λόγος, παιδαγωγῶν ἡμᾶς ἀπὸ τῆς τῶν περὶ τὸν βίον ἀρίστης χρήσεως πρὸς τὴν θείαν ᾿ ὁμοίωσιν ἀνιέναι. Καὶ οὗτος μὲν 6 σχοπὸς τῶν ἐπῶν xai ἣ τάξις, χαραχτῆρα φιλόσοφον πρὸ τῶν ἄλλων ἀναγνωσμάτων ἐχθεῖναι τοῖς ἀχροχταῖς. Χρυσᾷ δὲ τὴν ἐπωνυμίαν ἔσχε,, διὰ cb , ὡς ἐν ἔπεσιν, ἄριστα εἷ- ναι καὶ θεῖα. Οὕτω γὰρ xai χρυσοῦν γένος λέγομεν τὸ ἐν τοῖς ἀνθρωπίνοις γένεσιν ἄριστον, ἀπὸ τῆς τῶν ὑλῶν ἀναλογίας τὴν τῶν ἠθῶν διαφορὰν λαμθάνοντες. Ἔστι δὲ xal χρυσὸς dx(6OnAóv τι xal γῆς οὐκ ἀνα- πεπλησμένον, ὥσπερ τὰ συγγενῆ xa ἐφεξῆς ὄντα τού- τῳ, οἷον ἄργυρος xai χαλχὸς καὶ σίδηρος" πρὸς ἃ χαὶ τὸ ὑπερέχον φύσει χέχτηται ὃ χρυσὸς, μόνος τῶν ἀλ- λων" ἰὸν οὐ ποιῶν, ἐχείνων ἑκάστου, καθ᾽ ὅσον γῆς με- τέχει, χατὰ τοσοῦτον xai εἰς ἰὸν μεταδάλλοντος. Τοῦ οὖν γεώδους ἰοῦ κατὰ τὴν ἔνυλον χαχίαν λαμδανομένου, τὸ ἅγιον xol καθαρὸν γένος xal τὸ πάντη χαθαρεῦον πονηρίας ἦθος εἰκότως χρυσοῦν ἐλέχθη" οὕτω δὴ xoi ταῦτα τὰ ἔπη, ὅλα OV ὅλου ὄντα χαλά, χρυσὰ Primum igitur hominem fieri oportet, deinde deum, Hominem vero bonum reddunt virtutes civiles; deum autem faciunt discipline que ad divinam virtutem evehunt. Parva vero in ascensu magnis ordine precedunt; quamobrem et in Py- thagoricis monitis virtutum precepta primo loco carminis verba tradunt ita nos erudientia, ut ab optimo rerum quz ad vitam pertinent usu ad di- vinam similitudinem ascendamus, Et hic quidem versuum scopus est atque ordo, ut expressam philosophi imaginem ante alias quasvis przceptio- nes auditoribus proponant. Aureorum autem ideo habent appellationem , quod, ut in versibus, o- ptimi sint atque divini. Sic enim et auream statem dicimus illam qux ex hominum :etatibus fuit o- ptima , morum differentiam a metallorum inter se comparatione sumentes, Est quidem aurum pu- rum quid mec terre mixtura repleüim, quem- admodum ei cognata et inferiora metalla, argen- tum , es et ferrum, inter quz aurum ipsum ideo natura primas obtinet, quod solum prater cetera rubiginem non contrahat; cum eorum singula in eam eatenus mutentur, quatenus terram partici- pant. Rubigine ergo terrena pro materie vitio sumta hominum genus sanctum et castum mores- que ab omni parte sceleris puri aureorum nomen jure obtinebant : sic sane et hi versus quum peni- tus pulchri sint, aureorum et divinorum titulo PHILOS. GREC, 1 417 Οὐ γάρ ἐστι S ja : jug 5 τὸ μὲν αὐτῶν χαλόν, τὸ δὲ οὐ καλόν, ὥσπερ ἔνιχ τῶν Y : ; à . ἄλλων, ἀλλὰ πάντα ὁμοίως τὸ χαθαρὸν ἦθος ἐμφαίνει 1 P " £ , , -^ x«i πρὸς τὴν θείαν ὁμοίωσιν ἀνάγει, χαὶ τῆς Πυθαγο- Ἂν MA ; ITI ριχῆς φιλοσοφίας τὸν τελειότατον σχοπὸν ἐχχαλύπτει, oc dv «3 xat £ nw ^ ᾿ : ὡς ἐν τῇ καθ᾽ ἕχαστον ἐξηγήσει σαφὲς γενήσεται. Καὶ πρῶτον μὲν ἀπὸ τῶν πρώτων ἀρξώμεθα. καὶ θεῖα τὴν ἐπίχλησιν ἀναγέγραπται. Τ᾿ 3. ᾿Αθανάτους μὲν πρῶτα θεούς, νόμῳ ὡς διάχεινται, τίμα. Ἐπειδὴ πασῶν τῶν ἀρετῶν ἡγεμών ἐστιν f$ εὐσέ- θεια, πρὸς τὴν θείαν αἰτίαν τὴν ἀναφορὰν ἔχουσα, εἰχό- τως χαὶ τῶν ἐν τοῖς ἔπεσι νόμων τὸ περὶ ταύτης ἡγεῖται παράγγελμα" ὡς δεῖ τοὺς ἐγχοσμίους θεούς, κατὰ τὴν ἐνυπάρχουσαν αὐτοῖς τάξιν, τιμᾶν, ἣν ὃ δημιουργιχὸς νόμος ἅμα τῇ οὐσία αὐτῶν συμπροήγαγε, τάξας αὖ- τῶν τοὺς μὲν ἐπὶ τῆς πρώτης σφαίρας, τοὺς δὲ ἐπὶ τῆς δευτέρας, χαὶ ἐπὶ τῆς τρίτης ἄλλους, xal οὕτως ἐφεξῆς, μέχρι τῆς πάσης τῶν οὐρανίων χκύχλων συμ- πληρώσεως. Τὸ γὰρ, ἧ ἐτάχθησαν ὑπὸ τοῦ δημιουρ-- γοῦ αὐτῶν καὶ πατρός, ταύτῃ αὐτοὺς ἐγνωχέναι τε xai τιμᾶν, τῷ θείῳ νόμῳ χαταχολουθούντων ἐστὶ xal τὴν ὄντως τιμὴν αὐτοῖς ἀποδιδόντων: xal τὸ μήτ inscripti sunt. Neque enim partim pulchri sunt, partim minus pulchri, ut nonnulli aliorum, sed omnes pariter castitatem integritatemque osten- dunt et ad divinam similitudinem evehunt Pytha- gorieeque philosophie scopum perfectissimum patefaciunt , ut in singulorum explicatione mani- festum fiet, Ac primum quidem a primis ordia- mur. ΤῈ. x- Immortales primum deos, ut lege disposili sunt, venerare. Cum virtutum omnium dux sit pietas, ut quz ad divinam causam referatur : merito preceptum quoque de illa datum inter regulas his carminibus comprehensas primum locum tenet , oportere nos deos mundanos honorare secundum ordinem, quem una cum nature eorum creatoris lex insti- tuit, quz illorum alios in sphara prima colloca- vitj alios in secunda et in tertia alios; atque ita deinceps, donec celestes orbes omnes comple- rentur, Eos enim illo ordine aguoscere et colere, quo ἃ creatore et patre suo constituti sunt, est divine legi obedientium et verum eis honorem tribuentium : atque ejusmodi de illis notiones habere, quibus eorum dignitatem nec nimis au- geamus nec minuamus : sed eos existimare id 27 418 Ξ 4 τ ΄ » ͵ , 2 ὑπεραίρειν τὴν ἀξίαν μήτε ἀπολείπεσθαι ταύτης ἐν - - ἢ - - ταῖς περὶ αὐτῶν ἐννοίαις, ἀλλὰ τοῦτο αὐτοὺς εἶναι ίθεσθαι,, ὃ γεγόνασι, καὶ ταύτην ἔχειν τὴν τάξιν ἢ τίθεσθαι, ὃ ev 3 Ἣν ἔχειν τὴν τάξιν ἣν , ἜΝ LA Rr εἰλήχασιν, ἐπὶ τὸν δημιουργὸν αὐτῶν θεὸν ἀναφέρει ΟῚ Δ ^ - τὸ cí6ac, ὃν xol θεὸν θεῶν χυρίως ἂν εἴποι τις χαὶ do : f À τς θεὸν ὕπατον x«l ἄριστον. Τὴν δὲ ὄντως ἀξίαν τοῦ χοσμοποιοῦ καὶ ἀριστοτέχνα θεοῦ μόνως ἂν ἐξεύροι-- μεν, εἰ χαὶ θεῶν αἴτιον αὐτὸν χαὶ ἀτρέπτων λογικῶν Τούτους γὰρ νῦν ἀθανά- ee i : οὐσιῶν ποιητὴν θησόμεθα. τοὺς θεόὺς ὠνόμασεν ὃ λόγος τοὺς ἀεὶ xol ὡσαύτως νοοῦντας τὸν δημιουργὸν θεόν, xal ἀεὶ πρὸς τὸ ἐχείνου ἀγαθὸν συντεταμένους, xot ἀπ᾽ ἐχείνου τὸ εἶναι καὶ τὸ εὖ εἶναι ἀμερίστως xai ἀτρέπτως λαμβάνοντας, ὡς τῆς δημιουργικῆς αἰτίας αὐτοὺς ὄντας εἰκόνας ἀπαθεῖς Y xal dxxxóvioue. Πρέπει γὰρ τῷ θεῷ καὶ τοιαύτας ὑποστῆσαι ἑαυτοῦ εἰχόνας, xal μὴ πάσας τρεπτὰς xa ἐμπαθεῖς τῇ εἰς χαχίαν ὑποφορᾷ, οἷαί εἶσιν αἱ ἂν- θρώπιναι ψυχαί 3 τῶν λογικῶν φύσεων τὸ ἔσχ ατον οὖσαι γένος, ὥσπερ αὖ ἀκρότατον ἦν νῦν τὸ τῶν ἀθανάτων θεῶν λεγόμενον γένος. λὴν τῶν ἀνθρωπίνων ψυχῶν ἀθάνατοι θεοὶ οὗτοι ἐχλή- θησαν, ὡς μὴ ἀποθνήσχοντες τὴν θείαν εὐζωίαν, μηδὲ ἐν λήθη ποτὲ γιγνόμενοι μήτε τῆς ἑαυτῶν οὐ-- σίας μήτε τῆς τοῦ πατρὸς ἀγαθότητος. Ῥούτοις δὲ ἢ ἀνθρωπίνη ψυχὴ τοῖς πάθεσιν ὑπόχειται, ποτὲ μὲν Καὶ υἱήποτε πρὸς ἀντιδιαστο-- esse quod sunt, et eum ordinem obtinere , quem sortiti sunt, cultum ipsum ad eorum opificem deum referentium est, quem et deum deorum proprie quis dicat ac deorum summum ct opti- mum. Precellentis autem mundi artificis dei ve— ram dignitatem ita solum deprehendemus , si eum et deorum causam et naturarum intelligentium atque immutabilium creatorem esse statuamus. Illos enim. immortales deos carmen nunc appel- lat, qui semper atque eodem modo creatoris dei cognitionem retinent semperque in ejus bonitatem intenti sunt atque ab eo et vitam et felicitatem inseparabiliter et immutabiliter accipiunt , quippe qui ipsi sint opificis causz imagines , perturba- tionum vitiorumque expertes. Decet enim Deum tales etiam sui imagines gignere : non autem o- mnes mutationibus et perturbationibus obnoxias, €x propensione in vitium ; quales sunt animi hu- mani qui naturarum ratione przditarum infimum genus sunt, sicut contra genus immortalium,de- orum nunc dictum cst summum, Atque hi for- tasse, ut ab animis humanis distinguantur, im- mortales dii nuncupantur, ut quibus divine vitae felicitas non intereat nec suze unquam naturz aut paterne bonitatis oblivio subrepat. His autem perturbationibus obnoxius est humanus animus qui deum aliquando cognoscit et dignitatem suam recuperat, aliquando autem his excidit; unde et HIEROCLIS COMMENTARIUS νοοῦσα τὸν θεὸν xot τὴν ἑαυτῆς ἀξίαν ἀπολαμβάνουσα, ^ ποτὲ δὲ τούτων ἀποπίπτουσα. Διὸ xal εἰχότως θεοὶ θνητοὶ λέγοιντο ἂν ai ἀνθρώπιναι ψυχαί, ὡς ἀποθνή- - σχουσαί ποτε τὴν θείαν εὐζωίαν τῇ ἀπὸ θεοῦ φυγῇ, xal ἀναδιωσχόμεναι αὐτὴν πάλιν τῇ πρὸς θεὸν ἐπιστροφῇ, χαὶ οὕτω μὲν ζῶσαι τὸν θεῖον βίον, ἐχείνως δὲ dmo- θνήσχουσαι, (ὡς οἷόν τε ἀθανάτῳ οὐσίᾳ θανάτου μοίρας βεταλαχεῖν, ) οὐ τῇ εἷς τὸ μὴ elvat ἐχθάσει, ἀλλὰ τῇ τοῦ εὖ εἶναι ἀποπτώσει. Θάνατος γὰρ λογικῆς οὐ- σίας ἀθείᾷ xo ἄνοια, οἷς ἕπεται xal jj περὶ τὸν βίον ἄμετρος τῶν παθῶν ἐπανάστασις. Ἔν γὰρ τῇ ἀγνοίᾳ τῶν χρειττόνων ἀνάγκη δουλεύειν τοῖς χείροσιν: ὧν ἐλευθεριασαι ἄλλως οὐχ οἷόν τε ἢ τῇ δι ἀναμνήσεως εἰς νοῦν χαὶ θεὸν ἐπιστροφῇ. Μεταξὺ δὲ τῶν οὕτω λεγομένων ἀθανάτων θεῶν, xol τῶν θνητῶν, ὡς εἴπο- μεν, θεῶν ἀνάγχη γένος τι εἶναι, τιμιώτερον μὲν ἀν- θρώπου, καταδεέστερον δὲ θεοῦ, τῇ δι᾽ ἑαυτοῦ μεσό- Ttt τὰ ἄχρα πρὸς ἄλληλα συνάπτον, ὥστε τὸ πᾶν τῆς λογιχῆς δημιουργίας αὐτὸ ἑαυτῷ συνδεδέσθαι χαλῶς. 'Τοῦτο δὴ τὸ μέσον οὔτε παντελῇ ἄγνοιαν τοῦ θεοῦ ἴ- σχει ποτέ, οὔτε παντελῶς ἀκίνητον xal ἀεὶ ὡσαύτως διαμένουσαν γνῶσιν, ἀλλ᾽ ἀεὶ μὲν γινώσχει, ἄλλως δὲ xol ἄλλως ἐπιθάλλει, xoi μᾶλλον ἔστιν ὅτε καὶ ἧττον. 'T'à μὲν ἀεὶ γινώσχειν ἀναδέδηχε τοῦ ἀνθρωπίνου γέ- MM if NM Ξε , “ον , * vyOoUS , TQ οε μὴ ἀτρέπτως μος ὡσαυτῶς XEt γινώσχειν —————————————MM a haud immerito mortales dii nuncupantur animi humani, quod aliquando, relicto deo, quod ad divinam vitz beatitudinem attinet moriantur, at- que ad deum revertendo ad eam recuperandam reviviscant , atque adeo hoc modo vitam divinam agant, illo autem , quoad immortalis natura mori potest, moriantur, non quod esse desinant, sed quod felici vita excidant. Nam rationalis natura mors est alienatio a deo et mente , unde etiam in vita sequitur vehemens affectuum seditio. In me- liorum enim ignorantia deterioribus servire necesse est, a quibus non aliter liberari [ratio- nalis natura ] potest, quam ea quz recordatione fit, ad mentem et Deum conversione. Inter deos autem qui immortales vocantur et mortales , uti diximus , deos necesse est genus quoddam homine superius , deo autem inferius sit, quod suo inter- ventu extrema inter se connectat , adeo ut totus rerum creatarum, qus ratione praedite sunt, coetus ipse secum pulchre copuletur. Medium vero hoc genus nec deum prorsus ignorat un- quam , nec omnino stabilem atque eandem sem— per ejus notitiam habet, sed semper quidem cognoscit , aliter autem atque aliter animum ad- vertit, atque modo magis modo minus. In eo utique, quod semper Deum cognoscit humanum genus superat, eo vero quod non sine mutatione nec eodem semper modo cognoscit divino infe- Pa n IN AUREUM CARMEN ὑποθέθηχε τοῦ θείου, φύσει μέσον ὑπάρχον xai οὔτε προχοπῇ"βελτιωθὲν ἐξ ἀνθρώπου οὔτε ἀμελεία ὑποβὰν ix θεοῦ εἰς τὴν μέσην τάξιν. Πρῶτα γὰρ xal δεύτερα καὶ τρίτα ὃ δημιουργὸς θεὸς ὑπέστησε φύσει διαφέ- govra ἀλλήλων, χαὶ μὴ συγχεόμενα πρὸς ἄλληλα, μηδὲ ἀρετῇ xal χαχία τὴν τάξιν διαμείθοντα: ἃ δὴ xat' οὐσίαν ἑστῶτα ἀϊδίως τῇ συμπροελθούσηῃ αὐτοῖς τάξει xac γένος διέστη xal ταῖς δημιουργικαῖς αἰτίαις ἀνάλογον ἐτάχθη. Ὡς γὰρ ἐκεῖ πρῶτα xa μέσα xol ἔσχατα τῆς παντελείου σοφίας ἣ τάξις ἔχει (τοῦτο γάρ ἐστιν αὐτῇ xal τὸ εἶναι τῇ σοφίᾳ, τὸ ἐν τάξει χαὶ τελειότητι προάγειν τὴν ποίησιν, ὥστε συνιέναι ἀλλή- λαις σοφίαν καὶ τάξιν xal τελειότητα") οὕτω δὴ xai ἐν τῷδε τῷ παντὶ τὰ πρὸς τὴν πρώτην νόησιν τοῦ θεοῦ γενόμενα πρῶτα ἂν εἴη ἐν χόσμῳ, τὰ δὲ πρὸς τὴν μέ- σὴν xol αὐτὰ μέσα, xal τὰ τῷ πέρατι τῶν νοήσεων ἐοιχότα τελευταῖα ἂν εἴη ἐν λογιχοῖς. ὌΕστι γὰρ πᾶς μὲν 6 λογιχὸς διάχοσμος μετὰ τοῦ συμπεφυχότος αὐτῷ ἀφθάρτου σώματος εἰχὼν ὅλου τοῦ δημιουργοῦ θεοῦ. Τῆς δὲ ἐχεῖ ἀχρότητος τὰ ἐν χύσμῳ πρῶτα ἀχήρατος εἰχών, χαὶ τῆς ἐχεῖ μεσότητος μέση εἰκὼν τὰ ἐνταῦθα μέσα, χαὶ τοῦ πέρατος τῆς ἐκεῖ θεότητος τελευταία εἰχὼν an ἐν λογικοῖς τρίτα χαὶ ἔσχατα. Τούτων δὲ τῶν τριῶν γενῶν τὸ μὲν πρῶτον ἀθανάτους θεοὺς 6 παρὼν λόγος ἐσήμανε, τὸ δὲ μέσον ἥρωας ἀγαυούς, xai τὸ ἔσχατον δαίμονας χαταχθονίους, ὡς μιχρὸν ὕ- 419 στερον εἰσόμεθα, Νῦν δὲ ἐπὶ τὰ πρῶτα πάλιν ἐπανέλθω- μεν. Ῥίς 6 νόμος xal f; κατὰ τοῦτον τάξις χαὶ f, πρὸς τὴν τάξιν ἀποδιδομένη τιμή; νόμος μὲν ὁ δημιουργικὸς νοῦς καὶ 4 θεία βούλησις ἢ ἀϊδίως προάγουσα τὰ πάντα xat εἰς ἀεὶ διασώζουσα, τάξις δὲ ἔννομος ἡ ἀπὸ τοῦ πατρὸς τῶν ὅλων χαὶ δημιουργοῦ τοῖς ἀθανάτοις θεοῖς συνεισελ- θοῦσα, καὶ ποιοῦσα ἐν αὐτοῖς τοὺς μὲν πρώτους, τοὺς δὲ δευτέρους. Εἰ γὰρ καί, ὡς ἐν παντὶ τῷ λογικῷ διαχόσμῳ, τὴν ἀχρότητα ἔλαχον, ἀλλ᾽ ὁμοίως ἐν ἕαυ- τοῖς ποιχίλλονται xal εἶσιν ἄλλοι ἄλλων θειότεροι. Μήνυμα δὲ τῆς κατ᾽ οὐσίαν αὐτῶν ὑπ τεροχῆς τε χαὶ ὑποθάσεως fj τῶν οὐρανίων σφαιρῶν τάξις, xuz' οὐ- σίαν xxi δύναμιν τὴν θέσιν διαλαχοῦσα, ὡς ἐν τῇ οὐσίᾳ αὐτῶν χεῖσθαι τὸν νόμον, χαὶ τὴν τάξιν buo εἶναι αὐτῶν τῇ ἀξία. Οὐ γάρ, ὡς ἔτυχεν, ὑποστάν- τες ὕστερον διεχρίθησαν, ἀλλὰ τεταγμένοι προῖλθον εἰς τὸ εἶναι, ὥσπερ ἐν ἑνὶ Loo τῷ ὅλῳ οὐρανῷ διάφορα ὄντες μέρη χαὶ τὴν πρὸς ἄλληλα σύνταξιν ἐν τῇ κατ᾽ εἶδος διαστάσει ἅμα χαὶ συναφῇ ἀποσώζοντες, ὥστε μηδὲ ἐπάλλαξιν τῆς θέσεως αὐτῶν ἐπινοηθῆναί ποτε δύνχσθαι εἰ μὴ μετὰ τῆς φθορᾶς τοῦ παντός" ἣν ἀδύνατον ἐπισυμόῆναι, ἔστ᾽ ἂν ἡ τὸ πρῶτον αὐτῶν αἴτιον dyes τάδλητον πάντη χαὶ ἄτρεπτον, χαὶ τὴν οὐσίαν τῇ ἐνεργείᾳ τὴν αὐτὴν χεχτημένον, χαὶ τὴν ἀγαθότητα οὖχ ἐπίκτητον ἔχον, ἀλλ᾽ οὐσιωμένην xa" αὑτὴν xai OU αὐτὴν τὰ πάντα πρὸς τὸ εὖ εἶναι παρά- rius est, quippe quod natura medium tenens neque profectu ex homine in statum meliorem evectum sit, neque negligentia ex deo in medium ordinem delapsum. Opifex enin deus prima et secunda et tertia procreavit naturà differentia, et nec inter se confusa , nec virtute et vitio ordinem suum mutantia, quippe quz substantiam perpetuo fixam habentia per congenitum eis ordinem sint genere distincta et pro ratione causarum creatri- cum disposita, Sicut enim ibi prima et media et ultima perfectissimz sapientiz ordo regit ; (in hoc enim ipsa sapientie vis sita est, quod ea que facit ordinate et perfecte progignit, adeo ut se mutuo comitentur sapientia et ordo et perfectio ) : Sic sane et in hac rerum universitate ea que ad primam Dei cogitationem facta sunt prima in mundo habeantur, et quz ad mediam media; ea vero qus postremz cogitationi assimilantur, sint in rationalibus ultima. Totus enim naturarum mente preditarum cetus una cum incorrupto corpore eis cognato totius procreatoris Dei est imago. Fjus autem , qued ibi summum est, imago pura sunt ea quz in mundo prima habentur at- que ejus quod est illic medium , imago media sunt ea que locum medium hic obtinent; extremz autem ibi divinitatis imago ultima sunt ea que in rationalibus tertia sunt et postrema. Ex his vero tribus generibus id quod primum est, deos im- mortales hic appellat carmen , medium autem he-^ roes illustres atque ultimum genios terrestres, ut paulo post videbimus, Nunc autem ad. prima illa rursum revertamur. (Quznam est lex ista et ci conveniens ordo, et quis honor secundum illum ordinem tributus? Lex quidem est mens opifex et voluntas divina que omnia perpetuo producit atque in zternum conservat : ordo autem legi congruus est is, qui a parente omnium ct opifice simul cum diis immortalibus inductus est, et qui ex iis alios fecit primos , alios secundos. Quamvis enim illi, totius ccetus rationalis habita ratione, primas nacti sint, inter se tamen variantur, et sunt alii aliis diviniores, Eos autem natura inter se et superiores esse et inferiores, indicio est ordo ille coelestium orbium, pro singulorum natura et po- Lestate ita institutus, uL in eorum natura posita sit lex , et ordo ipse eorum dignitati sit cognatus. Non enim fortuito editi atque orti postea discreti sunt , sed ordine collocati atque distincti exsistere ceperunt, ut cceli totius, tanquam animantis unius , diverse essent partes, atque conjunctionem inter se conservarent, dum secundum species se- parantur simul et connectuntur, adeo ut nulla situs eorum mutatio unquam excogitari possit, nisi cum universi interitu, qui accidere nequit , quam- 27 420 γον. Αἰτία γὰρ τῆς τῶν πάντων ποιήσεως αὐτῷ οὖ- δεμία ἄλλη πρόσεστιν εὔλογος πλὴν τῆς κατ᾽ οὐσίαν ἀγαθότητος. ᾿Αγαθὸς γὰρ ἦν φησίν" ἀγαθῷ δὲ οὐδεὶς περὶ οὐδενὸς οὐδέποτε ἐγγίνεται φθόνος. Αἱ δὲ παρὰ τὴν ἀγαθότητα λεγόμεναι αἰτίαι τῆς δημιουργίας τοῦδε τοῦ παντὸς ἀνθρωπίναις μᾶλλον περιστάσεσιν ἢ τῷ θεῷ πρέπουσιν. ᾿Αγαθὸς δὴ ὧν τὴν οὐσίαν 6 θεὸς τὰ μάλιστα ὡμοιωμένα αὑτῷ πρῶτα φύσει προήγαγε, xal δεύτερα. τὰ τὴν μέσην ὁμοιότητα πρὸς αὑτὸν χε- χτημένα, τρίτα δὲ χαὶ ἔσχατα πάντων τῶν ἐοιχότων αὑτῷ τὰ πρὸς τὴν θείαν ὁμοίωσιν μάλιστα ὑφειμένα. (T7 δὲ οὐσία τῶν γινομένων σύνδρομος ἦν ἡ τάξις, ὥστε τὸ φύσει χρεῖττον προτεταγμένον εἶναι τοῦ χατα- δεεστέρου ἕν τε τοῖς ὅλοις γένεσιν xal ἐν τοῖς χαθ᾽ ἕχαστον γένος τὴν xaT εἶδος ὑπόθασιν χεχτημένοις. Οὐ γὰρ τύχαις ἐχληροῦτο τὴν τάξιν τὰ πάντα, οὐδὲ προαιρέσεων μεταθολαῖς, ἀλλὰ νόμοις δημιουργιχοῖς διάφορα προήγετο, xol τὴν τάξιν ἀνάλογον ταῖς τῶν ψύσεων ἀξίαις ἐλάγχανε. Διὸ τὸ νόμῳ ὡς διά- χεινται, τίμα οὐ μόνον ἐπὶ τῶν ἀθανάτων θεῶν, ἀλλὰ χαὶ ἐπὶ τῶν ἀγανῶν ἣρ ὦων xal τῶν ἄνθρω- un jv κχοινῶς ἀκουστέον. Εστι γὰρ πλῆθος εἰδῶν ἐν ἑκάστῳ γένει καθ᾽ ὑπεροχὴν χαὶ Τοιαύτη μὲν ἢ φύσις τῶν λο- πίνων ὑπόθδασιν τεταγμένον. HIEROCLIS COMMENTARIUS γικῶν οὐσιῶν xai ἢ τάξις, Τίς δὲ 6 νόμος xoi ἢ τούτῳ ἑπομένη τιμή; Πάλιν λέγομεν, ὅτι νόμος μὲν ἣ ἄτρεπτος τοῦ θεοῦ δημιουργιχὴ ἐνέργεια, ἣ γεννῶσα τὰ θεῖα γένη xai τάττουσα ἀϊδίως xat ἀμεταύλήτως " ἡ δὲ σύμφωνος τῷ νόμῳ τιμὴ ἡ τῆς οὐσίας ἐστὶ τῶν τιμωμένων γνῶσις xal ἣ πρὸς αὐτὰ χατὰ δύ- ναμιν ἐξομοίωσις. Ὃ γὰρ ἀγαταί τις, καὶ μιμεῖται ὅσον αὐτῷ οἷόν τε" χαὶ c tj. ἣν ποιεῖται τοῦ ἀνενδεοῦς τὴν τῶν ὑπ᾽ ἐκείνου προτεινομένων ἀγαθῶν ὑποδοχήν. Οὐ γὰρ τιμήσεις τὸν θεὸν ἄριστα διδούς τι αὐτῷ, ἀλλ᾽ ἄξιος τοῦ λαδεῖν τὰ παρ᾽ ἐχείνου γινόμενος. Ὡς γάρ φασιν ot Πυθαγόρειοι, τιμήσεις τὸν θεὸν ἄριστα, ἐὰν τῷ θεῷ τὴν διάνοιαν ὁμοιώσῃς" xai, ὅστις τιμᾷ τὸν usd ὡς προσδεόμενον, οὗτος λέληθεν οἰόμενος ἑαυτὸν τοῦ θεοῦ εἶναι χρείττονα" χαί , ἡ τῶν Kass πολυτέλεια τιμὴ εἰς θεὸν οὐ γίνεται, εἰ μὴ μετὰ τοῦ ἐνθέου φρονήματος προσάγοιτο. Δῶρα γὰρ xal θυη- πολίαι ἀφρόνων, πυρὸς τροφή" xal ἀναθήματα, lepo- σύλοις χορηγία. Τὸ δὲ ἔνθεον φρόνημα, διαρχῶς ἡδρασμένον, συνάπτει θεῷ. Χωρεῖν γὰρ ἀνάγχη τὸ ὅμοιον πρὸς τὸ ὅμοιον" ὅθεν xal μόνος ἱερεὺς ὃ σοφὸς λέγεται, μόνος θεοφιλής , μόνος εἰδὼς εὔξασθαι. Μό-- νος γὰρ οἶδε τιμᾶν 6 τὴν ἀξίαν μὴ συγχέων τῶν τιμω- μένων, xat 6 προηγουμένως ἱερεῖον ἑαυτὸν προσάγων, diu prima eorum causa manet immutabilis pror- sus et constans ac naturam eádem agendi vi pra- ditam obtinet atque bonitatem possidet , non ad- ventitiam, sed per se inharentem et propter eam universa generat, Nulla enim alia justa. causa rerum omnium creandarum ipsi Deo est preter naturalem. bonitatem. Erat enim, inquit, bonus; in bonum. autem. nulla unquam de ulla re cadit invidia. Quz vero alie preter bonitatem creandze universitatis hujus cause dicuntur, humane con- ditioni potius quam Deo conveniunt. Deus vero quum natura bonus sit, illa que maximeipsi es- sent assimilata, naturà prima produxit ; secunda autem ea que mediam similitudinem obtine- rent, tertia vero et omnium ipsi similium po- strema, illa quz a divina similitudine essent maxime remota, Substantiv autem rerum creata- rum comes erat ordo, ut id quod naturà pre- stantius esset inferiori preponeretur, tum in totis generibus , tum in speciebus , quz singulis gene- ribus subsunt, Non enim fortuito universa ordi- nem suum sortita sunt, neque pro arbitrii sui varietate , sed ex creationis legibus diversa gene- rabantur congruoque naturarum dignitati ordine disponebantur. Quamobrem illud u£i /ege dispo- siti sunt venerare, non solum de diis immortali- bus, sed et de illustribus heroibus humanisque animis communiter est intelligendum, Nam sub unoquoque genere multe sunt species superius atque inferius ordinate. Hujusmodi igitur est ge- nerum rationalium natura atque ordo. Quz vero est lex et quis legitimus honos? dicimus rursum legem esse immutabilem illam Dei creatricem potentiam quz divina genera gignit eaque eterno immutabilique ordine disponit : honorem autem legi congruum esse essentiz illorum quz honoran- tur notitiam et eorum quoad possumus imitatio- nem. Quod enim quis admiratur, id etiam , quoad potest , imitatur; atque eum cui nihil deest hono- rat accipiendo bona, quz ille porrigit. Non enim Deum honorabis , si dederis ei aliquid, sed si te dignum prsestiteris qui ab eo data accipias. Nam, uti ajunt Pythagorei, Deum honorabis opti me, si Deo fias mente similis. Et quisquis Deo tanquam egenti honorem tribuit, is imprudens se Deo superiorem facit, Et magno oblatarum rerum pretio non hono- ratur Deus , nisi pio animo offerantur : munera enim ac sacrificia stultorum sunt ignis pabulum et donariasacrilegorum prceda. Pia vero mens firmiter Jundata Deo nos conjungit : simile enim ad simile necessario fertur; unde et solus sapiens sacerdos , solus Deo gratus , solus precandi gnarus. dicitur. Is enim solus honorare scit, qui honoratorum di- gnitatem non confundit, et qui se ipsum primum hostiam offert suumque animum divinum simula- crum facit et mentem suam templi instar ad di- IN AUREUM CARMEN. 4?1 xal ἄγαλμα θεῖον τεχταίνων τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν, xal ναὸν εἰς ὑποδοχὴν τοῦ θείου φωτὸς τὸν ἑαυτοῦ χατα- σχευάζων νοῦν. [Τί γὰρ τοιοῦτον προσάξεις ἀπὸ τῶν ἐν μέσῳ χειμένων ὑλῶν, ὃ τῷ θεῷ προσφυὲς ἄγαλμα ἐργάση͵ 3, δῶρον ἑνοῦσθαι αὐτῷ δυνάμενον ; ἃ δὴ ἐπὶ τῆς λογιχῆς οὐσίας Vra ue i auubatvety ἀνάγχη. Ὡς γὰρ οἱ αὐτοὶ ἀνδρες φασί, ψυχῆς χαθαρᾶς τόπον οἰκειότερον ἐπὶ γῆς θεὸς οὐχ ἔχει οἷς xai 6 Πύθιος συμφέρεται, λέγων" εὐσεδέσιν δὲ βροτοῖς γάνυμαι τόσον, ὅσσον ὀλύμπω. Εὐσεξὴς δὲ ὃ τὴν θείαν ἐπιστήμην ἔχων καὶ τὴν ἑαυτοῦ τελείωσιν ὡς τιμὴν ἀρίστην προσάγων τοῖς τῶν ἀγα- θῶν αἰτίοις, τῇ σπουδῆ, τῆς χτήσεως πρὸς τοὺς χορηγεῖν πεφυχότας ἐπιστρεφόμενος, xai τῷ λαμύὔάνειν τὰ ἀγαθὰ δύνασθαι τιμῶν τοὺς ἀεὶ διδόντας αὐτά. 'O δὲ ἄλλως τιμᾶν τὸ θεῖον προαιρούμενος, xal μὴ àv ἑαυτοῦ, παρανάλωμα τῆς ἔξωθεν εὐπορίας ποιεῖται τὴν τιμήν, οὐχ οἰχείαν ἀρετὴν προσφέρων, ἀλλὰ ἀπὸ τῶν ἐχτὸς αὐτῷ ἀφοσιούμενος. Ταῦτα δὲ οὐδὲ σπουδαίῳ ἀνδρὶ λαμδάνειν ἡδὺ μὴ μετὰ τῆς ἀρίστης διαθέσεως διδόμενα. Τοιοῦτον δὲ χαὶ τὸ τοῦ Πυθίου πάλιν ἀπό- φθεγμα. Πρὸς γὰρ τὸν ἑκατόμθας θύσαντα μὴ μετ᾽ εὐσεδοῦς γνώμης, xal πυνθανόμενον πῶς εἴη προσδε- δεγμένος τὰ παρ᾽ αὐτοῦ δῶρα ἀπεχρίνατο" ἀλλά μοι εὔαδε yóv820; ἀγαχλυτοῦ ἝἭ.κμιονῆος, τὸ εὐτελέστατον προχρίνων τῆς τοσαύτης πολυτελείας, ὅτι δὴ θεοσεθεῖ γνώμῃ χεχόσμητο. Μετὰ ταύτης γὰρ πάντα θεοφιλῆ: χαὶ ἄνευ ταύτης οὐδὲν θεῷ gov ἄν ποτε Ὑένοιτο. Καὶ τὰ μὲν περὶ θεοσεξείας χαὶ ὁσιότη- τος ἱχανῶς ἐν τῷ παρόντι λέλεχται. — "Eme δὲ τὸν νόμον τῆς τοῦ παντὸς διατάξεως ἄτρεπτος φρουρὰ δια- τηρεῖ, χαὶ τῆς φρουρᾶς ταύτης φύλακα τοῖς παλαιοῖς ἔθος ἦν δι᾽ ἀποῤῥήτων ὅρκον ὀνομάζειν, εἰχότως ἐ ἐφε- ξῆς τοῖς προειρημένοις ὡς ἀχόλουθον ἐπάγει δόγμα τὸ περὶ τοῦ ὅρχου παράγγελμα. 11774. ————— xal σέδον ὄρχον --- — — Νόμον ἐν τοῖς προτέροις ἀπεφηνάμεθα τὴν ἀεὶ ὡσαύτως ἔχουσαν ἐνέργειαν τοῦ θεοῦ, τὴν ἀϊδίως χαὶ ἀτρέπτως τὰ πάντα πρὸς τὸ εἶναι παράγουσαν. Ὅ»ρ- χον δὲ νῦν ἑπομένως ἂν τῷ νόμῳ λέγοιμεν τὴν ἐν ταὐ- τότητι τὰ πάντα διητηροῦσαν αἰτίαν xal οὕτως αὐτὰ βεδαιουμένην, ὡς ἐν ὅρχου πίστει χρατούμενα χαὶ διχσώζοντα τοῦ νόμου τὴν τάξιν, ὥστε ἀποτέλεσμα τοῦ δημιουργικοῦ νόμου εἶναι τὸ ἀπαράθατον τῆς ἐν τοῖς δημιουργηϑεῖσιν εὐταξίας. Τὸ γὰρ διαμένειν τὰ πάντα, νόμῳ ὡς διάκειται, προηγούμενον ἔργον ἂν εἴη τοῦ ὅρχου τοῦ θείου, ὃς ἐν μὲν τοῖς ἀεὶ νοοῦσι τὸν θεὸν μάλιστά τε xal ἀεὶ διασώζεται: ἐν δὲ τοῖς ποτὲ μὲν ————————————————————————————— vinum lumen suscipiendum preparat. Quid enim tale de materiis in medio positis adhibebis, unde Deo conveniens sinfulacrum facias aut donum, quod cum eo copulari queat? Quippe hzc in ra- tionali natura casta et purgata contingere necesse est. Nam, ut iidem viri dicunt, noz habet Deus in terris locum puro animo sibi aptiorem : quibus et ipse Pythius astipulatur dicens : Piis vero hominibus tantum gaudeo, quantum calo. Pius autem is est, qui divina scientia preditus suam perfectionem, tanquam honorem prestan- tissimum, bonorum auctoribus offert, ct illa adi- piscendi studio ad eos qui suppeditare queunt, se convertit, atque se ipsum ad bona accipienda idoneum reddendo eos honorat qui illa perpetuo largiuntur, Quisquis autem honorem Deo aliter exhibere vult quam per se ipsum , is in bonorum externorum sumtu honorem ponit , non suam ei virtutem offerens, sed' ex iis quz extra sunt aliqua dicans consecransque. Hzc vero accipere ne viro quidem probo jucundum est, nisi a donantis animo optime affecto proficiscantur. Ejusmodi autem est et alterum Apollinis effatum, Ei enim qui animo haud pio hecatombas sacrificaverat, quaerenti, quam accepta illi sua essent dona, re- spondit : At mihi farra placent przenobilis Hermionei , id utique: quod erat vilissimum tante magnificen- tie preponens, quod mentis pietate ornaretur. Hec enim si adsit, Deo grata sunt omnia, nihil autem. omnino ei acceptum si hzc desit, Atque hec quidem de pietate in Deum et sanctitate in presens dicta sufficiant. Quandoquidem vero le- gem, qua universa ordinantur, constans tuetur custodia, atque veterum mos erat , custodiz hu- jus custodem mystice nominare óoxov, merito iis quz dicta sunt veluti consequens dogma hoc de jurejurando preceptum subjungit, II. 2. Et cole jusjurandum. Legem in superioribus Dei actionem illam esse docuimus, que eodem semper modo se habet at- que perpetua et immutabili ratione res omnes procreat. Jusjurandum vero nunc , quatenus legem comitatur, causam illam dicamus, qux omnia in eodem statu conservat, atque ea ita arcte conti- net , quasi jurisjurandi fide obstricta legis ordi- nem observent, adeo ut recti ordinis in rebus creatis constantia sit effectus legis creatricis. Nam ut omnia permaneant, sicut lege disposita sunt, | primarium est opus divini jurisjurandi ; quod qui- 422 HIEROCLIS COMMENTARIUS ἘΞ NOVO " x ] , . γοοῦσι ποτὲ δὲ ἀφισταμένοις τῆς θείας γνώσεως xai ὃ , e.t - ὅρχος ὁμοίως παραδαίνεται μὲν ὑπὸ τῶν ἀφισταμένων, E. T - - αὖθις δὲ τηρεῖται ὑπὸ τῶν πρὸς τὴν θείαν ἐπιστροφὴν ; ἜΡΩΣ τ - ἀναγομένων. H γὰρ τήρησις τῶν θείων νόμων ὅρχος - ΄ T νῦν λέγεται, ᾧ δέδεται xal ἀνήρτηται πάντα πρὸς τὸν ^. ^ ^ ke δημιουργὸν θεὸν τὰ γιγνώσκειν αὐτὸν πεφυχότα: ὧν τὰ Η DEA a M ama 9 " * V2 μὲν ἀεὶ ἐχόμενα αὐτοῦ ἀεὶ cíóst τὸν Ópxov, τὰ δὲ ἀφιστάμενά ποτε, τότε χαὶ περὶ τὸν ὅρχον ἀσεδεῖ, o0 ; & * x μόνον τοῦ θείου νόμου τὴν τάξιν, ἀλλὰ xai τοῦ θείου D I m - ὅρκου τὴν πίστιν παραύαίνοντα. Τοιοῦτος μὲν οὖν ὃ τοῖς λογιχοῖς γένεσιν ἐνουσιωμένος ὅρχος, ἔχεσθαι τοῦ Mp. gr 3 πατρὸς αὐτῶν x«i ποιητοῦ, xal μὴ παραδαίνειν μη- ^ - ^ 9.3 , ^ , , , Cap, τοὺς ὑπ᾽ ἐχείνου διορισθέντας νόμους ἀναγχάζων. « A - * - Ὁ δὲ £v ταῖς χατὰ τὸν βίον ἀναστροφαῖς Opxoc ἴχνος HE eL E rwn 3 ; VEO. ἐστὶν ἐχείνου, πρὸς ἀλήθειαν ἀπευθύνων τοὺς δεόντως a ; : - αὐτῷ χρωμένους. Τὸ γὰρ ἀμφίδολον τῆς ἀνθρωπίνης προαιρέσεως εἰς βεθαιότητα μεταῤῥυθμίζει, καὶ μένειν ἐπὶ τῆς ταὐτότητος ἀναγχάζει ἔν τε λόγοις xat ἔργοις, τοῦτο μὲν τῶν γεγενημένων τὸ σαφὲς ἐχφαίνων, τοῦτο dei ; : AU, A is Es δὲ τῶν μελλόντων γενήσεσθαι τὸ βέδαιον ἀπαιτῶν. Διὰ ταῦτα δὴ καὶ μάλιστα σέδεσθαι προσήχει τὸν δρ-- xov, τὸν μὲν x«t! οὐσίαν προύπάργοντα, διὰ τὴν τῆς ἀϊδιότητος φρουράν, τὸν δὲ ἀνθρώπινον xat τοῖς ἐν βίῳ πράγμασιν ἐπίκουρον ὡς εἰχόνα ἐχείνου, xal μετ᾽ ἐχεῖ- νον βεδαιότητος καὶ ἀληθείας γενόμενον ἡμῖν πρύτανιν, xa τῶν χαλλίστων ἠθῶν πληροῦντα τοὺς σέδειν αὐτὸν μεμαθηκότας. Σέδας δὲ ὅρχου μόνον ἂν εἴη ἣ τήρη-- σις τῶν ὀμωμοσμένων,, ὅσον ἐφ᾽ ἡμῖν, ἀπαραπόδιστος, ἣ πρὸς τὸ μόνιμον καὶ ἀληθευτιχὸν τῆς θείας ἕξεως τῇ ἑχουσίῳ ἀνάγχηῃ τοὺς σέδοντας τὸν ὅρχον συναρμό- ζουσα. Καὶ ἣ μὲν πρώτη καὶ ἀπόῤῥητος εὐορχία, διὰ τῆς εἰς θεὸν ἐ ἧς, αὖθις dvo e 3 τῆς εἰς θεὸν ἐπιστροφῆς, αὖθις ἀναλαμόανεσθαι πέ- φυχε τοῖς ταῖς χαθαρτιχαῖς ἀρεταῖς τὴν παρέχδασιν ? , mM , * ^ 3 , - ἰωμένοις τοῦ θείου Goxou: f, δὲ βιωτικὴ εὐορχία ταῖς λ - » - ὃ ΄ ΄ * * , πολιτικαῖς ἀρεταῖς διασώζεται. Μόνοι γὰρ εἶ τὰς ἀρε- τὰς ταύτας χεχτημένοι xai εὐορχεῖν ἐν τοῖς χατὰ τὸν βίον δύνανται: ἣ δὲ χαχία μήτηρ ἐπιορχίας τῷ ἀδε- δαίῳ τοῦ ἤθους τὸν ὅρκον χαταπατοῦσα, Πῶς γὰρ ἂν , - ὃ φιλοχρήματος ἢ πρὸς ἀργυρίου λῆψιν ἢ ἀπόδοσιν y , , M9 NV E 4 ᾿ εὔορχός ποτε γένοιτο : πῶς δὲ ὃ ἀχόλαστος ἢ ὃ δειλὸς , , LJ ^ , ea ^o , ἐμμένη τοῖς ὅρχοις : xat οὐχ ὅπου δ᾽ àv ἑχάτερος αὖ- τῶν οἰηθῇ πλέον τι ἕξειν, ἐν οἷς ἐστιν ἥττων, ἐνταῦθα τὸ σέδας τῶν ὅρχων ἀποδύσεται, θνητὰ xal ἐπίχηρα τῶν θείων ἀγαθῶν ἀνταλλαττόμενος ; Οἷς δὲ χαλῶς τὸ τῶν ἀρετῶν ἐνίδρυται χκτῆμα,, τούτοις εὖ x" τὸ σέδας τῶν ὅρχων διχσώζεσθαι πέφυχε. Μελέτη δὲ ἀρίστη, τοῦ τηρεῖν τὸ περὶ αὐτὸν σέδας τὸ μὴ πυχνῶς μηδὲ ὡς ἔτυχε χρῆσθαι τῷ dpxo , μηδὲ ἐπὶ τοῖς παρατυ- χοῦσι, μηδὲ εἰς ἀναπλήρωσιν λόγου, μηδὲ εἰς πίστω- σιν διηγήματος, ἀλλ᾽ ὡς οἷόν τε τηρεῖν αὐτοῦ τὴν χρείαν ἐν τοῖς ἀναγχαίοις τε ἅμα xal τιμίοις, xal τότε, ὅτε μηδεμία ἄλλη τῶν τοιούτων σωτηρία παρα- dem inter Dei semper intelligentes maxime ac perpetuo servatur : inter intelligentes aliquando, aliquando vero a divina cognitione abscedentes ipsum quoque jusjurandum similiter ab his viola- tur qui abscedunt, contra vero ab illis qui ad Deum denuo revertuntur conservatur. Namque divinarum legum observatio nunc jusjurandum dicitur, quo cuncta illa cum Deo opifice colli- gantur et connectuntur, quz ad eum cognoscen- dum nata sunt: quorum ea quz semper illi adhza- rent, jusjurandum semper colunt, ea vero que recedunt aliquando , jurisjurandi etiam religionem tum abjiciunt, non solum divine legis ordinem, sed divini etiam jurisjurandi fidem violantia, Tale igitur est jusjurandum generibus ratione przditis natura insitum , ut patri suo δὲ creatori sem- per adhaerere ac leges ab eo constitutas nullo modo migrare cogat. Hujus vero jurisjurandi ve- siigium est illud quod in vit: commerciis usurpa- tur, quod homines rite eo utentes ad veritatis normam dirigit. Consilia enim hominum eum in- certa sunt ad certam rationem et constantiam revocat eosque in eodem proposito manere cogit, cur in dictis, tum m factis ; partim przteritorum veritatem demonstrans, partim. futurorum con- stantiam certamque fidem exigens. Atque ob has quidem causas maxime colendum est jusjurandum, illud quidem natura prius quia perennitatis est custos, humanum autem quod in rebus humanis auxilio est, quia prioris imaginem referens post illud constantiam atque veritatem tuetur eosque moribus optimis instruit qui ipsum colere didice- runt, Jurisjurandi vero cultus unicus est inviolata eorum quz jurantur, quantum in nobis est, cu- stodia, quz eos qui jusjurandum colunt voluntaria quadam necessitate ad divini habitus constantiam et veritatem componit. Prima vero illa et mystica jurisjurandi sanctitas per conversionem ad. Deum rursum potest recuperari ab iis qui virtutibus lu- stralibus divini jurisjurandi violationem sanant ; jurisjurandi autem , quod in hujus vitz rebus ver- satur, sanctitas civilibus virtutibus conservatur. Soli enim ii qui has virtutes possident, sancte etiam jurare in hujus vitze rebus possunt : perju- rii vero parens est vitium quod morum incon- stantiajusjurandum contemnit. Quo enim pacto ille qui. divitias amat, in pecunia vel accipienda vel reddenda jurisjurandi sanctitatem servare pos- sit? quove modo is qui incontinens est aut timi- dus in jurejurando perstabit ? ac non potius eorum uterque, ubicunque superiorem se fore putaverit in iis, in quibus inferior est, jurisjurandi reli- gione deposita, mortalia et caduca cum divinis bonis commutabit? At quibus virtutum firma est daditesiibum IN AUREUM CARMEN, φαίνεται, el μὴ διὰ μόνης τῆς ἐκ τοῦ ὄρχου ἀληθείας. ἔξσται δὲ ταῦτα πιστὰ τοῖς ἀχούουσιν, εἰ τὸν τρόπον σύμφωνον τῷ ὅρχῳ παρεχοίμεθα, χαὶ μηδεμίαν ὑπο- 7 : MA : Ψίαν χαταλείποιμεν, ὡς ἄρα ποτὲ τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων φανείη τι μεῖζον ἡμῖν ἀληθείας, εἴτε ἄνω- μότοις,, εἴτε xal ὀμνύουσι. Τὸ δὴ σέδου ὅρκον οὐ ? "a ς Pc μόνον εὐορκεῖν, ἀλλὰ χαὶ ἀπέχεσθαι ὅρχου παρεγγυᾷ. Οὕτω γὰρ ἂν τηρήσαιμεν τὸ εὐορχεῖν, εἰ μὴ χαταχρη- ia ES τι τ, σοίμεθα τοῖς ὅρχοις. Καὶ γὰρ ἐν τῇ συνεχεία τοῦ ὀμνύειν ῥαδίως ἂν μεταπέσοι τις εἰς ἐπιορκίαν" φειδοῖ δὲ τήρησις ἕπεται. Ἢ γὰρ οὐχ ὀμεῖται, ἢ ὅταν ὅ- uvuctv εὐορχήσει" xat οὔτε ἂν ὑπὸ συνηθείας προδρά-- μοι ἣ γλῶσσα, οὔτε ὑπὸ παθῶν ἀχρατείας ἣ διάνοια τος παι UU oc iios Peliiemt murdcd σφαλείη. ῬἩὴν uiv γὰρ ὃ τρόπος ὀρθώσει χρηστὸς Ov , : lodge pb qe Ὁ ΑΙ τὴν δὲ τὸ ἔθος τῆς ἀπογῆῇς τοῦ ὀμνύναι. [Πρέπει δὲ τῇ προειρημένη τιμῇ τῶν θεῶν ἣ εὐορχία, ὡς ἀεὶ σύμφυτος xal ὀπαδὸς τῆς εὐσεῤείας" xal γὰρ xat. ὃ ὅρ- xoc τοῦ θείου νόμου ἦν φύλαξ χατὰ τὴν τοῦ παντὸς διαχόσμησιν. Τίμα οὖν τὸν νόμον ἑπόμενος αὐτοῦ τῇ E ] : ! 1 Y oo, : ἘΣ 5 epe διατάξει, x«l σέδου τὸν ὅρχον τῷ μὴ προχείρως αὐτῷ καταχρῆσθαι, ἵν᾽ ἐθισθῇς εὐορχεῖν £x τοῦ μὴ εἰθίσθαι *, ͵ , M * ^ * "Ὁ *, , € ὀανύναι. Mépoc γὰρ οὐ μιχρόν ἐστι τῆς εὐσεθείας ἣ εὐορχία. Καὶ περὶ μὲν τοῦ πρώτου γένους τῶν χρειτ- possessio, ab iis etiam sancte conservatur jurisju- randi religio. Optima autem conservandze jurisju- randi reverenti: ratio erit, si nec crebro , nec temere , nec quibuslibet in rebus, nec ad sermo- nis complementum nec ad narrationis confir- mationem eo utamur, sed quantum possumus illud. in necessariis tantum atque majoris momenti rebus adhibeamus , idque tunc, cum earum nulla salus alia, quam ex sola veritate jurejurando con- firmata apparet. Invenient vero hec fidem apud auditores, si mores ostendamus jurijurando con- venientes , nec ullum suspicionis locum relinqua- mus, rerum quidquam humanarum , sive injuratis sive juratis pluris aliquando esse quam veritatem, Hoc utique preceptum , jusjurandum cole , nobis non solum tt sancte juremus, sed ut et a jureju- rando abstineamus, injungit. Sic enim semper sancte jurabimus, si jurejurando non abutamur. Is enim qui crebro jurat in perjurium facile pro- labi possit : rariorem vero ejus usum sequitur observatio. Aut enim quis non jurabit , aut quuin jurat, sancte jurabit, et ita, ut neque consuetu- dine lingua menti precurrat , nec mens affectuum intemperantia pervertatur. απο enim morum probitas corriget, illam autem consueta jurisju- randi abstinentia, Honori autem deorum , de quo superius dictum, convenit jurisjurandi sanctitas, ut quas pietatis cognata comesque sit perpetua, quandoquidem et ipsum jusjurandum divinz legis custos fuit in custodienda rerum universitate. 423 τόνων χαὶ τοῦ θείου νόμου τοῦ τῆς τάξεως ἡγουμένου χαὶ τοῦ συνεπομένου ὅρχου τῷ νόμῳ τοσαῦτα" ὅτι δὲ καὶ τὸ μετὰ θεοὺς γένος, ὃ ἔφαμεν ἀγγελιχὸν εἶναι, δευτέρως χρὴ τιμᾶν ἐπάγει. 1. 2. — — — --Ἴ- ἔπειθ᾽ ἥρωας ἀγανούς. T s f * , , - - , ^ Οὗτοι ἦσαν τὸ μέσον γένος τῶν λογιχῶν οὐσιῶν, οἵ M ᾿ » , y, — - μετὰ θεοὺς τοὺς ἀθανάτους τὴν ἐφεξῆς πληροῦντες ώραν προηγοῦνται τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως, χαὶ συν- ἄπτουσι δι᾽ ἑαυτῶν τὰ ἔσχατα τοῖς πρώτοις. ᾿'Γούτοις τῆς pe nen m CR pei A e oe PESE οὖν, ὡς δευτέροις, τὴν δευτέραν τιμὴν ἀποδιδόναι χρή, : - E ; προσυπαχούοντας xal ἐπ᾿ αὐτῶν τὸ τίμα νόμῳ ὡς , € , — "- : e - διάχεινται. Ἡ γὰρ ὅλη δύναμις τῆς τιμῆς ἐν τῇ F ἐὰ 2 5 γνώσει τῆς οὐσίας τῶν τιμωμένων χεῖται" ἀφ᾽ ἧς xat τὸ τῶν δεόντων εἰπεῖν τι 7j πρᾶξαι πρὸς τὰ τιμώμενα εὖ χαὶ χαλῶς ἐξευρίσχεται. Πῶς γὰρ ἂν διαλεχθείη τις οἷς ἀγνοεῖ; πῶς δὲ δῶρον προσάξει τούτοις, ὧν τὴν , E - , € * ἀξίαν οὐχ οἶδεν; Ἢ πρώτη οὖν xai ὄντως τιμή, xat SUN OE E : ΕΞ Ape ἐπὶ τῶν ἀγαυῶν ἡρώων, ἐστὶν fj τῆς οὐσίας αὐτῶν Ae Ξ s xal τῆς τάξεως γνῶσις xal ἣ τῆς παρεπομένης ἐνερ- γείας xai εἰς τόδε τὸ πᾶν διατεινούσης συντελείας εἴδη,- Legem igitur reverere , instituta ejus observando, et jusjurandum cole, temerarium ejus abusum vi- tando, ut raro jurisjurandi usu sancte jurandi morem obtineas. Pars enim non exigua pietatis est jurisjurandi sancta observatio. llactenus vero de primo superorum genere et de divina lege, qua ordini praeest, et de jurejurando , quod le- gem comitatur, Porro autem carmen docens proxi- imum quoque diis genus, quod nos secundum diximus, secundo loco honorandum esse, ad- jicit. ΠΙ ας . deinde lieroes illustres. ᾧ ἴδιον eei» 4. Hi sunt medium illud genus naturarum intelli- gentium, qui secundum a diis immortalibuslocum tenentes humanam naturam praecedunt primisque ultima interventu suo connectunt. His igitur, ut secundis, secundum honorem tribuere debemus, de iis quoque intelligentes illud venerare , uti lege dispositi sunt, Tota enim vis honoris posita est in nature eorum qui honorantur cognitione , unde quid dicere vel facere oporteat ratione habita eorum, quibus honorem tribuimus, recte et or- dine ducitur. Quo enim pacto quis sermonis com- mercium cum iis habeat quos ignorat? quomodo vero illis munera offeret, quorum dignitatem nescit? Primus igitur et verus honos etiam, quod ad illustres heroes attinet, est eorum non solum naturz et ordinis scientia , sed etiam actionis inde 424 v. , ei ^ - m. 229 £. σις. Συμμέτρως δὲ καὶ ταῖς οὐσίαις ἐπὶ πάντων ποιεῖσθαι δεῖ τὴν τιμήν" τοῦτο δὲ ἀπὸ τῆς περὶ αὐτὰς L/ e. , ἐπιστήμης παραγίνεται. Ὅταν γάρ, ὡς ἕχαστα φύσεως E à 4 ἔχει χαὶ τάξεως, διαγνῶμεν, τότε xal ἑπομένως τῷ νόμῳ τὴν τιμὴν αὐτοῖς ἀποδώσομεν. Τ μήσουεν δὲ - - εὖ οὐδὲν τῶν χειρόνων τῆς ἀνθρωπίνης οὐσίας, ἀλλὰ ᾿ ; : μόνα προηγουμένως μὲν τὰ φύσει κρείττονα, xxi τὰ —- “- Ύ ^Y m ἴσα δέ, ἀρετῆς ὑπεροχῇ; χοσμηθέντα. Ἔστι δὲ τῶν Ἶ φύσει χρειττόνων πρώτιστος χαὶ ἄριστος ὃ δημιουργὸς - - bi θεός, ἀσυγχρίτως τῶν πάντων προτιμώμενος. 'Γῶν δὲ ἐν κόσμῳ πρῶτοι οἱ ἀπ᾽ αὐτοῦ xol μετ᾽ αὐτόν, ἀτρέπτως αὐτὸν νοοῦντες χαὶ ἀπαθῶς ἐνεικονιζόμενοι τὴν ἀπὸ τῆς τ A is Es Ἢ δημιουργιχκῆς αἰτίας εἰς αὐτοὺς χατιοῦσαν τῶν ἀγαθῶν μετουσίαν" obc ὃ παρὼν λόγος ἀθανάτους θεοὺς προσεῖ- , kJ] , τος δ᾿ 5 pr ^ ^ πεν, ὅτι οὐχ ἀποθνήσχουσιν οὐδὲ ἀποδάλλουσ! τὴν πρὸς ^ ^ , », "gu. ΑΥ̓͂ Ὁ , , » m o^ τὸν θεὸν ὁμοίωσιν, ἀλλ᾽ ἀεὶ xat ὡσαύτως ἐν αὐτῇ δια- ^ , ^ kJ , ^ "Ὁ — "y τελοῦσι. Mécot δὲ οὐσία χαὶ τιμῇ οἱ νῦν λεγόμενοι ἥρωες ἀγαυοί, ἀεὶ μὲν νοοῦντες τὸν δημιουργὸν χαὶ τῇ παρ᾽ αὐτοῦ εὐζωία χαταλαμπόμενοι, οὐχ ὡσαύτως δὲ 3^l “ , 31. ^ m , ΄“- z Ἶ ^ οὐδὲ ἀτρέπτως. "Ev γὰρ τῷ μέσως ἡνῶσθαι πρὸς τὸν θεὸν χαὶ τροπὴν ἀκάχυντον ἐπιδεχόμενοι ἄλλοτε ἄλλαις ἐπιδολαῖς περὶ αὐτὸν χορεύουσι xai τὴν ἀμετάδλητον ταὶ ἡνωμένην θεωρίαν τῶν πρώτων τῇ ἑαυτῶν πεπλη- HIEROCLIS COMMENTARIUS , , ^ - ὕ [4 * , à θυσμένη γνώσει διαιροῦσί τε ἅμα xot συνάγουσι, v τ τὸ E: ; πέρατα τῆς ἐχείνων ἐποπτείας ἀρχὰς τῆς ἑαυτῶν ποιού- , ^ } a 5 , » ^ L4 λέ μένοι μυήσεως. Ot δὴ xol εἰκότως ἀγαυοὶ ἥρωες λέ- E ἡ niviGclaraDdile ^ i28 γονται, ἀγαυοὶ μὲν ὡς ἀγαθοὶ ὄντες xal φωτεινοὶ ἀεὶ , , , Ru δ} , ^ ax xoi μήτ᾽ ἐν χαχίᾳ μήτ᾽ ἐν λήθῃ ποτὲ γινόμενοι, ἥρωες ; * : ^ δὲ ὡς ἔςωές τινες ὄντες καὶ ἔρωτες, οἷον ἐρὼωτιχοὶ xal διαλεχτιχοὶ ἐρασταὶ τοῦ θεοῦ, αἴροντες ἡμᾶς xat κου-- φίζοντες πρὸς τὴν θείαν πολιτείαν ἀπὸ τῆς ἐν γῇ δια- τριδῆς. Τοὺς δὲ αὐτοὺς xal δαίμονας ἀγαθοὺς χαλεῖν ἔθος, ὡς ὄντας δαήμονας χαὶ ἐπιστήμονας τῶν θείων , LÀ ^Y e ' RJ L [4 - 1 , t νόμων, ἔστι δὲ ὅτε xai ἀγγέλους ὡς ἐχφαίνοντας xa ^ , € .- Y * , E , διαγγέλλοντας fjptv τοὺς πρὸς εὐζωΐχν χανόνας. IToà- λάχις δὲ χαὶ ταῖς τρισὶν ἐπινοίας χρώμενοι τὸ πλάτος τοῦ μέσου γένους εἰς τρία τέμνομεν, xat τὸ μὲν προσ- 3 ἘΞ ; E - εχὲς τοῖς οὐρανίοις χαλοῦμεν ἀγγέλους, τὸ δὲ τοῖς ἐπιγείοις συναπτόμενον ἥρωας, τὸ δὲ ἐξ ἴσου τῶν ἄχρων , "Ὁ - ἀμφοτέρων ἀπέχον δαίμονας, ὥσπερ πολλαχοῦ ποιεῖ Πλάτων. "Évtot δὲ ὅλον τὸ μέσον γένος ἑνὶ τῶν τριῶν ! L , * προσαγορεύουσιν ὀνόματι, ἀγγέλους πάντας λέγοντες 7, ιν 4 ὦ PIRE: » 5.9 σ LU δαίμονας ἢ ἥρωας, OU ἃς εἴπομεν αἰτίας, ὥσπερ xai νῦν τὸ μέσον γένος πᾶν ἥρωας ἀγανοὺς εἶπεν, οὕτως ἔχοντας πρὸς τὸ πρῶτον γένος, ὡς αὐγὴ πρὸς πῦρ xal ὡς παῖς πρὸς πατέρα. “Ὅθεν xai θεῶν παῖδες οἵ ἥρωες orte ac perfectionis, quam huic universo suo quisque loco addunt. Oportet vero et omnibus honorem exhiberi ipsorum naturis congruentem ; hoc autem earum cognitione efficitur, Quum enim rerum singularum naturam et ordinem intellexe- rimus, tunc et honorern legi convenientem eis tri- buemus. At eorum, quz humana natura inferiora sunt, nihil honore afficiemus, sed praecipue ea sola quz natura sunt superiora : quin et zqualia, modo eminenti virtute przdita sint, Eorum vero quis natura precellunt princeps et optimus est Deus opifex, omnibus citra comparationem ho- nore praferendus. Mundanorum vero primi sunt ii qui ab ipso generati et post ipsum constituti immutabili ejus cognitione fruuntur animoque affectibus libero bonorum ab opifice causa in i- psos profectorum communionem repraesentant : quos immortales deos ideo appellavit carmen, quod nunquam moriuntur, neque similitudinem Dei amittunt, sed in ea semper et eodem modo perseverant. Illi autem natura et honore medii sunt qui nunc dicuntur Zeroes illustres , qui opi- ficem quidem semper norunt vitzque felicitate ab eo illustrantur, non eodem tamen modo neque immutabiliter. Ex eo enim , quod medio quodam statu cum Deo conjungantur, conversionem vitii expertem accipientes modo his modo aliis circa ipsum conatibus choros agitant et immutabilem unitamque primorum contemplationem sua mul- tiplicata cognitione separant simul et conjungunt, dum illorum inspectionis ultima suz initiationi principia faciunt, Qui quidem et (ἀγαυοὶ ἥρωες ) ilustres heroes merito appellantur; (ἀγαυοὶ) iZ- lustres, ut qui ( ἀγαθοὶ ) boni, et (φωτεινοὶ) Zucidi semper sint, atque nec vitio nec oblivione unquam laborent; ( ἥρωες) Aeroes autem ut qui ἔρωες qui- dam et ἔρωτες sint, quasi amatorii et dialectici Dei amatores, qui ab hac in terris commoratione nos attollunt et ad divinam civitatem evehunt. Moris vero est eosdem etiam (δαίμονας) daemones bonos vocare, quippe qui ( δαήμονες ) scientes et periti divinarum legum sint : aliquando autem et (Αγγέλους ) Angelos sive nuntios, quod vite felicis regulas nobis ostendant et nuntient, Sepe vero rem triplicem cogitatione complectentes totum istud medium genus in tria dividimus, et quod proximum est celestibus angelos nuncupamus; quod autem terrestribus conjungitur, Aeroes; quod vero ex cquo distat ab utroque extremo , daeemo- nes, sicut Plato sepe facit. Nonnulli autem totum hoc medium genus uno e tribus nomine nuncu- pant, eosque omnes vocant angelos aut demones aut heroes propter eas quas diximus causas; quemadmodum et nunc carmen medium genus universum /Zeroes illustres appellat, qui se ita ad primum genus habent ut splendor ad ignem et ut fillus ad patrem. Unde et deorum filii merito praedicantur heroes, non ex mortalium coitu ge- niti, sed ex uniformi ipsorum causa prodeuntes , tanquam lux corporis lucidi substantiam cormi- IN AUREUM CARMEN. εἰχότως ἐπευφημοῦνται, οὐχ ἐχ θνητῆς συνουσίας αὐτοὶ γεννώμενοι, ἀλλ᾽ Ix τῆς μονοειδοῦς αὐτῶν αἰτίας προῖόν- τες, οἷον φῶς τῇ οὐσίᾳ τοῦ φωτεινοῦ σώματος σύνδρομον" φῶς δὲ ὕπαιθρον xai καθαρόν, μεθ᾽ ὃ ἐπινοεῖται τὸ ἐν σχιᾷ φῶς λαὶ τὸ ὑποσυμμιγὲς σχότῳ γινόμενον' πρὸς ὃ τὴν ἀναλογίαν ἔχει τὸ τρίτον xal ἀνθρώπινον γένος τῷ εἷς χαχίαν ποτὲ χαὶ λήθην ἐπιῤῥεπὲς εἶναι, οἷς xat τοῦ ἀεὶ νοεῖν τὸν θεὸν ἀφίσταται ἄνθρωπος, τῶν μὲν ἀεὶ γοούντων ἀπολειπόμενος τῷ ποτὲ μὴ νοεῖν, τῶν δὲ ἀλόγων ἀναδεδηχὼς τῷ ποτὲ νοεῖν xal πρὸς τὴν θείαν ἐπιστήμην ἀναχαλεῖσθαι, ὅτε xal τῷ θείῳ συντάττεται χορῷ τὸν ὑλιχὸν φθόνον ἀποφυγὼν χαὶ τὴν θνητὴν προσπάθειαν ἀποσεισάμενος. "Tore οὖν xal τιμῆς ἄξιος παρ᾽ ἡμῶν ὃ τῆς θείας ἀποδοχῆς ἠξιωμένος, ὡς τὸ τῆς φύσεως ἴσον τῇ τοῦ- χρείττονος μετουσία χοσμήσας. Προσήχει γὰρ τιμᾶν τῷ ἐραστῇ τοῦ θεοῦ χαὶ τὰ ὁπωσοῦν ὡμοιωμένα αὐτῷ, εἴτε ἐξ ἀϊδίου τὴν ὁμοίωσιν εἴη χε- χτημένα, εἴτε ἀπό τινος χρόνου τυγχάνοι ταύτην ἀσχή- σαντα. οἷοί εἰσιν οἱ ἀρετῇ διενεγχόντες ἄνθρωποι, περὶ ὧν ἑξῆς 6 παρὼν λόγος νομοθετεῖ. IV. 3. Τούς τε χαταχθονίου: σέδε δαΐμονας ἔννομα ῥέζων. Τὰς ἀνθρωπίνας ψυχὰς ἀληθείᾳ xol ἀρετῇ χοσμη- θείσας δαίμονας χαλεῖ, ὡς δαήμονας χαὶ ἐπιστήμονας. 415 Εἶτα χωρίζων αὐτὰς τῶν φύσει δαιμόνων, οἵ τὸ μέσον γένος πληροῦσι, χαταχθονίους προσεῖπεν, ὡς δυναμένας ἐπὶ γῆς πολιτεύεσθαι χαὶ γήινα σώματα ἐπεισιέναι xal κατὰ γῆς οἰκεῖν, ἵνα τῷ μὲν δαίμονας εἰπεῖν χω- ρίση τῶν φαύλων xal ἀνεπιστημόνων ἀνθρώπων, ὡς ἀδαημόνων τινῶν χαὶ οὐ δαιμόνων, τῷ δὲ χαταχθονίους προσθεῖναι διαστήσῃ τῶν ἀεὶ δαημόνων xal ἐπιστημό- νων ἀεί, xal ἐπὶ γῆς πολιτεύεσθαι μὴ πεφυκότων μηδὲ γηΐνοις συζῆν σώμασιν. *H γὰρ τοῦ χαταχθονίου δαί-- μόνος πρόσρησις οὐδενὶ ἄλλῳ προσήχει, ἢ τῷ φύσει μὲν ὄντι ἀνθρώπῳ,, σχέσει δὲ γενομένῳ δαίμονι, ἐπειδὴ τὸ τρίτον γένος χθόνιον ἰδίως λέγεται, ὡς ἔσχατον ἐν λογικαῖς οὐσίαις χαὶ χθονίας ζωῆς ἐπιστρεφόμενον. Τὸ γὰρ πρῶτον οὐράνιον ἦν καὶ τὸ μέσον αἰθέριον. Πάντων οὖν ἀνθρώπων ὄντων χατὰ τοῦτο χαταχθονίων λογικῶν, οὐ πάντων δὲ δαιμόνων, οὐδὲ σοφῶν, εἰκότως ἐπισυνάψας εἶπε χαταχθονίους δαίμονας τοὺς σοφοὺς ἀνθρώπους. Οὔτε γὰρ πάντες ἄνθρωποι σοφοί εἶσιν, οὔτε πάντες ol σοφοί, ἄνθρωποι" ἀλλὰ καὶ ἥρωες ἀγαυοὶ xal ἀθάνατοι θεοί, φύσει χρείττονες ἀνθρώπων ὄντες, σοφοί τε εἶσι xai ἀγαθοί. Τοὺς οὖν τοῖς θείοις γένεσι συντεταγμένους ἀνθρώπους σέδειν ὃ λόγος πα- ραινεῖ, τοὺς ἰσοδαίμονας xal ἰσαγγέλους χαὶ τοῖς ἀγανοῖς ἥρωσιν δμοίους. Μὴ γὰρ φαῦλόν τι δαι- μόνων γένος ὑπολάδωμεν εἰσηγεῖσθαι δεῖν τιμᾶν, ὡς tans : lux vero serena et pura, post quam consi- deratur lux umbrosa tenebrisque paululum mixta, cujus lucis rationem tertium humanumque genus in hoc habet, quod in vitium aliquando atque oblivionem prolabatur, unde et a continua Dei in- telligentia homo discedit, qui quidem iis qui sem- per intelligunt eo est inferior, quod aliquando non intelligat, brutis vero superior, quod aliquando intelligat et ad divinam scientiam revocetur, quando et evitata materiali corruptione excusso- que mortali affectu divino choro adjungitur. Tunc igitur is quoque dignus est qui a nobis hono- retur, quem Deus admittere non est dedignatus , utpote qui naturam nostrz zqualem preestantioris communione exornaverit, Decet enim illum qui Deum amat, ea etiam que ei utcunque similia sunt honorare, sive eam similitudinem ab omni sernitate habeant, sive exercitatione ab aliquo tempore eam consecuti sint; quales sunt illi homi- nes, qui virtute excelluerunt, de quibus in se- quentibus carmen precipit, LV Ac lerrestres genios legilima faciens honora. Humanos animos veritate et virtute ornatos vo- cat genios sive demones quasi (δαήμονας ) scientes et intellirentes, Porro autem eos ab illis secer- nens, qui natura demones sunt atque medium genus implent terrestres appellat, quippe qui in terris versari terrenaque corpora induere et (sub- ter) terram incolere possint, adeo ut d:emonas vocando eos a pravis atque stolidis hominibus se- jungat , utpote qui non daemones, sed ( ἀδαήμονες) inscientes quidam sint, terrestres autem. addendo ab iis discernat, qui ( δαήμονες ) scientes semper et semper intelligentes sunt, et quorum ita compa- rata est natura, ut nec terram incolere, nec in terrenis corporibus vitam degere possint. Nulli enim alii convenit Zerrestris genii appellatio , quam ei qui natura homo est, habitu vero factus genius, quandoquidem tertium genus terrestre pro- prie dicitur, ut quod naturarum intelligentium ultimum sitatque terrestri vitz addictum, Primum enim cceleste est, medium autem zthereum, Quum omnes igitur homines in hoc sint terrestres et. ra- tione prediti, non omnes tamen daemones, neque sapientes , merito haec conjungens sapientes homi- nes vocavit Zerrestres genios. Neque enim omnes homines sapientes sunt, neque omnes sapientes homines , sed etiam i//ustres Aeroes et immortales dii, qui natura praestant hominibus, et sapientes sunt et boni, Carmen igitur nos jubet homines divinis generibus conjunctos colere, ut qui demo- nibus et angelis pares atque illustribus heroibus similes sint, Ne putemus enim carmen hic malum aliquod demonum genus honorandum esse docere, 426 ἄν τῳ δόξειεν ὑπὸ τῆς συνηθείας τὴν λέξιν ἐμφαίνειν. Ὅλως γὰρ τὰ χείρονα τῆς ἀνθρωπίνης οὐσίας o) χα- θήχει τιμᾶν τῷ ἐρωτιχῶς ἔχοντι τοῦ θεοῦ χαὶ τῆς ἑαυτοῦ ἀξίας ἠσθημένῳ. Ἀλλ᾽ οὐδὲ αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον μετὰ τὰ χρείττονα τιμήσομεν, ἐὰν μὴ τοῖς χρείττοσιν ὥμοιω- μένος 7 xai τῷ θείῳ χορῷ συμφερόμενος. Τίς οὖν k τιμὴ xal τούτων; τὸ ἔννομα ῥέζειν, φησί. Τοῦτο δέ ἐστι τὸ πείθεσθαι οἷς καταλελοίπασιν ἡμῖν παραγγέλ- μασι, χαὶ ὡς νόμοις ἐμμένειν τοῖς ἐχείνων λόγοις. χαὶ τὴν αὐτὴν ὁδὸν μετιέναι τοῦ βίου, ἣν ἐχεῖνοι διελθόντες οὐχ ἐφθόνησαν ταύτης ἥμῖν μεταδοῦναι, ἀλλ᾽ ὥσπερ πινὰ ἀθάνατον χαὶ πατρῷον χλῆρον διηγωνίσαντο τοῖς μεταγενεστέροις διαφυλάξ at, τὰ στοιχεῖα. τῶν ἀρετῶν χαὶ τῆς ἀληθείας τοὺς χαγόνας εἰς χοινὸν ὄφελος ἐν γράμμασι καταθέμενοι " οἷς τὸ πείθεσθαι χαὶ ζῆν ἕπο- μένως, ἀληθεστέρα ἐχείνων τιμὴ γίγνεται, ἢ εἴ τις χοὰς αὐτοῖς ἐπιφέρῃ πολυτελεστάτας χαὶ ἐναγίζη πλου- σίως. Τοιαύτη μὲν ἣ τῶν χρειττόνων τιμή, ἀπὸ τοῦ δημιουργοῦ ἀρξαμένη χαὶ εἰς ἀνθρώπους τοὺς ἀγαθοὺς περατουμένη διὰ μέσων τῶν οὐρανίων xal αἰθερίων γενῶν. ᾿Επειδὴ δὲ xal τῶν κατὰ τὸν βίον σχέσεων πλεῖστον δεῖ ποιεῖσθαι λόγον, οἷον πατέρων χαὶ συγγε- νῶν (οἱ o0 πάντως μέν εἶσιν ἀγαθοί, πάντως δὲ τὸ τίμιον ὡς πρὸς ἡμᾶς ET ἀξία τῆς σχέσεως κέχτηνται), τούτου χάριν ἐπήγαγε" ut cuipiam forsitan locutio hec e communi usu significare videatur. Omnino enim non decet eum qui Deum amat et suam dignitatem intelligit ea honorare, quz hominibus natura sunt deteriora. Imo vero nec ipsos homines post przstantiora illa honorabimus, nisi prestantioribus similes divino- que choro conjuncti sint? Qui igitur honos his quoque exhibendus est? legitima, inquit, facere : hoc vero est iis obedire preceptis, quz illi nobis reliquerunt, et eorum dicta tanquam leges obser vare , atque eandem vitze viam ingredi , quam illi emensi nobis monstrare non dedignati sunt, sed operam sedulo dederunt, ut hanc velut immorta- lem quandàm paternamque hereditatem posteris conservarent, virtutum elementa veritatisque re- gulas in communem usum scriptis mandantes; quibus obsequi et congruenter vitam suam insti- tuere verior est eorum cultus, quam si quis liba- mina eis offerat sumtuosissima profuseque paren- tet. Hujusmodi igitur est honos superis tributus , qui a creatore incipiens in bonos homines per 7nedia ccelestia atque ztherea genera desinit, Quo- niam autem et necessitudinum , quz in hominum vitam cadunt, praecipua est habenda ratio, velut parentum et cognatorum (qui licet non omnino boni sint, omnino tamen propter necessitudinis dignitatem merito apud nos sunt in honore) id- circo adjicit : HIEROCLIS COMMENTARIUS ' xévxt φαμέν; xa οὕτως ἣ δοχοῦσα δι᾽ ἀπειθείας γονέων V. 4. Τούς τε γονεῖς τίμα, τούς τ᾽ ἄγχιστ᾽ ἐχγεγαῶτας. Τοὺς μὲν ἀγαθοὺς ἀνθρώπους, ὡς δαιωμονίους xak θείους, σέθειν ὃ λόγος ὑπέθετο" τοὺς δὲ γονέας χαὶ τοὺς ἐγγύς τι τούτων τῇ φυσικῇ συγγενείᾳ προσήκοντας, ὁποῖοί ποτ᾽ ἂν ὦσι, δι᾽ αὐτὴν τὴν τῆς σχέσεως ἀνάγκην τιμᾶν εἰσηγεῖται. “Ὅπερ γὰρ ἡμῖν οἵ χρείττονές εἶσι κατὰ τὴν ἀΐδιον συγγένειαν, πατέρων μὲν τάξιν ἔχοντες οἵ οὐράνιοι, συγγενῶν δὲ τιμίων οἵ ἥρωες - τοῦτο πρὸς τὸν θνητὸν βίον συντελοῦσιν ἡμῖν οἵ γονεῖς xai oi ἀγ- χιστεῖς E οἵ ἐγγύτατα τῶν γονέων ὄντες, καὶ διὰ τοῦτο τῇ μετὰ γονέας τιμῇ σεμγυνόμενοι. Πῶς οὖν χαὶ τού- τους τιμήσομεν; ἄρα τὸν ἑαυτῶν βίον πρὸς τὴν ἐχείνων ἀπευθύνοντες γνώμην, ὥστε δοξάζειν τε ταῦτα χαὶ πράτ- τειν, ἃ ἂν ἐχείνοις εἴη φίλα ; Ἀλλ᾽ οὕτως ἂν περιτραπείη ἣ τῶν ἀρετῶν ἄσχησις πρὸς χαχίας σπουδήν, εἰ τύχοιεν ὄντες πονηροὶ οἵ πατέρες. ᾿Αλλὰ ἀτιμάσομεν αὐτοὺς εἰς πάντα διὰ τὴν τῆς χαχίας χατάγνωσιν; xal πῶς ἔτι τῷ παρόντι νόμῳ πειθόμεθα; πῶς δὲ τὴν θεοειδῇ εἰκόνα τῶν ᾿ γονέων. à τὴν ἡρωϊκὴν τῶν ἀγχιστέων ἔμφασιν. μὴ τιμῶντες οὖχ εἷς ἐχείνους ἀσεδήσομεν, οἷς τούτους ἐοι- ἀρετὴ ἡμῖν ἀσχεῖσθαι εἰς μεῖζον χαχὸν περιστήσεται, τὴν ἀσέδειαν. Πειθόμενοι δὲ πάντα γονεῦσι, πῶς οὖχ NU ' [ ᾿ f Observa etiam parentes et eos qui proxime cognati ] sunt. γ, Ut bonos viros, tanquam sapientes et divinos, — colamus carmen nobis precepit , parentes vero et naturali cognatione eis proximos, qualescunque demum sint, propter ipsam necessitudinem hono- Jj randos esse docet. Quod enim superi nobis sunt, —— colites quidem zterna cognatione parentum loco —— nobis constituti, cognatorum autem lonorando- rum loco heroes : id ipsum nobis in hae mortali — | vita sunt parentes et propinqui, qui parentibus proximi sunt atque ideo proximo post parentes honore decorantur. Quomodo igitur hos quoque honorabimus? num vitam nostram ita ad illo- rum sententian componendo , ut ea quz illis pla- j cent , nos et sentiamus et faciamus? Ita vero exer- citatio virtutis vertatur in vitii studium, si forte ! mali sint parentes. Num vero eis in omnibus, ob ᾿ vitiorum improbationem , honorem denegabimus? —— Quomodo igitur huic legi amplius parebimus? aut qui fiat, ut dum divine in parentibus imagini aut heroice propinquorum speciei honorem denega- mus, non in eos impietatis rei simus , quibus si- miles hos esse dicimus? lta vero virtus, que a nobis in negando parentibus obsequio exerceri videtur, in malum gravius, impietatem cedet, Sin 2s Ende dE ncm IN AURBUM CARMEN. ἂν πάλιν τῆς εὐσεθείας ἀποπέσοιμεν xal τῆς ἄλλης ἀρετῆς, εἰ τύχοιεν ἐχεῖνοι διὰ μοχθηρίαν τρόπου μὴ πρὸς τὰ ὄντως χαλὰ παιδαγωγοῦντες ἡμᾶς ; El μὲν γὰρ τοῦτο πάντως ἦν ἀληθὲς καὶ καλόν, ὃ τοῖς γονεῦσι πα- ρίστατο, σύμφωνος ἡ τῶν γονέων τιμὴ τῇ τῶν χρειτ-- τόνων ἐγίνετο. Εἰ δὲ ἔστιν ὅτε τῶν θείων νόμων ἀνήχοός ἐστιν dj τῶν γονέων προαίρεσις, τί δεῖ ποιεῖν εἰς ἀντι- γομίαν ἐμπεσόντας τοιαύτην, ἢ τοῦτο, ὃ xa ἐπὶ τῶν ἄλλων καθηκόντων ἐχ περιστάσεως εἰς ἐναντίωσιν ἐλ- θόντων προσήχει φυλάττειν ; Μειζόνων γὰρ καὶ ἐλατ- τόνων προχειμένων χαλῶν τὰ μείζονα πρὸ τῶν ἐλατ- τόνων ποιεῖσθαι δεῖ, ὅταν μὴ ἀμφότερα ἐξῇ διχσώζειν. Οἷον καλὸν μὲν τῷ θεῷ πείθεσθαι, καλὸν δὲ xat τοῖς γονεῦσι. El γοῦν ἐς ταὐτὰ ἄγοι ἣ ἀμφοτέρων πειθώ. ἕρμαιον ἂν εἴη x«l ἄμαχον τὸ γινόμενον: εἰ δὲ πρὸς ἄλλο μὲν 6 θεῖος νόμος, πρὸς ἄλλο δὲ ol γονεῖς φέροιεν, μαχομένης τῆς αἱρέσεως, τοῖς ἀμείνοσιν ἕπεσθαι δεῖ, πρὸς ταῦτα μόνον ἀπειθοῦντας τοῖς γονεῦσι, πρὸς ἃ xal αὐτοὶ τοῖς θείοις νόμοις οὐ πείθονται. Τὸν γὰρ φυ- λάττειν βουλόμενον τοὺς τῆς ἀρετῆς χανόνας οὐχ οἷόν τε τοῖς τούτους παραδαίνουσι συμφωνεῖν. Εἰς δὲ τὰ ἄλλα πάντα γονέας τιμήσομεν ὑπερδαλλόντως, σώματος ὑπηρεσίαν χαὶ χρημάτων χορηγίαν αὐτοῖς παρέχοντες ὅτι μάλιστα προθυμοτάτην. Δίχαιον γὰρ χρῆσθαι αὐ- τοὺς οἷς ἐγέννησάν τε xal ἔθρεψαν. Ὃ δὲ τῆς ἀπ᾽ ἐχείνων 421 διαδοχῆς οὐχ ἤρτηται, τοῦτο ἐλεύθερον τῆς ἀπ᾽ ἐκείνων δεσποτείας ἀφίησιν ὃ νόμος, χαὶ τὸν ὄντως πατέρα ζητεῖν παραχελεύεται, χἀχείνου ἔχεσθαι, xal τῆς πρὸς ἐχεῖνον ὁμοιώσεως πλείστην ἐπιμέλειαν ποιεῖσθαι. Καὶ οὕτως ἀμφότερα δύνασθαι cup Galver , τά τε θεῖα ἀγαθὰ δύνασθαι τηρεῖν xal τὰ ἀνθρώπινα. Καὶ οὔτε δι᾽ οἴησιν ἀρετῆς γονέων θεραπείας ὀλιγωρήσομεν, οὔτε διὰ τὴν ἀνόητον ὕπειξιν τὸ μέγιστον τῶν χαχῶν ἀσέβειαν εἰσδε- ξόμεθα. Εἰ γὰρ προτείνοιεν θάνατον μὴ πειθομένοις ἢ χλήρου ἀλλοτρίωσιν, οὐδὲν ἐχφοθεῖσθαι δεῖ τοῖς τοιού- τοις, ἀλλ᾽ εὖ εἰδέναι τί τὸ ταῦτα πεισόμενον, χαὶ ὅτι ᾧ ἐγέννησαν ἀπειλοῦσι μόνῳ" τὸ δὲ ἀπαθὲς τούτων ἐλεύθερον προσήχει τηρεῖν xal μόνῳ θεῷ εὐπειθές, Tw οὖν γονέων ἣ ὄντως, ἣν δίδωσιν ὃ τῆς ἀρετῆς σχοπός, μήτε σωμάτων φειδομένους ἡμᾶς μήτε χρη- μάτων, ἀλλ᾽ ἑχόντας αὐτοῖς ὑποτετάχθαι εἰς πάντα τὰ τοιαῦτα. Πρέπει γὰρ μήτε τὴν δι᾽ αὐτουργίας θεραπείαν ἐπὶ γονέων παραιτεῖσθαι, ἐνευσχημονεῖν δὲ μᾶλλον αὐτῇ, ὅσῳ ἂν μᾶλλον ἐπίπονος γένηται xal δουλοπρε- πής, μήτε οὐσίας δαπανωμένης φειδωλοὺς γίνεσθαι, ἀλλὰ πάντα πρὸς τὴν ἐχείνων χρείαν ἑτοίμως παρέχε- σῦαι, γεγηθότας xa ἡδομένους ἐπὶ τοῖς εἰς ἐχείνους πόνοις τε χαὶ ἀναλώμασι. Τὸ γὰρ εὐχαρίστως ταῦτα ποιεῖν χαὶ τὸν τῆς ἀρετῆς διασώζει νόμον xal τὸν τῆς φύσεως ἀποδίδωσιν ἔρανον. Τοιαύτη μὲν ἣ τῶν γονέων autem in omnibus morem geramus parentibus , qui rursus pietate aliisque virtutibus non excida- mus, si forte illi propter morum pravitatem , nos ad ea, quae vere honesta sunt, non instituant? Nam si id quidem omnino verum atque honestum esset, quod parentibus videretur, honor eis habi- tus cum illo consentiret, quo superi afficiuntur. Sin autem divinis legibus repugnat aliquando pa- rentum volffntas, quid aliud nos facere debemus, quum in ejusmodi legum pugnam incidimus, quam quod in aliis etiam officiis, quando casu ali- quo inter se pugnant, observari oportet? Bonis enim majoribus minoribusque simul propositis majora minoribus sunt anteferenda , quum utra- que conservare non possumus. Verbi gratia, bo- num est Deo obedire; bonum vero et parentibus. Si igitur eodem ducat utrisque debita obedientia, lucrum sane contigerit inopinatum nec controver- sum; sin autem ad aliud nos divina lex, ad aliud parentes trahant, dubia electione visa, meliora nos sequi oportet, in iis solum non obedientes parentibus , in quibus ipsi divinis legibus non obe- diunt. Fieri enim non potest, ut is qui virtutis regulas observare vult, cum illis consentiat, qui eas violant. In ceteris vero omnibus parentes summo honore prosequemur, corporis ministerio et facultatum sumtu iis quam promtissime deser- vientes. /Equum enim est eos illis ut quos genue- runt atque aluerunt, Quod autem subolis ex iis orte non est,id a dominio eorum liberat lex jubetque verum patrem quzrere eique adherere, atque ad ejus similitudinem se quam accuratissime componere. Atque ita fit, ut utraque possimus, tum divina bona, tum humana conservare, et neque virtutis pretextu observantiam parentibus debitam negligamus , neque stulto erga eos obse- quio impietatem admittamus , quod est maximum malorum, Si enim illi nobis non obedientibus mortem vel exheredationem minentur, nihil istis nos territari debemus, sed rite considerare , quid sit quod illa patietur eosque illi tantum minitari quod genuerunt, id autem quod htec pati non potest, liberum servari oportet Deoque soli mori- gerum, Verus igitur parentum honor is est, quem permittit virtutis scopus, ut nec corporibus no- stris nec pecuniz parcamus, sed libenter iis in . ejusmodi rebus omnibus obediamus. Decet enim nos neque manibus nostris obeunda in parentes officia detrectare, sed illa eo magis decori ducere, quo magis molesta sunt et servilia , neque faculta- tum sumtaui parcere , sed omnia promte in illo— rum usum conferre, gaudentes laetantesque labo- ribus ac sumtibus in eorum commoda impensis. Qui enim hzc grato animo prestat, is tum vir- tutis legem observat, tum nature debitam gra- tiam refert. Hujusmodi igitur est honor, qui 428 τιμή. Ἢ δὲ τῶν ἀγχιστέων, δευτέρα μετ᾽ ἐχείνην τε- ταγμένη, πρὸς τὴν τῆς φύσεως ἐγγύτητα παραμετρήσει τὴν θεραπείαν, τοσοῦτον τῆς μετὰ γονέας τιμῆς ἑχάστῳ τῶν συγγενῶν νέμουσα, ὅσον ἂν ἣ πρὸς ἐκείνους ἐγγύ- τῆς ὑποφαίνη" δῆλον δὲ ὅτι χαὶ ἐπὶ τούτων τῆς ἀρετῆς ἀδεσπότου μενούσης. VI 5. Τῶν δ᾽ ἄλλων ἀρετῇ ποιεῦ φίλον, ὅστις ἄριστος. Μετὰ τὴν πρώτην τιμὴν τῆς ἄνω συγγενείας χαὶ ἑπομένην ἐχείνη τὴν περὶ γονέας χαὶ συγγενεῖς ἀχο- λούθως ὃ φιλοποιὸς παραδίδοται νόμος, τῶν ἔξω τοῦ γένους τὸν ἄριστον εἰς φιλίαν ἐχλέγεσθαι χαὶ πρὸς τὴν 2 E ἧς 3 τῶν ἀρετῶν χοινωνίαν αὐτῷ συνάπτεσθαι χελεύων, ἵνα e t4 E OE ,» ΡΥ ecd Y τὸν ἀγαθὸν ἄνδρα δι᾿ ἀγαθὴν αἰτίαν ἔχωμεν φίλον, xat μὴ κατ᾽ ἄλλας χρείας αὐτὸν οἰχειώμεθα,, ὥστ᾽ ἐοιχέναι τὸ παράγγελμα τοῦτο τῇ περὶ τῶν μετηλλαχότων τὸν , , ν - [4 , * * ^, - ^ βίον σπουδαίων ἀνδρῶν ὑποθήχη. Ὥς γὰρ ἐχεῖ τοὺς ἐπιστήμονας μόνους τῶν ἀνθρώπων ἔλεγε δεῖν τιμᾶν" οὕτως ἐνταῦθα τοὺς ἀγαθοὺς φιλοποιεῖσθαι παραινεῖ μόνους, διδοὺς ἐπὶ μὲν τῶν ἄλλων ἐχλογήν, ἐπὶ δὲ γο- νέων καὶ συγγενῶν ἀρκούμενος τῇ φύσει. Ἁπλῶς γὰρ τὸ πρόσωπον τοῦ πατρὸς xai τοῦ ἀδελφοῦ συνεισάγει HIEROCLIS COMMENTARIUS τὴν τιμήν, ἐπὶ δὲ τῶν ἄλλων ἡ ἀρετὴ ποιεῖ τὸ τίμιον, ὥσπερ χαὶ ἐπὶ τῶν ἐχ τοῦ βίου ἀπελθόντων. Tà δὲ πρὸ τούτων χατ᾽ αὐτὴν τὴν φύσιν ἐστὶ τίμια, ἐχεῖ μὲν θεοὶ xal ἥρωες, ἐνταῦθα δὲ πατέρες xal συγγενεῖς, ἐν θνητῇ φύσει τῆς ἀθανάτου συγγενείας ἡμῖν εἰχόνας προτείνοντες. Τοιαύτη μὲν ἣ πρώτη θήρα xai f χτῆσις τοῦ φίλου. Τίς δὲ $ τήρησις αὐτοῦ f, πρὸς χοινωνίαν τῶν ἀγαθῶν ἡμῖν συντελοῦσα, xol τίς fj ἀπόθεσις. ἐὰν πρὸς τὸ χεῖρον μεταδαλλόμενος φαίνηται xol μὴ πειθόμενος ταῖς πρὸς τὸ βέλτιον ἀγούσαις συμθουλίαις, ἑξῆς λέγει. - VII. 6—8. Πραέσι δ᾽ εἶχε λόγοις ἔργοισί τ᾽ ἔπωφελίμοισι. Μηδ᾽ ἔχθαιρε φίλον σὸν ἁμαρτάδος εἵνεχα μιχρῆς, ὄφρα δύνῃ δύναμις γὰρ ἀνάγχης ἐγγύθι ναίει. Πῶς δεῖ προσφέρεσθαι τοῖς φίλοις ἐνταῦθα διαλέγε- ται, xxl πρῶτον μὲν ὅτι τὰ χαλὰ εἰσηγουμένοις αὐτοῖς καὶ ἐπ᾽ ὠφελείᾳ τῇ ἡμετέρᾳ πράττουσιν δτιοῦν ἑχόντας δεῖ πειθαρχεῖν. Πρὸς γὰρ τοῦτο τὸ χοινωνιχὸν ἀγαθὸν ὃ τῆς φιλίας συνάπτει νόμος, ὅπως ἡμεῖς τε ὠφελώμεθα παρ᾽ ἐκείνων εἰς ἀρετῆς ἐπίδοσιν χαὶ παρ᾽ ἡμῶν ἐχεῖνοι. Ὡς γὰρ χοινὴν ὁδὸν τοῦ ἀρίστου βίου πορευομένους, ὅπερ ἂν ἄλλος ἄλλου προΐδη μᾶλλον, τοῦτο εἰς χοινὸν debetur parentibus. Is autem, quo propinqui ornantur, altero post illum loco positus, cultum ad nature propinquitatem componet , tantum sin- gulis cognatis alterius secundum parentes honoris tribuens, quantum ea que cum illis intercedit propinquitas significaverit : manifestum autem est virtutem etiam horum habita ratione debere li- beram manere. ΨΙ. ἣν Ex aliis vero amicum tibi adjunge, quisquis virtute pra- stantissimus est. Post primum honorem superioribus cognatis exhibendum et proximum illi, parentibus et pro- pinquis debitum, ordine suo lex de faciendis amicis traditur, qua jubemur optimum quemque, qui nobis minime cognatus sit, amicum deligere et cum illo ad virtutum communicationem con- jungi, ut probum virum ob causam bonam ami- cum habeamus , non autem propter alias utilitates eum asciscamus : adeo ut hoc preceptum videatur ei simile, quod de praclaris hominibus vita fun- ctis traditur. Sicut enim ibi ex hominibus sapientes solos esse honorandos dicebat, ita hic eos tantum qui boni sunt amicos faciendos lex monet, per- mittens in ceteris quidem delectum, in parenti- bus vero et cognatis naturali vinculo contenta, Ipsa enim per se persona patris et fratris hono- rem simul affert ; in aliis vero virtus honorem con - ciliat, quemadmodum et in illis qui de vita deces- serunt. Ea vero quz his antecedunt, ipsa natura sunt honoranda, illic quidem dii et heroes, hic autem parentes et cognati , qui in mortali natura cognationis immortalis imagines nobis exhibent. Sic igitur primum queri et comparari amicum oportet. Qua ratione autem amicitiam ejus reti- neamus, que ad bonorum communicationem conducat et quomodo eam deponamus, si ille in deterius plane mutetur et meliora suadentibus auscultare nolit, in sequentibus narrat, VII. 6-8. Lenibus dictis cedas et utilibus factis ; neve oderis amicum propter leve peccatum , quoad potes; facultas enim prope necessitatem habitat. Disserit hic de modo quo nos erga amicos gerere oporteat, et primum quidem debere nos libenter eis auscultare, quum suadent honesta et rem qnampiam in nostrum commodum faciunt. Nam ad consequendum hoc bonum hominum congre- gationi destinatum amicitiz lex conjungit et obli- gat, ut et nos virtutis incremento ab iis augea- mur et illi vicissim a nobis. Oportet enim eos, qui tanquam communem vitz optime viam in- IN AUREUM CARMEN. ὄφελος χατατίθεσθαι δεῖ, πράως μὲν εἴκοντας τοῖς χα- λῶς ὑφηγουμένοις τῶν φίλων, πράως δὲ αὐτοῖς τῶν χαλῶν τὴν χοινωνίαν προτείνοντας, περὶ δὲ χρημάτων ἢ δόξης J| τινος ἄλλου τῶν ix τῆς θνητῆς συστοιχίας μηδεπώποτε αὐτοῖς διαφερομένους. Τοῦτο γὰρ ἦν ἅμαρ- τάδος εἵνεχα μιχρῆς εἰς ἀπέχθειαν χαθίστασθαι τοῖς περὶ τὰ μέγιστα ἀγαθὰ φίλοις fuiv ὑπάρχουσιν. Εἰς πάντα οὖν τῶν φίλων ἀνεξόμεθα, ὡς ὑπὸ μεγίστης ἀνάγχης τῆς φιλιχῆς διαθέσεως πιεζόμενοι, πλὴν ἑνός. Οὐ γὰρ δὴ καὶ πρὸς τὸ χεῖρον ὑποφερομένοις αὐτοῖς εἴξομεν, οὐδὲ μεταθαλλομένοις ἐκ τῆς περὶ φιλοσοφίαν σπουδῆς εἰς ἑτέραν τινὰ τοῦ βίου πρόθεσιν ἐπαχολουθή- σομεν Xo αὐτοὶ συνεχφερόμενοι τοῖς ἀποπίπτουσιν ἀπὸ τοῦ πρὸς ἀρετὴν σχοποῦ, ἀλλὰ μάλιστα μὲν πάση μη- χανῇ πειρασόμεθα τὸν φίλον ἐπανορθώσασθαι" μὴ πεί- θοντες δὲ ἡσυχίαν ἕξομεν, οὔτε ἐχθρὸν ποιούμενοι διὰ τὴν προῦὐπηργμένην φιλίαν, οὔτε φίλον ἔτι διὰ τὴν πρὸς τὸ χεῖρον μεταθολήν. “Ὥστε τούτου χάριν τὸν φίλον ποτὲ ἀποθησόμεθα, ὁ ὡς μηχέτι δυνάμενον εἶναι χοινώνὸν ἡμῖν ἀρετῆς, ἧς ἕνεχα χαὶ τὴν ἀρχὴν φίλον αὐτὸν ἐποιησάμεθα. Ἣ δὲ ἀπόθεσις φυλαττέτω τὸ μὴ εἰς ἔχθραν μεταπεσεῖν. Δεῖ γάρ, εἰ xal ἐχεῖνος τῆς φιλίας ἑαυτὸν ὑπεξήγαγεν, ἡμᾶς γοῦν πλείστην ἐπιμέλειαν ποιεῖσθαι, ὅπως ἐπαναχληθείη πρὸς τὸ δέον, οὐχ ἀγα- πῶντας τὴν ἀπόπτωσιν τοῦ φιλου οὐδὲ ὑπερφρονοῦντας 429 τὸ χαταδεὲς αὐτοῦ τῆς γνώμης, ὀδυρομένους δὲ μᾶλλον x«i θρηνοῦντας ὑπεραλγεῖν αὐτοῦ χαὶ ὑπερεύχεσθαι, xal πάντα πειρᾶσθαι ποιεῖν τὰ πρὸς τὴν ix μεταμε- λείας σωτηρίαν αὐτὸν ἐπανάγοντα. Τοιαῦτα δέ ἐστι τὸ μήτε περὶ χρημάτων μήτε περὶ δόξης αὐτῷ διαφέ-- ρεσθαι, xal τὸ μὴ ἐφ᾽ ὕδρει τῆς χοινωνίας αὐτὸν ἀπο- στερεῖν, μηδὲ φιλοτιμίαν ἑαυτοῦ ποιεῖσθαι τὴν ἐχείνου δυστυχίαν. ᾿Επειδὴ δὲ xod πρὸς τὴν ἀρίστην τῶν φίλων τήρησιν καὶ πρὸς τὴν εὔλογον ἀπόθεσιν xal πρὸς τὴν ix μεταμελείας αὐτῶν ἐπανάχλησιν πλεῖστα συμβάλλεται τὸ ἡμέτερον ἀνεξίκαχον xal περὶ μηδενὸς πρὸς τοὺς φίλους μιχρολογούμενον, μηδὲ ἐξεταστιχὸν πρὸς ἀχρί- δειαν, ἀλλ᾽ ὅσον οἷόν τε ὑπομονητιχόν" διὰ τοῦτο ἐπύ- γαγεν ὄφρα δύνη. Kia ἵνα μὴ τὴν δύναμιν τῷ τῆς προαιρέσεως μέτρῳ χανονίσῃ τις, ἀλλ᾽ αὐτῷ τῷ τῆς φύσεως φορητῷ, ὅσον ἣ ἀνάγχη προσελθοῦσα ἐξευρί- σχει, ἐπήγαγε δύναμις γὰρ ἀνάγχης ἐγγύθι ναίει. "Exaccoc γάρ, ὧν οἴεται δύνασθαι , πλέον δυ- νάμενος ὑπὸ τῆς ἀνάγχης ἐλέγχεται. Τοσοῦτον οὖν προθυμεῖσθαι χρὴ τῶν φίλων ἀνέχεσθαι, ὅσον ἣ ἀνάγχη δείχνυσιν ἡμᾶς δυναμένους, χαὶ τό γε ἐξαίφνης ἀφό- ρῆτον φανὲν τῇ τῆς φιλίας ἀνάγχη φορητὸν ποιεῖν. Μὴ γὰρ δή που τὰ πρὸς βίαν ἐπιταττόμενα μόνα οἰώμεθα προσήχειν γενναίως ὑπομένειν, ἀλλὰ χαὶ τὰ πρὸς φυ- λαχὴν τῶν φίλων xaX ἀνάχλησιν συντείνοντα μείζονος gressi sunt, quodcunque alius alio melius przevi- derit, id in communem utilitatem conferre, amicis bene monentibus leniter cedentes; leniter etiam ea, qui bona sunt, cum iis communican- tes, nunquam autem de pecuniis aut gloria aut alia re e caducarum genere cum illis dissidentes. Id enim esset propter leve peccatum inimicitias suscipere cum illis, qui in maximis bonis amici nobis sunt, Nos igitur amica affectione, tanquam maxima necessitudine coacti, amicos in omnibus feremus, excepto uno. Neque enim illis morem etiam geremus, si prolabantur in deterius ; nec, si a sapientie studio ad aliud aliquod vite institu- tum transeant, eos sequemur, abrepti et ipsi una cum iis a virtutis scopo aberrantibus, sed quacun- que maxime possumus ratione conabimur amicum in rectam viam reducere : quodsi ei persuadere nequeamus, tum quiescemus, neque inimicum illum facientes propter amicitiam pragressam, nec pro amico in posterum habentes propter mutatio- nem in deterius. Itaque hac de causa amicum ali- quando repudiabimus , quum virtutis, cujus gra- tia primum factus est amicus , particeps nobiscum amplius esse non queat. Cavendum autem ne haec repudiatio in inimicitiam vertatur. Quamvis enim ille ab amicitia se subduxerit, nos certe decet cu- rarc diligentissime, ut ad off&cium revocetur, nequaquam amici lapsu letantes et judicii ejus inopiam despicientes , sed lamentis potius et plo- ratu vicem ejus dolentes et pro eo precantes , at- que omnia facere conantes, quibus ille facti peenitens ad salutem reducatur. Talia autem sunt, ut nec de pecuniis, nec de gloria cum eo con- tendamus, neque cum contumelia eum societate privemus, neque ejus infortunium nobis glori: ducamus, Quandoquidem vero tum ad amicos o- ptime retinendos justeque repudiandos, tum ad eos peenitentize beneficio sanam ad mentem revo- candos plurimum confert nostra injuriarum tole- rantia, etsi de minutis rebus cum amicis nunquam litigemus; nec ad amussim omnia exigamus, sed quantum fieri potest patiamur : ideo hoc , quoad possis, adjecit. Deinde ne quis hanc facultatem voluntatis suz& modulo metiretur, sed illa nature patientia, quantam necessitas ingruens suggerit, porro addidit : « facultas enim prope necessitatem habitat. » Unusquisque enim urgente necessitate plus posse convincitur, quam ipse se posse arbi- tratur. In tantum igitur nos promte amicos ferre debemus, in quantum nos posse ostendit necessi- tas, et id quod primo aspectu intolerabile vide- tur, amiciti€ necessitate tolerabile reddere. Ne- quaquam enim putandum est , ea tantum, quz vi imponuntur, fortiter esse patienda, sed ea etiam, quz ad conservandos et revocandos amicos con- ferunt, majore patientia digna esse debemus 430 o - Yr NL (0εσθ € Sic Oel » T 2 ὑπομονῆς ἀξια δεῖ τίθεσθαι, ὡς τῆς" θείας ἀνάγχης ἐπι- , " * “ M τάγματα. Δυνατωτέρα δὲ παρὰ τοῖς εὖ φρονοῦσιν ἣ τοῦ - 5 , Ὁ "" νοῦ ἀνάγχη τῆς ἔξωθεν βίας, Εἴτε οὖν πρὸς τὴν Ex , , περιστάσεως ἀνάγχην ἀπίδοις, εἴτε πρὸς τὴν ἑκούσιον, τὴν ἐκ τῶν ἐπιστημονιχῶν ὅρων συμπληρουμένην xot ἐχ τῶν θείων νόμων χαθήχουσαν, ἐξευρήσεις τὸ ἐνυ-- s Ἐξ E müpyov cot τῆς δυνάμεως μέτρον, ὃ νῦν ὃ λόγος εἰση-- γεῖται δεῖν τοῖς φίλοις προσφέρειν, ἐν τῷ προστάττειν μὴ προχείρως αὐτοῖς εἰς ἀπέχθειαν χαθίστασθαι ἅ μα ρ- τάδος εἵνεχα μιχρῆς, τὰ ἔξω τῆς Ψυχῆς πάντα μιχρὰ θέμενος καὶ ἀπαγορεύων μὴ φειδοῖ τούτων τὸν ἣν 2: * - ELJ , M M € * ^ φίλον ἐχθρὸν ποιεῖν, ἀδιαφορία δὲ μᾶλλον τῇ περὶ τὰ τοιαῦτα χαὶ τὸν ἀποπεσόντα φίλον ἀνακαλεῖσθαι χαὶ πανταχοῦ τοῦτο ἑαυτοῖς συνειδέναι, ὅτι ὅσον ἐφ᾽ ἡμῖν xci τοὺς ὄντας φίλους ἐτηρήσαμεν xoi τοὺς πρὸς τὸ χεῖρον ὑπενεχθέντας ἀνεχτησάμεθα, καὶ οὔτε τὴν ἀρχὴν εἰς ἔχθραν τινὰ κατεστήσαμεν, οὔτε παρ᾽ ἑαυτοῦ γε- , * E x ON. » " NP Y νόμενον ἐχθρὸν τοῖς ἴσοις ἠμευψάμεθα. “Ταῦτα γὰρ 6 τῆς φιλίας ὑπαγορεύει θεσμός, ^ - » € , ? , , xol ταῖς ἄλλαις ὡς τελειότητος ἐπιφαινομένης. Πέρας 1 Y - 23 M , τον δὶ Ἐπ 5 ἐτίρα ἢ μὲν γὰρ τῶν ἀρετῶν 7, φιλία, ἀρχὴ δὲ ἡ εὐσέδεια. Καί 5 Ὁ ^, , , , 5 mM , - « , ἐστιν ὃ τῆς εὐσεδείας λόγος σπέρμα τῶν ἀγαθῶν ἅπάν- τῶν ἡμῖν" ἢ δὲ τῆς φιλίας ἕξις ὁ τελειότατος τῶν ἀρετῶν καρπός. “Ὥσπερ οὖν διχαιοσύνης ποιεῖσθαι δεῖ λόγον οὐ μόνον πρὸς τοὺς δικαίως ἡμῖν προσφερομένους. ἀλλὰ VETUS - Ξ - καὶ πρὸς τοὺς GOuxeiv ἐγχειροῦντας, ἵνα μὴ τῷ ἀντα- ᾽᾿ v E m μεγίστης οὔσης ἀρετῆς HIEROCLIS COMMENTARIUS δικεῖν εἰς τὴν ἴσην καχεξίαν αὐτοῖς ἔλθωμεν" οὕτω καὶ τῆς φιλίας ἀντέχεσθαι δεῖ, τοῦτ᾽ ἔστι τῆς φιλανθρωπίας τῆς πρὸς ἅπαντας, οἱ τοῦ γένους ἡμῖν κοινωνοῦσιν. "Ev τάξει δὲ τῇ πρεπούσῃ τὰ τῆς φιλίας μέτρα ποιησόμεθα, τοὺς μὲν ἀγαθοὺς ὡς ἀποσώζοντας τὴν τοῦ ἀνθρώπου τελειότητα χαὶ διὰ τὴν φύσιν χαὶ διὰ τὴν γνώμην παντοίως ἀσπαζόμενοι, τοὺς δὲ φαύλους ὡς μιηδὲν ἀπὸ γνώμης εἰς αἵρεσιν φιλίας ἡμῖν ὑπέχοντας διὰ μόνην τὴν χοινὴν φύσιν ἀγαπῶντες. Διὸ xol λέγεται ὀρθῶς , ε SCC RES ^ - , n 7 ; n ὡς οὐδεὶς ἐχθρὸς τῷ σπουδαίῳ, χαὶ μόνος ὃ ἀγαθὸς ἀγαθῷ φίλος. Ὥς μὲν γὰρ τὸν ἄνθρωπον φιλῶν, οὐδὲ τὸν χαχὸν ἐχθρὸν τίθεται, ὡς δὲ τὸν ἀρετῇ χεχοσμημέ- νον ζητῶν πρὸς χοινωνίαν τὸν ἀγαθὸν Ex πάντων ἐχλέ-- γέται, μιμούμενος xat ἐν τοῖς τῆς φιλίας μέτροις τὸν , ^ - LI NE * ^ M » M θεόν, ὃς μισεῖ μὲν οὐδένα ἄνθρωπον, τὸν δὲ ἀγαθὸν δια- φερόντως ἀσπάζεται. Τὸ γὰρ τῆς φιλανθρωπίας ἀγαθὸν φερόντως ται. Τὸ γὰρ τῆς φιλανθρωπίας ἀγα χοινῇ τῷ γένει προτείνων τῆς προσηχούσης μοίρας ἕκαστον ἀξιοῖ, τοὺς μὲν ἀγαθοὺς πρὸς ἑαυτὸν ἀνάγων, τοὺς δὲ τῆς ἀρετῆς φυγάδας τοῖς τῆς δίχης νόμοις πρὸς τὸ δέον ἀπευθύνων. Τοῦτο γὰρ τοῖς ἑκατέροις σύμμετρόν $i - / z -— , τε xoà ὠφέλιμον. Οὕτω xal ἡμᾶς προσήχει τὴν φιλίαν "Nuutdarg ; Cr INS τηρεῖν πρὸς πάντας ἀνθρώπους μετὰ τῆς πρὸς τὴν ἀξίαν ἀπονεμήσεως. r ^ ᾿ , AN , M Καὶ γὰρ σωφροσύνην xat Guxatogüvry πρὸς ἅπαντας ξομεν, καὶ οὐ πρὸς μόνους τοὺς δικαίους xal σώφρονας" οὐδὲ ἀγαθοὶ μὲν τοῖς ἀγαθοῖς ἐσόμεθα, καχοὶ δὲ τοῖς e E existimare, tanquam divinz necessitatis mandata. Mentis vero necessitas apud eos qui recte sapiunt, plus valet quam vis externa, Sive igitur ad illam necessitatem respicias , quae ex rerum statu oritur, sive ad voluntariam , qu:e scientia terminis con— tinetur queque divinis legibus consentanea est, invenies eam in te esse facultatis potestatisque mensuram, quam nunc carmen amicis esse prz- standam docet, dum nos parvi peccati causa. vetat eorum inimicitiam temere suscipere; quippe quod omnia , que extra animum sunt, in parvis habet, precipitque , non, ut his parcendo ex amico ini- cum faciamus , sed ut iis potius neglectis amicum lapsum recuperemus, nobisque in omnibus conscii simus, nos quoad potuimus, et eos qui amici erant conservasse et iu deterius prolapsos recupe- rasse, ac neque inimicilize cuiquam causam prz- buisse, nec ei qui sponte sua nobis inimicus erat paria paribus retulisse. H«c enim dictat amicitiae lex, qua virtutum maxima est et in czleris tan- quam earum perfectio elucet. Nam virtutum finis est amicitia, principium vero pietas. Atque pieta- lis ratio nobis bonorum omnium semen est, ami- citie vero habitus perfectissimus est virtutum fructus. Quemadmodum igitur justitiam colere debemus non solum erga eos qui juste nobiscum agunt, sed et erga eos qui nobis injuriam conan- tur inferre, ne dum injuriam illatam ulciscimur in idem cum illis vitium incidamus : sic et amici- tiam, id est, humanitatem colere oportet erga omnes qui ejusdem nobiscum generis participes sunt. Recte autem et ordine amicitiam metiemur, si bonos, ut humane nature perfectionem ser- vantes, cum propter naturam, tum ob animum voluntatemque omnino amplectamur, malos autem propter communem naturam solum amemus, quippe qui n hil ab animo ad expetendam ipso- rum amicitiam nobis afferant, Quapropter et recte dicitur nemo inimicus esse viro bono solusque bonus bono amicus. Is enim, ut horainem dili- gens, ne malum quidem pro inimico habet; ut vero virtute preditum sibi socium querens bonum ex omnibus deligit, in ipsis etiam amicitiz regulis deum imitans qui hominum neminem odit, bonum vero precipue amplectitur. Ille enim benevolen- tiz su: commoda humano generi communiter por- rigens convenientem singulis sortem tribuit, pro- bos ad se adducens, virtutis autem desertores justa castigatione ad officium reducens, Hoc enim utris- que congruum atque utile est. Similiter et nos omnium hominum amicitias colere oportet , adhi- bita singulorum dignitatis distinctione, Etenim temperantiam et justitiam exercebimus erga o- mnes, ac non solum erga justos et temperatos; nec IN AUREUM CARMEN. χαχοῖς. Οὕτω γὰρ ῥᾳδίως συμμεταδαλλόμενοι τοῖς προσπίπτουσιν οὐδὲν οἰχεῖον ἕξομεν ἀγαθόν, ὃ διὰ παντὸς xal πρὸς πάντας τηρήσομεν. El δὲ ἕξιν τὴν ἀρετὴν χεχτήμεϑα, οὐχ ἔστιν ἐπὶ τῷ βουλομένῳ ταύτης ἡμᾶς ἀποστῆσαι * οὐδὲ τοῖς ἐντυγχάνουσι τὰς διαθέσεις συναλλοιώσομεν, τὸ μόνιμον τῆς ἀρετῆς εὐτυχοῦντες. “Ὅπερ οὖν ἐπὶ τῶν ἄλλων ἀρετῶν, τοῦτο xal ἐπὶ τῆς φιλίας δεήσει φυλάττειν, φιλίας, ὡς ἔφαμεν, μεγίστης οὔσης ἀρετῆς, φιλανθρωπίας δὲ χοινῶς μὲν πρὸς ἅπαντας, ἰδίως δὲ πρὸς τοὺς ἀγαθοὺς θεωρουμένης, ὅτι χαὶ τὸ τῆς φιλανθρωπίας ὄνομα αὐτῇ μᾶλλον ἐπι- πρέπει. Ταῦτα δὲ περὶ τούτων, ἐπὶ δὲ τὰ ἑξῆς ροΐωμεν. VIII. 9—11. Ταῦτα μὲν οὕτως ἴσθι" χρατεῖν δ᾽ εἰθίζεο τῶνδε" γαστρὸς μὲν πρώτιστα χαὶ ὕπνου λαγνείης τε χαὶ ϑυμοῦ. Συστέλλειν δεῖ ταῦτα πάντα xal τάττειν, ἵνα μὴ - mapsvoyA τὸν λογισμόν. Φέρε οὖν, τὴν ἀλογίαν ὅλην ἐν τάξει χαλινώσωμεν ὀρθαῖς παιδαγωγίαις, ἐπειδὴ χαὶ τὰ ταύτης μέρη χορηγά ἐστι χαχίας ἀλλήλοις ἐφε- Exc. Οἷον γαστὴρ ἄγαν πληρουμένη ὕπνον πολὺν ἐπάγεται" ἀμφότερα δὲ ἀφθονίαν παρέχεται σπέρμα- τος. ἥτις ἀμέτρως ἐγείρει πρὸς ἀφροδίσια xal τὸ ἐπι- , 431 0 EE EE WW v m υμητιχὸν τῆς ψυχῆς πρὸς τὸ ἀχόλαστον ἐποξύνει. Τούτῳ δὲ τὸ θυμιχὸν συνεχφερόμενον διὰ πάσης ἵεται μάχης, νῦν μὲν σιτία xal ποτὰ ἐχδιχοῦν, νῦν δὲ περὶ ἑταίρας μαχόμενον χαὶ ἄλλοτε ἄλλας ἡδονὰς φιλονει-- - , ΄ - ἊΝ FH χοῦν χτήσασθαι. Κρατεῖν οὖν ἐθίζου τούτων, ἀπὸ τῆς γαστρὸς πρώτης ἀρξάμενος, ἵνα τοῦ τε λόγου χα- τήχοα γένηται τὰ ἄλογα τῆς ψυχῆς cin, xal αὐτὸς ἐπὶ σαυτοῦ τὴν εὐσέδειαν xal τὴν περὶ γονέας τιμὴν xal πάντα, ἃ μιχρῷ πρόσθεν παρήνεσεν 6 λόγος, ἀπα- ραγώγως φυλάξαι δυνηθῇς. Δύναμις γὰρ τῆς τῶν προτέρων τηρήσεως ταυτὶ τὰ ἑπόμενα. ᾿Επεὶ παρα- δαθείη ἂν πάντα ἐκεῖνα, μὴ ἑπομένων τῷ λογισμῷ p Led ^ , * à " L4 , r τῶν παθητιχῶν δυνάμεων. Ἢ γὰρ θυμὸς ἐξετάραξε xavk γονέων, ἢ ἐπιθυμία πρὸς ἀπείθειαν αὐτῶν ὥπλισε. Καὶ πάλιν, ἢ θυμὸς πρὸς βλασφημίαν ἐπή- γεῖρεν, ἢ ἐπιθυμία χρημάτων πρὸς ἐπιορχίαν. Καὶ ὅλως τὰ χαχὰ διὰ ταύτας πράττεται τὰς δυνάμεις, μὴ τῆς λογικῆς ψυχῆς πρὸς τὸ δέον αὐτὰς ἀπευθυνούσης. ᾿Εντεῦθεν ἀσέδειαι παντοῖαι xal πόλεμοι συγγενιχοὶ χαὶ φίλων προδοσίαι χαὶ πάντα τῆς παρανομίας τὰ YN. € P X261 y /; p εἴδη, ὡς xa βοᾶν ἀναγχάζεσθαί τινας μανθάνω μὲν οἷα μέλλω δρᾶν χαχά, θυμὸς δὲ χρείσσων τῶν ἐμῶν βουλευμάτων, ἄλλους δὲ ἢ τοὺς αὐτοὺς ἄλλοτε βοᾶν, boni bonis erimus, malis autem mali, Ita enim facile, prout res contingunt , mutati, nihil proprii nobis boni conservabimus , quo semper et erga onines utamur, Quodsi virtutis habitum compara- verimus, non erit volentis, nos ab ea dimovere; neque pro re nata affectus nostros variabimus, si stabili virtutis possessione fruamur. Quod igitur in aliis virtutibus, id in amicitia quoque obser- vandum erit, quum amicitia, uti diximus, virtus sit maxima, humanitas vero communiter erga omnes, sed presertim erga bonos exerceatur, unde humanitatis nomen ei precipue convenit, Sed de his hactenus : ad ea igitur quz sequuntur pergemus. VIII. 9-11. Hec quidem sic teneas, sed istis imperare assuesce : ventri primum et somno, deinde libidini et irze. Coerceri oportet hzc omnia etin ordinem cogi, ne rationem perturbent. Age igitur, id totum quod rationi repugnat rectis institutis ordinatim refre- nemus, quoniam et hujus partes sibi invicem vitia subministrant. Verbi gratia venter multo cibo refertus multum somnum inducit; ambo autem seminis copiam prebent, quz ad res venereas im- moderate excitat animique partem ad concupi- scendum propensam ad incontinentiam incitat, Cum hac vero una impetum faciens pars irritabi- lis per omne genus pugna grassatur, modo escu- lenta et potulenta sibi vindicando, modo de me- retrice rixando atque nunc de his, nunc de illis voluptatibus comparandis acriter. contendendo. His igitur imperare assuescas, facto a ventre ini- tio, ut et animi partes rationis expertes rationi obsequantur, et ipse in te pietatem et erga paren- tes honorem czteraque omnia, ad quz paulo ante hortabatur carmen, constanter servare possis. Nam priora illa observandi potestas posterioribus hisce continetur. Violabuntur enim illa omnia , si facultates perturbationibus obnoxiz rationi non obtemperent. Aut enim ira ad resistendum paren- tibus excitat, aut cupiditas ad eorum consilia contemnenda armat. Et rursus, aut ira ad male- dicta impellit, aut pecuniarum cupiditas ad per- jurium. Atque omnino mala ab his facultatibus perpetrantur, nisi ad decorum a ratione dirigun- tur. Hinc omnis generis impietates et bella inter consanguineos et amicorum proditiones et cuncta flagitiorum genera, adeo ut nonnulli exclamare cogantur, Intelligo quidem, qualia moliar mala; sed ira potenlior est meis consiliis , alit vero , aut iidem alias exclamare, 432 μανθάνω μὲν olx μέλλω δρᾶν xax , ἐπιθυμία δὲ χρείσσων τῶν ἐμῶν βουλευμάτων, ἢ X2, Εὖ μέν μοι δοχεῖς λέγειν, πέπονθα δὲ τὸ τῶν πολλῶν πα- * Üoc, οὐ πάνυ σοι πείθομαι. rp ^ M , M M -Ὁ- - L4 , To γὰρ λογιχὸν γένος πρὸς τὴν τῶν καλῶν αἴσθησιν εὖ- φυῶς διαχείμενον, εὐανάμνηστόν ἐστι χαὶ εὐάγωγον M ^ 2. M e - πρὸς τὴν τοῦ ὀρθοῦ λόγου διδασχαλίαν, ὅταν μὴ ταῖς - - [-4 ^ Ὁ [4 , παθητιχαῖς ὁλχαῖς, ὥσπερ τισὶ μολυύδίσιν, ὑποφέρηται πρὸς χαχίαν. Δεῖ οὖν χαὶ αὐτοὺς ἡμᾶς εἰδέναι τὰ δέοντα, xal τὰς ἀλόγους δυνάμεις ἐθίσαι, ὅσον οἷόν τε, xai αὐτὰς τῷ ἐν ἡμῖν λόγῳ συνέπεσθαι, Οὕτω δὲ $ 5a ς ταχθέντων τῶν παθῶν, ἱκανὸς ὃ λογισμὸς γένοιτο ἂν ἀπερισπάστως φυλάξαι τὰ πρῶτα παραγγέλματα, περὶ I »y - Y e y í€M.MY ὧν εἴρηται ταῦτα μὲν οὕτως ἴσθι. Περὶ δὲ τῶν ἑξῆς ἐθίζου χρατεῖν εἶπεν, ἐνδειχνύμενος, ὅτι τὸ b * ^ , 1.7» , , ^ * μὲν λογιχὸν διδασχαλία καὶ ἐπιστήμη τάττεται, τὸ δὲ ἄλογον ἐθισμοῖς xat πλάσεσι τρόπον τινὰ σωματιχαῖς-" e » M ^ , ' Y" , », y [4 Νὰ οὕτω δὲ καὶ τῶν ζώων τὰ ἄλογα μόνῳ ἔθει ἄγεται ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων. ᾿Εθισθεῖσα οὖν γαστὴρ ζητεῖν τὰ μέτρια, τάς τε ἄλλας ἐπιθυμίας τοῦ σώματος χοσμιίω- τέρας παρέχεται xai τὸν θυμὸν ἐμμελέστερον, ἵν᾽ ἐφ᾽ ἡσυχίας τὰ περὶ τῶν δεόντων βουλευώμεθα, μὴ σφό- ὃρα ὑπὸ τῶν συνεχόντων παθῶν ἐνοχλούμενοι, ὅθεν xui τὸ ἑαυτοὺς γνῶναι ὅ ἐσμεν τῇ ἀληθείᾳ xat τὸ αἰ- HIEROCLIS COMMENTARIUS δεῖσθαι obc ἔγνωμεν διδασχόμεθα. "Ex δὲ τῆς γνώσεως ταύτης χαὶ τῆς συνούσης αὐτῇ αἰδοῦς ἡ τῶν αἰσχρῶν φυγὴ παραγίνεται. Τὰ γὰρ xaxà αἰσχρὰ λέγεται, ὡς ἀπρεπῆ xal ἀνάξια δρᾶσθαι ὑπὸ λογικῆς οὐσίας - περὶ ὧν τὰ ἑξῆς ἐπιλέγει. ΙΧ. 11—12. Πρήξης δ᾽ αἰσχρόν ποτε μήτε μετ᾽ ἄλλου, μήτ᾽ ἰδίῃ " πάντων δὲ μάλιστ᾽ αἰσχύνεο σαυτόν. Ἢ γὰρ χαθ’ ἑαυτοὺς πράττοντές τι αἰσχρὸν ἀδιά-- ὑτὸ ἡγούμεθ, ὃ dv ao AUS , D φορον αὐτὸ ἡγούμεθα, ὃ μετ᾽ ἄλλου οὐκ ἂν ἐπράξαμέν ποτε, τὸν χοινωνὸν τῆς πράξεως αἰσχυνόμενοι: ἢ ἀνά- παλιν, συμπεριφερόμενοί τισι πράττομεν ἃ μή ποτ᾽ ἂν xaÜ' ἑαυτοὺς ἐδράσαμεν, τῇ χοινωνίᾳ τῶν συμπρατ- τόντων εἷς παῤῥησίαν τοῦ ἔργου προχαλούμενοι. Διὰ τοῦτο προανεῖλεν ἑχατέραν 605v τῆς εἷς τὸ αἰσχρὸν χαὶ τὸ χαχὸν παρεχθάσεως. Εἰ γὰρ τὸ αἰσχρὸν τῇ ἀλη- θεία φευχτόν, οὐχ ἄν ποτε διὰ περίστασιν αἱρετὸν γέ- N Ἂς , ^4 Hh » τᾶν HE) vovto. Διὸ συνάψας εἰπε. μήτε. μετ᾽ ἄλλου, μήτ bj ^ lBtn* ἵνα μήτε μόνωσις ἐπεγείρῃ σε πρὸς τὸ μὴ πρέ- , 9. , , moy, μήτε χοινωνία εὐαπολόγητόν σοι ποιήσῃ τὴν ἁμαρτί Εἶτ᾽ ἐπήγαγε τὴν αἰτίαν, τὴν μό m ἁμαρτίαν. ἐπήγαγε τὴν αἰτίαν, μόνην τῶν - , , , χαχῶν ἀποτρέπουσαν, πάντων δὲ μάλιστ᾽ a icy o- , 3 εὖ M 9, Ὁ , ?, , veo cau vtov. ᾽Εὰν γὰρ ἐθισθῇῆς σαυτόν αἰσχύνεσθαι, ἕξεις πανταχοῦ, ὃν αἰδεσθήση. οἰχειότατον φύλαχα χαὶ (ου; Ἢ) Intelligo quidem, qualia moliar mala, sed ratione fortior mihi cupiditas est. Et, Nec absurde sane mihi videris dicere; laboro autem vulgari malo , obtemperare tibi nequeo Etenim suboles mentis compos , quum ad honestas res percipiendas naturà comparata sit, earum memor est et docilis ad rectze rationis monita, quando non affectuum ponderibus, tanquam plumbeis quibusdam globis, ad vitia deorsum ra- pitur. Oportet igitur nos ea, quz nostri sunt offi- cii , scire, irrationales autem facultates , quantum fieri potest, assuefaciende sunt et ipse rationi, que in nobis est, obtemperare, Affectibus vero sic in ordinem redactis, tum demum poterit ipsa ra- tio nulla re interveniente prima illa precepta ob- servare, de quibus dictum est : Alec quidem sic teneas, De sequentibus autem dicit, imperare as- suesce, significans, id quod est ratione preditum disciplina ac scientia regi , illud autem. quod ra- tione caret assuetudine et formatione quodam- modo corporea institui : sic enim et bruta ani- malia homines sola consuetudine condocefaciunt. Venter igitur qui moderata appetere consueverit, cum c:eteras corporis cupiditates reddit temperan- liores, tum iram ipsam remissiorem , ut de iis quae ad officium, pertinent tranquille deliberemus , commotionibus internis minime agitati : unde et nosmet ipsi quid vere simus nosse, et sic notos revereri discimus. Ex hac vero cognitione eamque comitante pudore eorum fuga fit que (αἰσχρὰ) tur- pia sunt ; vitia enim αἰσχρὰ dicuntur, ut indecora et indigna que ab intelligenti natura fiant, de quibus ea quz sequuntur adjicit. IX. Ne quid unquam turpe committas sive cum alio sive seorsum , sed maxime omnium verere te ipsum. 11-12. Aut enim turpe aliquid soli facientes indifferens illud arbitramur, quod presente alio nunquam fecissemus , facinoris testem adhibere verecundan- tes; aut contra aliis obsequentes illa simnl faci- mus , quz soli nunquam fecissemus, ab ipsa faci- noris societate ad id fidenter patrandumn allecti, Quapropter utramque ad illud, quod turpe et vitiosum est, transgrediendi viam preclusit. Si enim quidquid turpe est, reapse fugiendum sit, nunquam id propter tempora quadam rerumque statum erit eligendum, Quocirca conjunctim dixit ueque cum alio neque seorsum, ut neque solitudo te ad id quod indecorum est incitet , nec facilem peccati excusationem tibi przebeat societas, Deinde rationem , quz sola a vitiis deterreat, hanc sub- -* f^ IN AUREUM CARMEN, ἀναπόδραστον. ᾿Επεὶ πολλοὶ μονωθέντες φίλων, 7 οἰκετῶν, ἔδῥασαν ταῦτα, ἃ πρότερον δι᾿ ἐχείνους ποιῦ- σαι ἠσχύνοντο. Ἄρ᾽ οὖν οὐδένα εἶχον συνόντα; ἐῶ Θεόν" ( ποῤῥωτέρω γὰρ οὗτος τῆς τῶν χαχῶν συνειδή- σεως") ἀλλὰ ἑχυτοὺς οὐχ εἶχον χαὶ τὸ τοῦ συνειδότος χριτήριον; Εἶχον μὲν οὖν ἀλλ᾽ ἠγνόουν ὅτι εἶχον, τοῖς πάθεσι χατατεινόμενοι. Οἵ δὲ τοιοῦτοι τὸ ἐν αὐ- τοῖς λογιχὸν ἄτιμον χαὶ ἀνδραπόδου φαυλότερον ἔθεντο. Οἰχειότατον οὖν ἐπίτροπον ἔχε σαυτόν" xal πρὸς τοῦ- τὸν ἐπιστρέφων χατάρχου τῆς ἀποτροπῆς τῶν χαχῶν. *H γὰρ ἑαυτοῦ αἰδὼς ἑχάστῳ φυγὴ τῶν αἰσχρῶν xal ἀναξίων τῆς λογιχῆς οὐσίας ἐξ ἀνάγχης γίνεται. Ὁ δὲ οὕτως ἀπαξιῶν τὰ χαχὰ πῶς πρὸς ἀρετὴν οἰχειοῦ-- ται, ἐπάγει, X. 13—16. Εἴτα δικαιοσύνην ἄσχει ἔργῳ τε λόγῳ τε΄ μηδ᾽ ἀλογίστως σαυτὸν ἔχειν περὶ μηδὲν ἔϑιζε" ἀλλὰ γνῶθι μὲν ὡς θανέειν πέπρωται ἅπασι. Χρήματα δ᾽ ἄλλοτε μὲν χτᾶσθαι ςίλει, ἄλλοτ᾽ ὀλέσσαι. Ὃ ἑαυτὸν αἰσχυνόμενος φύλαξ ἑαυτοῦ γίνεται μη- sd si , E pil - j δαμοῦ χαχίᾳ περιπεσεῖν. Καχίας δὲ εἴδη, πλείονα. Κατὰ μὲν τὸ λογιχόν, ἀφροτύνη " χατὰ δὲ τὸ θυμιχόν, δειλία " κατὰ δὲ τὸ ἐπιθυμητικόν, φιληδονία xa φιλο- χρηματία * χατὰ δὲ πάσας ὁμοῦ τὰς δυνάμεις, ἀδιχία. τ - - - Ὑετράδος οὖν ἀρετῶν ἐδέησεν ἡμῖν πρὸς τὴν τῶν τοιού- 3 ͵ ps τῶν χαχῶν ἀποτροπήν᾽ φρονήσεως μέν, περὶ τὸ λογι-- f ; Mau. ΤῊΝ ; ; ζόμενον" ἀνδρείας δέ, περὶ τὸ θυμούμενον" σωφροσύ- νης δέ, περὶ τὸ d ιθυμητικόν" διχαιοσύνης δέ, περὶ πάσας ὁμοῦ τὰς δυνάμεις, τελειοτάτης οὔσης πασῶν ἀρετῶν καὶ περιεχτιχῆς τῶν ἄλλων, ὡς οἰχείων μερῶν. Διὸ xal ταύτης πρώ ; Ὡς ἐμνημόνευσεν 6 λόγος" ; ; "a ES A AND. RES MEC ; φρονήσεως, xxt ἐφέζης τῶν ἀπὸ τύςς φρονήσεως απ , 3d H ^ , * 3 Y - ^ γνωμεένων apta tov ἐπιτηδευμάτων, χαι εἰς τὴν τῆς Ot- χαιοσύνης ὁλότητα συντελούντων. Ὁ γὰρ pU ze HP) λογισμῷ χρώμενος, ἐν μὲν xot δεινοῖς τὴν ἀνδρείαν σύμμαχον χτᾶται" ἐν δὲ τοῖς ἡδέσι τὴν σωφροσύνην. ἐν πᾶσι δὲ ὁμοῦ τὴν διχαιοσύνην. Καὶ οὕτως ἀρχὴ μὲν τῶν ἀρετῶν 4 φρόνησις εὑρίσχεται" πέρας δέ, f, διχαιοσύνη * διὰ μέσου δέ, ἣ ἀνδρεία χαὶ 7j σωφροσύνη. Ἧ γὰρ πάντα ἐχλογιζομένη δύναμις, καὶ τὸ ἑχάστου πρόσφορον ταῖς πράξεσιν ἀεὶ ζητοῦσα, ἵν ἕκαστα διατεθείη, 4 τῆς φρονήσεώς ἐστιν ἕξις - ἀοίστη διάθεσις οὖσα τῆς λογικῆς ἡμῶν οὐσίας, ἀφ᾽ ἧς χαὶ ταῖς ἄλλαις δυνάμεσιν ἣ εὐχοσμία παραγίγνεται, ὡς ἀνδρίζεσθαι μὲν τὸν θυμόν, σωφρονεῖν δὲ τὴν ἐπιθυ- , " τῇ ; AX (um, μίαν, xai τὴν διχαιοσύνην τῆς ἀναλογίας ἔχεσθαι, xal , - ^ ^ " ταύτῃ χοσμεῖσθαι τὸν θνητὸν ἡμῶν ἄνθρωπον ἐχ πε- ριουσίας τῆς ἐνούσης ἀρετῆς τῷ ἀθανάτῳ ἀνθρώπῳ. Προηγουμένως γὰρ αἵ ἀρεταὶ ἀπὸ νοῦ εἰς ψυχὴν λογικὴν ἐλλάμπονται, xol ταύτης εἰσὶν οἰκεῖον εἶδος, xai τε- 4 ** , λειότης. xal εὐζωΐα. Εἰς δὲ τὴν ἀλογίαν xai τὸ , ἢ jungit, sed mazime omnium verere te ipsum. Si enim £e ipsum revereri consueveris , domesticum habebis ubique custodem quem reverearis et quem effugere non possis, Etenim multi soli ab amicis aut domesticis relicti ea admiserunt qux antea illis presentibus facere verebantur. Ne- minemne jgitur secum presentem habuerunt? non dico Deum; (abest enim ille longius a malorum hominum conscientia ; ) at se ipsos non habuerunt et conscientiam judicem? habebant sane, sed habere se ignorabant, perturbationibus agitati, Qui autem tales sunt, insitam rationem nihilizstimant et mancipio viliorem ducunt. Te ergo ipsum tui curatorem familiarissimum adhibe, at- que ad hunc conversus vitiorum propulsationem auspicare. Qui enim se ipsum veretur, necesse est fugiat turpia et intelligenti naturà indigna. Verum quomodo qui ita dedignatur vitia, virtutis satelles fiat, subjungit. X. 13-16. Deiude justitiam exerce factis atque diclis : neve te ulla in re inconsiderate gerere assuescas : sed scito omnibus fatali lege moriendum esse. Divitias autem libenter aliquando quzere , aliquando [amitte. Qui se ipsum reveretur, cavet ne qua in vitium PuiL, Giikc. prolabatur. Sunt autem vitiorum genera complu- ria: in animi parte rationali imprudentia, in irrita- bili ignavia, in parte ad concupiscendum propensa voluptatis et divitiarum amor, atque in omnibus simul facultatibus injustitia. Nobis igitur quatuor virtutum comitatu opus est ad ejusmodi vitia pro- pulsanda , prudentia quidem in facultate rationis compote , fortitudine in irritabili, temperantia in parte ad concupiscendum proclivi, justitia autem in omnibus simul facultatibus, quippe qua o- mnium virtutum perfectissima sit atque reliquas tanquam partes proprias contineat. Quapropter et hujus primum meminit carmen, deinde prudentiz et optimorum deinceps studiorum quae a pruden- tia orta ad justitie consummationem conducunt, Is enim qui recta ratiocinatione utitur, sociam sibi asciscit in adversis fortitudinem , in jucundis tem- perantiam, in omnibus vero simul justitiam. At- que ita virtutum principium reperitur prudentia, finis autem justitia, medie vero fortitudo atque temperantia, Facultas enim illa, qua omnia con- siderat, et que quid cujusque actionibus accom- modatum sit semper inquirit , ut ad rationis nor- mam singula componantur, prudentiz habitus est, qua optima est nature nostre intelligentis affe- ctio, unde reliquis etiam facultatibus decor accedit, adeo ut in fortitudinem mutetur iracundia, in 28 434 - , M m ν θνητὸν σῶμα μετουσία τις τῶν ἀρετῶν ἔρχεται, ὅπως A At NEL z ἂν xat τὰ συμπεφυχότα τῇ λογικῇ οὐσία εὐσχημοσύνης n ; bs e UT rS RUE Sat" $*N (ἢ p xai μετριότητος πληρωθῇ. Τὸ d: τῶν θείων ἀγαθῶν : A RU. J 5; Lt ἡγεμονοῦν d, φρόνησις αὕτη, χαλῶς ἐνιδρυθεῖσα τῇ λογικῇ ψυχῆ, δίδωσι περὶ πάντων εὖ βουλεύεσθα!, xat * i y^. EL YREG , VA ΡΣ o 4 - τὸν μὲν θάνατον ἀνδρείως φέρειν, τὴν δὲ ἀποδολὴν τῶν με- 6 ) i] M fi - 2 , ^ - c z ^om ταῤολὰς τῆς ὠνητῆς φύσεως, xat τῆς ἑπομένης αὐτῇ , ^ , , τύχης, σωφρόνως xat ἀνεχπλήχτως ὑπομένειν ἣ φρό- ; 1 SEU ^ γησις δύναται. Τὴν γὰρ φύσιν ἐχλελόγισται τῶν ^ ἊΨ » * * , πραγυάτων, χαὶ οἶδεν, ὡς ἀνάγχη τὸ συμπλασθὲν ex. γῆς xai ὕϑατος διαλυθῆναι πάλιν εἰς αὐτά - καὶ πρὸς τὴν ἀνάγχην οὐχ ἀγριαίνεται" οὐδὲ ἀπρονόητα εἶναι , ' , € - 2, Ν ^. 2 , τίθεται τὰ xaÜ' fu&c, ἐὰν τὸ θνητὸν ἀποθνήσχη. ἢ F Γινώσχει ko og θανέειν πέπρωται ἅπασι, xai Si E E τις ὡρισμένος ἐστὶ γρόνος πρὸς διαμονὴν τοῖς θνητοῖς ἡμῶν σώμασιν, οὗ ἐνστάντος, οὗ δεῖ χαλεπαίνειν, ἀλλ᾽ Y P NUR Y “ρημάτων πράως καὶ ἐμμελῶς. Πάσας γὰρ τὰς PE a CAN, τῇ SM T. AMT Sio ὡς νόμῳ θείῳ ἑχόντας ἕπεσθαι, Τοῦτο γὰρ νῦν f, πε- - à - πρωμένη δηλοῖ, ὅροις τισὶν ἀναγχοίοις πεπερατῶσθαι M ^ 3 p Y , , OY - - τὴν θνητὴν ἡμῶν ζωήν " φρονήσεως δὲ ἴδιον εἶναι τοῖς 5 : ὧ Ἐ z τῶν χρειττόνων ἕπεσθαι δόγμασιν, οὐ τὸ αἡ ἀποθανεῖν, 2 αν ENS - , * , TV NS, ἀλλὰ τὸ εὖ ἀποθανεῖν, ζητούσης. Ὁμοίως δὲ xxt τὴν mM , , - e "- * "7^ - τῶν χρημάτων φύσιν οὐχ ἀγνοεῖ, ὅτι νῦν μὲν ἦλθε, νῦν HIEROCLIS COMMENTARIUS ^A , δὲ ἀπῆλθε, κατά τινας ὡρισμένας αἰτίας, αἷς ἀντιτεί- νειν ἀδέλτερον. ᾿Γῶν γὰρ οὐχ ἐφ᾽ ἡμῖν τῆς χτήσεως "n ^ “- , , 9:99 - NY ^ - ^ * , ἡμεῖς οὐ χύριοι. Οὐχ ἐφ᾽ ἡμῖν δὲ τὸ σῶμα χαὶ τὰ χρή- ματα" xal ἁπλῶς, ὅσα τῆς λογιχῆς ἡμῶν οὐσίας ἔξω "ἡμῖν, οὔτεφυλάξαι ἘΞ : i124 ᾽ vs ἐφ᾽ ὅσον βουλόμεθα - τὸ δέ, προσγινομένων xal ἀπογι- νομένων αὐτῶν, μετὰ ἀρετῆς ἀποδέχεσθαι αὐτά, xat φ LI -— m - * ^ ^ ἀποτίθεσθαι, τοῦτο ἦν ἐφ᾽ ἡμῖν, xal τῆς λογιχῇς οὐ- »y - “- - σίας ἴδιον, ἂν μὴ ἀλογίστως ἔχειν περὶ τῶν συμβαι- ; MA. z νόντων ἑαυτὴν ἐθίζη, ἀλλὰ τοῖς θείοις ἕπηται μέτροις, οἷς πάντα τὰ περὶ ἡμᾶς ὥρισται. κεῖται, οὔτε τὴν ἀργὴν κτήσασθαι ἐφ ᾿ἜΕνταῦθα οὖν τὸ ἐφ᾽ ἡμῖν δύναμιν ἔχει μεγίστην, ἐν τῷ εὖ χρῖναι περὶ τῶν οὐχ ἐφ᾽ ἡμῖν, xai μὴ τῇ τούτων προσπαθεία τὴν οὖν ἣ * , 9 , 4 - , M — ἔμφρων χρίσις λέγει ; Παρόντι μὲν τῷ σώματι xal τῷ PU Xx à "i πλούτῳ χαλῶς χρῆσθαι, xal πρὸς ὑπηρεσίαν ἀρετῆς " ee S A Qe RE oc SEM ἀπιόντων δέ, εἰδέναι τὸ δέον, xa πρὸς ταῖς ἄλλαις ἀρεταῖς ἀλυπίαν χερδαίνειν. Οὕτω γὰρ xat f, πρὸς ' . 7p ἊΝ - θεοὺς εὐσέδεια τηρηθήσεται, χαὶ vk τῆς διχαιοσύνης , ^ ^ ^ , - icd μέτρα, εἰ τὸ λογικὸν ἐχμάθοι ταῖς περιστάσεσιν εὖ xxi χαλῶς χρῆσθαι, xai τοὺς τῆς φρόνησεως ὅρους dv- τιτιθέναι τοῖς δοχοῦσιν ὡς ἔτυχε xal ἀτάχτως συμδαί- » M , * , d M ^ , * Ἄλλως γὰρ οὐχ ἂν ἀρετὴ φυλαχθείη, ἂν μὴ τοῦ αὐτεξουσίου ἀρετὴν προσαπολέσαι. Ti νειν. temperantiam cupiditas, justitia vero proportio- nem conservet, atque hoc modo mortalis noster lomo ornatum accipiat ex abundantia virtutis , qu:e immortali homini insita est, Etenim precipue virtutes a mente in animum rationalem immissa lucent ejusque propria forma sunt et perfectio et vitze beatitas, In illud autem quod rationis expers est et in mortale corpus virtutum quzdam trans- it communio , ut ista etiam, quz rationali naturze conjuncta sunt, decore et modestia repleantur. Hzc vero prudentia, que divinorum bonorum principatum tenet, rite in animo rational insita, facit ut recta de omnibus consilia capiamus, at- que ut mortem ipsam fortiter, facultatum vero jacturam placide et decenter toleremus. Nam pru- dentia preditus naturz mortalis fortunzque ei adjuncte mutationes omnes composita mente et impavide potest sustinere. Etenim considerata re- rum natura scit, id quod'ex terra et aqua forma- tum est, in ea rursus necessario dissolvi atque adeo in necessitatem non instigatur, nec statuit providentia res humanas non regi, si id. quod mortale est moritur. Quippe omnibus fatali lege moriendum esse cognovit, ct quoddam caducorum corporum mostrorum permansioni tempus esse definitum , quo. instante , nos non irasci, sed ei , ut divinz legi, lubentes obsequi oportet. Id enim fatum hic significat, terminis quibusdam necessa- riis vitam nostram mortalem definiri, esse autem prudentiz proprium, deorum decretis obsequi, quippe quz non mortis effugium , sed bene mo- riendi rationem quzrat, Similiter et divitiarum natura perspecta non ignorat, eas nunc accedere, nunc decedere, ex fixis quibusdam causis, quibus obluctari stultum est, quandoquidem eorum, quz non sunt nostri arbitrii, possessio in nostra non est potestate. Nostri autem arbitrii non sunt corpus et diviti, atque in summa, quacunque extra rationalem .nostram naturam posita sunt, eorum neque comparatio penes nos initio est, ne- que retentio quamdiu volumus, sed ea, quum ac- cedunt atque decedunt, cum virtute accipere et deponere, id penes nos est et natur rationalis proprium , si illa non inconsiderate se gerere in iis que. contingunt assuescat, sed divinis legibus obsequatur quibus omnia nostra definita sunt. Hic igitur id quod nostri arbitrii est vim. habet maximam, sitam in recto judicio de rebus , que non sunt in nostra potestate, atque in cautione ne harum cupiditate liberi arbitrii virtutem amit- tamus. Quid igitur prudens judicium suadet? ut corpore et divitiis, quum adsunt, recte et ad vir- tutis ministerium utamur, quum autem decedunt, ut meminerimus quid deceat, et ad alias virtutes indolentiam lucrifaciamus, |ta enim et pietas in deos et justitiz regule conservabuntur, si id quod ratione przditum est rerum casibus recte atque honeste uti didicerit et prudentie decreta illis opponere , quz fortuito nulloque ordine videntur contingere. Aliter enim virtus conservari non IN AUREUM CARMEN. , "Ὁ ΠΑ, Ν ὀρθοδοξία τις ἐνυπάρχῃ τῇ λογιχῇ οὐσίᾳ. Οὔτε γὰρ τοῖς χρείττοσιν ἕπεσθαι δύναται, ὡς χρείττοσιν, ἀλλὰ ὡς ὑπὸ τυράννων βιαζόμενος διατεθήσεται" οὔτε τῶν ^ συζώντων λόγον τινὰ ποιήσεται, οὔτε σώματος, ἣ χρη- μάτων τὴν ἀρίστην οἰκονομίαν ἐξευρήσει, ἀλογίστως * n! v ' 6 € ΣῈ "m , ἔχειν ἑαυτὸν ἐθίσας. "Opa γὰρ ὅτι οἱ ἐξ ἅπαντος φεύ- γόντες τὸν θάνατον, ἣ τὰ χρήματα τηρεῖν ἐπιθυμοῦν- τες, πολλαῖς ἐξ ἀνάγχης ἀδιχίαις χρήσονται χαὶ βλα- Eu, aru ν ΎΜ65, σφημίαις, ἀρώμενοι μὲν κατὰ θεῶν ἀνόσια, xal μὴ προνοεῖσθαι φάσχοντες, ἐπειδὰν περιπέσωσιν οἷς ἀνο- ἥτως ἔφευγον, ἀφειδῶς δὲ τοὺς ἄλλους ἀδικοῦντες, xat τὰ πάντων ἀθροίζειν πειρώμενοι πρὸς τὸ ἑαυτοῖς λυσι- τελές, ὡς οἴονται. Καὶ οὕτως ἐχφανὴς f, τῆς Ψευδο- lag ἐν αὐτοῖς γίνεται βλάβη, ὡς τὰ μέγιστα τῶν ς Y , D Y S ; DA RU PS j χαχῶν ἐχύλαστάνειν" ἀδικίαν μὲν πρὸς τοὺς ὁμοίους, * ἀνοσιότητα δὲ πρὸς τοὺς χρείττονας. Ὧν χαθαρεύ- σειεν ἂν ὃ τοῖς mpoxetu ένοις στίχοις πειθόμενος, ὃ τῇ εὐλογίστῳ κρίσει τὸν θάνατον γενναίως ὑπομένων,, xai τὴν τῶν χρημάτων ἀποβολὴν οὐκ ἀφόρητον ἡγούμενος. I4 ks D * , * LI 6 , ε ἘΞ ὧν xat πρὸς δικαιοσύνην ἀφορμὰς λαμθάνει, ὡς δέοι τῶν ἀλλοτρίων ἀπέχεσθαι, χαὶ βλάπτειν μηδένα, μηδὲ ὠφέλειαν ἑαυτοῦ τὰς τῶν ἄλλων ποιεῖσθαι συμ.- 435 φορᾶς. Τούτων δὲ οὐδὲν τηρῆσαι δυνατὸς ἔσται ὃ θνητὴν ὑπολαμβάνων εἶναι τὴν ἑχυτοῦ ψυχήν, καὶ ἀλο- γίστως ἔχειν ἑαυτὸν ἐθίσας, τί μέν ἐστι τὸ ἀποθνῇ- σχον ἡμῶν μηδαμῶς λογιζόμενος, χαὶ τὸ τῶν χρημάτων δεόμενον, τί δὲ τὸ ἀσχοῦν τὴν ἀρετήν, xal τὸ ἐχ ταύ- τῆς ὠφελούμενον. δόνη γὰρ ἣ τούτων διάχρισις € v , ^ ^ ; i : προθυμίαν εἰς ἀρετῆς ἀσχησιν ἂν παράσχοι, xat πρὸς »- i ἣν : , ; τὴν τῶν χαλῶν χτῆσιν ἐπεγείρειεν ἣ ἡ ἐκ τοῦ γνῶθι σεαυτὸν χαὶ αἰσχύνεο σαυτὸν ἔνθεος δρμή. Πρὸς γὰρ τὴν ἡμετέραν ἀξίαν xal τὰ τῶν ἄλλων xa- θήχοντα παραμετρεῖσθαι δεῖ ἐν ἔργοις τε χαὶ λόγοις. Ἧ δὲ τῶν χαθηχόντων τήρησις ἀπαραάύατος διχαιοσύνη ἂν εἴη" διὸ xal προτέταχται τῶν ἄλλων ἀρετῶν, ἵνα τῶν χαθηχόντων γένηται μέτρον. Διχαιοσύνην γάρ, φησιν, ἄσχει ἔργῳ τε λόγῳ τε. οὐδὲν βλάσφημον ἐρεῖς ἐν ἀπωλείαις χρημάτων, 7, νόσων ἀλγηδόσιν, ἵνα μὴ ἀδικῆς ἐν λόγῳ - ἀλλ᾽ οὐδὲ τὰ τῶν πλησίον ἁρπάσεις, οὐδὲ μηχανήσῃ δυστυχίας ἀνθρώποις, ἵνα μὴ dO, ἐν ἔργῳ. Δικαιοσύνης γὰρ τὴν ψυχὴν φρουρούσης, τὰ προσήχοντα ἂν πράττοιμεν xai περὶ ἀνθρώπους, xai περὶ ἡμᾶς αὐτούς. Τῆς δὲ δικαιοσύνης τὸ ἄριστον μέτρον ἐστὶν ἣ φρόνησις " ὅθεν ' τ Οὐκ οὖν possit, nisi natura rationalis rectas opiniones im- biberit, Neque enim superis, quatenus superi sunt , homo obsequi poterit, sed ita, quasi tyran- norum vi coactus, erga eos afficietur; neque ul- lam eorum , quibuscum vivit, rationem habebit, neque optimum corporis aut pecuniz usum inve- niet, si inconsiderate se gerere assueverit. Vide enim, ut ii qui quoquo modo mortem evitare aut divitias retinere cupiunt, multa necessario in- juste faciant et maledicta effutiant , impiis utique adversus deos exsecrationibus utentes, et provi- dentiam esse negantes, quum in ea inciderunt, quse stulte fugiebant, aliis vero crudeliter nullam non injuriam inferentes et ceterorum omnium res in suum, quemadmodum opinantur, usum coacervare conantes. Atque ita manifesta in iis false opinionis labes est, ut malorum maxima oriantur, injustitia in similes, impietas autem ad- versus superos. A quibus ille erit immunis qui versibus hic propositis auscultans judicio ad ra- tionis normam composito mortem fortiter pati potest atque facultatum jacturam haud intolera- bilem esse existimat, Unde et justitiz colendz ma- teriam sumit, quod ab alienis abstinere oporteat neminique nocere , neque ex aliorum incommodis sua comparare commoda. Horum vero nihil ob- servare is poterit, qui mortalem esse animum suum arbitratur quique inconsiderate se gerere assueverit, nunquam secum reputans, quid sit illud nostrum quod moritur et quod divitiis eget, quid vero id quod virtutem colit et ex ea commo- dum percipit. Sola enim horum dijudicatio nos ad exercitationem virtutis promtos reddat atque ad honesta comparanda excitet divinus ille impe- tus, qui ex lisce preceptis, zosce te ipsum et verere te. ipsum , oritur, Oportet enim ex nostra dignitate c:eterorum etiam officia in factis dictis- que metiri. Officiorum autem inviolata observatio est justitia; quapropter et hic ceteris virtutibus praeponitur, ut-officiorum mensura sit. Dicit enim : Justitiam exerce factis atque dictis, Nihil igitur maledictorum dices, amissis divitiis aut inter morborum cruciatus, ne verbis justitiam violes : sed neque vicinorum bona auferes, nec calamitates hominibus strues, ne factis sis injustas. Si enim justitia animum custodiat, nos et diis et hominibus et nobismet ipsis debita przstabimus officia. Optima vero justitiz regula est prudentia; unde huic precepto , justitiam. ererce, adjecit il- lud, ncve te ulla in re inconsiderate gerere assue- sces, quasi justitia sine prudentia non possit exstare. Id enim revera justum est quod perfecta pruden- tia decernit, Hzc vero est ea, quz nulla in re inconsiderate se gerit, sed et mortale corpus et ea quz illi sunt usui diligenter considerat; omnia autem virtute inferiora ducens maximam etiam commoditatem esse judicat optimam animi ratio- nalis affectionem , per quam et cetera, quantum fieri potest, exornantur. Hujusmodi igitur est versuum propositorum scopus, ut quatuor actuo- sarum virtutum comitatum ostendant easque tra- dant auditoribus vigilanter custodiendas, et quem - 28. 436 τῷ, δικαιοσύνην ἄσχει, ἐπ᾿ πήγαγε, μηδ᾽ ἀλογίστως σαυ- τὸν ἔχειν περὶ μηδὲν ἔθιζε - ὡς μὴ δυναμένης ὑποστῇ- ; " ; Fora ; vat δικαιοσύνης ἄνευ φρονήσεως. Τοῦτο γάρ ἐστιν iy An ; ; 2 qud ὄντως δίκαιον, ὃ f, τελεία φρόνησις ὁρίζει. ^ Αὕτη C x n Mug * SS ἂν εἴη f, περὶ μηδὲν ἀλογίστως ἔχουσα, ἀλλ᾽ ἐπεσχεμ.- μένως μὲν περὶ τοῦ σώματος ἔχουσα, ἐπεσχεμμένως : ES : Y δὲ χαὶ περὶ τῶν εἰς τὴν τούτου χρείαν συντελούντων AS ΕΞ : 1 ; πάντα δὲ ἀτιμότερα ἀρετῆς τιθεμένη, xai μεγίστην ὠφέλειαν τὴν ἀρίστην διάθεσιν τῆς λογικῆς ψυχῆς» ᾿Γοιοῦ- A ; EE NDS a τος μὲν τῶν προχειμένων ἐπῶν ὃ axons , τὴν τετράδα μον M * Y - * ^ ug ἧς xai τὰ ἄλλα κοσμεῖται κατὰ δύναμιν. τῶν πραχτιχῶν ἀρετῶν ἀναφῆναι xol παραδοῦναι τοῖς ἀχροαταῖς, μετὰ τῆς ἀνρύπνου τηρήσεως, χαὶ παρα- M - , ὮΝ * quÀaxTc τῆς ἐν λόγοις xxl ἔργοις πρεπούσης. 'l'ó μὲν γὰρ φρόνησιν, τὸ δὲ ἀνδρείαν, τὸ 6i σωφροσύνην: παραδίδωσι" τὸ δὲ προηγούμενον αὐτῶν τὴν ἐπὶ πά- σαις ταῖς ἄλλαις ἀρεταῖς χοινῶς ἐπιθεωρουμένην δικαιοσύνην ἀσχεῖσθαι παραινεῖ: τὸ δέ, χρήματα δ᾽ ν᾽ - , »' ν᾿ »! " , ἄλλοτε μὲν χτᾶσθαι φίλει, ἄλλοτ᾽ ὀλέσσαι, παρίστη- σιν, ὅτι τῇ σωφρονιχῇ διαθέσει xal ἣ ἐλευθεριότης πα- ρέπεται, ἀρετὴ οὖσα περὶ χρήματων πρόσοδον χαὶ Τὸ γὰρ μόνον τότε αὐτὰ χτᾶσθαι, xo : Ἐς ΧΑ ; ; A ἀποχτᾶσθαι, ὅτε δίδωσιν ὃ λόγος, μιχρολογίας xat ἀσωτίας προαναιρεῖ τὰς ἀφορμάς. "Ταῦτα δὲ πάντα, δαπάνην. HIEROCLIS COMMENTARIUS ὡς ἀπὸ πηγῆς καὶ ἀρχῆς πρώτης, τοῦ ἑαυτὸν αἰσχύ- νεσῆαι προάγεται. ᾿Γοῦτο δὲ τὸ παράγγελμα προείλη- gv ἐν ἑχυτῷ τὸ Σαυτὸν γνῶθι, ὃ πασῶν μὲν σπου-- δαίων πράξεων, πασῶν δὲ θεωρητικῶν γνώσεων προὐποχεῖσθαι δεῖ, ᾿Επεὶ πόθεν εἰσόμεθα, ὅτι προσ- ἤχει ἡμῖν μετριάσαι τῶν παθῶν, xal γνῶναι τὰ ὄντα ; Ἀπορεῖται Xo περὶ αὐτῶν- πρῶτον μέν, εἰ δυ- νατὰ ἀνθρώποις ταῦτα - ἔπειτα, εἰ ὠφέλιμα τοῖς ἔχουσι γίνεται. Φαίνεται γὰρ πᾶν τοὐναντίον ἐλατ- τούμενος ἐν τοῖς χατὰ τὸν βίον ὃ σπουδαῖος, τῷ μὴ λαμύάνειν ἀδίχως ὅθεν οὐ δεῖ, xxt τῷ ἀναλίσχειν δι- χαίως tig ἃ δεῖ" xal περὶ τὸ σῶμα παντὸς μᾶλλον εὐεπιχειρήτως διάχειται, μήτε ἀρχὴν αὐτὸς ἐπιτη- δεύων, μήτε ἀνελευθέρως θεραπεύων τοὺς ἄρχοντας. ᾿ Ὥστε, εἰ μή τις ἄλλη οὐσία ἐν fuv εἴη ἀπὸ τῆς ἀρε- τῆς ὠφελουμένη, σχολῇ γε ἂν πλοῦτον ἢ δυναστείαν δι’ αὐτὴν προησοίμεθα. Ὅθεν καὶ οἵ θνητὴν οἰόμενοι τὴν ψυχὴν περὶ τοῦ UJ, προΐεσθαι τὴν ἀρετὴν χομ- ψεύονται μᾶλλον, 7, ἀληθεύουσιν. Εἰ γὰρ μὴ εἴη τι ὑπομένον ἡμῶν μετὰ θάνατον, χαὶ τοῦτο φύσιν ἔγον ἀληθείᾳ xai ἀρετῇ χοσμεῖσθαι, (οἷον δή φαυεν εἶνα: τὴν λογικὴν ψυχήν,) οὐκ ἂν ἔφεσις ἡμῖν καθαρὰ γέ- γοιτο τῶν χαλῶν. Προαναιρεῖται γὰρ f ὑποψία τῆς φθορᾶς τὴν περὶ ταῦτα σπουδήν, χαὶ πρὸς ἀπολαύσεις admodum decet in dictis factisque observandas. Docet enim ex iis unus prudentiam , alter forti- tudinem, tertius temperantiam ; mus hortatur eorum vero pri- ad justiti&: exercitationem, qua ccmmuniter in ceteris omnibus virtutibus cerni- tur : iste autem versus, dieitias autem libenter ali- quando quere, aliquando. amttte, docet. porro temperantis affectionis comitem esse liberalita- tem, quz in virtutum numero posita circa pecu- niarum reditum et sumtus versatur. Hz enim tunc lantum, quum ratio suadet, qucsite et expen- derido amisse sordium et prodigentiz occasiones pricidunt. At omnia ista ab eo quod est se ipsum vereri, tanquam a fonte et principio ducuntur. Hoc vero preceptum in se anticipatum continet illud £e ipsum mosce, quod omnium bonarum actionum omnisque contemplativz scientie fun- damentum esse debet, Nam unde sciemus affectus esse moderandos et eorum qu:e vere sunt. noti- tiam comparari oportere? Quippe de istis dubita- tur, primum , an in hominum potestate sint, deinde an utilia habentibus sint. Apparet enim omnino contra eo deteriorem esse viri probi in hae vita conditionem , quod non injuste inde sumit, unde non debet, et quod juste sumtus fa- cit, in que oportet : quin et ille, quod ad cor- pus attinet, injuriis omnium maxime est obnoxius, quippe qui nec imperium affectet , nec imperanti- bus serviliter aduletur : adeo ut nisi alia quedam natura in nobis sit, cui virtus prodest, vix ejus causa divitias aut principatum repudiaturi simus, Quamobrem et illi, qui animum mortalem esse arbitrantur, quum de virtute non projieienda disputant, scite cavillantur potius, quam vera proferunt, Nisi enim mobis inesset aliquid post mortem superstes futurum atque ita naturà com- paratum, ut virtute et veritate ornari queat, (cu- jusmodi esse dicimus animum rationalem, ) nullum nobis sincerum foret honestorum desiderium. Precludit enim horum studium suspicio interitüs et nos ad corporeas voluptates , qualescunque tan- dem ille sunt et undecunque comparari possunt , attrahit, Quo enim pacto de illorum sententia viri prudentis aut etiam mediocri judicio przditi esse videatur, non omnia corpori indulgere , per quod etiam ipsa animi substantia conservatur, quippe qui perse non exstet, sed e corporis quapiam conformatione oriatur? Quomodo autem virtutis gratia corpus projiciemus, si una cum corpore animum quoque ipsum perdemus, adeo ut nus- quam sit virtus , cujus amore mortem passi sumus. Sed de his a viris divinis abunde demonstratum est, immortalem esse animum et natura talem , ut sola virtute ornari possit. Nunc autem probato hoc dogmate ad ea quz sequuntur transeamus, hoc tantum prius dictis addentes, quemadmodum ex naturz nostre ignoratione nullum non vilium irrepit, ita, si nosmet. ipsos noscamus eaque de- IN AUREUM CARMEN. , UR εὖ ὦ Rn, yt ἄγει σωματιχάς, ὁποῖαί ποτ᾽ àv ὡσιν αὐταί, xal πόθεν ἂν πορίζεσθαι δύνωνται. Πῶς γὰρ δόξει ἔμφρονος εἶναι, κατ᾽ αὐτούς, 7, μετρίως καθεστηκότος, μὴ πάντα am, ἢ E rw mdr χαρίζεσθαι τῷ σώματι, δι᾽ ὃ xal ἡ τῆς ψυχῆς ὑπό- στασις σώζεται, οὐχ οὔσης μὲν χαθ᾽ αὑτήν, ἐπιγινομέ- S M ew TIS. m γῆς δὲ τῇ ποιᾷ διαπλάσει τοῦ σώματος ; Πῶς δὲ προ- ησόμεθα δι᾽ ἀρετὴν τὸ σῶμα, μέλλοντες xal τὴν ψυχὴν αὐτὴν ἅμα τῷ σώματι διαφθείρειν, ὥστε μηδαμοῦ E eC NC εἶναι τὴν ἀρετήν, ἧς ἐφέσει τὸν θάνατον ὑπεμείναμεν ; ᾿Αλλὰ περὶ μὲν τούτων ἱχανῶς τοῖς θείοις ἀνδράσιν ἀποδέδειχται, ὅτι τε ἀθάνατος ἣ ψυχή, χαὶ ὅτι διὰ ea E ; T ; 5 μόνης ἀρετῆς χοσμεῖσθαι πέφυχε. Νῦν δὲ τὸ παρὸν ἐπισφραγισάμενοι δόγμα, ἐπὶ τὰ ἑξῆς μεταδαίνωμεν, τοσοῦτον τοῖς προειρημένοις ἐπειπόντες, ὅτι ὥσπερ τῇ ἀγνοία τῆς οὐσίας ἡμῶν πᾶσα ἐπεισρεῖ χακία, οὕτω τῇ ἑαυτῶν γνώσει. xal ἀπαξιώσει τῶν μὴ πρεπόντων λογιχῇ φύσει, fj τῶν χαθηχόντων ἀπαραλόγιστος τήρησις εὑρίσχεται πανταχοῦ" τοῦτο δὲ τῶν χατὰ μέρος ἀρετῶν γίνεται μέτρον. Ὥς γὰρ πρὸς χανόνα τὴν οὐσίαν ἡμῶν ἀποβλέποντες, τὸ δέον ἐν πᾶσιν εὗ- ρίσχομεν, χατὰ τὸν ὀρθὸν λόγον συμφώνως τῇ ἑαυτῶν οὐσία διαζῶντες. Πᾶν γὰρ ὃ ἀμεί ἣν ψυχὴ χ ζῶντες. ἂν γὰρ ὃ ἀμείνονα τὴν ψυχὴν ποιεῖ, χαὶ πρὸς τὴν φύσει πρέπουσαν εὐζωΐαν αὐτὴν ἀνάγει, τοῦτο ὄντως ἀοετὴ xal φιλοσοφίας νόμος" τὰ δὲ μόνον πρὸς ἀνθρωπίνην εὐσχημοσύνην τείνοντα, δουλοπρεπῇ ἐστι σοφίσματα χαὶ σχιαγραφία τῶν χα- Ee τς x λῶν, τὸν παρὰ τῶν πολλῶν ἔπαινον θηρωμένη, xal τοῦ δοχεῖν μόνον, οὐ τοῦ εἶναι, ἀγαθὸν τὴν πᾶσαν ποιουμένη φροντίδα. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τούτων. dignemur quz naturam rationalem dedecent, justam officiorum observationem ubique reperiri. Hee autem singularum virtutum mensura est, Nam si naturam nostram tanquam regulam spe- ctamus, id quod decet in omnibus invenimus, secundum rectam rationem nostre nature con- gruenter viventes, Quidquid enim animum melio- rem reddit eumque ad vitz beatitudinem natura convenientem evehit, id revera virtus est et phi- losophie lex : quecunque autem ad hominem solum decorandum pertinent serviles astutiz sunt et inanis virtutum species, qui laudem apud vul- gus venatur atque in hoc omnem ponit curam, ut quis videatur tantum , non ut sit bonus. Atque hzc quidem de his dicta sufficiant. Ex recta autem rerum consideratione sequitur necessario , ut circa ea quoque, quz in vita nullo ordine videntur con- tingere, non inconsiderate nos geramus, sed ut probe et ingenue commemoratis causis illa tole— remus, sine ulla curatorum nostrorum incusatione, qui pro dignitate suum cuique tribuentes non pa- ribus premiis omnes , quorum dispar fuit anteacta vita, dignati sunt, Nam quum mundus providen 437 Τοῖς δὲ ὀρθοῖς λογισμοῖς ἐξ ἀνάγχης ἕπεται xal περὶ τῶν δοχούντων ἀτάχτως χατὰ τὸν βίον συμβαίνειν μὴ ἀλογίστως ἔχειν, ἀλλ᾽ εὖ χαὶ γενναίως ἀπολελογίσθαι τὰς τούτων αἰτίας, καὶ φέρειν αὐτὰ μηδὲν ἐγχαλοῦν- τας τοῖς ἐπιμεληταῖς ἡμῶν, οἱ πρὸς ἀξίαν ἀπονέμοντες ἑχάστῳ τὰ προσήχοντα, οὐ τῶν ἴσων ἠξίωσαν ἅπαντας τοὺς μὴ ὁμοίως προδεδιωχότας. Πῶς γὰρ ἂν προ- νοίας μὲν οὔσης, χαὶ τῆς ψυχῆς ἡμῶν ἀφθάρτου μὲν xac! οὐσίαν, προχιρέσει δὲ αὐτοχινήτῳ πρὸς ἀρετὴν 7, χαχίαν δὁρμώσης, ἐνὴν τὰ ἴσα τοῖς μὴ ἴσοις τοὺς τοῦ πρὸν ἀξίαν φύλαχας νόμου ἀποδιδόναι, ἀλλὰ μὴ τὴν προσήκουσαν ἀπονέμειν ἑκάστῳ τύχην, ἣν χαὶ προϊὼν εἰς γένεσιν $ ἄνθρωπος χληροῦσθαι λέγεται; Εἰ οὖν μὴ μῦθος τὸ εἶναι πρόνοιαν, ἀπονέμουσαν ἑκάστῳ τὰ πρέ- ποντα, χαὶ τὴν ψυχὴν ἡμῶν ἀθάνατον εἶναι, δῆλον, ὡς μεταστῆσαι δεῖ τὴν αἰτίαν τῶν ἀλγεινῶν ἀπὸ τοῦ διοικοῦντος ἐφ᾽ ἡμᾶς αὐτούς, ἐξ οὗ χαὶ τὸ ἰᾶσθαι τὰ δυσχερῆ δύνασθα: δώσει ὃ λόγος. Ἔν ἑαυτοῖς γὰρ εὑρόντες τὰς αἰτίας τῆς τοσαύτης ἀνωμαλίας , πρῶτον μὲν τῷ ὀρθῷ τῆς χρίσεως ἐπελαφρυνοῦμεν τῶν συμ- θαινόντων τὸ μοχθηρόν" ἔπειτα ταῖς ἱεραῖς μεθόδοις καὶ ταῖς ὀρθαῖς νουθετήσεσι μεθαρμόζοντες τὴν ψυχὴν πρὸς τὸ ἄμεινον, παντελῶς ἑαυτοὺς τῶν ἀλγεινῶν ἐλευθερώσομεν. Τὸ δὲ πάσχοντα χαχῶς μηδ᾽ αἰσθά- νεσθαι τὰς αἰτίας, μηδὲ χαταμαντεύεσθαι τοῦ εἰκότως συμβαίνοντος, ἑαυτὸν ἦν ἐθίσαντος ἀλογίστως ἔχειν περὶ παντός, ὃ νῦν ἀπηγόρευσεν ὃ λόγος. "Aviron γὰρ τὸν ἀζητήτως ἔχοντα τῆς ἀληθοῦς αἰτίας ἐπὶ τὴν χρείττονα οὐσίαν μεταφέρειν τὸ ἔγχλημα, ἢ ὅτι οὐκ tia administretur et animus noster natura quidem immortalis, sed spontaneo. voluntatis motu ad virtutem aut vitium propensus sit, qui fieri po- tuit , ut illi qui legis ad merita spectantis custodes sunt, paria non paribus redderent ac non uni- cuique convenientem fortunam tribuerent, quam et ipse homo in hune mundum proficiscens sortiri dicitur? Si ergo providentiam esse, quie suum cuique tribuit, et animum nostrum esse immorta- lem, non sit fabula, manifestum est eorum quae nobis molesta sunt eausas ab administratore ad nosmet ipsos esse transferendas , unde et sanandi zrummas nostras facultatem. prebebit carmen. ! Nam quum in nobis ipsis tante inzequalitatis cau- sas deprehenderimus , primum recto judicio mala quie nobis accidunt leviora efficiemus, deinde sacris artibus et rectis monitis animum corrigentes srumnis nos prorsus liberabimus, Sed male affe- ctum nec rei causas sentire nec de re merito eve- niente conjicere hominis est in omni re inconsi- derate se gerere soliti, quod nunc prohibet carmen, Est enim necesse eum , qui veram causam non scrutatur, culpam in superiorem naturam 438 HIEROCLIS COMMENTARIUS ἔστι παντελῶς, ἢ ὅτι οὐχ ἐπιμελεῖται ἡμῶν ὀρθῶς. Τὰ δὲ τοιαῦτα δοξάσματα οὗ μόνον τὰ ἐχ προδιοτῆς χαχὰ ἐπιτείνει; ἀλλὰ χαὶ εἰς πᾶσαν πονηρίαν τὴν ψυ- χὴν ἐπεγείρει, xo τῆς αὐτεξουσίου θεραπείας αὐτὴν τῷ προστιθέναι λανθανούσας αἰτίας τῶν ἀποστερεῖ e ω — ^Y ^ - ^ , Πῶς δὲ δεῖ περὶ τούτων φιλο- νῦν δυσχεραινομένων. σοφεῖν, ἐπάχουσον αὐτῶν τῶν ἐπῶν. XI. 17—20. "Occx τε δαιμονΐῃσι τύχαις βροτοὶ ἄλγε᾽ ἔχουσιν ὧν ἂν μοῖραν ἔχῃς πράως φέρε, μηδ᾽ ἀγανάχτει. Ἰᾶσθαι B: πρέπει, χαθόσον δύνῃ" ὧδε δὲ φράζεν" οὐ πάνυ τοῖς ἀγαθοῖς τούτων πολὺ μοῖρα δίδωσι. - -" - b e Πρὸ τῆς ἄλλης ἐξηγήσεως ἐχεῖνο προειπεῖν 8e , ὅτι ἄλγεα νῦν λέγει τὰ ἐπίπονα, χαὶ πραχυτέραν Tuo τὴν ὁδὸν τοῦ βίου παρασχευαζοντα: οἷον νόσον, πενίαν, φιλτάτων Pig , ἀδοξίαν ἐν πόλε. Ταῦτα γὰρ b , 2 α΄ ς ἐς - ^ ^ , E H χαλεπὰ μέν ἐστι, καὶ δυσδιάθετα κατὰ τὸν iov: οὐ m m m hy , μὴν ὄντως xax&, οὐδὲ αὐτῇ τῇ ψυχῇ βλαδερὰ τυχγάνει, ἐὰν μὴ αὐτὴ ἐθέλη διά τι τούτων elc χαχίαν ἀποχλῖναι" ὃ xat ἐπὶ τῶν ἀγαθῶν ὃ δοχούντων πάθοι ἄν, μὴ βουλη-- θεῖσα χαλῶς αὐτὰ μεταχειρίς ζεσθαι" οἷον ὑγίειαν, χαὶ πλοῦτον χαὶ δυναστείαν. Ἔστι γὰρ xo ἐν τούτοις D ^ M , xaxuvÜTVat, xal ἐν τοῖς ἐναντίοις ἀρετὴν χτήσασθαι. Wu , c , Τὰ δὲ ὄντως χαχά, τὰ £x προαιρέσεώς ἐστιν ἅμαρτανο- μενα, οἷς συνεισελθεῖν ἀρετὴν φύσιν οὐχ ἔχει. Ταῦτα δέ ἐστιν ᾿Αδιχία, χαὶ Ἀχολασία, xal πάντα ὅσα τὴν τοῦ χαλοῦ σύζευξιν οὐχ ἐπιδέχεται, Οὐ γάρ ἐστιν οὐδενὶ τῶν τοιούτων τὸ χα λῶς ἐπιφθέγγεσθαι' οἷον, ἀδικεῖ χαλῶς, ἀχολασταίνει χαλῶς, ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἐχτὸς χαχῶν λέγομεν, νοσεῖ χαλῶς, πένεται χαλῶς" ὅταν εὖ καὶ κατὰ τὸν ὀρθὸν λόγον τὰ τοιαῦτα φέρη Ó ἄνθρωπος. Ταῖς δὲ ψυχικαῖς πονηρίαις οὐχ ἐπιφέρε- ται τὸ καλῶς, διότι ἀποστροφαί εἰσι καὶ ἀποτεύγματα τοῦ ὀρθοῦ λόγου, ὃν φύσει ἐνόντα, xal ἐγγεγραμμένον αὐτῇ, παρορᾷ ἣ ἀνθρώπου ψυχὴ ὑπὸ τῆς προσπαθείας ἀποτυφλουμένη. Ἱεκμήριον δὲ τοῦ ἐνεῖναι τὸν ὀρθὸν λόγον τοῖς ἀνθρώποις , τὸ καὶ τὸν ἄδικον, ἐν οἷς κηδὲν αὐτῷ διαφέρει, χρίνειν δικαίως, χαὶ τὸν ἀχόλαστον, σωφρονικῶς" xal ὅλως, τὸν χαχὸν ὀρθαῖς ἐπιβολαῖς χρῆσθαι, ἐν οἷς ἀπροσπαθής ἐστι. Διὸ καὶ μεθίστα - σθαι δύναται ὃ φαῦλος. εἰς ἀρετὴν καταγνώσει τῆς προ- τέρας χαχίας. Οὐ μὴν διὰ τοῦτο ἐνυπάρχειν δεῖ χαὶ τὸν μὴ ὀρθὸν λόγον, ἵνα ἀρ rà τῶν χαχιῶν οὗτος γένη: ται, ὥσπερ ἐχεῖνος τῶν ἀρετῶν. Ἄρχεῖ γὰρ παρὼν δ ὀρθὸς λόγος, ὥσπερ νόμος ἐν πόλει, τά τε xaz' αὐτὸν πραττόμενα χαὶ τὰ παρ᾽ αὐτὸν διορίζειν, χαὶ τὰ μὲν ἀποδέχεσθαι. τὰ δὲ σωφρονίζειν. Καὶ οὐδὲν δεῖ χα- χῶν ἀρχῆς, οὔτε ἐνυποχειμένης οὔτε ἔξωθεν χαχοποιὸν αἰτίαν ἐνδιδούσης: ἀγαθῶν δὲ δεῖ ἀρχῆς μάλιστα χαὶ — € € E EE EE E E E EE e ETT Te E ——————————————'Á'ÁáááÀá—8AÉS ϑ . . .. transferre , vel nullum omnino esse Deum dicendo vel non recte ab eo res nostras administrari, At vero ejusmodi opiniones non solum mala ex ante- acta vita repetenda augent et intendunt , sed etiam animum ad omnem nequitiam incitant, eumque curatione, quz penes ipsurn est, privant preesen- tia quibus vexamur mala ad occultas causas refe rendo. Quomodo autem de his philosophari opor- teat, ex ipsis versibus disce : XI. 17-20. Quibus porro infortuniis divinitu» anguntur liomines, horum partem fatalem quameunque sorlitus es, le- [niter fer et sine. indignatione. Sed remedium adhibere decet quantum potes : sic [ autem tecum reputa , liaud admodum multa bonis talia fatum invehere. Antequam ad ceterorum explicationem acce- damus, hoc prafari oportet, ea nunc ἄλγεα ap- pellari, que molesta sunt et asperiorem nobis vite viam reddunt, velut morbum , paupertatem, carissimorum jacturam et in civitate ignominiam. Nam haec quidem gravia sunt nec concoqui in vita fàcile queunt, qua tamen non revera sunt mala, nec animo nocent, nisi ipse ab his se in vitium deflecti sinat; quod et in iis que bona videntur ei accidat, si illis recte uti noluerit, verbi gratia sanitate et divitiis et potentia, Nam et in his vitio affici et in contrariis virtutem con- sequi possumus. Illa autem revera mala sunt, quae voluntatis sunt peccata, quibuscum coire virtus naturà non potest, Hzc autem sunt injustilia, in- temperantia et quecunque honesti bonique con- junctionem non admittunt. Neque enim ulli hujusmodi rei adjungi licet verbum beze, ut bene injuriam facit, bene libidinatur, quemadmodum de malis externis dicimus, beze segrotat, bene paupertatem fert, quando quis decenter et ut recta ratio dictat, hujusmodi mala tolerat, At animi malis non adjicitur illud beze , quia illa de- clinationes sunt et aberrationes a recta ratione, quam etsi naturá insitam atque insculptam habet animus humanus, tamen cupiditate occecatus negligit. Inesse autem hominibus rectam rationem argumento est, quod injustus, ubi nihil ejus in- terest, juste judicat et intemperans temperanter, atque in summa, malus rectis utitur consiliis , ubi nulla eupiditate trahitur. Unde fit. ut etiam ma- lus ad virtutem transire queat, repudiata priore sua vitiositate, Non ideo tamen rationem etiam non rectam homini inesse oportet, ut hec vitio- rum sit principium, sicut illa virtutum, Sufficit enim prwsens recta ratio , tanquam lex in civi- tate, tum ad eas, quai secundüm eam et preter eam fiunt, distinguenda , tum ad haec probanda et illa corrigenda, Nec omnino opus est malorum IN AUREUM CARMEN μόνης, καὶ τῆς μὲν χεχωρισμένης τῶν λογικῶν οὐσιῶν, Ἢ ἐστιν ὃ Θεύς᾽ τῆς δὲ ἐνυπαρχούσης αὐταῖς, xai τῇ xa οὐσίαν ἐπαφῇ χυδερνώσης E οἷός ἐστιν 6 ὀρθὸς λόγος. Τοιαύτη μὲν ἡ τῶν χαχῶν διάκρισις" ὧν οὐ τὰ προαιρετιχά φησιν ix τῆς δαιμονίας τύχης τοῖς ἀυ-- θρώποις ἀπονέμεσθαι, ἀλλὰ τὰ περιστατιχά, ἃ νῦν μὲν ἐν τοῖς οὐχ ἐφ᾽ ἡμῖν χεῖται, πάλαι δὲ προαιρετι- xai; ἁμαρτίαις ἐπηχολούθησεν, ἀλγεινὰ μὲν ὄντα, ὡς ἔφαμεν, τὸν δὲ παρὰ τῆς ἀρετῆς χόσμον ἐπιδεχόμενα. Καὶ γὰρ πενίαν ἐκόσμησε σώφρων δίαιτα χαὶ ταπει- νότητα γένους ἐπηνωρθώσατο φρόνητις" xxl παίδων ἀποδολὴν πράως ἤνεγχεν ὁ δίκαιος βίος, ὃ δυνάμενος εἰπεῖν, Τέθνηχε τὸ παιδίον; οὐχοῦν ἀπεδόθη" χαὶ "Mie θνητὸν. γεγεννηκώς. ὋὉμοίως δὲ xai τὰ ἄλλα πάντα, τῷ τῆς ἀρετῆς χάλλει περιδληθέντα, γίνεται εὐσχημονέστερα. Ἕξῃῆς δὲ ζητεῖ ὃ λόγος τίνες ai δαι- μόνιαι τύχαι. χαθ᾽ ἃς οἱ βροτοὶ τὰς ἐχτὸς δυσχερείας ἔχουσιν. Εἰ μὲν γὰρ προηγουμένως ἣ θεία χρίσις δίδωσι τῷδε μὲν πλοῦτον, ἑτέρῳ δὲ πενίαν" δαιμονίαν ἔδει ταύτην προαίρεσιν καλεῖν, χαὶ μὴ τύχην. Εἰ δὲ μηδὲν! ἐπιστατεῖ ταῖς τῶν τοιούτων λήξεσιν, ἀλλ᾽ ὁ ὡς ἔτυ χε χαὶ αὐτομάτως συμπίπτει, τὸν μὲν εὐτυχῆ εἶναι, ὥς φασι, τὸν δὲ δυστυχῇ" τύχην ἔϑει ταύτην χαλεῖν, xal μὴ δαιμονίαν τύχην. Εἰ δὲ πρὸς τὴν ἀξίαν ἑκάστῳ τὰ προσήκοντα ἀπονέμει ὃ ἐπιτροπεύων ἡμῶν θεός, χαὶ τοῦ plv i εἶναι τοιούσδε ἢ E ἡμᾶς οὐχ ἔστιν αἵ-- ctos τοῦ δὲ τὰς ἀμοιδὰς ἀποδοῦναι κατὰ τοὺς θεσμοὺς τῆς δίκης μόνος lc xüptoc, εἰκότως συνάψας εἶπε 439 δαιμονίας τύχας τὰς τῆς χρίσεως ἀποφὰ ἄνσεις" Tj μὲν θεῖον καὶ νοερόν ἐστι τὸ χρῖνον, δαιιλονίας xal ἐπιστημο- $3 , 7? ^Y , , , vixàc αὐτὰς προσειπών" ἢ δὲ οἰχείᾳ προαιρέσει καχύνε- ται τὸ χρινόμενον, χαὶ διὰ τοῦτο γίνεται τῶν δυσχερῶν τούτων ἄξιον, προσθεὶς τὸ τύχας, ὅτι οὐ προηγουμένως τόνδε τινὰ χολάσαι 7, τιμῆσαι πρόχειται τῷ θεῷ, ἀλλ᾽ ἀεὶ τὸν τοιόνδε 7, τοιόνδε γενόμενον" τούτου δὲ ΤῊ PE WM E αἰτίαν ἐν ἡμῖν χεῖσθαι. τὴν TZ» μὲν οὖν ἐπιπλοκὴν τῆς ἡμετέρας προαιρέσεως χαὶ τῆς ἐχείνου χοίσεως τύχην ἀπογεννᾶν, ὥστε εἶναι τὸ ὅλον τοῦτο, δαιμονίαν τύ- χὴν) τὴν ἐπὶ τοῖς ἡμαρτημένοις θείαν ψῆφον" xal συν- εἰσάγειν οὕτω τὴν τῶν ὀνομάτων τεχνικὴν εὕρεσιν, τήν τεθείαν ἐπιστασίαν, xal τὸ αὐτεξούσιον τῆς ψυχῆς, xai ἀθάνατον" xai μήτε χαθ᾽ εἱμαρμένην 7, πρόνοιαν πάντα γίνεσθαι, μήτε ὡς ἔτυχε, xal ἀπὸ ταὐτομάτου, μήτε χατὰ τὸ αὐτοπροαίρετον ἡμῖν τὸν βίον διατίθεσθαι πάντα. Ἀλλ᾽ ὅσα μὲν ἐν τοῖς ἐφ᾽ fjuiv ἁυαρτάνομεν, ταῦτα εἰς προχίρεσιν ἀναφέρεσθαι" ὅσα δὲ ἐπὶ xal ἥμαρ- τημένοις κατὰ τοὺς τῆς δίχης ἕπεται νόμους, εἰς εἶμαρ-- μένην" τὰ δὲ προηγουμένως παρὰ τοῦ θεοῦ ἐνδιδόμενα ἀγαθά, εἰς πρόνοιαν' εἰς δὲ τὸ six, xat ὡς ἔτυχεν, οὐ- δὲν τῶν ὄντων ἀναφέρειν τὴν αἰτίαν" ἀλλ᾽ οὐδὲ τῶν γινο- μένων" εἰ μὴ ἄρα χατὰ συμθεδηχός, καὶ xac ἐμπλοχὴν τῶν ἀπὸ προνοίας xai εἱμαρμένης xat προαιρέσεως προηγουμένως ἐνεργουμένων, ἐπαχολουθήσει τὸ ὡς ἔτυχε τοῖς πρωτουργοῖς αἰτίοις. Οἷον φέρε, ὃ διχαστὴς τὸν φονέα χολάζειν βούλεται, καὶ οὐ τόνδε τὸν ἄνθρωπον" χολάζει δὲ καὶ τοῦτον, ὃν οὐχ ἐδούλετο, ὅταν αὐτὸς principio, sive insito, sive externo, quod i1nale agendi causam przbeat; bonorum vero principio omnino opus est eoque solo, tum ab intelligenti- bus naturis separato , qualis est Deus, tum ipsis insito, quod interiore motu ea ciere et gubernare possit, qualis est recta ratio. Hujusmodi igitur est malorum distinctio, e quibus non ea quz vo- luntaria sunt, dicit ἃ divina fortuna hominibus distribui, verum calamitosa illa , quz non sunt in nostra nunc potestate , sed e peccatis, quz volen- tes olim commisimus, manarunt : quz dolore quidem nos afficiunt, ut diximus, sed a virtute ornatum accipiunt, Etenim paupertatem exornat victüs ratio temperans, et generis humilitatem emendat prudentia, et liberorum jacturam pla- cide fert vir justus, qui potest dicere : obiit fi- lius? ergo redditus est; et, sciebam me genuisse mortalem. Similiter vero et reliqua omnia, virtu- tis pulchritudine induta, fiunt decentiora. Dein- ceps autem inquiritur, quz sint ille divine for- tnnz, per quas homines externis incommodis implicantur. Si sane divinum judicium ex professo huic divitias, illi paupertatem daret, divinam par erat hanc voluntatem vocari, non autem fortunam. Sin autem nihil talium distributioni, que sorte fit, praeest , sed fortuito et casu evenit, ut hic for- tunatus, uti dicunt, ille vero infortunatus sit , fortunam solum vocare hanc oportuit, et. non divinam fortunam. Quodsi Deus, qui nobis preest, unicuique ea tribuit quz meritis ejus conve- niunt, neque ipse est causa, cur boni aut mali simus, sed remunerationis tantum , qui? secun- dum leges justitiz fit, auctor est, merito carmen conjunctis nominibus judicii hujus decreta fortu- nas divinas appellavit; quatenus quidem divinus est judex et intellectu praeditus, eas divinas vo- cans et scienti: plenas, quatenus vero ille qui judicatur sponte sua in vitium prolabitur et ideo calamitatibus istis dignus est, fortunas adjungens, quia Deo non ex professo huncce hominem vel supplicio vel premio afficere propositum est, sed eum semper qui talis vel talis fuerit: hujus autem rei causam in nobismet ipsis sitam esse. Nostre vero voluntatis et judicii ejus implicationei for- tunz beneficio effici , jta ut totum hoc divina for- tuna sit Dei de peccatis sententia eaque ratione artificiosa illa vocabulorum inventio Dei imperium et animi tum libertatem tum immortalitatem jun- ctim inducat, ac neque fato aut providentia omnia fiant, neque fortuito et casu res eveniant, neque 440 ἑαυτὸν εἰς τὴν τοῦ φονέως ἐναρμόση τάξιν, Καὶ γίνε- ται προηγουμένη μὲν f, χατὰ τοῦ ψονέως αὐτῷ ψῆφος" χατὰ συμξεῤηχὸς δέ, ἣ κατὰ τοῦδε τοῦ ἀνθρώπου, ὅτι ἑκὼν ὑπέδυ τὸ τοῦ φονέως πρόσωπον. Καὶ πάλιν, ὃ πονηρὸς ἄνθρωπος φονεῦσαι μὲν ἠδούλετο, δοῦναι δὲ ἐπὶ τούτῳ δίχας οὐχ ἤθελεν. “Ὥστε xai ἐπὶ τούτου γίγνεσθαι προηγουμένην t υὲν τὴν govuciv διάθεσιν, ὡς ἀπὸ τοῦ αὐτεξουσίου τῆς ψυχῆς ἠρτημένην" χατὰ συμ- δεδηχὸς δὲ ἐπαχολουθεῖν τὰς ἐπὶ ταύτη στρεδλώσεις τε χαὶ αἰχίας, Τούτων δὲ πάντων αἴτιος ὃ νόμος, ὃ xai τῷ δικαστῇ τὴν προαίρεσιν τοῦ κολάζειν τοὺς φαύλους ἐντι- θείς, χαὶ τῷ φονεῖ τὴν τιμωρὸν ψῆφον ἐπάγων. Ταὐτὸ δή μοι τοῦτο χαὶ ἐπὶ τῆς θείας ἐπιστασίας λογίζου: προαιρέσεως ἀνθρωπίνης δρᾶσαι χαχὰ βουληθείσης, χαὶ προαιρέσεως νομοφυλάχων διχαστῶν ἐπανορθοῦ- σθαι τὰ χαχὰ πάσῃ μηχανῇ πειρωμένης, τὴν συνδοο- μὴν δαιμονίαν τύχην ἀποτελεῖν, χαθ᾽ ἣν ὃ τὰ τοιάδε εἰργασμένος τῶν τοιῶνδε γίνεται ἄξιος τιλωρηνάτων᾽ τοῦ μὲν προηοῆσθαι τὰ φαῦλα εἰς τὸ αὐτεξούσιον τοῦ χρινομένου τὴν αἰτίαν ἀναφέροντος, τοῦ δὲ ἑπομένου τῇ ἀξία τιμωρήματος εἰς τὴν τῶν χρινόντων νομοφυλα- χικὴν ἐπιστήμην" τούτων δὲ συναγωγέα εἶναι τὸν νόμον, HIEROCLIS COMMENTARIUS τὸν ἀγαθὰ μὲν εἶναι πάντα χατὰ. δύναμιν, φαῦλον δὲ μηδὲν εἶναι, διατεταγμένον. Οὗτος γὰρ προὐφεστὼς ἐν τῇ τοῦ θεοῦ ἀγαθότητι oux ἐᾷ ἀνευθύνους εἶναι τοὺς χαχούς, ἵνα μὴ ἐμμένον τὸ χαχὸν εἰς ἀναισθησίαν παντελῇ τῶν ἀγαθῶν ἐλάση, ὧν τὴν ἀναγχαίαν ὑπό- leri ἣ παρὰ τῶν νομοφυλάχων δίχη χορηγεῖ. Συνά- γει οὖν ὃ νόμος, ὡς εἴρηται, τοὺς πεφυκότας χρίνειν , χαὶ τοὺς Ed χαχύνεσθαι. δι᾽ ἀμφοτέρων τὸ οἷ-- χεῖον ἀπεργαζόμενος ἀγαθόν. Εἰ γὰρ τὸ διδόναι δίκην τοῦ μὴ διδόναι ἐστὶ λυσιτελέστερον, xal πρὸς σωφρονισμὸν τῆς ἀμετρίας τῶν καχῶν ἣ δίκη βλέπει, δῆλον ὅτι πρὸς τὸ ὠφελεῖν χαὶ ὠφελεῖσθαι συνήρμοσεν 6 νόμος τὰ δύο ταῦτα γένη" τὸ μὲν χριτιχόν, ὡς vouo- φυλακιχκόν, τοῦ ἑτέρου προτάξας. τὸ δὲ ἁμαρτάνειν xxt χρίνεστθαι πεφυχός, ὡς παρανομητιχόν, τῷ ἀμεί-- νονι παραδοὺς γένει , χατὰ τὴν ἀξίαν αὐτὸ μεταχειρί- ζεσθαι, ὅπως ἂν εἰς ἀνάμνησιν χαὶ ἔννοιαν ἔλθῃ ποτὲ τοῦ νόμου, OU οὗ πάσχει χαχῶς. Ὃν γὰρ ἐν τῷ πράττειν χαχῶς ἀπηρνοῦντο, τοῦτον ἐν τῷ πάσχειν καχῶς ἐπιποθοῦσιν oi ἄνθρωποι. Οἷον, ὃ ἀδιχῶν οὐ βούλεται εἶναι θεόν, ἵνα μὴ τὸ διδόναι δίκην, ὥσπερ-- εἰ τινα Ῥαντάλου λίθον, ἐπιχρελάμενον ἔχη" 6 δὲ etiam ad nostrum arbitrium tota vita a nobis in- stituatur : sed quecunque peccamus in iis quz nostri sunt arbitrii, ea ad voluntatem nostram referantur, et quecunque sequuntur peccata se- cundum justitiz leges, ea fato ascribantur; bona autem illa, quz a Deo ex professo dantur, provi- denti€ debeantur; nihil vero, quod in rerum natura reperitur, ad casum et fortunam ortum suum referat, imo nec eorum quidquam, quz fiunt, nisi forte ex eventu et ex implicatione eorum, quz providentia et fatum et voluntas pri- mitus agunt, fortuitum illud priras illas efficien- tes causas subsequitur. Exempli gratia; vult judex homicidam punire, sed non huncce hominem, punit vero et hunc, quem nolebat, quum ipse homicide locum et conditionem assumsit. Ac pri- maria quidem ejus sententia est contra homici- dam , ex eventu autem contra huncce hominem, quia sponte sua homicidz personam suscepit. Contra cedem quidem patrare sceleratus volebat, sed hujus penas dare nolebat : adeo ut in hoc etiam precesserit truculenta affectio homicide ex animi libertate pendens, ex eventu vero tormenta et verbera, quz in hac accidere solent, cuta sint, subse- Horum autem omnium causa est lex , quz et judici voluntatem improbos puniendi in- dit, et homicidz supplicium decernit. Idem plane de imperio etiam divino sentias, quum voluntas humana sceleribus admittendis intenta sit, judi- cum autem legis custodum voluntas scelera omni iodo corrigere conetur, ex earum rerum con- cursu effici divinam ilam Jfortumam, secundum quam is qui talia admisit, talibus peenis dignus fit : (malorum consiliorum causam reo ad libe- rum arbitrium referente, debite autem poene scelus secutz ad judicum in legibus tuendis scien- tian;) horum vero conciliatricem esse legem, quz statuit, ut omnia, quantum fieri potest, bona sint, malum autem nihil. Hzc enim quum antea in Dei bonitate fuerit, non sinit inultos esse ma- los, ne malum permanens ad omnem bonorum sensum exstinguendum progrediatur, quorum re- cordationem pcenz per legum vindices sontibus irrogatze necessariam reddunt, Lex igitur, uti dixi- mus, judices simul cum peccantibus inducit , per utrosque bonum sibi proprium efliciens, Si enim peenas dare quam non dare utilius est et poena ad corrigendam malorum enormitatem spectat, manifestum est, legem duo ista genera , alterum ut juvet, alterum wt juvetur, conjungere , quo- niam illud quidem quod judicat, tanquam legis custodem, alteri prafecit, id vero quod natura comparatum est ut peccet atque judicetur, prz- stantiori tradidit , ut ipsum , tanquam legis viola- torem, pro merito tractet, eo consilio ut legem, per quam malisafficitur; in memoriam aliquando mentemque revocet. Quam enim , quum male age- bant, homines repudiabant, eam, quum mala patiuntur, expetunt. Exempli gratia , qui injuriam facit non. vult Deum esse, ne vindictam, velut Tantali saxum , semper sibi impendentem habeat ; atis qui injuria afficitur Deum vult esse, ut ejus IN AUREUM CARMEN. ἀδιχούμενος βούλεται εἶναι θεόν, ἵν᾽ ἐπιχουρίας ὧν ^ * ^ » - ^ - πέπονθε τύχῃ. Διὸ τοὺς ἀδικοῦντας εἰς τὸ ἀδιχεῖσθαι περιστῆναι δεῖ, ἵν᾽ ὃ μὴ ἔδλεπον ἐν τῷ δρᾶν, τῷ τῆς πλεονεξίας πάθει μεθύοντες, ἐν τῷ πάσχειν μεταμά- θωσι, τῷ τῆς ἐλαττώσεως ἀνιαρῷ παιδευόμενοι, εἴ γε καλῶς ὑπέχοιεν δίκας. El δὲ τῇ ἰταμότητι τῆς προχι- , * IT - ρέσεως ἔτι χαχύνοιντο, αὐτοὶ μὲν ἴσως ἧττον ὠφελοῦνται" παράδειγμα δέ που γίνονται πάντως παιδευτιχὸν τοῖς εὖ φρονοῦσι, χαὶ διαισθάνεσθαι δυναμένοις τὰς αἰτίας τῶν τοιούτων παθῶν. Ταύτας τῆς χρίσεως ἀρχὰς χυ- ριωτάτας ἀποδεχώμεθα, τὴν ἀγαθότητα τοῦ θεοῦ, τὸν ἀπὸ ταύτης νόμον, τὸν ἐν ἡμῖν παρανομούμενον ὀρθὸν λόγον, xal, ὥσπερ τινὰ ἔνοιχον θεόν, πλημμε- Aodutvow ἀποτέλεσμα δὲ τῆς χρίσεως, τὰ ἄλγεα, ὥς φησι, ταῦτα, ὅσα τραχύτερον ἡ εῖν ποιεῖ τὸν βίον ταῖς ^ - , ^ M , , ^ περὶ σῶμά τε xal τὰ ἐχτὸς λύμαις" ἃ δὴ πράως φέρειν ὃ παρὼν εἰσηγεῖται λόγος ἐνθυμουμένους τὰς αἰτίας αὐ- τῶν, καὶ ὅσον οἷόν τε περιχόπτοντας, xat μετατιθέντας εἰς ὠφέλειαν τὰ δοχοῦντα βλαδερά" μάλιστα μὲν τῶν θείων ἀγαθῶν ἑαυτοὺς ἀξίους παρέχεσθαι διὰ τῆς ἀχρο- τάτης ἀρετῆς. Εἰ δέ τω τοῦτο οὔπω ἐν ὀρέξει, τῶν γοῦν πολιτιχῶν ἀγαθῶν διὰ τῆς μέσης ἀρετῆς τυγχανέτω. Τοῦτο γὰρ ἦν, ὃ πρὸς τὸ πάσχειν καλῶς τὰ ἀλγεινὰ xal ἰᾶσθαι αὐτὰ ἐπιταττόμεθα. Ὑΐς οὖν $ ἴασις, ἢ τὰ προειρημένα πάντα, ἀφ᾽ ὧν xat fj εὐλόγιστος τῶν ἀλ- γεινῶν ὑπομονή, xat ἣ θεραπευτιχὴ μέθοδος ὑποδείχνυ- ται; Κεφάλαιον δὲ τῶν εἰρημένων, ὅτι ὁ θεός, νομο- : is l , θέτης ὧν ἅμα xat δικαστής, τίθεται μὲν τὰ ἀγαθά, auxilio remedium eorum qu: passus est conse- quatur, Oportet igitur eos qui injuriam inferunt, ipsos injuria affici, ut quod in ea inferenda lucri cupiditate ebrii non videbant, id patiendo addi- scant, damni molestia edocti, si modo recte sup- plicium ferant, Sin autem voluntatis protervitate ducti in malo perseverent, ipsi fortasse minus ex ea re utilitatis percipiunt ; at exemplum certe prz- bent quo doceantur alii qui sapiunt et qui ejus- modi malorum causas sensu percipere queunt. Primaria igitur judicii fundamenta hzc. agnosca- mus , Dei bonitatem, legem ab ea manantem, et rectam quz nobis inest rationem violatam et, tan- quam domesticum quendam Deum, injurià af- fectam : judicii autem effectum ἄλγεα illa, uti vocat, quicunque asperiorem nobis vitam corpo- ris malis atque externis vexationibus faciunt; quz quidem carmen hic patienter nos ferre docet, illorum causas reputantes et quantum possumus precidentes, atque ea quz noxia videntur in no- stram rem convertentes : przcipue vero ccelesti- bus bonis nos per summam virtutem dignos prz- stare. Si quis vero. nondum horum desiderio tenetur, civilia saltem bona medie virtutis ope consequatur. Hoc enim illud est quod ad calami- 411 ἀναιρεῖ δὲ τὰ χακά" διὸ xol πάντη, χαχῶν ἐστιν ἀναίτιος τοὺς δὲ αὐτεξουσίοις δρ- μαῖς , καὶ τὸν ἐν αὑτοῖς ὀρῆὸν λόγον ἀμνημονήσαντας, ὡς μὲν χαχοὺς χολάζει τῷ νόμῳ τῷ ἀπαγορεύοντι τὰ xaxd: ὡς δὲ ἀνθρώπους, τῇ ἐπεισιούσῃ ἐπιπλοχῇ τοῦ νόμου πρὸς τὴν προαίρεσιν, ἣν δὴ τύχην καλοῦμεν. Οὐ γὰρ ἁπλῶς τὸν ἄνθρωπον, 7, ἄνθρωπον, χολάζει ὃ νόμος, ἀλλ᾽ Jj χκαχόν. Τοῦ δὲ χαχὸν γενέσθαι τὴν πρώτην αἰτίαν εἶχεν 5$ προαίρεσις" ἐπειδὰν δὲ χαχὸς γένηται, (ὅπερ ἦν ἐφ᾽ ἡμῖν, ἀλλ᾽ οὐκ ἐπὶ τῷ θεῷ,) τότε δίδωσι δίκας, (ὅπερ ἦν ἐπὶ τῷ θείῳ νόμῳ, ἀλλ᾽ οὐχ ἐφ᾽ ἡμῖν). Σχοπὸς δὲ τοῦ νόμου μόνος ἂν εἴη πρέπων τε θεῷ, χαὶ ἡμῖν ἐπωφελής, τὸ διαχόψαι τὴν χαχίαν, xxi ἀποχαθᾶραι τοῖς παντοδαποῖς τῆς δί- X", σωφρονισμοῖς, xai ἐπιστρέψαι τὴν ὑποπεσοῦσαν τῇ πονηρία ψυχὴν εἰς ἀνάμνησιν τοῦ ὀρθοῦ λόγου. Καὶ οὕτως ἑστῶτος τοῦ νόμου, xal τὰ αὐτὰ ἀεὶ φῆεγ- γομένου, τὴν ἀξίαν ἕχαστος τὴν ἑαυτοῦ ἄλλοτε ἄλλην ποιήσας οὐ τῶν αὐτῶν ἀεὶ τυγχάνει" οὐ γὰρ δίκαιον τοῦτό γε, οὐδὲ ἣμῖν συμφέρον. Τὴν δὲ μεταδολὴν τῆς χρίσεως ἢ τοῦ χρινομένου μεταθολὴ δίδωσι" τὸν γὰρ μὴ τὸν αὐτὸν διαμείναντα πῶς τῶν αὐτῶν ἐστιν ἀξιοῦν; Καλῶς φέρειν οὖν τὰς δαιμονίας τύ- χας δεῖ, χαὶμὴ ἀγαναχτεῖν διδόντα δίχην, καί, ὅσον ἐπὶ τῇ θεία χρίσει, χαθαιρόμενον, διὰ τῶν δο-- χούντων ἐμποδίων εἶναι πρὸς εὐπάθειαν τοῦ τῇδε βίου. Ὁ δὲ τοιοῦτος λογισμὸς ἴασίς τε γίνεται τῶν προημαρ- τημένων, xal ἐπιστροφὴ πρὸς τὸν ἐνυπάρχοντα ἥμῖν χαχυνήέντας tates recte ferendas easque sanandas nobis preci- pitur. Quodnam igitur remedium est, nisi ante dicta illa omnia, quibus et erumnarum tolerantia rationi consentanea et sanandi methodus demon- stratur? Eorum vero quz dicta sunt summa est, quod Deus qui legumlator simul et judex est ea ponit que bona sunt, mala autem tollit, unde fit ut ille nequaquam malorum causa sit , sed eos qui sua sponte in flagitia se ingurgitaverint re- etamque in se rationem neglexerint, tanquam improbos. secundum legem quz mala prohi- bet pcenis afficiat, tanquam homines vero, se- cundifm eam legis cum voluntate implicationem accedentem , quam utique fortunam nominamus. Lex enim hominem non simpliciter, quatenus homo est, sed quatenus malus est , punit. Prima autem causa, cur quis malus fieret, sua ipsi fuit voluntas : postquam vero malus factus est, (quod nostri erat arbitrii , non autem in Dei potestate,) tunc penas dat, (quod in lege, non autem in nostra potestate positum est ). Solus porro legis scopus et Deo conveniens et hominibus utilis fue- rit vitiorum coercitio et per quaslibet justitize castigationes purgatio atque animi in vitium pro- lapsi conversio ad rectz rationis recordationem. 442 ὀρθὸν λόγον" πῶς γὰρ ὃ καχίας εἶναι χαρποὺς τὰ ἀλ- γεινὰ τιθέμενος, οὐ φεύξεται τὴν εἰς ταῦτα χατάγουσαν αὐτὸν αἰτίαν, xai, εἰ δεῖ χαλεπαίνειν ἐν τοῖς λυπηροῖς, ἑαυτῷ μᾶλλον οἰήσεται δεῖν χαλεπαίνειν, ἢ τῷ χω- λύοντι τὴν πονηρίαν θεῷ διὰ τῶν ὀργάνων τῆς δίκης» δι ὧν ἔστι συνιέναι xal ἀναμιμνήσχεσθαι, οἷον 3 ἣν ἄρα ἀγαθὸν μὴ ἀφίστασθαι τῶν θείων νόμων, μηδὲ ἑχόντας χαχύνεσθαι,. Οὐ γὰρ ὡς ἔτυχε τὰ ἀλγεινὰ τοῖς ἀνθρώποις διανέμεται, εἴπερ θεὸς xal δίκης ὅροι προεστήχασιν ἡμῶν, τὴν 2r! ἀξίαν uot pa v ἐφ᾽ ἑκάστοις ἐπάγοντες" διό, xal τὸ οὐ πάνυ τοῖς ἀγαθοῖς τὰ ἀλγεινὰ συμπίπτειν, εὔλογον. Πρῶτον μὲν γὰρ οἴσουσιν αὐτὰ πράως τῇ εὐαρεστία τῆς θείας χρί- σεως, χαὶ τῇ τῆς ἀρετῆς προσχτήσει, δι᾽ ἣν πραότερα ἐν τὰ χαλεπὰ γίνεται. Καὶ εὔελπις δὲ τοῦ λοιποῦ ὃ βίος μηδαμῶς ἐνοχλήσειν ἡμᾶς τὰ τοιαῦτα, εἴπερ ἀγαθοῖς γενομένοις, χατὰ μὲν τὴν ἀχροτάτην ἀρετὴν τὰ θεῖα ἀγαθὰ ἡμῖν ἀπόχειται, χατὰ δὲ τὴν μέσην ἕξιν, τὰ ἀνθρώπινα. πειτα xxt ἰάσονταιχατὰ δύναμιν τὰ τοιαῦτα ἐξ αὐτοῦ τοῦ φέρειν πράως, τὰς μεθόδους τῆς θεραπείας αὐτῶν διδασχόμενοι. Πῶς γὰρ οἷόν τε ταῖς ἱεραῖς ἱχετείαις θεοπρεπῶς χρήσασθαι, μὴ πρόνοιαν xai δίχην ἐφορᾶν τὰ ἀνθρώπινα τιθεμέ- νους, χαὶ τὴν ψυχὴν Ty ἀθάνατον οὖσαν τοιούτων ἑκάστοτε τυγχάνειν τῶν ἔξωθεν, οἵων ἂν ἑαυτὴν ἀξίαν παράσχηται ἐχ τῶν προχιρετιχῶν χινημάτων ; Ὃ γὰρ Cum igitur ita fixa sit lex eademque semper lo- quatur, is non semper eadem consequitur, qui dignitatem suam subinde mutavit; neque enim illud justum esset, neque nobis utile. Sed judicii mutationem facit ejus qui judicatur mutatio : quo enim pacto ille, qui non idem manet, iisdem dignus haberi possit? Igitur /eziter ferenda est di- eina fortuna ; nec indignari oportet eum qui poenas luit et, quoad potest judicium divinum , purgatur per ea quz hujus vitz voluptatibus obstare viden- tur. Hujusmodi vero consideratio est et priorum delictorum medicina et ad rectam, que nobis inest , rationem conversio : qui enirn fieri potest, utis qui credit vitiorum fructus esse dolores, non devitet causam illos ipsi afferentem, et, si in miseriis decet indignari, sibi potius succensen- dum esse arbitretur, quam Deo, qui vitium iis justitize instrumentis castigat, unde quis intelli gere et recordari possit , quale fuerit bonum non desciscere a divinis legibus neque sponte sua in flagitia se ingurgitare? Non enim fortuito calami- tates distribuuntur hominibus, siquidem Deus justitieque leges nobis praesunt et meritam singu- lis sortem tribuunt : quamobrem consentaneum est, non ita magnas bonis calamitates accidere, Primum enim cas leviter ferent , quia in divino ju- dicio acquiescunt et virtutis possessione gaudent , HIEROCLIS COMMENTARIUS μὴ εἰς ταῦτα ἀναφέρων τὴν παροῦσαν μοῖραν, πόθεν τοῦ πράως φέρειν αὐτὴν τὰς ἀφορμὰς λήψεται ; πόθεν δὲ τοῦ ἰᾶσθαι τὴν τέχνην ; οὐχ ἔστιν εἰπεῖν. Εὐαρε- στῆσαι μὲν γὰρ αὐτόθεν τοῖς τοιούτοις οὖχ ἔστιν, ὡς ἀδιαφόροις, ἢ xal ἀμείνοσι τῶν ἐναντίων, ἐπειδὴ παρ᾽ ἑαυτῶν φευχτὰ εἶναι φαίνεται, ἀλγεινὰ ὄντα καὶ ἐπίπονα. Τὰ δὲ τοιαῦτα οὐ προσίεται ἡμῶν f; φύσις, ὡς τὰ δι᾽ ἑαυτὰ αἵρετά »εἰ μὴ ἄρα ἀγαθόν τι προσδο- χώμενον εἴη ἐπὶ τῇ τληπαθείᾳ τῶν δυσχερῶν. ᾿Ανάγχη οὖν δυσχεραίνειν, χαὶ δυσαρεστίας. ἐμπίπλασθαι, χαὶ προσεπιτείνειν τὰ ἀλγεινὰ ἐχ τῆς περὶ τὴν οὐσίαν ἡμῶν ἀγνοίας, xai οὐδὲν μὲν ἧττον διδόναι δίχας" τὴν μεγίστην δὲ ἐπιχτᾶσθαι χαχίαν, ἐὰν ἀπρονόητον τὸ πᾶν, 7j καχῶς φροντιζόμενον, οἰηθῶμεν. Τοῦτο δὲ ταὐτόν ἐστι τῷ μὴ οἴεσθαι εἶναι θεόν, ἢ ὄντα μὴ προ- νοεῖν: 1 προνοοῦντα μὴ ἀγαθὸν εἶναι, xal δίχαιον" ἃ δὴ τῆς παντοδαπῆς ἀσεθείας ἐστὶ συνεχτιχώτατα,, xal πρὸς πᾶσαν κακίαν συνωθοῦντα τὸν τοῖς Ἐκ 5: ἕα- λωχότα δοξάσμασιν. "Qc γὰρ ἣ εὐσέδεια μήτηρ τῶν ἀρετῶν ἀνεφάνη, οὕτω χαὶ πάσης κρέας ἡγεμὼν, ἅ τῆς εὐσεθείας d ἀπόπτωσις. Μόνος οὖν ἐξευρήσει τού- τῶν τὴν ἴχσιν ὃ πράως αὐτὰ φέρειν ἐχδεδιδαγμέ- νος. Τοῦτο δὲ διὰ φιλοσοφίας μόνης παραγίνεται, τὰς πάντων τῶν ὄντων οὐσίας ἀχριδῶς ἐπισταμένης, xoi τὰς ἑπομένας ταῖς οὐσίαις αὐτῶν ἐνεργείας. ὧν εἱρμὸς xai σύνταξίς ἐστιν fj τῶν ὅλων διοίχησις., ἀφ᾽ propter quam mitiora fiunt ea que molesta sunt. Quin et bona spes est, talem in posterum nostram fore vitam , ut nequaquam hujusmodi res nos per- turbent, quandoquidem nobis bonos mores asse- cutis, si summa virtus contigit, divina bona, si medius habitus, humana reservantur, Preterea etiam medebuntur talibus quoad poterunt, ipsa leniter ferendi ratione medendi viam edocti. Quo- modo enim ii sacris supplicationibus ad divinum numen accommodate uti possunt, qui providen- tiam et justitiarn res humanas inspicere et admi- nistrare negant, et animum nostrum, quum sit immortalis, externa illa semper nancisci, quibus se ex voluntariis motibus dignum prebuerit? Qui enim ad hxc sortem presentem non retulerit, unde eam leniter ferendi facultatem consequi aut unde imnedendi artem discere possit, dici profecto nequit. Neque enim in talibus confestim acquie- scere licet, quasi indifferentia sint aut etiam con- trariis meliora, quia per se fugienda ea esse appa- ret, ut que gravia sint et molesta. Ea autem, quz ejusmodi sunt, natura nostra non, ut per se eligenda, admittit, nisi boni quid e malorum patientia exspectetur. Quocirca necesse est, nos ea :egre ferre eorumque tedio compleri et pro- pter nature nostre ignorantiam dolores augere ac nihilominus penas dare, in maximum vero im« IN AUREUM CARMEN. ἧς xo τὰς δαιμονίας τύχας ἀπονέμεσθαι ἀνάγχη" εἶναι δὲ τὴν ἑχάστῳ ἀπονεμηθεῖσαν ἀξίαν, τὴν νῦν λεγομένην μοῖραν, ἠρτημένην τῆς τε προνοίας τοῦ θεοῦ xal τῆς χοσμικῆς εὐταξίας xal τῆς ἀνθρωπίνης προαιρέσεως. — El γὰρ μὴ εἴη θεοῦ πρόνοια, οὐχ ἂν εἴη τάξις ἐν χόσμῳ, ἣν χαὶ εἱμαρμένην ἂν εἴποι τις. Εἰ δὲ μὴ ταῦτα εἴη, δίχη χαὶ χρίσις τῶν xaxov οὐχ ἂν γένοιτο" ἀλλ᾽ οὐδὲ τιμὴ xai ἀποδοχὴ τῶν Προνοίας δὲ οὔσης xaX τάξεως, πάντας ἔδει γεννωμένους τῶν ἴσων ἀγαθῶν τυγχάνειν, εἰ μηδὲν παρ᾽ ἑαυτῶν εἰς τὴν ἀνισότητα συνετέλεσαν. ΦῬαίνονται δὲ οὐ τῶν ἴσων τυγχάνοντες. Δῆλον οὖν, ὡς τὸ τῆς προαιρέσεως ἄνισον, ὑποδλυηθὲν τῇ τῆς προνοίας χρίσει, oUx ἐὰ τὴν ἴσην αὐτοῖς ἀπονέμεσθαι μοῖραν, εἴγε τῶν πρὸς ἀξίαν ἀνάγχη τυγχάνειν. Μὴ ταραττέτω δὲ ἡμᾶς τὸ χαὶ ἐπὶ ζῴων ἀλόγων, xat φυτῶν, xai αὖ- τῶν τῶν ἀψύχων τὴν αὐτὴν ἀνωμαλίαν ἐπιφαίνεσθαι, ἣν xal ἐπ᾿ ἀν)ρώπων. Οὐ γὰρ διὰ τοῦτο τὰ χαθ᾽ ἡμᾶς ἀπρονόητα, εἴγε ἐχείνοις ταῦτα, ὡς ἔτυχε, συμ- βαίνει, ἢ xal ἐπ᾽ ἐκείνων δίχη xal χρίσις, xal ἀρετῆς xoi χαχίας ἐχλογισμοί, ἐπεὶ τὰ xa" ἡμᾶς οὕτως ἠχρί- ὄωται. Πρῶτον μὲν γὰρ τὰ ἄψυχα οὕτως ἔχχειται ὡς χοινὴ ὕλη φυτοῖς, xal ζῴοις, xal ἀνθρώποις" ἔπειτα τὰ φυτὰ ζῴοις καὶ ἀνθρώποις xot!) τροφὴ πρόχειται, χαὶ ἔνια δὲ ζῴων ζῴοις τε χαὶ ἀνθρώποις. Διὸ χαὶ ἀγαθῶν. τοὺς νῦν probitatis crimen incurrere, si mundum provi dentia non regi aut male administrari existime- mus. Hoc vero idem est ac si quis putet Deum non esse, vel, si sit, minime providere, vel deni- que, si provideat, bonum et justum non esse; quz quidem nullum non impietatis genus complectun- tur, eumque cui tales insederunt opiniones ad quzlibet scelera impellunt. Ut enim pietas erga Deum virtutum mater apparuit : ita vitiorum omnium dux pietatis desertio est, Horum igitur medicinam is solus invenerit qui ea leniter ferre didicerit, Id autem per philosophiam solam effi- citur, qua rerum omnium naturas actionesque earum naturis consentaneas accurate novit, qua- rum series et ordo est illa universitatis admini- stratio, a qua et divinas fortunas dispensari necesse est; suam vero cuique pro meritis tributam mer- cedem sortem esse quae hic vocatur, qu: ex Dei providentia et recto mundi ordine atque liomi- num voluntate pendet. Si enim nulla esset Dei providentia , nullus foret in mundo ordo, quod et fatum quis appellet. Si vero hzec abessent, nul- lum foret jus et. de sceleratis judicium , imo nec bonorum premium et comprobatio. Positis vero providentia atque ordine, oportuit omnes jam natos zqualibus frui bonis, si nihil de suo ad inequalitatem. contulissent, Apparet autem eos «qualia non consequi, Manifestum igitur est , vo- 443 ποιεῖ ταῦτα εἰς ἄλληλα, οὐ τὴν τῶν πασχόντων ἀξίαν ἐπισχεπτόμενα, ἀλλὰ τὴν ἑαυτῶν πεῖναν ἢ τὴν νόσον θεραπεύοντα, χαὶ ὅλως τὸ ἐνδεὲς αὑτῶν πληροῦντα, ὅθεν ἂν τοῦτο ποιεῖν ἐξῇ. εἶναι τοῖς ζῴοις τὴν ἡμετέραν χρείαν ix τῶν παρα- τυχόντων πληρουμένην, χαὶ τῆς δοχούσης εὖτυ - χίας αὐτοῖς αἴτιον τὸ παρ᾽ ἡμῶν προσπαθές. — Ki μὲν οὖν προϊὼν 6 λόγος xai ἄλλους χρείττονας ἡμῶν τινας ἀντεισήγαγεν οὕτως ἀποχρωμένους fuiv πρὸς πλήρωσιν τῆς ἑαυτῶν ἐνδείας, ὡς ἡμεῖς τοῖς ἀλόγοις φαινόμεθα χρώμενοι" θνητοὺς ἐχείνους ἔδει ὁμολογεῖν, xai φαίνεσθαι τὰ σώματα τῶν ἀνθρώπων εἰς τὴν ἐχεί- “Ὥστε δυστυχίας ἀφορμὴν Ἁ opu, νων χρείαν ἀναλισχόμενα. θρώπου θνητόν, (ἐπειδὴ καὶ αὐτὸς ἔσχατος ὧν τῶν λογικῶν γενῶν, xat διὰ τοῦτο ἀθάνατος εἰς σῶμα θνη- τὸν £x περιστάσεως ἔρχεται, xat συγγενές τι τοῖς ἀλό- γοις ἀναλαδὼν ὄργανον ἐπὶ γῆς πολιτεύεται, ) οὐδὲν ἂν εἴη τὸ ταῖς ἡμετέραις δυστυχίαις εἰς τὴν ἑχυτοῦ θοίνην ἀποχρησόμενον" οὐχοῦν οὐδὲ τὸ ἀτάχτως χρησόμενον ἡμῖν προθυμία πλῃρώσεως. Δίχη τοίνυν xai τάξις τοῖς πρὸ ἡμῶν ἀθανάτοις τοὺς ὅρους τῆς περὶ ἡμᾶς, διοικήσεως νομοθετεῖ, ταῦτα μηχανᾶσθαι περὶ ἡμᾶς ἃ τήν τε ἐνταῦθα χαχίαν ἡμῶν ἐλαττοῖ, καὶ πρὸς αὖ- DN aM.am Y 2 Ei δὲ μηδὲν τῶν πρὸ dv- , τοὺς ἐπιστρέφειν ἡμᾶς δύναται. Κήδονται γὰρ ἡμῶν, I — M —À a— — M M — —————— P — - , d ὡς συγγενῶν ἐχπεσόντων. Ὅθεν αἰδὼς x«t νέμεσις luntatis inzequalitatem , providentiz judicio sub- jectam, obstare quo minus zqualis eis sors dis- tribuatur, siquidem eos meritis digna consequi necesse est, Verum ne nos id conturbet , quod in brutis quoque animalibus et plantis et ipsis etiam inanimis eadem qua in hominibus appareat inz- qualitas. Non enim ideo res nostre sine provi- dentia gubernantur, quia illis hzc. fortuito con- tingunt; neque etiam in illis jus et judicium et virtutis vitiique rationes valent, quoniam res nostre ad normam illam exiguntur. Primum enim inanima ita in medio posita sunt, ut communis materia plantis et bestiis et hominibus; deinde plante bestiis et hominibus tanquam commune alimentum cedunt, quin et bestiz: nonnulle be- stiis atque hominibus. Quapropter hoc. modo se invicem tractant , non spectatis eorum quibus no- cent meritis, sed ut famem suam depellant- vel morbum curent , atque omnino ut suam inopiam, undecunque liceat, levent; adeo ut bestiis infeli- citatis occasio sit nostra indigentia, quz e rebus forte obviis expletur, atque felicitatis qua frui videntur causa sit nostra erga eas affectio. Si igi- tur progressa oratio et alios quosdam vicissim nobis prestantiores induxisset, qui nobis eodem modo ad levandam inopiam suam uterentur, quo nos fere brutis animalibus utimur, mortales eos esse fatendum foret hominumque corpora in eorum 444 xa αἰσχύνη ἀποτρέπουσαι τῶν χαχῶν, ἀνθρώπους μόνους ἐπιστρέφεσθαι λέγονται ὀρθῶς. Τὸ γὰρ λογι- xbv ζῷον μόνον συναισθάνεσθαι τῆς δίχης πέφυχε. Τοῖς μεγίστοις οὖν ὅροις διεστῶτας ἡμᾶς ἀπὸ τῶν ἀλόγων διεστώση πάμπολυ xxi τῇ διοικήσει χρῆσθαι προσή- κει, Σύμμετρος γὰρ ταῖς οὐσίαις τῶν ὄντων χαὶ ὃ τῆς προνοίας θεσμός" χαὶ ὡς ἕκαστα ὑπέστη παρὰ τοῦ δημιουργοῦ θεοῦ, οὕτω x«l προνοίας ἀξιοῦται. Φαί- νεται δέ, ἐπὶ μὲν τῶν ἀνθρωπίνων ψυχῶν, ἑχάστην αὐτὸς ὑποστήσας" ἐπὶ δὲ τῶν ἀλόγων μόνα γένη, προ- τείνων τῇ διαπλαττούση αὐτὰ φύσει, ὡς Πλάτωνι δοκεῖ, καὶ Τιμαίῳ τῷ Πυθαγορείῳ, οὐδὲν μὲν προσε- γὲς τῶν θνητῶν δημιούργημα εἶναι τοῦ θεοῦ τιθεμένοις, τὰς δὲ ἀνθρωπίνας ψυχὰς γίνεσθαι ἐκ τοῦ αὐτοῦ χρατῆ- ρος τοῖς τε ἐγκοσμίοις θεοῖς, καὶ τοῖς δαίμοσιν, ἢ τοῖς ἀγαυοῖς ἥρωσι" διὸ πρόνοια ἐπ᾽ ἀνθρώπων ἐστὶ καθ᾽ ἕνα ἕχαστον, πῶς ἀφίσταται τῶν ἐκεῖ" πῶς πρὸς τὰ τῇδε νεύει: πῶς ἐνταῦθα πολιτεύεται" πῶς ἂν ἐντεῦθεν ἀνα- χομισθείη, ἐκεῖσε" ὧν οὐδὲν δεῖ περὶ τῆς ἀλόγου ζωῆς πραγματεύεσθαι. Οὔτε γὰρ ἦλθεν ἀδυνατήσασα ἐπισπέσθαι θεῷ" οὔτε ἐπὶ γῆς δύναται πολιτεύεσθαι, ὡς φυτὸν οὖσα οὐράνιον: οὔτε πρός τι ξύννομον ἄστρον ἀνάγεσθαι πέφυχε. Καὶ ταῦτα μὲν πρὸς τὸ παρὸν usum consumta videri. Quodsi nihil eorum qua homine superiora sunt morti obnoxium sit ( qno- niam ipse in intelligentium naturarum genere ul- timum locum tenens atque idcirco immortalis in mortale corpus casu adverso oppressus venit, assumtoque organo quodam bestiis cognato in terra versatur), nihil esse queat, quod miseriis nostris ad suas epulas abutatur, ideoque nihil etiam quod nobis immoderate ad cupiditatem suam ex- plendam utatur. Justitia igitur et ordo immorta- libus illis, qui nobis superiores sunt, suz rerum nostrarum administrationis leges prescribunt , ut €a circa nos moliantur, quz et nostram hic pravi- tatem minuant et eo valeant , ut ad ipsos reduca- mur. De nobis enim, tanquam de cognatis exsuli- bus, solliciti sunt. Quapropter pudor et ultio divina et dedecus , quorum ope a malis avertimur, homines solos ad. virtutem revocare recte dicun- tur. Solum enim rationale animal justitiz: sensu afficitur. Nos igitur qui longissimo a bestiis inter- vallo distamus, gubernationis etiam modo longe diverso tractari oportet, Est enim rerum naturis congruens etiam providentie lex, et quemadmo- dum singula a mundi opifice Deo creata sunt, sic et providentia ejus fruuntur. Videtur autem Deus in hominibus singulas ipse animas creasse, in bru- lis vero animalibus sola genera nature eorum fictrici proposuisse , uti Platoni et Timseo Pytha- £orico placet, qui nihil dignitate proximum e mortalium genere a Deo creatum csse statuunt, HIEROCLIS COMMENTARIUS ἀπολελογήσθω uiv πρὸς τοὺς δυσχεραντιχούς, xal πανταχόθεν τὸ ἀπρονόητον χατασχευάζοντας" πρὸς οὖς χαὶ ταῦτα εἰπεῖν δίχαιον, ὅτι ἐκ μὲν τοῦ πράως τὰ δυσχερῆ φέρειν ὃ ἀνθρώπινος τρόπος εὐλόγιστος ἀνα- φαίνεται, καὶ πρὸς τὸ παρὸν ἐπελαφρύνων τὰ δυσχερῆ, xai πρὸς τὸ μέλλον ἰώμενος. Ὑμεῖς δὲ ἀγαναχτοῦντες τί xal ὀνήσετε, εἰ μὴ μόνον προσθείητε τοῖς πόνοις τὸ μέγιστον τῶν χακῶν ἀσέῤειαν, καὶ αὐτὰ δὲ τὰ χαλεπὰ τραχύτερα ἑαυτοῖς ἐξεργάσησθε τῷ παρὰ τὴν ἀξίαν. πάσχειν αὐτὰ δοχεῖν; Ὃ γὰρ νοσῶν ἐὰν ἀγαναχτῇ ὅτι νοσεῖ, δι’ αὐτὸ τοῦτο μᾶλλον νοσήσει. Διὸ οὐδὲ ya- λεπαίνειν δεῖ πρὸς τὴν ἀξίαν τῆς ἀποδόσεως γινομέ-- γῆς, ἵνα μὴ xal χειρόνων ἐν ἕξει γενώμεθα, διὰ τὴν ἐπὶ τοῖς παροῦσι βλάσφημον δυσφορίαν. Σχεψώμεθα δὲ αὐτὸ xal τῇδε" εἴ τις πενίαν λαθὼν πράως φέρει, πρὸς τῇ ἀπὸ τῆς πραότητος ἀλυπίᾳ, καὶ ἐξευρήσει τινὰ τοῦ βίου παραμυθίαν: τοῦτο μέν, τοῦ λογισμοῦ πόρον ἐξευρίσχοντος εὐλόγου διχτροφῆς, τῷ μὴ συγχε- “ύσθαι τῇ λύπη" τοῦτο δέ, ἀγαμένων αὐτὸν τῶν πλη- σίον τῆς ἔμφρονος καρτερίας, xxi συνεχποριζόντων, ὅση δύναμις, τὰ ἀναγκαῖα πρὸς τὸν βίον, Ὁ δὲ ἀγα- mM ^ , , Led a ναχτῶν, xal γυναιχείως πιχραινόμενος, πρῶτον μὲν ἑχουσίας λύπας προσχτᾶται" ἔπειτα προσδεδεμένος τῷ animas autem humanas ex eodem cratere, e quo mundani dii et demones sive illustres heroes ex- stiterunt, esse factas; quamobrem circa unum- quemque hominem providentize observatio ver- satur, quomodo a superis discedat, quomodo in hzc terrestria inclinet, quomodo hic degat, quo- modo hinc demum illuc revertatur : quorum nihil de anima rationis experte dici convenit. Neque enim illa huc venit, quando Deum amplius sequi non potuit, nec potest in terra versari, ut qua planta ccelestis sit, neque natura talis est, ut ad astrum aliquod ipsi congruens reducatur, At- que hzc quidem a nobis adversus indignabundos, qui quovis modo providentiam tollunt, in presens dicta sint, adversus quos et liec jure dicantur, hominum mores ex eo apparere rationi consenta- neos, quod res adversas leniter ferendo in prz- sens allevent et remedium earum in posterum parent, Vos autem qui indignamini , quid tandem proficietis, nisi quod impietatem , malorum o- mnium maximum, calamitatibus vestris additis, atque ipsas etiam zrumnas vobis eo asperiores facitis, quod iis przter.merita vos affici existima- Lis? Is enim , qui morbo laborat , si morbum indi- gnetur, eo ipso gravius laborabit, Quare non est quod succenseamus, si quid pro meritis nobis retribuitur, ne propter maledicam presentium malorum impatientiam in deteriorem etiam habi- tum prolabamur. Consideremus vero rem istam lioc quoque modo : si quis ad egestatem redactus IN AUREUM CARMEN. τὴν πενίαν πενθεῖν, ἄπορος παντελῶς γίνεται, οὔτε παρ᾽ ἑαυτοῦ τι σχολάζων εἰς πόρον συμβάλλεσθαι, οὔτε παρὰ τῶν πλησίον συντελούμενος, ὅσον μὴ ἐλέου χάριν αὐτῷ τις προσρίψειεν" ὃ πάλιν ἐκ τῆς διαθέσεως τοῦ διδόντος ἐπιτείνει τὴν λύπην τῷ εἰς τοῦτο χρείας χαταστάντι. — "Ex πάντων οὖν τῶν εἰρημένων πράως φέρειν δεῖ τὰ συμδαίνοντα, χαὶ ὅση δύναμις ἰᾶ- σθαι δεῖ, ταῖς ἀδιαστρόφοις ἐννοίχις τὰς αἰτίας αὐτῶν ἐχλογιζομένους, χαὶ συνορῶντας, ὅτι προνοίας οὔσης, οὖχ ἀμελεῖται 6 ἀγαθὸς νῦν γενόμενος, κἂν παλαιῶν μηνιμάτων ἐφέλχηται στίγματα. Κατ᾽ αὐτὸ γὰρ τὸ χτᾶσθαι τὴν ἀρετὴν xal τὸ ἐπίπονον αὐτῶν διαφεύγει, xal τὴν ἴασιν ἐξευρίσχει, παρ᾽ ἑαυτοῦ μὲν τὴν βοή- θειαν τῆς ἀλυπίας εἰσφέρων, παρὰ δὲ τῆς προνοίας τὴν ἀπόλυσιν τῶν χαλεπῶν χομιζόμενος. Ἡ γὰρ ἡμετέρα χαχία, xat χρίσις θείχ τιλωρουμένη τὴν πονηρίαν, τὰ χαλεπὰ συνεφόρησεν" εἰχότως δὲ ταῦτα λύεται πάλιν ἀρετῇ τε ἡμετέρα, χαὶ νόμῳ προνοίας, ἀπολύοντι τῶν χαχῶν τοὺς παρ᾽ ἑαυτῶν πρὸς τὸ ἀγα- θὸν ἐπιδεδωχότας. τῶν τῶν ἐπῶν δόγαατα πρὸς ἀρετῆς στοιχείωσιν συν- τελοῦντα. Τοὺς γὰρ περὶ προνοίας, xal εἱμαρμένης, xal τοῦ ἐφ᾽ uiv, ἀληθεστάτους λόγους περιέχοντα ν - ^ , *, , Ῥοσαῦτα àv λάῤοιμεν xal 2x τού- 445 ἀναπέφηνε, δι᾽ ὧν τὸ τῆς τῶν φαινομένων ἀνωμαλίας δύσχολον ἀπηύθυνεν ὃ λόγος, xal διὰ πάντων ἀπέ- Εἰ δέ τις ταῦτα τοῖς προτέροις ἐπισυνάψειεν, εἷς ἐχ πάντων ἀναφανή- σεται λόγος, τὴν τῆς Ψυχῆς ἀϊδιότητα βεδαιούμενος, Τὸ γὰρ δικαιοσύνην ἀσχεῖν, xat γενναίως ἀποθνήσχειν, xal περὶ τὰ χρήματα ἐλευθερίως διχχεῖσθαι, τοῦ μὴ συναποθνήσχειν τῷ σώματι τὴν ψυχὴν μάλιστα χρήζει δ τ τ roi t ! ; δειξε τῶν χαχῶν ἀναίτιον τὸν θεόν, ubSAE Pa eei πρὸς χατασχευήν, ὡς ἤδη εἴρηται. "To δὲ τὰς δα τμο- νίας τύχαςπράως φέρειν, καὶ ἰᾶσθαι δύνασθαι, τοῦ μὴ συγγεννᾶσθαι τῷ σώματι τὴν ψυχὴν νῦν ἐφάνη, S KK ; Ν rü δεόμενον" ix δὲ ἀμφοτέρων τὸ γενέσεως xal φθορᾶς χρείττονα εἶναι τὴν ψυχὴν ἀποδείχνυται, xal ἑτέραν , * ^ "Ὁ οὐσίαν παρὰ τὸ θνητὸν σῶμα, αὐτὴν xaÜ' ἑαυτὴν m 4 7: , , , οὖσαν ἀΐδιον, Οὐ γὰρ οἷόν τέ ἐστιν ἀπό τινος χρόνου προελθόν τι εἰς γένεσιν εἰς ἀεὶ διαμένειν, ὥσπερ οὐδὲ τὸ ἐξ ἀϊδίου τὴν ὑπόστασιν ἔχον ποτὲ φθορὰν ἀναδέ-- ξασθαι. Εἴπερ οὖν μετὰ τὴν τοῦ σώματος φθορὰν f . περ μετὰ τῇ ματος φϑορᾶν ἢ ᾿ ; e Ty ἀνθρωπίνη Ψυχὴ διαμένουσα δίχης xat χρίσεως τυγ- χάνει, καὶ τῶν ἐπιτηδευθέντων ἐν τῷ βίῳ τὰς πρὸς "T ^, 64 *, ^, "- 7: ^Y , * 5 ^ ἀξίαν ἀμοιδὰς ἀποδέχεται, οὐχ οἷόν τε δὲ εἰς ἀεὶ Gta - μένειν τὸ ἀπὸ χρόνου γενόμενον: δῆλον, ὡς xai πρὸ , -* ar ] ν LO EP] τούτου ἦν τὸν ἅπαντα /00vOV. Καὶ οὕτω τῶν ἀϊδίων rerum omnium inopiam leniter ferat, is preter indolentiam ex animi lenitate ortam simul vitz solatium aliquod inveniet, partim, quod ratio idonei victus viam patefaciet, si dolore non con- turbetur, partim quod vicini , patienliz ejus pru- dentiam admirantes, ei suppeditabunt, quantum possunt, quae ad vitam necessaria erunt, Is vero qui indignatur et muliebriter exacerbatur primum dolores sponte sibi arcessit, deinde in lugenda paupertate defixus omnino inops fit, quum neque ipsi vacet ad sublevandam inopiam suam quid- quam conferre, neque vicinorum collationibus sublevetur, nisi quis misericordia commotus ali- quantulum ei stipis projecerit, quod rursus ex dantis affectu dolorem ejus auget, quem tanta urget penuria, Sequitur igitur ex ante dictis o- mnibus , nos casus adversos leniter ferre debere eisque quantum possumus mederi, causas eorum recto judicio expendentes intelligentesque, quum praesit nobis providentia, eum non negligi qui jam factus sit bonus, quamvis veteris irz signa retineat, Nam per ipsam virtutis adeptionem eorum etiam molestiam effugit et medicinam in- venit, ex se ipso indolentiz presidium afferens et a providentia malorum liberationem obtinens. Nostra enim pravitas et Dei improbitatem ulci- scentis judicium calamitates invexerunt; ha vero rursus jure dissolvuntur virtute nostra et provi- dentize lege, quz eos malis liberat qui sponte sua virtuti se dediderint, Tot sanc vel ex hisce versi- bus precepta haurire queamus, quz ad virtutis traditionem conferunt, Hi enim videntur provi- dentiz et fati et liberi arbitrii verissimas rationes complecti, quibus nos inzqualitatis, quze in re- bus apparet, difficultatem explicavimus et malo- rum culpam Deo nequaquam attribuendam esse demonstravimus. Quodsi quis hzc cum superiori- bus conjungat, una ex omnibus apparebit ratio qui animi zternitatem confirmet. Ad hanc enim opinionem probandam , justitiam colendam esse, mortem fortiter occumbendam, liberaliter divitiis utendum animus corporis morte non deletus, ut jam diximus, maxime necessarius est, Ad divi- nam autem fortunam leniter ferendam ejusque vulnera, quantum possumus, sananda egere nos animo, qui non una cum corpore generatus sit, apparet : ex utroque vero demonstratur, animum generationis et corruptionis expertem esse diver- samque a mortali corpore naturam , quz ipsa per se sterna sit, Neque enim fieri potest, ut quod inde ab aliquo tempore ortum est, id in ternum duret , quemadmodum neque illud quod ex omni zternitate exstitit unquam corruptionem admit- tet. Si igitur animus post corporis interitum su- perstes poenam atque judicium subit et eorum quze in vita gessit mercedem pro meritis accipit, neque id perpetuo manere potest quod ortum aliquando habuit, manifestum est animum etiam ante hoc corpus semper fuisse. Atque i!a inter zeterna re- rum parentis Dei opera humanus etiam animus 446 γεννημάτων τοῦ δημιουργοῦ θεοῦ χαὶ ἣ ἀνθρωπίνη Ψυχὴ ἀνευρίσχεται, ὅθεν αὐτῇ καὶ τῆς θείας ὁδμοιώσεως μέτεστιν. Ἐπεὶ δὲ xot τοῦτο μετρίας ὑπομνήσεως ἔτυχε, καιρὸς ἂν εἴη xai τὰ λοιπὰ ἐπισκέψασθαι. ΧΙ]. 21—24. Πολλοὶ δ᾽ ἀνθρώποισι λόγοι δει)οί τε χαὶ ἐσθλοὶ προσπίπτουσ᾽, ὧν μήτ᾽ ἐχπλήσσεο, μήτ᾽ ἄρ᾽ ἐάσῃς εἴργεσθαι σαυτόν" ψεῦδος δ᾽ ἤνπερ τι λέγηται, πράω: εἶχε. Ἧ ἀνθρωπίνη προαίρεσις μήτ᾽ ἐν ἀρετῇ ἀεὶ ἑστῶσα, μήτ᾽ ἐν καχία, xal τοὺς διὰ φωνῇς προϊόντας λόγους ἐπαμφοτερίζοντας ἀπεγέννησεν, ὡς ἐοικότας ταῖς ἐναν- τίαις αὐτῆς διαθέσεσι. Διὸ τῶν λόγων ἐγένοντο οἵ μὲν ἀληθεῖς, οἱ δὲ ψευδεῖς, οἱ δὲ ἀγαθοί, οἵ δὲ χαχοί. Ἧ δὲ διαφορὰ αὕτη ἐπιστημονιχῆς δεῖται διαχρίσεως, ὅπως τοὺς μὲν ἀμείνονας ἐχλεξώμεθα,, τοὺς δὲ χείρους ἀποδάλωμεν, xo μήτε μισολογίαν νοσήσωμεν παντελῆ, διὰ τὴν τῶν χειρόνων λόγων κατάγνωσιν, μήτε ἀδια- χρίτως πάντας εἰσδεξώμεθα, διὰ τὴν τῶν ἀμεινόνων ἀποδοχήν. “Ἕπεται γὰρ τῇ μὲν μισολογία τὸ xal τῶν ἀγαθῶν λόγων ἑαυτοὺς ἀποστερεῖν, τῇ δὲ ἀχρίτῳ φιλολογίᾳ,, τὸ λανθάνειν βλαπτομένους ü ὑπὸ τῶν χεχα- κουργημένων λόγων. Φιλολογίαν οὖν ἀσχήσωμεν μετὰ HIEROCLIS COMMENTARIUS κρίσεως τῆς ἀρίστης, ἵνα f, φιληχοία πᾶν ἕλχη τὸ γένος τῶν λόγων, f, δὲ χρίσις ἀπωθῆται τὸν χείρονα. Καὶ οὕτω τὸ Πυθαγορικὸν τηρήσομεν παράγγελμα, μήτε ἐχπληττόμενοι τοὺς πονηροὺς τῶν λόγων, xal δι᾽ αὐτὸ τοῦτο, ὅτι λόγοι εἰσίν, ἀκρίτως αὐτοὺς εἰσδεχόμενοι" μήτε τῶν ἀγαθῶν εἰργόμενοι, διότι λόγοι ἦσαν ὁμοίως τοῖς χείροσι. Πρῶτον μὲν γὰρ οὐχί, 5 λόγοι, μεταδιώχοιντο, ἀλλ᾽ 5 ἀληθεῖς - οὔθ᾽ οἱ ἕτεροι χατα- γώσχοιντο, ὡς λόγοι, ἀλλ᾽ ὡς yeu εἴς. "ἔπειτα xà- κεῖνο εὐθαρσῶς ἂν εἴποιμεν, ὡς μόνοι λόγοι εἰσὶν οἵ ἀληθεῖς. Μόνοι γὰρ τῆς Vopodi οὐσίας τὸ ἀξίωμα τη- ροῦσι, καί εἶσι γεννήματα ψυχῆς πρὸς τὸ ἄριστον ἀνα- τεταμένης, χαὶ τὸν οἰχεῖον κόσμον χεχτημένης * οἵ δὲ ψευδεῖς τῶν λόγων οὐδὲ λόγοι ὄντως εἰσί, πρὸς γὰρ χαχίαν χαὶ ψευδοδοξίαν φέροντες, καὶ τὴν εὐγένειαν τῶν λόγων ἠρνήσαντο, xal εἰσιν ἠλογημένης ψυχῆς χαὶ πάθεσι συμπεφυρμένης φωναί. Μήτε οὖν πάντας χαταδέχου, φησίν, ἵνα μὴ xat τοὺς ψευδεῖς" μήτε πάντας ἀπόδαλλε, ἵνα μὴ xal τοὺς ἀληθεῖς. Εκάτερον γὰρ ἄτοπον, τούς τε ἀγαθοὺς μισῆσαι σὺν τοῖς χείροσι, xa τοὺς ψευδεῖς προσίεσθαι διὰ τοὺς ἀμείνους. Δεῖ δὴ - bi » ^ *, - * ., ^ T , , - T τοὺς μὲν ἀγαθοὺς ἐπαινεῖν, xal εἰσδεξάμενον αὐτοὺς ἀσχεῖσθαι, χαὶ ζητεῖν ὅπη xai ἐφ᾽ ὅσον τῆς ἀληθείας 2 M δὲ ,: Jj ΕΣ P ἐφάπτονται, πρὸς δὲ τοὺς ψευδεῖς τὴν ἀγωνιστικὴν reperitur, unde et ipse divinz similitudinis parti- ceps est. Cum vero de hac etiam re satis dictum sit, tempus est reliqua quoque considerare. XII. 21-24. Multi autem ad hominum aures tum mali tum boni ser- [mones accidunt , quos ne cum stupore accipias , neve sinas (ab [iis audiendis) te avocari : si quid autem falsi dicatur, leniter cede. Voluntas humana nec in virtute nec in vitio sem- per permanens, sermones etiam voce edit utrique accommodatos; quippe qui contrariis ejus affe- ctionibus respondeant, Quo fit ut sermonum alii sint veri , alii falsi, alii autem boni , alii mali. Hzec nutem diversitas prudentem postulat distinctionem, ut ineliores seligamus, deteriores rejiciamus, et neque omnium prorsus sermonum odio concepto tanquam morbo quodam laboremus propter ma- lorum improbationem, nec ob bonorum com- probationem quoslibet promiscue admittamus. Se- quitur enim ex sermonum omnium aversatione , ut illis etiam qui boni sunt nos privemus, e pro- miscua vero eorum cupiditate, ut perniciosorum noxam non sentiamus. Optimo igitur judicio ser- monum cupiditatem temperemus, ut audiendi voluntas omne sermonum genus eliciat et ad se atrahat, judicium autem deteriores repudiet. Atque ita Pythagoricum preceptum observabimus, neque malos sermones admirantes eosque ob id ipsum, quia sermones sunt, promiscue admit- tentes, neque a bonis deterriti, quia sermones sunt zque ac mali. Primum enim neque hi quate- nus sermones, sed quatenus veri sunt, quzrantur ; neque illi ut sermones, sed ut falsi rejiciantur. Deinde et illud confidenter dicamus, eos solum esse sermones qui veri sunt, Soli enim illi intelli- gentis nature conservant dignitatem , animique foetus sunt ad id quod optimum est intenti suumque decus obtinentis; illi autem qui falsi sunt ne ser- mones quidem revera sunt : quum enim ad vitium opinionesque falsas ducant, non solum a sermonum ingenuitate recesserunt, sed et animi ratione de- stituti et affectibus contaminati voces sunt. Quare noli omnes, inquit, probare, ne et falsos; noli etiam omnes rejicere , ne et veros. Utrumque enim est absurdum, tum bonos odisse una cum dete- rioribus, tum falsos admittere propter meliores, Oportet sane bonos laudare eosque admissos in animo versare et quarere quomodo et quatenus cum veritate consentiant, adversus eos autem qui falsi sunt concertatoriam facultatem adhibere, id est eam quam logica ars suppeditat ad veritatis et mendacii distinctionem; sed et quum possumus mendacia refellere, id nec vehementer nec contu- meliose facere debemus, sed cum mansuetudine veritatem persequi et mollibus argumentis menda- IN AUREUM CARMEN. " * ν , δύναμιν χτήσασθαι, αὕτη δ᾽ àv εἴη 4 γορηγουμένη ix n 3 ς ; PEL rc yos τὸν τῆς λογιχῆς ἐπιστήμης εἰς διάχρισιν ἀληθείας xat ψεύ- Bouc* δυναμένους δὲ καὶ ἀνατρέπειν τὰ ψεύ δη, μήτε : ; mds e σφοδρῶς, μήτε ὑθριστιχῶς τοῦτο ποιεῖν: ἀλλὰ σὺν πραότητι τὴν ἀλήθειαν διώχειν, xal μετὰ εὐμενῶν ἐλέγχων τὸ ψεῦδος ἀνατρέπειν, χαὶ ὡς αὐτό φησι τὸ E ᾿ : ἔπος, ψεῦδος δ᾽ ἥνπερ τι λέγηται, πράως et χοντας, οὐ συγχωροῦντας οὕτως ἔχειν, ὡς λέγεται, ἀλλὰ ἀοργήτως ἀχούοντας. Οὐ γὰρ συγχατατίθεσθαι - - * , εὐ * δεῖν λέγει τῷ ψεύδει τὸ πράως εἶχε, ἀλλ᾽ ἀνεχτι- ῃ , ἫΝ 5 ἢ ; * χῶς ἀχροᾶσθαι, xaX μὴ ἐχπλήττεσθαι, εἰ ἄνθρωποι ὄντες τινὲς τῆς ἀληθείας ἀποπεπτώχασιν ἀλυσιτελῶς. Γόνιμος γὰρ ἡ ἀνθρώπου φύσις πολλῶν διαστρόφων δο- ξασμάτων, ὅταν μὴ ταῖς χοιναῖς ἐννοίαις ὀρθῶς ἕπηται. τ Οὐδὲν οὖν, φησὶν ὁ λόγος, θαυμαστόν, εἰ ἄνθρωπος , γος; t P ' μηδὲν τῶν ἀληθῶν μήτε μαθών, μήτε εὑρών, εἰς τοῦτο - 3 , τ ᾿ "v € , - τῆς ἀπονοίας ἦλθε. xal ἔθετο δόξας ὑπεναντίας τῇ 3 ῃ "Pax ! Je ue vade E ἀληθεία. 'Γοὐναντίον γὰρ àv ἦν θαυμαστόν, εἰ μήτε μανθάνειν μήτε ζητεῖν ἐθέλων τις, αὐτομάτως τῇ ἀλη- θείᾳ περιέτυχεν, ὥσπερ ἐχ τραγῳδίας θεῷ τινι ἀναφα- - T - - νέντι. Δεῖ οὖν συγγνωμονιχῶς ἀχούειν τῶν ψευδομένων, xal πείρα μανθάνειν οἵων ἡμεῖς ἐχαθάρθημεν xaxov, τῇ μὲν χοινωνία τοῦ συγγενοῦς ὑποχείμενοι τοῖς αὐτοῖς *$ - δὲ 1). r , Ὁ i c , IE , , πάθεσι, τῷ δὲ ἀλεξικάχῳ τῆς ἐπιστήμης ἐξ ἐναντίας αὐτῶν γενόμενοι. Μέγα δὲ συντελεῖ πρὸς πραότητα χαὶ τὸ τῆς ἐπιστήχης θάρσος" ἣ γὰρ ἱκανῶς παρεσχευα- 447 , Aa - σμένη ψυχὴ πρὸς τὸ χαταγωνίσασθαι τὰς ἐχτροπὰς τῆς ἀληθείας ἀθορύδως οἴσει τὰς ψευδεῖς δόξας, ὡς προεχ- Ἢ ; à MIS MUR λελογισμένη πάντα τὰ παρὰ τὸ ἀληθὲς ἐν αὐτῇ τῇ sor pae FRE με τοῦ ἀληθοῦς χατανοήσει. Τί οὖν ταράξει τοῦτον, ὡς » » POMM - , , ἄλυτον ὅν ; τί δὲ ἰσχυροῦ φαντασίαν παρέξει τούτῳ, ὃς προχατηγώνισται πᾶν τὸ ψεῦδος; Οὐ μόνον οὖν ἐκ τῆς due ἀρετῆς τὴν ἀταραξίαν ἕξει ὁ ἐπιστήμων, ἀλλὰ χαὶ dx τοῦ θαρσεῖν τοὺς τοιούτους ἀγῶνας. Ταῦτα μὲν περὶ τῆς ἐπιστημονικῆς τῶν λόγων διαχρίσεως. Περὶ NLMME MN E Ar δὲ τῆς διὰ πάντων ἀνεξαπατήτου ἕξεως, ἣν δεῖ χεχτῇ- σῦχι τὸν ἐπιστήμονα, εὐθὺς ἐπισυνάπτει. XIII. 24—26. — "OQ δέ xot ἐρέω,, ἐπὶ παντὶ τελείσθω * μηδεὶς μήτε λόγω σε παρείπῃ, μήτε τι ἔργῳ, πρῆξαι, μηδ᾽ εἰπεῖν, ὅ, τι τοι μὴ βέλτερόν ἐστι. Τοῦτο διὰ πάντων τείνει τὸ παράγγελμα, ἰσοδυνα-- “ - y ? ΄ μοῦν τῷ ἄνω που εἰρημένῳ, Πρήξεις δ᾽ αἰσχρόν ποτε μήτε μετ᾽ ἄλλου, μήτ᾽ ἰδίῃ" πάντων δὲ μάλιστ᾽ αἰσχύνεο σαυτόν. Ὃ γὰρ ἑαυτὸν αἰδεῖσθαι μεμαθηκώς, xol μήτε ἐν μο- νώσει, μήτε ἐν κοινωνία, τὴν τοῦ αἰσχροῦ πρᾶξιν ἀνε-- χόμενος, ἀλλὰ xxl τὴν φαντασίαν αὐτὴν τοῦ τοιούτου παραιτούμενος διὰ τὸν εἴσω φύλακα λόγον, οὗτός ἐστιν ——————————————————————————————————————————— cium refutare, ut ipsum carmen dictat, leniter vedentes , si quid autem falsi dicatur, non conce- dentes ita rem se habere, ut dicitur, sed sine ira audientes. Nam illud , /eniter cede , non significat nos id quod falsum est debere approbare, sed audire patienter, neque mirari , si nonnulli , quum homines sint, a veritate aberraverint nullo suo cum commodo. Fecunda enim est hominum na- tura multarum opinionum perversarum, quum notiones conimunes non recte sequitur. Nil mirum igitur, inquit carmen, si homo, qui nihil veri vel ab alio didicerit vel ipse investigaverit , eo amentiz ' devenerit, ut veritati contrarias opiniones animo imbibat. Nam e contrario mirandum esset, si is, qui neque discere neque quaerere vult, in verita- tem forte fortuna incideret, tanquam in deum aliquem in tragedia apparentem. Debemus igitur cum venia quadam mentientes audire et expe- rientia discere, quantis a malis purgatione nos li- berati simus, qui quum ejusdem generis commtü- nione iisdem, quibus illi, affectibus obnoxii essemus, per scientiam malis propulsatis contrariam illis viti: morumque conditionem secuti sumus, Multum autem ad lenitatem confert ipsa etiam scientice fiducia : animus enim satis pr:paratus ad devias a veritate digressiones refellendas placide feret falsas opiniones , quum omnia a vero abhorrentia secum ante in ipsa veri consideratione agitaverit. Quid igitur hunc conturbabit tanquam insolubile ? quid vero firmum ei apparebit , qui omne falsum jam expugnaverit? Quare non modo morum vir- tute. conturbationis expers erit vir prudens , sed eo etiam, quod ejusmodi certamina non reformi- dabit, Hactenus de prudenti sermonum distin- ctione. De habitu autem erroris prorsus immuni, qui in viro prudenti inesse debet, statim sub- jungit. XIII. 24-26. — — — — Quod vero tibi dicam , in omni negotio ob- [servetur : nemo te aut diclis aut factis adducat , ut quidquam aut facias aut dicas, quod tibi non sit commodum. Hoc preceptum ad omnia pertinet et idem valet quod illud superius dictum, Ne quid unquam turpe committas sive cum alio sive seorsum , sed maxime omnium verere te ipsum. Js enim qui se ipsum vereri didicit et neque solus neque in societate turpe quid admittit, sed vel ipsam ejus rei cogitationem ac speciem propter rationem, internam custodem , aversatur, ille ipse est qui nunc potest audire, ze710 te vel verbo vel 448 , ^ , , M , , ὃ δυνάμενος νῦν ἀκούειν, μηδεὶς μή τε λόγῳ σε maptimm, μήτε τι ἔργῳ. Μόνος γὰρ ἀνεξαπά- τητος, xat ὑπ᾽ οὐδενὸς οὐδαμῶς εὐπαραλόγιστος, ὃ τὴν ἀξίαν ἑαυτοῦ γνοὺς ἄνθρωπος, χαὶ οὔτε χολαχείαις θω- ; E z πευόμενος, οὔτε τοῖς ἐκδειμαίνουσι ταπεινούμενος, χἂν πολέμιοι ἢ φίλοι ὁποτεραοῦν τούτων προτείνωσιν. "Ev γὰρ τῷ μηδεὶς πᾶν πρόσωπον χεῖται, xai πατήρ. ; E E xai τύραννος, xat φίλος, καὶ ἐχθρός. Ot δὲ τρόποι τῆς παραγωγῆς ἢ διὰ λόγων ἢ ἔργων γίνονται" λόγων μέν, θωπευόντων ἢ ἀπειλούντων, ἔργων δέ, δωρεὰς ἢ τιμωρίας προτεινόντων. Πρὸς πάντα δὴ ταῦτα τετει- , Ἐπ » ». —-5 0-37 * . χισμένην δεῖ τὴν ψυχὴν ἔχειν τῷ ὀρθῷ λόγῳ, πρὸς τὸ ἀμείλικτον χαὶ “ἀδούλωτον ὑπὸ τῶν ὁπωσοῦν ἔξωθεν ᾿ - - « προσπιπτόντων ἥμῖν ἡδέων τε xal λυπηρῶν. 'O γὰρ - , , M ^ , ὀρθὸς ἐνυπάρχων λόγος. σωφροσύνην xxi ἀνδρείαν $xa- 3: Ἂς ; τέρωθεν παραστήσας τῇ ψυχῇ τοὺς ἀδαμαντίνους φύ- » - , . ΕΣ - λακας, ἀνεξαπατήτους ἡμᾶς διατηρήσει xat ἀπὸ τῆς τῶν προσηνῶν θωπείας, xol ἀπὸ τῆς τῶν φοδερῶν χαταπλήξεως" οἷς ἐπιγίνεται διχαιοσύνη ἀχριδής, ἣν παρήγγειλεν ἄνω που ἀσχεῖν ἔργῳ τε λόγῳ τε. - — “ο , , Οὕτω μὲν οὖν οὐδεὶς οὐδαμῶς ἡμᾶς ἀναπείσει ἢ λόγον , f E » " ^ [4 [j] ^ iU - 6900 λό προέσθαι, ἢ ἔργον διαπράξασθαι, ὃ μὴ τῷ ὀρθῷ λόγῳ ΑΜ ἧς, ses Biss πλὴν ὩΣ ΤΟΣ A UD ἐστὶ σύμφωνον. Εἰ γὰρ πάντων μάλιστ᾽ αἰσχυνοίμεῦ ἑαυτούς, δῆλον ὡς οὐδεὶς ἡμῖν αἰδεσιμώτερος ἡμῶν αὐτῶν φανήσεται, οὐδὲ φοδερώτερος, ὡς προχαλέσα - M ^ N, , - E! -€—* 3 ᾿ M σθαι παρὰ τὸ δέον εἰπεῖν τι ἢ πρᾶξαι. ᾿Επιδλαδὲς γὰρ τῇ ψυχῇ ἑκάτερον. Τὸ δὲ ἐχείνη BAa6spóv, τοῦτο xal ἣμῖν ἀσύμφορον" ἐπείπερ ἡμεῖς ἢ ψυχή. ᾿Αχριδῶς οὖν ἀχουστέον τοῦ ὅ, τι τοι μὴ βέλτερόν ἐστι" xav HIEROCLIS COMMENTARIUS 3: ὃ ΄ A ES 4 , »ὮἮῈ ἐχείνου φέροντας τὴν ἀντωνυμίαν τοι, ὃ χυρίως σὺ εἶ, ἜΣ CAMS act δε) i M. ovy ἂν οὖν τὸ λεγόμενον, μηδεὶς μήτε δι᾽ ἔργων, , M , , - μήτε διὰ λόγων, παραγάγη σέ τι ποιῆσαι ἢ el- πεῖν, ὅ, τιμὴ συμφέρον ἐστί σοι" σὺ δὲ ἦσθα ἢ μᾳ 3 MEE Í "we ἐς 3 λογικὴ ψυχή" οὐχ ἀνέξῃ, ἐὰν εὖ φρονῇς, τοῦ παρα- θλάπτοντός σε, τὸν ὄντα λογικὴν οὐσίαν. Σὺ γὰρ εἶ ἥ. Ψυχή" τὸ δὲ σῶμα, σόν" τὰ δὲ ἐκτός, τοῦ σώματος. "Ex γὰρ τῆς διαστάσεως ταύτης xal τὸ ἀσύγχυτον τη- ρήσεις τῶν φύσεων χαὶ τὴν ἀνθρωπίνην οὐσίαν ἥτις E , € , ^, ^ - , M , ἐστὶν εὑρήσεις, οὐδέποτε τὸ Gum, οὐδὲ τὰ ἐχτός, σεαυτὸν εἶναι τιθέμενος, οὐδ᾽ ὑπεραγωνιῶν τούτων LÀ - ' ^ ὥσπερ σαυτοῦ, ἵνα μὴ πρὸς φιλοσωματίαν xal φιλο-- χρηματίαν χαθελχυσθῇς. “Ὅλως γὰρ. ὅ ἐσμεν ἀγνοή-- . σαντες, χαὶ οὗ τὴν ἐπιμέλειαν ποιώμεθα συναγνοήσο- μεν, πάντων μᾶλλον ἐπιμελούμενοι, 7j ἡμῶν αὐτῶν, - - " x » " E ὧν δεῖ προηγουμένην ποιεῖσθαι τὴν ἐπιμέλειαν. El γὰρ ^ , - , Υ 2, a «OE ὧν τὸ χρώμενον τῷ σώματί ἐστιν ἣ ψυχή, τὸ δὲ σῶμα : : ; HEN y ὀργάνου τάξιν ἐπέχει πρὸς αὐτήν, τοῦ δὲ ὀργάνου χάριν τὰ ἄλλα, πρὸς βοήθειαν τῆς ῥεούσης αὐτοῦ φύσεως, ἐξευρημένα - δῆλον ὡς τοῦ ἡγουμένου χαὶ πρώτου προηγουμένην τε χαὶ πρώτην δεῖ ποιεῖσθαι τὴν ἐπι-- - d uéAetaw: δευτέραν Of, τὴν τοῦ δευτέρου. “Ὅθεν οὐδὲ ὑγιείας ἀμελήσει ὃ σοφός - οὔτι προηγούμενον τὸ σῶμα δοξαζ 3228 * [i AI Tr M EE 5 οξάζων, ἀλλὰ πρὸς τὴν τῆς ψυχῆς χρείαν αὐτὸ παιδα- γωγῶν, ὅπως ἂν ταῖς ἐνεργείαις αὐτῆς ἀνεμποδίστως ὑπαχούη" χαὶ £x τρίτου τῶν τρίτων ἐπιμελήσεται, οἰχονομῶν τὰ ἐχτὸς πρὸς τὴν τοῦ ὀνγάνου σωτηρίαν. Πρώτης οὖν τῆς ψυχῆς, τάχα δὲ χαὶ μόνης, ἐπιμε- λήσεται" εἴπερ ἣ τῶν μετ᾽ αὐτὴν ἐπιμέλεια πρὸς τὴν Jacinore ullo decipiat. llle enim solus fraudibus non est obnoxius, neque facile potest a quoquam ulla ratione decipi, qui suz sibi dignitatis conscius est et neque adulationibus capitur, nec terroribus deprimitur, utracunque horum ei vel hostes vel amici objecerint, Nam quod dixit zezio, illo omnes personz , et pater, et tyrannus, et amicus et ini- micus continentur. Deceptionis vero modi aut dictis aut factis fiunt, dictis quidem blandientium vel minitantium, factis autem munera vel penas proponentium. Oportet ergo nos adversus hec omnia recta ratione munitum habere animum , ut neque jucundis quae extrinsecus nobis accidunt deliniamur, neque acerbis in servitutem redigamur, Recta enim ratio nobis insita custodes animo utrinque adamantinos, temperantiam et fortitu- dinem, apponens nos tum a gratorum hominum blanditiis, tum a consternatione, terribilium co- mite, tutos prestabit; quibus virtutibus exacta illa justitia accedit, quam et in factis et in dictis exercendam esse superius monuit. Nobis igitur Sic instructis nemo unquam persuadebit, ut aut verbum proferamus, aut facinus committamus , quod recte rationi non sit consentaneum, Si enim omnium maxime nos vereamur, manifestum est , neminem nobis aut magis reverendum aut refor- midandum, quam nosmet ipsos, visum iri, ut ad aliquid dicendum vel faciendum preter officium nos inducat. Horum enim utrumque animo noxium est. Quod autem illi damnosum, id nobis quoque incommodum cst, quandoquidem nos sumus animus. Ad illnd igitur accurate animum intenda- mus oportet, quod tibi non sit commodum , vefe- rentes hoc pronomen tibi ad id quod proprie tz es, Si id igitur quod praecipitur sit, nemo te nec factis nec dictis adducat , ut aliquid aut facias aut dicas, quod tibi non sit commodum, tu autem sis animus ratione przditus, nequaquam patieris, si sapias, alium tibi detrimentum importare, quo- niam natura intelligens es, Tu enim es animus, cor- pus vero, tuum ; externa autem, corporis, Namque hac distinctione naturarum confusionem vitabis et qui sit humana natura reperies, si nec corpus, nec externa unquam te esse existimes, nec de iis tanquam de te ipso sollicitus sis, ne ad nimiam corporis curam et divitiarum cupiditatem impel- laris. Omnino enim , si quid ipsi simus nesciamus, id etiam, cujus cura nobis habenda sit , simul ne- E. A IN AUREUM CARMEN. ταύτης προχοπὴν τείνει. Πᾶν δὲ τὸ παρὰ τὴν ἀρετήν, τοῦτο ἦν, ὅ, τι τοι μὴ βέλτερόν ἐστιν" ᾧ γὰρ συμφέρον ἣ ἀρετή, τούτῳ τὸ παρ᾽ ἐχείνην ἀσύμφορον. Κύχλον οὖν περιθάλλεσθαι συμθδουλεύει τῶν ἀρετῶν φυλαχτιχὸν ὃ μηδὲν πείθεσθαι δεῖν λέγων τῷ πειρωμένῳ τῆς ἀρετῆς ἀπάγειν, δι οἵων ἂν ἔργων 7] λόγων τῆς πρὸς τὸ χεῖρον ἐχτρεπούσης πειθοῦς προσαγάγῃ τὴν πεῖραν" E μὴ ὑποσχέσεις προσάγων τύραννος, ἣ ταύτας ἔργῳ βεδαιῶν' μὴ ἀπειλαῖς θορυδῶν, 1, αἰχίαις βιαζόμενος" μὴ φίλιον πρόσωπον, τῇ οἰχειότητι τὴν ἀπάτην ἐπιχρυπτόμενον, ἀπαγάγη σε τοῦ συμφέ- ροόντος τῇ ψυχῇ. "Hv δὲ ἀλήθεια xal ἀρετὴ τὰ ταύτην ὠφελοῦντα μόνα. Ἀνεξαπάτητος δὲ ἔσγ;, εἰ τὴν οὐσίαν τὴν σαυτοῦ γνούς, ἥτις τέ ἐστι, xal ᾧ φύσει ἔοιχε, τῆς πρὸς ἐκεῖνο ὁμοιώσεως ἀεὶ τὴν ἐπιμέλειαν ἔχοις " πᾶν δὲ τὸ τῆς ὁμοιώσεως ἀπάγον μεγίστην ἡγοῖο ζημίαν. Τοῦτο γὰρ ἦν, ὅ,τι τοι μὴ βέλτερόν ἐστι, τὸ τῆς θείας ὁμοιώσεως ἀπάγον- ἐπειδὴ xat βέλτερον ἡμῖν ἐστι τὸ πρὸς τὴν τοιαύτην ὁμοίωσιν φέρον. Τί οὖν 449 ὁμοιώσεως χαὶ φιλοσοφίας ; χρημάτων δόσιν ἢ ἀφαίρε- σιν; Ἀλλὰ μεμαθήχαμεν μετὰ τοῦ ὀρθοῦ λόγου χαὶ προσίεσθαι ταῦτα χαὶ ἀποτίθεσθαι" χαὶ τὸ ἄστατον τῆς χτήσεως αὐτῶν ἡμᾶς οὐ λανθάνει. "TG γάρ; ἂν μὴ οὗτος αὐτὰ ἀφέληται, χλέπτης αὐτὰ οὐκ ἀφαιρήσεται; xal γενναίως αὐτῶν ὑπομενοῦμεν τὴν ἀποβολὴν ὑπὸ τοῦ μὴ ἔχοντος. Ναυάγιον αὐτὰ οὐ παραιρήσεται: πόσοι δὲ ἄλλοι τρόποι διαφθορὰν χρημάτων ἐπάγου- σιν; Ὧν ἕνεχα χαὶ τὸν ὑπὲρ ἀρετῆς λογιούμεθα λόγον, ἑχουσίαν πενίαν μετὰ τοῦ χαλοῦ ἀνταλλαττό- μενοι χρημάτων, xal μετ᾽ εὐλογίστου αἰτίας αὐτὰ ἀποδυόμενοι, χαὶ τοσούτου τὴν ἀρετὴν ὠνούμενοι, ὅσον ἂν ἡμᾶς βλάπτη ὃ ταύτης πχραχινεῖν ἐπιχειρῶν. Ἀλλὰ στρεδλώσεις προσοίσει, xal θάνατον. Πρόχειρον οὖν πρὸς ταῦτα ἀποχρίνεσθαι, ὡς οὐχ ἡμεῖς ταῦτα πεισόμεθα,, ἐάν γε τὸ Ἡμεῖς τηρῶμεν" ἀλλὰ τὸ σῶμα ἔσται τὸ ὑδριζόμενον: τὸ σῶμα τὸ ἀποθνῆσχον, οὐδὲν παρὰ τὴν αὑτοῦ φύσιν πάσχον. Φύσει γάρ ἐστι θνητόν, χαὶ τμητόν, χαὶ μυρίοις ὑποχείμενον πάθεσιν, ἃ τυ- προσάξει τις ἱχανὸν ἀποστῆσαι Aux c7, beds» | dd ἀλλ "400 food ex vae. LU oy. ged ροσάξει τις ἱχανὸν ἀποστῆσαι ἡμᾶς τῆς πρὸς θεὸν | ῥάννου μᾶλλον ἣ τυχοῦσα νόσος ἐπήγαγε. "TC οὖν φεύ- sciemus, et omnia magis, quam nosmet ipsos cu- rabimus , quorum precipua cura haberi debet. Si enim id quod corpore utitur animus est, corpus vero cum eo comparatum instrumenti vice fungitur, instrumenti autem istius gratia reliqua etiam ad juvandam fluxam ejus naturam inventa sunt, ma- nifestum est, illius quod omnium primum et caput est curam przecipuam primamque esse habendam , secundam autem ejus quod secundum est. Unde nec valetudinem negliget vir sapiens; non quod corpus primarium quiddam existimet, sed ut ipsum ad animi usum ita àccommodet, ut ejus actionibus promte obtemperet : tertio vero loco eorum cu- ram aget, qua tertia sunt, atque ea quz externa sunt ad instrumenl!i conservationem adhibebit, Animum igitur primum curabit eumque fortasse solum, siquidem illorum qua eo inferiora sunt cura ad ejus profectum pertinet, Quidquid autem est preter virtutem , hoc ipsum est, quod £ibi non sit commodum : cui enim prodest virtus, eidem obest quod ab ea abhorret. llle igitur nobis auctor est, ut cireumducto circulo virtutes muniamus , qui dicit non oportere nos auscultare ei qui a virtute nos conatur abducere, quibuscunque de- mum factis aut. dictis ad deterius nos alliciendi periculum fecerit : verbi gratia, ne tyrannus pro- missa faciens aut ea re praestans, ne minis territans aut cruciatibus adigens, ne persona amici fami- liaritatis specie fraudem occultans ab eo te abdu- cat quod animo prodest. Sola autem ei prosunt veritas et virtus. À fraude vero tutus eris, si substantiam tuam intelligens, quz sit et cujus si- militudinem naturà prz se ferat, illam ejus simili- PHILOS. GREC. ας“ e Eu LLL E e Eu ui P T E ri UR ELDER tudinem studiose conservaveris, id autem omne quod ab ea similitudine abducit damnum esse imnaximum existimaveris. Hoc enim illud est, quod tibi non sit commodum , i. e. quodcunque a divina similitudine abducit; quandoquidem id nobis commocdum est, quod ad talemsimilitudinem perdu- cit. Quid igitur afferet aliquis tanta vi przditum , ut nos a divina similitudine et philosophia abducat? num pecuniarum donationem aut ademtionein ? atqui didicimus has recta cum ratione et accipere et amittere , neque nos latet, quam incerta earum possessio sit. Quid enim, si hic eas non adimat, nonne fur eas auferet? et magno animo nos illa- rum jacturam patiemur ab co qui divitias non ha- bet. Nonne naufragium nos iis spoliabit? Quot vero sunt alii modi quibus divitie amittuntur? Quamobrem nos et virtutis rationem habebimus, paupertatem honestam cum divitiis sponte com- mutantes easque justa de causa abjicientes et tanti redimentes virtutem, quantum est detrimentum quod is nobis importet, qui ab ea nos dimovere conatur. Atqui ille tormenta et mortem afferet. Ad hac igitur promtum est respondere, non nos hac esse passuros, siquidem illud zos tueamur, sed corpus esse quod cruciabitur, corpus quod morietur, nihil pvzter naturam suam passurum. Est enim naturá suà mortale et sectile et malis obnoxium innumeris, quz quilibet morbus magis quam tyrannus potest inferre, Cur ea igitur fugi- mus, que effugere non possumus? ac non potius ea conservamus, quorum conservatio penes nos est? Quod enim natura sua mortale est , id capite damnatum nos nullo modo a morte liberare pos- 29 450 ομεν ἃ οὐκ ἔστιν ἐφ᾽ ἡμῖν φεύγειν; οὐ τηροῦμεν δὲ μᾶλλον, & ἐστιν ἐφ᾽ ἡμῖν τηρῆσαι; Τὸ γὰρ θνητὸν φύσει χαταδεδικασμένον θανάτῳ οὐκ ἔστιν ὁτιοῦν ποιοῦντας ἐχσῶσαι τούτου" τὸ δὲ ἀθάνατον ἡμῶν (ὅπερ ἐστὶν d ψυχὴ χαὶ ἡμεῖς) ὃ δυνατὸν ἀρετῇ χοσμῆσαι μὴ μαλαχισθέντας περὶ τὸν ἀπειλούμενον ὑάνατον. Ὃν εἰ μετ᾽ εὐλόγου αἰτίας ὑπομείνωμεν, χοσμήσομεν τῇ ὀρθῇ προαιρέσει τὴν ἀ ἀνάγκην τῆς φύσεως. Ταῦτα δή ἐστι τὰ μεγάλα, ὧν ἂν ἄλλος ἄλλῳ προτείνειέν τι παθεῖν, ἢ ἀποτῖσαι- τὰ δὲ εἴσω τῆς ψυχῆς ἀδούλωτα ἄλλῳ, καὶ ἐλεύθερα, ἐὰν ἡμεῖς ἐθελήσωμεν" ἐὰν μὴ τῇ πρὸς τὸ σῶμα, ἢ τὰ ἐχτός, ἀμέτρῳ προσπαθεία τὴν ἐλευθερίαν ἡμῶν ἑκόντες δουλαγωγήσωμεν, ζωῆς ἐφη- μέρου καὶ χρημάτων τὸ ἀγαθὸν τῆς ψυχῆς ἀποδιδόμε- ot. Γαῦτα δυῖν εἰσηγεῖται τὸ mpoxeluevoy παράγγελμα ἐπὶ παντὶ τελεῖν, δι’ ὧν τὸ μόνιμον χαὶ ἀπαράγωγον τῆς ἀρετῆς ἐπισφραγίζ stat, AX ἐπὶ τὰ ἑξῆς μετίωμεν, πρὸς τὸ αὐτὸ δόγμα τὴν ἀναφορὰν ἔχοντα. XIV. 27—2?9. Πουλεύου δὲ πεὸ Ecyou , ὅπως μὴ μῶρα πέληται. Δειλοῦ τοι πρήσσειν τε λέγειν τ᾽ ἀνόητα πρὸς ἀνδρός " ἀλλὰ τάδ᾽ ἐχτελέειν, & σε μὴ μετέπειτ᾽ ἀνιήσει. Hl εὐδουλία χαὶ γεννᾷ τὰς ἀρετὰς, χαὶ τελειοῖ, χαὶ HIEROCLIS COMMENTARIUS μένη. βουλευομένων γὰρ ἡμῶν ἐφ᾽ ἡσυχίας ὅν τινα τρόπον χρὴ ζῆν, τὸ τῶν ἀρετῶν προαιρεῖται χάλλος. “Ἑλομένη δὲ διαθλεῖν γενναίως πάντας τοὺς ὑπὲρ ἀρετῆς ἀγῶνας, xai συνεθισθεῖσα τῇ χτήσει τῶν χαλῶν ἤδη, χἂν ταῖς τῶν περιστάσεων ταραχαῖς τηρεῖ τὴν γνώμην ἀκέραιον, οὐδὲν ὑπὸ τῶν ἔξωθεν θορυδούντων ἐχπλητ- τομένη πρὸς τὸ μεταθέσθαι ἄλλον εὐδαίμονα εἶναι βίον, ἢ ἐχεῖνον, ὃν ἐφ᾽ ἑαυτῆς ἐλογίσατο χάλλιστον. “Ὅθεν τρία. γίνεται τῆς εὐδουλίας τὰ ἔργα. Πρῶτον, ἐχλογὴ τοῦ ἀρίστου Bou * δεύτερον, ἄσχησις τοῦ προαιρεθέντος" τρίτον, τήρησις ἀμετάστατος τῶν μελετηθέντων ὀρθῶς. Τούτων δὲ τὸ μὲν πρῶτόν ἐστὶν 6 πρὸ ἔργου λόγος, | ὃ τὰς ἀρχὰς τῶν πράξεων ὑποτιθέμενος. Τὸ δὲ μέσον, ὃ σὺν τῷ ἔργῳ λόγος, ὃ προσδιθάζων ἕχαστον τῶν πραττομένων ταῖς ἡγουμέναις ἀρχαῖς. "à δὲ τρίτον, ὃ ἐπὶ τῷ ἔργ " λόγος ἀναλογιζόμενος τὰ πεπραγμένα, χρίνων εἰ δεόντως πέπραχται, Διὰ πάντων δὲ τὸ τῆς εὐδουλίας χαλὸν ἐπανθεῖ, νῦν μὲν χυούσης τὰς ἀρετάς, νῦν δὲ ἐχτρεφούσης, xai φρουρούσης Ex τρίτου. Ὡς ἀργήν τε χαὶ μέσα χαὶ τελευτὴν τῶν ἀγαθῶν ἐν χεῖσθαι, τήν τε ἀπαλλαγὴν τῶν χαχῶν διὰ ταύτης μόνης ἡμῖν παραγίνεσθαι, χαὶ τὴν τῶν ἀρετῶν τελείωσιν. Λογικῆς γὰρ τῆς φύσεως ἡμῶν οὔσης, xal διὰ τοῦτο βουλευτιχῆς, οἰχεία δὲ προαιρέσει πρὸς τὸ εὖ ἢ χαχῶς βουλεύεσθαι προσαγομένης du μὲν: χατὰ φύσιν , z ταύτη fjutv συνέχει, μήτηρ ἅμα χαὶ τιθήνη xot φύλαξ αὐτῶν γενο- | ζωὴ σώζει τὴν οὐσίαν αὐτῆς, ἣ δὲ παρὰ τὸ δέον αἵρεσις sumus ; at quod immortale haberus (animum dico | et nos), virtute possumus ornare, si intentata morte non frangamur. Quam si justa de causa patiamur, naturz necessitatem recto instituto exornabimis Hec utique sunt magna illa, quorum aliquid alius alii patiendum aut luendum possit intentare : illa vero, quse sunt intra animum , servitutis immunia sunt et libera, modo nos voluerimus, nisi immo- dica erga corpus aut res externas affectione com- moti ultro libertatem nostram in servitutem con- verterimus atque animi bonum brevi vita et divitiis vendiderimus. Hzc nos docet hoc preceptum in omni re observare, quibus virtutis stabilitas et constantia confirmatur. Sed ad sequentia, qua ad idem dogma referuntur, transeamus, XIV. 27-29. Consilium vero cape ante rem gerendam, ne stulta [liant ; hominis enim miseri eat facere et dicere, que stulta [sunt. At tu ea perage , qux tibi postea non sint molesta. Prudentia qua in consiliis rite capiendis versatur virtutes et parit et perficit et conservat, quia ea- rum parens simul et nutrix et custos est, Nobis enim tranquillo animo deliberantibus, quz vite ratio sit ineunda, hac virtutum eligit pulchritu- dinem. Quum autem virtutis causa omnia certa- mina fortiter ineunda esse decreverit, atque in iis quz pulchra sunt comparandis se jam exercuerit, in ipso etiam casuum tumultu sententiam integram conservat, nee iis quz foris conturbant ita per- celitur, ut mutata sententia aliam felicem esse vitam existimet preter eam quam secum optimam judicavit, Unde triplex fit recti consilii munus , primum , optimz vivendi rationis delectus; secun - dum, exercitatio ejus quam delegimus; tertium , constans eorum observatio, quz recta exercita- tione comparavimus. llorum autem primum est ratio illa qu opus przcedit et actionum principia ponit. Medium vero est ratio opus ipsum comi- tans, que singulas actiones ad principiorum ductum componit, Tertium autem, ratio illa quae post opus res factas examinat et judicat num recte facte sint. In omnibus vero elucet consilii recte capti bonitas, quia virtutes primum parit, deinde nutrit, tum custodit. Quo fit ut in ea re et prin- cipium et medium et finis bonorum nobis posita sint atque ex hac sola tum malorum liberatio , tum virtutum perfectio nobis contingat. Quum enim natura nostra ratione predita atque idcirco ad deliberandum apta sit, sua vero voluntate ad ca- pienda vel recta vel prava consilia adducatur, vita naturz legibus convenienter acta substantiam ejus B IN AUREUM CARMEN. διαφθείρει ἐφ᾽ ὅσον οἷόν τε. Φρθορὰ δὲ ἀθανάτου πρά- ἤματος χαχία, ἧς ἀδουλία μήτηρ, ἣν ἐχφυγεῖν ὁ λόγος παραινεῖ ὅπως μὴ μῶρα πέληται. Μῶρα δὲ τὰ da xal χαχά. Τὸ γὰρ λέγειν ἣ πράσσειν ἀνόητα δειλοῦ πρὸς ἀνδρός ἐστιν, ἀντὶ τοῦ, χαχοδαίμονος ἴδιον ἀνθρώπου. Εἰ δὲ βουλεύοιο πρὸ ἔργου, οὔτε ἐρεῖς τι, οὔτε πράξεις, ἀνόητον, iy οἷς ἀνιᾶσθαι ἀνάγχη τοὺς τῇ ἀδουλίᾳ ὑπευθύνους. Τὸ γὰρ σαθρὸν τῆς αἱρέσεως τῇ μεταμελείᾳ ἐλέγχεται πείρᾳ δεῖξαν τὴν βλάδην, ὥσπερ αὖ τὸ τῆς εὐδουλίας γενναῖον πρὸς τὸ μόνιμον ἄγει τῆς ἐχλογῆς,, ἐπ᾽ αὐτῶν τῶν ἔργων τὴν ὠφέλειαν ἐπιδειχνύμενον" ὠφέλειαν δέ, οὐ τὴν τοῦ σώματος, οὐδὲ τὴν τῶν ἐχτός, ἀλλὰ τὴν ἡμῶν αὐτῶν, οἷς χαὶ τὸ βουλεύεσθαι πρὸ ἔρ- qo» παραγγέλλεται, χαὶ ταῦτα ἐχτελεῖν, ἃ μὴ ἀνιήσει ἡμᾶς: Aug δὲ δῆλον ὅτι τὴν ψυχήν. Τί γὰρ ὄφελος ἐπιορχίαις, ἢ φόνοις, ἢ ἄλλαις τισὶ χαχο- πραγίαις ληΐσασθαι χρήματα, xxl πλουτεῖν τὰ ἔξω, πενόμενον τὴν ψυχὴν τῶν ἐπιδαλλόντων αὐτῇ χαλῶν" xal πρὸς τοῦτο 7| ἀναισθήτως ἔχειν, xal διὰ τοῦτο μᾶλλον ἐπιτείνειν τὸ χαχόν, ἢ εἰς αἴσθησιν τῶν εἰργα - σμένων ὑπὸ τῆς συνειδήσεως ἑλχόμενον στρεύλοῦσθαι τὴν ψυχήν, xat δειμαίνειν τὰ ἐν ἄδου χολαστήριχ" χαὶ μόνην ἴασιν ἐξευρίσχειν τὴν εἰς τὸ μὴ εἶναι χαταφυγήν, ὅθεν αὐτῷ παρίσταται χαχῷ τὸ χαχὸν ἰᾶσθαι, φθορᾷ τῆς ψυχῆς τὴν χαχίαν παραμυθουμένῳ, χαὶ τὴν μετὰ θάνατον οὐδένειαν ἑαυτοῦ χαταψηφίζεσθαι φυγῇ τῶν P τ. ῤ ῤῤ΄ “Γ΄. δὶ τῆς κρίσεως πόνων; Οὐ βούλεται γὰρ ὃ χαχὸς ἀθάνατον ἕνα. τὴν αὑτοῦ ψυχήν, ἵνα μὴ δπομείνη τιμωρούμε- νης, Ka φθάνει τὸν ἐχεῖ διχαστήν, θάνατον ἑαυτοῦ παντελῇ χαταψηφιζόμενος, ὡς πρέπον τὴν πονηρὰν ψυχὴν μηδὲ εἶναι. "AAA οὗτος μέν, ὡς ἀθουλίᾳ πρὸς χαχίαν ὑπενεχθείς, εἰκότως ἀμετρία τὴν καθ᾽ ἑαυτοῦ ψῆφον ἐχφέρει οἵ δὲ ἐν ἅδου διχασταί, ἅτε πρὸς τὸν τῆς ἀληθείας χανόνα τὴν χρίσιν ποιούμενοι, οὐ χρίνουσε μὴ εἶναι δεῖν τὴν ψυχήν, ἀλλὰ πονηρὰν μὴ εἶναι, χαὶ ὅπως ἂν μετριάσῃ τὸ καχὸν αὐτῆς πραγματεύονται, ἐπὶ σωτηρίᾳ τῆς φύσεως τὰς χολάσεις ἐπάγοντες, ἰατροῦ δίχην, τομαῖς τε xxl χαύσεσι τὰ χειρώνεια ἕλχη θερα- πεύοντες" xal τῶν ἡμαρτημένων δίχας εἰσπράττοντες, μετανοίᾳ ψυχῆς τὴν πονηρίαν ἀφανίζειν πειρώμενοι * οὐχ αὐτὴν τὴν οὐσίαν ἐξιστάντες τοῦ εἶναι, ἀλλ᾽ εἷς τὸ εἶναι μᾶλλον ἐπανάγοντες τῇ τῶν λυμαινομένων παθῶν ἐχκαθάρσει. Κινδυνεύει γὰρ εἰς τὸ μὴ εἶναι ὑποφέρεσθχι $j ἀνθρωπίνη ψυχὴ διὰ τῆς εἰς τὸ παρὰ φύσιν ἐχτρο- πῆς, τῇ δὲ εἰς τὸ κατὰ φύσιν ἀναχλήσει πρὸς τὴν οὐσίαν τὴν αὐτῆς ἐπανάγεται, χαὶ ἀπολαμδάνει χα- θαρὸν τὸ εἶναι, ὃ τῇ συμμίξει τῶν παθῶν ἐχηραίνετο. Διὸ πειρᾶσθαι δεῖ μάλιστα μὲν μὴ ἁμαρτάνειν, ἅμαρ- πτόντας δὲ σπεύδειν ὡς ἐπὶ ἰατρικὴν τῆς πονηρίας τὴν δίχην, ἐπανορθουμένους τὴν ἀδουλίχν τῇ χρείττονι βοηθείᾳ. ᾿Επεὶ γὰρ τοῦ εἶναι ἀγαθοὶ ἐχπεπτώχαμεν, τοῦ γίνεσθαι γοῦν ἀντιλαδώμεθα μεταμελείᾳ εὐγνώμονι τὴν θείαν ἐπανόρθωσιν εἰσδεχόμενο!. Ἧ δὲ μετάνοια conservat, pravorum autem electio eam quoad fieri potest corrumpit. Immortalis vero rei cor- ruptio est malitia, cujus parens est illa temeritas , quam vitare nos hortatur carmen, ze fiant stulta. Sed stulta sunt, que misera et mala. Nam stu/fa dicere aut facere miseri hominis est, id est, infeli- cis hominis proprium. Sin autem azte opus delibe- raveris, nihil neque dices neque facies, quod stultum sit; ob quz necesse est temeritatis reos molestia affi ci. Namque electionis futilitas peenitentià arguitur, damno experientia demonstrato , sicut e contrario consilii recte capti probitas ad electionis nos sta- bilitatem perducit, in ipsis factis utilitatem osten- dens, utilitatem vero non corporis, nec rerum externarum , sed nostrüm ipsorum, quibus etiam ante opus consulere precipitur atque ea facere quce nobis non sint molesta, nobis vero, nimirum animo. Quid enim homini prosit perjuriis aut cz- dibus aut aliis ejusmodi maleficiis divitias parare externisque opibus abundare , iis bonis indigenti , qu: ad animum pertinent, atque id vel non animad- vertere ideoque malum augere, vel ad facinorum sensum conscientia perducto torqueri animo et poenas apud inferos metuere solumque remedium invenire perfugium ad mortem, unde malum malo sanare cogitat qui animi interitu malitiam suam consolatur et sibi post obitum exstinctionem de- cernere, ut judicii molestias effugiat? neque enim vult sceleratus animum suum immortalem esse , ne sempiternis poenis addictus permaneat. Itaque ju- dicem qui est apud inferos prevertit, perpetua morti se ipse adjudicans, quasi improbum animum ne esse quidem conveniat. Atque hic quidem consilii inopia in vitium prolapsus merito intem- peranter sententiam adversus se fert : qui vero apud inferos judices sunt ad veritatis normam ju- dicium dirigentes non decernunt animum omnino non esse, sed non sceleratum esse debere, atque id operam dant, ut malum quo ille laborat ne nimium sit, adhibitis ad servandam naturam ca- sügationibus, medicorum more, qui periculosis- sima ulcera secando et urendo curant, atque poenas scelerum ideo exigunt, ut animi improbitas poce- nitentia deleatur, non ipsam ejus substantiam e rerum natura tollentes , sed potius perturbationum quibus corruptus erat liberatione ad vitam revo- cantes, Imminet enim humano animo periculum, ne in mortem incidat , quum ad id quod est preter naturam deflectit; quum autem ad id quod est naturz conveniens revotatur, ad suam ipsius na- turam reducitur puramque substantiam recuperat, que affectuum prius mixtura corrumpebatur. 29; 452 HIEROCLIS COMMENTARIUS ^ * ^ αὕτη φιλοσοφίας ἀρχὴ γίνεται, xol τῶν ἀνοήτων Fr m E] ἔργων τε xal λόγων φυγή, xoi τῆς ἀμεταμελήτου d 5 3 e ζωῆς ἣ πρώτη παρασχευή. Ὃ γὰρ χαλῶς πρὸ τῶν πράξεων βουλευόμενος οὐ περιπίπτει λύπαις ἀχουσίαις, c " A SIG x E . τὰν τ Ἢ IT οὐδὲ λανθάνει τὰς ἀρχὰς χαὶ τὰς ὑποθέσεις διδούς, ὧν τὰ συμπεράσματα χαὶ τὰς ἐχδάσεις οὐχ ἀσμενίζει, 2 ἀεὶ ou : , S Σ € ἀλλ᾽ ἀεὶ τὸ παρὸν συντίθησι, τῶν ἄλλως ἐπισυμθαι- , * , 5 x , ^ " LJ , νόντων τὰς τύχας ἐχλογιζόμενος. Διὸ οὔτε προσδοχία τῶν λεγομένων ἀγαθῶν τὸ ὄντως ἀγαθὸν ἂν παρίδοι, οὔτε φόδῳ τῶν ἐναντίων τὴν τοῦ χακοῦ πρᾶξιν αἵρήσε- ται" ἑστώσῃ δὲ τῇ γνώμη πρὸς τοὺς θείους χαχόνας τὸν M ^ m y m- ἑαυτοῦ βίον ἀπευθύνει. Ἵνα δὲ γνῷς ὅτι δειλοῦ πρὸς ^, , , ἀνδρός ἐστι πράσσειν τε xal λέγειν ἀνόητα, ὅρα Μήδειαν τὴν ἐν τῇ τραγῳδία τὰ καθ᾽ αὑτὴν ὀδυ- poufvav ἥτις ἀδουλήτως τοὺς οἰκειοτάτους προδοῦσα δι’ ἔρωτα ἔχτοπον ἀνδρὶ ξένῳ ἑαυτὴν ἐνεχείρισεν" ἔπειτα ὀλιγωρουμένη ὑπὸ τούτου, ἀφόρητα πάσχειν οἴεται" xal ἐχ τῆς οἰήσεως ταύτης ἀχούεις οἷα βοᾷ - Διά μου χεφαλῆς φλὸξ οὐρανία Bat " ; τὰ ; -- SOME xo πρόεισιν εἰς ἔργα παράνομα" πρῶτον ἀνοήτως ἐπευχομένη μὴ γεγενῆσθαι τὰ γενόμενα, εἶτα μανιχῶς χαχοῖς ἰᾶσῆαι τὰ χαχὰ πειρωμένη τὴν τῆς ἀδουλίας Summa igitur danda nobis est opera, ne quid peccemus, sin autem peccavimus, ut festinemus ad poenam , tanquam improbitatis medicinar , ut consilii inopiam preestantiori auxilio corrigainus. Quum enim semel bonitate excidimus, eam saltem, admissa correctione divina, per justam poeniten- tiam recuperemnus, Hzc vero poenitentia philoso- phize principium est stultorumque sermonum atque operum fuga primaque ad vitam non poenitendam praiparatio, Is enim, qui priusquam agat consi- lium mente circumspicit, non incidit preter vo- luntatem in molestias , nec imprudens ea principia et fundamenta ponit, quorum conclusionem et exitum non libenter admittit , sed semper przesen- tia componit , consideratis eorum quze aliter con- tingunt. casibus, Quocirca nec eorum , quz bona dicuntur, exspectatione id quod vere bonum est negliget, nec metu contrariorum malum facinus committet, sed mente semper intenta ad divinas leges vitam suam dirigit. Ut autem scias miseri esse hominis ea et facere et dicere, quee stulta sunt, Medeam illam in tragedia intuere, vicem suam deplorantem, quz suis temere proditis vesano amore capta se in hominis peregrini manus tradi- dit; postea vero, quum ab eo negligeretur, into- lerabilia pati se existimat, atque ea opinione ducta sic, quomodo audis , exclamat : Utinam flamma calestis per meum caput eat, » ^ , ἀρχὴν ἐξαλείφειν οἴεται τέλει χείρονι, παιδοχτονίᾳ : Ei δὲ βούλει, τὸν ᾿Αγαμέμνονα θέασαι τὸν Ὁμήρου, ὃς τῆς ἀμετρίας τοῦ θυμοῦ διδοὺς δίχας οἰμώζων ἀναφωνεῖ" ΘΗ ΣΟ ) ^ 1 » , προπεέτει τὴν αἀοουλον παιοοποιίαν αρνουμένη. — ἀλλ᾽ ἀλαλύχτημαι, χραδίη δέ μοι ἔξω. Καὶ τὸ πυρῶδες τῶν ὀμμάτων, ὃ πάλαι ὑπὸ τῆς θυμι- χῆς διαθέσεως ἐξήπτετο, μεταπεσόντων αὐτῷ τῶν πραγμάτων, τοῖς τῶν δαχρύων ὄμόροις χατέψυχε. Τοιοῦτος γὰρ πᾶς ἀνόητος βίος, τῇδε χἀχεῖσε τοῖς - , ἐναντίοις πάθεσι μεταπίπτων, ἐν ἡδοναῖς μέν ἐστι μι- σητός, ἐν δὲ λύπαις ἐλεεινός, xal θαῤῥῶν προπετής, xal δεδιὼς ταπεινός - χαὶ ὅλως τοῦ τῆς εὐδουλίας γεν- vatou φρονήματος ἀμοιρῶν τῇ τύχη συμμεταθάλλει τὴν γνώμην. Ἵνα οὖν μὴ τοιούτων δραμάτων ἀναπιμ.- Μ πλώμεθα, πράσσοντες χαὶ λέγοντες ἀνόητα, “5 - m NY , t , , 3 τῷ ὀρθῷ λογισμῷ διὰ πάντων ἡγεμόνι χρησώμεῦα "τὸ ; t c: Xen Σωχρατιχὸν ἐχεῖνο πληροῦντες, « ὡς ἐγὼ οὐδενὶ οἷός m-— Ll — ki τέ εἰμι πείθεσθαι τῶν ἐμῶν, πλὴν τῷ λόγῳ, ὃς ἄν μοι *Hu&v δέ ἐστιν, ἀλλὰ a es A lav τς JovuxT. ob οὐχ Ἡμεῖς, πάντα ὅσα πρὸς ὑπηρεσίαν τῇ λογιχῇ o0- , Ν , 7 , , , »* 2.:4 ^g σίᾳ δέδοται, οἷον θυμός, ἐπιθυμία, αἴσθησις, αὐτὸ τὸ σῶμα,, τὸ εἰς ὀργάνου χρείαν ταῖς δυνάμεσι ταύταις ληυμένον" ὧν οὐδενὶ χρὴ πείθεσθαι. πλήν, d παρειληυμένον" ὧν οὐδενὶ χρὴ πείθεσθαι, πλήν, ὥς λογιζομένῳ ὀρθὸς φαίνηται. » T ——————————————————MÉÉÉÉÉÉÁs et procedit ad facinora nefaria, primum stulte optans, ut non acciderint quz acciderunt, deinde furenter malis mala curare tentans initium temeri— tatis pejori fine se delere putat, temerariam libe- rorum procreationem przcipiti eorum nece infi- tians, Quodsi placet, Homericum Agamenmonem aspice, qui dum ire immodice poenas dat ejulans exclamat : — perturborque animo nec cor manet intus, Atque illum oculorum ardorem, qui pridem ira- cundia accendebatur, rebus ei minus prospere cedentibus, lacrimarum imbre restinxit. Talis enim est, quicunque inconsiderate vitam agit, contrariis affectibus huc illuc agitatus; in jucundis quidem rebus invisus est, in tristibus vero misera - bilis, et quum confidit temerarius , quum metuit dejectus; atque in universum recto generosz mentis consilio destitutus sententiam cum fortuna mutat, Ne igitur ejusmodi fabulis repleti ea faciamus et dicamus, quce stulta sunt, vecta ratione in omnibus duce utamur, Socratis illud dictum observantes : « ego vero nulli meorum possum obtemperare , nisi rationi , que mihi reputanti recta videatur, » Nostra vero , non autem nos, sunt omnia illa, que ministerii loco nature intelligenti data sunt, ut ira, cupiditas, sensus, corpus ipsum, quod in- strumenti vice facultatibus istis. assumtum est : quorum nulli obtemperandum , nisi , ut ut ille, IN AUREUM CARMEN. ψησι, τῷ ὀρθῷ λόγῳ, τουτέστι τῷ λογιχῷ χατὰ φύσιν διατεθέντι. Τοῦτο γὰρ xa διορᾶν δύναται ἃ λεχτέα τεχαὶπραχτέα. Λόγῳ δὲ ὀρθῷ πείθεσθαι xat θεῷ, ταὐτόν ἐστι. Τὸ γὰρ λογιχὸν γένος εὐμοιρῆσαν τῆς οἰκείας ἐλλάμψεως ταῦτα βούλεται ἃ ὁ θεῖος δρίζει νό- μος" xal γίνεται σύμψηφος θεῷ ἡ χατὰ θεὸν διαχει- μένη ψυχή,, καὶ πρὸς τὸ θεῖον χαὶ τὸ λαμπρὸν ἀποῦλέ- πουσὰ πράττει ἃ ἂν πράττῃ. μένη, πρὸς τὸ ἄθεον xal σχοτεινὸν εἰχῇ xal ὡς ἔτυχε φερομένη, ἅτε τῆς μόνης τῶν χαλῶν στάθμης, νοῦ xal θεοῦ, ἀποπεσοῦσα, πλανᾶται. "locaU:a μὲν xal τοιαῦτα τῆς εὐδουλίας τὰ ἀγαθά, καὶ τῆς ἐναντίας δια- θέσεως τὰ xaxa. Τὸ δὲ βουλεύεσθαι πρὸ ἔργου, πρὸς τοῖς ἄλλοις ἀγαθοῖς, καὶ τῆς οἰήσεως ἐχχόπτει τὰς ἀφορμάς, χαὶ πρὸς ἐπιστήμης ἀνάληψιν παραχαλεῖ, χαὶ τὸν ἥδιστον ἡμῖν προξενεῖ βίον, εἴπερ χαὶ τὸν ἄρι- στον" δηλοῦται δὲ ταῦτα διὰ τῶν ἑξῆς. ona VAM H δὲ ἐναντίως 8uxxet- XV. 30—3t. Πρῆσσε δὲ μηδὲν τῶν μὴ ἐπίστασαι, ἀλγὰ διδάσχευ ὅσσα χρεών, xai τερπνότατον βίον ὡδε διάϊεις. Τὸ μὲν μὴ ἐγχειρεῖν οἷς οὐχ ἴσμεν, ἀναμαρτήτους ἡμᾶς διαφυλάττει μόνον" τὸ δὲ διδάσχεσθαι τὰ πρὸς τὴν ἀρίστην ζωὴν συντείνοντα, πρὸς τῷ ἀναμαρτήτῳ, καὶ τὴν χατόρθωσιν ἐν ταῖς πράξεσιν ἡμῖν παρέχεται. 458 *H μὲν γὰρ σύνεσις τῆς ἀγνοίας τὴν Ux τῆς οἰήσεως ἐγειρομένην προπέτειαν ἐχχόπτει" ἣ δὲ τῆς ἐπιστήμης z E ARM m ἣν TS χτῆσις τὸ τῶν ἐνεργειῶν ἀπαρεμπόδιστον δίδωσιν. Ἀμφότερα δὲ xaÀd , xal τὸ εἰδέναι ὅτι οὐχ ἴσμεν, καὶ τὸ γνῶναι ἃ οὐκ ἴσμεν’ οἷς ἕπεται βίος 6 ἄριστος ἅμα χαὶ ἥδιστος. Οὗτος δέ ἐστιν 6 οἰήσεως μὲν χαθα- ρεύων, ἐπιστήμης δὲ πλήρης" ἐπὶ μηδενὶ μὲν ἐπαι- ρόμενος ὧν οὐχ οἶδε, μανθάνειν δὲ ἐθέλων ὅσα ἄξια μαθήσεως. ὔλξια δὲ ἐχεῖνα μόνα, ὅσα πρὸς τὴν θείαν ὁμοίωσιν ἡμᾶς ἀνάγει" ὅσα ποιεῖ βουλεύεσθαι πρὸ ἔργου, ὅπως μὴ μῶρα πέληται" ὅσα οὐχ ἐᾷ παράγεσθαι ὑπ᾽ οὐδενὸς οὔτε λόγῳ, οὔτε ἔργῳ " ὅσα διακρίνειν ἵκα- νοὺς ποιεῖ τῶν προσπιπτόντων λόγων τὸ διάφορον" ὅσα τὰς δαιμονίας τύχας πράως φέρειν xal ἰᾶσθαι πείθει, xai τὴν θανάτου xai πενίας ἀφοδίαν διδάσχει, καὶ δικαιοσύνης ἄσχησιν, xxl γαστρὸς καὶ τῶν περὶ τὴν γαστέρα τὴν ἐγχράτειαν " ὅσα τοὺς τῆς φιλίας νόμους εἰσηγεῖται, xol τὴν γονέων τιμήν" ὅσα τῶν χρειττόνων γενῶν τὸ σέδας ὑποδείκνυσι. Ταῦτα xol τὰ τοιαῦτά ἐστιν, ἃ διδάσκεσθαι χρῆναί φησιν ὃ παρὼν λόγος, οἷς ἕπεται βίος ὃ τερπνότατος. *O γὰρ ἀρετῇ διαπρέπων καὶ ἡδονὰς ἀμεταμελήτους χαρποῦται μι- μουμένας τὸ τῆς ἀρετῆς μόνιμον. ΠΠέφυχε γὰρ πᾶσα ἡδονὴ ἐνεργείας ἡστινοσοῦν εἶναι παραχολούθημα. Οὐ γὰρ αὐτὴ xa0' ἑαυτὴν τὴν ὑπόστασιν ἔχει, ἀλλ᾽ ἐπα-- χολουθεῖ τάδε ποιοῦσιν ἡμῖν ἢ τάδε. Διὸ ταῖς μὲν recte rationi, id est, animo rationali naturz convenienter affecto, Hic enim potest et. perspi- cere qui dicenda et facienda sint. Recte vero rationi et Deo parere idem est, Natura enim in- telligens , quum propria luce fruitur, illa vult quae divina lex statuit, et cum Deo consentit animus Deo convenienter affectus atque id quod divinum et splendidum est spectans facit quicunque facit, At qui secus se habet, in impietatem et in tene- bras temere fortuitoque delatus oberrat, utpote qui mente atque Deo, sola bonorum regula, ex- ciderit, Tot et talia sunt recti consilii commoda et contrarie affectionis mala. Consilium vero antequam res geratur captum cum alia habet bona, tum van: opinionis occasiones precidit et ad scientiam adipiscendam nos incitat , atque ju- cundissimam nobis vitam conciliat, quandoqui- dem et optimam : hec vero in sequentibus de- monstrantur, XV. 3o-3r. Ne quid facias eorum que nescis , sed discito quacunque disci par est, atque ifa vilam transiges [jucundissimam, Earum rerum , quas nescimus , neglectio nos a peccatis ymmunes tantum conservat , earum vero Cognitio qux ad vitam optimam pertinent, prz- terquam quod nos inculpatos servat, facit etiam, ut ea quz recta sunt agamus, Intelligentia enim precidit inscitize temeritatem arroganti sui existi- matione excitatam; scientiz autem adeptio actio- num libertatem affert. Utrumque vero bonum est, cum scire nos nescire, tum ea que nescimus addiscere, ex quibus oritur vita optima.simul et jucundissima. Hxc autem est ea quz arrogantiz expers scientiz plena sit queque in nulla earum rerum glorietur, quas ignorat, atque ea lubens discat quz scitu digna sunt. Illa vero sola digna sunt , quz ad Dei similitudinem nos evehunt , quz faciunt ut priusquam res gerantur deliberemus, ne stulta committantur, quz nos a nemine neque verbis neque factis falli sinunt , quz idoneos red- dunt ad incidentium sermonum discrimen facien- dum, quz calamitates divinitus invectas leniter ferre iisque mederi persuadent, et mortis pauper- tatisque contemtionem et justitiz cultum et ventris eorumque quie circa ventrem sunt , continentiam docent , qu: leges amicitie et parentum honorem tradunt, quz denique superiorum generum cul- tum demonstrant, Hzc atque hujusmodi sunt ea qui discenda esse monent hi versus et quz se- quitur vita jucundissima, Qui cnim virtute excellit voluptatibus etiam fruitur non poenitendis, virtutis stabilitatem imitantibus. Ita enim natura compas 454 HfEROCLIS COMMENTARIUS , Lad , - 4 , Ὁ eS - φαυλοτέραις τῶν ἐνεργειῶν αἵ χείρους τῶν ἡδονῶν ἕπονται, ταῖς δὲ ἀμείνοσιν ἡδοναὶ συνεισέρχονται σπουδαῖαι: ὥστε μὴ μόνῳ τῷ καλῷ περιεῖναι τὸν aou Mt pn i NOCERE ECT ELS ORE δαῖον τοῦ φαύλου, ἀλλὰ xai αὐτῇ τῇ ἡδονῇ vix&v , δὲ ^ , 80. Ν᾿. » Pu" k^ , Y ee A μόνην δοχεῖ εἰς χαχίαν 6 φαῦλος ὑπάγεσθαι. Καὶ γὰρ ὅσῳ ἣ διάθεσις τῆς διαθέσεως ἀμείνων, τοσούτῳ xai fj ἡδονὴ τῆς ἡδονῆς αἱρετωτέρα. ᾿Επεὶ οὖν ὃ χατ᾽ ἀρετὴν βίος, τῆς θείας ὁμοιώσεως ἀντεχόμενος, — y LJAÀ EJ ^ 5 , FN ᾿Ξ τῷ ὄντι θεῖός ἐστιν, ὃ δὲ ἐν xaxix, θηριώδης xot 40 m [4 T - Dea τ «» A ^ , ἄθεος - δῆλον ὡς 7j μὲν τοῦ σπουδαίου ἡδονὴ τὴν θείαν E UN - - H € » , ^Y εὐφροσύνη" μιμεῖται νῷ xxi θεῷ συνεπομένη, fj δὲ — € , ^ * τοῦ φαύλου ἡδονὴ λεγομένη ( δεδόσθω γὰρ χοινὸν τὸ S j e ὄνομα ) πρὸς τὴν θηριώδη xoi ἔμπληχτον δμοιοῦται χίνησιν. Ἡδοναὶ γὰρ xot λῦπαι μεθιστᾶσιν᾽ ' ΕΣ , e Ὁ Ὁ» ^ € J, * , piv ἀῤυόμενος, ὅθεν τε δεῖ, καὶ ὁπότε, xol ὁπόσον, ca - ^T M , , zl , x0). εὐδαιμονεῖ" ὃ δὲ τὰ μέτρα τούτων ἀγνοήσας, ἄθλιος. Οὕτως οὖν & μὲν οἰήσεως καθαρεύων βίος ἀναμάρτητός Ε epe τάν ; rbi 9 ἐστι μόνος * 6 δὲ xod ἐπιστήυνης πληρωθείς, χατωρθω- , X p e eta Nn , Ὁ; ᾿ μένος xol τέλειος " ὃ ὃ αὐτὸς ἥδιστός τε ἅμα χαὶ ἄριστος. ξομιεν" ἃ 23 ἴσμεν, ὅτε δεῖ. ^H μὲν γὰρ ἀγνοια τὴν Sie E. ; 2 χαχίαν εἰσηγεῖται, ἥ δὲ γνῶσις τὴν εὐχαιρίαν ζητεῖ, Πολλὰ γὰρ ὄντα σπουδαῖα τῇ μεταθέσει τοῦ χαιροῦ γίνεται φαῦλα. ὧν ὃ Οὐχοῦν ἃ μὲν μὴ ἴσμεν οὐδ Bore mpsr ΕἸ Iw * » , m Ev τάξει οὖν ἀχούσωμεν τοῦ παραγ- 5 ADS ani Mts (s γέλματος, Ex μὲν τῆς ἐποχῆς τῶν πράξεων τὸ ἀνα-- μάρτητον ἡμῖν εἰσηγουμένου, Ex δὲ τῆς προτροπῆς τοῦ μανθάνειν οὐ πάντα, ἀλλ᾽ ὅσα δεῖ, πρὸς τὰς ἀρίστας πράξεις ἡμᾶς ἐπανάγοντος. Οὐ γὰρ ἐν τῷ μὴ ἁμαρτάνειν ἐστὶ τὸ κατορθοῦν, ἀλλ᾽ ἐν τῷ τὰ δέοντα εἰδέναι" xol τὸ μὲν ἣ χάθαρσις τῆς οἰήσεως, τὸ δὲ ἢ τῆς ἐπιστήμης παρουσία ἐργάζεται. Ἐν δὲ τῷ μὴ ἁμαρτάνειν, xal ἐν τῷ χατορθοῦν, ὅρα τί συμδήσεταί cot: τερπνότατον βίον ὧδε διάξεις. Τίς δὲ οὗτος, εἰ μὴ μόνος ὃ ἀπὸ τῆς ἀρετῆς τὸ ἡδὺ χεχτημέ- νος, ᾧ συνδεδράμηχ εν ἅμα τὸ ἀγαθόν; xa τὸ $00 ; Εἰ οὖν ποθοῦμεν τὸ καλόν, ποθοῦμεν ὃ δὲ χαὶ τὸ ἡδύ συν- ελθόντα τί ἂν εἴη ; τοῦτο, ὅ φησιν, ὃ βίος τερπνό- τατος. ὯὉ γὰρ τὸ ἡδὺ μετὰ τοῦ αἰσχροῦ ἑλόμενος, εἰ καὶ πρὸς ὀλίγον δελεασθείη τῷ ἥδοντι, διὰ γοῦν τὸ αἰσχρὸν εἰς μεταμέλειαν ἐπώδυνον ἔρχεται. Ὁ δὲ τὸ χαλὸν μετὰ πόνου προτιμήσας, Xày παραυτίχα τῷ ἀήθει βαρύνηται, ἀλλ᾽ dj τοῦ χαλοῦ σύζευξις ἐπελα-- φρύνει τὸν πόνον, xal τέλος πρὸς τῇ ἀρετῇ xal ἦδο- viv χαθχρὰν χαρποῦται. Εἰ μὲν γὰρ πράττοιτό τι μεθ᾽ ἡδονῆς αἰσχρόν, f, μὲν ἡδονὴ παρῆλθε, τὸ δὲ αἰσχρὸν | μένει" εἰ δὲ πράττοιτό τι μετὰ πόνου χαλόν. ὃ μὲν πόνος παρῆλθε, τὸ δὲ χαλὸν μένει. Ἔξ ὧν λυ- πηρότατον ἀνάγκη, εἶναι τὸν χάχιστον βίον’ τερπνό- τατον ὃέ, τὸν ἄριστον. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τού- των. "Exe δὲ xal, τοῦ σώματος παιδαγωγία πρὸς ratum est, ut omnis voluptas alicujus actionis sit appendix. Non enim illa per se exstat, sed nos hac vel illa agentes comitatur. Unde fit ut. actio- nes pejores subsequantur voluptates viliores, me- liorum autem comites sint voluptates bone, adeo ut vir bonus non solum honestate malum superet, sed ipsa etiam voluptate vincat, ob quam solam malus ad vitium pellici videtur. Quanto enim af- fectio affectione excellentior est , tanto et voluptas voluptati praeferenda. Quandoquidem igitur vita cum virtute acta , ad divinam similitudinem aspi- rans, revera est divina, vitiis autem dedita bel- luina atque a Deo aliena : manifestum est hominis virtute przditi voluptatem, que mentem Deumque sequatur, divinam letitiam imitari; vitiosi. autem que dicitur voluptatem (detur enim commune nomen) ad commotionis belluine et vecordis si- militudinem accedere. Voluptates enim atque do- lores mutationi obnoxia sunt; e quibus is qui sumit unde et quando et quantum par est, felix est; ille autem , qui horum modum ignorat, infelix. Sic igitur a peccatis illa tantum vita immunis est, quz arrogantiz expers sit, ea autem recta et perfecta que scientiam quoque adepta sit, eademque ju- cundissima simul et optima est. Itaque nunquam faciemus quz ignoramus, quz: vero scimus, quum oportet, Inscitia enim vitium suadet, scientia vero tempus quaerit opportunum, Quippe multa , quie bona sunt, temporibus mutatis mala fiunt. Ordine igitur huic precepto auscultemus, quippe quod inhibitis actionibus nos a peccato arceat, addita vero hortatione, ut discamus, non omnia, sed quacunque oportet, ad optima agenda nos redu- cat. Non enim in non peccando positum est recte factum, sed in eorum cognitione quae deceant : nam ad illud quidem arrogantix amotio sufficit , hoc autem adhibita scientia efficit, In vitando autem peccato et recte agendo vide quid tibi eventurum sit : ita vitam transiges jucundissimam. Quas vero est hzc, nisi ea sola, qua ex virtute voluptatem adepta est , cui simul bonitas et volu- ptas comites addit sunt? Si igitur honestum ap- petimus, et appetimus simul jucundum , ex con- junctis quid orietur? Hoc, quod carmen dicit, vita jucundissima. Is enim qui jucundum cum turpi eligit, quamvis paulisper jucundo alliciatur, ob turpitudinem certe ad gravem peenitentiam convertitur. Qui vero honestum cum labore pluris sestimat, etsi primum rei insolentia gravatur, ho- nesti tamen conjunctio laborem ei allevat pu- ramque postremo cum virtute voluptatem percipit, Etenim si cum voluptate turpe quid fiat, transit voluptas , manet vero turpitudo ; sin autem magno labore aliquid honesti fiat, transit labor, honestum vero permanet, Unde molestissimam necesse est esse vitiosissimam vitam, jucundissimam autem 4 M IN AUREUM CARMEN. τὴν τῆς ψυχῆς τελείωσιν τὴν ἀναφορὰν ἔχει, ὅρα ἑξῆς τί ἐπάγει" XVI. Οὐδ' ὑγιείης τῆς περὶ σῶμ᾽ ἀμέλειαν ἔχειν χρή" ἀλλὰ ποτοῦ τε μέτρον χαὶ σίτον γυμνασίων τε ποιεῖσθαι" μέτρον δὲ λέγω τόδ', ὃ μή σ᾽ ἀνιήσει. 32—34. Τὸ θνητὸν σῶμα, πρὸς τὴν ἐπὶ γῆς διαγωγὴν ópya- vov ἡμῖν δοθέν, οὔτε πιαίνειν προσήχει ταῖς ἀμέτροις σωμασχίαις, χατατρύχειν ἐνδείας ὑπερίολαϊς. ᾿ζμπόδιον γὰρ ἐπίσης ἑκάτερον, xal ἀναιρετιχὸν τῆς χρείας αὐτοῦ προσγέγονε. Διὸ μετρίως θεραπεύειν αὐτό, xal μὴ περιορᾶν ἐξυδρίζον, ἐνοχλούμενον, ὃ λόγος παραινεῖ" ὅπως ἂν ἐν τῷ χατὰ » Rx , ἢ ὑπὸ νοσηματῶν φύσιν σωζόμενον ἀπαραποδίστως τῇ ἡγουμένη ψυχῇ τὰς ἐνεργείας αὐτοῦ παρέχηται, ταύτῃ δυνάμενον ἄγε- σθαι, ἧ ἂν ἐχείνη ἄγῃ. Jo γὰρ χρώμενον $ ψυχή, τὸ δὲ ᾧ χρῆται, τὸ σῶμα, οὗ τὴν ἐπιμέλειαν ἔχειν δεῖ τὸν τεχνίτην. e 05 ye χρῆσθαι δεῖ ἐθέλειν αὐτῷ, ἀλλὰ xot ὅπως εὖ ἔχον ἡμῖν bm πη ται , τὴν ἐνδεχομένην ποιεῖσθαι πρόνοιαν. ἣ φύσις αὐτοῦ ἐν γενέσει χαὶ φθορᾷ συνεχεῖ χαθέ στηχε, xal πλήρωσις xa χένωσις αὐτὸ τιθηνοῦσι, μόνον 7o - τ n A Ι mz u- m D. o n2 νῦν μὲν 455 τροφῆς τὸ ἀποῤ ὑῥέον ἀναπληρού ὕσης , νῦν δὲ γυμνασίων τὸ πλεονάζον ὑπεξαιρούντων" μέτρον ἐπιστῆσαι δεῖ τῇ τῶν εἰσαγομένων πληρώσει, xal τῇ τῶν διαφορούν- τῶν χενώσει. ᾿1ὸ δὲ μέτρον ἐστὶν ὁ λόγος 6 συναρ- μόζων τὴν τοῦ σώματος ἕξιν ταῖς διανοητιχαῖς ἐνερ- γείαις τῆς Ψυχῆς, xol διὰ τοῦτο τῆς τῷ φιλοσόφῳ πρεπούσης ὑγιείας γυμνάσια xal τροφὰς ἐχλέξεται, Ξ : ἐπιμελούμενος. Οὗτος οὖν ^ , ἃ àv μὴ πιαίνη ΝΣ VE PU Abe ES πρὸς ὑπερύολὴν τὸ σῶμα, μηδ᾽ ὑπέρτερον αὐτὸ A μι Ἶ ; Ἀν τῆς τῶν νοερῶν χινήσεων ἀπεργάζηται. Οὐ γὰρ σώμα- τος ἁπλῶς ἐπιμελεῖται, ἀλλὰ σώματος διανοίᾳ ὑπηρετουμένου. Ὅθεν τὴν ἀθλητικὴν ἀγωγὴν παραι- τήσεται, ὡς ἄνευ ψυγῆς σῶμα θεραπεύουσαν " χαὶ πᾶσαν τὴν λεγομένην SOUPE φεύξεται, ὡς ἐπανι- VM ἐξ ARIA NUM σταμένην τῷ νοερῷ φωτὶ τῆς Ψυχῆς. “Ὅση. δὲ τῇ ^ ; ANS MEUS ; περὶ τὰ μαθήματα θεωρία καὶ τῇ περὶ τὰς καλὰς πρά- ; z PEE ξεις αὐτουργίᾳ ὑπηρετεῖσθαι δύναται τῇ τοῦ σώ μ α- Ὲ ; MEO δε EAE τος εὐεξία, ταύτην περιποιήσει ἑαυτῷ ὃ τὸν τοῦ φρο- e I; ; 2 y Ἢ νεῖν βίον ἑλόμενος. [Πρὸς τοῦτον γὰρ εἴρηται τὸ, μέτρον δὲ λέγω τόδ᾽ ὃ μή σ᾽ ἀνιήσει: Σέ, , φησί, τὸν ὄντα λογιχὴν «ψυχήν, μιὴ βλαπτέτω τὸ μέ- E A 2558 τρον τῆς τοῦ G0 u.a c 0c ἐπιμελείας" σέ, τὸν τῶν , , f^ - , προτέρων παραγγελμάτων φύλαχα, τοιαῦτα σιτία, honestissime actam. Atque hzc quidem hactenus, Quum vero corporis quoque cura ad animi perfeetionem | referatur, vide deinceps quid ad- jungat. XVI. 32-34. Neque cura valetudinis est neglizenda ; sed modus in potu, cibo et evercitiis servandus : modum autem dico hunc, qui tibi dolo- [rem non pariet. . Mortale corpus, quod nobis instrumenti loco ad vitam in terris agendam datum est, nec immodica curatione saginare, nec nimia cibi inopia mace- rare oportet, Officit enim ex aquo utrumque et usum ejus adimit, Carmen igitur hortatur, ut mo- derate corpus curemus, neque id aut luxurians aut morbis laborans negligamus, ut nature con- venienter conservatum operam suam promte navet animo principatum tenenti atque illuc sequi queat quo ille duxerit. Illud enim quod utitur animus est, corpus autem id quo utitur, cujus curam babere debet artifex, Neque enim eo tantum uti velle debemus, sed etiam , quoad possumus, pro- videre, ut rectese habens nobis inserviat. Quoniam vero natura ejus in perpetua generatione et cor- ruptione consistit, ipsumque expletio et exinanitio nutricantur, alimento nunc id supplente quod ef- fluxit, nunc vero exercitatione id quod abundat subducente, modus expletioni que fit cibo po- tuque ingesto et exinanitioni rerum digerentium ac discutientinm auxilio effectze statuendus est, Ilic vero modus est ratio illa que corporis habi- tum animi agitationi in commentatione posita accommodat, ideoque valetudini ejus eatenus pro- spicit, quatenus philosopho conveniat, Hzc igitur ratio exercitia illa et alimenta eliget, quz non immodice saginent corpus neque id mentis moti- bus superius efficiant, Non enim corporis simpli- citer curam gerit, sed corporis menti ministrantis. Quamobrem athleticum victum aversabitur, ut qui corpus curet neglecto animo, ac totam illam curationem qua σωμασχία dicitur vitabit, quippe qua mentis lumini obsistat. Quicunque vero victus bonum corporis habitum efficiendo artium studiis et honestarum actionum exercitationi servire pos- sit, eum ille adhibebit, qui prudenter vitam suam instituere vult, Illi enim hoc dictum est : modum autem dico hunc qui tibi dolorem non pariet. Te, inquit, qui animus rationalis es, ne damno afficiat curandi corporis modus; te, qui priora observabis precepta, cibos ejusmodi et potus atque exercitia deligere convenit, qu: corpus ad virtutum exer- citationem promtum reddant queque id quod est rationis expers ad excutiendas moderantis animi habenas non excitent, Summa autem inten- tione ac diligentia curandi corporis modum adhi- bere te oportet, quia et incompositorum ejus mo- tuum culpam sustinebis, Ingravescit enim vitii particeps equus, non simpliciter, sed quum ab aurigis non recte educatus est. In »iodo autem - 450 . 4 , M , 2. y 2| ῃ N , & ^ καὶ ποτά, χαὶ γυμνάσια, ἐχλέγεσθαι χρή, ἃ τὸ σῶμα πειθήνιον πρὸς τὴν τῶν ἀρετῶν χρῆσιν ἀπεργά- ζεται, ἃ μὴ ἐχφέρει τὸ ἄλογον πρὸς ἀφηνίασιν τοῦ ἡγεμονοῦντος λόγου. Μετὰ πλείστης δὲ προσοχῆς E nr τ Ei ποιεῖσθαί σε δεῖ τὴν παραμέτρησιν τῆς ἐπιμελείας SEES τ τοῦ σώματος, ὡς xxt τῶν τούτου παραλύγων χινη- ; MEER " 5 β μάτων τὴν αἰτίαν ὑφέξοντα. — Bgifer γὰρ ὃ τῆς χαχίας ΄ 1) * € i- 233? E Y -—. X μετέχων ἵππος, οὖχ ἁπλῶς, ἀλλ᾽ ὅτε ud, χαλῶς εἴη τεθραμμένος ὑπὸ τῶν ἡνιόχων. "Ev δὲ τῷ μέτρῳ, OA αρντν RR , τῷ περὶ τὸ σῶμα γτὸ ποτὸν τοῦ σιτίου προέταξεν, e 2. Ψ' , , ὅτι μᾶλλόν ἐ ἐστι δυσφύλαχτον, xal εὐόλισθον eic χατά- πόσιν, xat παραχινητιχὸν τῆς τοῦ σώματος εὐεξίας. , M ^ Adüot γὰρ ἄν τις πολλαπλάσια τοῦ μέτρου πιὼν μᾶλλ ον ἢ φαγών. Ὑὰ δὲ γυμν ἄσια τρίτα τέταχται, ὡς ἐπανορθούμενα τὴν ἀπὸ τῆς τροφῆς πλήρωσιν, ν, χαὶ πάλιν πρὸς τὸ ὑγιεινῶς τ τρέφεσθαι παρασχευάζ οντα, Κύχλῳ γὰρ οἷον ἀνταποδίδοται ταῦτα ἀλλήλοις, τροφή, χαὶ γυμνάσιον" καὶ γυμνάσιον, xol τροφή. Χορηγία γὰρ τοῦ μὲν δύνασθαι γυμνάζεσθαι τὸ εὖ τεθράφθαι, τοῦ δὲ εὐεξτικῶς τρέφεσθαι, τὸ γε- Μέτρον δὲ τούτων ἄλλο ἄλλῳ, πρὸς τὸ οἰχεῖον ἐπιτήδευμα τῆς τοῦ σώματος Πᾶς γὰρ τῆς ἑαυ- TOU προαιρέσεως ὄργανον αὐτὸ ποιεῖσθαι σπουδάζει" ὃ μὲν παλαιστριχὸς τῶν περὶ πάλην χινημάτων " ὃ δὲ γεωργιχὸς τῶν περὶ γεωργίαν πόνων" καὶ ἄλλος πρὸς ἄλλο ἕλχει χαὶ με εθαρμόζεται τὴν τοῦ σώ ματος ὑπουργίαν. 'Τί οὖν ὃ φιλόσοφος: πρὸς τί βλέπων ἐθελήσει τὸ σῶμα παιδαγωγεῖν; χαὶ τίνος ὄργανον ze NI , A NY o , αὐτὸ σπουδάσει ποιήσασθαι, ἢ δῆλον ὅτι φιλοσοφίας γυμνάσθαι συμμέτρως. DUM OBS 1 ἐπιμελείας ἑχάστῳ τεινούσης. HIEROCLIS. COMMENTARIUS ^! € , » * τ -, , καὶ τῶν ταύτης ἔργων; Ὥς οὖν οἷόν τε φρονήσεως ὄρ-- γᾶνον γενέσθαι τὸ σῶμα, οὕτως αὐτὸ διὰ πάντων θρέψει τε xoi παιδεύσει, ψυχῆς μὲν προηγουμένως ἐπιμελούμενος, διὰ ταύτην δὲ xal τοῦ σώματος. Οὔτε γὰρ προτιμήσει αὐτὸ τῆς χρωμένης, οὔτε παντε- λῶς ἀμελήσει αὐτοῦ πάλιν διὰ τὴν χρωμένην * ἀλλ᾽ ἐν Ὁ x: , τάξει τῇ πρεπούσῃ ὡς ὀργάνου ποιήσεται τὴν ἐπιμέ- λειαν, πρὸς τὴν τοῦ χρωμένου ἀρετὴν χαὶ τὴν τοῦ σώματος ὑγίειαν ἀναφέρων. Διὸ οὐ πανταχόθεν αὐτὸ θρέψει, ἀλλ᾽ ἀφ' ὧν δεῖ μόνων, Ἔστι γὰρ ἃ μὴ δεῖ πρ ρυσφέρεσθαι, ὡς βαρύνοντα τὸ σῶμα, χαὶ χαθ- ἕλκοντα τὸ συμφυὲς πνεῦμα τῆς Ψυχῆς πρὺς ὑλικωτέ- pus ἐμπαθείας" περὶ ὧν ὕστερον ὃ λόγος φησίν " Ἀλλ᾽ εἴογου βρωτῶν, ὧν εἴπομεν, Ev τε χαθαρμοῖς, ἔν τε λύσει ψυχῆς χρίνων. — M "- “" T Τὰ τοιαῦτα οὖν παντελῶς παραιτήσεται" ὧν δὲ ἐξὸν προσφέρεσθαι τὴν ποσότητα χαὶ τὸν καιρὸν μετρήσει xai, ὥς φησιν ᾿Ἱπποχράτης, ὥρην, xx χώρην, xot ἡλικίην περιεργάσεται, xal πάντα ὅσα τοῦ τοιούτου , » AA , 5 , 5 , - τύπου: οὐχ ἀνεξετάστως ἐπιτρέπων ἐμπίπλασθαι ὧν ἘΞ ; PR a 3 δύ ἐξὸν μεταλαμδάνειν, οὐδ᾽ ἀχρίτως νέον xal πρεσδύτην ὅὁμοίως διαιτᾶσθαι, ἢ ὑγιεινὸν χαὶ νοσώδη, ἢ ἄρχό- μενον φιλοσοφίας xoi εἰς ἄχρον αὐτῆς ἥχοντα. Ταῦτα X edt & E NTEUS - m δὲ πάντα συνείληφε τὸ Πυθαγοριχὸν μέτρον, τῇ Ὁ Ψ , προσθήχῃ τοῦ, ὃ μή c' ἀνιήσει. Πάντα γὰρ εἷς τὴν φιλόσοφον εὐζωΐαν συντείνοντα πρὸς τὴν τοῦ σώ- 2 ἔλειαν ἐπέτρεψε τῷ βραχεῖ τούτ' ῥή- ματος ἐπιμέλει πέτρεψε τῷ βραχ ῳ δή Ξ ; Ἐν ματι" xal τοῖς προειρημένοις περὶ δγιείας ψυχῆς D Tot vt ! - P c y C. iy ἐπηγαᾶαγεν, ουὸ ὑυὑγιειῃς τῆς περι σωμ αμε- circa corpus adhibendo potum cibo propterea prz- , posuit, quod difficilius cavetur et facile absorbetur et bonum corporis habitum pervertit. Multo enim sepius quis imprudens modum excedat bibendo , quam comedendo. Tertio autem loco posita sunt exercitia, utpote quz expletionem alimentis fa- ctam corrigant, et rursus ad salubrem victum preparent. Etenim in orbem quodammodo euntia reciprocantur inter se alimentum et exercitatio atque exercitatio et alimentum. Aptus enim victus facultatis virium exercendarum largitor est, victüs vero cum firmo corporis habitu conjuncti mode- rata exercitatio conciliatrix est, Horum vero mo- dus alii alius est, quum ad proprium cujusque institutum corporis cura spectet, Nam sui quisque studii instrumentum corpus facere conatur, pa- lestricus luctz motuum , agricola agriculture la- borum; alius autem ad aliud trahit et accommodat corporis ministerium. Quid igitur philosophus? quid ille spectans corpus excolere volet? et cujus rei instrumentum illud facere conabitur, nisi phi- losophiz atque ejus operum? Ut igitur prudentiae instrumentum cor pus potest fieri, ita ipsum omnino alet atque erudiet, animum quidem inprimis cu- rans, corpus autem ejus gratia. Neque enim illud utenti anteponet, neque contra prorsus negliget , utentis gratia, sed ejus tanquam organi, eo quo par est ordine curam geret, eam tum ad utentis virtutem , tum ad ipsius corporis valetudinem re- ferens. Itaque non quibuslibet alimentis corpus nutriet , sed quibus solis oportet, Sunt enim quibus vesci non decet, ut quz corpus pragravent et spiritum animo adhzrentem ad crassiores affectus detrahant; de quibus postea carmen dicit : Abstine vero cibis iis, quos diximus, cum in lust-atio- [nibus, tum in purgatione animi judicium adhibens. Talia igitur penitus rejiciet : eorum autem quibus vesci licet quantitatem et tempus zetietur, et di- ligenter considerabit, ut ait. Hippocrates, anni tempus et regionem et zlatem czxteraque ejus ge- neris omnia ; neque sine examine corpus iis impleri sinens, quibus vesci fas est, nec sine discrimine eundem victum juveni et seni , aut sano et egroto, aut tironi in philosophia et viro ad summum ejus ΡΥ T IN AUREUM CARMEN. 457 λειαν ἔχειν χρή" ὡς ἐκεῖ μὲν τὴν τοῦ χρωμένου ἀρετὴν παραδίδοσθαι, ἐνταῦθα δὲ τὴν τοῦ ὀργάνου σωτηρίαν. Σύναψον οὖν ταῦτα ἐχείνοις, xal εὑρή-- σεις, ὅστις εἶ ᾧ ᾧ παραγγέλλεται, τοιοῦτο δεῖν ποιεῖσθαι τὸ μέτρον τῆς περὶ τὸ σῶμα τάξεως, ὃ μή σ᾽ ἀνιή- σει, ὃ μὴ ἐμποδιεῖ τὴν φιλόσοφον πρόθεσιν, ἀλλ᾽ ἐπωφελήσει τῇ συνεργίᾳ τὴν πρὸς ἀρετὴν ὁδεύουσαν ψυχήν. Ποτοῦ δὲ χαὶ σίτου μέτρον εἶπε, τὰς ὑπερβολὰς xal τὰς ἐλλείψεις ἀπαγορεύων, ὃ λόγος, τὸ δὲ μέσον xal σύμμετρον ἀσπαζόμενος: ὅθεν xal τὸ γαστρὸς χρατεῖν χαὶ ὕπνου λαγνείης τε χαὶ θυμοῦ εὐ-- χκόλως παραγίνεται. Τὸ γὰρ νῦν λεγόμενον μέτρον τὴν ἐν ἐχείνοις ἀμετρίαν χολάζει, χαὶ ὑπεξαιρεῖται τὸ λυποῦν xal χαθέλχον τὴν πρὸς νοῦν χαὶ θεὸν € ἐπειγομέ- v) ψυχήν. Δεῖ γὰρ αὐτὴν ἀνιοῦσαν πρὸς νοῦν γαλή- νὴν ἔχειν ἀπὸ τῶν παθητιχῶν χινημάτων, καὶ τετάχθαι αὐτῇ τὰ χάτω χαλῶς πρὸς τὸ ἀθόρυδον τῆς τῶν ἄνωθεν θεωρίας. Τοῦτο ἦν τὸ μέτρον, ὃ μ ἡ σ᾽ ἀνιήσει" τοῦτο τὸ χρατοῦν γαστρὸς ἅμα, χαὶ τὴν τοῦ ὀργάνου σωτηρίαν ποιούμενον, τὸ ἀρετὴν ψυχῆς ἐπιδεικνύμε- νον, xal τὴν τοῦ σώματος ἕξιν μὴ χαταλύον. Μέ- ρος γὰρ ἀρετῆς ἐστι χαὶ τὸ εἰδέναι σώζειν τὸ ὄργανον, χαὶ συναρμόζειν αὐτὸ πρὸς τὴν φιλόσοφον χρῆσιν. Ἐπεὶ δὲ οὐ μόνον ἐν τροφαῖς xal γυμνασίοις ἐστὶν f$ τοῦ σώματος θεραπεία, ἀλλὰ χαὶ ἄλλων πολλῶν προσδεῖται, οἷον ἱματίων, ὑποδημάτων, fastigium evecto permittens. Hzc vero omnia modus Pythagoricus complexus est additis verbis illis : qui tibi dolorem non parict. Omnia enim ad vite felicitatem e philosophia ortam spectantia propter corporis curam permisit brevi hoc dicto usus, atque iis, qua de animi sanitate ante dicta erant, adjecit, neque cura valetudinis corporis est negligenda, ita ut ibi utentis virtutem tradat , hic autem instrumenti salutem, Hzc igitur cum illis conjunge, et invenies, quisquis es, cui hoc pre- cipitur, modum istum regendi corporis adhibendum esse, qui tibi dolorem non afferet , qui philosophi- cum institutum non impediet, sed animum ad virtutem contendentem opera sua adjuvabit. Potus autem et cibi modum dixit carmen , nimiam eorum copiam et inopiam interdicens, id vero quod medium est ac temperatum comprobans, unde et ventri et somno et veneri et irz facile possumus moderari. Nam qui hoc loco dicitur modus id quod immoderatum in illis est reprimit tollitque molestiam et quidquid animum ad mentem ac Deum festinantem deprimit. Oportet enim illum , quum ad mentem ascendit, tranquillum esse libe- rumque ab affectuum motibus, atque inferiora habere rite composita ad iniperturbatam superio- rum contemplationem, Hic est /odus ille, qui tibi dolorem non pariet; hic est ille qui et ventri simul σχευῶν παντοδαπῶν, xal τῆς ταῦτα ὑποδεχομένης οἰκίας, δεῖ δὲ χαὶ ἐν τούτοις τοῦ μετρίου, ὃ τρυφήν τε χαὶ ἀκαθαρσίαν ἐξορίζει τῆς ὅλης ἡμῶν διαίτης" εἰ- χότως ἐπήγαγεν᾽ XVII. 35---38. Εἰθίζου δὲ δίαιταν ἔχειν καθάρειον, ἄθρυπτον" xai πεφύλαξό γε ταῦτα ποιεῖν ὁπόσα φῇόνον ἴσχει. Μὴ δαπανᾶν παρὰ καιρόν, ὁποῖα χαλῶν ἀδαήμων * ux ἀνελεύθερος ἴσθι * μέτρον δ᾽ ἐπὶ πᾶσιν ἄριστον. Οὐ μόνον, φησίν, ἐν σιτίοις xal ποτοῖς τὸ μέτρον χαλόν, ἀλλὰ xal ἐν τοῖς ἄλλοις ἅπασιν. ὡς τῶν δι᾽ ὑπερδολὴν xal ἔλλειψιν ἁμαρτημάτων χαθαρεῦον. Γέ- νοιτοὸ γὰρ ἂν ἐν πᾶσιν οἷς εἴπομεν, ἀμετρία διπλῇ " ἣ μὲν πρὸς τὸ πολυτελὲς ἐξάγουσα, ἢ δὲ πρὸς τὸ ῥυπα- ρὸν συνωθοῦσα. σοφον ἦθος, οὐδὲ στοχαζόμενον τῆς σωματιχῆς εὐμε-- τρίας. ᾿Κπιτεινομένη γὰρ χαθαρειότης θρύψις χαὶ βλαχεία εὑρίσκεται" ἐπιτεινομένη δὲ λιτότης ἀκαθαρ- σία xai ῥύπος γίνεται. "Iv! οὖν μήτε ἐχεῖνο πάθωμεν διὰ χαθαρειότητα, μήτε τοῦτο διὰ λιτότητα, μέσοι βαίνωμεν, τὰς παραχειμένας ἑχατέρῳ χαχίας ἐχχλί- νοντες, xxl τὸ ἕτερον τοῦ ἑτέρου σωφρονισμὸν ποιούμε- νοι" λιτὴν οὕτως ἐπιτηδεύοντες δία ταν, ὡς μὴ ἀχάθαρτον, xal x θάρειον οὕτως, ὡς μὴ τῇ v3"- λήν. Διὸ τὸ μέτρον προτιμήσωμεν ἐν πάσῃ τῇ “Ἑκάτερον δὲ μεμπτὸν xal οὐ φιλό- imperat et instrumentum incolume prestat, qui animi virtutem ostendit et corporis habitum non dissolvit, Pars enim virtutis est etiam servandi instrumenti scientia , atque ejus ad philosophicum usum accommodatio. At quum non in a/imentiy tantum atque ezcercitationibus versetur corporis cultus , sed mnltis etiam aliis rebus indigeat , velut vestimentis , calceis, varia supellectile atque domo hec omnia continente, opus autem sit in his quoque mediocritate , quz et luxum et immundi- tiam a tota victus nostri ratione amoveat, non immerito subjecit. XVII. 35-38, Mundo vero viclu nti assuesce, non delicato. Kt cave facias quaecunque invidiam habent. Ne fac sumtus importunos, ut qui honesti ignarus est, neve sis illiberalis : modus enim in omnibus optima res. Non solum, inquit, in cibo et potu bonus est modus , sed in ceteris quoque omnibus, ut qui ab iis peccatis purussit, quz propter nimiam copiam vel inopiam admittuntur, Etenim in omnibus qua diximus duplex modi excedendi ratio est, altera ad luxum perducens, altera ad sordes compellens. Utrumque vero vituperandum est atque a philo- sophi moribus alienum, neque ad rectam corporis moderationem spectat. Nam in luxum atque mol- 458 περὶ τὸ σῶμα χατασχευῆ,, ἱμάτιον ἐχλεγόμενοι καθ d ρειον; ἄθρυπτον᾽ οἶκον ὁμοίως καθά ρειον» ἄθρυπτον᾽ xui πᾶν ὁτιοῦν τῶν περὶ τὸ σῶμα χα- θάρειον;, ἄθρυπτον ἔχειν ἐθέλοντες. Πρέπει γάρ, Joyuciis ψυχῆς τοῦ σώματος ἡγουμέ ἔγης, καὶ τὰ περὶ τὸ σῶμα πάντα συντετάχθαι πρὸς τὸν ἡγούμενον λόγον, ὅστις οὔτε τ ev? Tic , οὔτε ἀκαθαρσίας ἀνέ- Ben, τῇ κατ᾽ αὐτὸν ἀξ (a. πάντα λογιζόμενος δεῖν εἶναι σύμμετρα. ἽΝ᾽ οὖν μὴ περιέλκοιτο πρὸς χτῆσιν τῶν πολυτελῶν, τὸ XO ρυπτον ἐπιτηδ δεύει - ἵνα δὲ μὴ pim τῳ xo ὑλιχῇ ἀμορφίᾳ συνοιχοίη, τὸ χαθάρειον ἐκλέγεται. Οἷον, ἱμάτιον οὐ λεπτὸν μέν, χαθά- ρειον δέ: σχεύη οὐ χρυσᾶ, οὐδὲ ἀργυρᾶ; ἀλλ᾽ τῶν εὐπορίστων ὑλῶν χαθ άρεια" οἰκίαν o0 πολυτε-- λέσι λίθοις κατηνθισμένην , οὐδὲ περιττῶς εἷς χάλλος χαὶ μέγεθος ἐξειργασμένην, ἀλλὰ σύμμετρον τῇ τοῦ σώματος χρεία, χαθάρειον δέ: xoi ὅλως παρὰ πᾶσαν τὴν δίαιταν τὸ μὲν τρυφηλόν, ὡς ἔξω τῆς χρείας, ἀρνεῖται" τὸ δὲ χαθάρειον, ὡς μάλιστα τὴν χρείαν ἀποπλη Ἰροῦν, ἐγκρίνει, Kot γὰρ ἱμάτιον, χαὶ οἶχος, χαὶ σχεῦος ἅπαν, τότε τὴν αὑτοῦ χρείαν καλῶς παρέχεται. ὅταν σύμμετρον 3 καὶ χαθάρειον. T: γὰρ μεγάλου δεῖ πίναχος εἰς μικρὸν ὄψον; τί δὲ ῥυπαροῦ, μέλλοντος ἀφανιεῖν τὸ ὄψον; Οἴχου δὲ μεγά- λου τί δεῖ τοῖς μέλλουσιν ἐν μιᾷ γωνία αὐτοῦ χεῖσθαι ; τί δὲ ἀκαθάρτου, τὴν τῆς οἰκήσεως χρείαν οὗ Map γοντος: Τὸ δὲ αὐτὸ χαὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων εὑρήσεις ἔχα- HIEROCLIS COMMENTARIUS , kl b A hj -— 9 , τέρωθεν ἄχρηστον ὄν, τὸ μὴ μετὰ τοῦ ἀτρύφου 4 XV pA E xaüdpstov: ἅμα γὰρ ὑπερέδης τὸ μέτρον τῆς χρείας, xu εἰς τὸ ἄπειρον προῆλθες τῆς ἐπιθυμίας. Διὸ πάντα τὰ περὶ τὸν βίον μετρείσθω σοι ταῖς μεσό- τῆσι ταῖς διαφευγούσαις τὰς παραχειμένας χακίας. Εἰθίζου δὲ δίαιταν ἔχειν; φησί, καθάρειον" εἶτα δρῶν τὴν εἰς τρυφὴν ἔκπτωσιν, προσέθηκεν ἄθρυπτον * xoi εἰ ἀθ g? πτον προειρήκει , εἶδεν ἂν xol τὴν εἰς ῥύπον ἀπόπτωσιν, xal ἐπήγαγε x a0 ἅ- peto v* ἀεὶ τοῦ πτώματος ἀνέχων τῇ τοῦ ἑτέρου πρὸς τὸ ἕτερον ἀντιθέσει, ἵν᾽ ἐξ ἀμφοτέρων ἀνδρώδης ἣ ^I 5 ' - , , “ δὲ δίαιτα ἢ, χαὶ λογιχῷ ζώῳ πρέπουσα, Οὕτω δὲ τάξαντες τὸν βίον, χαὶ ἄλλο τι ἑπόμενον μέγα ἀγαθὸν ἕξομεν. [ov γὰρ ἐπιφυόμενον τοῖς ὑπερξάλλουσι φθό- νον διαφύγοιμεν dv, τῷ μη δὲν ἄγαν οὐ χινοῦντες xaÜ' ἡμῶν αὐτῶν τοὺς συμπολιτευομένους, ὥστε νῦν μὲν νεμεσᾶν, ὡςτρυφῶσιν ἡμῖν, νῦν δὲ μέμφεσθαι, : Sc χαὶ 6r uly Ordo ERE ERR ὡς ῥυπῶσι" xai ὁτὲ μὲν ὡς ἀσώτοις ἐγκαλεῖν, δτὲ ὃ ὡς μιχρολόγοις. Πᾶσι γὰρ τοῖς τοιούτοις ἕπεται παρὰ τῶν συζώντων f$ ἐπὶ τῇ ἀμετρία ufu. Τοῦτο γὰρ νῦν 6 φθόνος δηλοῖ, ἵν᾽ ἡ τὸ λεγόμενον, πε φύ- λαξο τοιαῦτα ποιεῖν, ὁπόσα φθόνον ἴσχει, X Labor X τῶν πολλῷ ἤγουν μέμψιν εὔλογον ἔχει παρὰ τῶν πολλῶν, Μεμ- mn 3.) 9 de n * ^, E * - πτὰ δέ, κατὰ τὸν λόγον xal τοὺς πολλούς, ἐν μὲν τῇ διαίτη τρυφὴ καὶ ῥύπος, ἐν δὲ τῇ δαπάνη χρημά- των. ἀσωτία xal μιχρολογία. Διὸ ἐλευθεριότης xal συμμετρία δειχνύτω διὰ τῶν ἐχτὸς πάντων τὴν ἔω- litiem abit nimia munditia, in sordes autem atque immunditiam nimia tenuitas, Ut igitur neque illud nobis accidat propter munditiam, neque hoc propter tenuitatem , 1nedii incedamus, adjuncta utrique vitia declinantes et alterum altero tempe- perantes : ita tenui utentes victu, ut sordibus ca- reat, atque ita mundo, ut luxu vacet. Modum igitur in omni circa corpus apparatu przoptemus, vestitum eligentes mundum, non delicatum, domum similiter mundam, non delicatam , quidquid de- nique ad corpus pertinet, mundum, non delicatum comparare studentes. Quum enim rationalis ani- mus corpori przsit , ea etiam omnia quz ad corpus pertinent, ad ducis rationis exemplum componi oportet, quz, neque luxum neque sordes feret , omnia judicans suz dignitati convenientia esse debere. Illa igitur, ne in sumtuosis comparandis distrahatur, id quod deliciis caretstudiose sequitur, ne vero in sordibus atque in crassa rerum defor- mitate vivat, munditiam eligit : verbi gratia, ve- stem non byssinam, mundam vero ; vasa non aurea, non argentea, sed ex parabili materia munda , domum non lapidibus pretiosis decoratam , neque egregie pulchritudinis et amplitudinis gratia stru- ctam, sed corporis usui aptam et mundam : atque omnino in toto victu delicatum illud , ut inutile, respuit, mundum vero, quippe quod usui abunde satisfaciat, deligit, Etenim vestimenta et domus et supellex omnis tum magnum sui usum preebent, quum convenientia sunt et munda. Quid enim disco opus est magno, ubi opsonii parum? quidve immundo, qui opsonium corrumpat? Quid autem domo magna illis opus est, qui in uno ejus angulo jacebunt? quidve sordida , que habitationis usum non praebeat? [dem in ceteris quoque utrimque inutile reperies, defectionem dico luxu vacantis munditiz ; simulatque enim usus modum exces- sisti , ad cupiditates infinitas progressus es. Quo- circa vite res omnes metiaris ea mediocritate , qua vitia declinet vicina. 7Muzdo wero, inquit, victu uti assuesce; deinde prolapsionem in /uzuin animadvertens addit nom delicato : quodsi non delicato prius dixisset, prolapsionem inde etiam in sordes videns addidisset mundo, a lapsu semper arcens alterum alteri opponendo, ut ex ambobus victus virilis natureque intelligenti conveniens constet, [ta vero vitam nostram instituentes et aliud quoddam ingens bonum nanciscemur. In- vidiam enim, qu: nimiis rebus adhzrescit , vita- bimus, providendo ze quid nimis sit civium no- strorum in nos odia non ita excitantes , ut nobis modo irascantur, tanquam /uru diffluentibus , IN AUREUM CARMEN. 459 φρονα τῆς ψυχῆς ἕξιν xal τὸ μέτρον τὸ ἐπὶ πᾶσιν ἄριστον. Δεῖ γάρ, ὅσον ἐφ᾽ ἡμῖν, τῶν ἐπιφθό- νων ἀπέχεσθαι τὸν ἡσυχίας ἐρῶντα, χαὶ μὴ ἐρεθίζειν, ὥσπερ τι θηρίον, τὸν φθόνον, ἵν᾽ ἀθορύξως ἐξῇ προχόπτειν ἐν τοῖς χαλοῖς. Ἀ νεπίφθονον δὲ ζωὴν ἐπιτηδεύσομεν, λιτὴν χαὶ ἄῤῥυπον δίαιταν ἔχοντες, xal τὸν τῆς ἀπειροχαλίας τῦφον ἐχχλίνον- τες, ἐξ οὗ ἀπούλαστάνει δύο χαχά, δαπάνη τε, xal φειδὼ χρημάτων ἄκαιρος * ὧν τὸ μὲν εἰς ὑπερηφανίαν διαδάλλεται, τὸ δὲ εἰς μιχροπρέπειαν. “Ἰξκάτερον δὲ τούτων fj ἐλευθεριότης ἐχφεύγει, ἀρετὴ περὶ χρη - μάτων δόσιν χαὶ λῆψιν ὑπάρχουσα, χαὶ τὸ δέον ἐν προσόδοις xal δαπάναις εὑρίσχουσα, xai πρὸς τὸν óo- θὸν λόγον πάντα τὰ ἐχτὸς συντάττουσα. σαῦτα xal περὶ τῆς τοῦ σώματος χαὶ περὶ τῆς τῶν ἐκτὸς ἀρίστης χρήσεως πεφιλοσόφηται ἐν τοῖς "ἔπεσιν, ὅπως ἂν xat διὰ τούτων τὸ τῆς ἀρετῆς διαφαίνηται χάλλος * χεφά- λαιον δὲ τῶν πάντων ποιεῖται τὸ ἑξῆς παράγγελμα. - XVIII. 39. Πρῆσσε δὲ ταῦθ᾽ ἅ σε μὴ βλάψει, λόγισαι δὲ πρὸ ἔργου. Πολλάχις ἐχρήσατο τῷ τοιούτῳ λόγῳ, ὅδτὲ μὲν εἰπών, ᾿Αλλὰ τάδ᾽ ἐχτελέειν, ἅ σε μὴ μετέπειτ᾽ ἀνιήσει " δτὲ δέ, modo reprehendant tanquam sordidos , atque in- terdum increpent tanquam prodigos, interdum autem tanquam preparcos. Nam istiusmodi omnes, qui modum non servant , ab iis quibuscum vivunt vituperantur. Hoc enim invidi nomen hic significat , quasi dicat cave facias, quecunque invidiam habent, sive que juste a vulgo repre- hnendi possunt. Justa vero de causa et de vulgi sententia reprehensione digna sunt luxus et sordes in victu ; in pecuniz autem erogatione prodigentia et nimia parsimonia, Quocirca liberalitas et me- dioeritas in emnibus externis prudentem animi habitum ostendant et modum illuin , qui in omni- bus optimus est. Ab iis enim, que invidiam ha- bent, ei abstinendum est, quantum fieri potest, qui tranquillitatem amat, neque invidia tanquam fera provocanda est, ut in iis quz honesta sunt animo omni perturbatione libero proficere liceat. Vitam autem sine invidia degendam sequemur, si tenui et mundo victu utamur, et fastum illum vi- temus, qui ex decori ignorantia oritur, unde duo mala nascuntur, pecuniarum profusio et parsimo- nia intempestiva, quarum illa ut superbia vitupe- ratur, hec autem ut pusilii animi tenacitas. At horum utrumque devitat liberalitas, que virtus in dandis accipiendisque pecuniis versatur ac . — Μέτρον δὲ χέγω τόδ᾽ ὃ μή σ᾽ ἀνιήσει" χαί, Μηδεὶς μήτε λόγω σε παρείπῃ, μήτε τι ἔργῳ ἸΙρῆξαι, μηδ᾽ εἰπεῖν, ὅ, τι τοι μὴ βέλτερόν ἐστι. Τούτων οὖν ἁπάντων σύνοψιν ἐνταῦθα χαὶ μίαν συγ-- χεφαλαίωσιν ὃ λόγος ποιεῖται, ἀπαγορεύων μὲν τῶν βλαδερῶν τὴν παραδοχήν, τῶν δὲ ἐπωφελῶν εἰσηγού- μενος τὴν ἐνέργειαν ^ γίνεσθαι δὲ χαλῶς τὴν τούτων διάχρισιν ἐν τῷ λογίζεσθαι πρὸ ἔργου τί πρα- χτέον xal τί μὴ πραχτέον. Ὁ γὰρ τῆς εὐδουλίας καιρὸς ἐν τῷ ἀπρολήπτῳ τῶν xod ξεων παραγίνεται, Kav- ταῦθα δὲ πάλιν τοῦ ἅ σε μὴ βλάψει οὕτως ἀχουσό- μεθα, ὡς xal τοῦ, ἅ σε μὴ μετέπειτ᾽ ἀνιήσει" τὸ σὲ χατὰ τοῦ ὄντως ἀνθρώπου xal τῆς λογιχῇς οὐσίας τάττοντες, xal χατὰ τοῦ φιλοσοφεῖν προηρημένου, xat τὴν πρὸς θεὸν ὁμοίωσιν χτήσασθαι σπεύδοντος. Τοῦτον δὲ βλάπτει πᾶν τὸ παρὰ τὸν ὀρθὸν λόγον, πᾶν τὸ παρὰ τὸν θεῖον νόμον, πᾶν τὸ τὴν πρὸς θεὸν ὁμοίωσιν ἐμπο- δίζον. [Ιέφυχε δὲ τὰ τοιαῦτα ἡμῖν ἐπιτίθεσθαι ἐν τῇ χοινωνία τῶν συζώντων, xal τῇ διοικήσει τοῦ τε συνε- ζευγμένου σώματος, xal τῶν πρὸς βοήθειαν ἐξευρημέ- νων τὴν τούτου" ἃ δὴ χρήματα χαλεῖν ἔθος, ὡς πρὸς τὴν χρείαν ἐχχείμενα. Διευλαδεῖσθαι οὖν χρῆναί φησιν ὃ λόγος τὸν ἐρωτιχὸν τῶν θείων ἀγαθῶν, μήποτε ἀναπεισθῇ πρᾶξαί τι ὃ ud; βέλτερον αὐτῷ, xat ὅπως μὴ χαρίσηται τῷ σώματι, ἐξ ὧν αὐτὸς ἀνιάσεται, μηδὲ decorum in quzstibus et sumptibus repertum ob- servat simulqueexterna omnia ad rectam rationem componit, Atque hxc quidem etiam de corporis externarumque rerum usu optimo in carmine philosophie convenienter tradita sunt, ut virtutis pulchritudo in his quoque appareret ἢ omnium vero summain sequentem preceptionem carmen esse vult, XVIII. 39. Fac ea quz tibi non noceant, et delibera priusquam facias. Hujusmodi dicto szpe usus est , uno loco dicens, At tn ea perage, quze tibi postea non sint molesta : alio autem , ....modum autem dico hunc, qui tibi dolorem non [pariet ; et alibi, Nemo te aut verbis aut factis adducat, ut quidquam aut facias aut dicas, quod tibi non sit commodum. Hzc igitur omnia in unum hic collecta ante ocu- los ponit carmen, vetans nos admittere noxia, suadensque ut utilibus operam demus , qua qui- dem optime distinguantur, considerando ante 460 HIEROCLIS COMMENTARIUS προσδέξηταί τι βλάπτον τὴν φιλόσοφον ὁρμήν, ἐφ᾽ ᾧ μικρὸν ὕστερον μεταμελήσεται. "l'aüva γὰρ πάντα τῷ προλογισμῷ διωθεῖσθαι ἡμᾶς προσήχει, ἵν᾿ ὃ ἐπιλογι- σμὸς τῶν εἰργασμένων fuv ἡδίστην ἔχη τὴν ἀνάμνη- σιν, ἣν ἑξῆς ποιεῖσθαι παραχελεύεται. XIX. 40—44. M8 ὕπνον μαλαχοῖσιν ex? ὄμμασι προσδέξασθαι, πρὶν τῶν ἡμερινῶν ἔργων λογίσασθαι ἔχαστον" πῇ παρφέθην; τί δ᾽ ἔρεξα ; τί μοι δέον οὐχ ἐτελέσθη ; ἀρξάμενος δ᾽ ἀπὸ πρώτου ἐπέξιθι " χαὶ μετέπειτα δειλὰ μὲν ἐκπρήξας ἐπιπλήσσεο, χρηστὰ δέ, τέρπευ. ᾿Ενταῦθα γενόμενος τοῦ λόγου, τῶν ὅλων παραγ - ; ; μὲ γελμάτων ἀθροισόν μοι τὴν γνώμην, ἵνα τὸ εἴσω τῆς T Ls ; Ψυχῆς δικαστήριον πρὸς ταῦτα, ὡς πρὸς θείους νόμους, ἀπούλέπον, ποιῇ τῶν εὖ ἢ χαχῶς πεπραγμένων τὴν 3:3 Li * 3 XR M ov ^ ' * ἐπίχρισιν. Πόθεν γὰρ ὃ ἐπιλογισμὸς ἕξει δειλὰ μὲν e M M εἰργασμένους ἡμᾶς ἐπιχόπτειν, χρηστὰ δὲ πράξαντας ἐπαινεῖν, εἰ μὴ ὃ προλογισμὸς νόμους τινὰς λάδοι, καθ᾽ οὺς προσήχει τὴν ζωὴν συντάττειν, χαὶ πρὸς ; - , τούτους τὸ τῆς συνειδήσεως ταμιεῖον, ὡς πρός τινα , ^ , ^ e Led , € , εἶ σχοπόν, ἀπευθύνοι τὸν ὅλον ἡμῶν βίον: “Οσημέραι δὲ - - L4 M ποιεῖσθαι τὴν τοιαύτην xplctv εἰσηγεῖται, ἵνα τῷ συν- εχεῖ τῆς μνήμης τὸ τῆς κρίσεως ἀπλανὲς διασώζηται * τ € , el πρὸς ἑσπέραν δέ, xal εἰς ὕπνον τρεπομένων, ὅπως ἂν εἰς τὸ πέρας τῶν μεθημερινῶν πράξεων τὸ τῆς συν- εἰδήσεως χαθίζοιμεν δικαστήριον, ἐπιχοίτιον ἄσμα θεῷ τὴν τῶν διαθέσεων ἀνάχρισιν ποιούμενοι, πῇ πα- ρέθην; τί δ᾽ ἔρεξα; τίμοι δέον οὐχ ἐτελέσθη; Οὕτω γὰρ παραμετρήσομεν τὴν ἑαυτῶν ζωὴν τοῖς πα- ρχδεδομένοις xavoct, τῷ νομοθέτῃ νῷ τὸν χριτὴν λόγον H , WP ERZA ΄ ΄ rj - ἐπισυνάπτοντες. "Tt οὖν 6 νομοθέτης λέγει: "uxav τοὺς φύσει χρείττονας, χατὰ τὴν οὐσιώδη αὐτῶν τάξιν. Τονέων καὶ συγγενῶν πλεῖστον ποιεῖσθαι λόγον. Τοὺς . ^ - 5 γ᾽ * ) - ntm ἀγαθοὺς ἄνδρας ἀσπάζεσθαι xat φιλεῖν, lov σωμα- τιχῶν δυνάμεων ὑπερέχειν. — "Exuzov αἰδεῖσθαι παν- Διχαιοσύνης ἐπιμελεῖσθαι. Χρημάτων χαὶ τῆς ἐφημέρου ζωῆς προεγνωχέναι τὸ εὔφθαρτον. Τὸν ἀπὸ τῆς θείας χρίσεως ἀπονεμηθέντα χλῆρον ἀσπάζε- σῦαι. Θεοπρεπεῖ δὲ χρῆσθαι φρονήματι, xol πρὸς τὸ I , p , " H - βέλτιον μεθιστάναι τὴν γνώμην. Φιλολογίαν ἀσκεῖν τῶν ὄντως λόγων. Ἀνεξαπάτητον εἶναι, xal ἀδούλωτον PAG : ? aut πρὸς τὴν τῆς ἀρετῆς τήρησιν. Εὐδουλία πρὸ τῶν ἔργων χρῆσθαι, ἐξ ἧς τὸ ἀμεταμέλητον ἐν τοῖς ἔργοις Οἰήσεως καθαρεύειν. Τὸν ἐπιστημο- ^ LS , ^ - aU ἐδ ^ ^ γιχὸν μεταδιώχειν βίον. Τὸ σῶμα xol τὰ ἐχτὸς πρὸς a M E] LJ 9t 1) A^ !y Tq ^ $ τὴν τῆς ἀρετῆς ἐνέργειαν μεταῤῥυθμίζειν. "Tourn νομοθέτης νοῦς διαθεσμοθετεῖ ταῖς ψυχαῖς" ὃ δὲ ὕποδε- , “ , ξάμενος αὐτὰ λογισμὸς δικαστὴς ἄγρυπνος ἑαυτοῦ γί-- τ αν M * - “δ δ᾽ νεται, θαμὰ λέγων πρὸς ἑαυτὸν m 7j, παρέθδην: τ » Y , ^, , 9, , EJ , ἔρεξα; τί μοι δέον οὐχ ἐτελέσθη; xol ἐν τάξει x , ; ^ , 2 m d 4 ^ τὴν μνήμην ἀναλαμβάνων ἀρετῆς εἵνεκα, Εἶτα εὑρὼν ταγοῦ. παραγίνεται. opus, quid faciendum vel non faciendum sit. Est enim recti consilii tempus, rebus nondum factis, Hic vero rursus hoc etiam , quee tibi non noceant , perinde atque illud, quce tibi postea. non sint mo- lesta, intelligemus : referentes illud £ibi ad id, quod vere homo est et ad naturam mentis com- potem atque ad eum , qui philosophie se dedit, et Deo similis fieri contendit. Huic autem nocet quidquid a recta ratione abhorret , quidquid legi divine contrarium est, quidquid Dei similitudi- nem impedit. Talia vero nos adoriri solent in eorum conversatione qui nobiscum vivunt, atque in conjuncti corporis illorumque qua in ejus gra- tiam inventa sunt administratione ; quae quidem χρήματα nuncupari solent, quod ad ejus χρείαν sive usum sint exposita, Dicit igitur carmen, il- lum qui divina bona appetit , cavere oportere , ne ad ullam unquam rem faciendam adducatur, quz ipsi non sit commoda , neve corpori ea indulgeat, ex quibus ipse dolorem percipiet, neve quidquam admittat, quod philosophis studium impediat, cujus ipsum paulo post peenitebit. Hzc enim nos omnia consideratione quadam, qui actionem precedat, repudiare convenit, ut subsequens €orum, que gessimus, consideratio jucundissi- mam przbeat recordationem , ad quam rem fa- ciendam nos deinceps adhortatur. XIX. 40-44. Neve somnum mollesin oculos prius admittas , quam singula diurna opera recensueris : Qua in re peccavi? quid feci? quid omisi quod fieri [ debebat? À primo incipiens singula percurras ; et postea, malis admissis , te ipsum coargue, bonis autem lcetare. Quum ad hos versus veneris, superiorum omnium przceptorum mentem collige, ut interius animi judicium hec, tanquam divinas leges re- spiciens, eorum qu: bene vel male gesta sunt , censuram agat. Unde enim recordatio nos ob male commissa reprehendere aut ob recte facta collau- dare poterit, nisi consideratio precedens leges quasdam adhibeat, ad quas vitam componere oportet, et ad has conscientiz nostre copia , tan- quam ad scopum aliquem , omnem nostram vitam dirigat? Quotidie autem judicium istiusmodi nos facere jubet, ut assidua recordatione judicium erroris expers conservetur, vespere vero, et quum somnum capturi sumus, ut ad diurnarum actionum extremum finem conscientie tribunal erigamus, hanc affectionum nostrarum censuram velut canticum Deo , quo tempore cubitum ituri sumus, offerentes, Qua in re peccavi? quid feci? quid omisi quod fieri debebat? Ita enim vitam nostram regulis superius traditis metie- IN AUREUM CARMEN. 461 ἑαυτὸν συμφώνως τοῖς προχειμένοις ὅροις διημερεύ- σαντα, τῆς θείας εὐφροσύνης τοῖς χαρποῖς ἀναδεῖ. Ilapk μέλος δέ τι πράξαντα φωράτας, ὥσπερ τισὶ φαρμάχοις, ταῖς dx τῆς μετανοίας νουθετήσεσιν ἐπι- στύφει. Διὸ τὸν ὕπνον ἀποχρούοασθαι δεῖν φησι τῇ προθυμίᾳ τοῦ λογισμοῦ. ᾿Δνέξεται δὲ τὸ σῶμα, μὴ χατασυρόμενον ὑπὸ τῆς τοῦ δαρθάνειν ἀνάγχης, διὰ τὴν σώφρονα δίαιταν, δι᾽ ἣν xal τὰ ἀναγχαῖα πάθη τῇ τοῦ λογισμοῦ ἡγεμονία συντάττεται. Μὴ προσδέ- ξασθαι γάρ φησι τὸν ὕπνον, πρὶν τῶν ἥμερι- νῶν ἔργων λογίσασθαι ἕχαστον. Καὶ τίς ὃ λογισμός; πῇ παρέδην; τί δ᾽ ἔρεξα; τί μοι δέον οὐχ ἐτελέσθη; Διχῶς γὰρ ἁμαρτάνομεν: ἢ τὸ μὴ δέον ποιήσαντες, ὃ διὰ τοῦ παρέ mv δηλοῦται" ἢ τὸ δέον μὴ ποιήσαντες, ὡς ἐπ᾽ αὐτῆς χεῖται τῆς λέξεως. Ἔλλλο γὰρ ἀργία τοῦ χαλοῦ - xal ἄλλο ἐνέρ- γειὰ τοῦ αἰσχροῦ. Καὶ τὸ μὲν τῇ παραλείψει χαχίζε- ται, τὸ δὲ τῇ παραδοχῇ,. Οἷον, εὔχεσθαι δεῖ, καὶ βλα- σφημεῖν οὐ δεῖ" τρέφειν γονέας δεῖ͵, προπηλαχίζειν δὲ οὗ δεῖ. ὋὉ οὖν τὰ πρότερα μὴ ποιῶν τὰ δέοντα οὐ ποιεῖ, 6 δὲ τὰ δεύτερα ποιῶν τὰ μὴ δέοντα ποιεῖ " εἰ χαὶ ἀμφότερα τρόπον τινὰ πρὸς τὴν ἴσην παρανο- μίαν ἔρχεται. Τὴν δὲ ἀναμέτρησιν τῶν ἡμερινῶν ἔργων παραινεῖ ποιεῖσθαι ἀπὸ πρώτου ἕως τελευταίου ἐν τάξει, μηδὲν παραλείποντα τῶν μέσων’ ὃ διὰ τοῦ ἐπέξιθι νοεῖται. Πολλάχις (0 ἣ μετάθεσις παρα- λογίζεται τὴν χρίσιν, χαὶ εὐαπολόγητον ποιεῖ τὸ χαχῶς εἰργασμένον τῇ ἀταξία τῆς μνήμης. Καὶ ἄλλως δὲ ἥ τῆς χαθημερινῆς ζωῆς ἀνάμνησις μελέτη γίνεται τῆς τῶν προδεδιωμένων ἀναπολήσεως, χαὶ τῆς düa- νασίας ἡμῶν συναίσθησις. σασθαι Καὶ τὸ θαυμαστόν, λογί- ἕκαστον εἰπὼν οὐχ ἔτι ἐπήγαγε, τί χκατώρθωσα; τί μοι τῶν δεόντων πέπραχται; ἀλλὰ εἰς τὸ ἀτυφότερον τὴν μνήμην μεθήρμοσε, τῶν ἡμαρτημένων τὴν χρίσιν ποιούμενος xal διχαστὴν ἐπέστησε τὸν διχαιότατον ἅμα χαὶ οἰχειότατον, : E best Ux " HER 15. ru τὸ συνειδὸς αὐτό, xal τὸν ὀρθὸν λόγον, xxi αὐτὸν ἑαυτῷ, ὃν πάντων μάλιστα αἰδεῖσθαι προεπαιδεύθη- PU risp oM τς MS Ps dE μεν" τί γὰρ οὕτω δύναται νουθετῆσαι ἄλλος ἄλλον, ὡς xx "ART Lr ἘΣ P dE αὐτὸς ἑαυτόν; Τὸ γὰρ αὐτεξούσιον, τῇ ἐλευθερία τῆς φύσεως ἀποχρώμενον, ἀποσείεται τὰς παρὰ τῶν ἄλλων συμθουλάς, ὅταν μὴ ἐθέλῃ πείθεσθαι - ὃ δὲ οἴκοθεν λο- ἐς 2 MES γισμὸς αὐτὸς ἑαυτοῦ χαταχούειν ἀνάγχην ἔχει. "l'oUzov ἐπίτροπον ἡμῖν ὃ θεὸς ἐπέστησε" τοῦτον παιδαγωγὸν xai διδάσχαλον. Τοῦτον xal νῦν διχαστὴν 6 λόγος τῶν ἥμερινῶν ἔργων ποιεῖται, xol παρ᾽ αὐτοῦ τὴν χρίσιν ἐχδέχεται, ἵν᾽ αὐτὸς ἑαυτὸν ψηφίσηται ἀπο- δοχῆς ἢ ἐπιπλήξεως ἄξιον. Ὅταν γάρ, ὡς ἐν γραμ- mur, menti legum inventrici rationem judicem adjungentes. Quid igitur precipit legum inven- trix? ut eos lonoremus qui natura superiores sunt, naturali eorum ordine observato : ut parentum et cognatorum precipuam habeamus rationem : ut probos viros amplectamur et amemus : ut corporeis facultatibus impere- mus : ut nos ipsos ubique vereamur : ut justi- tian. colamus : ut divitiarum viteque brevis instabilitatem precognitam habeamus : ut sorte, quam divinum nobis judicium tribuit, contenti simus : cogitationibus autem Deo dignis immore- mur, et ad id quod melius est mentem converta- mus : ut sermones amemus, qui vere sermones sunt : ut a fraudibus tuti simus neve in retinenda virtute animo frangamur : ut antequam res gera- mus , rectum consilium capiamus, cujus nos post res gestas non peeniteat : ut arrogantiz expertes simus atque vitam sapientie studio deditam aga- mus : nt corpus denique et res externas ad virta- tis exercitationem accommodemus, Hzc sunt quz mens legum inventrix animis nostris observanda injungit; quibus ratio obsecuta judex sui pervi- gil fit, crebro se ipsam interrogans, Qua in re peccavi? quid feci ? quid omisi quod fieri debe- bat ὃ et ordine singula memorià repetens , virtutis causa. Tum postea inveniens se regulis supra positis congruenter diem transegisse, divinz lze- titi: fructibus sese coronat. Si quid autem absur- dum se fecisse deprehendat, id penitentie admo- nitionibus , tanquam remediis , corrigit. Quocirca somnum considerationis hujus studio amovendum esse dicit carmen, Id autem corpus tolerabit, quippe quod dormiendi necessitate non urgeatur, ob temperantiam in victu, propter quam etiam necessarii affectus rationis imperio subjiciuntur. Dicit enim, somnum ne prius admittas , quam sin- gula diurna opera consideraveris, Quaenam vero est illa consideratio? Qua in re peccavi? quid feci? quid omisi quod fieri debebat? Peccamus enim duobus modis; vel id facientes, quod non decet , quod peccandi verbo significatur; vel i quod de- cet non facientes, quemadmodum ipsa versus locutione exprimitur. Aliud enim est neglecta res honesta , aliud turpe facinus commissum. ἂς par- tim omittendo, partim admittendo peccatur. Exempli gratia, precari oportet, impie autem et contumeliose loqui non oportet : parentes alere oportet , eos vero ignominia afficere non oportet, Is igitur, qui priora non facit, ea quce fteri opor- tet non facit; qui autem posteriora facit, ea facit, quc fieri non oportet : quamvis utrumque quo- dammodo ad zqualem malitiam accedat. Hortatur autem, ut opera diurna a primo ad ultimum, nullis in medio prztermissis, ordine remetiamur, quem intellectum percurrendi vocabulum habet. Sape enim judicium fallit ordinis mutatio facit- que, ut id quod male patratum est, quia merno- 402 ματείῳ, τῇ μνήμη ἀναγνῷ τὰ πεπραγμένα, τότε χρίνει πρὸς τὸ παράδειγμα ἀποδλέπων τὸν νόμον, χαὶ ψηφί- ζεται τιμῆς ἢ ἀτιμίας ἑχυτὸν ἄξιον. ἯἩ δὲ τοιαύτη xaü' ἡμέραν παρακολούθησις θεοειδὲς ἄγαλμα τὸν χρώμενον ἀποτελεῖ, προσθήχαις καὶ ἀφαιρέσεσι πρὸς τὸ τῆς ἀρετῆς χάλλος παιδαγωγοῦσα, καὶ ὡς οἷόν τε ἄνθρωπον ἀγαθὸν ἀποτελοῦσα. Εἰς τοῦτο γὰρ χατέ- ληξεν 6 λόγος, μέλλων μεταδαίνειν ἐπὶ τὰ θεοποιὰ παραγγέλματα. XX. 45—48. Τοῦτα πόνει, ταῦτ᾽ ἐκμελέτα, τούτων χρὴ ἐρᾶν σε, ταῦτά σε τῆς θείης ἀρετῆς εἰς ἴχνια θήσει * ναὶ μὰ τὸν ἁμετέρᾳ Ψψυχᾷ παραδόντα τετραχτύν, παγὰν ἀενάου φύσεως. — pag 5 * ι Ταῦτ᾽ ἦν, ἃ καὶ ἐν Προοιμίοις ἐλέγομεν, ὅτι $ μὲν πραχτικὴ φιλοσοφία διὰ τῆς τῶν ἀρετῶν χτήσεως τὸν ν ^; ^ 32 - e M M 5 ,F ἄνθρωπον ἀγαθὸν ἀποτελεῖ, ἣ δὲ θεωρητιχὴ εἰς ὅμοιό- - , - M 3 , E) , ] "nta Θεοῦ χαθίστησι, νοῦ χαὶ ἀληθείας ἐλλάμψει" προηγεῖσθαι δέ, ὡς πρὸς ἡμᾶς, τὰ ἐλάττονα τῶν μει- HIEROCLIS COMMENTARIUS ζόνων ἐξ ἀνάγχης. Ῥᾶον γὰρ ἐπιμετρῆσαι τὸν dv- θρώπινον βίον τῇ εὐλογίστῳ χρήσει, τοῦ παντελῶς μεταφῦναι" ὃ γένοιτ᾽ ἂν διὰ τῆς πρὸς θεωρίαν παντε- λοῦς ἐπιστροφῆς. Καὶ ἄλλως δὲ ἀδύνατον ἀθορύδως , » , - ἍΝ , , χτήσασθαι τὴν ἀλήθειαν, μὴ τῶν ἀλόγων δυνάμεων fuv ταῖς ἡθιχαῖς ἀρεταῖς κατὰ νοῦν τεταγμένων. Μέση γὰρ οὖσα ἣ λογικὴ ψυχὴ νοῦ xai ἀλογίας, τότε μόνον ἀπερισπάστως δύναται συνεῖναι τῷ πρὸ αὐτῆς νῷ, ὅταν χαθαρὰ γενομένη τῆς τῶν μετ᾽ αὐτὴν προσπαθείας. - Jg" , LH » ^ , 3 χαθαρῶς ἐφάπτηται ἐχείνων. ἔσται δὲ χαθαρα, εἶ μηδὲν τῇ ἀλογία, μηδὲ τῷ θνητῷ σώματι συνεχφέροιτο, € » i NY y 2 -— - , - . ὡς ἄλλη δὲ ἄλλων ἐπιμελοῖτο, τοσοῦτον αὐτοῖς ἀπο- νέμουσα φροντίδος. ὅσον ὃ θεῖος χελεύει νόμος, ἐξάγειν ἑαυτὸν πειρᾶσθαι μὴ συγχωρῶν, ἀλλὰ περιμένειν ἕως 3 : z τ E tr ἂν ὃ θεὸς αὐτὸς ἀπολύσῃ ἡμᾶς. Διττῆς οὖν ἀρετῆς τῇ τοιαύτη ψυχῇ δεήσει" πολιτιχῆς μὲν πρὸς τὰ χάτω, τὴν ἀλογίαν ταττούσης" θεωρητιχῆς δὲ πρὸς τὰ ἄνω, τὴν τῶν χρειττόνων συνουσίαν προξενούσης. Τῶν δὲ διπλῶν τούτων ἀρετῶν μεθόριον ἔγχεινται οἵ τοιοῦτοι στίχοι" τὸ μέν, ταῦτα πόνει" ταῦτ᾽ ἐχμελέτα" rià turbamur, facile excusetur, Praeterea quoti- diana vitz recordatio fit quedam quasi exercita- tio revolvendi nobiscum quz in priore vita egi- mus, atque eo valet, ut immortalitatis nostrz sensu tangamur. At, quod mireris, quum ezpen- denda dixerit singula, non subjunxit, quid recte feci? quid eorum, qua fieri oportet, feci? sed ejus rei quz a fastu remotior est memoriam repe- tiit, de delictis judicium faciens, ac judicem con- stituit aequissimum simul et familiarissimum , jpsam conscientiam et rectam rationem ac se jpsum sibi, quem omnium maxime vereri supe- rioribus monitis didicimus : ecquid enim est, cujus alius alium ita possit commonefacere , ut se ipse potest? Liberum enim arbitrium , nature suz libertate abutens, aliorum consilia aversatur, quandocunque illis non libet obsequi : at ratio domestica auscultare sibi ipsa necesse habet. Hanc Deus nobis presidem constituit, hanc ducem et magistram, Hanc judicem quoque diurnorum ope- rum carmen hoc loco facit ejusque sententiam exspectat, ut ipsa se laude vel reprehensione di- gnam judicet, Quum enim in memoria , tanquam in tabella, facta sua legit, tum exemplar, id est legem, respiciens judicat, etse vel honore vel dedecore dignam esse pronuntiat. Ejusmodi ver ratio quotidie observata eum qui illa utitur ima- ginem Deo similem efficit, addendo et subtra- hendo ad virtutis pulchritudinem paulatim perdu- cens et, quoad fieri potest, hominem bonum reddens. In hoc enim carmen desinit, ad prz- cepta, que homines faciunt deos, jam transi- turum, XX. 45-48. In his tibi elaborandum est; haec meditare; hac [amanda sunt : hiec te in divine virtutis via sistent : per eum certe qui nobis quaternarium numerum tra- [ didit, fontem perennis naturae. — Hzc sunt , quz et in Procmio diximus, philo- sophiam activam virtutum possessione hominem bonum efficere, contemplativam autem mentis et veritatis lumine cum Deo similem reddere; minora vero, quod ad nos attinet , necessario ma- joribus przcedere, Est enim facilius vitam huma- nam ad rationis normam dirigendo excolere, quam prorsus aliud sibi ingenium induere , quod plena ad contemplationem conversione fiat, Prz- terea veritatem tranquille consequi non possumus, nisi facultates nostr? a recta ratione averse vir- tutum moralium ope ad mentem accommodan- tur. Quum enim medius sit animus rationalis inter mentem et facultates ratione carentes, tum solum ille menti, quz ipso superior est, sine ullo impe- dimento potest attendere , quum ab eorum amore, qua ipso inferiora sunt, purus factus illis caste utitur. Erit autem purus, si ncc facultatibus ra- tione vacuis, nec mortali corpori omnino obse- quatur, sed , ut alius, aliorum curam gerat, tan- tum illis cure impendens, quantum divina lex precipit, quz ut quis vim sibi ipse inferre cone- tur, non concedit, sed exspectare jubet, donec Deus ipse nos dimiserit. Duplici ergo virtute ejus- modi animo opus erit, civili ad inferiora, quz regat facultates rationis expertes, contemplativa IN AUREUM CARMEN. 463 τούτων χρὴ ἐρᾶν σε, ὡς olxeiov συμπέρασμα τῆς πολιτιχῆς ἀρετῆς" τὸ δέ, ταῦτά σε τῆς θείης ἀρετῆς εἰς ἴχνια θήσει, ὡς ἀρχὴ χαλλίστη τῆς θεωρητιχῆς ἐπιστήμης. Τὸν γὰρ ἀπαλλαγέντα τῆς θηριώδους ζωῆς, χαὶ τῆς ἀμετρίας τῶν παθῶν, ὅση δύναμις, χαθαρεύσαντα, xal διὰ τοῦτο οἷον ἐχ θηρίου γενόμενον ἄνθρωπον, τὰ ἑξῆς ἐπαγγέλλεται θεὸν ἐξ ἀνθρώπου ποιήσειν, ἐφ᾽ ὅσον οἷόν τε ἀνθρώπῳ θεὸν γενέσθαι, "Oct δὲ τοῦτο τῆς θεωρητιχῆς ἀληθείας τὸ τέλος, δι’ αὐτῶν δηλοῦται τῶν "lxv: ἐν οἷς πρὸς τῷ τέλει τὸ χάλλιστον xal ἀχρότατον συμπέρασμα ἐπάγει" ἪΝ δ᾽ ἀπολείψας σῶμα ἐς αἰθέρ᾽ ἐλεύθερον ἔλθῃς, ἔσσεαι ἀθάνατος θεός, ἀμόροτος, οὐχ ἔτι θνητός. Τυγχάνειν δὲ τῆς ἀποχαταστάσεως ἡμᾶς (ταὐτὸν δὲ εἰπεῖν τῆς ἀποθεώσεως) διὰ τῆς προχσχηθείσης ἀρ ε- τῆς, καὶ τῆς ἐπὶ ταύτῃ γνωσθείσης ἀληθείας, οὗτος 6 ἱερὸς ἀποφαίνεται λόγος, ὡς εἰσόμεθα μιχρὸν ὕστερον. Νῦν δὲ ἐπὶ τὰ προχείμενα ἔπη πάλιν ἐπανελθόντες ἐπι- Li »* , , "n , σκεψώμεθα εἴ τι βούλεται ὁ πόνος xat ἥ με λέτη ^ L4 ^ - , e I ^ χαὶ ὃ ἔρως ἐπὶ ταῖς προλαδούσαις ὑποθήχαις, 7) τὸ πρὸς τὴν τῆς ἀρετῆς ἄσχησιν ὅλην ἐπιστρέψαι τὴν ψυχήν. ριδύναμος δέ πώς ἐστι. xat αὐτὴ xa" αὑτὴν λογικὴ οὖσα" τὸ μέν τι ἔχουσα, ᾿ᾧ μανθάνομεν, ὃ ταῦτα ἐχμελετᾶν νῦν προστάττεται᾽ τὸ δέ τι, ᾧ τὰ γνωσθέντα χρατοῦμεν, ὃ ταῦτα πονεῖν παραγγέλλεται" τὸ δέ τι, ᾧ στέργομεν τὰ γνωσθέντα χαὶ χρατηθέντα, ὃ τούτων ἐρᾶν νουθετεῖται. Ἵνα οὖν πάσας τὰς δυνάμεις τῆς λογικῆς ψυχῆς συντεταμένας ἔχωμεν πρὸς τὰ τῶν ἀρετῶν παραγγέλματα, ἐκ μὲν τοῦ νοεῖν πεφυχότος τὴν μελέτην ἀπαιτεῖ" ἐχ δὲ τοῦ τηροῦντος τὰ νοη- θέντα, τὸν πόνον᾽ Ex δὲ τοῦ φιλοχάλου, τὸν ἔρωτα’ ἵν᾽ ἐξ ἁπάντων ἣ χτῆσις τῶν ὄντως ἀγαθῶν ἡμῖν πα- ραγίνηται μετὰ τῆς ἀπαραδάτου τηρήσεως, xal συμ- φυοῦς ἡμῖν πρὸς ἐχεῖνα στοργῆς" οἷς ἕπεται 4 θεία ἐλπίς, τὸ τῆς ἀληθείας ἐπεισάγουσα φέγγος, ὡς αὐτὸς ὑπισχνεῖται λέγων, ταῦτά σε τῆς θείης ἀρετῆς εἰς ἴχνια θήσει, τουτέστι, ταῦτά σε ὁμοιώσει τῷ Θεῷ διὰ τῆς τῶν ὄντων ἐπιστημονιχῆς γνώσεως. Τὸ γὰρ τὰς αἰτίας ἐχλογίσασθαι τῶν ὄντων, τὰς ἐν τῷ δη- μιουργῷ θεῷ πρώτως χειμένας, πρὸς τὴν ἀκρότητα ἄγει θεογνωσίας, $ συνεισέρχεται χαὶ ἢ πρὸς Θεὸν ὁμοίωσις. Τὴν δὲ ὁμοίωσιν ταύτην θείαν ἀρετὴν 6 λόγος χα- Aet, ὡς ἐπὶ ἀνθρωπίνην τὴν πρὸ ταύτης χαλῶς ἐπο- χουμένην. Τὶς ἔρωτα οὖν φιλόσοφον xai φιλόχαλον ἀποπερατούσθω τὰ πρῶτα ἔπη" τούτου δὲ ἡγουμένου, ἣ τῆς ἀληθείας γνῶσις ἑπέσθω πρὸς ὁμοίωσιν τῆς autem ad superiora, quae superorum conversa- tionem conciliet, Sunt vero duarum virtutum istarum quasi confinium quoddam interpositi hujusmodi versus, alter quidem, 7 Ais tiLi elabo- randum est, haec meditare, heec tibi amanda sunt, tanquam propria civilis virtutis conclusio, alter autem, Acec te in divince virtutis via sistent , tan quam pulcherrimum contemplative scientize prin- cipium, Ea enim, qu: sequuntur, illi-qui bellui- nam vitam deposuerit atque immodicos affectus , quantum potest, exuerit, ideoque quasi ex fera homo factus sit, pollicentur se eum ex homine deum esse factura, quoad homo deus fieri pos- sit. Hune autem contemplativze veritatis finem esse , ipsi declarant versus, quibus ad. exitum ad- ductis pulcherrimam hane coronidem imponit : Quodsi relicto corpore ad liberum zetherem commigra- [veris , eris immortalis deus, incorruptus, neque amplius [ morti obnosius, Ostendit autem sacer hic sermo, ut paulo post discemus, nos previa virtutis exercitatione ac ve- ritatis, quie eam sequitur, cognitione restitutio- nem in pristinum statum , quam etiam relationem inter divos appelles, esse adepturos. Nunc vero rursus ad propositos versus redeuntes considere- mus, num quid aliud iste 7abor et meditatio et amor in precedentibus preceptis velint, quam ut ad virtutis exercitationem totum convertamus animum. Qui quum rationalis sit, triplici quadam et ipse per se facultate przditus est; habet enim quiddam quo discimus, quod Acc meditari nunc jubetur; quiddam vero quo cognita retinemus, cui in Ais elaborare praecipitur ; quiddam denique quo ea diligimus que novimus et retinemus, quod Acc amare monetur. Ut rationalis igitur animi facultates omnes ad virtutum precepta si- mul intentas habeamus , ab eo quod ad intelligen- dum matura aptum est meditationem postulat ; laborem vero ab eo quod intellecta servat; amio- rem denique ab eo quod honesti desiderio affici- tur : ut omnibus istis vera bona adipiscamur eaque inviolate servemus et innato nobis erga ea amore prosequamur; quorum comes est spes divina, quz veritatis lumen inducit, quemadmodum ipse pollicetur, dicens, Acec te in. divinee virtutis via sistent , id est, hec te Deo similem reddent phi- losophica rerum cognitione. Nam consideratis rerum causis, que primitus in opifice Deo sitze sunt, ad divine cognitionis fastigium provehi- mur, unde et similes Deo efficimur. Carmen autem hanc similitudinem vocat virtutem divinam, ut que humane praeunti innixa altius evolet. Desinat ergo carminis prima pars in sapienti et honestatis amorem : hoc vero przeunte sequatur veritatis cognitio , quz ad divine virtutis similitu- dinem evehit, quemadmodum in sequentibus versibus declaratur. Horum autem conjunctionis 404 , ^ “Ὁ *, , [4 n - ev m » ^ θείας ἀρετῆς ἀνάγουσα, ὡς ἐν τοῖς ἑξῆς ἔπεσι δη- λοῦται. Τὸ δὲ ἀναγχαῖον τῆς συναφῆς τούτων xal : ἘΞ rua e Ξ ὅρχῳ πιστοῦται. Τὸ γὰρ χαλῶς χτηθεῖσαν τὴν ἀν- Nia uS EU oA. x ; x θρωπίνην ἀρετὴν πρὸς τὴν θείαν ὁδεύειν ὁμοίωσιν, εὖ , , A ^ μάλα διατεταμένως ὄμνυσιν ὃ τὸ Σέδου ὅρχον ἐν X τ x: ἀρχῇ παραγγείλας. Τὴν γὰρ ἀποχὴν τοῦ ὀμνύναι προστάττει περὶ τῶν ἐνδεχομένων, xal ἄδηλον τῆς , M b ἐχδάσεως ἐχόντων τὸ πέρας. Ταῦτα γὰρ xal μιχρά, E z ; xai μεταπίπτοντα᾽ διὸ οὔτε ἄξιον ἐπ᾽ αὐτοῖς ὀμνύναι. ᾿Ξ E] , 2 M 2:96 - , , , M 5» - οὔτ᾽ ἀσφαλές - οὐ γὰρ ἐφ᾽ ἡμῖν εἰς πέρας αὐτὰ ἀγαγεῖν. ded Περὶ δὲ τῶν παρόντων, ἀναγχαίως τε συνημμένων, ^ , xai μεγίστων ὄντων, ἀσφαλὲς τὸ ὀμνύναι, xal πρέπον. * ' ^ —- - , com - Οὗτε γὰρ τὸ μεταπῖπτον τῶν πραγμάτων ἡμᾶς ἄν ποτε ; AS ACTES Ios ; σφήλειε (δέδεται γὰρ πρὸς ἄλληλα θεσμῷ ἀδραστείας, περὶ ὧν ὃ ὅρχος νυνὶ γίνεται) οὔτε τὸ ταπεινὸν αὐτῶν xai χαμαιπετὲς τοῦ θείου τὴν ἐπιμαρτυρίαν ἀρνεῖται" ἀλήθεια γὰρ καὶ ἀρετὴ οὐ μόνον ἐστὶν ἐν ἀνθρώποις, - * L5 - M Fr » M wa ἀλλὰ xai ἐν θεοῖς τὰ μέγιστα. Ezeiza xat 5 ὅρχος EAM Li BEND EE II S. αὐτῷ γίνεται δόγμα. ὅτι τὸν διδάσχαλον τῆς ἀληθείας € Y οὕτω δέοι τιμᾶν, ὡς xol ὀμνύναι αὐτόν, εἴ που δέοι necessitatem jurejurando etiam confirmat. Virtu- tein enim humanam rite quzsitam tendere ad di- vinam similitudinem asseveranter is jurat qui illud jusjurandum cole initio precepit. Ibi enim nos jubet jurejurando abstinere in rebus quz fieri possunt et. quie eventüs finem habent incertum. Nam quum he et parve sint et mutabiles, in iis jurare neque decet neque tutum est, quia eas ad exitum adducendi potestatem non habemus, In rebus presentibus autem et necessaria serie copu- latis et gravissimis jurare tutum est ac decet, Neque enim ipsarum rerum mutabilitas nos un- quam fefellerit (quippe Adrastie lege inter se vincta sunt illa, in quibus hoc loco jusjurandum adhibetur), neque earum vilitas et humilitas Deum testem recusat; veritas enim et virtus non solum apud homines, sed apud deos quoque maxima sunt. Deinde et jusjurandum illi dogma fit, veri- tatis magistrum eo honore prosequendum 6556, ut per eum etiam juremus , si quando ad placitorum confirmationem opus sit, nec solum illud ipse dixit de eo dicamus, sed etiam hxc ita se habere per eundem. Simul vero de optimorum habituum conjunctione , adhibito jurejurando , theologorum ΠΟΤ agit et quaternarium numerum, sempiterne rerum constitutionis fontem , eundem et opificem Deum esse declarat. Quomodo vero quaternarius numerus Deus est? Ita esse ex Sacro Sermone, qui Pythagorze tribuitur, plane disces, in quo Deus numerorum numerus celebratur. Si enim res omnes sempiternis ejus consiliis create ex- stant, apparet, numerum quoque, qui in qualibet rerum specie est, ex earum causa pendere et pri- HIEROCLIS COMMENTARIUS ^ , -—-— ^ , κι , ^ ὃν bi πρὸς βεδαίωσιν τῶν ξογμάτων" xat μὴ μόνον τὸ αὐτὸς y T ἡ ^ - ἔφα περὶ αὐτοῦ λέγειν, ἀλλὰ xal ταῦτα οὕτως ἔχειν A τὶ E eu νὴ τὸν αὐτόν. Ὅμοῦ δὲ περὶ τῆς τῶν χαλλίστων - - - ἕξεων συναφῆςς ὀμνύων θεολογεῖ, xal τὴν τετράδα, πηγὴν τῆς ἀϊδίου διαχοσμήσεως, ἀποφαίνεται τὴν 2 A, Ey - M - - αὐτὴν οὖσαν τῷ δημιουργῷ θεῷ. Πῶς δὲ τετρὰς PERS Ἦ 6 θεός; οὕτως ἐχ τοῦ εἰς Πυθαγόραν ἀναφερομένου Ἱεροῦ Λόγου σαφῶς εὑρήσεις, ἐν ᾧ ἀριθμὸς ἀριθμῶν ὃ θεὸς ὑμνεῖται, Εἰ γὰρ τὰ ὄντα πάντα ταῖς ἀϊδίοις αὐτοῦ βουλήσεσιν ὑφέστηχε, δῆλον ὅτι xa ὃ ἀριθμὸς 6 ἐν ἑκάστῳ εἴδει τῶν ὄντων τῆς ἐχείνων αἰτίας ἤρτηται, xai ὃ πρῶτος ἀριθμὸς ἐχεῖ πού ἐστιν’ ἐχεῖθεν γὰρ ἐν-- "Ὁ [Yo m ^Y kl - ^ , , ταῦθα. Τοῦ δὲ ἀριθμοῦ τὸ πεπερασμένον διάστημα Ξ ENS ; : ἢ δεχάς, Ὁ γὰρ ἐπὶ πλέον ἀριθμεῖν ἐθέλων dva- χάμπτει πάλιν ἐπὶ τὸ ἕν, xal δύο, καὶ τρία“ xal δευ- , ΕῚ θ E ^ ^ b Δ - 3: ΄ » , τέραν ἀριθμεῖ δεχάδα πρὸς τὴν τῆς εἰχοσάδος συμπλή- ρωσιν᾽ xal τρίτην ὁμοίως, ἵνα τριάχοντα εἴπη" xal - ev ^ ^ , » , ἢ 2. τοῦτο ἑξῆς, ἕως ἂν δεχάτην ἀριθμήσας δεχάδα cic [4 * "n ΚΝ , M ^ ^ BA ἑχατὸν προέλθη. Καὶ πάλιν ἑχατὸν δέχα τὸν αὐτὸν τρόπον ἀριθμεῖ, Καὶ οὕτω μέχρις ἀπείρου τῷ τῆς mum ibi numerum esse ; illinc enim huc derivatur, Definitum autem. numeri intervallum est decas. Qui enim ulterius numerare vult ad unum iterum et duo et tria regreditur, et secundam decadem numerat , ut vicenarium numerum compleat ; et tertiam similiter, ut triginta dicat; idemque facit deinceps, donec decima decade numerata ad cen- tum perveniat. Et rursus centum decem eodem modo numerat. Sic autem in infinitum decadis intervallo revoluto progredi potest. Decadis: vero virtus est quaternarius numerus, Namque ante il- lam, que in numerorum progressu cernitur, decadis perfectionem, unita quxdam perfectio ejus in quaternario numero deprehenditur. In com- positione enim ab unitate ad quaternarium nume- rum facta totum simul collectum est decas, Etenim unum et duo et tria et quatuor decadem com- plent; atque arithmetica medietas unitatis et se- ptenarii numeri est quaternarius. /Equali enim numero superat et superatur; quippe ternario numero superatur ἃ septenario, unitatem vero ternario superat. Unitatis enim et septenarii nu- meri proprietates pulcherrime sunt et przstan— tissimz. Quippe unitas , ut numeri cujusque prin- cipium, omnium in se potestates complectitur; septenarius vero numerus, ut matre carens et virgo, unitatis dignitatem secundo loco habet, Neque enim ex ullo numero, qui decade contine- tur, gignitur, uti quatuor ex bis duobus, et sex ex bis tribus, et octo ex bis quatuor, et novem ex ter tribus, et decem ex bis quinque : nec gi- gnit eorum quemquam , qui sunt intra decadem, ut binarius numerus quaternarium , et ternarius δεχάδος διαστήματι ἀναχυχλουμένῳ προχωρεῖν δύνα- ται. CIR δὲ δεχάδος δύναμις ἣ τετράς. Πρὸ γὰρ «τῆς χατὰ διέξοδον τελειότητος τῆς ἐν τῇ δεχάδι, ἥνω- μένη τις τελειότης ἐν τῇ τετράδι θεωρεῖται. Κατὰ γὰρ σύνθεσιν τὴν ἀπὸ μονάδος ἕως τετράδος, δεχὰς τὸ πᾶν ἀθροισμα γίνεται. Α΄ γὰρ, χαὶ β΄, καὶ γ΄, xat δ΄, τὴν δεχάδα πληροῖ. Καὶ ἔστι μεσότης ἀριθμητικὴ μονάδος χαὶ ἑδδομάδος f$ τετράς. Τῷ ἴσῳ γὰρ ἀριθμῷ πως ὑπερέχει, xal ὑπερέχεται, τριάδι μὲν ἑδδομμάδος λειπομένη, τριάδι δὲ μονάδα ὑπερθάλλουσα. Μονάδος γὰρ καὶ ἑδδομάδος τὰ ἰδιώματα χάλλιστά εἶσι χαὶ ἄριστα. Ἧ μὲν γὰρ μονάς, ὡς ἀρχὴ παντὸς ἀριθμοῦ, τὰς πάντων δυνάμεις ἐν ἑαυτῇ συνέχει" ἣ δὲ ἑδδομάς, ὡς ἀμήτωρ xal παρθένος, τὴν τῆς μονάδος ἀξίαν δευτέρως ἔχει. Οὔτε γὰρ γεννᾶται ἐξ ἀριθμοῦ τινος τῶν ἐντὸς δεχάδος" ὡς ὃ 3 x τοῦ δὶς β΄, xai ὃ ἕξ ix τοῦ δὶς γ΄, χαὶ ὁ η΄ ix τοῦ δὶς δ΄, καὶ 6 0' Ex τοῦ τρὶς γ΄, xal 6 v ἐκ τοῦ δὶς ε, Οὔτε γεννᾷ τινα τῶν ἐντὸς δεχάδος ὡς 6 δύο τὸν τέσσαρα, xal ὃ γ΄ τὸν ἕξ καὶ τὸν 0', xal ὃ ε΄ τὸν ι΄. Τῆς δὲ ἀγεννήτου μονάδος xal τῆς ἀμήτορος ἑδδομάδος fj τετρὰς μέση χειμένη, τὰς τῶν γεννώντων xal γεννωμένων δυνάμεις ἅμα xal συνείληφε χαὶ συνέχει, μόνη τῶν ἐντὸς δεχάδος καὶ γεννωμένη ὑπό τινος ἀριθμοῦ, xa γεννῶσά τινα, Ἡ γὰρ δυὰς ἑαυτὴν διπλασιάσασα τὴν τετράδα γεννᾷ ἡ δὲ τετρὰς δὶς γενομένη τὸν ὀχτὼ ἀποτελεῖ, Καὶ “στερεοῦ πρώτη ἔωμφασις ἐν τῇ τετράδι εὑρίσκεται. "Io γὰρ σημεῖον ἀνάλογόν ἐστι μονάδι, f$ δὲ γραμμὴ senarium et novenarium , et quinarius denarium, Quaternarius vero numerus quum medius sit inter unitatem ortüs expertem ac septenarium matre carentem, eorum potestates, qui gignunt et gi- gnuntur, simul comprehendit et continet , quippe qui solus ex iis qui decade continentur et gignatur ab aliquo numero et aliquem gignat. Binarius enim numerus se duplicans parit quaternarium , octonarium vero duplicatus quaternarius, Prima autem solida figura in quaternario numero repe- ritur. Punctum enim respondet unitati, linea vero binario numero, siquidem est ab aliquo ad ali- quid; ternario autem superficies convenit; nam corum quz rectis lineis constant primum et sim- plicissimum triangulum est, Solidum vero quater- nario numero proprium est. Prima enim pyramis in quaternario numero cernitur; cui supposita ba- sis triquetra exhibet tria, vertex vero ei impositus unum. Sunt etiam in rerum natura judicandi fa- cultates quatuor : mens, scientia, opinio et sensus. Nam de rebus omnibus judicamus vel mente, vel scientia , vel opinione, vel sensu. Atque in -summa quaternarius numerus omnes simul res complectitur, numerum elementorum , anni tem- porum, ztatum, societatum. Neque dici quid- PHILOS. GR.EC. IN AUREUM CARMEN, 465 δυάδι, ἀπό τινος γὰρ ἐπί τι" xal τριάδι προσήκει k ἐπιφάνεια, στοιχειωδέστατον γὰρ τῶν εὐθυ γράμμων τὸ τρίγωνον. Τὸ στερεὸν δὲ οἰχεῖον τῇ τετράδι, 'H γὰρ πρώτη πυραμὶς ἐν τῇ τετράδι θεωρεῖται . τριγώνου μὲν βάσεως ὑποτεθείσης, τοῦ τρία" χορυφ ἧς δὲ αὐτῇ ἐπιτεθείσης, τοῦ ἕνός. [Καὶ χριτικαὶ δὲ δυνάμεις ἐν τοῖς οὖσι τέ ἴσσαρες, γοῦς " ἐπιστήμη, δόξα χαὶ αἴσθησις, Κρίνεται γὰρ πάντα τὰ ὄντα 3| νῷ, ἣ ἐπιστήμη, ἣ δόξῃ, ἢ αἰσθήσει, Καὶ ἁπλῶς, τὰ ὄντα πάντα ἡ τε- τρὰς ἀνεδήσατο, στοιχείων ἀριθμόν, ὡρῶν τοῦ ἔτους, ἡλικιῶν, συνοιχισμῶν. Καὶ οὐχ ἔστιν εἰπεῖν, ὃ μὴ τῆς τετραχτύος, ὡς ῥίζης xal ἀρχῆς, ἤρτηται. Ἔστι γάρ, ὡς ἔφαμεν, δημιουργὸς τῶν ὅλων χαὶ αἰτία $ τετράς, θεὸς νοητός, αἴτιος τοῦ οὐρανίου xai αἷ- σθητοῦ θεοῦ. Πα βραδέδοται ὃξ ἣ τούτου γνῶσις τοῖς Πυθαγορείοις δ᾽ αὐτοῦ τοῦ lluüzqopou, ὃν xat νῦν ἐπόμνυται ὃ τῶν ᾿Επῶν τούτων συγγραφεύς, ὅτι τῆς ἀρετῆς ἣ τελείωσις πρὸς τὴν τῆς ἀληθείας ἔλλ. ἀμψιν ἡμᾶς ἀνάξει. “Ὥστε καὶ χατὰ τοῦτο εἴποι ἄν τις ἰδίᾳ μὲν τηρεῖσθαι τὸ Σέῤου ὅρχον ἐπὶ τῶν ἀεὶ ὡσαύτως ἐχόντων θεῶν" ἰδία δὲ νῦν ὄμνυσθαι χατὰ τοῦ πα ρα- δόντος ἡμῖν τὴν τετραχτὺν διδχσχάλου, ὃς οὐκ ἦν τῶν ἀθανάτων θεῶν, οὐδὲ τῶν φύσει ἧρώων, ἀλλ᾽ ἄν-- θρωπος δμοιώσει θεοῦ χοσμηθείς, χαὶ πρὸς τοὺς ἀφ᾽ Ὅθεν xai ἔνορχον αὐτὸν ἐπὶ τῶν οὕτω μεγάλων ποιεῖται, λεληθότως ἐπεμδάλλων τὸ περὶ Πυθαγόραν τῶν ἀχροατῶν σέφας, xai τὴν ἀξίαν αὐτοῦ δειχνὺς δι᾽ ὧν παραϑέξωχε μαθη- ἑαυτοῦ θείαν ἀποσώζων εἰχόνα. quam potest, quod non e quaternario nunrero, lanquam radice ct principio, pendeat. Est enim quaternarius numerus , uti diximus, universitatis opifex et causa , Deus intelligibilis, ccelestis sensi- bilisque Dei auctor. Hujus autem cognitio tradita est Pythagoreis per Pythagoram ipsum , per quem horum versuum scriptor nunc jurans affirmat, virtutis perfectionem ad veritatis splendorem nos esse perducturam, Quamobrem et in hac re dixe- rit aliquis, illud, cole jusjurandum , proprie ob- servari ducta deorum ratione qui eodem semper modo se habent; proprie autem jurari hoc loco per magistrum qui quaternarium numerum nobis tradidit, qui nec deus immortalis erat, nec na- tura heros, sed homo Dei similitudine ornatus et divinz imaginis auctoritatem apud sectatores suos obtinens. Unde et in tanti momenti rebus per eum jurat, tacite significans auditorum in Pytha- goram observantiam quantamque dignitatem tra- ditis. disciplinis adeptus sit ostendens. Rerum autem traditarum excellentissima est illa quater- narii numeri omnium parentis cognitio, Sed quum prima illa breviter explicata sint , secunda autem promissione certa et spe minime fallaci nitantur; let quaternarii numeri hierophanta notus sit, et ^ 30 466 HIEROCLIS COMMENTARIUS μάτων, Μέγιστον δὲ τούτων ἣ τῆς δημιουργιχῆς τε- τραχτύος γνῶσις. "AXX ἐπεὶ τὰ μὲν πρῶτα ἐπιτέ- τμηται, τὰ δὲ δεύτερα ἐν ὑποσχέσει χεῖται βεδαία xal dps υδεῖ ἐλπίδι, Ó τε τῆς τετραχτύος ἔγνωσται, χαὶ τίς αὕτη ἣ τετραχτύς, ὅσον τοῖς πο- ροῦσι προσήχει λόγοις, ὑπομνήσεως ἔ ἔτυχε: φέρε χαὶ « ; ἱεροφάντης 2,5 9 ἐφ᾽ ἃ προελθεῖν Ó λόγος παραχαλεῖ μετίωμεν" πρῶτον " , [d c m ^ M ^ p uiv μεθ᾽ οἵας δομῆς xot παρασχευῆς, xal συνεργείας πάν - - ; d τῶν Κρειττόνων, ἐλθεῖν ἐπὶ ταῦτα προσήχει προῦπο- δείξαντες. XXI. 48—49. — — — ἀλλ᾽ ἔρχευ ἐπ᾿ ἔργον, θεοῖσιν ἐπευξάμενος τελέσαι. --- — — Πάντα τὰ πρὸς τὴν χτῆσιν τῶν ἀγαθῶν συντελοῦντα διὰ βραχέων ὑπέγραψεν ὃ λόγος, τὸ τῆς Ψυχῆς αὖτο- χίνητον xal τὴν τοῦ θεοῦ συνέργειαν. — Ei γὰρ xot ἐφ᾽ ἡμῖν f, αἵρεσις τῶν χαλῶν, ἀλλὰ xal αὐτὸ τὸ ἐφ᾽ ἡμῖν θεόθεν ἔχοντες, τῆς παρ᾽ ἐκείνου συνεργείας xai τε- λειώσεως τῶν αἱρεθέντων πάντως που γρήζομεν. Ἴϊοικε γὰρ τὸ μὲν παρ᾽ ἡμῶν σπουδαζόμενον ἐχτεινο- μένη χειρὶ πρὸς cie τῶν χα λῶν, τὸ δὲ παρὰ θεοῦ συντελούμενον 7| ορηγία εἶναι χαὶ πηγὴ τῆς δόσειως τῶν | ριον εἶναι τῆς τε ἀγαθῶν: χαὶ τὸ μὲν ἐξευρίσχειν πεφυχέναι τὰ χαλά, τὸ δὲ ἐχφαίνειν τῷ ζητοῦντι ὀρθῶς ἡ δὲ εὐχὴ μεθό- παρ’ ἡμῶν ζητήσεως χαὶ τῆς παρὰ τοῦ θεοῦ δόσεως, εὖ ἐχομένη τῆς αἰτίας ἡμῶν, τῆς εἴς τε τὸ εἶναι προαγούσης ἡμᾶς, χαὶ πρὸς τὸ εὖ εἶναι τελειούσης. Πῶς δ᾽ ἂν λάθοι τις τὸ εὖ, μὴ διδόντος «θεοῦ; πῶς δ᾽ ἂν δοίη τῷ πρὸς τὰς ὁρμὰς αὐτεξουσίῳ μὴ αἰτοῦντι ὃ διδόναι πεφυχὼς θεός: Ἵν᾽ οὖν “Μήτε λόγῳ μόνῳ τὴν cy. àv ποιώμεθα, ἀ)λὰ χαὶ ἔργῳ ταύτην χρατύνωμεν, μήτε τῇ ἑαυτῶν ἐνεργείᾳ μόνη θαῤῥῶμεν; ἀλλὰ χαὶ τῆς θεόθεν συνεργείας ἐχώμεθ ss χαὶ, ὡς εἶδος ἐπὶ ὕλη, τὴν εὐχὴ Lv τῷ ἔργῳ συνά- πτωμεν᾽ χαὶ τὸ ὅλον τοῦτο, ὅπως ἃ ἐργαχζόμεθα χαὶ εὐχώμεθα, χαὶ ἃ εὐχόμεθα ἐ ἐνεργῶμεν" συνάψας ei- πεν, ἀλλ᾽ ἔρχευ ἐπ’ ἔργον θεοῖσιν ἐπευξά- μενος τελέσαι. Οὗτε γὰρ μόνον προθυμεῖσθαι δεῖ τὰ χαλά, ὡς ἐφ᾽ ἑαυτοῖς ὃν χατορθῶσαι, xol χωρὶς τῆς τοῦ θεοῦ συνεργείας " οὔτε Ψιλοῖς τῆς εὐχ ἧς τοῖς λόγοις ἀρχεῖσθαι, μηδὲν πρὸς τὴν χτῆσιν τῶν αἴτη- θέντων συνεισφέροντας. Οὕτω γὰρ ἢ ἄθεον ἀρετὴν (εἰ οἷόν τε τοῦτο εἰπεῖν) ἐπιτηδεύσομεν, ἢ ἀνενέργητον εὖγ ἦν: ὧν τὸ μὲν ἄθεον ὃν προαναιρεῖ τῆς ἀρετῆς τὴν οὐσίαν, τὸ δὲ ἀργὸν ἐχλύει τῆς εὖχ ἧς τὸ δραστήριον. qui sit iste quatermarius numerus, quantum pra- send expositioni convenit, jam declaratum sit age ad ea quoque, ad que nos progredi jubet carmen, transeamus, hoc primum demonstrato , quali cum desiderio et praparatione et deorum auxilio ad hxc nos accedere oporteat. XXI. 48 49. Sed accingere ad opus, à diis precatus ut perficiaut. Omnia qu: ad bona comparanda faciunt, sum- matim hic proposuit carmen, animi proprium motum et. divinum auxilium, Quamvis enim bo- norum electio nostri arbitrii sit, tamen quum ipsum arbitrium a Deo acceperimus, ejus ope ad ea que elegünus perficienda omnino indigemus, Studium enim nostrum simile est manui ad bona accipienda porrecte, quod autem a Deo confer- tur copia et. fons bonorum largitionis esse vide- tur, atque alterum quidem"natura duce investi- gare bona, alterum recte quaerenti ostendere : confinium vero nostre investigationis et largitio - nis diving videntur esse preces, bene sead cau- sam illam applicantes, quee nos in lucem cdidit atque ad. beatitudinem provexit, Sed quomodo quis bona, Deo non largiente, accipiat? quove modo Deus, natura sua liberalis, ei dabit , qui liberam habens appetendi potestatem non petet? Ut igitur nec verbis tantum. preces fundamus, sed eliam opere eas firmemus, neque nostre solum industrie confidamus, sed divinum etiam auxilium adhibeamus, et tanquam formam materize preces operi adjungamus , atque omnino , ut quz agimus precemur et quz precamur agamus, duo ista con- jungens dixit, sed accingere ad opus, a diis pre- catus ut perficiant, Neque enim promto animo suscipere solum bona debemus, quasi prosper eorum successus eliam sine ope divina penes nos sit, neque nudis precum verbis contenti esse, nihil ipsi ad ea quz petuntur paranda conferentes. Ita enim ant virtutem Dei expertem ( si licet ita di- cere ) exercebimus, aut preces inertes fundemus ; quorum alterum Deo carens virtutis naturam ante tollit, alterum ignavum precum vim frangit. Quo enim modo aliquid erit bonum, quod non secun- dum divinam regulam fiat? Qui vero id, quod secundum hanc fit, non Dei auxilio prorsus egeat ad nascenidum ? Virtus enim est Dei imagoin animo rationali; imago autem omnis exemplari eget ad formam induendam ; neque hzc quzerenti sufficit, nisi etiam illud intuetur, ad cujus similitudinem bonum istud sibi comparabit. Eos igitur, qui ad virtutem actuosam aspirant , precari oportet, et precantes ei quxrendz. operam dare, hoc autem est, divinum illud splendidumque spectantes agere, et ad sapientie studium mos intendere cum assidua ad primam bonorum causam animi attentione. Fons enim perennis nature, quater- ; narius ille numerus, omnibus non solum vitz sed IN AURZUM CARMEN. Πῶς γὰρ ἔσται τι χαλόν, ὃ μὴ πρὸς κανόνα τὸν θεῖον πράττεται: πῶς δὲ τὸ ποὸς τοῦτον πραττόμενον οὐ τῆς ἐχείνου συνεργείας πάντως δεῖται πρὸς ὑπόστασιν: "Ἔστι γὰρ f, ἀρετὴ εἰκὼν θεοῦ ἐν ψυχῇ λογιχῇ " εἰκὼν δὲ πᾶσα τοῦ παραδείγματος δεῖται πρὸς γένεσιν, καὶ οὐχ ἀρχεῖ τῷ χτωμένῳ, ἐὰν μὴ χαὶ ἐχεῖσε ,βλέπῃ, οὗ πρὸς ὁμοίωσιν τὸ χαλὸν χτήσεται. Σπεύδοντας οὖν πρὸς τὴν ἐνεργὸν de: ετὴν ai εσθαι προσήχει, xal εὐχομέν ους τὴν χτῇσιν ταύτης ἐργάζεσθαι" τοῦτο δ᾽ ἦν, τὸ πρὸς τὸ θεῖον χαὶ λαμπρὸν βλέποντας πράτ- τειν, χαὶ πρὸς φιλοσοφίαν ἑαυτοὺς συντείνειν, μετὰ τοῦ εὖ ἔχεσθαι τῆς πρώτης αἰτίας τῶν ἀγαθῶν. 'H γὰρ πηγὴ τῇ τῆς ἀεννάου φύσεως ἡ τετρακτὺς ἐχείνη οὐ μόνον τοῦ εἶναι τοῖς πᾶσιν, ἀλλὰ χαὶ τοῦ εὖ εἶναι, αἰώνιος αἰτία καθέστηχε, τὸ οἰχεῖον ἀγαθὸν διὰ παντὸς ἔφα- πλώσασα τοῦ χόσμου, οἷον ie ἀκήρατον χαὶ νοερόν. *H δὲ ταύτης εὖ ἐχομένη ψυχή, xat, ὡς ὄμμα πρὺς ὀξυωπίαν ἑαυτὴν διασμήξασα, ἔχ τε τῆς ἐπιμελείας τῶν χαλῶν πρὸς τὴν εὐχὴν ἀνεγείρεται " xal πάλιν ἀπὸ τῆς εὐχτιχ ἧς πληρώσεως τὴν σπουξὴν ἐπιτείνει, λόγοις ἔργα συνάπτουσα, χαὶ ἔργα σπουδαῖα ὑείαις διαλέξεσι βεδαιουμένη. Καὶ τὰ μὲν εὑρίσχουσα, τὰ δὲ ἐλλαμπομένη, σπουδάζει τε ἃ εὔχεται, χαὶ εὔχεται ἃ σπουδάζει. Τοιαύτη μὲν ἡ τῆς σπουδῆς xal τῆς εὐχῆς ἕνωσις. Τί δὲ τὰ δι’ ἀμφοτέρων τούτων χατορθούμενα, ἑξῆς ἀχούωμεν. etiam felicitatis perpetua est causa, bonum pro- prium per totum mundum , tanquam lucem pu- ram atque intellectualem diffundens. Animus autem, huic rite intentus et se tanquam oculum ad visum acutiorem reddendum detergens, tuin bonorum studio ad. preces excitatur, tum preci- bus non sine deorum favore fusis rursus studium illud adauget, quia verbis opera adjungit οἱ opera bona divinis alloquiis confirmat. Ac par- tim ipse inveniens, partim illuminatus, iis dat operam quz precatur, et precatur ea quibus ope- ram dat. Hujusmodi igitur est opere et precum conjunctio. Qua vero ambarum rerum ope fceli- citer efficiantur, deinceps audiamus. XXI. 49—51. Si vero hiec. teneas, cognosces et immortalium deorum et hominum mor- [ talium conslitutionem , quatenus singula differant et quat nus [ communione quadam coulineantur. Primum deorum notitiam theologicamque scientiam iis, qui ita instituti sunt, affore predi- cil, atque eorum omnium, quz a sacro quater- nario numero producta sunl; cognitionem, ad- juncta eorum secundum genera distinctione et ad hunc mundum constituendum copulatione, Nam 467 XXII. 49—51. — - -- -- — τούτων δὲ χρατήσας͵ γνώσεαι ἀθανάτων τε θεῶν θνητῶν τ᾽ ἀνθρώπων σύστασιν», qj τε ἕκαστα διέρχεται T τε χρατεῖται. Πρῶτον μὲν θεογνω σίαν καὶ θεολογικὴν ἐπιστή- μὴν παρέσεσύαι τοῖς οὕτως ἀχθεῖσι προλέγει , καὶ πάντων τῶν ἀπὸ τῆς ἱερᾶς τετραχτύος ὑποστάντων τὴν ἐπίγνωσιν, μετὰ τῆς χατὰ γένος αὐτῶν διαχρίσεως, xal τῆς εἰς ἕνα χόσμον ἑνώσεως. Τὴν μὲν γὰρ σύντα- ξιν αὐτῶν ἐνταῦθα τὸ τῆς συστάσεως ὄνομα δηλοῖ" τὸ δ᾽ ἢ διέρχεται, τὴν xac! εἶδος ὃ διαφοράν" χαὶ τὸ 5 χρατεῖται, τὴν χατὰ γένος χοινωνίαν. Φύσει γὰρ διεστῶσα τῶν λογικῶν οὐσιῶν τὰ γένη. χατὰ ταύτην τὴν διάστασιν εἰς μίαν χοινωνίαν συνέρχεται. Τῷ γὰρ εἶναι τὰ μὲν πρῶτα, τὰ δὲ μέσα, τὰ δὲ ἔσχατα, διαχέχριται ἅμα xat ἥνωται, Οὔτε γὰρ τὰ πρῶτα ἂν ένοιτο μέσα, ἢ ἔσχατα: οὔτε τὰ μέσα πρῶτα, ἢ ἔσχατα: οὔτε τὰ ἔσχατα μέσα, 1, πρῶτα - ἀλλ᾽ ἐν τοῖς δημιουργικοῖς ὅροις ἀϊδίως μένει χατὰ γένος δια- χεχριμένα. Καὶ οὕτω μὲν τὸ $ ἕκαστα διέρχ E- ται νοοῦμεν. "Dà δὲ ἢ ἕχαστα χρατε icut, πάλιν αὖ τῇδε ξωρήσομεν. "To πᾶν τόδε οὐκ ἂν εἴη τέ- λεῖον. μὴ πρῶτα καὶ μέσα xal ἔσχατα μέρη, ἐν ἑαυτῷ χεχτημένον, ὡς ἀρχὴν χαὶ μέσα xai τελευτὴν τοῦ ὅλου συστήματος. Καὶ τὰ πρῶτα οὐχ ἂν εἴη πρῶτα, μὴ συστάσεως nomen hiec eorum conjunctionem signi- ficat, 3; διέρχεται vero differentiam specialem et 4 χρατεῖται ἜΣ communionem. Etenim suapte substantià diversa intelligentium naturarum ge- nera ista diversitaie in unam societatem coeunt. Eo ipso enim , quod sunt alia prima , alia media, alia ultima, separantur simul et copulantur. Neque enim ea que prima sunt fieri queant media vel ultima ; neque quz media sunt , prima vel ultima ; neque qua ultima, media vel prima : sed intra terminos a conditore constitutos perpetuo ma- nent genere distincta. Atque ita quidem illud, quatenus singula differant , intelligimus. Alterum vero, quatenus singula communione quadam con tineantur, hoc modo rursus considerabimus, Hzc rerum universitas perfecta non esset, nisi primas, medias atque ultimas partes, tanquam princi- pium , medium atque finem totius compagis suz contineret, Neque enim prima essent prima, nisi mediis et ultimis sequentibus : nec media id cs- sent quod dicuntur, nisi extrema utrinque adja- cerent ;: neque etiam ultima forent ultima, nisi prima et media przcederent, Igitur se mutuo in- troducunt ad universi perfectionem. Atque hoc est, quod (χρατεῖσθαι ) contineri a se invicem dicuntur : quatenus quidem specie varia sunt, differentia; quatenus vero mundi unius partes 30. 468 , ͵ Αι ὭΣ ES ΄ 5 Η ΄ μέσων χαὶ ἐσχάτων αὐτοῖς ἑπομένων, οὐδὲ τὰ μέσα S Y. ἃ λέ Mx H ; Aen τοῦτ᾽ ἂν εἴη, ὃ λέγεται, μὴ ἄκρων ἑκατέρωθεν αὐτοῖς ΄ ry ΕἸ ΚΣ M » ». ^ Y παραχειμένων" ἀλλ᾽ οὐδὲ τὰ ἔσχατα εἴη àv ἔσχατα, A , ^ , V E μὴ πρώτων xai μέσων προηγουμένων. ΣΕυνεισάγει - E ^ ^ LI ^ p οὖν ἄλληλα πρὸς τὴν τοῦ παντὸς τελειότητα. Καὶ €53,53 ^ - * TOUT ἦν, τὸ χρατεῖσθαι αὐτὰ ὑπ᾽ ἀλλήλων" ὡς μὲν : HER ER: ur τ ἕτεροειδῇ, διαφέροντα" ὡς δὲ ἑνὸς χόσμου μέρη, συνεισ- 3 i Aid NUES - ιὐντα " xxl αὐτῷ τῷ διεστάναι ἅμα καὶ ἡνῶσθαι τῆς , ^ , MT θείας διαχοσμήσεως τὴν ὅλην σύστασιν xal σύνταξιν m - 2 , , ? D M , πληροῦντα ἣν γνώσεαι, φησίν, εἰ ἐγχρατὴς γένοιο - δ 2i ES Hed τῶν προειρημένων χαλῶν. ov δὲ ἄχρων γενῶν τῇ ἢ Ἢ ΝΣ ἘΝ 5 3 μνήμη συνεισέρχεται τὰ μέσα" ἀθαν άτων γάρ φησι θεῶν θνητῶν τ᾽ ἀνθρώπων σύστασιν. Τὰ δὲ πρῶτα τοῖς ἐσχάτοις διὰ τῶν μέσων συνάπτεται, xol M » b h Led L4 m - τὰ ἔσχατα πρὸς τὰ πρῶτα τῇ μεσότητι τῶν ἀγαυῶν Ἥ;» , z -} , ra" , δ 5 oc T Ll ρώων ἀνατείνεται, 'Γοιαύτη δὲ xoi ἢ τάξις τῶν λογικῶν γενῶν ἣ ἐν προοιμίοις παραδέδοται, ὥστ᾽ εἶναι πρῶτοι μὲν ἐν τῷδε τῷ χόσμῳ οἱ ἀθάνατοι y , - θεοί: ἔπειθ᾽ "Moose ἀγαυοί" xal τελευταῖοι Δαίμονες , ^ Ὁ Ν - χαταχθόνιοι, οὃς νῦν θνητοὺς ἀνθρώπους χαλεῖ. TUE Ἢ wes Πῶς δὲ ἕκαστον τούτων δεῖ νοεῖν ἤδη ἐν προοιμίοις εἴρηται" τὸ δὲ γνῶσιν τούτων προσλαδεῖν ἐπιστημο- νιχήν, ὧν ἐχ παραδόσεως τὴν τιμὴν προειλήφαμεν, πραχτιχὴν ἀρετὴν ἀληθεία θεωρητιχῇ κοσμοῦσιν ἐγγί- νεται, 7; xal ἀπὸ τῆς ἀνθρωπίνης εὐεξίας ἐπὶ τὴν θείαν Τὸ γὰρ οὕτω γνῶναι τὰ y ε ᾽ E - - ἴω € f , - ὄντα, ὡς παρ᾽ αὐτοῦ τοῦ θεοῦ ὑπέστη, ὁμοίωμα ἦν - M ἀρετὴν μεθισταμένοις. τ AS ; θεῖον χτήσασυχι. "Emeió7 δὲ μετὰ τὴν ἀσώματον ^ , D VAY» cuc E REI. “ διαχόσμησιν ἣ σωματιχὴ φύσις ὑπόχειται, τὸν ἐμφανὴ τ E . £ τοῦτον συμπληροῦσα χόσυον, xxi πρὸς τὴν τῶν λογι- -- - € , , Led * m κῶν οὐσιῶν ἡγεμονίαν συντεταγμένη, ἑξῆς τὸ τῆς Qu- ἐξ , pts ; 5 σιολογιχῆς ἐπιστήμης ἀγαθὸν ἐπαχολουθήσειν μηνύει : " pt ; τοῖς ἐν τάξει προϊοῦσιν ἐπὶ τὰς γνώσεις. HIEROCLIS COMMENTARIUS XXIII. 52—53. Γνώσῃ δ᾽, ἡ θέμις ἐστί, φύσιν περὶ παντὸς ὁμοίην, ὥστε σε μήτε ἄελπτ᾽ ἐλπίζειν, μήτε τι λήθειν. ji a , *, , ΄ , ν᾽ — Πρὸς τὴν θείαν εὐμετρίαν ἢ φύσις τὸν ἐμφανῆ : 3 DAMES ᾿ T d χόσμον ἀποτυπουμένη, OU ἀναλογίας τε αὐτὸν ἑαυτῷ πανταχοῦ "διαφόρως ὡμοίωσε. xxi τὸ θεῖον χάλλος ἐνειχονίσατο δι᾽ ὅλων τῶν ἐγχοσμίων εἰδῶν ἄλλως xal - y E deae - ἄλλως" ὥστε οὐρανῷ μὲν ἀποδοῦναι τὸ ἀειχίνητον, γῇ ἄντ EN , er 1 , LN 3 ὃὲ τὸ μόνιμον, ἑχάτερον δὲ τούτων θείας ὁμοιώσετος x acd raid. ijvog ἀποφέρεσθαι. Καὶ τῷ μὲν οὐρανίῳ σώματι τὸ PENNE : d πέριξ τοῦ παντὸς ἀπένειμε, τῷ δὲ περιγείῳ τὸ χέντρον. ast. m ^ , Kv δὲ σφαίρᾳ ἄλλως μὲν τὸ χέντρον ἀρχή. ἄλλως δὲ -Ὁ- , pi σ * * - ὃ τοῦ περιέχοντος ὅρος. Ὅθεν τὰ ἄνω μὲν ἄστροις 3 NS ἐς ᾿ 2 M πεποίχιλται,, καὶ τοῖς μετ᾽ ἐκεῖνα ζῴοις νοεροῖς" vij δὲ φυτοῖς ἐκοσμήθη, xxi ζῴοις αἰσθήσει μόνη χρωμένοις. Μεσότης δὲ τῶν οὕτω διεστηκότων ὃ ἄνθρωπος ἐνορᾶ - ται, ἀμφίδιός τις ὦν, xoi ἔσχατος μὲν “τῶν ἄνω, πρῶτος δὲ τῶν χάτω. Διὸ ποτὲ μὲν τοῖς ἀθανάτοις Ξ alc m rU Ὁ « E συμφέρεται, xat τῇ πρὸς νοῦν ἐπιστροφῇ τὴν οἰχείαν nU E ne 2 λῆξιν ἀπολαμδάνει - ποτὲ δὲ τοῖς θνητοῖς εἴδεσι συνα- γελάζεται, xot τῇ τῶν θείων νόμων ἐχθάσει τῆς προσ- : Es ἡχούσης αὐτῷ ἀξίας ἀποπίπτε. ἋὩὩς γὰρ ἔσχατος τῶν λογικῶν γενῶν, οὔτε del xal ὡσαύτως πέφυχε E 2 ^ ; E! * » . , . νοεῖν (οὕτω γὰρ οὐκ ἂν ἦν ἄνθρωπος, ἀλλὰ φύσει , L4 Nest - L3 A ^, οἷ e ^ θεός.) οὔτε ἀεὶ νοεῖν δύναται, εἰ xal μὴ ὡσαύτως " τοῦτο γὰρ αὐτὸν εἰς τὴν ἀγγέλων χαθίστησι τάξιν. τω ^, , ΕΣ , * ^ ^ Νῦν δέ ἐστιν ἄνθρωπος 6u.ouocet μὲν πρὸς τὸ βέλτιον »on- ^ , , M oc 6 & B m-— 5 ΄ ἀχθῆναι δυνάμενος, φύσει δὲ ὑποδεῤυηκχὼς τῶν ἀθανά- τῶν θεῶν, xal τῶν ἀγαυῶν ἡρώων, ὡς ἐγχοσμίων -Ὁ- e ,͵ πρώτων xat μέσων γενῶν. “Ὥσπερ γὰρ τούτων ὑπέδη τῷ μὴ ἀεὶ νοεῖν, ἀλλ᾽ ἐν ἀγνοία ποτὲ χαὶ λήθη γίνε- »u εἴν, ἀλλ᾽ ἐν ἀγνοίο xo λήθη Y - M τῆς, D ( l σθαι τῆς ἑαυτοῦ οὐσίας, xoi τῆς θεόθεν χατιούσης εἰς sunt, coeuntia; atque ipsa distinctione simul et conjunctione totam divini operis constitutionem et ordinationem consummantia ; quam cognosces , inquit, si bona illa ante dicta obtineas, Extremo- rum vero generum mentione simul comprehen- duntur media; dicit enim , immortalium «eorum mortaliumque hominum constitutionem. Prima au- tem cum ultimis per media connectuntur ; atque ultima ad prima per illustrium heroum interven- tum porriguntur. Talis etiam est ille generum ratione przeditorum ordo in carminis prooemio traditus, ut primi in hoc mundo sint Di immor- tales , deinde Heroes illustres, et ultimi Genii ter- restres, quos ;7ortales homines nunc appellat. Quomodo vero horum generum singula sint intel- ligenda , jam in procemio hujus commentarii di- ctum est: sed eorum notitiam litteris adipisci , quorum honorem a majoribus traditum prius ac- cepimus, iis licet, qui virtutem activam veritate contemplativa exornant, aut etiam ab humani habitus bonitate ad divinam virtutem provecti sunt. Ita enim nosse res, ut sunt ab ipso Deo est divinam similitudinem consequi. Qnandoquidem vero illam incorporeorum con- stitutionem longo intervallo post sequitur corporea natura , quz aspectabilem hunc mundum complet atque ad intelligentium naturarum nutum et arbi- trium composita est, declarat deinceps eos phy- siologieze scientize bonum esse adepturos, qui ad rerum cognitionem ordine procedunt. XXIII. 52—53. Cognosces eliam, quoad fas est, naturam ex omni [ parte sui similem : ul nec speres quae speranda non sunt, nec. te quid- [ quam lateat. creato , Ad divinse mensure speciem natura aspectabi- lem hunc mundum effingens proportione qua- dam eum variis modis sui similem effecit divinam- que pulchritudinem in omnibus formis mundanis aliter atque aliter expressam spectavit, ita ut, quum perpetuum cclo motum dederit, terre i | τ 4S8 IN AUREUM CARMEN. , 469 αὐτὸν ἐλλάμψεως" οὕτω τῷ μὴ μένειν ἀεὶ ἐν τῇ ἀγνοία ὑπερέχει ζῴων ἀλόγων xa φυτῶν, xal ὅλης τῆς περι- γείου xal θνητῆς φύσεως ἀναδέθηχε χατ' οὐσίαν, ὡς ἐπιστρέφειν πρὸς τὸν θεὸν πεφυχώς, χαὶ ἀναμνήσει τὴν λήθην ἀφανίζειν, καὶ διδασχαλία προσλαμδάνειν ἃ ἀπέδαλε, xal τὴν ἄνωθεν φυγὴν τῇ ἀντιστρόφῳ φυγῇ ἰᾷσθαι. Προσήκει οὖν τῇ ἀνθρωπίνῃ οὐσία τοιαύτῃ οὔσῃ, γνῶναι τὴν σύστασιν τῶν ἀθανάτων θεῶν θνη- τῶν τ᾽ ἀνθρώπων" τουτέστι, τῶν λογιχῶν γενῶν τὴν διάταξιν" γνῶναι δὲ καὶ τὴν φύσιν, τὴν περὶ παντὸς δυ οίην᾽" τουτέστι, τὴν σωματικὴν οὐσίαν, τὴν ἄνωθεν μέχρι τῶν τελευταίων δι᾿ ἀναλογίας xal ἐμφάσεως θείας χοσμηθεῖσαν: γνῶναι δὲ ταῦτα πάντα θέμις ἐστέ, τοῦτ᾽ ἔστι, νόμῳ ὡς διάκεινται, xal οὕτως ὡς ὑπέστη παρὰ τοῦ θεοῦ, xai ὃν τρόπων τοῖς ἐχείνου νόμοις ἐστὶ διατεταγμένα, εἴτε σώματα, εἴτε ἀσώματα. Κατὰ χοινοῦ γὰρ ἐπ᾽ ἀμφοτέρων τῶν ποιήσεων τὸ J| θέμις ἐστίν, ἀχουστέον. Οὐ γὰρ ἀλογίστοις προθυμίαις στε μεταφέρειν δεῖ τὴν ἀξίαν τῶν πραγμάτων πρὸς τὸ ἡμῖν δοχοῦν᾽ ἀλλὰ τοῖς τῆς ἀληθείας ὅροις ἑπομένους γἱνώσχειν τὰ ὄντα πάντα, ἢ θέμις ἐστί, καὶ ὡς 6 τῆς δημιουργίας θεσμὸς ὥρισεν ἕχαστα. ᾿Εχ δὲ τούτων τῶν δύο qvo σεων, τῆς τε περὶ τὴν ἀσώματον ποίησιν τοῦ θεοῦ, χαὶ τῆς ρισμα, τὸ μήτε ἄελπτ' ἐλπίζειν, μήτε τιλή- θειν. πραγμάτων ἀπογίνεται χαὶ τὸ d e) mc! ἐλπίζειν, xal τὸ ἀδύνατα περινοεῖν. ἀθανάτων θεῶν ἐλπίζ ει γενέσθαι, ἢ τῶν ἀγαυῶν περὶ τὴν σωματιχήν, χάλλιστον ἐπανθεῖ πό- γ᾽," Li - fj , « - ^ * , κ΄ Ex γὰρ τοῦ λανθάνειν ἡμᾶς τὴν οὐσίαν τῶν Οἵον, εἴ τις ἄνθρωπος ὧν τῶν ἡρώων, οὗτος ox. οἶδε τοὺς ὅρους τῆς φύσεως, οὔτε τῶν ὄντων πρῶτα xal μέσα xai ἔσχατα διεστείλατο. Καὶ πάλιν᾽, εἴ τις τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν συναποθνήσχειν οἴεται τῷ θνητῷ σώματι, ἀγνοίᾳ τῆς προσούσης ἀθχνα- σίας τῇ ἡμετέρα ψυχῇ, προσδοχᾷ ἃ μὴ δεῖ, μηδὲ οἷά τε γενέσθαι. Ὁμοίως δὲ xai 6 θηρίου μεταμφιάσα- σθαι σῶμα ἐλπίζων, χαὶ ζῷον ἄλογον γενέσθαι διὰ xaxíav, ἢ χαὶ φυτὸν δι᾽ ἀργίαν αἰσθήσεως, xai οὗτος ἀντιστρόφως τοῖς εἰς τὰ ἄνω γένη μεταάλλουσι τὴν τοῦ ἀνθρώπου οὐσίαν πρὸς τὰ χάτω αὐτὴν συνωθεῖ, πεπλανημένος xal μὴ νοῶν τὸ ἀμετάόλητον τοῦ χατ᾽ οὐσίαν ὑπάρχοντος εἴδους τῇ ἀνθρωπίνη ψυχῇ. — "Aci γὰρ μένουσα ἄνθρωπος, τῇ τῆς ἀρετῆς χαὶ χαχίας ἀνὰ μέοος χτήσει, θηρίον λέγεται 7j θεὸς γίνεσθαι. φύσει vero stabilitatem, horum tamen utrumque divinz similitudinis vestigium auferret. Ac coelesti quidem corpori universitatis ambitum tribuit, terreno au- tem centrum. In sphzra vero alio modo centrum est principium, alio peripherie terminus. Unde superiora astris et post illa animantibus intellectu preditis varie distincta ct instructa sunt, terra autem plantis ornata et animantibus que solo sensu utuntur. Medius vero inter hzc sic distan- tia cernitur homo quasi ancipitis vitze animal ac superiorum infimus, primus autem inferiorum, Quo fit ut aliquando cum immortalibus versetur ct ad mentem conversus propriam sortem recu- peret, aliquando vero cum mortalibus speciebus congregetur ac divinas leges egressus consentanea sibi dignitate excidat, Nam quum generum ra- tione preditorum ultimus sit, nec natura talis est, ut semper codemque modo intelligat (sic enim non homo, scd natura Deus esset ), nec semper, etsi non eodem modo intelligere potest ; hoc enim eum Angelorum ordini ascribit. Nunc autem talis est homo, ut ad similitudinem quidem ejus quod prestantius est accedere possit, naturà vero diis immortalibus atque illustribus heroibus, ut pri- mis et mediis generibus mundanis, inferior sit. Quemadmodum autem his idcirco inferior cst, quia non semper intelligit , sed suz aliquando naturz et lucis divinitus in ipsum descendentis inscitia et oblivione laborat : sic bruta animalia et plantas superat, quod non semper in ignoran- tia manet , totàque terrenà et znortali naturà , suà substantià, superior est, quippe qui naturà ita comparatus sit, ut ad Deum converti queat et recordatione oblivionem dispellere doctrináque ea recuperare quz amisit et fuge rerum supernarum contrarià fugà mederi. Humanam igitur mentem, quum talis sit, decet nosse Deorum immortalium et hominum mortalium constitutionem, id est generum ratione przditorum ordinationem, nosse etiam naturam omni ex parte sui similem, id est, corpoream substantiam, a summo genere usque ad infimum proportione specieque divina exor- natam : zosse autem hzec omnia , quoad fas est , loc est, ut lege disposita sunt et quemadmodum a Deo creata et quomodo legibus ejus ordinata sunt, sive corpora sint, sive incorporea. Commu- niter enim de utroque Dei opificio intelligendum est illud, quoad fas est. Oportet enim nos non ceco animi impetu abreptos rerum dignitatem ad nostre opinionis arbitrium accommodare, sed ad veritatis regulas animum attendentes pernoscere res omnes, quoad fas est, eoque modo quo lex creationis singula constituit, Ex duplici autem hac cognitione operum Dei incorporeorum corpore- orumque optimum oritur ejusmodi consectarium, ut nec speremus quc) speranda non sunt, neque quidquam nos lateat. Namque ex ignorata rerum natura illa etiam sequitur a recta ratione defe- ctio , ut et ea speremus, quce speranda non sunt , el ea mente agitemus quz fieri non possunt. Verbi gratia, si quis, quum homo sit, se in deorum immortalium vel heroum illustrium nu- 410 , , 2 Y , "Ὁ ^ € , € , δὲ οὐδέτερον, ἀλλὰ σχέσει τῆς πρὸς ἑχάτερον δμοιώ- Καὶ ὅλως 6 τὴν προσοῦσαν ἀξίαν ἑκάστῳ τῶν ὄντων μὴ εἰδώς, ἀλλ᾽ εἴτε ὑπερδάλλων αὐτῆς ἢ ἐλλεί- Y m » πων, τὴν ἄγνοιαν ταύτην ἀφορμὴν τῆς ὑποχένου δόξης * - I" d 2 FN f. € ^V 5 - χαὶ ἀέλπτου ἐλπίδος πεποίηται. ὋὉ δὲ ἐν τοῖς δημιουργιχοῖς μέτροις ἕκαστα ἀφορίζων, xai γιγνώ- σχὼν τὰ ὄντα, d. γέγονε, καὶ παραμετρῶν τῷ θεῷ Ἐς e: : ΟΣ τὴν ἑαυτοῦ γνῶσιν" οὗτος τὸ “ἕπου θεῷ μάλιστα “ * * " m τηρεῖ, xal τὸ, Ἄριστον μέτρον, οἶδε, xal τῆς ἀνεξα- πατήτου ἐλπίδος τυγχάνει XXIV. σεως. 54—60. Γνώσῃ δ᾽ ἀνθρώπους αὐθαίρετα πήματ᾽ ἔχοντας τλήμονας, οἵ τ᾽ ἀγαθῶν πέλας ὄντων οὔτ᾽ ἐσορῶσιν, οὔτε χλύουσι" λύσιν δὲ κακῶν παῦροι συνίσασι. Τοίη μοῖρα βροτῶν βλάπτει φρένας" ὡς δὲ χύλινδροι ἄλλοτ᾽ ἐπ᾽ ἄλλα φέρονται, ἀπείρονα πήματ᾽ ἔχοντε-" λυγρὴ γὰρ συνοπαδὸς ἔρις βλάπτουσα λέληθε σύμφυτος, ἣν οὐ δεῖ προάγειν, εἴχοντα δὲ φεύγειν. . Τῆς τῶν ἀσωμάτων xai σωματιχῶν γενῶν χαλῶς γνωσθείσης διατάξεως, ἕπεται χαὶ τὴν ἀνθρώπου οὐσίαν ἀχριδῶς γνωρίζεσθαι, οἵα τε οὖσα τυγχάνει, xa οἵων δεχτιχὴν παθημάτων " χαὶ ὅτι ἐν μεθορίῳ ἐστὶ τῶν τε ἀπτώτων εἰς χαχίαν, καὶ τῶν πρὸς ἀρετὴν οὗ πεφυκότων ἀνάγεσθαι" διὸ καὶ ἐπαμφοτερίζει ταῖς , HIEROCLIS COMMENTARIUS y ΜΟῚ 1 $4 ^ -— ^ M] , z a σχέσεσιν, δτὲ μὲν ἐχεῖ ζῶσα τὴν νοερὰν εὐζωΐαν, δτὲ δὲ ἐνταῦθα τὴν αἰσθητικὴν ἐμπάθειαν προσλαμθά- » - ^ νουσα. "Evüsy xci λέγεται ὀρθῶς ὑπὸ “Ηραχλείτου, gos " * ὅτί ζῶμεν τὸν ἐχείνων θάνατον, τεθνήκαμεν δὲ τὸν 2 , , r M M 3 , — LA 394 ἐχείνων βίον. Κάτεισι γὰρ xa ἀποπίπτει τῆς εὐδαί- μονος χώρας ὃ ἄνθρωπος, ὡς ᾿Εμπεδοχλῇς φησιν ὃ Πυθαγόρειος - φυγὰς θεόθεν, χαὶ ἀλήτης. Νείχεϊ μαινομένῳ πίσυνος. — Ἄνεισι δέ, xot τὴν ἀρχαίαν ἕξιν ἀπολαμθάνει, ei φύ- qot τὰ περὶ γῆν x«l τὸν ἀτερπέα χῶρον, ὡς ὃ αὐτὸς λέγει, "Ev0x φόνος τε χότος τε xad ἄλλων ἔθνεα χηρῶν " , ^ , , εἰς ὃν οἵ ἐμπεσόντες της ἀν λειμῶνα χατὰ σχότος ἠλάσχουσι. € ^M ν M , ^ — L4 - H δὲ ἔφεσις τοῦ φεύγοντος τὸν τῆς Ἄτης λειμῶνα πρὸς τὸν τῆς ἀληθείας ἐπείγεται λειμῶνα * ὃν ἀπολι- ΣΑΣ EAT TOV, τῇ ὁρμῇ τῆς πτεροῤῥυήσεως εἷς γήινον ἔρχεται EE s ; σῶμα ὀλόίου αἰῶνος ἀμερθείς. Τούτοις δὲ xoi 6 Πλάτων ἐστὶ σύμφωνος, περὶ μὲν τῆς χαθόδου ταυτὶ λέγων - ὅταν δὲ ἀδυνατήσασα ἐπισπέσθαι μὴ Qr , καί ; Eon à τινι συντυχίᾳ χρησαμένη πτεροῤῥυήσῃ τε xai ἐπὶ τὴν merum venire posse sperat, is naturz terminos non novit, neque prima ab iis, quz media et ul- tima sunt in rerum compage distinguit, Et rursus, si quis animi nostri immortalitatem ignorans, animum suum una cum mortali corpore interitu- rum esse opinatur, is ea exspectat, quz exspe- ctanda non sunt quaeque fieri non possunt. Simili- ter vero, qui fere corpus se induturum sperat, et brutum animal fore ob vitiositatem , aut etiam plantam ob sensüs stuporem , hic quoque, contra quam illi , qui hominis naturam in superiora ge- nera mutant , eam detrudit ad inferiora , deceptus utique et ignorans immutabilitatem formse istius, qua ad animi humani naturam pertinet. Hic enim semper homo permanens virtutis et vitii alterna possessione deus aut bestia fieri dicitur, quum natura neutrum sit, sed habitu tantum, ob eam quam cum eorum alterutro habet similitudinem, Atque omnino quicunque singularum rerun di- gnitatem non novit, sed eam vel excedit vel non assequitur, ignorantiam hanc vane opinionis et false spei. occasionem facit, Qui vero singula modis ab opifice Deo constitutis distinguit, et quemadmodum res create sint cognoscit, ac sui ipsius cognitionem ad Dei normam dirigit : is maxime illud, Deum sequere, observat , et alterum illud , nodus optima rerum, novit, ac spem nan- ciscitur minime falsam, XXIV. 54—60. Cognosces autem homines malis ultro arcessitis obrutos, miseros, qui bona quum prope sint nec vident, nec audiunt : paucique sciunt e malis se expedire. Tale fatum [αὐ mortalium. mentes ; illi vero cylin- [ drorum instar huc illuc volvuntur, infinitis malis oppressi. Gravis enim comes latenter nocet contentio innata, quam provocare mon decet, sed cedendo [ evitare. Incorporeorum corporeorumque generum or- dinatione probe intellecta, sequitur ut qualis hominis natura sit et quibus perturbationibus obnoxia accurate cognoscamus discamusque eam in confinio esse eorum quz in vitium prolabi ne- queunt et eorum qus natura sua ad virtutem evehi non possunt : unde et utrumque habitum induit, aliquando intellectualem ibi vitam feliciter agens, aliquando sensibiles affectus hic assumens. Quapropter recte Heraclitus dicit, nos illorum mortem vivere, mortuos autem esse illorum vi- tam, Descendit enim Zomo atque e felici regione excidit, ut Empedocles Pythagoreus ait : — e colo profugus et exsul , Discordiz furenti parens. Ascendit vero et antiquum statum recuperat, si terrestria fugerit et i//etabilem sedem , ut idem dicit : | : E . e IN AUREUM CARMEN. * n». ; - : f 4 d γὴν πέση, τότε νόμος αὐτὴν εἰς ζῷον θνητὸν εἰσοιχίζε- | βουλόμενον τὰ καχὰ τὴν ὑνητὴν φύσιν πρῶτον σῦαι. ΠΙΕρὶ δὲ τῆς ἀνόδου ταῦτα ὅτι τὸν ὕστερον προσφύντα ὄχλον Ex γῆς, καὶ ὕδατος, xal ἀέρος, xaj πυρός, θορυδώδη καὶ ἄλογον ὄντα, λόγῳ κρατήσας ὃ ἄνθρωπος, εἰς τὸ τῆς προτέρας καὶ ἀρίστης ἀφιχνεῖται εἶδος ἕξεως" ὅτε xai εἰς τὸ σύννομον ἄστρον ἀνάγεται ὑγιὴς x«i ὁλόχληρος γενόμενος. Ὑγιὴς μὲν τῇ τῶν παθῶν, ὡς νοσημάτων, ἀπαλλαγῇ, ὃ διὰ τῆς πολιτι- χῆς ἀρετῆς παραγίνεται" ὁλόχληρος δέ, τῇ νοῦ xal ἐπιστήμης, ὡς οἰχείων μερῶν, ἀναλήψει, ὃ διὰ τῆς ξωρητιχῆς ἀληθείας χατορθοῦσθῆαι πέφυχε. Καὶ πά- λιν, ὡς δέοι τῇ ἐντεῦθεν quy7 τὴν ἀπὸ τῶν χρειττό- νων γενομένην ἀπόστασιν ἐξιάσασθαι, σαφῶς παρί- στησι. φυγὴν τῶν τῆδε χαχῶν τὴν φιλοσοφίαν δριζό- μενος. Συμπεφυχέναι γὰρ τὰ πάθη μόνοις τοῖς θνητοῖς ἀποφαίνεται διὰ τούτων - ἀλλ᾽ οὐδὲ ἀπολέσθαι τὰ xax δυνατόν, οὔτε ἐν θεοῖς εἶναι, περὶ δὲ τόνδε τὸν τόπον χαὶ τὴν θνητὴν φύσιν περιπολεῖ ἐξ ἀνάγκης. Τοῖς γὰρ ἐν γενέσει χαὶ φθορᾷ πάντως που χαὶ τὸ παρὰ φύσιν διατεθῆναι δύνασθαι παρέπεται" ὅπερ ἦν τῶν χαχῶν ἀρχή. Πῶς δὲ δεῖ ταῦτα φεύγειν ἐπάγει" διὸ δεῖ ἐνθένδε ἐχεῖσε φεύγειν " φυγὴ δὲ ὁμοίωσις θεῷ χατὰ τὸ δυνατὸν ἀνθρώπῳ " ὁμοίωσις δέ, δίκαιον καὶ ὅτιον μετὰ φρονήσεως γενέσθαι. ἹἩὸν γὰρ ἀποδρᾶναι ubi Caes et Simultas εἰ aliorum agmina Fatorum ; in quam qui inciderint Noxa per pratum perque tenebras vagantur. Desiderium autem ejus, qui fugit JYozce pra- tum , ad veritatis pratum propere contendit; quod quum reliquit, pennarum defluvii impetu in ter- renum corpus venit, felici sia privatus. Mis consentanea habet etiam Plato, de descensu liec tradens : Quum. vero viribus ad. assequeucdum non valens [animus] Deum minime videt, et in- J'ortunio aliquo pennarum. deffueium | passus. in terram. decidit, tum ex eum jubet in. mortale animal induci. De ascensu autem hac : Hominem, quum molem postea tractam ez terra, aqua, aere et igne , turbulentam et rationis expertem , ratione superaverit, ad prioris optimique habitüs formam pervenire; quando etiam ad astrum ipsi congruens redit, sanus atque integer factus. Sanus. quidem, quia ab affectibus tanquam morbis liberatus sit , quod virtutis civilis munus est, integer autem , inentis et scientie , tanquam propriarum partium, recuperatione , quod contemplativz veritatis ope rite perficitur. Et rursus idem Plato defectionem a diis nostrà hinc fugà persanandam esse plane docet, philosophiam malorum, quie hic sunt, fugam esse definiens, Animi enim perturbationes mortalibus solis insitas esse lis verbis declarat : zt neque mala perire possunt, nec in diis esse, sed circa hunc locum et naturam mortalem necessario E m a —À 411 E] amo- στραφῆναι δεῖ" οὐ γὰρ οἷόν τε ταύτη συμπεφυρμένους μὴ καὶ τῶν ἑπομένων αὐτῇ χαχῶν ἐξ ἀνάγχης ἀναπίμ.- πλασύαι. Ὥσπερ οὖν ἡ θεόθεν φυγὴ καὶ f, πτεροῤ- ῥύησις τῶν χουφιζόντων ἡμᾶς πρὸς τὰ ἄνω πτερῶν εἰς τὸν τῶν ὑνητῶν ἤνεγχε τόπον, οἷς τὰ χακὰ συνεισ- ἔρχεται" οὕτω χαὶ ἢ τῆς θνητῆς προσπαθείας ἀπο- G0), , xal f, τῶν ἀρετῶν, οἷον πτερῶν τίνων, ἔχφυσις πρὸς τὸν τῶν χαχῶν χαθαρὸν τύπον, πρὸς τὴν θείαν εὐζωΐαν, ἡμᾶς ἀνάξει. Μέση γὰρ οὖσα f, τοῦ ἀνθρώ- που οὐσία τῶν τε ἀεὶ νοούντων τὸν θεὸν xat τῶν μηϑέ- ποτε νοεῖν πεφυχότων ἄνεισί τε πρὸς ἐχεῖνχ, xal χά- τεισι πρὸς ταῦτα, νοῦ χτήσει xal ἀποβολῇ πρὸς τὴν θείαν ὁμοίωσιν καὶ τὴν θήρειον διὰ τὸ τῆς φύσεως ἀμ- φίδιον, ἀνὰ μέρος ἐπειγομένη. 1 αὔτ᾽ οὖν ὃ περὶ τῆς ἀνθρωπίνης ἐγνωχὼς οὐσίας οἶδε πῶς αὐθαί- ρετα πήυατ᾽ ἔχουσιν οἱ ἄνθρωποι, xal πῶς τλήμονες χαὶ τάλανες ταῖς ἑαυτῶν αἱρέσεσι γίνονται. Ποτὲ μὲν γάρ, ἔτι δυνάμενοι μένειν ἐχεῖ, προπετεία ὁρμῆς εἰς γένεσιν κατασύρονται᾽ ποτὲ δέ, δυνάμενοι θᾶσσον ἐντεῦθεν ἀπολύεσθαι, αὐτοὶ ἑαυτοὺς ταῖς ἀμε- τρίαις τῶν παθῶν χαταπλέχουσι. Καὶ τοῦτο ἦν τὸ τῶν ἀγαθῶν πέλας ὄντων μήτε δρᾶν μήτε ἀχού ειν" ἵνα ἀγαθὰ μὲν ἀρετὴ καὶ ἀλήθεια νῦν λέ- versantur. Namque iis , quz generationi et corru- ptioni obnoxia sunt, omnino accidit, ut preter naturam affici possint, quod malorum est princi- pium. Sed quo pacto hzc. fugienda sint , subjun- git : Quapropter hinc illuc confugtre oportet, J'uga autem est similitudo cum Deo , quatenus. ho- mini fas est, similitudo vero, justitia et sanctitas cum prudentia conjuncta, Imprimis enim morta- lem naturam eum aversari decet, qui mala vult effugere, quum non possint commixti cum liac non impleri necessario malis quz eam comitantur, Quemadmodum igitur fuga a Deo et pennarum , quz ad superiora nos evehunt, defluvium in locum mortalium , quibus mala adherent , nos deduxit : sic etiam mortalium affectionum rejectio, et vir- tutum, tanquam pennarum, ortus ad locum ἃ malis purum divinzque vite felicitatem nos re- ducet. Quum enim homo natura medius sit inter ea quae Deum semper noverunt et ea quz ad co- gnoscendum nunquam apta sunt, ad illa ascendit et ad hzc descendit, prout intelligentiam aut re- tinet aut amittit, atque ad divinam belluinamve similitudinem propter naturam ancipitem per vices contendit, Is igitur qui hujusmodi esse Aumanam naturam intellexit, scit quomodo malis ultro ar- cessitis obruantur homines, et quomodo infelices et miseri suis ipsorum consiliis fiant, Aliquando enim, quum adhuc ibi manere possent, przcipiti desiderio in hunc mundum detrabuntur; ali- 412 HIEROCLIS COMMENTARIUS A -— γηται" τὸ δὲ μὴ δρᾶν πέλας ὄντα, τὸ μὴ δι ἑαυτοῦ ἀναχινεῖσθαι πρὸς εὕρεσιν τῶν χαλῶν - xai τὸ * 2 , ^ - 2. "’ ) ^M , ? μὴ ἀχούειν, τὸ ταῖς παρ᾽ ἄλλων διδασχαλίαις μὴ [4 , , - M Ὁ , » , ὑπήχοον γίνεσθαι, Διπλῇ γὰρ ἣ τῆς ἐπιστήμης ἀνά- ληψις * ἢ διὰ μαθήσεως, ὡς δι᾿ ἀχοῦς" ἢ 6t εὑρέσεως, € , , , , * , " ὡς Ot δράσεως. Αὐθαίρετα οὖνπήματα ἔχειν ^ d e ; ᾽ ἄλλ ἐν EN e ἔγονται ol μήτε μανθάνειν παρ᾽ ἄλλων μήτε εὑρίσχειν δι᾿ ἑαυτῶν ἐθέλοντες, ὡς τῆς συναισθήσεως τῶν ἀγα- θῶν ἀμοιροῦντες, καὶ διὰ τοῦτο πάντη ἀχρεῖοι. Ὃς AX ἃ 7X2. ΤΣ ΞᾺ , dopo Lad E “ γὰρ ἂν μήτ᾽ αὐτὸς νοέῃ, μήτ ἄλλου λέγοντος ἐν θυμῷ βάλληται, ἐκεῖνος δ᾽ αὐτ᾽ ἀχρήϊος ἀνήρ. Οἱ δὲ παρὰ τῶν ἄλλων μανθάνειν τε χαὶ εὑρίσχειν ἔργον πεποιη- μένοι, οὗτοί εἶσιν οἱ τῶν χαχῶν τὴν λύσιν συν- ἱέντες, xai φυγῇ τῶν τῇδε πόνων εἰς τὸν ἐλεύθερον ^n" Υ , 3 λ J ὃ , ? € "-Ὁ- αἰθέρα μετοιχιζόμενοι. Ὀλίγοι δέ εἶσιν οἵ τοιοῦτοι. Οἱ γὰρ πλεῖστοι χαχοί, καὶ τῆς θνητῆς προσπαθείας ἥττους, καὶ φρενοδλαδεῖς ὑπὸ τῆς εἰς γῆν νεύσεως γενόμενοι" ὡς καὶ τοῦτο παρ᾽ ἑαυτῶν τὸ x a x bv ἔχειν, διὰ τὶ T ET it e- 35 n τὰ τὸ βουληθῆναι φυγεῖν ἀπὸ θεοῦ, καὶ ἀπομερίσαι αὑτοὺς τῆς τούτου ὁμιλίας, ἧς εὐτύχουν ἐν αὐγῇ χα- 2) rare e. : θαρᾷ διάγοντες. "Fov γὰρ ἀπὸ θεοῦ χωρισμὸν ἣ βλάπτουσα τὰς φρένας μοῖρα νῦν δηλοῖ, Οὐ γάρ ἐστιν ἢ μὴ ἀνοηταίνειν τὸν τοῦ θεοῦ γενόμενον ἔρη- ἐμὸν, ἢ μὴ ἔρημον εἶναι θεοῦ, τὸν εἷς ἄνοιαν ἐχπε- σόντα. Τὸν γὰρ ἀνόητον ἀνάγχη xai ἄθεον εἶναι, ESCCTS 3h 3 , 223€ Ἢ xui τὸν ἄθεον ἀνόητον. ᾿Αμφότεροι δέ, ὡς μὴ πρὸς τὸν ἔρωτα τῶν χαλῶν ἐγηγερμένοι, ἀπείρονα πή- ματ᾽ ἔχουσιν, οἷον κύλινδροι ταῖς χαταγώγοις πράξεσιν ἄλλοτε ἄλλοις χαχοῖς συμφερόμενοι, xat μὴ ἔχοντες ὅ, τι χρήσονται ἑαυτοῖς, διὰ τὸ πάσαις ταῖς τύχαις ἀπαιδεύτως προσφέρεσθαι" νῦν μὲν ἐξυ- ὀρίζοντες ἐν πλούτῳ, νῦν δὲ ἐν πενία χαχουργοῦντες, καὶ πρὸς ληστείαν μὲν ὑπὸ ῥώμης σώματος ἐχφερόμε- vot, πρὸς δὲ βλασφημίαν ὑπὸ ἀσθενείας xol νοσημά- TOV * τήν τε ἀπαιδίαν ὀδυρόμενοι, xat τὴν πολυπαιδίαν ἀφορμὴν πολέμων χαὶ αἰσχροχερδείας ποιούμενοι. Καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, οὐχ ἔστι v: τῶν ἐν τῷ βίῳ, ὃ μὴ R Ps / πρὸς ἀφορμὴν χαχοῦ τοῖς ἀνοήτοις γίνεται, πανταχό- θεν στενοχωρουμένοις ὑπὸ τῆς αὐθαιτρέτου χαχίας, - ve ΄ * B -- - , x«l τοῦ μὴ dva6AÉmtivy πρὸς τὸ θεῖον φῶς, μηδ ἐπαΐειν ἐθέλειν τῶν ὄντως ἀγαθῶν " ἀλλὰ καταδεδυ- χότας εἰς τὴν θνητὴν προσπάθειαν ὡς ἐν χλύδωνι τῷ quando vero, quum hinc citius possent discedere, | tati nonsint, ἐμ γέπέία mala patiuntur, flagitiis deor- ipsi se immodicis affectibus implicant, Hoc autem est illud, bona, quum in propinquo sint, nec vi- dere neque audire, ut bona hoc loco dicantur virtus et veritas, 2072 videre autem , quum in pro- pinquo sint, sit non per se incitari ad bona inve- stiganda, denique zoz audire, aliorum monitis non auscultare. Duplex enim est scienti comparanda via; aut per disciplinam , tanquam per auditum ; aut per inventionem, tanquam per visum. Illi igi- tur malis ultro arcessitis obrui dicuntur, qui neque ab aliis discere, neque perse invenire volunt, quippe qui bonorum sensu careant ideoque pror sus inutiles sint, Nam qui nec per se sapit, nec alteri monenti obedit, is vero homo inutilis est. Qui autem id egerunt, ut aliorum auxilio ali- quid discerent atque invenirent, ii sunt qui e malis se expedire sciunt, et laborum, qui hic sunt, fuga in liberum ztherem commigrant, Séd pauci sunt ejusmodi, Plerique enim omnes sunt mali et affectionibus mortalibus obnoxii et sua in terram inclinatione vecordes facti, ita ut hoc etiam malum ex se ipsis nanciscantur, quod a Deo fugere volunt seque ab ejus consuetudine se- jungere, qua feliciter fruebantur, quamdiu in pura luce degebant. Separationem enim a Deo Jatum illud, quod mentes ledit, hic significat. Fieri enim non potest, ut vel non desipiat, qui Deo destitutus sit, vel Deo non sit destitutus, qui in amentiam inciderit, Est enim necesse et insi- pientem Deo carere, et Deo carentem desipere. Utrique autem , ut qui ad bonorum studium exci- sum rapientibustanquam cyZndri, alias aliis malis implicati, et incerti quid agant, quia in omni fortu- na imperite se gerunt; nunc divitiis insolescentes, nunc propter paupertatem malefiei, atque ad latro- cinia corporis viribus, ad maledicta autem imbecil- litate et morbisincitati ; orbitatem deplorantes, libe- rorum autem multitudinem bellorum et turpis lucri pretextum facientes. Atque ut verbo dicam, nihil est in vita quod non amentibus mali occasionem praebeat, qui anguntur undique vitiis u/tro arces- sitis eoque quod neque lucem divinam intueri vo- lunt, neque ea audire que vere bona sunt; sed mortalibus affectionibus immersi in vita, tanquam in procellas agitantur. At horum una liberatio est conversio ad Deum, quam illi inveniunt, qui animi oculum atque aurem ad bonorum rcecupe- rationem erigunt quique malo quod naturam nostram comitatur facultate sursum tollente me- dentur. Est vero nobis insitum simul et arcessitum malum liberi arbitrii motus preter naturam , quo contendere et divinis legibus repugnare conamur, minime sentientes, quantum nos ipsos ledamus eo ipso quod adversari Deo videmur; sed hoc tantum occaecati animadvertentes, potuisse nos leges ejus aspernari. Hoc utique est liberi arbitrii nimia et immodica licentia uti, quod a Deo rece- dere et ?raeem contentionem adversus eum susci- pere audemus, qua cum eo litigamus quodam- modo nitimurque, si ille dicat, Hoc ne facias, id ipsum maxime facere, et si rursus dicat, Hoc fa- cito, id ipsum non facere eut illi utrimque mise- E ε J [ ῥ b βίῳ φέρεσθαι. Τούτων δὲ λύσις μία ἣ πρὸς θεὸν ἐπιστροφή, ἣν ἐξευρίσχουσιν οἱ τὸ ὄμμα τῆς ψυχῆς xal ecl πρὸς τὴν τῶν ἀγαθῶν ἀνάληψιν ἐπεγείρον- τες, xal τὸ παρεπόμενον τῇ οὐσία ἡμῶν χακχὸν τῇ ἀναγωγιχῇ δυνάμει θεραπεύοντες. — "Hv δὲ συμφυὲς ἄμα χαὶ ἐπίχτητον ἡμῖν χαχὸν ἣ τοῦ αὐτεξουσίου παρὰ φύσιν χίνησις, xa0' ἣν ἐρίζειν τε xal ἐναντιοῦ- σθαι τοῖς θείοις νόμοις πειρώμεθα, οὐδὲ ἐπαισθανόιιε- νοι ὅσον ἑαυτοὺς βλάπτομεν διὰ τοῦ δοχεῖν ἀντιτείνειν θεῷ " ἀλλὰ μόνον τοῦτο τυφλῶς δρῶντες, ὅτι ἐδυνή- θημεν ἀφηνιάσαι τῶν ἐχείνου θεσμῶν. Καὶ τοῦτο ἦν τὸ πολλῷ τῷ αὐτεξουσίῳ χρήσασθαι xal ἀμέτρῳ, τὸ τολμᾶν ἀφίστασθαι θεοῦ, χαὶ τὴν λυγρὰν ἔριν πρὸς αὐτὸν ἀναδέχεσθαι, χαθ᾽ ἣν ἐρίζομεν τρόπον τινὰ xoi φιλονειχοῦμεν, ἐχείνου λέγοντος, Μὴ ποιήσης τόδε, τοῦτο αὐτὸ μάλιστα ποιεῖν ἐθέλειν - χαὶ πάλιν αὖ, εἰ ἐχεῖνος λέγοι, Ποίησον τόδε, αὐτὸ τοῦτο μὴ ποιεῖν " ἵνα ἑκατέρωθεν τῆς ἀθλιότητος ἑχυτοὺς πληρώ- σωσιν οἵ τὸν θεῖον νόμον ἐχδαίνοντες, τῷ τε μὴ ποιεῖν τὰ m ταγμένα,, χαὶ τῷ ποιεῖν τὰ ἀπηγορευμένα. "IC οὖν πρὸς τὴνλυγρὰν ταύτην ἔριν, τὴν συνο- παδὸν ἅμα χαὶ σύμφυτον λεγομένην, ἐξευρήσομεν, τὴν ἐχ τοῦ ἐφ᾽ ἡμῖν παρὰ φύσιν διατεθέντος ἐγειρομέ- νην, xal διὰ τοῦτο, ὡς οἰχεῖον χαχόν, λεληθότως βλάπτειν πεφυχυῖαν : ὙἿ πρὸς ταύτην ἀντιτιθέναι δεῖ: AUREUM CARMEN. 473 TAS , : 3 τί τοῦ μαινομένου νείχους ἄχος ἐξευρεῖν; τί τῆς χατα- Suc à pipe γωγοῦ δυνάμεως ἔργμα, ἣ τὸ πονεῖν ταῦτα, xal ἐχμε- Aex&v , xal ἐν ἔρωτι τίθεσθαι, ἅπερ τῆς θείας ἀρετῆς pA. M » Y " ἡμᾶς εἰς ἴχνια θήσει; "l'aüza γὰρ ἦν ἡ λύσις τῶν χαχῶν, ἣν οἵ παῦροι συνίσασι' ταῦτα ἢ τῶν πέλας ὄντων ἀγαθῶν ἀχοὴ χαὶ ὄψις" ταῦτα ἢ Nr. ; ; : Di. ct NM τῶν αὐθαιρέ TOV πημάτων ἀπαλλαγή" ταῦτα τῆς ; " 3 ; - à ἀπειρίας τῶν παθῶν f$ τομή. Ταῦτα οὖν xal τῆς Cte S "US / ἀθέου ἔριδος ἀποφυγὴ γένοιτ᾽ dv, xal σωτηρία ψυχῆς, καὶ ἀποχάθαρσις τοῦ μαινομένου νείχους, xal ἀνάχλησις τῆς θεόθεν φυγῆς. Τὴν γὰρ χαταγωγὸν ῥοπὴν τῇ ἀναγωγῷ δυνάμει μόνως ἂν ἰασαίμεθα, εἰ ; ; - - μὴ περαιτέρω προάγοιμεν αὐτήν, μηδ᾽ ἐπὶ χαχοῖς χαχὰ συντιθείημεν, ἀλλ᾽ ἐπιπειθεῖς γενόμενοι τῷ ὀρθῷ : : E L: i λόγῳ φεύγοιμεν τὴν λυγρὰν ἔριν τῇ ἀγαθῇ ἔριδι, οὐ φιλονειχοῦντες ἀπειθεῖν τῷ 0: , ἀλλὰ φιλο- γειχοῦντες ὅτι μάλιστα αὐτῷ πείθεσθαι - ἣν οὐδὲ ἔριν ^ - - , Hi m € , M 2 δεῖ χαλεῖν, ἀλλὰ θεοπειθῇ ὑπαχοήν, xal ἐπιστροφὴν πρὸς τὸν θεῖον νόμον, xxi ἑχούσιον ὑπόταξιν, τὰς ἀφορμὰς περιχόπτουσαν τῆς ἀνοήτου ἀπειθείας. ᾿Γαῦτα γὰρ οἶμαι πάντα διὰ τῶν προχειμένων ἐπῶν δηλοῦ - σθαι" τὸ μὲν τῆς αὐτεξουσίου πονηρίας διὰ τοῦ γν ὦ σ ἡ δ᾽ ἀνθρώπους αὐθαίρετα πήματ᾽ ἔχοντας, οὖς τλήμονας δεῖ χαλεῖν χαὶ ἀθλίους, ὅτι πρὸς αὐτο- προαίρετον χαχίαν εἱλχύσθησαν᾽ τὸ δὲ μηδαμῶς τού- LJ ria se obruant, qui divinam legem egrediuntur, jussa non faciendo , vetita autem faciendo. Quid igitur adversus gravem hanc contentionem, quae comes simul et innata dicitur, excogitabimus, quz libero arbitrio nostro preter naturam affecto excitatur ideoque tanquam zualum domesticum , ad detrimentum latenter nobis afferendum parata est? Quid huic opponere oportet? quodnam dis- cordie furentis remedium reperire? quid est quod vim deorsum agentem inhibeat, nisi ut ca agamus , meditemur et amemus quz nos in divinz virtutis via sistent? Hzc enim sunt malorum re- media paucis cognita, hzc vicinorum bonorum au- ditio et contemplatio, hiec a calamitatibus ultro ar- cessitis liberant, hzc infinitas perturbationes precidunt. Hzc igitur sint et impie cum Deo contentionis vitatio et animi salus et furentis litis expiatio et fuge a Deo revocatio, Propensionem enim ad inferiora sola facultate sursum tollente sanare possimus, si non illam ulterius promovea- mus, neque malis mala addamus, sejl rectze ra- tioni obsequentes perniciosam illam contentionem bona contentione devitemus, non repugnare Deo, sed ei quam maxime obsequi studentes; quam ne contentionem quidem appellare licet, sed piam obedientiam et conversionem ad Dei legem et voluntariam obtemperationem, quz stulte contu- macie causas przcidit. Hec enim puto omnia his | versibus significari; ac voluntariam quidem ne- quitiam his verbis: cognosces autem homines malis ultro arcessitis obrutos, quos idcirco ;uiseros et infelices appellare oportet, quia sua sponte in vitium pertracti sunt; eos vero bona nequaquam animadvertere velle ex hoc effato patet : qui bona quum prope sint nec vident nec audiunt; preterea fieri posse ut a malis ultro arcessitis liberemur, ostendit illud, remedium autem malorum pauci noverunt, quod ideo insertum est, ut quum reme- dium penes nos csse demonstraverit, vinculum quoque ex nostro arbitrio pendere prz se ferret. Deinde czcitatis et surditatis hanc animis in vitia prolapsis causam attribuit, taZe fatum mortalium mentes ledit, Separatio enim a diis ad vecordiám et inconsideratam electionem ducit, quam per illud norium fatum significavit, quod nos ad particulare et mortale animal inclinatos e divino choro ejicit. Ostendit etiam quz inconsiderantiam illa sequantur, et quomodo peccata voluntaria simul sint et non voluntaria docet, stulto- rum vitam cylindri per planum motui compa- rans, qui in orbem simul et recta tunc mo- vetur, in orbem quidem per se, recta vero propter pulsum, Ut enim cylindrus circularem motum circa axem non integrum retinet, quum a recto cursu deflectit : sic etiam animus vera bona non | assequitur, quum recla ratione et consuetudine 414 HIEROCLIS COMMENTARIUS τους ἐπαΐειν τῶν χαλῶν ἐθέλειν, διὰ τοῦ λέγειν, οἵ τ᾽ ἀγαθῶν πέλας ὄντων οὔτ᾽ ἐσορῶσιν, οὔτε χλύουσι" xal ὅτι δυνατὸν ἀπολυθῆναι τῶν αὐθαιρέ- τῶν χαχῶν δηλοῖ τὸ λύσιν δὲ x «xv παῦροι συν- ἴσασιν, ὃ μεταξὺ παρεμδέδληται, ἵνα τῶν ἐφ᾽ ἡμῖν δείξη τὴν λύσιν ὑπάρχουσαν, χαὶ τὸν δεσμὸν ἐκ τοῦ ἑκουσίου ἠρτῆσθαι μηνύσῃ. Εἶ τυφλότη Εἶτα ἐπισυνάπτει τὴν τος χαὶ χωφότη τος ταῖς εἰς χακίαν Ex- πεσούσαις ψυχαῖς αἰτίαν, τοίη μοῖρα βροτῶν βλάπτει φρένας. Εἰς γὰρ ἄνοιαν χαὶ ἀπροδού- λευτον αἵρεσιν 6 ἀπὸ τῶν Κρειττόνων χωρισμὸς ἄγει, ὃν διὰ τῆς λυγρᾶς μοίρας ἠνίξατο, τῆς ποιούσης ἡμᾶς ἔξω τοῦ θείου χοροῦ τῇ πρὸς τὸ μεριχὸν xa θνη- τὸν ζῷον νεύσει. Καὶ τὰ ἑπόμενα τῇ ἀδουλίᾳ παρα- δείκνυσι, xal πῶς ἑχούσια ἅμα xul ἀχούσια τὰ πληα- μελήματα ἐχδιδάσχει, τῇ xav. ἐπιπέδου χυλινδριχῇ χινήσει ἐοικέναι φήσας τὸν τῶν ἀνοήτων βίον,, ὃς χύ- χλῳ ἄυα χαὶ ἐπ᾽ εὐθείας τότε κινεῖται" κύχλῳ μὲν δι᾽ ἑαυτόν" ἐπ᾽ εὐθείας δέ, διὰ τὴν πτῶσιν. Ὡς γὰρ 6 κύλινδρος 00 χαταχρατεῖ τῆς περὶ τὸν ἄξονα XUxÀt- χῆς περιαγωγῆς ἀπὸ τῆς ὀρθότητος πλαγιασθείς, οὕτως οὐδὲ ψυχὴ τῆς τεύξεως τῶν ὄντως ἀγαθῶν τυγχάνει, τοῦ ὀρθοῦ λόγου χαὶ τῆς πρὸς θεὸν συστάσεως ἄποπε- σοῦσα - πλανᾶται δὲ περὶ τὰ δοχοῦντα ἀγαθά, χαὶ ἐχ- φέρεται ἀπ᾽ εὐθείας ταῖς αἰσθητικαῖς προσπαθείαις χύλεορε ἔνη" δ'διὰ τοῦ ἄλλοτ᾽ ἐπ’ ἄλλα φέ ἔρον τ αι 25 ἀπεί τρονα T ux ἔχον τες παρέστησεν. ᾿Ἐπειδὴ T τὰς φρένας βλαπτούσης μοίρας; χαὶ τοῦ "ωρισμοῦ τοῦ ἀπὸ τῶν θείων, αἴτιον ἦν τὸ αὐτεξούσιον DA cum Deo excidit, sed circa ea qux» bona videntur vagatur, et a recto abducitur sensuum affectioni - bus huc illuc agitatus , quod verbis illis , Auc illuc feruntur, infinitis malis oppressi , indicavit. Quo- niam autem fati mentes kedentis et separationis istius a Deo causa est liberi arbitrii motus nature repugnans, quomodo et hunc sedare oporteat et ad Deum convertere, duobus qui sequuntur ver- sibus docet, voluntariam noxam his verbis osten- dens, gravis enim comes latenter nocet contentio, innata, voluntarium autem remedium illis, quam provocare non decet , sed cedendo evitare, Animad- vertens vero nos ante omnia divino auxilio ad malorum effugium et bonorum recuperationem egere , conversus ad Jovem quasi precem quan- dam et auxilii petitionem hanc subjungit. XXV. 61—266. Jupiter pater, multis profecto malis omnes liberaris, si cunclis ostendas , quali genio utantur. Tu autem bono sis animo, quum divinum genus sit [mortalibus , quibus sacra natura singula pandens commonstrat. Quorum si fueris particeps , mea jussa tenebis remedioque usus istis aerumnis liberabis animum. χίνημα παρὰ φύσιν διατεθέν: πῶς δεῖ καὶ τοῦτο χα d ^ * ^ » , ^N - «A τευνάζειν, καὶ πρὸς θεὸν ἐπιστρέφειν, OUX τῶν ἑξῆς δύο στίχων ἐδίδαξε - τὴν μὲν αὐτεξούσιον βλάβην οὕτω καταμηνύσας, λυγρὴ γὰρ συνοπαδὸς ἔρις βλά- : : πτουσα λέληθε σύμφυτος, τὴν δὲ αὐτεξούσιον Y , " , Ὗ »» δι ἴασιν, ἣν οὐ δεῖ προσάγειν, εἴκοντα δὲ φεύ- τὰ " Ξ * γειῖν. Συνορῶν δέ, ὅτι προηγουμένως τῆς παρὰ τοῦ E ; ; EE lo cn RES θεοῦ émtxoupíae χρήζομεν πρὸς ἀποφυγὴν μὲν τῶν - X: E . xaxipy , ἀνάχτησιν δὲ τῶν ἀγαθῶν, ὥσπερ τινὰ εὐχὴν T. * , Y a B * ns ἐπήγαγε, xat βοηθείας αἴτησιν, τὴν πρὸς τὸν AC ἐπι- οτροφήν. XXV. 61—66. Ζεῦ πάτερ, T, πολλῶν» χε χαχῶν λύσειας ἅπαντας, εἰ πᾶσιν δείξχις, οἵῳ τῷ δαίμονι χρῶνται. ᾿Αλγὰ σὺ θάρσει, ἐπεὶ θεῖον γένος ἐστὶ βεοτοῖσιν, οἷ: ἱεςὰ ποοτέοουσα φύσις δείχννυσιν ἔχαστα" ὧν εἴ σοί τι μέτεστι, χρατήσεις ὧν σε χελεύω, ἐξαχέσα: Ψυχὴν OE πόνων ἀπὸ τῶνδε σαώσεις. Τὸν ποιητὴν xat πατέρα τοῦδε τοῦ Παντὸς ἔθος ἦν τοῖς Πυθαγορείοις τῷ τοῦ Διὸς xal Ζηνὸς ὀνό- ματι σεμνύνειν. Δι᾿ ὃν γὰρ τὸ εἶναι xal τὸ ζῆν τοῖς -— -- , - πᾶσιν ὑπάρχει, τοῦτον δίχαιον ἀπὸ τῆς ἐνεργείας *, , ra ' tA -— - ὀνομάζεσθαι. “Κύριον γὰρ ὄντως ὄνομα θεοῦ, τὸ ταῖς ἔνερ vetas αὐτοῦ xal ταῖς ποιήσεσι μάλιστα πρέπον" τὰ δὲ ἐφ᾽ ἡμῶν δοχοῦντα κύρια εἰναι τύχη χαὶ mpoai- θεσις τίθεται μᾶλλον, ἢ ἢ ἡ τῆς οὐσίας οἰχειότης ἐξευ - ρίσχει, ὡς ἔστιν ἐπὶ πολλῶν ἰδεῖν ὀνομάτων ἀλλοτρίως τισὶ χειμένων * οἷον, εἰ ὃ πονηρὸς τὸν τρόπον Ἄγαάθων Pythagoreorum mos erat, universitatis hujus conditorem eL parentem Διὸς et Ζηνὸς nomine ornare. Eum enim, per quem (δι᾽ ὃν! omnia sunt et vivunt (zv) ab industria sua nominari zequuin est. Illud enim proprium revera est Dei nomen , quod ejus actionibus et operibus maxime con- gruit : que autem in nobis videntur propria esse nomina, casu magis et humana vo!untate data quam ex naturz proprietate inventa sunt, quem- admodum in multis nominibus videre licet quee improprie nonnullis imposita sunt ; velut si im- probus 4gatho nominetur, et impius Eusebius, Talia enim nihil habent nominum veritatis ac proprietatis, quia nec naturam nec vim earum rerum, quibus indita sunt, exprimunt. Vera igitnr nominum proprietas in rebus zeternis quaxrenda est; ex lis autem in divinis, et inter divinas in prastantissimis, Unde et illud Διὸς nomen signum est atque imago natur: rerum parentis ipsa voce adumbrata, propterea quod ii qui primi nomina rebus indiderunt ob summam sapientiam, velut statuarum arlifices quidam optimi nominibus tanquam imaginibus earum virtutes indicaverunt, Nomina enim voce expressa signa cogitationum Ald at ὙΓ ΨΨΥ ΨΥ ΨΥ Ἔν νυν má »εῦνυς IN AUREUM CARMEN. χαλοῖτο, xal εἰ ὃ ἄθεος τὴν γνώμην ᾿ὐσέδιος. Τὰ γὰρ τοιαῦτα οὐδὲν μετέχει τῆς τῶν ὀνομάτων ὀρθότη- τος, ὅτι μηδὲν τῆς οὐσίας ἢ τῆς ἐνεργείας παρίστησι τῶν πραγμάτων ἐχείνων, οἷς κεῖται ὀνόματα, ἣν οὖν ὄντως ὀρθότητα τῶν ὀνομάτων ἐν τοῖς ἀϊδίοις τῶν πρα-- γμάτων χρὴ ζητεῖν" xal τούτων ἐν τοῖς θείοις " xal τῶν θείων ἐν τοῖς ἀρίστοις. Ὅθεν xal τὸ τοῦ Διὸς ὄνομα σύμδολόν ἐστι xad εἰκὼν ἐν φωνῇ δυημιουργιχῆς οὐσίας, τῷ τοὺς πρώτους θεμένους τοῖς πράγμασι τὰ ὀνόματα, διὰ σοφίας ὑπερδολήν, ὥσπερ τινὰς ἀγαλματοποιοὺς ἀρίστους, διὰ τῶν ὀνομάτων, ὡς δι᾿ εἰκόνων, ἐμφανί-- σαι αὐτῶν τὰς δυνάμεις. Τὰ γὰρ ἐν τῇ φωνῇ ὀνόματα σύμθολα τῶν ἐν τῇ ψυχῇ νοήσεων ἀπειργέζοντο, τὰς δὲ νοήσεις αὐτὰς γνωστιχὰς εἰκόνας τῶν νοηθέντων πραγμάτων ἐποιοῦντο. Τῇ γὰρ πρὸς τὰ νοητὰ ἐπι- στροφῇ θεωρίας πλησθέντες, κἀκεῖθεν ἐγχύμονες γενό-- μένοι νοερῶν ὠδίνων, εἰς φωνὰς ἤδη προϊόντες τοιαῦτα ἐτίθεντο τοῖς οὖσι τὰ ὀνόματα, ἃ δι᾿ αὐτῆς τῆς φωνῆς, χαὶ τῶν εἰς τὴν ταύτης ἐχφώνησιν παραληφθέντων στοιχείων, ὡς οἷόν τε ἦν, ἀπετύπου τῶν ὀνομαζομέ- νων τὰ εἴδη, χαὶ ἐπέστρεφε πρὸς αὐτὰς τὰς οὐσίας τοὺς ὀρθῶς αὐτῶν χαταχούοντας" ὥστε γίνεσθαι τὸ πέρας τῆς ἐχείνων θεωρίας ἀρχὴν ἡμῖν πρὸς εὕρεσιν τῆς τῶν πραγμάτων νοήσεως. Οὕτω μὲν οὖν ὃ δη- μιδυργὸς αὐτοῖς πάλαι μὲν τετραχτύς, νῦν δὲ Ζεὺς πατήρ, δι᾽ ἃς εἴπομεν αἰτίας, ὠνόμασται. ^O δὲ i - "M ES , ΩΣ , “ αἰτεῖ παρ᾽ αὐτοῦ τῆς παρούσης εὐχῆς ὃ λόγος, τοῦτο ἤδη τοῖς πᾶσιν ἐφήπλωται δι᾿ ἀγαθότητα map. ἡμῖν δέ ἐστι τὸ λαθεῖν τὸ ἀεὶ παρ᾽ ἐχείνου διδόμενον. Καὶ γὰρ ἐν τοῖς προτέροις ἐλέγετο, 475 ἔρχεν ἐπ᾽ ἔργον θεοῖσιν ἐπευξάμενος, ὡς ἐχείνων μὲν ἀεὶ διδόντων τὰ ἀγαθά, ἡμῶν δὲ τότε αὐτὰ δεχομένων, ὅταν ἑαυτοὺς πρὸς τὴν θείαν δόσιν ἢ * * X Aor ἐπ , ᾿ * : συντείνωμεν᾽ τὸ γὰρ αὐτεξούσιον οὐχ ἂν λάθοι τὰ ὄν- ABEL; Mgis ; d mo PE τως ἀγαθά, μὴ βουλόμενον λαθεῖν. Ταῦτα δέ ἐστιν ἀλήθεια καὶ ἀρετή, ἀπὸ τῆς δημιουργιχῆς αἰτίας ἀεὶ xai ὡσαύτως πᾶσιν ἐλλαμπόμενα. Καὶ νῦν δὲ ὁ λό- (^5 ὡς ἀναγχαῖον πρὸς τὴν τῶν χαχῶν λύσιν ἀπαι- - - - - - ar ' τεῖ τὴν ἑαυτῶν οὐσίαν ἡμᾶς ἰδεῖν τοῦτο γὰρ ἦν τὸ τ A : EET δες οἵῳ τῷ δαίμονι χρῶνται: ἀντὶ τοῦ, οἵα ψυχῇ. TT, δὲ τοιαύτη εἰς ἑαυτοὺς ἐπιστροφῇ διορίζεται ἐξ ἀνάγ- χης ἕπεσθαι xal τὴν ἀποφυγὴν τῶν χα χῶ v, χαὶ τὴν ἔχφανσιν τῶν πρὸς εὐδαιμονίαν ὑπὸ τοῦ θεοῦ προτεινο- Jar 3 PREGA μένων. "EE ὑποθέσεως οὖν πρόεισιν 6 λόγος, ὅτι ; SE y 1 up gi, εἰ πάντες ἴδοιεν ὅ᾽ εἶσι, xai οἵῳ τῷ δαίμονι χρῶνται, πάντες ἀπολυθεῖεν ἂν τῶν κακῶν. πὶ: οὐ 33^; $T Ἢ -*, , e Τοῦτο δὲ ἀδύνατον. Οὐ γὰρ οἷόν τε πάντας διοῦ τν C IM A OE NUR φιλοσοφῆσαι, xxt ὑποδέξασθαι τὰ παρὰ τοῦ θεοῦ ἀεὶ » 4 "a * προσφερόμενα ἀγαθὰ πρὸς εὐζωΐας τελειότητα. Tt οὖν τὸ λειπόμενον, ἢ τούτους μόνους γρῆναι θαῤῥεῖν τοὺς προσιόντα: τῇ ἀνχφαινούσῃ τὰ οἰχεῖα ἡμῖν ἀγαθὰ ἐπιστήμη; μόνους γὰρ τούτους ἀπολυθήσεσθαι τῶν παραπεπηγότων χαχῶν τῇ θνητῇ φύσει" ἐπειδὴ xat ; x T ἥ μόνοι πρὸς τὴν θεωρίαν τῶν ὄντως ἀγαθῶν ἐπεστρά- ^ »r b , P - , Σ , φησαν, οὺς ἄξιον καὶ εἰς τὸ θεῖον γένος ἐγγράφειν, E E ; ; j ὡς ὑπὸ τῆς ἱερᾶς φύσεως, τουτέστι φιλοσοφίας. τὰν Η A διδαχθέντας, xa ἀσχηθέντας τὰ δέοντα. — "I'm; δὲ xot- νωνίας τῶν θείων ἀνδρῶν εἴ τι μέτεστιν ἣμῖν E ΤᾺΣ D δηλώσομεν ἀντεχόμενοι τῶν σπουδαίων ἔργων xat τῶν — M --ο-.-.---- -Ἐ-Ἐἐ ὀἘ ὀ ὀὠυὠὠὀὀὀ ἌἘΞ-τ------ -- - π΄“ -“-- qu: in animo versantur esse volebant, ipsas vero cogitationes intelligentes rerum mente concepta- rum imagines faciebant, Quum enim assidua rerum intelligibilium meditatione earum contemplatione repleti essent, atque inde notionibus gravidati parturirent, in voces continuo prorumpentes ea rebus nomina imponebant, quze ipsa voce et lit- teris ad eam efferendam assumtis, quantum fieri potuit, rerum nominatarum formas depingerent, eosque qui illa recte intelligerent ad ipsas rerum naturas attentos redderent, ita ut finis illorum contemplationis principium nobis consequendz rerum intelligentiz fieret. Ita igitur mundi opifex ab illis olim quaternarius numerus , nunc autem Jupiter pater propter eas quas diximus causas ap- pellatus est. Quod autem ab eo hac prece petitur, id jam omnibus propter ejus bonitatem abunde prebitum est; nos vero potestatem habemus ac- cipiendi quod semper ab eo datur. Etenim supe- rius dictum est : accingere ad opus deos precatus, quia illi nunquam non bona largiantur, nos au- tem ea tum accipiamus, quum ad divinam libe- ralitatem. intenti sumus; neque enim accipiat liberum arbitrium, nisi velit quz vere bona sunt, Hsec autem sunt veritas et virtus, quz ab opifice causa ortz semper eodemque modo omnibus af- fulgent. Sed hoc etiam loco carmen postulat, tanquam necessarium quid ad mala sananda, ut nostram naturam intelligamus ; hoc enim signifi- cat illud , quali genio utantur, id est , quali animo. Hujusmodi vero ad nos conversionem necessario sequi affirmat et malorum effugium , et eorum qu: ad felicitatem a Deo porriguntur patefactio- nem. ἃ conditione igitur proficiscitur hoc dictum, si omnes videant , qui sint et quali genio utantur, omnes a malis liberentur. Hoc autem fieri nequit. Neque enim omnes simul possunt philosophari ct bona accipere, quz a Deo ad vite felicis per- fectionem semper conferuntur. Quid igitur restat, nisi ut illi soli bono animo esse debeant, qui ad disciplinam illam se applicant, quz propria nobis bona ostendit? Hos enim solos patet zia/is, quae 410 ἐπιστημονιχῶν γνώσεων" οἷς μόνοις f; τοῦ ἀνθρώπου ψυχὴ θεραπεύεται, καὶ τῶν τῇδε ἐλευθεροῦται πόνων εἰς τὴν θείαν λῆξιν μεθισταμένη. εἰπεῖν, ὃ νοῦς τῶν προχειμένων ἐπῶν ἐστι τοιοῦτος" oi Ἱνόντες ἑαυτοὺς ἀπολύονται τῆς θνητῆς ἐμπαθείας. Διὰ τί οὖν οὐ πάντες ἀπολύονται, πάντες ἀφορ- μὰς ἔχοντες ἐμφύτους πρὸς ἐπίγνωσιν τῆς ἑαυτῶν οὐσίας: Ὅτι οἱ πλεῖστοι, ὡς ἔφην, αὐθαίρετα πήματ᾽ ἔχοντές εἶσιν, οἱ τῶν ἀγαθῶν πέλας ὄντων οὔτ᾽ ἐσορῶσιν., οὔτε χλύουσιν. ᾿Ολίγοι δέ εἶσιν οἱ τὴν τῶν χακῶν λύσιν συνιέντες ἐχ τοῦ γνῶναι οἵῳ τῷ δαίμονι χρῶνται Συνελόντι οὖν οὗτοι δέ εἶσιν οἱ φιλοσοφίᾳ καθαιρόμενοι τῶν τῆς XÀo- γίας παθῶν, καὶ ἐκ τῶν τῆδε τόπων, ὥσπερ ἐκ δεσμω- - * * ^ τηρίων, ἐλευθερούμενοι. Πῶς ouv φησι πρὸς τὸν vn -Ὁ “-Ὁ- , Δία; ἠπολλῶνχε χαχῶν λύσειας ἅπαντας, εἰ - i 9 T ἢ εὐ δρῦν E πᾶσιν δείξας οἵῳ τῷ δαίμονι χρῶνται; Ἄρα € Jay , ^ Wt 4 *, , ^ M 29^ / ὡς ἐπ᾽ ἐχείνῳ ὃν xad ἄκοντας ἐπιστρέψαι πρὸς τὴν ἀλή- θειαν ἅπαντας, ἀμελείᾳ δὲ ἢ ἐπιδουλῇ τοῦτο μὴ M 2 - - , ? Ὁ ποιοῦντος, ἵν᾿ ἐν τοῖς δεσυοῖς χατέχοιντο; Ἢ ταῦτα 1 ww E -- ᾽ E Moo λ λι , μὲν οὐδ᾽ ὅσιον ἐπινοεῖν. ᾿Εχεῖνο δὲ μᾶλλον ὃ λόγος ; : ἐπιδείκνυται, ὅτι ἐπὶ τὸν θεόν, ὡς πρὸς πατέρα, HIEROCLIS COMMENTARIUS ἐπιστραφῆναι δεῖ τὸν πρὸς εὐζωΐαν ἐπειγόμενον. "East γὰρ ὃ θεὸς δημιουργὸς μὲν πάντων, τῶν δὲ ἀγαθῶν καὶ πατήρ. Ὁ γοῦν τὴν λύσιν τῶν x xx Ov συνιείς, xai τῶν αὐθαιρέτων πημάτων ἐλευθερούμενος, χαὶ τὴν λυγρὰν ἔριν περικόπτων τῇ ἑχουσίῳ φυγῇ , οὗτος πρὸς τὴν Ex τοῦ θεοῦ χαθήχουσαν ἀΐδιον βοήθειαν ἐπιστρε- φόμενος, ἀναδοᾷ τὸ Ζεῦ πάτερ, τῷ ἤδη προειργά- σθαι τὰ παιδὸς ἄξια τὸν θεὸν πατέρα χαλῶν᾽ xal ἐν- νοεῖ, τὸ ἐφ᾽ ἑαυτοῦ συμδαῖνον ὡς εἰ γένοιτο ἐπὶ πάντων, πάντες ὁμοίως ἂν αὐτῷ χαχῶν ἀπο λυθεῖεν. Εἶθ᾽ εὑρὼν τοῦτο μὴ προβαῖνον, οὐ διὰ τὸν θεόν, ἀλλὰ διὰ τοὺς πλείστους αὐθαίρετα πήματ᾽ ἔχον- τας, λέγει πρὸς ἑαυτόν, ἀλλὰ σὺ θά ρσει ὡς τὴν δὲὸν ἐξευρηχὼς τῆς ἀπολύσεως τῶν χαχῶν. Αὕτη ἦν ἣ διὰ τῆς ἱερᾶς φιλοσοφίας ἐπιστροφὴ πρὸς τὰ ειἰχνύμενα ὑπὸ τοῦ θεοῦ, ἃ οἱ πολλοὶ οὐχ ὁρῶσι. ὀρθῶς χρῆσθαι ταῖς χοιναῖς ἐννοίαις, ἃς προσέφυσεν ὃ δημιουργὸς τῷ λογικῷ γένει πρὸς -J , [4 — ET ἐπίγνωσιν ἑαυτοῦ. 2? ὦ) 02 m2 o cA R- B o- TE cz ᾿Επεὶ οὖν τὸ δ £ XE αἵ τινι ὁτιοῦν δύο προσώπων ἐνεργείας εἰς ταὐτὸν συνδραμούσας ἐμ- ; τὰ τὰ φαίνει" (πῶς γὰρ ἂν δείξαιτς τυφλῷ, x&v μυριάχις mortali naturz firmiter adherent, liberatum iri, quandoquidem soli etiam ad eorum contempla- tionem, quz vere bona sunt, sese converterunt , quos zequum est et deorum ordinibus ascribi, ut a sacra natura , id est philosophia , edoctos et in iis quz officium postulat exercitatos. Num vero di- vinorum hominum societatis participes simus Gstendemus, si. honestis actionibus et litterarum scientie operam dederimus , quibus solis hominis animus curatur, et Jaboribus quos hic patitur libe- ratus ad divinam sortem commigrat, Ut summatim igitur dicam, horum versuum hujusmodi est sen- tentia : qui se ipsos norunt, ii mortalibus /Zibe- rantur affectibus. Cur igitur non ozines liberantur, quum omnes habeant innatas nature suz co- gnoscenda facultates? Quia plerique, ut dixi, malis ultro arcessitis obruti vicina bona nec vi- dent nec audiunt. Pauci autem sunt qui e malis se expedire didicerunt, quod sciunt , quali genio utantur; hi vero sunt ii qui philosophia pertur- bationibus rationi contrariis liberantur atque ex hisce locis, tanquam e carcere , emittuntur. Quo- modo igitur Jovem alloquitur? mutis profecto malis omnes liberaris , si cunctis ostendas, quali ge- nio utantur. Nonne, quasi ille potestatem habeat omnes etiam invitos ad veritatem convertendi , negligentia vero aut malo consilio id non faciat, ut in vinculis retineantur? At hac certe vel su- spicari nefas est, Sed id potius ostendit carmen , ei ad Deum , tanquam ad patrem , revertendum esse , qui ad vitz felicitatem contendit. Est enim Deus omnium quidem creator, bonorum vero etiam pater. Qui ergo e malis se expedire scit et damnis ultro arcessitis liberatur, et gravem con- tentionem fuga voluntaria przcidit, hic ad zeter- num auxilium a Deo datum conversus Jupiter pater exclamat , propterea. Deum patrem appel- lans quod jam ante fecerit quz filium decebant, ac secum reputat , si id quod ipsi contingit omni- bus eveniat, futurum esse ut oznes eque atque ipse malis liberentur. Deinde inveniens hoc mi- nime procedere , non Dei culpa, sed quod ple-. rique malis ultro arcessitis urgeantur, sibi ipsi dicit : sed tu Lono sis animo qui te e malis expe- diendi viam inveneris. Hzc vero est illa per sa- cram philosophiam conversio ad ea que a Deo monstrantur, qua plerique non vident, quia communibus notionibus , quas mundi zdificator generi mentis compoti ad sui cognitionen com- parandam indidit, non recte utuntur. Quoniam vero quacunque res alteri demonstrata duarum simul personarum actiones concurrentes signifi- cat (qui enim czco quid oszendas, etiamsi id quod vis ostendere millies ei offeras? aut qui vi- denti id demonstres, quod non profers?), utrumque igitur adesse oportet, tum bonum quod ab eo proponitur qui ostendit , tum ejus cui ostenditur oculum acutum, ut illinc res spectabilis, hinc autem spectatio ad demonstrationem perficiendam concurrant, Quae quum ita sint, ponamus omnes simul malis ZJiberatum iri, si Deus omnibus osten- dat natureque ipsorum notitiam patefaciat, et quali genio utantur. Atqui non omnes simul malis liberantur. Ergo non omnibus ostendit, sed iis solis IN AUREUM CARMEN προσφέρης ὃ βούλει δεῖξαι, ἣ πῶς ἂν τῷ ὁρῶντι δείξαις μηδὲν προσάγων ;) ἀμφότερα οὖν παρεῖναι δεῖ' τό τε παρὰ τοῦ δειχνύντος προσαγόμενον ἀγα- ἢόν, xai τὸ παρὰ τοῦ, ᾧ δείχνυται, διορατιχὸν ὅμμα' ἵνα ἐχεῖθεν μὲν τὸ ὁρατόν, ἐντεῦθεν δὲ ἡ ὅρα- σις, συνδράμη πρὸς τὴν τῆς δείξεως συμπλήρωσιν. Ῥούτων δὲ οὕτως ἐχόντων, λάθωμεν ὑπόθεσιν πάντας ἄμα ἀπολυθῆναι ἂν τῶν χαχῶν,εἰ πᾶσι δεί- ξειεν 6 δημιουργὸς xal ἐμφανίσειε τὴν τῆς ἑαυτῶν οὐ- σίας ἐπίγνωσιν, xal οἵῳ τῷ δαίμονι χρῶνται. Ἀλ- λὰ μὴν οὐ πάντες ἅμα ἀπολύονται τῶν χαχῶν. Οὐχ ἄρα πᾶσι Bel x vu tv, ἀλλὰ μόνοις ἐχείνοις τοῖς πρὸς ἀπόλυσιν τῶν χαχῶν οἴκοθεν ὡρμημένοις. xal τὸ παρ᾽ ἑαυτῶν ὄμμα πρὸς θέαν τοῦ δειχνυμέ- νου xal ὑποδοχὴν ἀνατείνασιν. Οὐχ ἄρα αὐτὸς αἴ- τιος τοῦ μὴ πᾶ σι δεῖξαι, ἀλλ᾽ οἱ τῶν ἀγαθῶν πέλας ὄντων οὔτ᾽ ἐσορῶντες, οὔτε χλύοντες, xal διὰ τοῦτ᾽ αὐθαίρετα πήματ᾽ ἔχειν λεγόμενοι. Αἰτία οὖν τοῦ ἑλομένου" θεὸς δὲ χαχῶν ἀναίτιος, προλάμπων μὲν ἀεὶ τὰ ἀγαθὰ πᾶσιν, ὅσον ἐφ᾽ ἑαυτῷ, οὐ δει- χνὺς δὲ ἀεὶ πᾶσιν, τῷ τὸ θεωρὸν ὄμμα τῶν προτει- γομένων ἀγαθῶν ἐν τοῖς πλείστοις μεαυχέναι, καὶ χάτω νεύειν ἀσχολίᾳ τῇ πρὸς τὰ χείρονα. Ἡ δὲ τοιαύτη τῶν προχειμένων ἐπῶν ἐξήγησις χαὶ πρὸς τὴν ἀλήθειαν αὐτὴν συμφωνεῖ, xxl πρὸς τὴν τῶν ὑπερχει- μένων ἐπῶν διάνοιαν. — Ei γὰρ ἐπὶ τῷ θεῷ ἐστιν ξλ- χύσαι πρὸς τὴν ἀλήθειαν τοὺς ἀνθρώπους xai ἄχοντας, τί αὐθαίρετα πήματ᾽ ἔχειν αὐτοῖς ἐπεγκαλοῦμεν ; τί δὲ συμέουλεύομεν ὡς τὴν ἔριν οὐ δεῖ προσάγειν, εἴ- qui per se ad malorum liberationem prompt sunt et oculos suos ad id quod ostenditur contemplan- dum et excipiendum intendunt. Ergo non ipse in causa est, cur non omnibus ostendat, sed ii qui vicina bona neque vident neque audiunt ideoque voluntaria mala pati dicuntur. Culpa igitur ejus est qui eligit; Deus autem malorum culpa vacat , efliciens , quantum in ipso est, ut bona semper omnibus prsluceant, non ostendens vero semper omnibus, quoniam plurimorum oculi, quibus bona proposita contemplari possent, clausi sunt et deorsum flectuntur in deterioribus occupati. Hujusmodi propositorum versuum explicatio et cum veritate ipsa et cum przcedentium versuum sensu congruit. Si enim Deus habet potestatem homines, etiam invitos, ad veritatem trahendi, cur eis damna ultro arcessita exprobramus? Cur vero litem non adducere, sed cedendo evitare suade- mus? aut cur casus adversos patienter ferre et remedia quaerere eos jubemus? via enim illa, qua per disciplinam ad virtutem ducit, ab illis prorsus intercluditur qui liberum arbitrium tol- lunt. Neque enim opus foret nos laborare et me- ditari et amare bona, si Dei proprium esset nos vitiorum immunes servare virtutibusque implere, ————————————————— — Ecc ded s MD ———————ÓM 417 χοντα δὲ φεύγειν 5 7| τί τὰ συμδαίνοντα πράως φέρειν, καὶ ἰᾶσθαι σπουδάζειν ἐπιτάττομεν; ὅλως γὰρ 4 διὰ ; δ... e ΠΝ μαθήσεως πρὸς ἀρετὴν δὸὸς ἀποχέχλεισται τοῖς Τὸ ἐφ᾽ ἡμῖν ἀναιροῦσιν. Οὐ γὰρ ἂν ἔδει πονεῖν, οὐδὲ ἐν μελέτῃ χαὶ ἔρωτι τίθεσθαι τὰ xad, εἰ τοῦ θεοῦ ἴδιον ρτ' rera j ER. P ἦν σώζειν ἡμᾶς ἀπὸ xaxíac, xat τῶν ἀρετῶν πλήρεις Ἀλλ᾽ οὔ- 4 , ἘΞ χὰ Ae , Y o. τως ἂν ἣ alix τῆς τῶν πολλῶν πονηρίας θεοῦ ἦν ἔγ- D) Ὧν... ἢ » ti ν 37 χλημα, Εἰ δὲ ἀναίτιος χαχῶν 6 θεός, ὥσπερ xai λέ- y E * upnoico pai a pute qat καὶ ἔστι, δῆλον ὡς παρ᾽ ἡμᾶς $ τῶν ἀγαθῶν ἀπόστασις, ὅτι πέλας ὄντων αὐτῶν, χαὶ ἐν ἡμῖν χατὰ τὰς φυσιχὰς ἐννοίας χειμένων, οὔτ᾽ ἐσορῶμεν, οὔτε , — χλύομεν. Αἰτία δὲ τῆς ἀδλεψίας ταύτης xol ἀνηκοΐας ἣ λυγρὰ ἔρις, αὐθαίρετος οὖσα βλάδη, ἣν οὐ δεῖ προάγειν ἐπὶ πλεῖον, εἴχοντα δὲ φεύγειν ἀπ᾽ αὐτῆς, χαὶ τὴν τῶν χαχῶν λύσιν συνιέναι, χαὶ τὴν εἰς θεὸν ἐπιστροφὴν ἐξευρίσχειν. Οὕτω γὰρ f, παρὰ τοῦ θεοῦ ἔλλαμψις, τῆς παρ᾽ ἡμῶν ὁράσεως αὐτῇ συντρε-- , ^ -» , vp ^' "Ὁ ^ : ,ᾧ χούσης, δεῖξις γίνεται, "Epya δὲ τῆς δείξεως, ψυχῆς ἄχεσις, καὶ σωτηρία ἀπὸ τῶν τῇδε πόνων, xal συναίσθησις τῶν θείων ἀγαθῶν, xai χοινωνία τῆς πατριχῆς πολιτείας, Τοσαῦτα περὶ ἀρετῆς χαὶ ἀληθείας προειπών, xai τὰ μὲν τῆς ἀρετῆς παραγγέλ- ματα εἰς τὸν νυχτερινὸν σύλλογον περατώσας, τὰς δὲ τῆς ἀληθείας ἐλπίδας ἕως τῆς ἀχέσεως xai σωτηρίας τῆς ψυχῆς δρίσας, ἐπάγει τὰ περὶ τῆς τοῦ αὐγοειδοῦς ^ - ; χαθαρότητος πτερωτιχῆς ) τοίτον Tt φιλοσοφίας γένος - ; ἐπισυνάπτων τοῖς προειρημένοις. ποιεῖν μηδὲν παρ᾽ ἑαυτῶν συνεισφέροντας. nihil ex nobis conferentes. Atqui sic malorum facinorum, quz vulgo patrant homines, culpa Deo attribuenda esset. Quodsi Deus malorum auctor non est, quemadmodum et dicitur et revera est, apparet istius a bonis defectionis culpam in nobis esse, quod quum illa prasto sint atque in nobis secundum insitas notiones posita, neque videmus neque audimus. Czcitatis vero hujus ae surditatis causa est perniciosa ista contentio, voluntaria noxa, quam non debemus provocando augere, sed cedendo vitare, et malorum libera- tionem discere et reditum ad Deum reperire. Ita enimex divina illuminatione et spectatione nostra cum ea concurrente fit demonstratio, Hujus vero demonstrationis effectus sunt animi sanatio atque arumnarum, quas hic toleramus, liberatio et divinorum bonorum sensus paternzeque vivendi rationis consortium. His igitur omnibus de vir- tute et veritate praemissis ac virtutis przceptis in nocturno colloquio finitis, veritatis autem spe usque ad sanationem et salutem animi perducta, ea adjicit quae ad lucidi corporis castimoniam alas addentem pertinent, tertium quoddam phi- losophisz genus superioribus adjungens. 478 XXVI. £1—69. 7423! εἴργου βρωτῶν, ὧν εἴπομεν, Ev τε καθαρμοῖς, ἔν τε λύσει ψυχῆς χρίνων, xai φράζευ ἕκαστα, ἡνίοχον γνώμην στήσας χαθύπερθεν ἀρίστη». Ἡ λογικὴ οὐσία συμφυὲς ἔχουσα σῶμα παρὰ τοῦ δημιουργοῦ eie τὸ εἶναι παρῆλθε v, ὡς uice τὸ σῶμα εἷ- ναι αὐτήν, μήτε ἄνευ σώματος" ἀλλ᾽ αὐτὴν μὲν ἀσώ-- jns τον, ἀποπερατοῦσθαι δὲ εἰς σῶμα. τὸ ὅλον αὐτῆς εἰ- δος. Οἷον γὰρ ἐπὶ τῶν ἄστρων, τὸ μὲν ἄνω αὐτῶν ἀσώματος οὐσία, τὸ δὲ χάτω, σωματιχή" καὶ ἔστιν ἥλιος τὸ ὅλον τὸ ἐξ ἀσωμάτου xal σώματος, οὐ ποτὲ διεστώτων, εἶτα συνελθόντων (οὕτω γὰρ ἂν χαὶ διέστη πάλιν), ἀλλ᾽ ἅμα συνδε δημιουργημένων ; . xal ἐν τάξει συμπεφυχότων, ὡς τὸ μὲν ἡγούμενον εἶναι, τὸ δὲ ἑπόμενον. Ozoc * ἔχει xa ἐπὶ τῶν ἐφεξῆς λογικῶν γενῶν, τοῦ τε ἡρωϊχοῦ, καὶ τοῦ ἀνθρωπίνου" χαὶ ἔ- στιν ἕχαστος ἥρως ψυχὴ λογικὴ μετὰ φωτεινοῦ σώμα- zog xal ὃ ἄνθρωπος ὁμοίως ψυχὴ λογικὴ μετὰ συμφυοῦς ἀθανάτου σώματος. Καὶ τοῦτο τῶν Πυθαγορείων ἦν δόγμα, ὃ δὴ Πλάτων ὕστερον ἐξέφηνεν, ἀπειχάσας ξυμφύτῳ δυνάμει ὑποπτέρου ζεύγους τε χαὶ ἡνιόχου πᾶσαν θείαν τε xxt ἀνθρωπίνην ψυχήν. Δεῖ οὖν πρὸς μὲν τελείωσιν τῆς ψυχῆς ἀληθείας ἥμῖν x«i ἀρετῆς" HIEROCLIS COMMENTARIUS ^ πρὸς δὲ τῆς τῶν "- "-"Ὁ - » χάθαρσιν τοῦ αὐγοειδοῦς ἡμῶν σώματος, e E LS D. ὑλικῶν μολυσικῶν ἀποθέσεως, xat τῶν ἱερῶν χαθαρμῶν mapa ὑεως , καὶ τῆς ἐπεγειρούσης ἡμᾶς πρὸς τὴν ἐντεῦθεν ἀνάπτησιν θεοσυνδέτου ἀλχῆς. Περὶ ὧν οἵ προχείμενοι στίχοι διδάσκουσι, τὰ μὲν περιττὰ μολύσματα τ τῆς ὕχης τ περιχόπ' τοντες διὰ τοῦ, εἴργου βρωτῶν ὧν εἴπομεν" τὴν δὲ ἱερὰν κάθαρσιν xai τὴν θεοτύνδετον ἀλχὴν ἐντιθέντες δι᾿ ὧν ἡνίξαντο οὑτωσὶ λέγοντες, € ἔν τε καθαρμοῖς, ἔν τε λύσει ἀροῦν ἧς κρίνων" χαὶ τὸ ὅλον εἶδος τῆς ἀνθρωπίνης οὐσίας ὁλόκληρον ἡμῖν ἀποδεδώχασι OU ὧν ἐπήγαγον, ἡνίοχον γνώμην στήσας x αθύπερθεν ἀρί- στην. Τοῦτο γὰρ καὶ τὴν ὅλην οὐσίαν τοῦ ἀνθρώπου παρέστησε, xui τὴν τάξιν τῶν ἐν αὐτῷ μερῶν διεστεί- λατο, ὅτι τὸ μὲν χριτιχόν, ὥς fjvtoy oU v τὸ δὲ ἑπόμενον, ὡς ἡ νιοχούμενον. Ταῦτα γάρ ἐστιν Ex τῶν προχειμένων ἐπῶν διδαχθῆναι τὸν τῶν Πυθαγορείων συμβόλων μὴ ἀνήχοον, ὅτι δεῖ σὺν τῇ ἀσχήσει τῆς ἀρε- τῆς, καὶ τῇ ἀναλήψει τῆς ἀληθείας, xot χαθαρότητος ἐπιμέλειαν ποιεῖσθαι τῆς περὶ τὸ αὐγοειδὲς ἡμῶν σῶμα, ὃ xai ψυχῆς λεπτὸν ὄχημα oi χρησμοὶ χαλοῦσι. Δια- τείνει δὲ αὕτη f χάθαρσις ἕως σιτίων xol ποτῶν, χαὶ τῆς ὅλης διαίτης τοῦ θνητοῦ ἡμῶν σώματος, ἐν ᾧ τὸ αὐγοειϑὲς ἔγχειται προσπνέον τῷ ἀψύχῳ σώματι XXVI. 6;—69. Abstine vero cibis iis quos diximus , cum in lustratio- [nibus , tum in purgatione animi judicium adlibens : et con- [sidera sinzula , ratione , optima rectrice, superiori in loco constituta. Natura intelligens cui corpus adbzret ita a mundi procreatore producta est, ut illa neque corpus sit, nec sine corpore, sed ipsa quidem in- corporea sit, in corpus autem tota ejus forma desinat, Ut enim in astris id , quod superius est, substantia est incorporea, quod autem inferius corporea; et sol totus ex incorporeo et corpore constat, non aliquando separatis, deinde con- junctis (ita enim rursus etiam disjungi possent), sed simul conditis atque eó ordine consociatis , ut alterum ducat, alterum sequatur : ita quo- que res se habet in generibus ratione przditis, qua ordine proxima sunt, heroico et humano ; quilibet enim heros est animus rationalis lucido corpori conjunctus, atque homo similiter est animus rationalis cui corpus: immortale adhze- ret. Atque hoc erat Pythagoreorum dogma, quod Plato sane postea evulgavit, divinum omnem et humanum animum consociatz poten- ti; alati currus atque aurige comparans, Nobis igitur ad animum perficiendum veritate et virtute opus est, ad lucidi autem corporis nostri purifi- cationem depositis terrenze materize inquinamen- tis et assumtis sacris lustrationibus et vi divinitus addita, qua ad superiores regiones hinc celeri volatu petendas excitemur. De quibus propositi versus quzdam tradunt, supervacanea materiz inquinamenta circumcidéntes his verbis : abstine cibis iis quos diximus , sacram vero purificationem et vim divinitus adjectam dantes paulo obscurio- re dicto, cum in lustrationibus, tum in purgatione animi judicium adhibens; totam autem humanz naturz formam plene perfecteque expressam nobis exhibuerunt iis quz subjuncta sunt, ratio- nem, optimam rectricem , superiori in loco' con- stituens. Hoc enim et totam hominis naturam ostendit et partium ejus ordinem distincte docuit; quippe judicandi facultatem esse rectricis instar, sequentem vero partem velut regi. Hzc enim ex propositis versibus ei discere licet qui signorum Pythagoricorum non ignarus est, una cum vir- tutis exercitatione et veritatis studio castimoniz etiam lucidi corporis nostri curam esse haben- dam, quod et animi subtile vehiculum oracula vocant. Pertinet vero hzc purificatio ad. cibum quoque et ad potum czterumque victum mortalis nostri corporis, in quo lucidum illud inest quod vitam inanimo corpori inspirat atque ejus com- pagem continet, Nam vita quadam est corpus materiz expers vitieque e materia constantis pa- rens, per quam mortale nostrum animal perfi- citur, ex vita rationis experte et materiali corpore | 4 Pet ^n ἡ Το νςἉἌ M er, od» ὝΨΥΥ IN AUREUM CARMEN. ζωήν, xal τὴν ἁρμονίαν αὐτοῦ συνέχον. ωὴ γάρ τίς ἐστι τὸ ἀῦλον σῶμα, xal ζωῆς ἐνύλου γεννητιχόν, δι᾽ ἧς τὸ θνητὸν ἡμῶν ζῷον συμ πληροῦται, ἐχ τῆς ἀλόγου ζωῆς χαὶ τοῦ ὑλιχοῦ σώματος συγχείμενον,, εἴδωλον ὃν τοῦ ἀνθρώπου, ὃς ἐκ λογιχῆς οὐσίας xat σώματος ἀύ- Aou συνέστηχε. Ἐβπεὶ οὖν ἡμεῖς ὃ ἄνθρωπος, ἀν- ὑρώπου δὲ ταῦτα' προσήχει διὰ πάντων μὲν χα- θήρα σθαι xal τελειωθῆναι, τὸν δὲ ἐπιθάλλοντα τρό- mov ἐφ᾽ ἑχάστης φύσεως τηρῆσαι. Ἔστι γὰρ ἄλλη ἄλλου κάθαρσις. Οἷον, ψυχῆς λογικῆς, κατὰ μὲν τὸ λογικόν, χάθαρ σις ἐπιστημονικὴ ἀλήθεια" χατὰ δὲ τὸ δοξαστιχόν, f, βουλευτιχὴ ἀρετή. Θεωρεῖν γὰρ τὰ ἄνω πεφυχότες, xal τάττειν τὰ χάτω, ἀληθείας μὲν πρὸς ἐχεῖνα, πολιτικῆς δὲ ἀρετῆς πρὸς ταῦτα δεη- σόμεθα, ὅπως ἂν τῶν μὲν ἀϊδίων θεωρητιχοὶ γινώμεθα, τῶν δὲ ἐνδεχομένων πραχτιχοί. Κατ᾽ ἀμφότερα δὲ τοῖς θείοις ὅροις ἐμμένοντες τὸν τῆς ἀλογίας ἂν ἀποφύ-- γοῖμεν χλύδωνα, Ἀπὸ ταύτης γὰρ δεῖχαθήρασθαι τὴν λογικὴν ἡμῶν οὐσίαν, ἐπειδὴ xai ταύτῃ προσῆλθεν ἐν τῇ εἰς γένεσιν νεύσει. ᾿Αλλὰ δὴ xo τῷ αὐγοειδεῖ ἡμῶν σώματι προσέφυ σῶμα θνητόν" ὅμως χαθαρεῦσαι δεῖ χαὶ τούτου, χαὶ τῆς πρὸς αὐτὸ συμπαθείας ἀπαλλα- γῆναι. Λείπεται δὴ οὖν ἣ τοῦ Ψυχικοῦ σώματος compositum, qu: ipsius hominis imago est e natura intelligenti et corpore materia vacuo conflati. Quum igitur nos simus homo, hominis autem hzc sint, in omnibus purffcari et perfici debemus, modum vero unicuique naturz conve- nientem servare, Est enim alia alius purifícatio. Velut animi rationalis in parte rationis usum flagitante purificatio est litterarum. veritas, in illa, quz opinandi vi przdita est, virtus deli- berativa, Quum enim ita comparata sit natura nostra, ut superiora contemplemur, regamus autem inferiora, veritate nobis ad illa, civili autem virtute ad hzc opus erit, ut et res zternas contemplari et eas quz& usu veniunt peragere possimus, In utrisque autem divinas regulas ob- servando insaniz zestum effugianius. Ab hac enim natura nostra mentis compos liberanda est , quo- niam et huic se adjunxit, quum in bunc mundum descendit. Atqui lucido etiam corpori nostro adhzret corpus mortale, sed tamen et ab hoc purum esse oportet atque a naturz ejus conve- nientia et conjunctione liberum. Restat igitur corporis animalis purification, quae secundum sacras leges et sacrorum artes fieri debet, Sed corporea magis hzc purificatio est; unde omnis generis materiam attingit varia vitali huic cor- pori remedia adhibens et efficaciter illud addu- cens, ut ἃ materia separetur et in zthereum locum subvolet, ubi sedem habere prima felici- tate. fruenti contigit, Quecunque autem circa 479 , Δ , ^ - - t - , χάθαρσις, ἣν ποιήσασθαι δεῖ τοῖς ἱεροῖς ἑπόμενον θεσμοῖς, καὶ ταῖς τῶν ἱερῶν τέχναις. Σωματιχωτέρα ; a es mates δέ πως αὕτη 4 χάθαρσις" διὸ xal ὑλῶν ἐφάπτεται παντοδαπῶν, θεραπεύουσα παντοίως χαὶ μεταπεί- θουσα δραστηρίως τὸ ζωτιχὸν τοῦτο σῶμα χωρισθῆναι τῆς ὕλης, xal ἀναπτῆναι πρὸς τὸν αἰθέριον τόπον, y «ὦ TES ὅπου τὴν χατάταξιν ἔχειν αὐτῷ εὐδαιμονία ἦν πρώτη. Πάντα δὲ τὰ περὶ τοῦτο δρώμενα, ἐὰν θεοπρεπῶς xat μὴ ἀγυρτιχῶς γίνηται, συνεπόμενα τοῖς τῆς ἀρετῆς xat : 7 ^ PEE E 9 ἀληθείας χανόσιν εὑρίσχεται. Αἴ γὰρ τῆς λογιχῆς ψυ- ἐν Y aie dian αν go JÀs καθ άρσεις xat τοῦ αὐγοειδοῦς ὀχήματος προμη- θοῦνται, ὅπως ἂν αὐταῖς ὑπόπτερον xat τοῦτο γενόμε- vov μὴ ἐμποδὼν ἵστηται πρὸς τὴν ἄνω πορείαν. 1Π1τε- ρονυΐα δὲ αὐτοῦ ἀρίστη, ἣ χατὰ μιχρὸν μελέτη τῆς τῶν περιγείων ἀποστάσεως, xat ὃ πρὸς τὴν ἀὐλίαν πὴ V ἀπόθ ἂν ἂν ἐπλήσθ Qucuv ἢ ἐθισμός, χαὶ ἣ ἀπόθεσις ὧν ἂν ἐπλήσθη μολυσμῶν Ex ^ ^ ^ * -Ὁ- L4 M , τῆς πρὸς τὸ ὑλιχὸν δῶμα συζεύξεως. Διὰ γὰρ τούτων ; ἀναδιώσχεται τρόπον τινά, xal συλλέγεται, xal θείου πληροῦται vóvou , xal τῇ νοερῷ τελειότητι τῆς ψυχῆς συν * ΜῊ , B r EX Τί οὖν ἢ ἐνίων βρωμάτων ἀποχὴ πρὸς κ᾿ I^ ΝΜ - 2 Y. , E] * Y , ταῦτα συμθάλλοιτο dv; τοῖς ἐθιζομένοις ἀπὸ πάντων συνάπτεται. ἐξ à A PERSENQUESS CENTS χωρίζεσθαι τῶν θνητῶν, τὸ τινῶν ἐντεῦθεν ἤδη, παν- τελῶς ἀποσχέσθαι, xat μάλιστα τῶν γλυχυθυμούντων, hoc aguntur, si ritu ad divinum honorem accom- modato, non autem przstigiatorum more fiant, virtutis ac veritatis regulis convenientia repe- riuntur, Namque animi ratione przditi purifi- cationes lucido etiam vehiculo prospiciunt, ut hoc quoque earum ope pennis instructum illius iter ad loca superiora susceptum ne impe- diat. Optime autem ejus pennz renascentur, ad- hibita cura, ut a terrestribus rebus paulatim abscedat et semotis a materia assuescat et inqui- namenta ex adjuncto materiali corpore forte contracta deponat, Etenim his reviviscit quodam- modo et se colligit et divino vigore impletur atque intellectuali animi perfectioni conjungitur. Quid. igitur ciborum quorundam abstinentia ad hac conferat? lis qui ab omnibus rebus morta- libus separari assuescunt plena quorundam ci- borum, imprimis animo gratorum et mortale corpus in mundum detrudentium jam dehinc ab- stinentia profuerit ad purifícationem. Quamobrem et in symbolicis preceptis nonnullorum absti- nentia studiosis imperabatur, sensum quidem primarium habens latiorem et magis generalem, deinde vero etiam a particulari ista re arcens, cujuscunque mentionem facit ; verbi gratia , azi- mantis vuleam ne comedas. Quod quidem ita di- ctum ab una quadam re terrestri eaque minima nos avertit. Sin autem. profundos Pythagoricae mentis sensus introspicias, omnium rerum crea- tarum abstinentiam ex uno quodam exemplo 480 HIEROCLIS COMMENTARIUS ^ , DN ^ ^ xal χατατεινόντων εἰς γένεσιν τὸ θνητὸν σῶμα, πρὸ € -- 9 , 5 , ^ ^ , - ὁδοῦ ἂν γένοιτο εἰς χάθαρσιν. Διὸ χαὶ ἐν τοῖς συμθολιχοῖς παραγγέλμασιν ἐπετάττετό τινων ἀποχή, μείζονα μὲν χαὶ χαθολικώτερον ἔχουσα τὸν προηγούμε- νον νοῦν, ἑπομένως δὲ χαὶ τοῦ μεριχοῦ τούτου ἀπείρ- qoucx, οὗ ἂν τὴν μνήμην ἑκάστοτε ποιῆται: οἷον, μήτραν ζῴου μὴ ἐσθίειν. Τοῦτο δὲ οὑτωσὶ λεγόμενον ἑνός τινος ἀφίστησιν ἡμᾶς τῶν περὶ συικροτάτου. ᾿Κὰν δὲ εἰς τὸ πολύνουν τῆς Πυθαγο- E ἐξ ; ρικῆς βαθύτητος ἀπίδης, τὴν ὅλης τῆς γενέσεως ἀπο- χὴν δι᾿ ἑνός τινος παραδείγματος διδαγθήση" καὶ ὡς ἐν βρώμασι τοῦτο οὐ προσοισόμεθα, οὕτως ἐν τοῖς τοῦ αὐγοειδοῦς χαθαρσίοις τὸ ἀπὸ τούτου νοούμενον ἐπιτη-- Ὅ , ^ * M bJ4 ὴ 2 ot μοίως δὲ xat τὸ καρδίαν μὴ ἐσθίειν, mM Ll , προηγουμένως μὲν εἰς τὴν τοῦ θυμικοῦ χατάστασιν μὴ ἰέναι λέγει" κατ᾽ ἐπαχολούθησιν δέ, xal τὴν τούτου τοῦ μέρους ἀποχὴν εἰσηγεῖται. Κατὰ δὲ τὸν αὐτὸν λόγον, χαὶ τὸ θνησιμαίων ἀπέχεσθαι δεῖν θεωρήσομεν τὸ μὲν γἦν, χαὶ τούτου 4 GEUGOUEV, ὅλον τῆς θνητῆς φύσεως ἀπείργειν ἡμᾶς, ἤδη δὲ xal τῆς τῶν ἀθύτων χαὶ ἀνιέρων σαρχῶν μεταλήψεως. Δίκαιον Xo τῶν συμδολικῶν νουθετήσεων xal τὸ προ- φαινόμενον φυλάττειν, xal τὸ εἴσω νοούμενον. "Ex γὰρ τῆς συνεχοῦς τοῦ φαινομένου τηρήσεως ἣ τῶν μει- ζόνων μελετᾶται κατόρθωσις. Οὕτως οὖν χαὶ νῦν ἀχουσόμεθα, ὡς διὰ βραχυτάτου τοῦ λόγου. μεγίστων ἔργων ἀρχὰς fjuiv ἐνδιδόντος τοῦ ἔπους. Εἴργου γάρ φησι βρωμάτων, ὃ ταυτόν ἐστι τῷ, ἀπέχου φθαρτῶν σωμάτων, ᾿Κπεὶ δὲ οὐ πάντων νῦν ἀπέχε- σθαι δυνατόν, ἐπάγει ὧν εἴπομεν. Καὶ ποῦ περὶ τούτων εἴρηται ὑποδείχνυσιν, ἔν τε χαθαρυοῖς, * , - AC 5 * - - ἔν τε λύσει ψυχῆς" ἵν’ $ ἀποχὴ τῶν cvp0- φῶν τῆς διαυγείας τοῦ σωματιχοῦ ὀχήματος ἐπι- μέλειαν ποιῆται πρέπουσαν τῇ χαθαιρου ἔν ψυ- 4 καὶ ἀπολυομέν ἡ τῶν ὑλικῶν xxvoyGv. Τῇ δὲ τοιαύτῃ ἐπιτηδεύσει τὸν χριτιχὸν ἐπέστη σε λογι- σμόν, τὸν δυνάμενον τὴν τοῦ αὐγοειδοῦς θεραπείαν τῇ χα- θαρότητι τῆς ψυχῆς σύμφωνον ἀποδοῦναι. Διὸ χαὶ ἣν (oy, ον γν ὦ μὴν αὐτὸν προσηγόρευσεν, ὡς ἐφεστάναι πεφυκότα τῇ τοῦ ὀχήματος. εὐταξίᾳ. Γνώ μὴν μέν, ὅτι λογικῆς, ψυχῆς δύναμις ἦν" ἡνίοχον δέ, ὅτι ἐφα- πτομένη χαὶ ἐπιστατοῦσα τοῦ σώματος. Τὸ δὲ δρατιχὸν ὄμμα ὑπὲρ τὸν f, νίοχ ον τέταχται. Εἰγὰρ xal μία ψυ- x 5j, ἀλλ᾽ ὄμματι μὲν οἷον θεωρεῖ τὸ τῆς ἀληθείας πεδίον" τῇ δὲ ἀναλόγῳ πρὸς χεῖρα δυνάμει τὸ συμφυὲς σῶμα χατέχει, xal πρὸς ἑαυτὴν ἐπιστρέφει, ἵν᾽ ὅλη πρὸς τὸ θεῖον ἴδη, xa τὴν θείαν ὁμοίωσιν χτήσηται. Καὶ ὃ μὲν χαθόλου τῆς dx, T; τόπος τοιοῦτος, xai τοσούτων ἀγα-- τὰ δὲ ἐπὶ μέρους ἐν τοῖς ἱεροῖς ἀποφθέγμασιν. ἐν ἀποῤῥήτῳ παρεδίδοτο" ὧν ἕκαστον εἰ καὶ μερικὴν ἀποχὴν εἰσηγεῖτο, οἷον, χυάμων μὲν ἐν σπέρμασι, θνησειδίων δὲ ἐν ζῴοις, xal τούτων χατὰ ; A IN AE ts Xi. ᾿ γένος, ὡς ἐπὶ ἰχθύων τὸ ἐρυθρίνου ἀπέχεσθαι, xot ἐν χερσαίοις ἄλλου, xxt ἑτέρου τινὸς ἐν πτηνοῖς, καὶ τὸ τελευταῖον, μέρη τινὰ ζῴων ἀπηγόρευεν, οἷον" χεφαλὴν ἌΡ ΩΝ θί ^ AN Z wa ac v £ , , μὴ ἐσθίειν, μηδὲ χαρδίαν: ὅμως xal ἐν ἑκάστῳ τούτων τὴν τελειότητα τῆς καθάρσεως ἐναπετυποῦτο ὃ λόγος" θῶν στοχαζόμενος" disces; et quemadmodum hoc in cibis non come- demus, sic in lucidi corporis lustrationibus id quod ea re significatur observabimus. Similiter vero et illud, cor ze comedas, precipue quidem nos,ne iracundiz indulgeamus , admonet, deinde autem ut ab hoc etiam membro abstineamus prz- cipit. Pari autem ratione videbimus et illud, a carnibus morticinis abstinendum, nos omnino a mortali natura arcere , jam vero et a comedendis carnibus ad. sacrificia minime aptis et profanis, In symbolicis enim praceptis et id observari oportet quod aperte dicitur et quod tecte signifi- catur. Namque assidua ejus quod apparet obser- vatione ad majora etiam rite peragenda przpa- ramur. Sic igitur et nunc intelligemus carmen, ut quod verbis paucissimis maximorum operum principia nobis tradat, Dicit enim , abstine cibis, quod idem est ac si dicatur, a corporibus cor- ruptioni obnoxiis abstine. At quum ab omnibus nunc abstinere non possimus, subjungit, quos diximus. Atque ubi de his dictum sit ostendit , cum in lustrationibus , tum in purgatione animi , ut ciborum abstinentia corporei vehiculi splen- dorem δὰ curet diligentià, quae animo puriftcato et materialibus impedimentis soZuto conveniat. Hujusmodi autem studio rationem jueicem prae- fecit, quae lucidi corporis curam animi puritati congruentem reddere possit. Quapropter et re- ctricem mentem eam appellavit, quippe quz a na- tura comparata sit ad vehiculum rite guber- nandum : entem quidem, quia rationalis facultas est, rectricem autem , quod corpori mo- deretur et prasit. Caterum oculus accurate prospectans rectrici superpositus est. Quamvis enim animus unus sit, oculo tamen velut con- templatur veritatis campum , ea vero facultate qua manus instar est corpus consociatum cohibet atque ad se convertit, ut totus Deum intueatur divinamque similitudinem adipiscatur, Generalis igitur abstinentize forma hujusmodi est tantaque bona petit : singulz autem ejus partes in sacris sententiis secreto tradebantur ; quarum etsi suam quaeque et particularem abstinentiam. suadebat, velut fabarum in seminibus, cadaverum in ani- malibus , atque in his secundum genera , velut in piscibus rubellionis abstinentiam atque in ter- restribus alius et alius cujusdam in avibus, de niqueet partes aliquasanimalium comedi vetabat, ut caput et cor : tamen in his etiam singulis pu- rificationis perfectionem sermo expressit , hujus t "m rie ml vola Yd. ν᾽". IN AUREUM CARMEN. διὰ μέν τινας φυσικὰς ἰδιότητας τόδε ἣ τόδε εἰς σωμα- τιχὴν dmoylJv χατατάξας, δι᾽ ἑκάστου δὲ τῆς θνητῆς προσπαθείας χάθαρσιν εἰσηγούμενος, καὶ ἐθίζων διὰ πάντων εἰς ἑαυτὸν ἐπιστραφῆναι τὸν ἄνθρωπον, χαὶ τοῦ μὲν τῆς γενέσεως xal φθορᾶς τόκου ἐξαναδῦναι, πρὸς δὲ τὸ Ἠλύσιον πεδίον χαὶ Αἰθέρα τὸν ἐλεύθερον μετοι- χίσασθαι. ᾿Επειδὴ δὲ ἐν τάξει τὴν ἐπίδοσιν τῆς ἀπο- Jie ἐποιοῦντο, διὰ τοῦτο xal μαχόμενα, ὡς ἂν oln- θείη τις, εὑρίσχεται Τῷ γὰρ Ζῴων ἀπέχεσθαι τὸ Καρδίας ἀπέχεσθαι ἐναντίον" εἰ μή πού τις τὸ μὲν Καρδίας ἀπέχου, τοῖς ἀρχομένοις παρηγγέλθαι λέγοι, τὸ δὲ ζῴων, τοῖς ἤδη τελείοις. ἹΠεριττὴ γὰρ ἡ κατὰ μέρος ἀποχή, οἷς τὸ ὅλον ζῷον ἀπη- γορεύετο. Διὸ οὐ παρέργως προσέχειν δεῖ τῇ τάξει τῆς ἀναθάσεως, ἣν ἐμφαίνει τὰ ἔπη. lito oo γάρ, φησί, βρωμάτων. εἶτα, ὡς ἐρωτῶντός τινος, ποίων ; ἀπε- χρίνατο, ὧν εἴπομεν. Καὶ πάλιν, ὡς πρὸς δευτέραν πεῦσιν ζητοῦσαν, ποῦ εἶπον περὶ τούτων οἱ Πυθαγό- ρεῖοι, xal ἐν ποίαις μαθημάτων παραδόσεσιν ἀποχὰς βρωμάτων συνέφηναν; ἐπήγαγεν, ἔν τε χαθαρμοῖς ἔν τε λύσει ψυχῆς" ὡς τῶν μὲν χαθαρμῶν mpon- γουμένων, τῆς δὲ λύσεως ἐπαχολουθούσης. Καθαρ- μοὶ δὲ λογικῆς ψυχῇ c εἶσιν αἱ μαθηματικαὶ ἐπιστῇ- μαι, καὶ ἀναγωγὸς λύσις ἣ διαλεχτιχὴ τῶν ὄντων ἐπο- παρ᾽ αὐτοῖς σύμδολα. 481 πτεία. Διὸ χαὶ ἑνικῶς ἀπήγγελται, ἕν τε λύσει ψυχῆς: ὅτι εἰς μίαν ἐπιστήμην αὕτη τελεῖ, τῆς μαθη- ματιχῇς πλῆθος ἐπιστημῶν περιεχούσης. Τοῖς οὖν ἐπὶ ψυχῆς εἰς χάθαρσιν χαὶ ἀπόλυσιν οἰκείως παρειλημμένοις δεῖ τὰ ἀναλογοῦντα xal ἐπὶ τοῦ ab- γοειδοῦς ἐπιτάξαι. Οὐχοῦν τοῖς τε μαθημχτιχοῖς χαθαρμοῖς τοὺς τελεστιχοὺς συνεισιέναι, χαὶ τῇ διαλεχτικῇ λύσει τὴν ἱερατικὴν ἀναγωγὴν συνέπε- σθαι ἀνάγχη. "laura γὰρ ἰδίως χα θαίροντα xat τελειοῦντα τὸ πνευματιχὸν ὄχημα τῆς λογιχῆῇς ψυ- yis, τῆς μὲν ὑλικῆς ἀζωΐας αὐτὸ χωρίζει, πρὸς δὲ τὴν τῶν χαθαρῶν πνευμάτων συνουσίαν ἐπιτηδείως ἔχειν παρασχευάζει. Μὴ καθαρῷ γὰρ καθαροῦ ἐφά- πτεσθαι οὐχ ἔστι θέμις. “Ὥσπερ οὖν τὴν Ψυχὴν ἐπι- στήμη χαὶ ἀρετῇ προσήχει χοσμῆσαι, ὅπως ἂν τοῖς ἀεὶ τοιούτοις συνεῖναι δύνηται" οὕτω xal τὸ αὐγοειδὲς χαθαρὸν xai düAov δεῖ παρασχευάσαι, ἵνα τὴν τῶν αἰθερίων σωμάτων ἀνάσχηται χοινωνίαν,ν Δι’ ὅμοιό- τητος γὰρ πάντα φιλεῖ πρὸς ἄλληλα συνάπτεσθαι, τῷ δὲ ἀνομοιότητι χαὶ τὰ ἐγγὺς ὄντα τοῖς τόποις χωρίζε- ται. Τοῦτο τῆς τελειοτάτης φιλοσοφίας τὸ μέτρον oí Πυθαγόρειοι παρέδοσαν, πρὸς τὴν ὅλου τοῦ ἀνθρώπου τελειότητα οἰχεῖον xal σύμμετρον. ὋὉ γὰρ ψυχῆς μόνης ἐπιμέλειαν ποιούμενος, τοῦ δὲ σώματος ἀμελῶν, vel illius propter proprietates quasdam naturales corpoream abstinentiam ordine constituens, sin- gulis autem mortalium affectionum purificatio- nem docens et omnibus hominem adducens, ut ad se convertatur atque e loco generationis et corruptionis emergens ad campum Elysium libe- rumque zetherem commigret, At quum illi certo ordine abstinenti:& progressum facerent, non- nulla eorum symbola inter se, quemadmodum quis existimet, pugnantia etiam inveniuntur. Namque animalium abstinentia contraria est cordis abstinentiz, nisi quis forte dicit « corde abstine. incipientibus injunctum fuisse, illud autem, ab animalibus, jam perfectis. lis enim supervacanea erat partium abstinentia , quibus totum animal interdicebatur. Quare diligenter animus attendendus est ad ordinem ascensus, quem carmen indicat. Dicitenim, abstine a cibis , deinde tanquam interrogante aliquo, a quibus ? respondet a5 iis quos diximus. Et rursus quasi iterum quzratur, ubi de his locuti sint Pythago- rei et in quibus disciplinis tradendis ciborum abstinentiam simul monstraverint, adjicit, i lustretionibus atque in animi purgatione, tanquam precedentibus lustrationibus animi purgatione subjuncta. 4nimi vero ratione praediti Zustratio- nes sunt artes mathematicz, atque in sublime evehens purgatio dialectica rerum inspectio. Quamobrem etiam singulariter prolatum est, Pun. Gne. atque in animi purgatione, quod ad unam disci- plinam hzc pertineat , quum mathematica multas artes complectatur. Illis ergo quz ad animi puri- ficationem et expiationem apte adhibita sunt si- milia de lucido etiam corpore praecipi oportet. Necesse igitur est /ustrationibus mathematicis mysticas adjungi et dialecticee expiationis hiera- ticam animi elationem esse comitem, Hzec enim qua proprie spiritale animi rationalis vehiculum purificant et perficiunt, a materiali morte id se- parant atque ad purorum spirituum societatein idoneum reddunz. Impuro enim purum attingere nefas est, Quemadmodum igitur animus scientia et virtute ornari debet, ut cum iis qui semper tales sunt. versari queat : sic et lucidum corpus purum et materiz expers reddi oportet , ut zthe- reorum corporum consortionem' ferat. Solent enim similitudine cuncta inter se conjungi ; dis- similitudine autem ea etiam, quz locis propinqua sunt, separantur. Hunc perfectissima philoso- phize modum ad totius hominis perfectionem aptum et accommodatum tradiderunt P ythagorei. Ille enim, qui animi solius curam gerit, corpus autem negligit, non totum hominem purificat. Contra vero is qui neglecto animo corporis solum sibi agendam esse curam existimat, aut ejus cultum animo per se non purifícato conducere opinatur, in eodem versatur errore. Qui autem perpetua utriusque cura habita apte progreditur, 5t 482 οὐ τὸν ὅλον ἄνθρωπον καθαίρει. Πάλιν δ᾽ αὖ ὁ τοῦ σώματος οἰόμενος δεῖν ἐπιμελεῖσθαι χωρὶς τῆς ψυ- χῆς, ἢ τὰς τοῦ σώματος θεραπείας συντελέσειν τι τῇ ψυχῇ μηδὲν Ov ἑαυτῆς χαθαιρομένῃ, τὸ αὐτὸ διαμαρτάνει. Ὁ δὲ δι᾽ ἀμφοτέρων οἰκείως s προϊὼν ὅλος τελειοῦται» τέχνῃ ἣ φιλοσοφία, ὡς περὶ τὴν τοῦ αὐγοειδοῦς χάθαρ- σιν πραγματευομένη- ἣν εἰ χωρί ίσειας τοῦ φιλοσόφου νοῦ οὐχ ἔτι τὴν αὐτὴν δύναμιν ἔχουσαν εὑρήσ σεις. Καὶ γὰρ τῶν συμπληρούντων τὴν ἡμετέραν τελείωσιν τὰ μὲν 6 φιλόσοφος νοῦς προεξεῦρε, τὰ δὲ fj τελεστικὴ ἐνέργεια συνε σήγαγε, τῷ φιλοσύφῳ νῷ ἑπομένη. Τελεστιχὴν δὲ ἐνέργειαν λέγω τὴν τοῦ αὐγοειδοῦς χαθαρτιχὴν δύναμιν, ἵνα τῆς ὅλης φιλοσοφίας τὸ μὲν θεωρητιχὸν προηγῆται, ὡς νοῦς, τὸ δὲ πραχτιχόν, ὡς δύναμις, ἕπηται. Τοῦ δὲ πραχτιχοῦ δύο θῶμεν εἴδη, πολιτι- χὸν χαὶ τελεστιχόν" τὸ μὲν διὰ τῶν ἀρετῶν τῆς ἀλογίας ἀποχαθαῖρον ἡμᾶς, τὸ δὲ διὰ τῶν ἱερῶν μεθόδων τὰς ὑλιχὰς φαντασίας Δεῖγμα δὲ οὐ μικρὸν τῆς μὲν πολιτιχῆς φιλοσοφίας oi ἐν χοινῷ χείμενοι vó- χαὶ χατὰ τοῦτο συνάπτεται τῇ τῶν ἱερῶν RS D ἀποτέμνον. μοι, τῆς δὲ τελεστιχῆς τὰ τῶν πόλεων ἱερά. Καὶ * MET a 2 ; ἔστι τὸ μὲν ἀχρότατον τῆς ὅλης φιλοσοφίας ὃ θεωρητι- χὸς νοῦς" μέσον δέ, ὃ πολιτικός" xal τρίτον, 6 τελεστι-- χός" τοῦ μὲν πρώτου πρὸς τὰ δύο τὴν ὀφθαλυοῦ ἄνα- λογίαν ἀποσώζοντος" τῶν δὲ μετ᾽ αὐτὸ πρὸς ἐχεῖνο τὴν HIEROCLIS COMMENTARIUS χειρὸς καὶ ποδὸς ἀξίαν ἐχόντων: πρὸς ἄλληλα δὲ πάντων συντεταγμένων, ὡς ἀτελὲς εἶναι ὁτιοῦν τούτων χαὶ ἐγγὺς μάταιον, μὴ τῆς τῶν λοιπῶν συνεργείας ς τυγχά- νον, Διὸ εἰς μίαν ἕνωσιν συνελθεῖν δεῖ τὴν τῆς ἀληπ- θείας εὑρετιχὴν ἐπιστήμην, καὶ τὴν ἀρετῆς προδλητι- χὴν δύναμιν, χαὶ τὴν χαθαρότητος ἀπεργαστιχήν, ἵνα σύμφωνον τῷ ἡγουμένῳ τῷ τὸ πολιτιχὸν ἔ ἔργον ἀποτε- λῆται, xa τούτοις ἀμφοτέροις | ὁμολογούμενον τὸ ἱερὸν ἔρ γον ἀποφαίνηται. Τοῦτο τῆς Πυθαγοριχῆς ἀγωγῆς τὸ πέρας, ὅλους δι᾽ ὅλων ὑποπτέρους γενέσθαι t πρὸς τὴν τῶν θείων ἀγαθῶν μετάληψιν, ἵν᾽ ὅταν 6 τοῦ θανάτου καιρὸς ἐνστῇ, καταλιπόντες ἐπὶ γῆ ἧς τὸ θνητὸν σῶμα, χαὶ τὴν τούτου φύσιν ἀποδυσάμενοι, πρὸς τὴν οὐρανίαν πορείαν ὦσιν εὔζωνοι of τῶν φιλοσοφίας ἀγώνων ἀθλη- ταί" τότε γὰρ xai τὴν ἀρχαίαν αὐτοῖς ἀποδίδοσθαι στάσιν, χαὶ θεοποιεῖσθαι, ὅσον οἷόν τε ἀνθρώποις θεοὺς γενέσθαι, μηνύει ὃ λόγος διὰ τῶν ἑξῆς. XXVII. 70—11. Ἢν δ᾽ ἀπολείψας σῶμα ἐς αἰθέρ᾽ ἐλεύθερον ἔλθγς» ἔσσεαι ἀθάνατος θεός, ἄμθδροτος, οὐχ ἔτι θνητός. Γοῦτο πέρας τῶν πόνων τὸ χάλλιστον. Τοῦτο, ὡς Πλάτων φησίν, ὃ μέγας ἀγὼν xoi ἐλπὶς $ μεγάλη. Τοῦτο φιλοσοφίας ὃ τελειότατος χαρπός, τοῦτο τῆς totus perficitur, eaque ratione philosophia cum sacrorum arte copulatur, quippe qua in lucidi corporis purificatione versetur; quam artem si a philosophica mente separaveris, non amplius eandem vim habere invenies. Ex iis enim quz perfectionem nostram absolvunt, alia quidem philosophica mens prius invenit, alia autem mystica industria simul induxit, quz philoso- phicam mentem sequitur. Mysticam vero indu- striam voco lucidi corporis puriftcandi facultatem, ut totius philosophiae pars contemplativa, tan- quam mens, praeat, activa aulem, tanquam facultas, sequatur. Ceterum activa philosophize duas species ponamus, civilem et mysticam; quarum illa virtutum ope nos a rationis et judicii inopia liberat, hec autem sacris artibus visa materialia przcidit. Ac civilis quidem philoso- phie non exiguum specimen leges surit in repu- blica sanctze, mystice vero civitatum sacra. Est etiam totius philosophiz caput mens contempla- tiva, medium vero civilis, tertium denique ve- lut membrum mystica; quorum primum cum duobus illis comparatum oculi vice fungitur, illa autem sequentia cum primo collata manüs et pedis locum tenent : omnia vero ita inter se sunt conjuncta et ordinata , ut horum quidvis sit imperfectum ac propemodum inane, si reliquo- rum ope destituatur. Oportet igitur scientiam veritatis inventricem et facultatem virtutis pro- creatricem eamque, quz puritatis effectrix est, in unum coire, ut menti duci congruens reddatur civile opus et his ambobus consentaneum fiat opus sacrum. Hic Pythagorice discipline finis est, ut philosophicorum certaminum athletze toti penitus alati fiant ad adipiscendam divinorum bonorum consortionem , ut quum mortis tempus advenerit, relicto in terra mortali corpore et exuta ejus natura ad ingrediendum coeleste iter rite accincti sint; tunc enim et in antiquum statum eos restitutum iri et deos fore, quoad homines dii fieri possunt, carmen in sequentibus declarat. XXVII. 70—71. " Quodsi relicto corpore ad liberum ctherem commi- [graveris , eris immortalis deus , incorruptus , neque amplius [morti obnoxius. Hic est laborum finis pulcherrimus, Hoc, ut ait Plato , magnum illud certamen et spes magna. Hic philosophi: fructus perfectissimus : huc hieratice et mystice artis opus maximum spectat, ut eos qui iter supra descriptum fece- runt conciliatos ad verorum bonorum possessio- nem reducat , atque ab aerumnis hisce, tanquam | ΤΣ IN AUREUM CARMEN. wparudj, xal τελεστιχῆς τέχνης τὸ μέγιστον ἔργον, οἰχειῶσαι μὲν χαὶ ἀναγαγεῖν πρὸς τὰ ὄντως χαλά, ἀπολῦσαι δὲ τῶν τῇδε πόνων, ὡς ἔχ τινος χαταγείον σπηλαίου τῆς ἐνύλου ζωῆς, xxl ἀναγαγεῖν πρὸς τὰς αἰθερίους αὐγάς, χαὶ ταῖς μαχάρων ἐνιδρῦσαι νήσοις, τοὺς διὰ τῶν προειρημένων δὲεύσαντας. Τούτοις γὰρ χαὶ τὸ τῆς ἀποθεώσεως ἀπόχειται γέρας" ἐπειδὴ εἰς θεῶν γένος οὐ θέμις ἀφιχνεῖσθαι ἄλλῳ, 3) τῷ χτησα- μένῳ ἀλήθειαν μὲν xal ἀρετὴν ἐν ψυχῇ, χαθαρότητα δὲ ἐν τῷ πνευματιχῷ αὐτῆς ὀχήματι. Οὕτω γὰρ ὑγιής τε xal ὁλόχληρος γενόμενος εἰς τὸ τῆς ἀρχαίας ἕξεως εἶδος ἀποκαθίσταται,, διὰ τῆς πρὸς τὸν ὀρθὸν λόγον ἑνώσεως ἀπολαδὼν ἑαυτόν, καὶ πάντα τὸν θεῖον χόσμον ἀναγνωρίσας, καὶ τὸν δημιουργὸν τουδὶ τοῦ παντός, χατὰ τὸ δυνατὸν ἀνθρώπῳ, ἐξευρών. Τοῦτο δὲ γενόμενος ὡς οἷόν τε μετὰ τὴν χάθαρσιν, ὃ ἀεί εἰσὶν οἱ μὴ εἰς γένεσιν πίπτειν πεφυχότες, ταῖς μὲν ἡνώσεσιν ἑνοῦται τῷ παντί, xxl πρὸς αὐτὸν ἀνάγεται τὸν θεόν" σῶμα δὲ συμφυὲς ἔχων, τόπου δεῖται εἰς χα- τάταξιν ἀστροειδῇ, οἷον θέσιν ζητῶν. Πρέποι δ᾽ ἂν τῷ τοιούτῳ σώματι τόπος Ó ὑπὸ σελήνην προσεχῶς, ὡς ὑπερέχων μὲν τῶν φθαρτῶν σωμάτων, ὑποδεδηχὼς δὲ τῶν οὐρανίων, ὃν αἰθέρα ἐλεύθερον οἵ Πυθα- γόρειοι χαλοῦδιν" αἰθέρα μέν, ὡς ἄϊλον xal ἀΐδιον σῶμα: ἐλεύθερον δέ, ὡς ὑλικῶν παθημάτων xaüa- 483 ρόν. Τί οὖν ὁ ἐκεῖσε ἐλθὼν ἔσται, ἢ τοῦτο, ὅ φησιν, ἔσ- σεαι ἀθάνατος θεός, ὡμοιωμένος τοῖς ἐν ἀρχῇ τῶν ἐπῶν λεχθεῖσιν ἀθανάτοις θεοῖς, o0 φύσει ἀθάνατος θεός. Πῶς γὰρ τὸ ἀπὸ χρόνου τινὸς προχόψαν χαὶ ἐπιδεδωχὸς εἰς ἀρετὴν χαὶ ἀποθέωσιν τοῖς ἐξ ἀϊδίου τοιούτοις εἰς ταυτὸν ἄν ποτε χατασταίη; Δηλοῖ δὲ τοῦτο ἣ προσθήχη" τῷ γὰρ ἔσσεαι ἀθάνατος θεὸς ἐπήγαγεν, ἄμόροτος, οὐχ ἔτι θνητός" ἵνα χατὰ ἀφαίρεσιν τοῦ βροτοῦ xal τοῦ θνητοῦ f θεοποιΐα ἡμῶν νοῆται, ἅτε μὴ φύσει μηδὲ xav οὐσίαν ἡμῖν ἐνυπάρ- χουσα, ἀλλ᾽ ἐκ προχοπῆς xal κατ᾽ ἐπίδοσιν ἐπιγενομένη. Ὡς ἄλλο γένος εἶναι τοῦτο θεῶν , ἀθανάτων μὲν τῇ ἀνόδῳ, θνητῶν CE τῇ χαθόδῳ γιγνομένων, οἱ xol τῶν ἀγαυῶν ἡρώων ἐξ ἀνάγχης ὑποδεδήχασιν, εἴπερ ἐχεῖνοι μὲν ἀεὶ νοοῦσι τὸν θεόν, οὔτοι δὲ xal εἰς ἄγνοιαν αὐτοῦ ποτε πίπτουσιν. Οὐ γὰρ δὴ τὸ τρίτον γένος τε- λειωθὲν 7j τοῦ μέσου γένοιτο ἂν χρεῖττον, 7| τῷ πρώτῳ ἴσον, ἀλλὰ μένον τρίτον ὁμοιοῦται τῷ πρώτῳ γένει ὑποτεταγμένον τῷ μέσῳ. 'H γὰρ χατὰ σχέσιν ἐν ἀνθρώποις δρωμένη πρὸς τοὺς οὐρανίους διλοιότης ἤδη προῦπάρχει τελειότερον xal προσφυέστερον τοῖς ἥρωϊ- χοῖς χαὶ μέσοις γένεσι. Καὶ οὕτω χοινὴ χαὶ μία πάντων τῶν λογιχῶν γενῶν τελειότης θεωρεῖται f$ πρὸς τὸν δημιουργὸν θεὸν ὁμοιότης. Αὕτη δὲ ὡσαύτως ὑπάρχει τοῖς οὐρανίοις" ἀεὶ δὲ a : ἀεὶ μὲν xal μόνον, οὐχ ex subterraneo quodam corporez vitz specu li- | immortales dii dicti sunt, non natura prmor- beratos ad :theream lucem evehat atque in bea- torum insulis collocet. His enim praemii loco etiam relatio inter divos proposita est, quando- quidem nemini in deorum ordinem venire fas est, nisi ei , qui in animo veritatem et virtutem, in spiritali autem. ejus vehiculo puritatem ade- ptus sit. Ita enim sanus et integer factus in an- tiqui habitàs formam restituitur; quippe qui ad ἢ rectam se rationem applicans sese recollegerit et divinum universi ordinem recognoverit ipsum- que hujus universi parentem, quantum homo po- test, invenerit. Post purifícationem vero id quoad potest factus, quod ii semper sunt quorum ea est natura ut in hunc mundum decidere non possint, intelligentià cum universo conjungitur, et ad Deum ipsum evehitur : adhzrente autem corpore loco eget ad habitandum, talem deside- rans , in quo stellze instar collocetur. Conveniat vero hujusmodi corpori locus ille qui lunz proxime subjacet, quippe qui corporibus cor- ruptioni obnoxiis superior sit, celestibus autem inferior, quem Pythagorei Ziberum «etherem vo- cant, cetherem quidem , ut corpus materiz expers atque zternum, Ziberum autem , ut a materiae af— fectibus purum. Quid igitur is qui eo pervenerit aliud erit, quam quod dicit carmen , eris immor- talis deus ? Mis similis factus qui carminis initio talis deus, Quo pacto enim quod a certo tempore profecit atque in virtute tantos fecit progressus, ut relationem inter divos consequeretur, eandem unquam sortiatur dignitatem, quz in iis est qui ab omni zeternitate tales fuerunt? Hoc autem id quod additur ostendit; verbis enim illis eris im- mortalis deus adjecit incorruptus, neque amplius morti obnoxius, ut eo quod caducum et mortale est sublato divinitas nobis tributa intelligatur, quippe quz nec natura nec substantia nobis insit, sed profectu et progressu nobis accesserit; ut aliud hoc sit deorum genus, immortalium qui- dem ascensu, mortalium vero descensu, qui etiam heroibus illustribus necessario inferiores sunt, siquidem illi Deum semper intelligunt, hi autem in ejus ignorationem aliquando incidunt. Nequaquam enim tertium genus ad perfectionis fastigium evectum aut medio przstantius aut primo zquale fuerit, sed tertium adhuc manens et medio generi subjectum primo assimilatur. Nam que in hominihus cernitur cum diis im- mortalibus ex habitu orta similitudo : ea perfe— ctior et convenientior jam prius est heroicis et mediis generibus. Sic communis et una omnium generum ratione przditorum perfectio apparet eorum cum Deo rerum opifice similitudo. Hzc semper atque eodem modo inest celestibus , sem- al 484 HIEROCLIS COMMENT. ὡσαύτως δὲ τοῖς μονίμοις αἰθερίοις" οὔτε δὲ ἀεί, οὔτε ὡσαύτως, τοῖς μεταπίπτουσιν αἰθερίοις xal ἐπὶ γῆς πολιτεύεσθαι πεφυχόσι. Τὴν δὲ πρώτην καὶ ἀρίστην ὁμοίωσιν πρὸς θεὸν εἴ τις τῆς δευτέρας x«i τρίτης ἀπειχασίας παράδειγμα ποιοῖτο, 7j τὴν δευτέραν τῆς τρίτης, λέγοι ἂν ὀρθῶς. Οὐ γὰρ μόνον σχοπὸς διοιω- θῆναι τῷ δημιουργῷ θεῷ, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς χανόνα, τὴν ἀρίστην ἢ τὴν μέσην ὁμοίωσιν. μένοι τούτων, τυγχάνομεν οἵας δυνάμεθα τυχεῖν, αὐτὸ τοῦτο τὸ χατὰ φύσιν ἔχομεν, χαὶ τὸ τέλειον τῆς ἀρετῆς ἐν τούτῳ χαρπούμεθα, ἐν τῷ τὸ μέτρον τῆς οὐσίας ἡμῶν μήτε ἀγνοεῖν, υτήτε δυσχεραίνειν. ᾿Αχροτάτη δὲ ἀρετὴ τοῖς τε τῆς δημιουργίας ὅροις ἐμμένειν, οἷς , ᾽ 7^ ^ ΄ ^ - - , πάντα xat' εἰδὸς διαχέχριται, xal τοῖς τῆς προνοίας Εἰ δὲ ἀπολειπό- [ul , , ^ M , hj M 2 , ἕπεσθαι νόμοις, δι᾿ οὃς τὰ πάντα, χατὰ τὴν οἰχείαν δύναμιν, πρὸς τὸ σύμμετρον ἀγαθὸν οἰκειοῦται. Τοιαύτη τῶν Χρυσῶν ᾿Επῶν 5$ ἐξήγησις ἡυῖν γέ- ΞΕ ΞΕ ; : Ἴονε, περιέχουσα ἐν αὑτῇ Πυθαγορείων δογμάτων μετρίαν σύνοψιν. ἔδει γὰρ μήτε ἐν τῇ τῶν ἐπῶν βραχύτητι στῆσαι τὸν λόγον. (οὕτω γὰρ ἂν πολλὰ διέλαθεν ὅτι καλῶς νενομοθέτηται.) μήτε εἰς μῆχος ἀποτεῖναι τῆς ὅλης φιλοσοφίας αὐτόν, (μεῖζον γὰρ IN AUREUM CARMEN. τοῦτο ἢ χατὰ τὸν παρόντα λόγον,) ἀλλὰ τὸ μέτρον τῶν λόγων, ὅσον οἷόν τε, πρὸς τὸν τούτων ποιήσασθαι νοῦν, τοσοῦτον μόνον ἐν αὐτοῖς ἐξαπλώσαντας, ὅσον EX τῶν n P x ^ - ; m 2T. , , καθόλου δογμάτων τῇ τῶν ἐπῶν ἐξηγήσει προτήρμοτ- Y A "1 μὰ Δι — ^ , ttv. Ἔστι γὰρ οὐδὲν ἄλλο τὰ ἔπη ταῦτα, ἢ τελειότα- τος χαραχτὴρ φιλοσοφίας, xut τῶν χεφαλαιωδεστέρων » m ^ , 3 , e ^ m Y^ , αὐτῆς δογμάτων ἐπιτομή, xa ὑπὸ τῶν ἤδη τὴν θείαν oluov ἀναδεθηχκότων ὑπογραφεῖσα τοῖς μετ᾽ αὐτοὺς παιδευτιχὴ στοιχείωσις" ἃ δὴ xal τῷ ὄντι εἴποι τις ἂν τῆς ἀνθρωπίνης εὐγενείας εἶναι γνώρισμα χάλλιστον, χαὶ οὖχ ἕνός τινος τῶν Πυθαγορείων ἀπομνημόνευμα,, ^Y -£€ - , Ye ^ “ » ὅλου δὲ τοῦ ἱεροῦ συλλόγου, καὶ ὡς ἂν αὐτοὶ εἴποιεν, τοῦ ὁμαΐου παντὸς ἀπόφθεγμα χοινόν. Διὸ xxt νόμος ὩΝ Γ} , ; ΄ PENES 2 - , ἦν ἕωθέν τε ἀνισταμένους αὐτοὺς ἀχροᾶσθαι τούτων τῶν ἐπῶν, ὥσπερ τινῶν ΠΠυθαγοριχῶν θεσμῶν, ἕνός τινος ὑπαναγινώσχοντος, xal πρὸς ἑσπέραν εἰς ὕπνον μέλλοντας τρέπεσθαι" ὅπως ἂν τῇ συνεχείᾳ τῆς μελέ- τῆς τῶν τοιούτων λόγων ζῶντα ἐν αὐτοῖς ἀποφήνωσι hj , ^, ΝᾺ ^ σ᾿ - - , ^ * τὰ δόγματα. Ὃ δὴ χαὶ ἡμᾶς ποιεῖν δίκαιον, πρὸς τὸ συναίσθησιν τῆς ἀπ᾽ αὐτῶν ὠφελείας ὀψὲ γοῦν ποτε χτήσασθαι. per vero tantuin, nec tamen eodem modo sethereis certo loco manentibus, at neque semper neque eodem modo zthereis mutationi obnoxiis, quo- rum ea est natura, ut in terris versari possint. Si quis autem primam przstantissimamque cum Deo similitudinem secund:eet tertize assimilationis exemplar faciat, aut secundam tertize, recte sen- tiat. Neque enim id solum spectatur, ut mundi zdi- ficatori Deo similes fiamus, sed etiam ut ad o- ptimam vel mediam similitudinem , tanquam ad normam, dirigamur. Quodsi his destituti similitu- dinem, qualem possumus , assequamur, id ipsum quod nature convenit obtinemus et in hoc per- fectum virtutis fructum percipimus, quod natura nostrz modum nec ignoramus nec zegre ferimus. Summa autem virtus est et creationis finibus, quibus omnia per species distincta sunt, sese continere, et, providentiz legibus obtemperare , quibus omnia pro sua quique facultate ad bonum ipsis accommodatum adducuntur. Hujusmodi est Aureorum F'ersuum explicatio nostra, quae Pythagoricorum dogmatum mo- dicum conspectum continet. Decebat enim nos neque ad carminis brevitatem expositionem nostram contrahere, (ita enim latuisset mul- torum preceptorum pulchritudo, neque ser- monem ad universe philosophie amplitudinem producere, (id enim majus quid fuisset quam instituti nostri ratio postulat,) sed disputa- tionis modum, quoad potuimus, ad versuum mentem accommodare, tantum in iis solum explanantes, quantum ex universis decretis ad eorum explicationem aptum esset. Nihil enim aliud sunt hi versus , quam perfectissima philo- sophie imago et primariorum ejus dogmatum epitome atque elementaria institutio posterorum gratia scriptis mandata ab iis qui divinam jam viam ascenderant : quos quidem et pulcherrimum humans ingenuitatis ornamentum esse revera dicere possis, ac non unius Pythagorici dictum memorabile, sed totius sacri collegii, atque ut ipsi vocarent , δμαΐου universi commune effatum. Unde etiam 1llis moris erat, et mane e lecto sur- gentes hos versus, tanquam leges quasdam Pythagoricas, recitante aliquo, audire, et ve- speri, quum somno se dare volebant ; ut assidua ejusmodi sermonum meditatione viventia in animo efficerent dogmata. Quod sane et nos fa- cere zequum est, ut sensu utilitatis quz ex iis ori- tur tandem aliquando afficiamur. A. 15. EK TON ΠΑΡᾺ IIYOATOPEIOIX AAAOIX TE OMOIOMATON. PYTHAGOREORUM ALIORUMQUE PHILOSOPHORUM SIMILITUDINES QUJEDAM. ΔΗΜΟΦΙΛΟΥ͂ EK TON IIYOATOPEION OMOIA H BIOY OEPATIEIA. "Eowsv ἣ χολαχεία γραπτῇ πανοπλία διὸ τέρψιν υὲν ἔχει, χρείαν δὲ μηδεμί ἔχετ μὲν ἔχει, χρ ὃ μηδεμίαν παρέχεται. ε UN R yy - b D D H παιδεία ὁμοία ἐστὶ χρυσῷ στεφάνῳ" xal γὰρ τιμὴν ἔχε: xal τὸ λυσιτελές. Οἱ ἐλαφροὶ τῶν ἀνθρώπων χαθάπερ τὰ χενὰ τῶν ἀγγείων εὐδάσταχτοι τοῖς ὠταρίοις εἰσίν. * , σ * 2 ^ 0? , € Ὁ βίος ὥσπερ ὄργανον ἀνέσει xot ἐπιτάσει ἅρμο- ζόμενος ἡδίων γίνεται. Ὃ λόγος ὥσπερ πλάστης ἀγαθὸς χαλὸν τῇ ψυχῇ περιτίθησι σχῆμα. Ὃ τῶν σοφῶν νοῦς, ὥσπερ χρυσός, βάρος ἔχει μέγιστον. "Iz; ἀλαζονείας, χαθάπερ τῶν χεχρυσωμένων ὅπλων, οὐχ ὅμοιά ἐστι τὰ ἐντὸς τοῖς ἐχτός. Μύρῳ τὴν αὐτὴν δύναμιν ἔχει 6 λόγος - κάμνοντας : ^L 4 es iv ἡμᾶς ὠφελεῖ, καλῶς δὲ πράσσοντας só- φραίνει. Φαύλου ἀνδρός, χαθάπερ χυνὸς xaxoU, μᾶλλον δεῖ τὴν σιγὴν 7j τὴν φωνὴν εὐλαδεῖσθαι. * “- - * Ὁ . Οὔτε τῇ γαμετῇ πρέπον τὴν ἑταίραν, οὔτε τῇ φι- λία τὴν κολαχείαν προτιμᾶσθαι. Οἱ ἀδολέσχαι, ὥσπερ αἵ χελιδόνες. τῷ συνεχεῖ τῆς λαλιᾶς τὴν ἡδονὴν τῆς ὁμιλίας ἀποδάλλουσιν. Τοὺς μὲν χαχοὺς ἀσεδήσαντας, τοὺς δὲ ἀνοήτους Ξ ; E. 2; xal θρασεῖς γυηράσαντας αἵ τῶν ἁμαρτημάτων συν- διώχουςιν ἐριννύες. "p , wa *, , , Ὁ Τὸν πεπαιδευμένον, ὥσπερ ἐχ συμποσίου, ἐχ τοῦ βίου εὐσχημονοῦντα δεῖ ἀναλύειν. Λιμὴν μὲν πλοίῳ ὅρμος » βίῳ δὲ φιλία, . S^ - Πατρὸς ἐπιτίμησις ἡδὺ φάρμαχον" πλεῖον γὰρ ἔχει τὸ ὠφελοῦν τοῦ δάχνοντος. DEMOPHILI SIMILITUDINES SEU VITJE CURATIO EX PYTHAGOREIS. 1. Adulatio piclze armaturze similis est, ideoque oble- ctamentum quidem affert, sed usum nullum praebet. 2. Eruditio similis est coronae aureze, quippe quce hono- rem simul cum pretio conjunctum habeat. 3. Homines vani et leves ut vasa inania facillime auri- bus prehensi ducuntur. 4. Vita musici instrumenti instar remissione et intentione temperata suavior redditur. 5. Ratio boni fictoris more egregiam figuram animo inducit. 6. Mens sapientum non secus atque aurum plurimum ponderis habet. 7. Jactantize pariter atque armorum auratorum interna externis haudquaquam respondent. 8. Eadem orationis vis atque unguenti; nam et male alfectos nos juvat, et bene valentes oblectat. 9. Hominis improbi , eque ac mali canis, silentium ma- gis quam vox cavenda. 10. Neque uxori amica, neque amicilize adulatio. prae- ferenda est. 11. Homines garruli hirandinum instar continua loqua- citate colloquio gratiam adimunt. 12. Homines malos in impietatem prolapsos, dementes vero et protervos zlate provectos peccatorum furiz agi- lant. 13. Sapienti ex vita, velut ex convivio, honeste dis- cedendum. 14. Navi quidem portus, vite autem amicilia refu- gium est. 15. Parentis objurgatio dulce remedium est.: plus enim habet utilitatis quam mordacitatis. 485 486 " - » 36. Τὸν σπουδαῖον ἄνδρα, χαθάπερ παλαιστὴν ἀγαθόν, δεῖ πρὸς τὴν ἀνταγωνιζομένην τύχην τὰ βάρη με- ταφέρειν. 17. Ἢ αὐτάρχεια, καθάπερ 680 βραχεῖα καὶ ἐπι- τερπής, χάριν μὲν ἔχει μεγάλην, κόπον δὲ μικρόν. 18. Οἱ μὲν τραχεῖς ἵπποι τοῖς χαλινοῖς, οἱ δ᾽ ὀξεῖς θυ- βοὶ τοῖς λογισμοῖς μετάγονται. Τῷ γελοί θά ἁλὶ πεφεισμέ δεῖ χρῆ- 19. Τῷ γελοίῳ χαθάπερ ἁλὶ πεφεισμένως δεῖ χρῇ σῆαι. 30. Καὶ ὑπόϑημα καὶ βίος ἁρμόττων ὃ ἀλυπότερος. 21. Αἱ μὲν ποδήρεις ἐσθῆτες τὰ σώματα, at δὲ ὑπέρ- μέτροι οὐσίαι τὰς ψυχὰς ἐμποδίζουσιν. SEE NITORE Eds : 22, Τοῖς μὲν σταδιοδρομοῦσιν ἐπὶ τῷ τέρματι τὸ βρα- Up SNC ; S - εῖον τῆς vixzc, τοῖς δὲ φιλοπονήσασιν ἐπὶ τοῦ γήρους τὸ πρωτεῖον τῆς φρονήσεως ἀπόχειται. - wd wv m M €^ M "- * 23. Δεῖ ὥσπερ Σειρῆνας τὰς ἡδονὰς παρελθεῖν τὸν χα- τασπεύδοντα τὴν ἀρετὴν ἰδεῖν ὡς πατρίδα, Ξ A ro Ἢ Sr MURS 21. “Ὥσπερ οἵ ἐν εὐδίᾳ πλέοντες xol τὰ πρὸς τὸν χει- υῶνα ἔχουσιν ἕτοιμα * οὕτως οἱ ἐν εὐτυχίαις φρο- νοῦντες χαὶ τὰ πρὸς τὴν ἀτυχίαν ἑτοιμάζουσι βοηθήματα. 86. Αἱ μὲν ἐσθῆτες γενόμεναι διάλαμπροι πάλιν ἐν τῇ - , » , , Ἴ ^Y : M , I χρήσει ἀναπίμπλανται ῥύπου αἱ δὲ ψυχαὶ ἅπαξ ἀποχαθαιρόμεναι τὴν ἀμάθειαν διὰ παντὸς μέ- νουσί λαμπραί. 26. Οἱ μὲν δραπέται χἂν μὴ διώχωνται φοθοῦνται * οἵ δὲ ἄφρονες, χἂν μήπω καχῶς πράσσωσι, ταράσ- σονται. 27. Ὃ τῶν φιλαργύρων πλοῦτος, ὥσπερ 6 ἥλιος χα- ταδὺς εἰς τὴν γῆν, οὐδένα τῶν ζώντων εὐφραίνει. 38. Οἱ μὲν ἐχ τῆς γῆς καρποὶ κατ᾽ ἐνιαυτόν,, οἵ δὲ 2x τῆς φιλίας χατὰ πάντα καιρὸν φύονται. 29. «Μουσιχοῦ μὲν ἔργον τὸ πᾶν ὄργανον ἁρμόσασθαι. πεπαιδευμένου δὲ ἀνδρὸς τὸ πάσῃ ψυχῇ συμφω- νῆσαι. . το. Οὔτ᾽ ἀῤῥώστου πληγήν, οὔτ᾽ ἀνοήτου ἀπειλὴν δεῖ εὐλαδεῖσθαι. e RU 250 An Dia. Apu, - r4 Ὧι, Ὑπενδύεσθαι δεῖ τῷ μὲν θώραχι χιτῶνα, τῇ δὲ λύπη νοῦν. 85, Νοσοῦντος δίαιτα χαὶ ἄφρονος ψυχὴ δυσάρεστον. bi , - - ^ , ον M ^ , 33. Ot μὲν ἀμαθεῖς παῖδες τὰ γράμματα, οἱ δὲ ἀπαί- δευτοι ἄνδρες τὰ πράγματα συγχέουσιν. 84. Ὃ ἐχ φιλοσοφίας νοῦς ἔοικεν ἡνιόχῳ " περίεστι 1X0 τῶν ἐν ἡμῖν ἐπιθυμιῶν, ἀεὶ μετάγων αὐτὰς εἰς τὸ χαλόν. 56. Τὸ μὲν ἀψίνθιον 6 χαιρὸς τοῦ μέλιτος γλυχύτερον, τὸν δ᾽ ἐχθρὸν ἐντιμότερον τοῦ φίλου ἣ περίστασις ἐνίοτε ποιεῖ. 36. Καὶ χυδερνήτης ἀγαθὸς ἐνίοτε ναυαγεῖ, xat ἀνὴρ σπουδαῖος ἀτυχεῖ. 37. Αἵ μὲν βρονταὶ μάλιστα τοὺς παῖδας ἐχφοδοῦσιν, αἷ δὲ ἀπειλαὶ τοὺς ἄφρονας. 33 Ἀνδριάντα μὲν τὸ σχῆμα, ἄνδρα δὲ δριάντα μὲ χῆμα, ἄνδρα δὲ χοσμεῖ, $ πρᾶξις PYTHAGOREORUM SIMILITUDINES. 16. Virum bonum boni luctfatoris exemplo adversanti fortuna: tota corporis mole obniti decet. 17. Frugalitas, brevis et jucunda viz instar, multum gratie , defatigationis parum habet. 18. Equi contumaces frenis , animi ad iracundiam proni rationibus ducuntur. 19. Joco, ut sale, parce utendum. 20. Et calceus et fortunc/ modus aptus minus mole- stus est. ] 21. Vestes talares corpora, opes immensze animos im- pediunt. . 22. Qui stadium decurrunt, iis victori: praemium in meta, hominibus aulem laboriosis prudenti; palma in senectute posita est. : 23. Volupfates ut Sirenes prztereundz sunt ei qui vir- tutem tanquam patriam visere cupit. 24. Ut secunda tempestate navigantes etiam adversae presidia in promtu habent : ita in rebus secundis viri sapientes eliam adversae fortune medicinam parant. 25. Vestes lote et nitide usu rursus sordibus implen- fur: animi autem semel ab ignorantia purgati perpetuo nitorem servant. 26. Fugitivi etiam nemine persequente timent ; stulti vero, quamvis nullis malis premantur, perturbari solent. 27. Avarorum diviti: occidui solis instar terram sub- euntis nemini vivorum voluptatem afferunt. 28. Ex terra quotannis, ex amicitia quovis temporis momento fructus proveniunt. 29. Musici est quodcunque instrumentum numeris con- tendere, viri autem sapientis ad cujusvis animum sese accommodare. 30. Neque zegroti verbera, neque stulti minze sunt per- timescendo. 31. Thoraci quidem tunica, dolori autem bonus animus subesse debet. 32. Victus cegrotantis et stulti animus molestus est. 33. Pueri indocti litteras, viri imperiti res confundunt. 34. Animus sapientize preeceptis imbutus aurigze similis est; nam insitas nobis cupidilates coercet et ad honesta- tem componit. 35. Occasio quidem absinthium melle dulcius reddit , rerum autem status quandoque efficit, ut inimicus amico potior sit. 36. Aliquando et bonus gubernator naufragium facit , et vir bonus malis premitur. 37. Tonitrua quidem pueros imprimis, mina aulem stultos territant. 38. Statuam figura, virum actio ornat. DEMOPHILI VIT/E CURATIO. 39. Ταυτόν ἐστιν ix χρυσοῦ ποτηρίου φάρμαχον θα- γάσιμον πιεῖν, χαὶ παρὰ φίλου ἀγνώμονος συμ- βουλίαν λαμβάνειν. AT μὲν χελιδόνες εὐδίαν σημαίνουσιν ἡμῖν, οἱ δὲ φιλοσοφίας λόγοι τὴν ἀλυπίαν. Οὐχ οὕτως τοῖς ὀρφανοῖς παισίν, ὡς τοῖς ἀνοήτοις ἀνδράσιν ἐπιτρόπων ἐστὶ χρεία. . Ἡ τύχη ἔοιχε φαύλῳ ἀγωνοθέτῃ " πολλάχις γὰρ τὸν μηδὲν πράξαντα στεφανοῖ. Εἰς μὲν τὸ εὐπλοῆσαι κυδερνήτου xal πνεύματος χρεία: εἰς δὲ τὸ εὐδαιμονῆσαι λαγισμοῦ καὶ τύχης. Ὁ μὲν δειλὸς χαθ᾽ ἑαυτοῦ τὰ ὅπλα, 6 δὲ ἀνόητος τὰ χρήματα ἔχει. Τὸ αὐτό ἐστιν ἐξ ἀσθενοῦς ἀγχυρίου σκάφος δρμί- ζειν, καὶ ἐχ φαύλης γνώμης ἐλπίδα. Ἐπισχοτεῖ τῷ μὲν ἡλίῳ πολλάκις τὰ νέφη, τῷ δὲ λογισμῷ τὰ πάθη. Οὔτε τὸν ἄῤῥωστον ἣ χρυσῇ ὠφελεῖ χλίνη, οὔτε τὸν ἀνόητον ἐπίσημος εὐτυχία. . Τὸ μὲν εὔχρατον ὕδωρ τὰς φλεγμονὰς ἐχλύει " 6 δ᾽ ἐπιεικὴς λόγος τὰς ὀργάς. (Scripsi ἐχλύει ; cod. ἐπιλύει). Οὔτε ὃ αὐστηρὸς οἶνος: εἰς πολυποσίαν εὔθετος, οὔτε ἄγροιχος τρόπος εἰς ὁμιλίαν. Πιθήχου ὀργὴν καὶ χόλακος ἀπειλὴν ἐν ἴσῳ θε- τέον. Τοῦ βίου χαθάπερ δράματος πρῶτον μέρος ἐστὶν $j νεότης" διὸ πάντες αὐτῇ προσέχουσιν. Τὰς μὲν γραφὰς ἀσφαλεστέρας, τὰς δὲ λαμπροτέρας ἔχειν δεῖ. *Qv τρόπον ἐπὶ τῶν φυτῶν, xal ἐπὶ τῶν νέων ἣ πρώτη φυὴ προδείχνυσι τὸν μέλλοντα χαρπὸν τῆς ἀρετῆς. Ἔν μὲν τοῖς συμποσίοις 6 μὴ παροινῶν ἡδύτερος" ἐν δὲ τοῖς ἀγαθοῖς ὃ μὴ παρανομῶν. Τὸ αὐτό ἐστιν ὄφιν ἐχτρέφειν xol τὸν πονηρὸν εὐεργετεῖν" παρ᾽ οὐδετέρῳ γὰρ ἣ χάρις εὔνοιαν γεννᾷ. "Ew μὲν εὐδία σπάνιον τὸ ναυαγῆσαι" ἐν δὲ τῇ ἀδουλίᾳ τὸ μιὴ ναυαγῆσαι. Τοὺς μὲν χενοὺς ἀσχοὺς τὸ πνεῦμα διΐστησι- τοὺς δ᾽ ,ἀνοήτους ἀνθρώπους τὸ οἴημα. Γυμναζόμενον δεῖ φυλάσσεσθαι τὸν χόπον, εὖ πράσσοντα δὲ τὸν φθόνον. Μέτρον ἄριστον, ἔφη τις τῶν σοφῶν" ᾧ πειθόμε- νοι χαὶ ἡμεῖς ὁμοίως τὰς τοῦ βίου θεραπείας ἀνα- παύσωμεν, φίλτατε Suiv xal ἱερώτατε Ἀσχλη- πιάδη. e. - El 5 52. πράξεις ἕλος τῶν Δημοφίλου ὁμοίων. 487 39. Idem est ex aureo. poculo lethale venenum bibere , et consilium ἃ perlido amico datum accipere. 40. Hirundines letum anni tempus , sermones autem de philosophia habiti anifni tranquillitatem nobis praenua- liant. 41. Non tam orbi parentibus pueri, quam viri stulti tutoribus indigent. 42. Fortuna malo pugne arbitro similis est, quippe qua: sepe nullius praeclari facinoris auctorem coronet. 43. Ad feliciter navigandum gubernatore et. vento; ad beate vivendum ratione et fortuna opus est. 44. Ut timidus arma, ita stultus opes contra se ipsum habet. 45. Idem est navem infirma ancora et spem animo per-- verso fulcire. 46. Solem scpenumero nubes, rationem affectus ob- scurant. 47. Neque agrotantem aureus lectus, nec stultum am- pla fortuna juvat. 48. Temperata aquze potio intestinorum ardores, lenis autem oralio iras diluit. 49. Neque vinum austerum largiori potalioni, neque rustici mores conversationi apti sunt. 50. Ira simize et adulatoris minze eodem loco habend:e. 51. ὙΠ tanquam comeediz primus actus. adolescentia est : ideo cuncti attento animo eam spectant. 52. Scripturam indelebilem, facinora tua praeclara esse oportet. 53. Sicut in plantis, ita in pueris quoque prima indoles futurum virtutis fructum indicat. 54. In conviviis quidem suavior est homo minime vi- nolentus, in rebus secundis autem minime iniquus. 55. Idem est enutrire anguem et malum beneficiis affi- cere; apud neutrum enim gratia benevolentiam parit. 56. Raro secunda tempestate navis frangitur; raro au- tem temeritate servatur. 57. Utres inanes ventus, homines anlem stultos arro- gantia inflat. 58. In exerciliis lassitudo , in rerura successu invidia cavenda. 59. Modum rem omnium oplimam sapientum aliquis nominavit : cujus consilio etiam nos, 0 amieiesime piissi- meque Asclepiades , vitae curandae praeceptis finem impo- nemus. Finis Demophili Similitudinum. 488 FYTHAGOREORUM ET ALIORUM Has Pythagoreorum similitudines a Demophilo collectas e codice Vaticano edidit Lucas Holste- nius, Sed multo plures quam in Vaticano libro comparent ejusdem generis sententias opere suo Demophilum complexum fuisse suspicamur. Namque ex antiquo illo volumine petita videntur similium rerum exempla qua maximam partem Socrati vel aliis auctoribus ascripta insertis non- nullis Vaticani Demophili effatis servarunt Jo. Stobaeus in Florilegio atque Antonius et Maximus in Eclogis. Ea igitur, omissis qua trium illorum fontium communia sunt, hoc loco proponere mihi visum est. 1. Τοῦ βίου χαθάπερ ἀγάλματος πάντα τὰ μέρη x22 εἶναι δεῖ. ? ^ V * . Em , » ον ^Y 2 3 2. ᾿ἈἈνδριὰς μὲν ἐπὶ βάσεως, σπουδαῖος δὲ ἀνὴρ ἐπὶ χαλῆς προαιρέσεως ἑστὼς ἀμεταχίνητος ὀφείλει εἰναι. ES ACER eM PCS: ET S 3. 'FovXiawozbv τοῖς θεοῖς, τὸν δὲ ἔπαινον τοῖς ἀγα- θοῖς ἀπονέμειν δεῖ. , - ' »Y ^ o6 i m 5 ^. 4. Ἀπολογεῖσθαι μὲν γὰρ χρὴ ὕπέρ τῶν ἀδίχως π τὸ ἀδιχεῖν αἰτίαν ἐχόντων, ἐπαινεῖν δὲ τοὺς ἀγαθῷ τινι διαφέροντας. ν e ^, M , 4. ἃ Ὁ M 5. Οὗτε ἵππος εὐγενὴς χρίνοιτ᾽ ἂν πολυτελῇ σχευὴν Y » , Ὁ , , Ν » M ἔχων, ἀλλ᾽ ὃ τῇ φύσει λαμπρός, οὔτε ἀνὴρ σπου- ies $955. c , $333?) € ἡ δαῖος 6 πολύτιμον οὐσίαν χεχτημένος, ἀλλ᾽ ὃ τὴν Ψυχὴν γενναῖος. 6. Τοῦ σοφοῦ στόματος ἀνοιχθέντος, χαθάπερ ἱεροῦ, A me artt ^ ΄ ρα,» Ὁ τὰ ἐν τὰ τῆς ψυχῆς καλὰ βλέπεται ὥσπερ ἀγάλματα. * M M rf ^ , , v , 2 M 7. Οὔτε ναῦν ἐξ ἑνὸς ἀγχυρίου, οὔτε βίον Ex μιᾶς ἐλπίδος δρμιστέον. (Stob. Flor. I, 33, 34, 35, 36, 37, 98.) 86 addito lemmate Σωχράτους. ) Y , ᾿ , ΝΜ DL 8. Οὔτε συμπόσιον χωρὶς ὁμιλίας, οὔτε πλοῦτος y o- ρὶς ἀρετῆς ἡδονὴν ἔχει. (Stob. Flor. l, 3o sub Anuüsthenis no- mine. ). 1. Vite ut simulaeri cujusdam partem unamquamque pulchram esse decet. 2. Quemadmodum stalua basi, sic vir probus bono in- stituto innixus immotus esse debet. 3. Tus diis, laus vero bonis viris tribuenda est. 4. Defendendi sunt qui immerentes accusantur injuria- rum : laude ornandi qui virtute aliqua caeteris praestant. 5. Neque equus generosus judicabitur qui sumtuosas phaleras gestat, sed qui natura eximius est : neque vir honestus qui opibus aflluit, sed qui animo praeclarus est. 6. Quum sapiens os suum tanquam templum aperuit , ibi animi bona velut simulacra conspiciuntur. 7. Neque navem unica ancora, neque vitam una spe fultam esse oportet. 8. Neque convivium colloquio carens, neque diviliae virtutis expertes voluptatem cuiquam afferunt. 9. Neque e templo ara, neque ex humana natura mise- ricordia tollenda est. 9. Οὔτε ἐξ ἱεροῦ βωμόν, οὔτε ἐκ τῆς ἀνθρωπίνης φύ- σεως ἀφαιρετέον τὸν ἔλεον. ( Stobzus Flor. T, 31 ubi Phocioni tribui- tur. ) 10. Ὃδὸν μὲν τὴν λειοτάτην ἐχλέγεσθαι, βίον δὲ τὸν ἀλυπότατον. (Stobaeus Flor. HI, 42 Socrati ascriptum.) τι. Móvo τῷ λόγῳ, καθάπερ ἐπιτρόπῳ σώφρονι, πα- ραχαταθετέον τὸν βίον χαὶ τὴν νεότητα. 12. Καὶ ὑποδήματα καὶ βίος ἁρμόζων ἀλυπότερος. I3. Ὥσπερ εἰς κενὸν σχάφος [ εἰς τὴν ψυχὴν ] τὸ ἀπὸ τῆς φρονήσεως ἕρμα δϑι προσεμόάλλειν. ( Inserui εἰς τὴν ψυχήν.) 14. Ψυχῆς ἐστι λόγος ἑαυτὸν αὔξων. 15. "Ev τῷ βίῳ χαθάπερ ἐν δράματι χρὴ τὰ πρῶτα λέγειν οὐ τὸν πλουσιώτατον, ἀλλὰ τὸν φρονιμώ-- τατον. 16. Καλὸν ἐπὶ μὲν τῆς ἑστίας φαίνεσθαι τὸ πῦρ λαμ- mpóv* ἐπὶ δὲ τῆς εὐτυχίας τὸν νοῦν. Y. Δεῖ ὥσπερ εὐνομουμένης τῆς πόλεως φυγαδεύειν στασιαστὴν ἄνθρωπον, οὕτως Ex τῆς σωθησομένης ψυχῆς τὸν πρὸς τὰ φαῦλα χεχλιχότα νοῦν. 18. Οὔτε ἵππῳ χωρὶς χαλινοῦ, οὔτε πλούτῳ χωρὶς λογισμοῦ δυνατὸν ἀσφαλῶς χρήσασθαι. 10. Via eligenda planissima, vita autem jucundissima. 11. Soli rationi, tanquam prudentissimee tutelae, ut vi- tam omnem , ita maxime juventutem credi par est. 12. Quemadmodum calceamenta pedibus apta : sic vilae ralio nobis accommodata minus molestiarum affert. 13. Sicut vacuum navigium saburra stabiliendum : ila animus prudentia firmandus est. 14. Inest. animo ratio quae suapte vi increscit. 15. Oportet in vita, tanquam in fabula quadam, pri- mas dicendi partes agere non ditissimum , sed prudentis- simum. 16. Decet in foco quidem iguem conspici splendidum , in felicitate autem animum. 17. Oportet quomodo ex civitate bonis legibus tempe- rala sediliosum civem expellere, sic ex animo quem salvum esse voluerimus voluntatem ad mala propensam. 18. Neque equo sine freno , neque diviliis sine ratione tuto quis uti poterit. SIMILITUDINES. A8) (Stobieus Flor. ΠῚ, 43, A4, 72, 85, 86, 87, 9o adjuncto lemmate Σωχράτους.) w. Κυδερνήτου μὲν ἔργον ἀγαθοῦ εἰς τὰς τῶν πνευμά- τῶν μεταδολὰς ἁρμόσασθαι, ἀνδρὸς δὲ σοφοῦ πρὸς τὰς τῆς τύχης. υ. "Ev μὲν τῷ πλεῖν πείθεσθαι τῷ χυδερνήτη, ἐν δὲ τῷ ζῆν τῷ λογίζεσθαι δυναμένῳ βέλτιον, (Stobzus Flor. HT, 40 et 41 2x τῶν Ἄριστω- νύμου τομαρίων. Posterior sententia Socrati in quibusdam libris assignatur.) 3:1. Ὁ uiv δειλὸς τῆς πατρίδος, ὃ δὲ φιλόδοξος τῆς πατρῴας οὐσίας ἐστὶ προδότης. 33, Ἔν μὲν ταῖς μέθαις παροινοῦσιν, ἐν δὲ ταῖς ἀτυ- χίαις παρανοοῦσιν οἱ ἀνόητοι. 23. Οὔθ᾽ οἱ ἄμουσοι τοῖς ὀργάνοις οὔθ᾽ οἱ ἀπαίδευτοι ταῖς ἀτυχίαις δύνανται συνχρμόσασθαι. 34. Τῷ τῶν ἀπαιδεύτων βίῳ, χαθάπερ ὑποχριτῇ, πολλὰ τύφου μετεχδύματα περίχειται. 25. Τοῖς ἄφροσιν, ὥσπερ τοῖς παιδίοις, μιχρὰ πρό- φασις εἷς τὸ χλαίειν ἱχανή. 86, Οἱ μὲν ξένοι ἐν ταῖς ὁδοῖς, οἱ δὲ ἀπαίϑευτοι ἐν τοῖς πράγμασι πλανῶνται. 37. Ταυτόν ἐστιν ἀῤδωστοῦντι φορτίον ἀναθέσθαι, xot ἀπαιδεύτοις εὐτυχίαν. 28. Οὔτε πλέοντας παρὰ τόπον δρμεῖν ἀσφαλές,, οὔτε ζῶντας παρὰ νόμον βιοῦν ἀχίνδυνον. 29. Ὃ μὲν Πρωτεὺς τῇ μορφῇ, ὃ δ᾽ ἀπαίδευτος τῇ ψυχῇ παρ᾽ ἕκαστον ἀλλοιοῦται. 30. Πολλοὺς ὥσπερ ἀσθενοῦντας, οὕτω xal εὐτυχοῦν- τας τὸ πλῆθος τῶν παραχειμένων λυπεῖ. 31. Οἱ μὲν ἀχρατεῖς ἐν ταῖς ἀῤῥωστίαις, οἱ δὲ ἄφρονες ἐν ταῖς ἀτυχίαις εἰσὶ δυσθεράπευτοι. 85. Οὗτε τὰ τοῦ Ἀχιλλέως ὅπλα τῷ Θερσίτη, οὔτε τὰ τῆς ψυχῆς ἀγαθὰ τῷ ἄφρονι ἁρμόττει. [Stobzeus Flor, IV, 57, 59, 60, 61, 62, 63, 64, 65, 66, 67, 108, 119 sub Socratis nu- mine. ) 33. Πολλοὶ ἀδικηθέντες ὑπὸ ῥητόρων τοὺς υἱοὺς δήτο-- ρας διδάσχουσιν, οὐδεὶς δὲ ἀδικηθεὶς ὑπὸ λύχου αὐτὸς λύχος γίνεται xal ἀντιδάχνει. (Stobzus Flor. IV, 106 ἐκ τῶν ᾿Αριστωνύμον τομαρίων.) 84, Οἱ μὲν σφοδρῶς πυρέττοντες τὴν ὄρεξιγ χαὶ τὴν ῥώμην, οἱ δ᾽ ἐν τοῖς βασιλείοις παροικοῦντες τὸν νοῦν xal τὰ ἤθη πεφύκασι διαφθείρεσθα!, εἰ μὴ τὸ Γνῶθι σαυτὸν συχνῶς αὑτοῖς ἐπιλέγουσιν. (Antonius et Maximus Serm, περὶ τοῦ [Γνῶθι σαυτόν.) 35. Οὔτε πῦρ ἱματίῳ περιστεῖλαι δυνατὸν οὔτε αἰσ- χρὸν ἁμάρτημα χρόνῳ. 86. Τὸ μὲν πῦρ 6 ἄνεμος, τὸν δὲ ἔρωτα ἣ συνήθεια ἐχχαίει. (Stobzus Flor. VI, 31-32 Σωχράτους.) 37. Παρὰ τῷ τύφῳ, καθάπερ παρὰ τῷ xax πλάστη, διεστραμμένας τὰς τῶν πραγμάτων εἰκόνας ἰδεῖν : ἐστιν. 88. Ἢ δεισιδαιμονία χαθάπερ πατρὶ τῷ τύφῳ πεί- θεται. (Stobzus Flor. XXII, 35-36 Σωχράτους.) 39. Ὃ τῦφος ὥσπερ ποιμὴν οὗ θέλει τοὺς πολλοὺς x ἄγει. (Stobzus Flor. XXIE, 41 Διογένους.) 40. Ὑποστάθμη ἐστὶν οἴνου μὲν τρύξ, φιλαργύρον δὲ ἀνελευθερία. 19. Boni gubernatoris est ventorum se mutationibus accommodare , viri aulem sapientis, fortunce. 20. In cursu maritimo gubernatori, in vita viro pru- denti obedire decet. 21. Timidus patri: , ambitiosus patrimonii proditor est. 22. Stulti. per vinolentiam lasciviunt, in rebus adversis autem insaniunt. 23. Neque musice ignari instrumentis neque indocti advers:e fortunce apti esse possunt. 24. Indoctorum vita, tanquam histrio , multa arrogan- lie integumenta qua paullatim exuenda sunt gestat. 25. Stullis sicut infantibus levissima causa ad funden- das lacrimas sufficit. 26. Errant peregrini in viis , in rebus imperiti et rudes. 27. Idem est wgro onus imponere et indoctis bonam fortunam. 38. Neque navigantibus tutum est importuno loco ap- pellere , neque viventibus przter legem vitam agere. 39. Proteus quidem formam, imperilus vero animum pro rerum singularum diversitate matat et variat. 30. Multos ut zegros, ita etiam beatos adstantium mul- Qitudo. molestia aflicit. 31. Intemperantes in morbis, stulti in rebus adversis vix sanantur. 32. Neque Achillis arma Thersit&?, neque animi hona stulto accommodata sunt. 33. Multi ab oratoribus injuria affecti filios suos orato- riam docent : nemo vero qui a lupo injuriam accepit ipse lupus fit ut remordeat. 34. Qui valde febricitant, cibi appetentiam et robur amittunt; qui vero in principum aulis habitant, mentem et bonos mores corrumpere solent, nisi frequenter secum revolvunt hoc dictum : Nosce te ipsum, 35. Nec ignem vestimento tegere possumus neque flagi- tium tempore. 36. Ignem quidem ventus, amorem autem consuetudo accendit. 37. Apud jactantiam , tanquam apud malum fictorem , distortas rerum imagines videre licet. 38. Superstitio jactantize tanquam parenti obtemperat. 39. Fastus, velut pastor, quoquo libet, vulgus homi- num ducit. x 40. Sedimentum est vini quidem fax, avari autem il- liberalitas. 490 PYTHAGOREORUM ET ALIORUM 4r. Οὔτε παρὰ νεχροῦ ὁμιλίαν οὔτε παρὰ φιλαργύρου χάριν δεῖ ζητεῖν. (Stobzus Flor. X, 55-56 Σωχράτους.) 42. Οἱ τὸ ἀπὸ τῶν αἰσχρῶν χέρδος εἰς καλὰς ἀναλί- σχοντες λειτουργίας ὅμοιόν τι ποιοῦσι τοῖς ἀπὸ ἱεροσυλείας εὐσεθοῦσιν. ( Antonius et Maximus Serm. περὶ πλεονε- ξίας p. 225.) 43. Ot φιλάργυροι, καθάπερ μαχαίρα, τῷ βίῳ χρῶν- ται. πάντα ποιοῦντες χατὰ τὴν λαθήν. (Stobaeus Flor. X, 59 Διογένους.) 44. Ἡ τῶν χολάκων εὔνοια καθάπερ &x τροπῆς φεύγει τὰς ἀτυχίας. 45. Θηρεύουσι τοῖς μὲν χυσὶν τοὺς λαγωοὺς οἵ χυ- νηγοί, τοῖς δὲ ἐπαίνοις τοὺς ἀνοήτους οἵ χό- λαχες. 40. Οἱ μὲν λύχοι τοῖς χυσίν, οἵ δὲ χόλαχες τοῖς φίλοις ὄντες ὅμοιοι ἀνομοίων ἐπιθυμοῦσιν. (Stobeus Flor. XIV, 21, 22, 23 Σωχρά- τους.) 47. "Ext τῆς κολακείας ὥσπερ ἐπὶ μνήματος αὐτὸ μόνον τὸ ὄνομα τῆς φιλίας ἐπιγέγραπται. (Stobzus Flor. XIV, 14. Διογένους.) 45. Τὰ μὲν ξύλα τὸ πῦρ αὔξοντα ὑπ᾽ αὐτοῦ χαταναλί- σκεται, ὃ δὲ πλοῦτος ἐχτρέφων τοὺς χόλαχας ὑπ᾽ αὐτῶν τούτων διαφθείρεται. (Stobzus Flor. XIV, 9 ἐχ τῶν ᾿Αριστωνύμου τομαρίων.) m— ^c , e e , e € , 49. Τῆς παῤῥησίας ὥσπερ ὥρας ἐν χαιρῷ ἣ γάρις ἡδίων. E] 50. Οὔτε μάχαιραν ἀμδλεϊαν, οὔτε παῤῥησίαν ἄπρα- xtov ἔχειν δεῖ. νιν "y , M kJ] , , 8I. "Ecctv ὥσπερ τρίδωνα ῥυπαρὸν ἀμπεχόμενον εὖε- 41. Neque a mortuo colloquium neque ab avaro benefi- cium petendum est. 42. Qui lucrum turpiter factum ad honesta in rebus publicis ministeria conferunt, simile quid faciunt illis qui sacrilegia ad pielatem et religionem convertunt. 43. Avari vita sua lanquam gladio utuntur oblata loc- dendi ansa nihil non facientes. 44. Adulatorum benevolentia quasi tergia versis impro- speram fortunam fugit. 45. Lepores quidem canibus venatores capiunt; assenta- lores autem stolidos laudibus pelliciunt. 46. Lupi quum sint canibus similes, assentatores amicis, dissimilia tamen studia sequuntur. 47. Tn assentalione velut sepulcro solum amicitiae nomen inscriptum est. 48. Ligna dum augent iznem ab ipso hauriuntur, opes autem dum alunt adulatores ab ipsis consumuntur. 49. Liberae orationi ul tempori occasio majorem gratiam conciliat. 50. Neque gladium obtusum, neque loquendi libertatem inefficacem nobis esse decet. χτεῖν, οὑτωσὶ xoi βίον ἔχοντα πενιχρὸν παῤῥησιά- ζεσθαι. 52. Οὔτε £x τοῦ χόσμου τὸν ἥλιον οὔτε ἐχ τῆς παιδείας ἀρτέον τὴν παῤῥησίαν. (Stobzus Flor. XIII, 46, 47, 48, 49 Σω- χράτους.) 53. Ὥσπερ τὸ μέλι τὰ ἡλχωμένα δάκνει, τοῖς δὲ χατὰ φύσιν ἡδύ ἐστιν, οὕτω καὶ ol ἐκ φιλοσοφίας λόγοι. (Stobaeus Flor. XH, 23 ἐκ τῶν ᾿Αριστωνύμου ταμαρίων.) δά. Ὁ τῶν φιλαργύρων βίος ἔοικε νεχροῦ δείπνῳ" πάντα γὰρ ἔχων τὸν εὐφραινόμενον οὐχ ἔχει. (Stobaeus Flor. XVI, 27 Σωχράτους.) 55. Οὕτως ἔνιοι αὑτοῖς δοχοῦσι φιλοσοφεῖν ὡς xal νή- φειν οἵ μεθύοντες. (Stobzeus Flor. XXIII, 7 ex τῶν ᾿Αριστωνύμου τομαρίων.) : 56. Ἢ μὲν ἐσθὴς τὴν ἀῤῥυθμίαν, f$, δὲ εὔνοια τὴν ἁυαρτίαν περιστέλλει. (Stobzeus Flor. XXXVII, 27 Σωχράτους.) 57. Σωχράτης τὸν φθόνον εἰπεν ἕλχος εἶναι τῆς ψυχῆς. 58. Τὸ τῆς δόξης χάλλος ὥσπερ ὑπὸ νόσου τοῦ φθόνου ταχὺ μαραίνεται. (Stobeus Flor. XXXVIII, 48, 34 Σωχρά- τους.) μ 59. Τοῖς μὲν διὰ τοῦ ἡλίου πορευομένοις ἕπεται xac ἀνάγκην σχιά, τοῖς δὲ διὰ τῆς δόξης βαδίζουσιν ἀχολουθεῖ φθόνος, (Stobaeus Flor. XXXVII, 35 Σωχράτους.) 60. Ὃ φθόνος ὥσπερ φαῦλος δημαγωγὸς ταῖς καλαῖς ἀντιπολιτεύεται πράξεσιν. » 51. Sicut pallium sordidum gestanti bono corporis ha- bitu esse, ita pauperi eliam libere et ingenue loqui licet. 52. Neque e mundo sol neque e liberali eruditione libe- rior sermo tollendus est. 53. Ut mel exulcerata mordet, naturce convenientibus suave est : ita eliam sermones philosophici. δά, Avarorum vita similis est funebri epulo : omuia enim quum habeat, letnm hominem non habet. 55. Nonnulli non secus sibi videntur philosophari atque ebrii esse sobrii. 56. Vestis quidem corporis vitiositatem, benevolentia vero peccatum obtegit. 57. Socrates invidiam animi ulcus esse dixit. 58. Gloria pulchritudo invidia tanquam morbo cito mar- cescit. 59. In sole ambulantes necessario comitatur umbra, wore vero vestigiis ingredientes comitem babent invi- diam. 60. Invidia tanquam malus concionator honeslis actioni- bus obsislil . à. jui doy 7 Per ANS ΩΝ ΡΟ ας m mn. SIMILITUDINES. 491 (Stobzus Flor. XXXVII, 36 2x τῶν 'Agiszo- νύμου τομαρίων.) et, Ὁ λόγος ὥσπερ πλάστης ἀγαθὸς χαλὸν τῇ ψυχῇ περιτίθησι σχῆμα. δι, "Ev μὲν πολέμῳ πρὸς ἀσφάλειαν σίδηρος χρυσοῦ χρείττων, ἐν δὲ τῷ ζῆν ὁ λόγος τοῦ πλούτου. (Stobeus Flor. LXXXI, 13, 1a. Σωχρά- τους.) 63. Οὔτε σῖτον ἄριστον τὸν ἐχ τοῦ καλλίστου πεδίου xplvoutv, ἀλλὰ τὸν εὔθετον πρὸς τὴν τροφήν, οὔτε ἄνδρα σπουδαῖον ἣ φίλον εὔνουν τὸν ἐξ ἐπι- φανοῦς ὄντα γένους, ἀλλὰ τὸν ὑπάρχοντα τῷ τρόπῳ κρείττονα. (Stobzeus Flor. LXXXVI, 23 Σωχράτους.) ὃν. Ὃ μὲν οἶνος συμμεταδάλλει τοῖς ἀγγείοις, ὃ δὲ πλοῦτος τοῖς τῶν χεχτημένων τρόποις. 65. ᾿Ἰδρὼς μὲν ὃ ἐκ τῶν γυμνασίων εὐσχημονέστερος, πλοῦτος δ᾽ ὁ ἐχ τῶν ἰδίων πόνων. 68. Τὸν πλοῦτον ὥσπερ φίλον ἐχτενὴ xai ἀπροφάσι- στον εἰς τὰς xa) kc δεῖ παραλαμδάνειν πράξεις. (Stobzus Flor, XCIV, 12, 33, 34 Σωχρά- τους.) 67. Ὅτι πλῷ ἔοιχε τῷ παρὰ γῆν 6 τῶν πενήτων βίος, ὃ δὲ τῶν πλουσίων τῷ διὰ πελάγους τοῖς μὲν γὰρ ῥάδιόν ἐστι χαὶ πεῖσμα βαλεῖν καὶ προσσχεῖν χαὶ νεωλχῆσαι, τοῖς δ᾽ οὔ. (Stobaeus Flor. XCVII, 29 ἐκ τῶν "Agiezo- νύμου τομαρίων.) Ταυτόν ἐστιν ἐπ᾽ εὐτυχία μέγα φρινεῖν xal ἐπὶ ὀλισθηρᾶς ὁδοῦ σταδιοδρομεῖν. (διοινεουϑ Flor. CV, 58 Σωκράτους.) 69. "Eowxev ὁ βίος θεάτρῳ διὸ πολλάχις χείριστοι τὸν χάλλιστον ἐν αὐτῷ χατέχουσι τόπον. τς (Stobzus Flor, CVI, τή ix τῶν Ἀριστωνύμου τομαρίων.) 70. Ταυτόν ἐστιν ἐν γυμνιχῷ ἀγῶνι ἡττηθέντα ὕδρεως δίχην τῷ ἀνταγωνιστῇ λαχεῖν, χαὶ ἐν τῷ ζῆν νι- χώμενον ὑπὸ τῆς τύχης ἐγχαλεῖν αὐτῇ, ἀγνοοῦντα ἐφ᾽ οἷς δικαίοις εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦ ζῆν συγχαταῦε- βήκαμεν. (Stobzus Flor. CIX, 9. Σωχράτους.) τι. οἷς μὲν νοσοῦσιν ἰατρούς, τοῖς δ᾽ ἀτυχοῦσι φίλους δεῖ παραινεῖν. (Stobzus Flor. ΟΧΠΠ, 16 Σωχράτους.) E SEE AE apre 72. Al πονηραὶ ἐλπίδες ὥσπερ οἱ xaxot ὁδηγοὶ ἐπὶ τὰ ἁμαρτήματα ἄγουσιν. (Stobaeus Flor. CXI, 21 ἐχ τῶν ᾿ΔΑριστωνύμου τομαρίων.) 73. Οὔτε γυνὴ χωρὶς ἀνδρὸς οὔτε ἐλπὶς ἀγαθὴ χωρὶς πόνου γεννᾷ τι χρήσιμον, (Stobzus Flor. CXI, 26 Σωχράτους.) τ ἐπν δ Fe dod d 4 LIS 74. "Ev τῷ βίῳ χαθάπερ ἐν θεάτρῳ ἄχρι τούτου δεῖ παραμένειν, ἄχρις οὗ τὴν τῶν ἔργων (έχν ἐπιτερπῇ εἰναι συμδαίνει. (Stobeus Flor. ΟΧΧΙ, 39 Σωχράτους.) 75. Πεττεία τινὶ ἔοιχεν ὁ βίος, xai δεῖ ὥσπερ ψῆφύν τινα τίθεσθαι τὸ συμιδαῖνον" οὐ γὰρ ἔστιν ἄνωθεν - 59» 2 * Im βαλεῖν οὐδὲ ἀναθέσθαι τὴν ψῆφον. (Stobzus Flor. CXXIV, 41 Σωκράτους.) « ; ΕΣ σις S Je RC 76. Ὃ πλουσίῳ χορηγῶν “οὐδὲν διαφέρει τοῦ εἰς θά- λασσαν ὕδωρ ἐχχέοντος. 77. Οὐδὲν ἐν τῷ βίῳ τάχιστα γηράσχει ὡς χάρις. 6t. Sermo boni fictoris instar egregiam animo speciem induit. ; 62. Ad sui defensionem in bello ferrum auro, in vita autem oratio diviliis przevalet. 63. Neque frumentum optimum judicamus, quod in pulcherrimo agro nalum est, sed quod commode nu- trit, neque virum bonum aut amicum benevolum, qui genere claro natus sit, sed qui moribus egregiis alios superet. 64. Vinum immutatur cum vasis ; diviti: vero pro pos- sidentium moribus variant. 65. Sudor quidem exercitiis elicitus decentior est, divi- lie autem propriis laboribus parte. 66. Divitias velut amicum diligentem et promtum ad honestas actiones assumere oportet, 67. Pauperum vita similis est navigationi juxta littus , divitum autem ei quz profundo in mari fit : illis enim fa- cile est funem ejicere , appellere et navem subducere, di- vitibus non item. 68. Idem est in secunda fortuna magnos spiritus gerere, et in lubrica via cursu certare. 69. Similis est. vila theatro : quocirca saepe pessimi quique honoratissimum inter homines locum obtinent. 70. Idem est in gymnico certamine victum contumeliae actionem adversario intendere , et in vita victum a fortuna eam accusare , nescientem , quo jure quibusque legibus in | vitze certamen cum ipsa descenderimus. 71. JEgrotis medicos , inforlunatis amicos consilia dare oportet. 72. Male spes, sicut mali viae duces, ad peccata du- cunt. 73. Neque mulier sine viro, neque bona spes sine labore | quidquam utile pariet. 74. In vita, tanquam in theatro, tamdiu permanen- dum est , quamdiu rerum et operum jucundum erit specta- culum. 75. Vita ad calculorum lusus similitudinem accedit, ideoque eventum calculi promoti instar esse debet : non enim denuo ponere, neque reducere calculum licet. 76. Qui diviti aliquid largitur, nihil ab eo differt qui aquam in mare profundit. 77. Nihil in vita celerius quam beneficium senescit. 492 (Antonius et Maximus Eclog. LVI p. 275 Σωχράτους.) 78. Κρεῖσσόν ἐστι τῷ ποδὶ ὀλισθαίνειν ἢ τῇ γλώσσῃ. (Antonius et Maximus Eclog. ΧΟΠῚ Xo- χράτους.) 79. Σωχράτης τοὺς μὲν πλεονέχτας εἴχαζε ταῖς ὄρ- νισιν, ὧν ἢ μὲν καταπίνει ὅ, τι ἂν προστύχη, xai ἔστιν ὅτε πνίγεται" αἱ δ᾽ ἄλλαι περιαχολου- θοῦσιν ἀφελεῖν αὐτὸ σπεύδουσαι, ἵνα παρὰ μέρος πνιγώσιν. (Antonius et Maximus Eclog. LIV p. 225.) so. Τὰ τῶν καλῶν φιλήματα φυλάττεσθαι δεῖ, ὡς τὰ τῶν ἰοδόλων δήγματα. (Antonius et Maximus Eclog. CIX p. 565.) 81, Ot ἀδελφοὺς παριέντες xat ἄλλους φίλους ζητοῦντες παραπλήσιοί εἶσι τοῖς τὴν ἑαυτῶν γῆν ἐῶσι, τὴν δὲ ἀλλοτρίαν γεωργοῦσιν. (Antonius et Maximus Eclog. CXXXV p. 716.) s2. Τὸ φιλεῖν ἀκαίρως ἴσον ἐστὶ τῷ μισεῖν. (Antonius et Maximus Eclog. CXXXVII p. 723.) 83. Τὰ τῶν πλουσίων καὶ ἀσώτων χρήματα ταῖς ἐπὶ τῶν χρημνῶν συχέαις εἴκαζεν (b Σωκράτης), ἀφ᾽ ὧν ἄνθρωπον μὲν μὴ λαμθάνειν, κόραχας δὲ xal ἰχτίνους, ὥσπερ παρὰ τούτων ἑταίρας χαὶ χό- λαχας. (Antonius et Maximus Eclog. CXL p. 757.) € MN, [4 h ^; e ^ , 81, Ἣδύ ἐστιν, ὥσπερ φίλῳ σπουδαίῳ. οὕτω xat λόγῳ χαλῷ συγγηράσχειν. 1 78. Praestat pede quam lingua labi. 79. Socrates avaros avibus comparabat, quarum alia devorat quidquid occurrit, et quandoque suffocatur : aliae vero comitantur, ut quod habet ei extorqueant , et ipsae quoque aliae post alias suffocentur. 80. Formosorum oscula ut animalium venenatorum morsus vilari oportet. 81. Qui fratribus neglectis alios amicos quaerunt, iis similes sunt qui relicto suo agro alienum colunt. 82. Amor intempestivus odium aequat. 83. Divitum et profusorum hominum bona ficis arbori- bus in loco przecipiti et abrupto positis comparabat (Socra- tes), unde homines nihil accipiant, sed corvi et. milvi , quemadmodum ab illis scorta et adulatores. 84. Jucundum est, ut cum amico hono, sic cum bona ralione senescere. $5. Socrates divitem quendam indoctum conspicatus : Ecce, inquit, etiam aureum mancipium. 86. Quum anima vivamus , ejus nos virlute recte vivere dicendum est, sicut oculis cernentes eorum virtute bene videre dicimur. PYTHAGOREORUM ET ALIORUM (Antonius et Maximus Eclog. CXLIX p 855.) 85. Σωχράτης ἰδὼν πλούσιον ἀπαίδευτον ἔφη" ᾿Ιδοῦ xoi τὸ χρυσοῦν ἀνδράποδον. (Antonius et Maximus Eclog. CCX.) am - "We E a 2 - ΄ X 86. Ψυχῇ ζῶντας fu&c τῇ ταύτης ἀρετῇ ῥητέον εὖ ζῆν, ὡς ὀφθαλυοῖς δρῶντας τῇ τούτων ἀρετῇ χαλῶς δρᾶν. 87. Οὔτε χρυσοῦ νομιστέον ἰόν, οὔτε ἀρετῆς αἶσχος ἅπτεσθαι. 88. Καθάπερ εἰς ἄσυλον τέμενος τὴν ἀρετὴν ὅρμη- , bi , », - - τέον, ὅπως πρὸς μηδεμίαν ἀγεννῆ ψυχῆς ὕόριν ὦμεν ἔχδοτοι. (Jamblichus Adhort. ad Philos. c. II p. 14 ed. Kiessl. cf, Stobzus Flor. I, 58-59.) 89. Ἀρετῇ μὲν θαρσητέον ὡς σώφρονι γαμετῇ », τύχη δ᾽ ὡς ἀστάτῳ πιστευτέον ἑταίρα. 2s ^ H $» Y £ 3; , "Ὁ 90. Κρεῖττον μετὰ πενίας ἀρετὴν ὑποληπτέον ἢ πλοῦτον μετὰ χαχίας, ὀλιγοσιτίαν μετὰ ὑγιείας ἢ πολυφα-- γίαν μετὰ νόσου. 91. Βλαδερὰ μάλιστα τροφῆς μὲν ἀφθονία τῷ σώματι, χτήσεως δὲ τῷ τὴν ψυχὴν διαχειμένῳ καχῶς. (Jamblichus Adhort. ad Philos. c. lI p. 14 ed. Kiessling.) 92. Καὶ ἐπισφαλὲς xai ὅμοιον μαινομένῳ δδῦναι μά- χαιραν, καὶ μοχθηρῷ δύναμιν. 93. Καθάπερ τῷ ἐμπύῳ βέλτιον τὸ χαίεσθαι τοῦ δια- μένειν, xal τῷ μοχθηρῷ τὸ τεθνάναι τοῦ ζῆν. 94. Τῶν χατὰ σοφίαν θεωρημάτων ἀπολαυστέον ἐφ᾽ ὅσον οἷόν τε, καθάπερ ἀμόροσίας xai νέχταρος" ^ , , M 1 2 99 » e ^ bM - M ἀχήρατόν τε γὰρ τὸ ἀπ᾽ αὐτῶν ἡδὺ xxl τὸ θεῖον τὸ ᾿ , , - *$ Ν᾿ μεγαλόψυχον δύναταί τε ποιεῖν, xal εἰ μὴ ἀϊδίους, ἀϊδίων γε ἐπιστήμονας. 87. Neque auro existimandum est adherescere rubigi- nem , neque virtuti turpitudinem. 88. Sicut in tutum delubrum ad virtutem est con- lendendum, ne ulli ignobili animi insolentice dedili si- mus. 89. Virtuti confidendum est, ut caste conjugi , forlunoe credendum, ut mutabili meretrici. 90. Prestantior cum paupertate virtus est habenda quam divitiae cum improbitate, temperantia in victu cum bona valetudine quam edacitas cum morbo. 91. Damnosa inprimis corpori quidem ciborum , anime vero non recte constituto divitiarum copia est. 92. JEque periculosum est furibundo gladium dare, atque improbo potentiam. 93. Quemadmodum vomica laboranti magis conducit uleus uri, quam pus relinqui : sic improbo mors quam vita utilior est. 94. Sapientia proceptis fruendum est, quantum licet , ut ambrosia et nectare. Nam et sincera est eorum dulcedo, et divinam naturam animum magnum efficere possunt, alque, si non zelernos, at rerum zeternarum peritos. SIMILITUDINES 493 9s. El εὐχτὸν ἡ εὐαισθησία, μᾶλλον σπουδαστὸν 5$ φρόνησις, ἔστι γὰρ τοῦ ἐν ἡμῖν πραχτιχοῦ νοῦ οἵονεί τις εὐαισθησία * δι᾽ ἣν μὲν γάρ, ἐν οἷς πά- σχομεν, οὐ παραισθανόμεθα, OV ἣν δέ, ἐν οἷς πράττομεν, οὐ παραλογιζόμεθα. Καὶ τὸν θεὸν σεδόμεθα χατὰ τρόπον, εἰ τὸν ἐν ἡμῖν νοῦν παρασχευάσαιμεν πάσης χαχίας ὥσπερ τινὸς χηλῖδος χαθαρόν. 97. Κοσμητέον ἱερὸν μὲν ἀναθήμασι, τὴν δὲ ψυχὴν μαθήμασιν. 98. Ὥς πρὸ τῶν μεγάλων μυστηρίων τὰ μιχρὰ πα- ραδοτέον, χαὶ πρὸ φιλοσοφίας παιδείαν. Καθάπερ χώρας μάλιστα ἐπιμελητέον τῷ τῆς ἀρί- στῆς ἐπιτυχόντι, xat ψυχῆς, ὅπως τῆς φύσεως ἄξιον ἐνέγκη τὸν χαρπόν. (Jamblichus Adhort. ad Philos. cap. ll p. 15 ed. Kiessl. Posui ἐνέγχη pro membrana- rum lectione ἐνέγχηται.) 100, Ἀρίστων ὁ Χῖος τοὺς περὶ τὰ ἐγχύχλια μαθήματα πονουμένους, ἀμελοῦντας δὲ φιλοσοφίας ἔλεγεν ὁμοίους εἶναι τοῖς μνηστῆρσι τῆς Πηνελόπης, οἵ ἀποτυγχάνοντες ἐχείνης περὶ τὰς θεραπαίνας ἐγί- νοντο. 10. Ὃ αὐτὸς τοὺς πολλοὺς εἴχαζε τῷ Λαέρτη, ὅστις τῶν χατὰ τὸν ἀγρὸν ἐπιμελούμενος πάντων ὀλιγώ- pus εἶχεν ἑαυτοῦ * καὶ γὰρ τούτους, τῶν χτημάτων πλείστην ἐπιμέλειαν ποιουμένους, περιορᾷν τὴν ψυχὴν ἑαυτῶν, πλήρη παθῶν ἀγρίων οὖσαν. (Stobzus Floril. IV, 110-111 ἐχ τῶν Agt- στωνος óu.ouop tcov. ) το. Οἱ ἄρτι ἐχ φιλοσοφίας πάντας ἐλέγχοντες xat ἀπὸ τῶν γονέων ἀρχόμενοι πάσχουσιν ὅπερ xal οἱ νεώ- νήτοι χύνες, οἵ οὐ μόνον τοὺς ἄλλους ὑλαχτοῦσιν ἀλλὰ χαὶ τοὺς ἔνδον. (Stobzus Floril. LXXIX, 44 ἐχ τῶν Ἀρί- στωνος ὁμοιωμάτων.) 103. Οἱ ἐν διαλεχτιχῇ βαθύνοντες ἐοίχασι χαρχίνους μασσωμένοις, ot δι᾿ ὀλίγον τρόφιμον περὶ πολλὰ ὀστὰ ἀσχολοῦνται. (Stobeus Floril. LXXXII, 7 ἐκ τῶν Agt- τωνος ὁμοιωμάτων.) 104, Ἀρίστων ἔλεγεν ἐοικέναι τὴν διαλεχτιχὴν τῷ ἐν ταῖς ὁδοῖς πηλῷ " πρὸς οὐδὲν γὰρ οὐδ᾽ ἐκεῖνον χρή- σιμὸν ὄντα χαταπάττειν τοὺς βαδίζοντας. (Stobzus Floril. LXXXIIL, rr. Scripsi x«- ταπάττειν cum Menagio pro vulgato xaza64A- Aet.) 105. Καρνεάδης τὴν διαλεχτιχὴν ἔλεγε πολύποϑι ἐοι- χέναι" xai γὰρ ἐχεῖνον αὐξηθείσας τὰς πλεχτάνας χατεσθίειν" xal τούτους, προϊούσης τῆς δυνάμεως, xal τὰ σφέτερα ἀνατρέπειν. (Stobzus Floril. LXXXII, 13.) 106. Κλειτόμαχος εἴχαζε τὴν διαλεχτικὴν τῇ σελήνη " χαὶ γὰρ ταύτην o0 παύεσθαι φθίνουσαν χαὶ αὐξομένην. (Stobeus Floril. LXXXII, 14.) 107. Ἀρίστων τοὺς λόγους τῶν διαλεχτιχῶν τοῖς τῶν ἀραχνίων ὑφάσμασιν εἴχαζεν, οὐδὲν μὲν χρησίμους, λίαν δὲ τεχνιχούς. (Stobzus Floril. LXXXII , 15.) 108. Ὁ ἑλλέδορος ὁλοσχερέστερος μὲν ληφθεὶς καθαίρει; εἰς δὲ πάνυ σμικρὰ τριφθεὶς πνίγει" οὕτω χαὶ ἣ χατὰ φιλοσοφίαν λεπτολογία. 95. Si oplabilis est sensuum integritas, magis 4118- renda prudentia. Est enim quasi integritas quadam menlis ad agendum converse. Nam illa efficit, ne in iis quz nos afficiunt, sensu fallamur, hzc, ne in iis, quae agimus , falsis rationibus decipiamur. 96. Deum rite colimus, si animum nostrum ab omni improbitate tanquam macula purum reddimus. 97. Ornandum est templum donariis, animus doctrinis. 98. Ut ante magna mysteria parva sunt tradenda, ita ante philosophiam reliquae artes liberales. 99. Quemadmodum ab eo maxima cura in agrum est impendenda qui optimum nactus est, sic etiam in ani- mum , ut dignos natura fructus ferat. 100. Ariston Chius eos qui disciplinarum orbi vaca- rent , neglecta philosophia , similes dicebat esse procis Pe- nelopes, qui cum ipsa potiri non possent ancillis misce- bantur. 101. Idem vulgus hominum Laerli comparabat , qui cum reliqua ruri diligenter omnia curaret, se ipsum ne- gligebat : sic et illos studiosissimos quidem esse circa possessiones , animum autem feris obrutum affectibus non excolere ajebat. 102. Qui nunc e philosophia omnes reprehendunt , id- que facere a parentibus incipiunt, non secus affecti sunt , quam nuper emti canes qui non solum alios, sed dome- sticos etiam allatrant. 103. Qui dialecticam altius perscrutantur, cancros edentibus similes sunt, qui propter exiguum alimentum Circa crustas plurimas occupantur. 104. Ariston dialecticam ajebat luto viarum similem esse, Nam et lutum inutile cum sit, transeuntes op- plet. 105. Carneades dialecticam dicebat polypo similem esse. Ut enim polypus cirros suos auctos devorat : ita dialecti- cos jam peritiores factos suas quoque opiniones refutare. 106. Clitomachus dialecticam lune comparabat , ut quae similiter crescere et decrescere non desineret. 107. Ariston dialecticorum sermones cum aranearum telis conferebat, ut quae subtiles admodum, sed inutiles essent. 108. Veratrum crassius sumtum purgat, at pollinis in- star levigatum suffocat; sic et nimis anxia subtilisque in philosophia disputatio. 494 PYTHAGOREORUM ET ALIORUM (Stobzus Floril. LXXXII, 16 ἐκ τῶν ᾿Αρί- στωνος ὁμοιωμάτων.) 109. Τὴν χαχολογίαν ἣ ὀργὴ φαίνεται ἀπογεννῶσα, ὥστε ἣ μήτηρ οὖκ ἀστεῖα. (Stobzeus Flor. XX, 69 Ἀρίστωνος.) 110. Ὀνείρῳ ἔοικεν 6 τῶν ἀπαιδεύτων βίος, χενὰς ἔχων φαντασίας. (Anton. et Maximus serm. περὶ παιδείας sub Isidori nomine; idem dictum Plutarcho tribuitur in Excerptis e cod. Flor. Joann. Damasc. apud Meinek. Stob. Flor. tom. IV pag. 225. Vid. Plutarchi op. ed. Hutten. tom, XIV p. 362 sqq.) Δυσάρεστοι ὄντες οἱ ἀπαίδευτοι, καθάπερ ἐξ οἰχιῶν τῶν προαιρέσεων χαθ᾽ ἡμέραν μετοιχκίζονται. (Anton. et Maximus serm. περὶ παιδείας, ubi nullo nomine ascripto Epicuri effatis hzc sententia subjungitur. Sed ad Plutarchum auctorem refertur in Excerpt. e cod. Flor. Joann. Damasc. 1]. c.) 112. Ot μὲν ξένοι ἐν ταῖς ὁδοῖς, οἱ δὲ ἀπαίδευτοι ἐν τοῖς πράγμασι διαπλανῶνται. (Anton. et Maximus serm. περὶ παιδείας, ubi nullo nomine apposito Epicuri przceptis hoc apophthegma subjectum est, Exstat autem sub Plutarchi nomine in Excerpt. e cod, Flor. Joann. Damasc l. c.) 113. Οὔτε ὕδωρ θολερόν, οὔτε ἀπαίδευτον ψυχὴν τα- ράσσειν δεῖ. (Anton. et Maximus serm. περὶ παιδείας et Excerpt. e cod. Flor. Joann. Damasc. l. c. Πλουτάρχου.) τι4. Καὶ 6800 xol ἀληθείας χαλεπὸν ἀποπλανηθῆναι. (Anton. et Max. serm. περὶ ἀληθείας et Excerpt. e cod. Flor. Joann. Damasc. 1]. c. p. 242 Πλουτάρχου.) 115. Τὸ μὲν ἴσον CuyG , τὸ δὲ ἀληθὲς τῷ ἐκ φιλοσοφίας λόγῳ χρίνεται. - 109. Apparet iram parere maledicentiam : itaque inhu- manitatis mater est. 110. Somnio similis est imperitorum vita, vanas ima- ginationes habens, 111. Indocti morosi cum sint, tanquam ex dibus, Sic de suis institutis quotidie migrant. 112. Ut peregrini in viis, ita indocti in rebus ipsis errant. 113. Neque aquam turbidam , neque indoctum animum commoveri oportet. 114. A via et veritate aberrare molestum est. 115. JEqualitas trutina, veritas autem philosophica ra- tione examinatur. 116. Ignota virtutis velut. defossi auri splendor non apparet. 117. Quemadmodum iis qui corpora exercent cibus, sic bene institutis virlus suavis videtur. (Anton. et Maximus serm, περὶ ἀληθείας et Excerpt. e. cod. Flor. Joann. Damasc. l. c. p. 243.) 116. Τῆς ἀγνοουμένης ἀρετῆς, ὥσπερ τοῦ χατορωρυ- Ὑμένου χρυσίου, ἣ λαμπρότης οὐ βλέπεται. (Anton. et Max. serm. περὶ βίου ἀρετῆς xal χαχίας.) 117. Ἢ μὲν τροφὴ τοῖς γυμναζομένοις, ἣ δὲ ἀρετὴ τοῖς πεπαιδευμένοις ἡδεῖα φαίνεται. (Anton. et Max. serm. περὶ βίου ἀρετῆς χαὶ χαχίας.) π8. Ἔχ μὲν τοῦ ποδὸς τὴν ἄχανθαν, ἐχ δὲ τῆς ἀλόγου ψυχῆς τὴν ἄγνοιαν ὑπεξελέσῃαι δεῖ, (Anton. et Max. serm. περὶ λογικοῦ xat λογι- σμοῦ et Arsenius Violet. serm. περὶ AoytxoU; item Plutarch. l. c. p. 363.) 119. *O&,yv τυφλὸν λαδεῖν xat aüu.GouAov ἀνόητον ἴσον ἐστιν. (Anton. et Max. serm. περὶ ἀφροσύνης, Plut. l. czip- 363;) 120. Ποτὸν μὲν ἔσδεσε τὴν ποτοῦ ὄρεξιν, xal τροφὴ τὴν τροφῆς ἐπιθυμίαν ἠκχέσατο" φιλαργυρίαν δὲ οὐ σθέννυσιν ἀργύριον ἢ χρυσίον. (Anton. et Max. serm. περὶ φιλαργυρίας, Plut. 1. c. p. 363.) 121. “Ὥσπερ oi xópaxec παρεδρεύοντες ἐξορύσσουσι τοὺς τῶν νεχρῶν ὀφθαλμούς, οὕτως οἱ χόλαχες τοῖς ἐπαίνοις τὼς λογισμοὺς διαφθείρουσι τῶν ἀν- θρώπων. (Anton. et Max. serm, περὶ χολαχείας, Plut. l. c. p. 364.) 122. Λαγῷ μὲν xov , φίλῳ δὲ χόλαχα φύσει πολέμιον ἡγητέον. (Anton. et Max. serm. περὶ χολαχείας, Plut. l. c. p. 364.) 123. Χαίρειν χρὴ τοῖς ἐλέγχουσιν, οὐ τοῖς χολαχεύουσιν" οἱ μὲν γὰρ ἡμᾶς λυποῦντες διεγείρουσιν, οἵ δὲ χα- ριζόμενοι ἐχλύουσι xat σχελίζουσι. 118. Pedi spinam , animz rationis experli ignorantiam eximi oportet. 119. Via ducem c:cum adhibere et stullum consulto- rem, idem est. 120. Potu restinguitur appetitus bibendi, et cibus edendi desiderio medetur : avariliam vero non aurum nec argen- lum exstinguit. 121. Ut corvi assidentes cadaverum oculos effodiunt , ita adulatores suis laudibus rationem et mentem humanam corrumpunt. 122. Lepori canem , amico adulatorem natura infestum esse cogitandum est. 123. Reprehensoribus, non assentatoribus letandum : illi enim velut stimulo animos excilant, hi vero gralifi- cantes dissolvunt et subvertunt. XE y -v "e mm * «o v» VYTUAVWIEDRAMES EA AM ADU ae o ὦ b Er ^ anf e dn "δ αὶ SIMILITUDINES. 495 (Anton. et Max. serm. περὶ χολαχείας, Plut, l. c. p. 364.) 121. Γλῶσσα βλάσφημος διανοίας χαχῆς ἔλεγχος. (Anton. et Max. Serm, περὶ ψόγου xal. δια- GoNis , Plut. p. 364.) 135. Ὃ τῶν ἀσώτων βίος ὥσπερ καθ᾽ ἡμέραν ἀποθνή-- σχὼν ἐχφέρεται. (Anton. et Max. Serm. περὶ ἀσωτίας, Plut. l. c. p. 364.) 120. 'H χάρις ὥσπερ ^j σελήνη, ὅταν τελεία γένηται, τότε χαλὴ φαίνεται. (Anton. et Max. Serm. περὶ εὐεργεσίας, Plutarch. l. c. pag. 365. Sed in membranis hzc sententia partim Philoni partim Plutar- cho attribuitur. ) 127. Ἀχάριστον εὐεργετεῖν xal νεχρὸν μυρίζειν ἐν ἴσῳ χεῖται. (Anton. et Max. Serm, περὶ εὐεργεσίας, Plu- tarchus l. c. pag. 365; Apostol. Proverb. V, 3o Πλουτάρχου.) 108. Φθείρεται ὃ μὲν χόσμος πυρὶ xat ὕδατι, 6 δὲ τῶν ἀχολάστων πλοῦτος ἔρωτι καὶ μέθη. (Anton. et Max. Serm. περὶ μέθης, Plut. 1. e. p. 365 ; Arsen. Violet, Serm. περὶ μέθης.) 129, Ὕδρις xal οἶνος ἀποχαλύπτειν εἰώθασι φίλοις τὰ ἤθη τῶν φίλων. (Anton. et Max. Serm. περὶ μέθης, nullo nomine addito ; Plutarch. 1. c. p. 365.) 130. Ὅπερ ἂν σιωπᾶσθαι βούλῃ, μηδενὶ εἴπης, ἢ πῶς παρά τινος ἀπαιτήσεις τὸ πιστὸν τῆς σιωπῆς , ὃ μὴ παρέσχες σεαυτῷ ; ( Anton. et Max. Serm. περὶ σιωπῆς, Plut. l. c. p. 365.) 131. Ὥσπερ ὑπὸ τοῦ ἰοῦ τὸν σίδηρον, οὕτω τοὺς φθο- νεροὺς ὑπὸ τοῦ ἰδίου ἤθους κατεσθίεσθαι. ( Anton. et Max, Serm. περὶ φθόνου Clitar- chi vel Plutarchi; Plutarch. 1. c. p. 366.) 135. Τὰ μὲν φυτὰ ἀπὸ τῆς ῥίζης, ἣ δὲ δόξα ἀπὸ τῆς πρώτης ὑπολήψεως αὔξεται. 124. Lingua maledica malae mentis index est. 125. Luxuriosorum vita quasi quotidie moriens effertur. 126. Beneficentia , sicut luna, tum pulchra apparet , quum plena est. 127. Ingrato benefacere et ungere mortuum , idem est. 128. Mundus quidem igne et aqua corrumpitur : luxu- riosorum autem opes amore et ebrietale. 129. Injuria et vinum detegere solent amicis mores amicorum. 130. Necui dicas quod laceri vis: quomodo enimab alio poslulabis silentii fidem, quam tute tibi non preestitisti Ὁ 131. Ut ferrugine ferrum , sic invidos suis ipsorum moribus consumi videmus. 132. Plante capiunt a radice incrementum, gloria vero a fama primum collecta augetur. (Anton, et Max. Serm, περὶ δόξης, Plu- tarch. l. c. p. 366. Posui cum Wyttenbachio ὑπολήψεως αὔξεται pro membranarum lectione λήψεως αὔξει.) 133. Ἵππου μὲν ἀρετὴν ἐν πολέμῳ, φίλου δὲ πίστιν ἐν ἀτυχία χρίνομεν. ( Anton. et Max. Serm. περὶ φίλων καὶ φι- λίας, Plutarch. l. c. pag. 366.) 134. Σχεύη τὰ μὲν xaw& χρείττονα, φιλία δὲ fj πα- λαιοτέρα. ( Anton. et Max. Serm. περὶ φίλων xat φιλίας nullo nomine ascripto; Plutarch. l. c. p. 366. ) 135. Φεύγειν δεῖ τὴν φιλίαν, ὧν τινων ἀμφίδολος ἣ διάθεσις. ( Anton. et Max. Serm. περὶ φίλων xa φι- λίας, Plutarch. l. c. pag. 366. ) 136. Al ἐπιφανεῖς τύχαι, χαθάπερ οἵ σφοδροὶ τῶν ἀνέ- μων; μεγάλα ποιοῦσι ναυάγια. (Anton. et Max. Serm. περὶ εὐτυχίας xoi δυστυχίας nullo auctore citato; Plutarch. l. c, p. 367.) 137. Α ῤῥῥωστοῦντι φορτίον ἐπιθεῖναι, ἢ ἀπαιδεύτῳ ψυχῇ εὐτυχίαν ταυτόν ἐστιν. ( Anton, et Max. Serm. περὶ εὐτυχίας xal δυστυχίας omisso auctoris nomine; Plutarch. l. c. p. 368.) 138. Ἢ τύχη χαθάπερ τοξότης, ποτὲ μὲν ἐπιτυγχάνει βάλλουσα ἐφ᾽ ἡμᾶς, ὥσπερ ἐπί τινα σχοπόν, ποτὲ δὲ ἐπὶ τὰ σύνεγγυς παραχείμενα ἡμῖν. ( Anton. et Max. Sernf, περὶ εὐτυχίας xal δυστυχίας nullo auctore citato; Plutarch. l. c. p. 368.) 139. Στάσιμοί εἶσιν αἱ τῶν πεπαιδευμένων ἐλπίδες, ὡς ἐν λιμένι τῷ λογισμῷ δρμοῦσαι. ( Maximus Serm. περὶ ἐλπίδος sine auctoris no- mine; Arsenius Violet. Serm. περὶ ἀρετῆς, Plutarch. 1. c. p. 368.) 133. Equi bonitatem in bello, amici vero fidem in cala- mitate judicamus. 134. Vasa quidem meliora sunt nova, sed vetustior amicilia prastal. 135. Eorum fugienda amicitia est quorum animus am- biguus et inconstans est. 136. Splendid fortunz , sicut venti vehementes, magna afferunt naufragia. 137. Infirmo onus imponere et animo iudocto prosperi- tatem prorsus idem est. 138. Fortuna sagittarii more collineat , interdum in nos jaculans, tanquam in scopum quendam, interdum in ea qui nobis adbarent. 139. Stabiles eruditoram sunt spes, ut qua in ratione tanquam in portu acquiescant. 490 PYTHAGOREORUM ET ALIORUM 140. At μὲν τῆς ἀρετῆς ἐλπίδες ἴδιαί εἰσι τῆς ψυχῆς, αἵ δὲ τῆς χαχίας νόθοι. ( Maximus Serm. περὶ ἐλπίδος nullo nomine apposito ; Plutarchus l. c. p. 568.) 1t. Ὁ μὲν χειμὼν σχέπης, τὸ δὲ γῆρας ἀλυπίας δεῖται. (Antonius Serm. περὶ γερόντων ἀρετῇ xal συνέσει χεχοσμημένων, Plutarch. 1. c. p. 369. ) 112. Γέρων ἀνόητος, ὥσπερ τρίδων παλαιός, εἰς οὐδέν ἐστιν εὔθετος. (Antonius Serm. περὶ γερόντων ἐν ἀνοία βιούντων, Plutarchus l. c. p. 369.) 143. Ὡς γὰρ 6 καιχίας τὰ νέφη, καὶ 6 φαῦλος βίος ὑφ᾽ ἑαυτὸν ἕλχει τὰς λοιδορίας. ( Antonius et Maximus Serm. περὶ θυμοῦ xa ὀργῆς.) 14. Ὁ ὑπὲρ μιχρῶν ἁμαρτημάτων ἀνυπερδλήτως ὃρ- γιζόμενος οὐχ ἐᾷ διαγνῶναι τὸν ἁμαρτάνοντα, πότε ἔλαττον χαὶ πότε μεῖζον ἠδίχησεν. (Antonius et Maximus Serm. περὶ θυμοῦ xxi ὀργῆς sub Apollonii nomine, cui tri- buit eandem sententiam etiam Stobzus Flor. XX, 51. At in. Arsenii Violario ascribitur Plutarcho. Cf. Plutarch. 1. c. pag. 369. ) AAAA TON IIYOATOPEION OMOIOMATA IIANTAXOOEN XYNEIAEFMENA. 145. Αἱρετώτερόν cot ἔστω λίθον εἰχῇ βάλλειν ἢ λόγον ἀργόν. ( Antonius Melissa c. 48.) 146. Αἰσχρὸν τοῖς τῶν μελιττῶν δωρήμασι γλυχάζοντα τὴν χατάποσιν τὸ τοῦ θεοῦ δῶρον πιχράζειν τὸν λόγον τῇ χαχία. ( Maximus Philos. Collect. Sent. cap. 59. ) 147. Βίος ἔοιχε πανηγύρει" ὡς οὖν εἰς ταύτην οἵ μὲν ἀγωνιούμενοι, οἱ δὲ xaz' ἐμπορίαν, οἱ δέ γε βέλ- τίστοι ἔρχονται θεαταί" οὕτως ἐν τῷ βίῳ οἱ uiv ἀνδραποδώδεις φύονται δόξης xal πλεονεξίας θηρα- ταί, οἵ δὲ φιλόσοφοι τῆς ἀληθείας. ( Diog. Laert. VIII, 8. ) 148. Βότρυας τρεῖς fj ἄμπελος φύει, τὸν μὲν πρῶτον ἡδονῆς, τὸν δεύτερον μέθης, τὸν δὲ τρίτον ὕδρεως. (Antonius Melissa c. 48, Maximus cap. 3o "EztxzZzov. ) 149. ἸΙσχὺς καὶ τεῖχος καὶ ὅπλον σοφοῦ fj φρόνησις. (Stobzus Flor. ΠῚ, 24 Πυθαγόρου.) 100. Κενὸς ἐχείνου φιλοσόφου λόγος 6g ob μηδὲν dv- θρώπου πάθος θεραπεύεται. “Ὥσπερ γὰρ ἰατρικῆς οὐκ ὄφελος μὴ τὰς νόσους ἐχβαλλούσης ἀπὸ τῶν σωμάτων οὕτως οὐδὲ φιλοσοφίας, εἰ μὴ τὸ τῆς ψυχῆς χαχὸν ἐκδάλλοι. (Stobeus Flor. LXXXII, 6 Πυθαγόρου; cf. Porphyr. ad Marcell. c. 31.) 151. Eígoug πληγὴ χουφοτέρα γλώσσης" τὸ μὲν γὰρ σῶμα, ἣ δὲ τὴν ψυχὴν τιτρώσχει. ( Maxim. cap. 41.) 152. Ὅμοιον ἀψινθίου τὸ δριμὺ χαὶ λόγου παῤῥησίαν ἐχχόψαι. (Stobaus Flor. XIII, 22 ex τῶν Ἀρίστωνος δμοιωμάτων.) 158. Ὥσπερ σωματιχὸν πάθος οὗ χρυπτόμενον, οὐδὲ ἐπαινούμενον ὑγιάζεται, οὕτως οὐδὲ ἢ ψυχὴ χα- χῶς φρουρουμένη xoi συναγορευομένη θερα- ; πεύεται. (Stobzus Flor. XHI, 35. ) Πυθαγόρου; 140. Virtutis spes proprie sunt animi, vitii autem de- generes. 141. Hiems legamentum, senectus doloris vacuitatem requirit. 142. Senex stultus, utlacerna vetusta, ad nullam rem prodest. 143. Quomodo cacias nubes, sic improborum vita in se convicia attrahit. 144. Qui leviter peccanti vehementissime succenset non sinit discernere peccali auctorem, quando minorem οἱ quando majorem culpam commiserit. ALLE PYTHAGOREORUM SIMILITUDINES UNDIQUE COLLECT.E. 145. Magis tibi expetendus sit temerarius lapidum quam vocum inanium jactus. 146. Turpe estapum donis potum dulciorem reddere at- que interim Dei donum, rationem dico, malitia exacerbare. 147. Vita humana celebri mercatui similis est. Quem- admodum enim ad hunc alii quidem certaturi , alii nego- tiaturi, alii vero iique optimi, spectores futuri veniunt : sic eliam in hac vita nonnulli quidem, ut homines servi- les, nascuntur, glorie et lucri aucupes, alii vero , ut phi- losophi , veritatis studiosi. 148. Vilis tres producit uvas, primam voluptatis , al- teram ebrietatis, tertiam contumelia. 149. Roboris et muri et armorum instar sapienli pru- dentia est. 150. Vana est illius philosophi oratio, qua nulla animi humani cupiditas sedatur. Ut enim nullus est medicinz usus , nisi curato corpore morbum depellat, ita neque phi- losophize , nisi animi vitia tollat. 151. Plaga gladii levior est, quam lingue; ille enim corpus, haec animum vulnerat. 152. Idem est absinthii amaritudinem et dicendi liber- tatem tollere. 153. Ut corporis morbus, si eum abscondas aut laudes, nunquam sanatur, ita nec perturbati animi motus quibus male patrocinaris et faves unquam cohibentur. SIMILITUDINES. 497 wa. Ζῆν χρεῖττόν ἐστιν ἐπὶ στιβάδος χαταχείμενον xal θαῤῥεῖν 9 ταράττεσθαι χρυσῆν ἔχοντα χλίνην. (Stobzeus Flor. V,28; Maximus c, 21; Por- phyr. Epist. ad Marcell. c. 29. 1e. Πυθαγόρας παρηγγύα « μὴ muxvk τὸν ἄνθρωπον ἀπὸ τοῦ ἀνθρώπου » μὴ δεῖν συνεχῶς ἀφροδισιά- ζειν αἰνιττόμενος. (Stobzus Flor. XVII, 13.) AHMOQIAOY VNOMAI ITYOATOPIKAI. .O'A χτησάμενος οὐ χαθέξεις, μὴ αἰτοῦ παρὰ θεοῦ" δῶρον γὰρ θεοῦ ἀναφαίρετον * ὥστε οὐ δώσει, ἃ μὴ χαθέξεις. 4. Ἄγρυπνος ἔσο χατὰ νοῦν * συγγενὴς γὰρ τοῦ ἀλη- θινοῦ θανάτου ὃ περὶ τοῦτον ὕπνος, , Βλάπτει θεὸς οὐ χολωθείς, ἀλλ᾽ ἀγνοηθείς, ὀργὴ γὰρ θεοῦ ἀλλότριον" ἐπ᾽ ἀδουλήτοις γὰρ ἣ ὀργή" θεῷ δὲ οὐδὲν ἀδούλητον. 4. Βουλευόμενος περὶ ἄλλου χαχῶς φθάνεις σαυτὸν πάσχων ὑπὸ σαυτοῦ χαχῶς. Καὶ αὐτὸς δὲ μὴ βού-- λου παρὰ χαχοῦ πάσχειν χαλῶς" οἷον γὰρ τὸ ἦθος ἑκάστου, τοιόσδε ὃ βίος xat αἵ πράξεις. Voy, («o ἐστι ταμιεῖον, ἀγαθὴ μὲν ἀγαθοῦ, χαχὴ δὲ χαχοῦ. (Scripsi cum Holstenio φθάνεις σαυτὸν, cod. φθονεῖς σαυτῷ.) 6. Βουλευσάμενος πολλὰ ἦχε ἐπὶ τὸ λέγειν ἢ πράτ- τειν" οὐ γὰρ ἕξεις ἐξουσίαν ἀναχαλέσασθαι τὰ πραχθέντα ἣ λεχθέντα. 6. Γλῶσσα σοφοῦ οὐ προηγουμένως τίμιον παρὰ θεῷ, ἀλλὰ τὰ ἔργα σοφὸς γὰρ xal σιγῶν τὸν θεὸν τιμᾷ, ( €f. Sext. Sent. 4o1 et 402; item Meliss. Serm. 93.) 7. Γλώσσαλγος ἄνθρωπος xal ἀμαθής, εὐχόμενος xal θύων τὸ θεῖον μιαίνει" μόνος οὖν ἱερεὺς ὁ σοφός, μόνος θεοφιλής, μόνος εἰδὼς εὔχεσθαι. ( €f. Porphyr. Epist. ad Marcell. ) 8. luuvà; ἀποσταλεὶς σοφός, τυμνητεύων καλέσει τὸν πέμψαντα - μόνου γὰρ τοῦ μὴ τοῖς ἀλλοτρίοις πεφορτισμένου ἐπήχοος 6 θεός. (Cf. Porphyr. Epist. ad Marc. cap. 33.) 9. Δῶρον ἄλλο μεῖζον ἀρετῆς οὐχ ἔστι παρὰ θεοῦ λαθεῖν. Δῶρα χαὶ θυσίαι θεὸν οὐ τιμῶσιν, ἀναθήματα θεὸν οὗ χοσμεῖ, ἀλλὰ τὸ ἔνθεον φρόνημα διαρχῶς συν- ἅπτει θεῷ " χωρεῖν γὰρ ἀνάγχη τὸ ὅμοιον πρὸς τὸ ὅμοιον. (ΟἿ Porphyr. Epist. ad Marcell. cap. 19; item Hierocl. comm. ad aur. carm. vs. 1.) — 1&,. Δουλεύειν πάθεσι χαλεπώτερον, 7, τυράννοις. (Idem dictum sub Pythagorze nomine ha- bet Stobzeus Flor. VI, 47 ; cf. Porphyr. Epist. ad Marcell. cap. 34 et Maxim. cap. 3.) 12. Διαλέγεσθαι ἄμεινον ἑαυτῷ πλέον, ἥπερ τοῖς πέλας. 13, Ἐὰν ἀεὶ μνημονεύης, ὅτι, ὅπου ἂν 7, 4 ψυχή σου χαὶ τὸ σῶμα ἔργον ἀποτελῇ , θεὸς ἐφέστηχεν ἔφο- 10. . ——————————————————————————————————————————————— 154. Satius est in stramentis humi cubantem vivere et bono animo esse, quam in aureo lecto cstuare. 155. Pythagoras monebat : « ne sape homo ab homine, » frequenti venereorum usu abstinendum esse significans. DEMOPHILI SENTENTLE PYTHAGORIC.E. 1. Quz parta tueri. non possis , ea a deo ne expelas : nullum enim donum eripi potest; idcirco haudquaquam dabit quod nequeas conservare. 2. Mente pervigili esto; nam animi veternus verz morti cognatus est. 3. Calamitates hominibus infert deus non iratus, sed ignoratus : ira enim aliena est a deo; quippe qua in rebus adversis locum habeat : deo autem nihil mali accidit. ^. Quum de alio male consulis, te ipsum malo ac- cepto prevertis. Neque vero boni quidquam a malo ex- spectes : nam quales cujusque mores, talis et vita et acliones. Est enim animus quasi promtuarium , bonus quidem bonorum, malus autem malorum. PHILOS. GREC, 5. Diu multamque meditatus ad dicendum vel agen- dum accede : neque enim habebis potestatem facla aut dicla revocandi. 6. Non lingua sapientis praecipue deo cara est , sed ejus opera : nam sapiens, etiam cum facet, deum honorat. 7. Homo garrulus et imperitus et orando et sacrificando numen contaminat : solus igilur sapiens sacerdos, solus pius, solus orandi gnarus. 8. Sepiens nudus in orbem missus, nudus eum, qui misit, invocet : deus enim solum exaudit illum qui alie- nis non est onustus. 9. Nullum donum majus virtute a deo accipi potest. 10. Munera et victime nihil honoris deo tribuunt, ne- que donaria deum ornant, sed mens sacro furore percila salis nos deo conjungit: nam simile simili accedere ne- cesse est. 11. Durius est servire affectibus, quam tyrannis. 12. Prostat sepius cum se ipso, quam cum aliis col- loqui. 13. Si semper memineris , ubicunque animus tuus sit aut corpus aliquid perpetret, deum inspectorem adesse, 5a 498 ρος, ἐν πάσαις σου ταῖς εὐχαῖς χαὶ πράξεσιν, αἰδεσθήση μὲν τοῦ θεωροῦ τὸ ἄληστον, ἕξεις δὲ τὸν βεὸν σύνοιχον. Scripsi ἀποτελῇ, cod. ἀποτελεῖ. Cf. Por- "s phyr. Epist. ad Marc. c. 20. ) "Eg' ὅσον σαυτὸν ἀγνοεῖς , νόμιζε μαίνεσθαι. Ζητεῖν δεῖ xad ἄνδρα xai τέχνα τὰ μετὰ τὴν ἀπαλ- i e ! - ; - λαγὴν τοῦ βίου τούτου παραμενοῦντα. (Posui παραμενοῦντα, cod. παραμένοντα. lisdem fere verbis Pythagoras apud Stob. Flor. I, 21, nisi quod φίλους addit. ) Zi ὡς ἀληθῶς θεῷ ὁμοίως ὃ αὐτάρχης xal ἀχτή- p.v φιλόσοφος, xal πλοῦτον ἡγεῖται μέγιστον, μηδὲν ἀλλότριον χεχτῆσθαι xal μὴ ἀναγχαῖον. 3 , λιν , ? * - , t£ à) — Ἐπιτείνει γὰρ τὴν ἐπιθυμίαν ποτὲ ἣ τῶν y onu των ἐπίχτησις - αὔταρχες δὲ πρὸς εὐζωίαν τὸ μη- δὲν ἀδιχεῖν. 16. *H τῶν ὄντως ὄντων χτῆσις διὰ ῥαστώνης οὐ πε- ριγίνεται. 'Hyoü μάλιστα ἀγαθὸν εἶναι, ὃ xai ἑτέρῳ μετᾳ- "NP ^ ^ yr διδόμενον σοὶ μᾶλλον αὔξεται. - » - ^ "HyoS μάλιστα φίλους τοὺς ὠφελοῦντας τὴν ψυχὴν ἢ τὸ σῶμα. Ἡνοῦ Up Me SUN γοῦ παντὸς ἀνοήτου χαὶ τὸν ἔπαινον xoi τὸν ψό- γον καταγέλαστον, xai ὅλα τὰ τῶν ἀμαθῶν ὄνει- δος εἶναι κατὰ τὸν βίον. (Rescripsi εἶναι χατὰ τὸν βίον, cod. εἶναι τὸν βίον.) 20, 2I. ( Eadem sententia sub Pythagorz nomine exstat apud Stobeum Flor. XLIX , 20. ) Θέλε μᾶλλον τοὺς συνόντας αἰδεῖσθαί σε ἢ φοδεῖ- ! σθαι" αἰδοῖ γὰρ πρόσεστι σέδας, φόδῳ δὲ μῖσος. | MERE ΡΘΗ uer PYTHAGOREORUM ET ALIORUM 22, Θυηπολία ἀφρόνων πυρὸς τροφή" τὰ δὲ ἀναθήματα ἱεροσύλων χορηγία. ( €f. Hierocles Comment. ad carm. aur. vs. 1; Porphyr. Epist. ad Marcell. cap. 19; Stobzus Flor. IV, 109 Πυθαγόρου.) Ἴσθι, ὡς οὐδεμία προσποίησις πολλῷ χρόνῳ λαν- θάνει. Καχὰ μείζω πάσχει διὰ τὸ συνειδὸς 6 ἀδιχῶν, βα- σανιζόμενος τῇ ψυχῇ, ἥπερ τὸ σῶμα ταῖς πλη- γαῖς μαστιγούμενος. (€f. διοραὺβ Flor. XXIV, 8; Maximus cap. 5.) Λόγον περὶ θεοῦ τοῖς ὑπὸ δόξης διεφθαρμένοις λέ- qew οὐχ ἀσφαλές" xai γὰρ τἀληθῇ λέγειν ἐπὶ τού- των, xal τὰ ψεύδη χίνδυνον φέρει. Λόγῳ ἡγεμόνι ἐν παντὶ χρώμενος οὐχ ἁμαρτή- σεις. . Λυποῦντα τὸν πλησίον οὗ ῥάδιον αὐτὸν ἄλυπον εἶναι. Μεγάλην παιδείαν νόμιζε. δι’ ἣν δυνήσῃ 55» ἀγνοούντων ἀπαιδευσίαν. ( Cf. Stobeus Flor. XIX,8, ubi hac sen- tentia lisdem prope verbis Pyihagosel tri- buitur. ) Νόμου θείου τὸ φαῦλον ἀνήχοον, διὸ χαὶ παρα- νομεῖ. ( Cf. Stob, Flor. II, 23, qui Pythagorz hoc dictum ascribit. ) Ξένος ἀνὴρ δίκαιος οὐ μόνον πολίτου, ἀλλὰ xoi συγγενοῦς τι διαφέρει. (Sic Pythagoras ap. Stob. Flor. IX , 37, unde hic reposui ἀλλὰ xxt pro membranarum lectione ἀλλ᾽ οὐδὲ.) 23. 24. 25 29. 30. in cunclis quidem precationibus actionibusque tuis vere- beris inspectoris naturam non obliviscendam , deum vero contubernalem habebis. 14. In quantum te ipsum ignoras, furere et insanire te existima. 15. Talis maritus atque ejusmodi liberi comparandi sunt, qui etiam post mortem nostram superstites ma- neant. 16. Degit revera vitam deo similem frugalis inopsque philosophus, et opes maximas ducit nihil externum et non necessarium possidere. Nam divitiarum congerendarum studium quandoque earum cupiditatem intendit; sed ad bene beateque vivendum sufficit, nihil injuste agere. 17. Vera bona nequaquam olio et ignavia parantur. 18. Illud potissimum bonum esse existima, quod cum alio communicatum tibi magis augetur. 19. Eos praecipue amicos judica qui animum potius quam corpus juvant. 20. Cujusvis stulti et laudem et vituperationem ridicu- lam ducito , hominumque imperitorum , quamdiu vivunt, res omnes opprobrium existima. 21. Da operam, ut tui te familiares vereantur potius quam meluant : nam verecundia venerationem , metus odium conjunctum habet. 22. Stultorum sacrificium ignis alimentum est; donaria autem sacrilegorum praeda. 23. Scito , nullam simulationem diu latere. 24. Homo iniquus majora perpetitur mala, dum ani- mus scelerum conscientia excruciatur, quam δὲ corpus czedatur verberibus. 25. Apud homines pravis opinionibus imbutos sermo- nem de deo instituere haudquaquam tutum est: nam sive vera sive falsa coram his dicenti idem periculum imminet. 26. Rationem ubique ducem sequendo nequaquam pec- cabis. 27. Aliis molestus haud facile ipse molestiis carebit. 28. Magnam doctrinam existima, qua imperitorum ignorantiam ferre possis. 29. Improbitas legi divine non obtemperat, etiam delinquit. 30. Peregrinus vir justus non tantum civi, sed eliam cognato qnodammodo praestat. ideoque SIMILITUDINES. MW Ὅσα πάθη ψυχῆς, τοσοῦτοι x«i ὠμοὶ δεσπόται. ( Posui καὶ ὠμοὶ pro. codicum scriptura οἱ ὡμοὶ adjutus. Porphyrii auctoritate Epist, ad Mare, cap. 34 idem dictum usurpantis. ) Οὐδεὶς ἐλεύθερος ἑαυτοῦ μὴ χρατῶν. {1τὰ Pythagoras apud Stob. Flor. VI, 51.) Παντὸς χαλοῦ χτήματος πόνος προηγεῖται ὃ xac ἐγχράτειαν. ( Eadem est P ythagorc sententia ap. Stob, Flor. XVH, 8; conf, Porphyr. Epist. ad Mar- cell. cap. 7. ) Πέπεισο μὴ εἶναι σὸν χτῆμα,, ὅπερ μὴ ἐντὸς δια- νοίας ἔχεις. ( Idem effatum sub Pythagorae nomine af- fert Stobzus Flor. I, 23.) Ποίει ἃ κρίνεις εἶναι χαλά, χἂν ποιῶν μέλλης ἀδο-- ξήσειν" φαῦλος γὰρ χριτὴς χαλοῦ πράγματος ὄχλος. (Sic Pythagoras ap. Stob. Flor. XLVI, 42, ubi quzdam adjiciuntur. ) Πεῖραν ἀνθρώπου 2x τῶν ἔργων μᾶλλον λάμβανε ἢ Ex τῶν λόγων " πολλοὶ γὰρ βίῳ μέν εἰσι χαχοί, λέγειν δὲ πιθανώτατοι. 33. 36. 37. Πρᾶττε τὰ μεγάλα μὴ ὑπισχνούμενος μεγάλα. “Ῥιζωθέντες ἐχ θεοῦ xal φυέντες τῆς αὑτῶν ῥίζης ἐχώμεθα * xal γὰρ ὕδατος προχοαί, xal τὰ ἄλλα φυτὰ τῆς γῆς ῥίζης ἀποχοπέντα αὐαίνεται καὶ σήπεται. . Ῥώμη ψυχῆς σωφροσύνη᾽ αὕτη γὰρ ψυχῆς ἀπα- θοῦς φῶς ἐστι" τεθνάναι δὲ πολλῷ χρεῖττον, ἢ δι᾿ ἀχρασίας σώματος τὴν ψυχὴν ἀμαυρῶσαι. (Posterior sententi: pars, τεθνάναι xz). exstat etiam sub Pythagore nomine apud ! — 499 Stobeum Flor, XVII, 27; cf. Porphyr. Epist. ad Marcell. cap. 35. ) 40. 'Ραδίως μὴ μαχαρίσηῃς ἄνθρωπον σαλεύοντα ἐπὶ φίλοις ἢ τέκνοις, τινι τῶν ἐφήμερον τὴν σωτηρίαν ἐχόντων * ἐπισφαλῇ γὰρ πάντα τὰ τοιαῦτα, τὸ δὲ ἐφ᾽ ἑαυτοῦ ὀχεῖσθαι xal τοῦ θεοῦ μόνον βέβαιον. ( €f. Antonius Melissa cap. 148 περὶ εὐτυχίας xa δυστυχίας.) Σοφὸς ἄνθρωπος xal θεοφιλής, ὃς ὅσα ol ἄλλοι μοχθοῦσι τοῦ σώματος ἕνεκα, τοσαῦτα σπουδάζει αὐτὸς ὑπὲρ ψυχῆς πονεῖν. 43, Συγγενεῖ xal ἄρχοντι πλὴν ἐλευθερίας πάντα εἶχε. (Ita Pythagoras ap. Stob. Flor. XIII, 21.) "Téxva. μάνθανε τίκτειν ἀΐδια, οὐ τὰ γηροδοσχή-- co/va τὸ σῶμα, τὰ δὲ τὴν ψυχὴν θρέψοντα ἀϊδίῳ τροφῇ. 44, Φιλήδονον xal φιλοσώματον xat φιλοχρήματον xat φιλόθεον τὸν αὐτὸν ἀδύνατον εἶναι. Ὃ γὰρ φιλή- δονος χαὶ φιλοσώματος" ὃ δὲ φιλοσώματος πάντως xal φιλοχρήματος ὃ δὲ φιλοχρήματος ἐξ ἀνάγχης ἄδικος" ὃ δὲ ἄδιχος εἰς μὲν θεὸν ἀνόσιος, εἰς δὲ ἀνθρώπους παράνομος" ὥστε, xXv ἑκατόμξας θύη, πολὺ μᾶλλον ἀνοσιώτερός ἐστι, xal ἀσεδὴς xal ἄθεος, καὶ τῇ προαιρέσει ἱερόσυλος διὸ χαὶ πάντα φιλήδονον ὡς ἄθεον χαὶ μιαρὸν ἐκτρέπεσθαι χρή. (Cf. Porphyr. Epist. ad Marcell. cap. 14.) 41. 43. 4s, Wuy7Zc ἁγνῆς τόπον οἰχειότερον ἐπὶ γῆς οὐχ ἔχει θεός. (C£ Hierocl. comment. ad carm. aur. vs. 1. ) Ὑέλος τῶν τοῦ Δημοφίλου. γνωμῶν. 31. Quot animi affectus , tot βανὶ domini sunt. 32. Nemo liber qui sibi ipsi non imperat. 33. Cujusvis boni adeptionem conjunctus cum continen- lia labor przecedit. 34. Persuasum habeas, tuas opes non esse, quas non recondilas animo serves. ΄ 35. Fac qua honesta judicas, etiamsi nullam tibi alla- tura sint gloriam : vulgus enim malus recte factorum arbiter. 36. Ex operibus potius, quam e sermonibus hominis pericu'um fac : multi enim male vivunt et. optime lo- quuntur. 37. Fac magna, nihil magni promittens. 38. Radicati nalique ex deo radici nostre. inhzereamus : nam et aqua profluentes czeteraque terrae. germina succisa radice siccanter et putrescunt. 39. Animi robur temperantia est. Haec enim animi per- turbationibus vacui lumen est. At multo satius est mori , quam corporis incontinentia animum hebetare. 40. Haud facile beatum dixeris hominem , qui amicis vel liberis vel ulla re fluxa et caduca nititur : cuncta enim hic incerta sunt. mum et stabile est. 41. Is sapiens et deo gratus homo est, qui quantum laboris alii corporis causa sustinent, tantum ipse animo impendere studeat. 42. Cognato et principi omnia , una libertate excepta, concede. 43. Liberos zeternos gignere discas, non qui corpus in senectute alant, sed qui animum cibo perpetuo nutriant. 44. Fieri nequit, ut idem et voluptatem et corpus et pecuniam el. deum amet. Nam homo voluptarius simul corpori studet : at corporis amator omnino etiam pecuniae cupidus est : atqui avarus necessario injustus est : inju- stus autem in deum impius et in homines iniquus est , adeo ut, etiamsi hecatombas immolet, multo magis impius sit et irreligiosus et dei contemtor et mente sacrilegus. Qua- propter omnem hominem voluptarium ut impium et im- purum aversari oportet. 43. Non habet deus in terris locum puro castoque animo sibi aptiorem. At se ipso deoque niti , id solum fir- Finis sententiarum Demophili. 500 PYTHAGOREORUM ET ALIORUM ΑΛΛΑΙ ΠΥΘΑΓΟΡΕΊΩΝ ΓΝΩΜΑΙ. ", Ἀμέτρητος οὖσα χαὶ ἀχόρεστος f ἀργία τὴν μω- ρίαν ἀπεργάζεται ἢ χαχὴν πονηρίαν. ( Anton. Meliss, cap. 53.) 2. Ἃ μὴ δεῖ ποιεῖν, μηδὲ ὑπονοοῦ ποιεῖν. (Stobzus Flor. I, 20 Πυθαγόρου.) 3. Ἀσεδὴς ὃς οὐχ ἐπησχύνθη πρόσωπον ἐντίμου, οὐδὲ οἶδε τιμὴν θέσθαι τούτῳ. ( Anton. Meliss. cap. 53 Πυθαγόρου. Scripsi οἶδε pro -eodicis lectione εἶδε. Cf. Hierocl. comment. ad carm. aur. vs. 1.) 4. Βέλτιστοι ἑαυτῶν γίνονται ἄνθρωποι, ὅταν πρὸς τοὺς θεοὺς βαξίζωσιν. (Plutarchus de defect. orac. p. 183; cf. idem de superstit. p. 102; Cicero de legg. I, cap. 11; Seneca epist. 94.) s. λώσσης πρὸ τῶν ἄλλων χράτει. ( Jamblichus lib. II cap. 21.) 8. "EXeU0soov ἀδύνατον εἶναι πάθεσι δουλεύοντα. ( Maximus cap. 3.) *EAoU βίον ἄριστον: ἡδὺν δὲ αὐτὸν f$, συνήθεια E ποιήσει. (Plutarchus de exsilio p. 325; Stobzus Flor. I, 29 Πυθαγόρου.) s». ^H ἐπιστήμη τῆς τελειότητος τῶν ἀρετῶν τῆς ψυ- fs εὐδαιμονία. (Heraclides Ponticus ap. Clem. Alex. Strom.lib. H pag. 179 ed. Sylb.) 9. 'H μέθη μανίας μελέτη. ALLE PYTHAGOREORUM SENTENTLE. 1. Inertia immoderata et insatiabilis aut stultitiam aut insignem improbitatem gignit . 2. Οὐδ facere nefas est, ea facere ne suspectus quidem habearis. 3. Impius est qui personam viri honorali non reveretur et illi honorem habere nescit. 4. Meliores se ipsis homines evadunt, quum deos adeunt eorumque templa ingrediuntur. 5. Linguam ante omnia contineto. 6. Fieri non potest , ut liber sit qui affectibus serviliter indulget. 7. Optimum vitz? genus deligas : id consuetudo tibi suave el jucundum efficiet. 8. Scientia perfectionis virtutam animi beatitudo est. Ὁ. Ebrietas insania exercitatio est. 10. Animo quam corpore valere prceopta. 1t. Ne mullis verbis pauca dicas, sed paucis multa. ( Maximus cap. 3o. ) 10. Ἰσχύειν τῇ ψυχῇ αἱροῦ μᾶλλον ἢ τῷ σώματι,, (Stobzus Flor. I, 22 Πυθαγόρου. | n. Μὴ ἐν πολλοῖς ὀλίγα λέγε. ἀλλ᾽ ἐν ὀλίγοις πολλά. (Stobaus Flor. XXXV, 8 Πυθαγόρου.) 15. Μοῦσαι Σειρήνων ἡδίους. (Clemens Alex. Strom. I, 127 p. 294 ed. Sylburg.; 'Theodoret. ἕλλην. a0. θεραπ. Serm. 8 Πυθαγόρου.) * 13. Οἱ θεοὶ τῶν χαχῶν εἶσιν ἀναίτιοι. (Jamblichus de vit. Pythag. c. 32; cf. Hierocles apud Stob. Ecl. phys. lib. II cap. 7 tom. II p. 678 ed. Gaisford. ) 14. Ot μὴ χολάζοντες τοὺς καχοὺς βούλονται ἀδιχεῖ- σθαι τοὺς ἀγαθούς. (Stobzus Flor. XLVI, 112 Πυθαγόρου.) 15. Οὐχ ἀεὶ καλὸν αἰθερολογεῖν, μελεδωνὸν δὲ εἶναι τῷ πατρίδι κάλλιον. ( Pythagoras Epist. ad Anaxim. ap. Diog. Laert, lib. VII, 5o.) 16. Πλοῦτος ἀσθενὴς ἄγχυρα, δόξα ἔτι ἀσθενεστέρα - τὸ σῶμα ὁμοίως, αἵ ἀρχαΐ, αἵ τιμαί * πάντα ταῦτα ἀσθενῆ καὶ ἀδύνατα. Τίνες οὖν ἄγκυραι δυναταί; φρόνησις, μεγαλοψυχία, ἀνδρεία - ταύτας οὐδεὶς χειμὼν σαλεύει. Οὗτος θεοῦ νόμος, ἀρετὴν εἶναι τὸ ἰσχυρὸν xol βέδαιον μόνον, τὰ δ᾽ ἄλλα λῆρον. (Stobzus Flor. I, 29 Πυθαγόρου.) Y. Οὐχ οὕτω χαλεπὸν ἁμαρτάνειν, ὡς τὸ ἅμαρτά- νοντα μὴ ἐξελέγχειν. ( Stobzus Flor. XHI, 34 Πυθαγόρου.) 18. Πάντων γαλεπώτατόν ἐστιν ἐγχρατευμάτων τὸ γλώσσης χρατεῖν. ( Jamblichus de vit. Pythag. cap. 31.) € »,^. , M C 2, , Ὁ 19. Ρώμην μεγίστην καὶ πλοῦτον τὴν ἐγχράτειαν χτῆσαι. 12. Mus Sirenibus sunt jucundiores. 13. Dii malorum non sunt auctores. 14. Qui malos non puniunt, bonos affici injuria vo- lunt. 15. Non semper astrorum et cali rationes investigare convenit : interdum pulchrius et melius est curas et co- gitationes ad patri:e salutem convertere. 16. Divitize ancora sunt infirma , gloria etiam infirmior, corpus itidem, magistratus, honores , omnia haec imbecilla et viribus destituta. Qu: ergo sunt ancora firma? Pru- denlia, magnanimitas, fortitudo : eas nulla tempestas agitat. Heec dei lex est, ut sola virtus potens ac stabilis sit, caetera omnia nugas et ineptiae. 17. Non tam difficile est peccare, quam peccantem alium non redarguere. 18. Omnium continentie documentorum difficillimum est continere linguam. 19. Continentiam tibi ut maximum robur opesque com- parato, ἢ τα χσ' r3 SIMILITUDINES. 501 ( Stobius Florileg. XVII, 12 Πυθαγόρου.) 0. Σαρχὸς φωνὴ μὴ πεινῆν, μὴ διψῆν, μὴ ῥιγοῦν. (Stobeus Floril. ΟἹ, 13 Πυθαγόρου; cf. Porphyr. Epist. ad Marcell. cap. 30. ) at, Τὰ ἁμαρτήματά σου πειρῶ μὴ λόγοις ἐπιχαλύ- πτειν, ἀλλὰ θεραπεύειν ἐλέγχοις. ( Anton. Meliss. cap. 16. ) 23. Τὰ ἐπίπονα τῶν ἡδέων μᾶλλον ἡγοῦ συντελεῖν εἰς ἀρετήν. (Stobaus Flor. I, 36.) 45. Τὰ μὲν δριμέα xal πιχρὰ ὠφέλιμα " τὰ δὲ γλυχέα βλαδερά. ( Antonius Melissa cap. 73.) 21. Τὰ τῶν φίλων χοινὰ xat φιλίαν ἰσότητα. ( Cicero de legg. lib. I cap. 12; cf. Jambli- chus de vita Pythag. cap. 29 p. 342 ed. Kiessling. Ὑπομίμνησχε σεαυτόν, ὅτι πάντες ἄνθρωποι μέ- γιστον ἀγαθὸν τὴν φρόνησιν εἶναι λέγουσιν - ὀλίγοι δέ εἰσιν οἱ τὸ μέγιστον ἀγαθὸν τοῦτο χτήσασθσι εὐτονήσαντες. (Stobius Flor. HI, 60 Πυθαγόρου. ) 26. Φευχτέον παντάπασι xal ἐχχοπτέον ἀσθένειαν μὲν τοῦ σώματος, ἀπαιδευσίαν δὲ τῆς ψυχῆς, ἀχολα- Gíay δὲ τῆς γαστρός, στάσιν δὲ τῆς πύλεως, τὴν δὲ διαφωνίαν ἀπὸ τῆς οἰχίας, xal χοινῇ ἀπὸ πάν- τῶν τὸ ἀχρατές. (D. Hieronymus Apolog. 3 adv. Rufin. ) 37. Χαῖρε τοῖς ἐλέγχουσί σε μᾶλλον, ἣ τοῖς xoAa- χεύουσιν" ὡς δὲ ἐχθρῶν χείρονας ἐχτρέπου τοὺς xo- λαχεύοντας. ( Anton. Meliss. cap. 52.) τῷ δι E 28. Χαλεπὸν πολλὰς ὁδοὺς ἅμα τοῦ βίου βαδίζειν. (Stobaeus Flor. E, 27 Πυθαγόρου.) 29. ἔλεγεν ὁ Πυθαγόρας" χρὴ σιγᾶν ἣ χρείσσονα at- γῆς λέγειν. (Stob:us Flor. XXXIV, 7.) 30, ἩΓυχῆς πᾶν πάθος εἰς σωτηρίαν αὐτῆς πολεμιώτατον. ( Stobzus Flor. I, 238 Πυθαγόρου.) 81. Ὧν 4 τύχη xupla δοῦναι xxi ἀφελέσθαι, οὐ δεήση οὐδενός. (Stobzus Flor. V, 59. Πυθαγόρου in quibus- dam codicibus et apud Gesnerum p. 65.) 32. Ὧν τοῦ σώματος ἀπαλλαγεὶς οὐ δεήση, ἐχείνων καταφρόνει πάντων" xal ὧν ἀπαλλαγεὶς δεήσῃ», πρὸς ταῦτά σοι ἀσχουμένῳ θεὸν παραχάλει γίνε- σθαι συλλήπτορα. (Maximus cap. 1.) 33. Al ἡλικίαι πρὸς τὰς ὥρας ὧδε σύμμετροι" παῖς ἔαρ" νεηνίσχος θέρος" νεηνίης φθινόπωρον " γέρων χειμών. " Eczt δὲ αὐτῷ ὁ μὲν νεηνίσχος μειράχιον, ὃ δὲ νεηνίης ἀνήρ. . A (Diogenes Laertius lib. VIII, 10. ) 84. Διαιρεῖται ( ὃ Πυθαγόρας) τὸν τοῦ ἀνθρώπου βίον οὕτως" παῖς εἴχοσι ἔτεα, νεηνίσχος εἴχοσι. νεηνίης εἴκοσι, γέρων εἴχοσι. ( Diogenes Laertius lib. VIII, 10.) 35. Ὁ μὲν θεὸς εἷς, αὐτὸς δὲ o0, , ὥς τινες ὑπονοοῦ- σιν, ἐχτὸς τὰς διαχοσμήσιος, ἀλλ᾽ ἐν ἑχυτῷ ὅλος ἐν ὅλῳ τῷ χύχλῳ ἐπισχοπῶν πάσας τὰς γενέσιας ἐστι, χρᾶσις ἐὼν τῶν ὅλων αἰώνων xat ἐργάτας τῶν αὐτοῦ δυναμίων xal ἔργων, ἀρχὴ ἁπάντων, e ? ΕἸ — , δὶ , , —^ ἕν. ἐν οὐρανῷ φωστήρ, καὶ πάντων πατήρ, νοῦς xai ψύχωσις τῶν ὅλων, χύχλων ἁπάντων χίνασις. 20. Corpus nec famem , nec silim, nec frigus desiderat. 21. Peccata tua non verbis tegere, sed reprehensionibus curare coneris. 223. Existimes .ea , qua cum labore conjuncta sunt, plus ad virtutem conferre, quam illa quz suavia sunt. 23. Acria et amara prosunt : dulcia nocent. 24. Amicorum omnia communia et amicitiam :quali- tatem ( dixit Pythagoras ). 25. Memineris, omnes quidem homines virtutem sum- - mum bonum putare, sed tamen paucos reperiri , qui sum- mum illud bonum consequi potuerint. 26. Fugienda sunt omnibus medis et tollenda e corpore languor, imperitia ex animo, intemperantia e ventre, e civitate seditio, e domo discordia, et in commune e cun- ctis rebus incontinentia. 27. Gaude potius iis qui te corripiunt, quam qui tibi assentantur ; assentatores vero , utpote inimicis deteriores, aversare. ?8. Difficile est multas simul vivendi vias ingredi. 29. Pythagoras dicebat : aut oportet silere, aut silentio meliora proferre. 30. Quilibet animi affectus saluli ipsius infestissimus est. 31. Nulla re indigebis quam dare vel auferre fortuna potest. 32. Quibus corpore solutus non indigebis, illa omnia contemne : quibus vero corpore solutus indigebis, iis tibi vacanti deum adjulorem advoca. 33. jEtates istie anni temporibus respondent : veri puer, :stali adolescens, auctumno juvenis et hiemi senex. Adolescentem vero intelligit puberem, juvenem virum. 34. Humanam tatem ila distinguit ( Pythagoras) : "puer viginti annos implet, adolescens viginti, juvenis viginti, senex viginti. 35. Deus quidem unus est : non ille autem, ut quidam suspicantur, extra huuc mundi ornatum, sed ipse sua nalure inbarens totus in toto circulo omuia que orta sunt inspicit, seculorum omnium tLemperalio, et virtutum operumque ejus opifex , principium omnium , unicum , in celo lumen, et pater omninm , mens et animatio omnium, circulorum omnium motus sive motor. 502 PYTHAGOREORUM ET ALIORUM ( Justinus Martyr Exhort. ad gentes p. 20.) 36. Δεῖ τεχνοποιεῖσθαι " δεῖ γὰρ ἀντιχαταλιπεῖν τοὺς θεραπεύοντας τὸν θεόν. ( Jamblichus vit. Pyth. cap. 18.) 37, Μὴ ὀμνύναι θεούς, ἀσχεῖν γὰρ αὑτὸν δεῖν ἀξιόπι- στον παρέχειν. ( Diogenes Laertius lib. VIII, 22. ) 38. Τοὺς πρεσδυτέρους τιμᾶν δεῖν, τὸ προηγούμενον τῷ χρόνῳ τιμιώτερον ἡγουμένους. ( Diogenes Laertius lib. VHI, 22.) 39. Ἀλλήλοις ὁμιλεῖν, ὡς τοὺς μὲν φίλους ἐχθροὺς μὴ ποιῆσαι, τοὺς δ᾽ ἐχθροὺς φίλους ἐργάσασθαι. ( Diogenes Laertius lib. VIII, 23. ) Ἴδιον μηδὲν ἡγεῖσθαι. ( Diogenes Laertius lib. ὙΠ], 23. ) 41. Νόμῳ βοηθεῖν, ἀνομία πολεμεῖν. (Diogenes Laertius lib. ὙΠΠ,..3.} 42. Ai, xal εὐλάξειαν ἀσχεῖν" μήτε γέλωτι χατέ- χεσθαι, μήτε σχυθρωπάζειν, ( Diogenes Laertius lib. VIH, 23.) 43. Φεύγειν σαρχῶν πλεονασμόν. ( Diogenes Laertius lib. VIII, 23. ) 44. "Ev ὀργῇ μήτε τι λέγειν μήτε πράσσειν. ( Diog. Laert. lib. VIII, 23.) 45. Μίνήμην ἀσχεῖν. ( Diog. Laert. lib. VIII, 23. ) 46. Πυθαγόρας ἐρωτηθεὶς ὅπό τινος οἰνόφλυγος, πῶς ἂν τοῦ μεθύειν παύσοιτο, ἔφη * Εἰ συνεχῶς θεωρεῖ τὰ ὕπ᾽ αὐτοῦ πρασσόμενα. ( Anton. et Maximus serm. περὶ μέθης.) 47. "Agy3 δέ τοι ἥμισυ παντός, G πόφθεγμά ἐστι Πυθαγόρου αὐτοῦ. τῶν eo * (Jamblichus de vita Pythag. cap. 29 Ρ- 242 edit. Kiessling. 48. Πυθαγόρας ἐρωτηθεὶς τί ποιοῦσιν ἄνθρωποι θεοῖς ὅμοιον ἔφη « ἐὰν ἀληθεύωσιν. » Οἱ δὲ μάγοι ἀπο- φαίνονται τοῦ μεγίστου τῶν θεῶν, ὃν ᾿Ωρομάγδην χαλοῦσιν, ἐοικέναι τὸ μὲν σῶμα φωτὶ τὴν δὲ ψυ- χὴν ἀλυηθεία. (Stobaus Flor. XI. 25 Πυθαγόρου.) 49. Πυθαγόρας εἶπεν, εἰσιέναι εἰς τὰς πόλεις πρῶτον τρυφήν, ἔπειτα χόρον, εἶτα ὕδριν, μετὰ δὲ ταῦτα ὄλεθρον. (Stobzus Flor. XLII, 79 Πυθαγόρου.) 50. Οὐδὲν δεῖ τῶν ἀνθρωπίνων συμπτωμάτων ἄπροσ-- δόκητον εἶνα: παρὰ τοῖς νοῦν ἔχουσιν, ἀλλὰ πάντα προσδοχᾶν, ὧν μὴ τυγχάνουσιν αὐτοὶ χύ- ρῖοι ὄντες. ( Jamblichus de vit. Pythag. cap. XXXI pag. 444 Kiessl.) 51. Συμέβουλεύειν μηδὲν παρὰ τὸ βέλτιστον τῷ συμ.- δουλευομένῳ - ἱερὸν γὰρ συμδουλή. (Jamblichus de vit. Pythag. cap. XVIII Ρ. 183 ed. Kiessl. ) 52. ᾿Αγαθὸν oi πόνοι" od δὲ ἡδοναὶ Ex παντὸς τρόπου χαχον. (Jamblichus de vit. Pythag. cap. XVIII Ρ. 183 ed. Kiessl. ) 53. Ἀρχή ἐστιν fj περὶ τὸν οἶχον δικαία διάθεσις τῆς ὅλης ἐν ταῖς πόλεσιν εὐταξίας - ἀπὸ γὰρ τῶν οἴχων αἷ πόλεις συνίστανται. (Jamblichus de vit. Pythag. cap. XXX p- 359 ed. Kiessl. ) 54. Προνοεῖν δεῖ μᾶλλον φιλοσοφίας 7| γονέων xol 36. Liberi suscipiendi tibi; oportet enim vicissim relin - quere numinis cultores. 37. ( Pythagoras suis interdicebat ) ne per deos jurarent : debere eniin unumquemque operam dare, ut se fide lignum exhiberet. 38. Seniores nobis honorandos esse, quod tempore . recedit, majore honore decorandum existimantibus. 39. Alter altero ita familiariter uti debemus, ut non ex amicis inimicos, sed ex inimicis amicos faciamus. 40. Proprium nihil ducendum. 41. Legibus opem ferendam : iniquitatem debellandam. 42. Verecundiam et pietatem esse colendam : risui ique ac tristiti&e non indulgendum. 43. Fugienda carnis abundantia. . Noli quidquam iratus aut dicere aut. facere. . Exerce memoriam. ^46. Pythagoras a vinoso quodam homine interrogatus, *uomodo ebrietatem relinqueret, dixit : si saepe conside- raret, qua per temulentiam fecisset. 47. Principium vero dimidium tolius, ipsius Pytha- gora effatum est. 48. Pythagoras interrogatus, quid deo simile facerent homines, Cum vera dicerent, respondit. Czeterum magi maximum deorum , quem Oromagden ipsi vocant, corpore quidem affirmant esse luci similem , animo autem veritati. 49. Pylhagoras dixit immigrare in civitates primum luxuriam, deinde satietatem, tum insolentiam, postea exitium. 50. Nihil eorum quz homini conlingere possunt inex- spectatum sapientibus accidere oportet, sed qua in ipso- rum potestate non sunt, omnia exspectare debent. 51. Consulenti nos nihil aliud quam optima quaeque suadere debemus : saera enim res est consilium. 52. Utiles sunt labores : noxix omnino voluptates, 53. Principium est omnis boni ordinis in civilate justa rei domestic: dispositio : nam e domibus civitates con- stant. 54. Oportet nos majori studio philosophiam quam Ρᾶ- TUR c-«-«- SIMILITUDINES. 503 γεωργίας" ο uiv γὰρ γονεῖς xa γεωργοὶ αἴτιοί εἶσι τοῦ ζὴν ἡμᾶς, οἱ δὲ φιλόσοφοι xal παιξευταὶ τοῦ εὖ ζῆν χαὶ φρονῆσαι, τὴν ὀρθὴν οἰκονομίαν εὑρόντες. ( Jamblichus de vit. Pythag. cap. XXXIV pag. 48o ed. Kiessl. ) 65, Φεύγειν μὲν τὸ xaxóv, ἰχνεῦσαι δὲ xal ἑλεῖν τὸ πάντων ἄριστον, καὶ ἑλόντα αὖ χοινῇ ξυνοιχεῖν τὸν ἐπίλοιπον βίον * τοῦτο δὲ οὐδὲν ἄλλο ἐστίν, ἢ δεόν- τως φιλοσοφεῖν. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. V pag. 8o ed, Kiessl, ) 50. Σχεδὸν ταῖς ἀγωγαῖς διαφέρουσιν οἵ μὲν ἄνθρωποι τῶν θηρίων, οἵ δὲ Ἕλληνες τῶν βαρδάρων, οἱ δὲ ἐλεύθεροι τῶν οἰκετῶν, oi δὲ φιλόσοφοι τῶν τυ- ; χόντων. (Jamblichus de vita Pythag. cap. ΥΠῚ| pag. 9o ed, Kiessl. ) 57. ᾿λναγχαῖόν ἐστι τῷ μὲν ἀνεπιστήμονι μανθάνειν à τυγχάνει ἀγνοῶν τε χαὶ οὐχ ἐπιστάμενος, τῷ δὲ μανθάνοντι προσέχειν τῇ τοῦ ἐπισταμένου τε xal διδάξαι δυναμένου ὑπολήψει τε xal δόξῃ * χαθόλου δὲ εἰπεῖν ἀναγχαῖον τοὺς σωθησομένους τῶν νέων προσέχειν ταῖς τῶν πρεσδυτέρων τε χαὶ χαλῶς βεδιωχότων ὑπολήψεσί τε xal δόξαις. (Jamblichus de vita Pythag. cap. XXXI pag. 409 ed. Kiessl. ) 58. Ἀνοήτου ἐστὶ xal τὸ πάσῃ xai παντὸς δόξη προσέ- χειν, καὶ μάλιστα τὸ τῇ παρὰ τῶν πολλῶν γι- ; νομένῃ. ( Jamblichus de vita Pythag. cap. XXXI pag. 4o9 Kiessl. ) rentes et agriculluram complecti : parentes enim et agri- cole id tantum efficiunt, ut vivamus, philosophi autem et praeptores ut bene vivamus et sapiamus, quoniam rectam rerum administralionem excogitarunt. 55. Malum fugere omniumque optimum investigare et eligere idque electum per reliquam vitam constanter tueri oportet : hoc vero.nihil aliud est, quam ita, ut decet, philosophari. 56. Institutione fere fit, ut homines bestiis, Graci barbaris, liberi servis et philosophi plebejis praestent. 57. Necesse est ignarum discere quie ignorat ac nescit, discentem autem animum advertere ad opinionem senten- tiamque ejus qui gnarus est et docendi facultatem habet, omnino vero oportet juvenes , quibus salus sua curae est, attendere , quid seniores hominesque vita recte acta clari senserint opinatique sint. 58. Insipientis est omni cujuslibet hominis opinioni animum intendere ac przecipue vulgi opinionibus moveri. 59. Slirpem sativam neque corrumpi neque viliari oportet, ac ne animal quidem, quod hominibus non no- ceat, edi par est. , ! 69. Δεῖ φυτὸν ἥμερον μήτε φθείρειν μήτε σίνεσθαι, ἀλλὰ μηδὲ ζῷον, ὃ μὴ βλάπτει ἀνθρώπους, ( Diogenes Laertius lib. VII, 23.) 60. Ἰξρωτηθείς ποτε ὁ Πυθαγόρας, ὁπότε δεῖ πλησιά- Pew; ὅτε βούλει γενέσθαι σαυτοῦ ἀσθενέστερος. ( Diogenes Laertius lib. VIII, 9. ) et. "EXeyov ot Πυθαγόρειοι, μὴ εἶναι πρὸς πάντας πάντα ῥητά. ( Diogenes Laertius lib. VIII, 15.) 62. Ξενόφιλος ὃ Πυθαγοριχὸς ὑπό τινος ἐρωτηθείς, πῶς ἂν μάλιστα τὸν υἱὸν παιδεύσειεν, εἶπεν " εἰ πόλεως εὐνομουμένης γενηθείη. ( Diogenes Laertius lib. VHT, 16. 63. Πυθαγόρας ἐρωτηθείς, πῶς δεῖ ἀγνωμονούση πα- τρίδι προσφέρεσθαι, εἶπεν, ὡς μητρί. (Stobzus Flor. XXXLX 25.) 64. Τοὺς ἀδικήσαντας μὴ πρᾶττε δίκας, ἀρχεῖ γὰρ αὐτοῖς ὑπὸ τῆς ἰδίας ταπεινοῦσθαι χαχίας. ᾿ (Antonius et Maximus serm. de ira et excandescentia pag. 330.) 66. Ὁ Πυθαγόρας πρὸς τοῖς ἄλλοις παρήγγελλε τοῖς μανθάνουσι σπανίως μὲν ὀμνύναι, χρησαμένους δὲ τοῖς ὅρχοις πάντως ἐμμένειν χαὶ πρὸς τέλος ἄγειν ὑπὲρ ὧν ἄν τις ὁμόση πραγμάτων. (Diodorus Siculus lib. X. fragm. 16.1 66. Ὃ αὐτὸς Πυθαγόρας παρήγγελλε πρὸς τοὺς θεοὺς προσιέναι τοὺς θύοντας μὴ πολυτελεῖς, ἀλλὰ λαμ- πρὰς xa καθαρὰς ἔχοντας ἐσῆῆτας, ὁμοίως δὲ μὴ μόνον τὸ σῶμα χαθαρὸν παρεχομένους πάσης ἀδίχου πράξεως, ἀλλὰ χαὶ τὴν ψυχὴν ἁγνεύου- σαν. (Diodorus Siculus lib. X fragm. 2r.) 60. Interrogatus quodam tempore Pythagoras, quando esset concumbendum , Tunc, inquit, cum te ipso infirmior fieri vis. 61. Pythagorei dicebant, non esse omnibus omnia ape- rienda. 62. Xenophilus Pythagoricus interrogatus a quodam, quo pacto optime filium erudiret, respondit, Si civitalis bonis legibus temperate civis fieret. 63. Pythagoras interrogatus, quomodo oporteret se gerere erga patriam ingratam : Ut erga matrem , respondit. 64. Ah iis qui injuriam fecerunt ne sumilo pcenam ; salis enim est illos suo premi malo. 65. Pythagoras super caetera discipulis suis przecipiebat , ut ad jurandum raro accederent , ubi vero semel jurassent , ut prorsus saeramenli fidem servarent eaque que in- terposito jurejurando polliciti essent, ad finem adduce- rent. 66. Idem Pythagoras monebat, ut sacrificantes non pre- tiosis, sed candidis et mundis vestibus amicti deos adirent, neque solum corpus purum ab omni labe ac scelere , verum mentem quoque castam conservarenf, 504 PYTHAGOREORUM ET ALIORUM XYMBOAA IIYOATOPIKA. Καὶ μὴν οὐδέν ἐστιν οὕτω τῆς Πυθαγοριχῆς φιλο- σοφίας ἴδιον, ὡς τὸ συμθολιχόν: εἶον ἐν τελετῇ μεμιγμένον φωνῇ καὶ σιωπῇ διδασχαλίας γένος, ὥστε μὴ λέγειν" ἀείσω ξυνετοῖσι, θύρας δ᾽ ἐπίθεσθε βεβήλοις, ἀλλ᾽ αὐτόθεν ἔχειν φῶς xal χαραχτῆίρα τοῖς συνήθεσι τὸ φραζόμενον, τυφλὸν δὲ χαὶ ἄσημον εἶναι τοῖς ἀπείροις. “Ὡς γὰρ ὃ ἄναξ ὃ ἐν Δελφοῖς οὔτε λέγει οὔτε χρύπτει ἀλλὰ σημαίνει, χατὰ τὸν Ἡράκλειτον, οὕτω τῶν Πυθαγοριχῶν συμῥόλων xai τὸ φράζεσθαι δοχοῦν χρυπτόμενόν ἐστι xal χρύπτεσθαι νοούμενον. (Stobaeus Flor. V, 72 Πυθαγορικά, Posui βεδήλοις pro codicum lectione βέδηλοι. Conf. Fragm. Orph. 1.) 1. "Ent χοίνικος μὴ χαθίζειν. "Tovséczt , φεύγειν ἀργίαν xoi προνοεῖν ὅπως τὴν ἀναγχαίαν παρασχευάσωμεν τροφήν (Plutarch. περὶ παίδων ἀγωγ. cap. 17). ἤ" ἐν ἴσῳ τοῦ ἐνε- στῶτος φροντίδα ποιεῖσθαι χαὶ τοῦ μέλλοντος " $ γὰρ χοῖνιξ ἡμερήσιος τροφή (Diog. Laért. lib. VHI, 18). j: μὴ σχοπεῖν τὰ ἐφ᾽ ἡμέραν, ἀλλὰ xal τὴν ἐπιοῦσαν ἀεὶ προσδέχεσθαι (Athenzeus lib. X p. 452. E). ἤ: διδάσχει ἀεί τι τοῦ παρόντος εἰς τὸ μέλλον χαταλιπεῖν, καὶ τῆς αὔριον ἐν τῇ ; ; σήμερον μνημονεύειν, (Plutarchus Sympos. lib. VII cap. ἡ, tom. XI p. 302 ed. Hutten, Cf. Jamblichus Adh. ad Philos. cap. 21.) * 9. Ζυγὸν μὴ ὑπερδαίνειν. ᾿Αντὶ τοῦ πᾶσαν πλεονεξίαν φεύγειν χαὶ στυγεῖν, | | | | | ζητεῖν δὲ τὸ ἴσον τῆς τε διχαιοσύνης πλεῖστον ποιεῖσθαι λόγον xol μὴ ταύτην ὑπερθαίνειν. (Athenzus lib. X p. 452. D. Plutarchus de educ. lib. cap. 17, tom. VII p. 47 ed. Hutten. Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21.) 3. Μὴ πολλοῖς ἐμδάλλειν δεξιάν. Τουτέστι μὴ πολλοὺς ποιεῖσθαι φίλους, μηδὲ πο- λύχοινον μηδὲ πάνδημον ἀσπάζεσθαι φιλίαν. (Plutarchus de amic. multitud. tom. VI. p- 296 ed. Hutten. Cf. Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21.) 4. Καρδίαν μὴ ἐσθίειν. Τουτέστι μὴ τὴν ψυχὴν ἀνίαις xoi λύπαις χατα- τήχειν, ἢ ἀλυπίαν ἀσχεῖν. (Suidas in v. Πυθαγόρας et Athenzus lib. X pag. 452. D. Similiter Jamblichus Adh, ad philos. cap. 21 : χαρδίαν μὴ τρῶγε.) 5. Κυάμων ἀπέχεσθαι. Τουτέστιν ὅτι οὐ δεῖ πολιτεύεσθαι" χυαμευταὶ γὰρ ἦσαν ἔμπροσθεν αἵ ψηφοφορίαι, δι᾽ ὧν πέρας ἐπε- τίθεσαν ταῖς ἀρχαῖς. (Plutarchus de educ. lib. c. 17, tom. VII Ρ- 47 seq. ed. IHutten. Conf. A. Gell. lib. IV cap. 11 et Cic. de divin. lib. I. Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21.) 6. Μὴ γεύεσθαι μελανούρων. Τουτέστι μὴ συνδιχτρίδειν μέλασιν ἀνθρώποις διὰ χαχοήθειαν. (Plutarchus de educ. lib. c. 17 p. 47 ed. Hutten.) Μελανούρων ἀπέχου * χθονίων γάρ ἐστι θεῶν. (Jamblichus Adhort. ad Philos. cap. 21.) T———————————————————————————————————————————— SYMBOLA PYTHAGORICA. Atqui nihil ita proprium est philosophie Pythagoricz, ut symbolicum illud doctrinze genus, quod velut in sacro- rum initiatione voce et silentio permixtum est, ut non sit opus praemonere : « Cantabo doctis, claudatur porta profanis, » sed ut statim quodlibet dictum exercitatis lu- cem naturamque suam ostendat, imperitis vero cdecum sit et obscurum. Quemadmodum enim Delphicus Apollo non perspicue dicit, neque abscondit, sed significat, se- cundum Heraclitum : sic e Pythagoricis symbolis et id quod dici videtur, absconditur, et quod abscondi videtur, intelligitur. 1. Chenici ne insideas. Moc est, fugiendam esse desidiam et prospiciendum , ut victum necessarium paremus. — vel: Ex aquo pra- sentis et futuri agendam esse curam. Choenix enim diurna esce mensura est. — vel : Non curanda esse quae sunt in diem, sed semper proximum diem exspectandum esse. — vel : Docet nos semper ex przesentibus aliquid in futuruin relinquere et crastini diei hodie meminisse. 2. Stateram ne transgrediaris. Pro eo, quod est : Omnem avariliam fugias ac dete- steris ; quaeras autem quod aequum est, maximamque ju- stitiae rationem habeas, fines ejus non excedens. 3. Ne multis dextram injicias. Id est, Ne multos facias amicos, neve promiscuam et vulgarem amiciliam amplectaris, 4. Cor ne edito. Jd est, Ne excrucies animum mceerore et trislilia , vel : Vacuitatem doloris exerceas. 5. A fabis abstineto. Hoc est, vita rempublicam. Nam fabarum ope sufíragia olim ferebant, per quae rerum civitalis administratoribus magistratum abrogabant. 6. Noli gustare pisces nigra cauda instructos. Hoc est, Ne converseris cum hominibus nigris ob mo- rum pravitatem.—vel : Ab eo quod nigram caudam habet abstineto : nam inferorum deorum est. SIMILITUDINES. 505 7. Ὁμορόφους χελιδόνας μὴ ἔχειν ἢ χελιδόνα ἐν οἰχίᾳ μὴ ἔχειν. ἹῬουτέστι λάλον xal ψίθυρον xai πρόγλωσσον ἄν- θρωπον, μὴ δυνάμενον στέγειν, ὧν ἂν μετάσχῃ, μὴ δέχεσθαι. (Clemens Alexandrinus Stromat. lib. V p. 239; ef. Plutarch, Sympos. lib. VIII cap. 7; Jamblichus Adh. ad philos. cap. 21.) 8. Πῦρ μαχαίρα μὴ σχαλεύειν. Ἀντὶ τοῦ μὴ ἐρεθίζειν θυμούμενον (οὐ γὰρ προσή- χει) ἀλλ᾽ ὑπείχειν ιοῖς ὀργιζομένοις. (Plutarchus de educ. lib. c. 17, tom. VII. p. 47 ed. Hutten ; cf. Athenzeus lib. X p. 452. D; Lucianus ver. hist. p. 157; Suidas v. Anaximander Miles. jun; Jamblichus Adhort. ad phil. cap. 21.) 9. Σιτίον εἰς du(x. μὴ ἐμβάλλειν. Ἐπι , , e ?, M e - ? *, - ὑπισημαίνει γάρ, ὅτι εἰς πονηρὰν ψυχὴν ἀστεῖον λόγον ἐμδάλλειν οὐ προσήχει. Ὃ μὲν γὰρ λόγος τροφὴ διανοίας ἐστί: τοῦτον δ᾽ ἀχάθαρτον ἣ πονηρία mot£t τῶν ἀνθρώπων. (Plutarchus de educ. lib. c. 17, tom. VII p. 48 ed. Hutten.) E ] 3c ὙΞΟΡΎΒῚ , τῶ ρας τ ὦ 10. Τῆς χύτρας ἀρθείσης ἄπο τοῦ πυρός, τὸν ἐν τῇ , σποδῷ τύπον μὴ ἀπολιπεῖν, ἀλλὰ συγχεῖν. 7j* χύ- τρας ἴχνος συγχεῖν ἐν τῇ τέφρα. Οὐ τὸν τύπον ἀφανίζειν μόνον δεῖν ἠνίττετο, ἀλλὰ μηδὲ ὀργῆς ἴχνος ἀπολιπεῖν" ἐπὰν δὲ ἀναζέσασα παύσηται, χαθίστασθαι αὐτὴν χαὶ πᾶσαν ἀπαλεί- ety. μνησιχαχίαν. (Clemens Alexandrinus Strom. lib. V p. 239. €f. Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21.) n. Ek ἱερὸν ἀπιὼν προσχυνῆσαι, μηδὲν ἄλλο μεταξὺ βιωτιχὸν μήτε λέγε μήτε πρᾶττε. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21.) 12. Ὁδοῦ πάρεργον οὔτε εἰσιτητέον εἰς ἱερὸν οὔτε 7. Hirundines sub eodem tecto ne habeas, vel : Hirun- dinem domi ne habeto. Hoc est, loquacem, susurronem et garrulum hominem qui non potest continere quz ipsi communicata sunt, ne recipias. 8. Ignem gladio ne fodias. Pro eo quod est , ira exacerbatum noli lacessere (neque enim decet) , se iratis cede. 9. Cibum in matulam ne injicito. Significat enim sermonem elegantem in pravum animum demitli non decere. Est enim sermo animi cibus , quem cibum immundum humana reddit perversitas. 10. Olla ab igne remota ne relinquas ejus figuram in cinere , sed confundas. vel : Olle vestigium in cinere con- fundas. Tecte significabat non modo abolendam speciem , sed ne προσχυνητέον τοπαράπαν, οὐδ᾽ el πρὸς ταῖς θύραις pena hie aurato παριὼν γένοιο. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21.) 13. Ἀνυπόδητος ὑῦε xal προσχύνει, (Jamblichus Adhort. ad philos, cap. 21.) nu. Τὰς λεωφόρους δὲοὺς ἐχχλίνων διὰ τῶν ἀτραπῶν βάδιζε. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. στ. 15. Piae πρὸ τῶν ἄλλων χράτει θεοῖς ἑπόμενος. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21.) 16. Ἀνέμων πνεοντων τὴν ἡχὼ προσχύνει. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 2r, cujus hzc est explicatio : xal αὐτὸ τῆς θείας σοφίας ἐστὶ γνώρισμα" αἰνίττεται γάρ, ὡς δεῖ τῶν θείων οὐσιῶν χατὰ δύναμιν τὴν ὁμοιότητα ἀγαπᾶν, χαὶ ὅταν ἐνεργῶσι, τὸν σύμφωνον πρὸς τὰς ἐνερ- γείας αὐτῶν λόγον μετὰ μεγάλης σπουδῆς τιμᾶν τε xai σέῤδειν. At Lil. Gyraldus sic exponit, ut dicat : cum venti flant i. e. cum turbarum ci- vilium procellz exsistunt, tum fugiendum esse sapienti urbium strepitum et quzrenda loca deserta ac solitaria, ubi nihil auditurus sit , nisi echo , vocis suzv imaginem.) V. Ὀξίδα ἀπὸ σεαυτοῦ ἀπόστρεφε πᾶσαν. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21, qui annotat : τοῦτο φρονήσει χρῆσθαι παραχε- λεύεται xal μὴ θυμῷ τὸ μὲν γὰρ ὀξὺ τῆς ψυχῆς ὅπερ θυμὸν καλοῦμεν, λόγου χαὶ φρονήσεως ἐστέ-- ρηται" ζεῖ γὰρ 6 θυμός, ὥσπερ λέθης πυρὶ θαλπό- μενος... χαὶ τὸ πάθος οὖν τοῦτο λογισμῷ πιέζειν χρή.) 18. Ἀνδρὶ ἐπανατιθεμένῳ μὲν φορτίον συνέπαιρε, μὴ συγχαθαίρει δὲ ἀποτιθεμένῳ. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21, qui explicat : μὴ γίγνου μήτε σαυτῷ μήτε ἄλλῳ ῥαθυμίας xal μαλθαχῆς διαίτης αἴτιος " πόνῳ γὰρ πᾶν χρῆμα ἁλώσιμον. Porphyr. vit. Pythag. vestigium quidem ire relinquendum esse. Cum autem de- fervisset, eam sedandam atque omnem injuride memoriam delendam esse. 11. In templum adoratum abiens ne quid aliud interea, quod ad vitam pertineat, vel dicito vel facito. 12. Obiter neque ingrediendum est templum, neque omnino adorandum, ne tum quidem, si ad ipsas fores praeteriens verseris. 13. Discalceatus sacra facito et adorato. 14. Publicas vias declinans per semitas ingreditor. 15. Linguam ante omnia continelo diis obsequens. 16. Ventorum spirantium sonum repercussuin adorato. 17. Acelabulum omne ἃ te avertito, 18. Onus suscipientem sublevato, ne sublevato depc- nentem, 506 cap. 42 : παρήνει μηδενὶ πρὸς δαστώνην, ἀλλὰ πρὸς ἀρετὴν xal πόνους συμδάλλειν.) 19. Εἰς μὲν ὑπόδησιν τὸν δεξιὸν πόδα προπάρεχε, εἰς δὲ ποδόνιπτρον τὸν εὐώνυμον. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21. Idem vit. Pythag. cap. 18 pag. 178 ed. Kiessl.) 20. Περὶ Πυθαγορείων ἄνευ φωτὸς μὴ λάλει. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21; id est, qui de Pythagoreorum mysteriis loquitur, mentis lumine indiget.) 21. Ἀποδυυμῶν τῆς οἰκίας μὴ ἐπιστρέφου. ᾿Εριννύες γὰρ μετέρχονται. (Jamblichus. Adhort. ad philos. cap. 21. Similiter Plutarchus de educ. lib. c. 17 : μὴ. ἐπισιρέφεσθαι ἐπὶ τοὺς ὅρους ἐλθόντας, τουτέστι μέλλοντας ἀποθνήσχειν χαὶ τὸν ὅρον τοῦ βίου πλησίον ὄντα δρῶντας φέρειν εὐχόλως xol μὴ ἀθυ- μεῖν. Diogenes Laert. VIIL, 17 : διὰ δὲ τοῦ εἰς ἀποδημίαν βαδίζοντα μὴ ἐπιστρέφεσθαι παρήνει τοῖς ἀπαλλαττομένοις τοῦ βίου μὴ ἐπιθυμητιχῶς ἔχειν τοῦ ζῆν, μηδὲ ὑπὸ τῶν ἐνταῦθα ἡδονῶν ἐπά-- γεσθαι. Postrema Jamblichus interpretatur : μετάνοια γὰρ ἐκ τούτου πολλή cot παρέψεται.... τὴν δὲ μετάνοιαν ᾿Εριννὺν μετωνόμασεν.) 22. Πρὸς ἥλιον τετραμμένος μὴ οὔρει. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21, qui.exponit ; μὴ ζῳῶδές τι ποίει x«i βοσχημα- τῶδες.) 23, Δαδίῳ θῶχον μὴ ἀπόμασσε. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21. Sed Diogenes Laertius lib. VIII, 17 : ἐλαδίῳ θᾶχον μὴ ὀμόργνυσθαι.) 24. ᾿Αλεχτρυόνα τρέφε μέν, μὴ θῦε δέ: μήνη γὰρ xal ἡλίῳ χαθιέρωται. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21 j 25. Γαμψώνυχον μηδὲν παράτρεφε. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21; Mich. Apostolius. Proverb. Centur. V, 93 γαμψώνυχ ας μὴ τρέφειν ἀντὶ τοῦ ἅρπαγας φεύγειν. Sic etiam Dacerius accepit in hunc modum interpretans : « Ne souffrez pas dans votre 19. Ad calceos subligandos dextrum pedem prius afferto, 1 ad lavandum sinistrum. 20. De Pythazgoreis sine lumine ne loquitor. 21. Peregre abiens ne revertitor : nam Furia? subse- quuntur, 22. Ad solem conversus ne mejilo. 23. Facula sedem ne abstergito. 24. Gallum alito quidem, at ne immolato : nam lunad et soli consecratus est. 25. Ne quid eorum, que curvos ungues habent, alito. 26. In via ne scindito, PYTHAGOREORUM ET ALIORUM maison des gens qui ne sont pas fidéles, des voleurs. ») 20. "Ev ὁδῷ μὴ cz tte. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21, i. e. noli in philosophie studio minutissima quaque perquirere.) 27. Δαχτύλιον μὴ φόρει. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21. qui addit : φιλοσόφει. φησίν, ὡς ἀληθῶς, xal χώριζε τοῦ περικειμένου δεσμοῦ τὴν ψυχήν" μελέτη γὰρ θανάτου xai χωρισμὸς ψυχῆς ἀπὸ σώματος ἅ φιλοσοφία. At Plutarchus de educ. lib. c. 17 p. 47 : μὴ φορεῖν στενὸν δαχτύλιον, ὅτι δεῖ τὸν βίον ἐλεύθερον ἐπιτηδεύειν, χαὶ μηδενὶ δεσμῷ προσ- ἅπτειν αὐτόν.) 28. Θεοῦ τύπον μὴ ἐπίγλυφε δαχτυλίῳ. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21 : τουτέστι φιλοσόφει χαὶ ἀσωμάτους πρὸ παντὸς ἡγοῦ. θεοὺς ὑπάρχειν. 2 μὴ νόμιζε δὲ μαρφαῖς αὐτοὺς χεχρῆσθαι , ὅσαι εἰσὶ σωματιχαί" μηδὲ προσδέχεσθαι ὑποστάσει ὑλιχῇ, καὶ οἷον δεσμῷ ὑλικῷ σώματι, ὥσπερ τὰ ἄλλα ζῷα, Porphyrius vit. Pythag. cap. 43 : θεῶν τε εἰχόνας ἐν δαχτυ- λίοις μὴ φορεῖν, τουτέστι τὴν περὶ θεῶν δόξαν xal λόγον μὴ πρόχειρον μηδὲ φανερὸν ἔχειν, μηδ᾽ εἰς πολλοὺς φέρειν. ) 29. Παρὰ λύχνον μὴ ἐσοπτρίζου. (Jamblichus Adhort, ad philos. cap. 21.) 30. Περὶ θεῶν μηδὲν θαυμαστὸν ἀπίστει, μηδὲ περὶ θείων δογμάτων. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21.) 31. ᾿λσχέτῳ γέλωτι μὴ ἔχεσθαι. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21.) 32. Παρὰ θυσία u7, óvuy (Cou. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21.) 33. Στρωμάτων ἐξαναστὰς συνέλισσε αὐτά, xal τὸν τύπον συστόρνυε. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 2r. Sed Diogenes Laertius vit, 17 habet : τὰ στρώματα del συνδεδεμένα ἔχειν. .) 84. Ἔγκέ φαλον μὴ ἔσθιε. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21.) 27. Annulum ne gestato. 28. Dei imaginem annulo ne insculpito. 29. Ad lucernam speculum ne inspicito. 30. Neque de diis neque de doctrina sacra quidquam tam admirabile dicitur, ut ei fides sit deroganda. . Cachinno ne indulgeto. 32. Inter sacrificandum ungues ne pracidito. 33. Stragula, ubi surrexeris, conwolvito corporisque vestigium complicatione deleto. vel : Stragula semper in unum quasi fasciculum coiligata et tanquam iter facturos convasata nos habere decet, 34. Cerebrum ne edito. t j | SIMILITUDINES. 501 85. Αποχαρμάτων σῶν xol ἀπονυχισμάτων xatá- πτυε. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21.) 36. ᾿Ερυθρῖνον μὴ προσλαμθάνου. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21. ) 37. Χρυσὸν ἐχούσῃ μὴ πλησίαζε ἐπὶ τεχνοποιία. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21.) Προτίμα τὸ σχῆμα xal βῆμα τοῦ σχήματος xol τριωβόλου. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21. Posui τοῦ σχήματος xal τριωβόλου pro vulgata lectione τὸ σχῆμα xal τριώβολον cujus loco codex Cizensis habet τοῦ σχῆμα xai τριώ- 6oXov.) 39. Μολόχην ἐπιφύτευε μέν, μὴ ἔσθιε δέ. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21.) 40. ᾿Εμψύχων ἀπέχου. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. 21.) 4“ι. Στέφανον μὴ τίλλειν. (Porphyrius de vit. Pythag. p. 74 ed. Kiessl ing. ) : τουτέστι τοὺς νόμους μὴ λυμαίνεσθαι: στέφανοι γὰρ πόλεων οὗτοι. ) 42. Σπονδὰς ποιεῖσθαι τοῖς θεοῖς χατὰ τὸ οὖς τῶν ἐχ- πωμάτων. (Porphyrius de vit. Pythag. p. 74 ed. Kiessling.) Mxgav ζῴου μὴ ἐσθίειν. (Hierocles Comm, in aur. carm, vs. 67-69 cap. 26.) 4ι. Θνησιμαίων ἀπέχεσθαι. (Hierocles Comm. in aur. carm. vs. 67-69 cap. 26.) Τὸν ἅλα παρατίθεσθαι, (Diogenes Laertius VIII, 35.) "Agrov μὴ χαταγνύειν. (Jamblichus vit. Pyth. cap. 16; Diogenes Laertius lib. VIII, 35.) 47. Ὀδόντας μὴ χαταγνύειν. (Olympiodorus ad Plat. Phzdon.) 41 45 35. Crinium et unguium tuorum przsegmina conspuito. 36. Rubellionem ne adhibeto. 37. Ad feminam divitem ne accedito sobolis procreandze causa. 38. Praopta figuram in pulvere descriptam ejusque mensuram magistratuum dignitati et triobolo (i.e. litterarum studia reipublicze administrationi prefer). 39. Malvam insuper serito quidem , sed ea ne vescitor. 40. Ab animantibus abstineto. 41. Noli vellere coronam. 42, Libamenta diis juxta poculorum ansas solvenda sunt. 43. Animalis vulvam ne comedito. 44. A morlicinis abstineto. 48. Πρὸς τὸν ἥλιον τετραμμένος μὴ λάλει, 50. (Olympiodorus ad Plat. Phaedon.) Μὴ καθεύδειν ἐν μεσημύρίᾳ. (Olympiodorus ad Plat. Phzdon. qui habet μὴ δεῖ χαθεύδειν, quod ferri non potest.) "Qai, χρῆσθαι πρὸς λύραν. (Jamblichus vit. Pythag. cap. 25 pag. 238 ed. Kiessl ) "Aveo προστάγματος τοῦ αὐτοχράτορος ἐχ τῆς φρουρᾶς μὴ ἐν φ Ωρ κί» (Olympiodorus ad Plat, Phzdonem ; Cicero Cat. Maj. cap. 20.) Τὸ ἑφθὺν οὐκ ἐποπτᾶν. (Jamblichus vit. Pyth. cap. 28. h. e. in- terprete Gyraldo : « mansuetudinem et beni- gnitatem in iram ne vertas. Mitia enim elixa esse dicuntur, assa vero et tosta immitia ct incitantia ad iracundiam. » 63. Ὀξεῖαν μάχαιραν ἀποστρέφειν. 55. - Y *, , i] , * ^Y b6. Τοῖς μὲν ουρᾶνίοις περισσὰ θύειν, «prx ὁἐ τοῖς (Jamblichus vit. Pyth. cap. 28. Alii legunt ἀποστρέφου. Dacerius explicat : « Aominem maledicum fugito. ») Wer FEES "y. "r - , Τὰ πίπτοντα ἀπὸ τῆς τραπέζης μὴ ἀναιρεῖσθαι. (Diogenes Laertius lib. VII, 34; Suidas v. Πυθαγόρας. Addit Diogenes : ὑπὲρ τοῦ ἐθίζεσθαι μὴ ἀχολάστως ἐσθίειν, ἢ ὅτι ἐπὶ τελευτῇ τινος. ᾿Δριστοφάνης ὃ δὲ τῶν ἡρώων φησὶν εἶναι τὰ πίπτοντα, λέγων ἐν τοῖς Ἥρωσι" ἡ γεύεσθ᾽, ἅττ᾽ ἂν χατα- πέση τῆς τραπέζης ἐντός (leg. ἐχτός). Quocum concinit Athenzus lib. X ita scribens : τοῖς δὲ τετελευτηκόσι τῶν φίλων ἀπένεμον τὰ πίπτοντα τῆς τροφῆς ἀπὸ τῶν τραπεζῶν.) "Améyou xai σοροῦ χυπαρισσίνης. (Jamblichus vit. Pyth. cap. 28 p. 326 ed. Kiessl.) χθονίοις. (Jamblichus vit. Pyth. cap. 28 p. 326 ed. Kiessl. Nam impar numerus, imprimis ter- 45. Salem apponito. 46. Panem ne frangito 47. Dentes ne frangito. 48. Ad solem conversus ne loquitor. 49. Meridie ne dormito. 50. Carminibus utendum ad lyram. 51. Injussu imperatoris (id est, dei) de praesidio et sta- lione (vitze) ne decedas. 52. Quod elixum est, ne assato. 53. Gladium acutum avertito. 54. Qui e mensa deciderunt, ne tollito. 55. A loculo cupresseo abstineto, 56. Celestibus imparia sacrificato , inferis vero paria, $08 57. 58. 59. 60. 6I. narius, quod dividi non posset, perfectior ideoque deorum ccelestium majestati conve- nientior Pythagoreis visus est.) Μὴ σπένδειν θεοῖς ἐξ ἀμπέλων ἀτμήτων. (Plutarchus Num. cap. 14, vol. I p. 172 ed. Hutten.) Ἄτερ ἀλφίτων μὴ θύειν. (Plutarchus Num. cap. 14, qui de boc et precedenti symbolo ait : ταῦτα τὴν γῆς ἐξη- μέρωσιν ἔοικε διδάσχειν, ὡς μόριον εὐσεδείας οὐσαν.) Προσχυνεῖν περιστρεφομένους. (Plutarchus Num. cap. 14 hzc adjiciens : ἣ δὲ περιστροφὴ τῶν προσχυνούντων λέγεται μὲν ἀπομίμησις εἶναι τῆς τοῦ κόσμου περιφορᾶς * δόξειε δ᾽ ἂν μᾶλλον ὃ προσχυνῶν, ἐπεὶ πρὸς ἕω τῶν ἵε- ρῶν βλεπόντων ἀπέστραπται πρὸς τὰς ἀνατολάς, μεταθάλλειν ἑαυτὸν ἐνταῦθα, xal περιστρέφειν ἐπὶ τὸν θεόν, κύκλον ποιῶν xai συνάπτων τὴν ἐπι- τελείωσιν τῆς εὐχῆς δι᾽ ἀμφοῖν. Εἰ μὴ νὴ “Δία τοῖς Αἰγυπτίοις τροχοῖς αἰνίττεταί τι χαὶ διδάσχει παραπλήσιον ἣ μεταδολὴ τοῦ σχήματος, ὡς οὖδε- νὸς ἑστῶτος τῶν ἀνθρωπίνων, ἀλλ᾽ ὅπως ἂν στρέφη xal ἀνελίττη τὸν βίον ἡμῶν 6 θεός, ἀγαπᾶν χαὶ δέχεσθαι προσῆχον ..) Καθῆσθαι προσχυνήσαντας. (Plutarchus Numa cap. 14 : τὸ δὲ χαθέζεσθαι προσχυνήσαντας οἰωνισμὸν εἶναι λέγουσι τοῦ βε- δαιότητα ταῖς εὐχαῖς καὶ διαμονὴν τοῖς ἀγαθοῖς ἐπιγίνεσθαι. Λέγουσι δὲ χαὶ πράξεων διορισμὸν εἶναι τὴν ἀνάπαυσιν" ὡς οὖν τῇ προτέρᾳ πράξει πέρας ἐπιτιθέντας χαθέζεσθαι παρὰ τοῖς θεοῖς, ἵνα ἑτέρας πάλιν ἀρχὴν παρ᾽ ἐχείνων λάθωσιν. Δύνα- ται δὲ χαὶ τοῦτο τοῖς εἰρημένοις ὁμολογεῖν, ἐθί- ζοντος ἡμᾶς τοῦ νομοθέτου μὴ ποιεῖσθαι τὰς. πρὸς τὸ θεῖον ἐντεύξεις ἐν ἀσχολία χαὶ παρέργως, οἷον σπεύδοντας, ἀλλ᾽ ὅταν χρόνον ἔχωμεν χαὶ σχολὴν ἄγωμεν.) ἽὍταν βροντᾷ, γῆν θιγεῖν. (Jamblichus vit. Pyth. cap. 28.) . Ἔν, δύο. 5 (Jamblichus 1. c. Plutarchus de lside et Osir. pag. 112, qui unitatem Apollinem , bi- | PYTHAGOREORUM ET ALIORUM narium numerum Dianam a Pythagoreis vo- cari tradit. Sed non male Dacerius haec de duobus principiis, Deo et materia, dicta esse existimat. Cf. Diog. Laert. VIII, 25.) Μὴ ἐσθίειν ἐπὶ δίφρου. ( Plutarchus de Iside et Osir. cap. 10, tom. IX. pag. 112 ed. Hutten.) Φοίνιχα μὴ φυτεύειν. ( Plutarchus de Iside et Osir. cap. το, tom. IX p. 112 ed. Hutten.) 65. Φυτὸν ἥμερον μήτε φθίνειν μήτε σίνεσθαι. (Diogenes Laertius lib. VII, 23.) 60. ᾿Εχεμυθίαν ἀσχεῖν. 67. (Clemens Alexandrinus Strom. V p. 559 ed. Sylb.) ᾿Ιχθύων μὴ γεύεσϑαι. (Clemens Alexandrinus Strom. V p. 559 ed. Sylb.) 68. ᾿Επὶ γῆς μὴ πλεῖν. (Clemens Alexandrinus Strom. V p. 559 ed. Sylb. ᾿Επὶ γῆς μὴ πλεῖν Πυθαγόρειόν ἐστι σύμβολον" δηλοῖ δὲ τὰ τέλη χαὶ τὰ ὅμοια τῶν μι- σθωμάτων, ταραχώδη καὶ ἄστατα ὄντα, παραιτεῖ- σθαι δεῖν. Διὰ τοῦτό τοι ὃ λόγος τοὺς τελώνας λέγει δυσχόλως σωθήσεσθαι.) Οὐδὲ εἰς περιῤῥαντήριον ἐυ δάπτειν, οὐδὲ ἐν βαλα- νείῳ λούεσθαι. (Jamblichus vit. Pyth. cap. 18 p. 178 ed. Kiessl.) Μετὰ φωνῆς εὔχεσθαι. (Clemens Alexandrinus Strom. IV p. 543 ed. Sylb. 'T( τοίνυν οἱ Πυθαγόρειοι βουλόμενοι μετὰ φωνῆς εὔχεσθαι χελεύουσιν; ἐμοὶ δοχεῖ, οὐχ ὅτι τὸ θεῖον ᾧοντο μὴ δύνασθαι τῶν ἥσυχῇ φθεγ- ἡγομένων ἐπαΐειν, ἀλλ᾽ ὅτι δικαίας ἐβούλοντο εἶναι τὰς εὐχάς, ἃς οὐχ ἄν τις αἰδεσθείη ποιεῖσθαι πολλῶν συνειδότων.) bI . - . "Eva γενέσθαι xz τὸν ἀνθρωποὸν δεῖ. (Clemens Alexandrinus Strom. lib. IV p. 535 : μυστικῶς xoi τὸ Πυθαγόρειον ἐλέγετο, ἕνα γενέσθαι xat τὸν ἄνθρωπον δεῖν. Videtur au- tem unum appellare Deum et mentem. In hanc sententiam Diogenes Laertius lib. VIII 57. E vitibus non putatis noli diis libare. 58. Noli sine farina sacrificare. 59. Circumactos adorare oportet. 60. Precibus absolutis sedendum est. 61. Cum tonat, terram tangito. 62. Unum, duo. 63. In curru ne comedito. 64. Palmain ne plantato. 65. Plantam sativam neque excidendam esse neque cor- rumpendam. 66. Silentium obtine. 67. Pisces ne gustato. 68. In terra ne naviges. 69. Nec in aquali intingendum, nec in balneo lavandum. 70. Clara voce precandum. 71. Unum oportet hominem quoque fieri. TIU SIMILITUDINES, 509 25 : ἀρχὴν μὲν τῶν ἁπάντων μονάδα, ix. δὲ τῆς μονάδος ἀόριστον δυάδα ὡς ἂν ὕλην τῇ μονάδι αἰτίῳ ὄντι ὑποστῆναι, Sic. et Plutarchus Plac. phil. I, 3 ubi de Pythagora disserit : πάλιν δὲ τὴν μονάδα χαὶ τὴν ἀόριστον δυάδα ἐν ταῖς ἀρ- χαῖς" σπεύδει δ᾽ αὐτῷ τῶν ἀρχῶν ἡ μὲν ἐπὶ τὸ ποιη- τιχὸν αἴτιον, ὅπερ ἐστὶ νοῦς ὁ θεός, ἡ δ᾽ ἐπὶ τὸ πα- θητιχόν τε xo ὑλικόν, ὅπερ ἐστὶν ὁ ὁρατὸς χόσμος.) PYTHAGOREORUM SYMBOLA QUJEDAM ET PRJECEPTA MYSTICA E CODICIBUS MANU EXARATIS PETITA ET A LIL. GYRALDO LATINE VERSA. 1. Sepiam piscem noli edere, id est, res contortas ac difficiles ne suscipito , quas ubi tenere tibi visus fueris, e manibus elabentur. 2. In limite non consistendum, id est ambigus sen- tentize non immorandum. 3. Progredienti gregi de via decedendum , i. e. mul- titudiai non est occursandum. 4. Mustela e transverso offensa redeundum , i.ge. fu- giendi delatores. Nam mustelam ore parere affirmant. 5. Arma a muliere subministrata rejicienda, i. e. quze ira et vindicta suppeditant, non sunt facienda : eis enim affectibus maxime obnoxice sunt feminae. 6. In tenebris sine vestitu aliquo non ambulandum, i. e. nudam et apertam sententiam in obscuris rebus non proferendam. 7. Rectum pedem promovendum , i. e. recta esse [del.] et justa pronuntianda. 8. In poculi fundo noli quidquam reliquum facere, i. e. artes quas ceeperis exhauri. 9. Colubrum intra «des collapsum me interficias , i. e. inimicum supplicem ne lxdas ; coluber enim hostis est symbolum. 10. Offensa in vestibulo obscena vetula, non egre- diendum, i. e. res quarum turpia sunt principia non esse persequendas. 11. Noc(u in tenebris deambulanti cavendum, i. e. mortalibus enitendum , ut fuisse in vita videantur. 12. Sole collucente ignem afferre nefas,i. e. in rebus claris et perspicuis rationem non afferendam. 13. Lapidem in fontem jacere scelus , i. e. scelus est opprimere eos qui reipublicae prosunt. 14. Pedem ad limen offendenti redeundum, i. e. que in ipso principio noxia sunt, non persequenda. 15. Lumen post caput suspensum relinere flagitium , i.e. industriam et providentiam non in postremis habendam. 16. Sinistra manu sumere cibum nefas, i. e. rapinis οἱ furtis ne vivito neve aliud lucrum querito , nisi rectum et legitimum. 17. In sepulcro ne dormito, i. e. noli languescere otio, postquam bona a parentibus hereditate accepisti. 18. Panis frusta pedibus proculcare turpe, i. e. quam- vis minimam degende vitze rationem non profligandam. 19. Egredienti ingredientique valvas exosculandas, i.e. initia et fines actionum atque instilutlorum comple- ctenda. 20. Lyram illotis manibus non attingendam,i. e. purissimum eum qui alios docere velit , esse oportere. 21. Sudorem ferro abstergere tetrum facinus , i. e. labore parta nemini vi et virihus eripienda. 22. In solitudine sine baculo non ambulandum, i. e. inter amicos in rebus necessariis sermones et consilia con- ferenda sunt. 23. Apud quadrupedem carmen non canendum , i. e. apud ignaros seria non proferenda. 24. Faciem in fluvio nec lavandam nec spectandam, i. e. e re fluxa et instabili specimen capi non debet. 25. Hominis vestigia ferro ne configito, i. e. memoriam mortuorum conviciis ne lacera. 26. Integrum fasciculum in ignem non esse inferen- dum, i. e. non omnes simul opes in discrimen adducendas esse. 27. Egredienti ex «dibus sinciput , redeunti occiput perfricandum, i. e. cautionem ac diligentiam ad res agen- das adhibendam, has autem peractas reminiscendo reco- gnoscendas esse. 28. De rheda junctis pedibus ne ezsilito, i. e. noli te- mere et uno impetu vite conditionem mutare. 29. Ad astrum ne digitum intendito, i. e. contra su- periorem ne exsurgito. 3 30. In arundineto non confabulandum , i. e. cum le- vissimis hominibus familiaritatem non habendam. 31. Candelam ad parietem ne applicato, i. e. homines rudes et eruditionis lumini resistentes ne erudito. 32. In nive ne quid inscribito, i. e. ingeniis mollibus et effeminatis institutionis laborem ne impendio. 33. Vulturem avem in augurio infelicissimam, i. e. hominem avarum et rapacem malum omen esse. 34. Facilius mori hominem cui oculi claudantur, i. e. hominem ipsum per negligentiam facile in miseriam incidere. 3 35. Puerum aut feminam stricto gladio vagantem malum omen esse, i. e. non defuturum malum, si civitatis gubernatio ineptis el levibus hominibus committatur. 36. Duorum temporum quam mazime agendam esse curam , matutini et vespertini, i. e. eorum qua facturi sumus et eorum quae fecimus. 910 SYMBOLA PYTHAGORICA. Ad symbola Pythagorica referendam etiam esse litteram Y inter omnes constare arbitramur. De qua ita Lactantius divin. Instit. lib. VI cap. 3 : Dieunt (Py/hagorei) humana vitae cursum Y litterae. esse. similem, quod unusquisque hominum, quum prim: adolescentia limen attigerit , e in eum locum venerit, partes ubi sevia findit in ambas, haereat nutabundus ac nesciat, in quam se partem potius inclinel. Si ducem nactus fuerit, qui dirigat ad meliora titubantem , hoc est, si aut philosophiam didicerit aut elo- quentiam aut aliquid honesti artis, quo evadat ad bonam Írugem ( quod fieri sine labore maximo non potest ), hone- slam ac copiosam vitam disputant peracturum; si vero doctorem frugalitatis non invenerit, in sinistram viam quae melioris speciem — mentiatur, incidere, id est desidic, inerli:, luxuri: se tradere (qua suavia quidem videntur ad tempus vera bona ignoranti); post aulem, amissa 511 omni dignilate ac re familiari, in omnibus miseriis ignomi- niaque victurum. » Addimus incerti auctoris carmen de eodem argumento scriptum. Littera Pythagora, discrimine secta bicorni , Human:e vitze speciem praeferre videtur. Nam via virtutis dextrum petit ardua collem, Difficilemque aditum primum spectantibus offert , Sed requiem praebet fessis in vertice summo. Molle ostendit iter via lata , sed ultima meta Pricipitat captos volvitque per ardua saxa. Quisquis enim duros casus virtutis amore Vicerit, ille sibi laudemque decusque parabit. At qui desidiam luxumque sequetur inertem. Dum fugit oppositos incauta mente labores, Turpis inopsque simul miserabile transiget aevum. XEKOYNAOY TOY AOHNAIOY ΣΟΦΟΥ͂ ΓΝΩΝΑΙ. SECUNDI PHILOSOPHI ATHENIENSIS SENTENTUE. α΄. Τί ἐστι Κόσμος: Ἀχατάληπτος περιοχή", θεωρητὸν χατασχεύασμαῦ, ἀσύνοπτον ^ ὕψωμα, αὐτογέννητον θεώρημα, πολυχά-- ραχτὸν μόρφωμα, αἰώνιον διαχράτημα, αἰθὴρ θρε- πτιχός 3, πολυδιοίχητον πνεῦμα “, ἀπλανὲς ! χύχλωμα E, ἥλιος, φῶς ἢ, ἡμέρα, σελήνη ', ἄστρα, σχότος, νὺξ, Y. πῦρ *, ὕδωρ, ἀήρ". (* Sic cod. Parisiensis. At veteres interpretes apud Vincentium Bellovacensem et in Barthii Adversariis legerunt ἀχατάληχτος περίοδος : ver- tunt enim Zzcessabilis circuitus. Ab his dissentit Auctor Altercationis Hadriani ineffabilis circuitus interpretans, ut ἀνέχφραστος vel ἀδιήγητος περίοδος legisse videatur. P θεωρητικὸν χατασχεύασμα cod. Paris., θεωρητικὸν κατασχευασμένον cod. Gudianus ; sed requiritur θεωρητὸν χατασχεύασμα quod po- sui. ^ ita cod. Paris; εὐσύνοπτον cod. Gud. * male cod. Gud, θρεπτηχος. * πολυδιοίχητον πνεῦμα cod. Par.; desunt hzc verba in cod, Gud. ! ἀπλανὲς cod. Gud.; item vetus interpres apud Vincentium et Auctor Altercationis Hadriani, vertentes circuitus sine errore. Sed ἑπταπλανὲς exemplum Pari- siense, ὃ χύχλωμα cod. Paris. ; χύχλευμα cod. Gud. h ἥλιος, φῶς cod. Par.; ἡλίου φῶς cod. Gud. ! abest in cod. Gud.* desideratur in cod. Gud. ! ὕδωρ, ἀήρ cod. Par.; ἀήρ, ὕδωρ cod. Gud.) β΄. Τί ἐστιν Ὠχεανός ; Κόσμου ἐναγχάλισμα, θαλάσσιον " στεφάνωμα, ἁλμυρὸς δεσμός, ἀτλαντιχὸς ζωστήρ ", πάσης φύσεως περίδρομος 9, οἰκουμένης κάτοχος. (? sic cod. Paris.;a quo multum discrepat Gu- dianus hoc loco στεφανωμένον δρίον, περίαμμα ἅλ-- μυραῖον,, δεσμὸς ἀτλαντιχός exhibens. ? ζωστήρ quod habet membrana Parisiensis , deest in Gudiana. 9 ἡλιαχὸς λαμπτήρ additur hic in libro Gudiano. ) γ΄. Τί ἐστι Θεός: ᾿Ιδιόπλαστον ἀγαθόν 5, πολύμορφον εἴκασμα P, ἀσύν- οπτον ὕψωμα, πολυχάραχτον μόρφωμα,, δυσνοούμε- νον ζήτημα, ἀθάνατος νοῦς, πολυδιοίχητον πνεῦμα, ἀχοίμητος ὀφθαλμός, ἰδία πάντων οὐσία ", πολυώνυμος δύναμις, παγχρατὴς χείρ P, φῶς, voUc , δύναμις. (p ἰδιόπλαστον ἀγαθόν cod. Paris.; vocabulum ἰδιόπλαστον non agnoscit liber Gudianus. ? εἴκα-- cy.x cod. Paris.; ἴχασμα Gud. ὃ Verba ἰδία πάντων οὐσία qua leguntur in exemplo Parisiensi non exstant in Gudiano. ^ hec membranz Parisiensis scriptura est, cujus loco liber Gudianus habet παγχρατὲς φῶς omisso nomine χείρ.) 8. Τί ἐστιν Ἡμέρα: Στάδιον χαχοπαθείας, δωδεχάωρος “ διαδρομή, ἀρχὴ καθημερινή, ὑπόμνησις βιωτική 3, δειλινὴ ἀπό- 1. Quid est Mundus? Incomprehensibilis complexio , aspectabile zdificium , altitudo oculis inaccessa , ex se natum spectaculum, mul- tiformis figuratio, aeternus tenor, almus cther, multipar- titus spiritus, circuitus erroris expers , sol, lumen , dies, luna, sidera, tenebra, nox , terra , ignis, aqua, aer. 2. Quid est Oceanus? Mundi amplexus , corona maritima, salsum vinculum, cingulum Atlanticum, totius naturze rotatio , orbis fascia. 3. Quid est Deus? Bonum nativum , multiformis imago, altitudo invisibi- lis, varie figurata facies, quastio intellectu difficilis , mens immortalis, spiritus cuncta pervadens, pervigil oculus, propria omnium essentia , multinominis potestas , manus omnipotens, lumen, mens , potentia. 4. Quid est Dies? Stadium laboris, duodecim horarum decursus, quoli- dianum principium , admonitio victitandi , vespertina lucis $12 SECUNDI SENTENTIAE. 513 cac “, αἰώνιον ἀρίθμημα,, φυσιχὸν ἐσόπτρισμα , ἀερίζουσα μέριμνα. ( * δωδεκάωρος cod. Par.; δωδεχάμαρος liber Gud. ὁ βιωτιχή posui cuin. Orellio ; βιοτική male editio Romana et Fabricius Bibl. Gr. vol. XIII p. 566. * ἀπότασις cod. Par.; ἀπότεξις ζωστιχὴ ἔντευξις Gud. ! ἐσόπτρισμα cod. Par; ἐσώπτρησμα Gud. V ἀερίζουσα μέριμνα cod. Par.; desiderantur hac verba in Gudiano qui eorum loco habet παλίνδρο- μος ἀνάμνησις.) ε΄. Τί ἐστιν Ἥλιος; Οὐράνιος ὀφθαλμός, νυχτὸς ἀνταγωνιστής, αἰθέριον χύχλωμα P, χοσμιχὸς ἔλεγχος, ἀχήρατος φλόξ, xap- πῶν περιθόλαιον !, ἄσδεστος ἀχτίς, χεχορηγημένη λαμπάς,, οὐράνιος ὁδοιπόρος, ἀδιάλειπτον φέγγος, ἧμέ- ρᾶς κόσμιον. ( * αἰθέριον χύχλωμα cod. Par.; θερινὸν χύχλωμα Gud. ! χαρπῶν περιδόλαιον, ἄσδεστος ἀχτίς cod. Par.; desunt hec verba in Gudiano qui pro iis exhibet ἀδιάπτωτον φέγγος.) ς΄. Τί ἐστι Σελήνη; Οὐρανοῦ πορφύρα, νυχτερινὴ παραμυθία, πλεόν- τῶν παννύχισμα, δδευόντων παρηγορία, ἡλίου δια- δοχή,, οὐράνιος ὁδοιπορία *, χαχούργων ἔχθρα, ση- μεῖον ἑορτῶν !, μηνιαῖον ἀναχύχλωμα " , παλίνδρο- μος ἀνάμνησις P. (ἢ οὐράνιος ὁδοιπορία cod. Par.; omittit Gud. ! ἑορτῶν cod. Parisiensis, ἑόρτιον Gud. '? μηνιαῖον ἀναχύχλωμα cod. Par.; μηνῶν ἀναχύχλευμα Gud. Ὁ παλίνδρομος ἀνάμνησις cod. Par.; omittit Gud. ) ζ΄, Τί ἐστιν Ἄνθρωπος; Νοῦς σεσαρχωμένος, πνευματιχὸν ἀγγεῖον, αἰσθη- τιχὸν οἴχημα 9, οἰχητήριον ὀλιγοχρόνιον, ἐπίπονος ψυχή, τύχης παίγνιον. φάντασμα χρόνου P, ὠστεω-- μένον ὄργανον ", χατάσχοπος βίου, φωτὸς ἀποστάτης, γῆς ἀπαίτημα *. (? οἴχημα cod. Par.; χορήγημα Gud: P φάντασμα χρόνου cod. Gud,; φρόντισμα χρόνου Paris. * ὠστεω- μένον ὄργανον cod. Par.; omittit Gud. " γῆς ἀπαί-- τῆμα cod. Paris.; utrumque vocabulum desidera- tur in libro Gudiano, ubi superioribus hzc annectuntur : ἀπαράμονον ἀγαθόν, ζωῆς δαπάνημα, φυγὰς Bíou , αἰώνιος νεχρός.) η΄. Τί ἐστι Tov; ᾿ἈΑινδρὸς ἐπιθυμία ", συνεστιώμενον P θηρίον ^, συγ-- χοιμωμένη λέαινα, συντηρουμένη δράχαινα "y ἵματι- σμένη * ἔχιδνα, αὐθαίρετος ! μάχη, πολυτελὴς πόλε- μος, χαθημερινὴ ζημία, ἀνθρωποποιὸν ὑπούργημα 9, ζῷον πονηρόν, ἀναγχαῖον χαχόν P. (* ἐπιθύμιον cod. Par.; ἀθυμία Gud.; scripsi ἐπι- θυμία." συνεστιώμενον cod. Par.; συνεστιόμενον Gud. * Addit liber Gudianus συνεγειρομένη μέριμνα, συμπλεχομένη ἀσέλγεια. 4 συντηρουμένη δράχαινα cod. Par.; omittit Gud. * ἱματισμένη cod. Par.; αἱματισμένη Gud. f αὐθαίρετος cod. Par.; αὐθέρετος Gud, 8 ἀνθρωποποιὸν ὑπούργημα cod. Par.; omittit Gud. ^ Adjicit liber Gudianus : ἐννεαπνεύμονος ζάλη, ἰοδόλος ἀσπίς, συγχοιμωμένη dxpacix , οἰκίας χειμών, ἀνδρὸς ἀκρατοῦς ναυάγιον, μοιχῶν κατασχευή, ἱκανὸν φορτίον.) Ἄλλως. Σεχοῦνδος 6 σοφὸς ἐρωτηθείς, τί ἐστι γυνή; εἶπεν" ἀνδρὸς ναυάγιον, οἴχου ζάλη, ἀμεριμνίας ἐμπόδιον, βίου ἅλωσις, καθημερινὴ ζημία, αὐθαίρετος μάχη, πολυτελὴς πόλεμος, συνεστιώμενον ! θηρίον, συγχαθη,- μένη μέριμνα, συμπλεχομένη λέαινα, χεχοσμημένη Σχύλλα, ζῷον πονηρόν, ἀναγχαῖον xaxóv. ( Antonius Meliss. Serm. περὶ γυναιχῶν p. 605 ed. Gesner. Cf. Lambec. Comment. de codd. MSS. Bibl. Vindobon. VII p. 270. ! συνεστιώμενον posui pro membranarum scriptura συνεσθιό- μενον.) θ΄. Τί ἐστι Πλοῦτος ; Χρυσοῦν φορτίον * , ἡδονῶν ὑπηρέτης, ἐπιδουλευό - productio , zeternus numerus , speculum naturale, sollici- tudo aeria. 5. Quid est Sol? Oculus celestis, noctis adversarius, aetlereus circui- tus, mundi index, flamma sincera, frugum fomentum, radius inexslinguibilis, fax semper suppetens, viator colestis , lumen nunquam occidens, ornamentum diei. 6. Quid est Luna? Coli purpura, solatium nocturnum , navigantium per- vigilium , peregrinantium cqpsolatio, solis vicaria, iler caleste , facinorosorum inimica, signum festorum, men- sStrua circumaclio , retrograda recordatio. 7. Quid est. Homo? Mens induta carne, vas spiritale, sensile domicilium, breve habitaculum , anima laboris patiens, fortunze ludi- brium, vana temporis imago, instrumentum osseum, vite explorator, lucis deserlor, terrze postulatum. Puit. ΟΠ ΕΟ. 8. Quid est Mulier? Viri desiderium, bellua conviva, leana lecti consors , dracana custodita, vipera veslita, pugna voluntaria, bel- lum sumptuosum , damnum quotidianum , hominum pro- creandorum adjumentum, animal maliliosum, malum necessarium. Aliter. Secundus ille sapiens, quid esset mulier, interrogatus , respondit : Viri naufragium , domus tempestas , securita- tis impedimentum, vitze captivitas, damnum quotidianum, pugna voluntaria , bellum sumptuosum , bellua conviva , socia sollicitudo , leena concubans, exornata Scylla, ani- mal malitiosum , malum necessarium. 9. Quid sunt Divitiz ? Sarcina aurea, voluptatum ministre, res insidiis ob- noxia, injucunda delectatio, invidia domestica, speratus timor, studium quotidianum , res inconstans , amabile in- 5$ 514 SECUNDI PHILOSOPHI μένον πρᾶγμα, ἀπόλαυσις ἀνεύφραντος ! , φθόνος συνε- στιώμενος, φόδος ἐλπιζόμενος ", χαθημερινὴ μελέ- τη, ἢ, εὐμετάπτωτον πρᾶγμα, φιλούμενον ἀτύχημα, περιπόθητον ταλαιπώρημα, ὑψηλὸν χτῆμα 9, dou- ριχὸν σύνθεμα,, περιερχόμενον εὐτύχημα. (E Χρυσοῦν φορτίον cod. Par.; χρυσοῦ φορτίον Gud ἀνεύφραντος cod. Gud.;. ἀνέχφραστος Par. πὶ φό- 6oc ἐλπιζόμενος cod. Par.; omittit Gudianus. ? xa- θημερινὴ μελέτη cod. Par; omittit cum sequenti- "bus Gudianus hzc pro iis substituens : φίλος ἐλ- πιζόμενος, ἀπλήρωτος ἐπιθυμία, ἀόρατος ἐπιθυμία. “ στόμα cod. Gud., quod exprimit Vincentius Bel- lovacensis vertens os excelsum ; πῶμα cod, Par. Sensus flagitat χτῆμα quod reposui. ) v. Τί ἐστι Πενία; Μισούμενον ἀγαθόν, ὑγιείας μήτηρ, ἡδονῶν ἐμπο- δισμός P, ἀμέριμνος διατριδή 4 δυσαπόσπαστον χτῆμα, ἐπινοιῶν διδάσχαλος, σοφίας εὑρέτις " , ἄφθο- νον πρᾶγμα, ἀσχόπευτος οὐσία, ἀζημίωτος ἐμπορία, ἀψήφιστος οὐσία. (P ἐμποδισμοός cod. Par.; ἐμπόδιον Gud. a δια- τριδή cod. Par.; διατρική Gud." εὑρετής cod. Gud.; ἀνεύρησις Par. Scripsi εὑρέτις. Reliqua exhibuimus ut in cod. Paris. leguntur. Nam Gudianus habet : φθόνου ἐμπορία, ἀζήμιος πραγματία, ἀσυχοφάντητον χτῆμα, ἄδηλος ἀτυχία, ἀμέριμνος εὐτυχία.) ux. Τί ἐστι Φίλος; Ζητούμενον ὄνομα, ἄνθρωπος ἀφανής, δυσεύρετον ? χτῆμα,, χαταφυγὴ δυστυχίας, ἀπορίας παραμύθιον P, ἄχος * ταλαιπωρίας, κατάσχοπος βίου 3, ἄνθρωπος PUO. το; Vot Wrihsdrde ἀχατάληπτος, ἀνυπόστατον χειμήλιον ^, ἀχατάλη- χτος εὐτυχία f (* δυσεύρετον posui pro membranarum scri- πότος να D3 τα (ESSERI Sram ptura δυσεύρητον. ? ἀπορίας παραμύθιον cod. Par.; du e DUNS AE V ἀπορία τῶν παραμυθίων Gud. * ἄχος cod. Par.; χα- τάσχοπος Gud. * χατάσχοπος βίου, ἄνθρωπος ἀχατά- ληπτος cod. Par.; omittit Gud. * ἀνυπόστατον χει- μήλιον cod. Paris.; ἀνυπόχτατον χειμήλιον- Gud. ! ἀκατάληχτος εὐτυχία cod. Paris.; ἀχατάληπτος ἐπιτυχία Gud.) ιβ΄. Τί ἐστι Γῆρας: Πλήρωσις ἡμερῶν 8, ὑγιαίνουσα νόσος, ζῶν θάνα- τος, προσδοχωμένη μέριμνα, φόδος ἐλπιζόμενος ἢ. 2A. df Ξ ; πολυχρόνιον γέλασμα , ἄτονος φρόνησις, ἔμπνους ve- κρός, Ἀφροδίτης ἀλλότριον !, θάνατος προσδοχώμε- νος *, νεχρὸς κινούμενος. (8 πλήρωσις ἡμερῶν cod. Par.; εὐεχτὲς χαχόν Gud. πιφόδος ἐλπιζόμενος cod. Par.; omittit Gud, ! ἀλλό- vptov. cod. Par.; ἀλλότριος Gud. * προσδοχώμενος cod. Par.; προσδοχούμενος Gud.) ᾿ ιγ΄. Τί ἐστιν Ὕπνος: Καμάτων ἀνάπαυσις, ἰατρῶν χατόρθωμα,, δεδεμέ- νων λύσις, ἀγρυπνούντων σοφία, νοσούντων εὐχή, θανάτου εἰκών, ταλχιπωρούντων παραμυθία ! , πάσης πνοῆς ἡσυχία, πλουσίων ἐπιτήδευμα, πενήτων ἐπιθυ- μία πι͵ χαθημερινὴ μελέτη. (! παραμυθία cod. Par.; ἐπιθυμία Gud. ^ ἐπιθυ- μία reposui pro codicum lectione ἀδολεσχία, ) ιδ΄, Τί ἐστι Κάλλος ; Φυσικὴ ζωγραφία, ἰδιόπλαστον ἀγαθόν, ὀλιγοχρό- νιον εὐτύχημα, εὐπαράλλαχτον κτῆμα ", ἔμπνους πόρ- νευσις 9, ἀνδρὸς ἀσελγοῦς P ναυάγιον, ἀπαράμονον ἀγαθόν 1, σεσαρχωμένη εὐτυχία ^ , ἡδονῶν ὑπηρεσία, ἄνθος μαραινόμενον. ἀσύγχτητον πρᾶγμα P, ἀνθρώπων παραμυθία ^. (" εὐπαράλλαχτον χτῆμα cod. Par.; ἀπαράμονον χτῆμα Gud. 9 ἔμπνους πόρνευσις cod. Par.; omittit Gud. ? ἀσελγοῦς cod. Par.; εὐσεδοῦς Gud. * ἀπαρά- μόνον ἀγαθόν cod, Par.; omittit Gud. ὃ εὐτυχία cod. Par.; ἐπιτυχία Gud. ^ ἀσύγχτητον πρᾶγμα cod. Par.; ἀσύνθετος πραγματεία. ὃ παραμυθία cod, Par.; ἐπιθυμία Gud.) fortunium , desiderata zerumna , possessio excelsa , signum argenteum , erratica felicitas. : 10. Quid est Paupertas? Bonum invisum, sanilatis mater, voluptatum impedi- mentum , vita curis vacua, tuta possessio , commentorum magistra, sapientiae inventrix, res invidia carens, opes ewploratoribus inaccesse, mercatura indemmis, divilioe ad calculos non vocanda. 11. Quid est Amicus ? Desiderabile nomen, homo nusquam comparens, pos- sessio inventu difficilis, infelicitatis refugium , angustiarum solatium, miseriarum medicina, vitae speculator, homo incomprehensibilis , thesaurus nusquam reperiendus, non interrupta felicitas. 12. Quid est Senectus? Plenitudo dierum, sanus morbus, viva mors, cura ex- spectata, speratus timor, annosum deridiculum , enervis prudentia, cadaver spirans, Veneris odium, mors exspe- ctata , mobile cadaver. i 13. Quid est Somnus? Laborum requies, remediorum ἃ medentibus adlibito- rum effectus, vinetorum solutio , insomniosorum sapien- tia, eegrotantium votum, mortis imago , afflictorum sola- tium, universi spirilus quies , divitum studium , pauperum desiderium , quotidiana megitatio. 14. Quid est Pulchritudo? Nativa pictura, bonum inaffectatum , brevis felicitas , mutabilis possessio, spirans lenocinium, hominis libi- dinosi naufragium , bonum instabile , corporea felicitas , voluptatum ministra, flos marcidus, res communiter cum alio non parabilis, hominum solatium. H SENTENTLE. ιε΄, TCion T7; Οὐρανοῦ βάσις ὁ , ἀπύθμενον θεώρημα , ἀεροφυὲς δίζωμα f, γυμνάσιον ζωῆς, σελήνης παννύ ὕχιόμα, ἀσύν- oxrov θεώρημα, ὄμθρων τιθήνη, χαρπῶν μήτηρ ", ἄδου χαλυπτήρ, αἰώνιον φύλαγμα, ICE Yd χώρημα γέννα xa ἀποδοχὴ πάντων 1. (4 οὐρανοῦ βάσις cod. Ῥαγ.; οὐράνιος βάσις Gud. * ἀπύθμενον θεώρημα cod. Par.; omittit Gud, ! à dspo- quic δίζωμα cod. Par.; omittit Gud. ὃ χαρπῶν μήτηρ cod. Par.; φύλαγμα καὶ μήτηρ Gud. " χώρημα cod. Par.; χορήγημα Gud.' Addit liber Gudianus : χόσμου μεσότης, ἀχατάληπτος περιοχή, σύστημα θεό- χτιστον.) ις΄, Τί ἐστι Γεωργός ; Καρπῶν * ὑπηρέτης, ὄμόρων διαιτητής, ἐρημίας Vk συνήθης, ἀθάλασσος ἔμπορος ', ὕλης ἀνταγωνιστής, τροφῆς “ ὑπουργός, πεδίων ἀριστευτής I, γῆς ἰατρός, δένδρων φυτουργός, ὀρνέων ? παιδαγωγός, χαχοπα- θείας συνήθεια P. (" καρπῶν cod. Par.; χόπων Gud, ** ἐρημίας co- dices; rectius ἐρημία. Sed nolui quidquam hic mutare. ! ἀϑάλασσος ἔμπορος edidi pro membranae Par. scriptura ἀθαλασσίας ἔμπορος. Nam in libro Gudiano hzc verba desiderantur. τ τροφῆς cod. Paris ; τρυφῆς Gud. " πεδίων ἀριστευτής cod. Paris.; vmittit Gud. ? ὀρνέων cod. Par.; ὀρέων Gud. ? χα- χοπαθείας συνήθεια cod. Par.; ἐρημίας σύνοικος Gud.) ιζ΄. Τί ἐστι Πλοῖον 5; ᾿Επίσαλον πρᾶγμα ", ἀθεμελίωτος οἰκία ", ἥρμο- σμένος ! τάφος, χυδικὴ σανίς " , ἀνέλων παίγνιον *, ἀνιπταμένη Y φυλαχή, ἐπιπλέων ^ μόρος, πελάγιος ἵππος 9^, ἀνεῳγμένη γαλεάγρα ὃν. πορία **, (8 Sequitur in exemplo Gudiano locus spurius posteriorem ztatem redolens : Τί ἐστι Movzy&c ; θάνατος πωλούμενος, ἀγωνοθέτου θυμός, γαστριμαρ- γίας ἐπιθυμία, τύχης παράπτωμα, ὀξὺς θάνατος, πε- 3 ἐγχύματος ὅδοι- 515 ρισαλπιζομένη μοῖρα, παραμένων μόρος, χακὴ νίκη. " ἐπίσαλον πρᾶγμα cod, Par.; ἐπίσαλος πρᾶξις Gud. * ἀθεμελίωτος οἰχία cod. Par.; ἀθεμελίωτον οἴκημα Gud. " ἡρμοσμένος cod. Paris.; εἰρμωσμένος Gud. ἃ χυδικὴ σανίς cod. Par.; omittit Gud. * ἀνέμων παίγνιον cod. Gud.; ἀνέμων ὁδοιπορία membrana Paris. ? ἀνιπταμένη cod, Par; περιιπταμένη Gud. * ἐπιπλέων cod, Par.; ἐπιπλεόντων Gud. 5" πελάγιος ἵππος cod, Paris.; omittit Gud, ^ ἀνεωγμένη γα- λεάγρα posui pro libri Parisiensis scriptura ἠνεῳγμένη γαλεάγρα, que verba in exemplo Gudia- no desunt. 9*5 ἐγχύματος ὁδοιπορία cod, Par; omit- tit Gud., in quo hxc adjiciuntur : συνϑδεδεμένη μοῖρα, ὄρνεον ξύλινον, ἄδηλος σωτηρία.) η΄. Τί ἐστι Ναύτης ; Κυμάτων ὁδοιπόρος, θαλάσ σσης βε ρηδάριος * uv σύνοδος P, οἰχουμένης ξένος, γῆς ἀποστ m χειμῶνος ἀνταγωνιστής, διαπόντιος μονόμαγχος “, ἀνέμων ἰχνευτής, ἄδηλος ἐπὶ σωτηρία, θανάτου γεί- των, θαλάσσης ἐραστής. (3 θαλάσσης βερηδάριος cod. Paris.; θαλάσσιος ἐριδάρης Gud. ^. ἀνέμων σύνοξος cod. Paris.; ἄμ- μῶν ἰχνευτής Gud. * διαπόντιο: μονόμαγος cod, Pa- ris.; ἀπόντιος μόναχος Gud. ) 0'. Τί ἐστι Θάνατος ; Αἰώνιος ὕπνος, ἀνάλυσις σώματος 4 ἃ , ἀνὲ- , ταλαιπωρούν- ὁ, φυγὴ καὶ ἀπό- , πλουσίων qóboc, πενήτων παραμυθία E, τῶν ἐπιθυμία, πνεύματος ἀπόστασις χτησις βίου * h s mpg ; τε Ἢ ἀνάλυσις ἢ μελῶν, ὕπνου πατήρ, ἀληθινὴ προθε- σμία, ἀπόλυσις πάντων. (3 ἀνάλυσις σώματος cod. Paris.; διάλυσις σωμά- τῶν Gud. * πνεύματος ἀπόστασις cod. Paris.; πνεύ- ματος ἀποστάτης Gud. f φυγὴ xat ἀπόχτησις βίου cod. Paris.; φυγὴ ἀχτησία βίου Gud. * παραμυθία reposui pro codicum lectionibus e quibus Pa- risiensis habet παραλαλία, Gudianus ἀνάλυσις cod. Paris.; λύσις Gud. ) , ἐπιθυμία. 15. Quid est Terra? Coeli basis , spectaculum nullo fundo stabilitum , radix aeria, vile gymnasium , παν pervigilium, spectaculum oculis inaccessum , imbrium nutrix, frugum mater, orci operculum , custodia zeterna, tractus a mullis admini- Stratus , omnium progenies et receptaculum. 16. Quid est Agricola? Frugum minister, imbrium arbiter, solitudinis amicus, negotiator maris expers , silvze adversarius , victüs adju- tor, camporum corrector, terrze emendator, arborum sator, avium magister, &erumnz consuetudo. 17. Quid est Navigium? Res fluctuans, domus fundamento carens, sepulcrum paratum, tabula quadrata , ventorum ludibrium, volitans carcer, mors natans, equus marinus, Ripe aperta , iter fluctivagum. 18. Quid est Nauta? Fluctuum viator, veredarius maris, ventorum comes , orbis hospes, terre desertor, tempestatis adversarius, maritimus gladiator , indagator ventorum , salutis incer- tus, més vicinus , maris amalor. 19. Quid est Mors? Somnus :eternus , dissolutio corporis , afflictorum desi- derium , discessus spiritüs , fuga et jactura vitze, divitum limor, pauperum solatium , dissolutio membrorum, somni pater, verus dies fatalis, solutio omnium. SECUNDI PHILOSOPHI RESPONSA AD INTERROGATIONES ADRIANI. (Ex Vincentii Bellovacensis Speculo hist. Lib. X, cap. 71.) ) ———— Quid est Mundus ? Incessabilis circuitus, spe- ctabilis supellex , multiformis formatio , aeternus tenor, circuitus sine errore. Quid est Oceanus? Mundi amplexus, terminus coronatus (αἰ, coarctatus ) , hospitium fluviorum, fons imbrium. Quid est Deus? Immortalis mens , incontem- plabilis celsitudo , forma multiformis, incogita- bilis inquisitio, insopitus oculus , omnia conti- nens, lux , bonum, et quod est hujusmodi. Quid est Sol? Coli oculus, caloris circuitus, splendor sine occasu; diei ornatus, horarum distributor. Quid est Luna ? Celi purpura, solis eemula, malefactorum inimica, solamen iter agentium, directio navigantium, signum solemnitatum , larga roris (add. infusio), praesagium tempe- statum, . Quid est Terra? Basis coli, meditullium mundi, fructuum custos et mater, operculum inferni, mater nascentium , nutrix viventium , devoratrix omnium , cellarium vitz. Quid est Homo? Mens incarnata , phantasma temporis , speculator vite, mancipium mortis , transiens viator, loci hospes, anima laboriosa, parvi temporis habitaculum. Quid est Pulchritudo ? Flos marcidus , carnalis felicitas, humana concupiscentia. Quid est Mulier? Hominis confusio, insatura- bilis bestia, continua sollicitudo, indesinens pugna, viri incontinentis naufragium, humanum mancipium. Quid est Amicus? Desiderabile nomen, homo vix apparens , infelicitatis refugium , indesinens felicitas. ^ Quid Divitic ? Auri pondus, curarum mini- stra, delectatio injucunda, insatiabilis invidia, desiderium inexplebile, os excelsum, invisa concupiscentia. Quid est. Paupertas? Odibile bonum , sanitatis mater, curarum remotio, sapientia repertrix , negotium sine damno, possessio absque calu- mnia, sine sollicitudine felicitas. Quid Senectus ? Optatum malum , mors viven- tium , incolumis languor, spirans mors. n 9 Quid Somnus ? Mortis imago , laborum quies, infirmantium votum , miserorum desiderium. Quid est Fita? Beatorum letitia , miserorum mcestitia , exspectatio mortis. Quid est Mors? /Eternus somnus , divitum pa- vor, pauperum desiderium, inevitabilis even- tus, latro hominis, fuga vitz, resolutio omnium. Quid est Ferbum ? Proditor animi, Quid est Corpus? Domicilium anima. Quid est Barba ? Sexus discretio. Quid est Cerebrum ? Custos memoriz. Quid est Frons ? Imago animi. Quid Oculi ? Duces corporis , vasa luminis. Quid est Cor? Receptaculum vitz. Quid Jecur? Custodia caloris. Quid Fel? Suscitatio iracundia. Quid Splen? Risus et letitia capax. Quid est Stomachus? Ciborum coquus. Quid Ossa? Robur corporis. Quid Pedes ἢ Mobile fundamentum, Quid est Fentus? Aeris perturbatio , mobilitas aquarum, siccitas terrz. Quid sunt Flumina ? Cursus indeficiens , refe- ctio solis, irrigatio terrze. Quid Amicitia? /Equalitas animorum. Quid Fides ? Ignotze rei mira certitudo, Quid est , quod hominem lassum fieri non sinit ? Lucrum. EJUSDEM SENTENTLE. Mundus , est incessabilis circulus , cunctorum via et transitus. Mare , mater aquarum , terree amplexus. Deus, mens immortalis, incomprehensibilis certitudo , forma omniformis, Colum , sphaera volubilis, campus intelligen- tiz , hortus zternitatis , theatrum vitale omnium, Sol, oculus dei, ccli et natura sensus , tem- perator vitarum , horarum zternus distributor. Luna, Solis famula, tenebrarum arbitra, in- dex malefactorum , directio estuum, tempesta- tum et ventorum indicium. 16 I SECUNDI SENTENTLE. 317 Homo, mens incarnata, anima subjecta tem- pori , lusus astrorum , speculator vite , motus et mortis principium. Terra, basis mundi, mater corporum. Dies , stadium laborum , viventium respectus, mortis calculatio. "ler, custodia vitarum , animarum fundus. Lux , rerum facies , colorum index. Pluvia, terre exsudatio , nutrix fructuum. Nebula , tenuis nox. Fentus, aeris turbatio, mobilitas aquarum, siccitas terre, Aqua , subsidium vitz, fons fructuum, scate- bra agilitatis , macularum ablutio, Flumen , ymago temporis , cursus indeficiens , refectio solis , irrigatio terrae. Gelu , fluminum exsiccatio, pons aquarum na- turalis. Hyems , caloris exsilium. Fer, parturitio terra. JEstas, rerum voluptas, nature pregnatio, venustas laborum. Mulier, sollicitudo perpetua, humana furia, quotidianum damnum , perpetua iracundia , pon- dus immobile , necessarium malum. Pulchritudo , naturalis captio, parvi temporis flos, error humanus , omnium cupiditas , dulcis morbus , amabile tormentum. ALTERCATIO HADRIANI AUG. ET EPICTETI SIVE POTIUS SECUNDI PHILOSOPHI. Haun. Primum est, quid sit mundus, — ἔριον. Mundus est, o Hadriane, constitutio coli et terrz, et omnium quz in eis sunt, de quibus paulo plus disseram, si iis, qua dicentur, dili- genter intenderis. Mundus est spectabilis supel- lex, ineffabilis circuitus, per se genitum theo- rema, multiformis formatio, zeternus tenor, circuitus sine errore, solis lumen, dies, nox, astra, tenebra, tevra, aer, aqua. ΠΑΡ. Quid est Oceanus? — ἔριον, Oceanus est terminus coronatus, mundi amplexus, vin- culum ancliticum (Zeg. cingulum atlanticum ) universa nature circumcursus, orbis sustenta- culum , audaciz via, limes terrz , divisio regno- rum , hospitium fluviorum , fons imbrium, refu- gium in periculis, gratia in voluptatibus. Hann. Quid est Deus ? — ἔριον. Deus est sum- mum bonum , mens immortalis, incontemplabi- lis celsitudo, forma mulüformis, multiplex spiritus , incogitabilis inquisitio, insopitus ocu- lus, omnia continens lux. Hann, Quid est Dies ? — Errcr. Stadium labo- ris, principium quotidianum, terna compu- tatio, Hapn. Quid est So1? — Errcr. Mundi oculus, noctis concerlatio, caloris circuitus, indeficiens cauma, splendor sine occasu, ccelestis viator, diei ornatus, celi pulchritudo , nature gratia, horarum distributor. Hann. Quid est Luna? — ἔριον. Coli purpura, Solis amula, malefactorum revelatrix , itineran- tium solamen, navigantium directio, signum solemnitatum, recalculatio mensium, oculus noctis , roris larga infusio, tempestatum preesaga. Hapn. Quid est Terra? — ἔριον. Coli basis, mundi meditullium, custos et mater omnium , operculum miserorum , devoratrix omnium , ant ( Jeg. mater) nascentium, cellarium vitze. Havn. Quid est Homo? — ἔριον. Mens incar- nata, laboriosa anima , parvi temporis habitacu- lum , spiritus receptaculum, phantasma temporis, speculator vitze, lucis desertor, vitz consumtio, mancipium mortis , transiens viator, loci hospes. Hapn. Quid est Coelum? — ἔριον. Sphaera vo- lubilis, culmen immensum. Vapn, Quid est Pulchritudo? — Krrcr. Natura- ———————————————————— ÁO € € τ΄ 51 lis captio, parvi temporis fortuna, flos marci- dus, incompositum negotium, humana concu- piscentia, Hapz. Quid est Mulier? — Errcr. Hominis confusio, insatiabilis bestia, sollicitudo conti- nua , indesinens pugna, quotidianum damnum , tempestas domus , sollicitudinis impedimentum, viri incontinentis naufragium, adulterii vas, inconcisum proelium, animal proximum, pondus gravissimum, aspis insatiabilis, humanum man- cipium. Hapn. Quid est. 4micus? — ἔριον. Homo vix apparens, desiderabile nomen, non invenienda possessio, refugium infelicitatis, miserize re- spectio , indeficiens quies, indesinens sollicitas ( teg. felicitas ). Hapn. Quid Agricola? — ἔριον, Laborum mi- nister, operator multorum, terre medicus, ar- bustorum plantator, montium complanator, Hapn. Quid est INavis? — Ericr. Domus abs- que fundamento , avis lignea, incerta salus. Hapn. Quid Nauta? — ἔριον. Flnviorum via- tor, marinus equitator, orbis hospes, terrae desertor, tempestatis concertator. Hapn. Quid sunt Divitice ? — ἔριον, Auri pon- dus , curarum ministratio , injucunda delectatio, insatiabilis invidia, res desiderata, desiderium inexplebile, invisa concupiscentia. Hapz. Quid Paupertas? — ἔριοτ. Bonum odibile, sanitatis mater, curarum remotio , sa— pientie repertrix, possessio absque calumnia, negotium sine damno, sine sollicitudine felicitas. Hapnz. Quid est Senectus? — Vrpicr. Optatum malum, viventium mors, Veneris expers, mors exspectata. Hapn. Quid est Somnus? :— Errcr, Mortis imago, laborum quies, vigilantium sapientia, vinctorum solutio, infirmantium votum , mise- rorum desiderium , universi spiritus requies. Hapn. Quid Fita? — ἔριον. Beatorum letitia, miserorum moestitia , exspectatio mortis. Hapm. Quid est Mors? — Emir. /Eternus somnus, dissolutio corporum, divitum pa- vor, pauperum desiderium, inevitabilis even- tus , in certa peregrinatio , fuga vite , resolutio omnium, 8 δα MT. ALTERCATIO HADRIANI ET SECUNDI. 519 Mapn. Quid est Litera? — Ericr. Historiae custos, Hapn. Quid Verbum ?—VEricr. Animi proditor, Hapn. Quid est Lingua? — ριον. Aeris fla- gellatio. Han. Quid est 4er? — KEpcr, Custodia vitz. Hapbn. Quid est. Libertas? — νιον. Hominis innocentia. Hapn. Quid est Caput? — Errcr.. Hominis culmen. Hapn. Quid est Corpus? — Epicr, Animae do- micilium. Hapn. Quid Come? τος ριον, Vestes capitis, Hapn. Quid Barba? — Vricr. Sexus discretio, Haon. Quid est Cerebrum? — Vricr. Custos memoria. Hapn. Quid Oculi ? — Epicr. Duces corporis , indices animi. Hapn. Quid Nares? — Errcr. Odorum attre- ctatio, Haon. Quid Aures? — KErmcr. Sonorum con- trectatores. Hapn. Quid Os ? — Errcr. Nutritor corporis. Hapn. Quid Dentes ὃ — Ertcr. Mole mordentes. Haba. Quid Labia? — Ericr. Valve corporis. Hapn. Quid Manus? — ἔριον, Corporis ope- rarii. Hapn. Quid Digiti? — Errcr. Chordarum plectrum, Hapn. Quid Pulmo? — ἔριον. Servator aeris. Hapz. Quid est Cor? — Ericr. Receptaculum vita. Hapn. Quid Jecur ? — ἔριον. Custodia caloris. Haba, Quid Fel? — ἔριον, lracundix susce- ptaculum. Hapn, Quid Splen? — ἔριον. Risus et lztitize capax. Hapn. Quid Stomachus? — Errcr. Ciborum coquus. Hapn. Quid Ossa? — ἔριον. Robur corporis. Hann. Quid Core ? — ἔριον. Epistylia colu- mnarum. Hapn. Quid Pedes? — Ericr. Mobile funda- mentum. Hapbn. Quid Crura ? — Ericr. Columnz cor- poris. Han. Quid Sanguis ? — ἔριον. Humor vena- rum vitz. Hapn. Quid est Lux ? — ἔριον. Facies omnium rerum. Hapn. Quid Stelle ἢ — Ericr. Pictura culmi- nis, naturarum gubernatores , noctis decus. Hapz, Quid Pluvia? — Ericr. Conceptio terrze frugum genitrix. Vapn. Quid est Nebula? — Epic. Nox in die, labor oculorum. Hlapn. Quid est Fentus ? — Epic, Aeris per- turbatio, mobilitas agrorum (/eg. aquarum), siccitas terrae, Hapn. Quid sunt. Flumina? — ρου. Cursus indeficiens , refectio solis , siccitas terrae. Hapn. Quid est 4qua? — Kricr, Subsidium vit:e, ablutio sordium. Hapn. Quid est Gelu ἢ — Esmicr. Herbarum persecutio, vinculum terrze, fons agrorum (/eg. pons aquarum. ) Hapn., Quid est Niz ? — Τύριον. Aqua sicca. HMapn. Quid est Hyems? — Errem. JKEstatis exsul. Mapn. Quid est Fer? — ριον, Pictor terr, maturatio fructuum. Hapn. Quid est, quod amarum dulce facit? — ἔριον. Fames. Hapn. Quid est, quod hominem lassum fteri non sinit ? — Errcr. Lucrum. Hapn. Quid est Spes? — ἔριον. Vigilanti somnium. Hapn. Quid est Spes? — Errcr. Refrigerium laboris, dubius eventus. Hapn. Quid est Amicitia? — ριον. Refrige- rium laboris, dubius eventus. Hapn. Quid Fides? — KEricr. Ignotz rei mi- randa celsitudo ( /eg. certitudo ). Hapn. Quid erit nobis , si cinctum solvas, neque nudaberis ipse? Respice corpus, quo et doceri* possis ? — Errcr. Epistola est. Hapn. Quid est Epistola? — ἔριον. Tacitus nuntius. Hapn. Quid est Pictura ? — Ertcr. Veritas falsa, Hapn. Quare Aoc diristi? — ἔριον, Videmus enim poma picta, flores, animalia, aurum, ar- gentum , et non est verum. Hapn. Quid est Aurum? — Krrcr. Mancipium mortis. Hapn. Quid est Argentum ἢ — Ericr. Invidize locus. Hapn. Quid est Ferrum? — Ericr. Omnis ar- tis instrumentum. Hapn. Quid est Gladius? — Ercr. Regimen castrorum, j Hapn. Quid est Gladiator? — Eric. Sine cri- mine homicida, Hann. Qui sunt, qui sani cegrotant? — ἔριου. Qui aliena negotia curant. Hapn. Qua ratione homo lassus non fitt? — ἔριον. Lucrum faciendo. Hapz. Quid est Amicitia? — Emicr. Con- cordia. δ20 Hann. Quid est longissimum? — ἔριον, Spes. Hapn. Quid est Spes? — ἔριον, Vigilanti so- mnus , exspectanti dubius eventus, Hapn. Quid est, quod homo videre non potest? — E»ricr. Alterius animam, Hann. Qua re peccant homines ἢ — Errcr. Cu- piditate, Hann. Quid est Libertas ἢ — Ertcr. Innocentia. Hapn. Quid regi et misero commune est? — ριον. Nasci et mori. Hann. Quid estoptimum etpessimum ἢ — ἔριον. Verbum. Hann. Quid est, quod alii placet et alii displi- cet? — ἔριου. Vita. Hapn. Quid est optima vita? — Ericr. Bre- vissima. Hapz. Quid est certissimum? — Ericr. Mors. Han. Quid est Mors? — ἔριον. Perpetua se- curitas. Hapn. Quid est Mors? — Errcr. Timenda nulli, si sapiens degat : inimica vite, numen amantium , metus parentum , liberorum przda, testamenti gratia, post obitum sermo, supremae lachrymz , post memoriam oblivio , fax rogi, ti- tulus monumenti , mors omnium malorum finis. Hann. Quare mortuus coronatur? — Ἐριοτ. Agonem se vitz transegisse testatur. Hapm. Quare mortuo pollices ligantur? — Ericr. Ut parem post obitum esse se sciat. Hapnz. Quid est F'espillo? — ἔριον. Quem multi devitant , et nemo effugit. Hann. Quid est Rogus? — Ericr. Contentio crediti , persolutio debiti. Hapn. Quid est Tuba ἢ — ἔριον. Belli incita- men ( Zeg. incitamentum), castri signum , arenze admonitio, scene commissio, funeris deplo- ratio. Hapn. Quid est Monumentum? — KE»rzcr. Saxa stigmosa, otiosi viatoris spectatio. Hann. Quid est Homo pauper? — ἔριον. Quem ut puteum desertum omnes adspiciunt, et suo loco illum relinquunt. Hann. Quid est Homo? — ἔριον, Balneo simi- lis. Prima cella tepidaria, unctuaria : infans natus perungitur. Secunda cella sudatoria pueri- tia est. Tertia cella assa, perferentaria, juven- tus. Quarta cella frigidaria senectus, omnibus sequat sententiam. Hapn. Quid est Homo? — Ericr. Pomo similis, Poma ut in arboribus pendent, sic sunt et cor- pora nostra : aut matura cadunt, aut cito acerba ruunt, Han. Quid est Homo? — Kricr. Sicut lucerna in vento posita. ALTERCATIO Hapz. Quid est Homo? — ἔριον. Loci hospes, legis imago , calamitatis fabula, mancipium mor- tis, vite mora : quo Fortuna sepe suos ludos facit. Han. Quid est Fortuna? — Ἐριοτ. Ut matrona nobilis, quz in servos se impingit. Hapz. Quid est Fortuna ? — ἔριον. Sine judi- cio proxima meta, alienorum bonorum casus. Ad quem venit, splendorem ostendit; a quo re- cedit, umbram facit. Hapn. Quot sunt autem Fortune? — Ἔριοτ. Tres : una ceca, quz ubilibet se impingit ; et alia insana, quz concedit, cito aufert; tertia surda, qua miserorum preces non exaudit. Hapz. Quid sunt Dii? — ἔριον. Oculorum signa, mentis numina : si metuis, timor est, si contines , religio est. Hann. Quid estSol? — Err:cr. Splendor orbis, qui tollit et ponit diem, per quen scire nobis cursum horarum datur. Hapn. Quid est Colum? — ἔριον. Culmen immensum, Hann. Quid est Caelum ? — Errcr. Aer mundus. Hann. Quid sunt Stelle? — ἔριον. Fata ho- minum. Hapz. Quid sunt Stelle ? — ἔριοτ. Littora gubernatorum, Hapnz. Quid est Terra? — ἔριον. Horreum Cereris. Hapz. Quid est Terra? — Ericr. Cellarium vitz, Hann. Quid est Mare ἢ — ἔριον. Iterincertum. Hapn. Quid est Navis ἢ — Ericr. Domus er- ratica, Hapn. Quid est Navis? — Errcr. Übilibet ho- spitium, Hapnz. Quid est Navis? — ἔριον. Nuntia Ne- ptuni, anni cursuum tabellarium. Hapn. Quid Nauta? — ἔρτουν. Amator pelagi, firmi desertor, contemtor vite mortisque, unda cliens, Hapn. Quid est Somnus? — Er»icr. Mortis imago. Hapn. Quid est Nor ἢ — Errcr. Laboranti re- quies , grassanti lucrum. Hapn. Quid est. Culcitra? — ἔριον. In somnis volutatorium. Hapna. Quare Venus nuda pingitur? — ριον. Nuda Venus picta ( leg. picta est), nudi pingun- tur Amores. Quibus (leg. sed quc) nuda placet , nudos di- mittat oportet. Hapa. Quare Venus Vulcano nupta est? — Er:cr. Ostendit amorem ardore incendi. HADRIANI ET SECUNDI. 521 Hapa. Quare Fenus straba est? — ἔριον. Quia pravus est amor, Hapn. Quid est 4mor? — ἔριον, Otiosi pecto- ris molestia, in puero pudor, in virgine rubor, in fcemina furor, in juvene ardor, in sene risus, in derisore delicti nequities est. Hapn. Quid est Deus? — Emcr. Qui omnia tenet. Hann. Quid est Sacrificium? — ἔριον. Deli- batio. Hapm. Quid est sine societate? — ριον. Regnum. Hapz. Quid est Regnum? — Emicr. Pars Deorum, Hann. Quid est Cesar? — ἔριοτ, Publice lu- cis caput. Hapn. Quid est Senatus? — ἔριον. Ornamen- tum urbis ; splendor civium. Ha»n. Quid est Miles? — ἔριον, Murus impe- rii, defensor patriz, gloriosa servitus , potesta- tis indicium, Hapn, Quid est Roma? — Ertcr. Fons impe- rii orbis terrarum, mater gentium, rei possessor, Romanorum contubernium, Pacis eterne con- secratio, Hapn. Quid est Fictoria? — ἔριον, Belli dis- cordia, pacis amor, Hapn, Quid est Par? — Emcr. "lTranquilla libertas. Hanna. Quid est Forum? — Ericr, Templum libertatis , arena litigantium, Hapn. Quid sunt Amici? —Errcr, Statue aurez, Hapn. Quid est 4micus? — Ericr. Pomo citreo similis, foris beatus : Nam (/eg. Namque ) intra pectus acidum oc- cultat ( add. hic ) malum. Hapn. Quid sunt Parasiti? — ἔριον. Qui tan- quam pisces inescantur. ΣΕΈΤΟΥ TOY HYOATOPEIOY LNOMAI. SEXTI PYTHAGOREI SENTENTLE. Οὔτε ἐν ἰχθύσι φωνήν, οὔτε ἐν ἀπαιδεύτοις ἀρε- τὴν δεῖ ἐπιζητεῖν. (Anton. et Maxim. Serm. περὶ ἀφροσύνης p. 109 ed. C. Gesneri.) Ὁ διαδαλὼν φίλον μὴ εὐδοχιμείτω, x&v ἀληθῆ λέγη. (Anton. Serm. περὶ ψόγου xal διαδολῆς p. 259.) s. Νὴ ὀνειδίσης τῷ φίλῳ σου χάριτας" ἔσῃ γὰρ ὡς οὗ δεδωχώς. ( Anton. Serm. περὶ εὐεργεσίας pag. 278.) 4. Σοφὸς ἀνὴρ xal σιγῶν τὸν θεὸν τιμᾷ, ὶ διὰ τί σιγᾷ. (Anton. et Maxim, Serm. περὶ σιωπῆς pag. 388.) Φίλον ἕνεκα χρείας μὴ ἀγάπα d; γὰρ τοιαύτη φι- Ma πρόσκαιρος καὶ ἀδέθαιος. (Anton. et Maxim. Serm. περὶ φίλων xal φι- Mac p. 721.) c. Νὴ χτήσει φίλον, ᾧ μὴ πάντα πιστεύεις. (Anton. et Maxim. l. c.) 7. [Heviav φέρειν οὗ παντός, ἀλλ᾽ ἀνδρὸς σοφοῦ.] (Antonius Meliss. Serm. περὶ pag. 706.) r] δὴ εἰδὼς χαὶ τωχῶν 8. Ἐμψύχων χρῆσις μὲν ἀδιάφορον, ἀποχὴ δὲ λογι- χώτερον. (Origenes contra Cels. lib. VIII p. 397 ed Cantabrig. ) 4 Ἁμαρτήματα γυναιχῶν, ἀνδρῶν ἀπαιδευσία. (Joannes Damascenus in Sacr. Parall. Tit. XI περὶ γυναιχῶν πονηρῶν pag. 411 tom. lI ed. Lequien. ) 9. I0. Θυσία τῷ θεῷ, γνώμη ἀγαθή. (Idem Tit. IX περὶ προαιρέσεως καὶ διαθέ-- σεως p. 640.) I Οὐχ ἔστι χατὰ θεὸν ζῆν ἄνευ τοῦ σωφρόνως xal δικαίως πάντα πράττειν. (Idem Tit. XVII περὶ πολιτείας σεμνῆς ἢ. 556.) 12. "Em γυναιχὶ πονηρᾷ καλὸν σφραγίς. (Anton. Meliss. Serm. περὶ γυναιχῶν πονη- ρῶν pag. 608. ) 13. Γυνὴ μεγαλόφωνος xz γλωσσώδης ὥσπερ σάλπιγξ πολεμίων εἰς τροπὴν θεωρηθήσεται. (Anton. Mel. Serm. περὶ γυν. πον. p. 608.) Σέξτος πῦρ ἀΐδηλον ἀποδέδωχε τὸ ἐξ ἀδήλου ἐμ- πεσόν. (Sextus apud Porphyrium Quzst. Homer. 26; cf. Iliad. ΧΙ, 155. ) 14, 1. Neque vox in piscibus , neque virtus in ho- minibus imperitis quzrenda. 2. Criminans amicum ne approbetur, etiamsi vera dicat. 3. Ne exprobres amico tuo beneficia : videbe- ris enim non dedisse. 4. Vir sapiens et silens deum colit causamque Scit, cur sileat. 5. Amicum ne diligas utilitatis gratia : nam talis amicitia brevis et instabilis est. 6. Amicum ne parato, cui non omnia credas. 7. Paupertatem ferre non cujusvis est, sed viri sapientis. 8. Esus animantium est quidem indifferens; abstinentia tamen eorum rationi magis consen- tanea videtur. 9. Peccata mulierum imperitiáà virorum ad- mittuntur, 10. Victima deo ( grata ) est bona mens. 11. Fieri non potest, ut quis secundum deum vivat , nisi sapienter et juste cuncta faciat. 12. In muliere improba bonum est sigillum. 13. Mulier clamosa et lingulaca quasi tuba hostium in fugam nos impellentium habebitur. 14. Sextus ignem edacem ex incerto loco in- gruentem exposuit, SEXTI SIVE XYSTI SIVE SIXTI ENCHIRIDION LATINE VERSUM A RUFINO. RUFINUS APRONIANO SUO 8. D. Scio quia, sicut grex ad. vocem proprii pa- storis libenter accurrit, ita et religiosus auditor vernaculi doctoris admonitionibus gaudet. Quia ergo, charissime fili Aproniane, religiosa filia mea, soror jam in Christo tua, poposcerat ἃ me, ut ei aliquid, quod legeret, tale compone- rem , ubi neque laboraret in intelligendo, aperto et satis plano sermone :Sixtum in Latinum verti, quem Sixtum ipsum esse tradunt, qui apud vos idem in urbe Romana Sixtus vocatur, episcopi et martyris gloria decoratus. Hunc ergo cum legerit, inveniet tam brevem, ut videat sin- gulis versibus ingentes explicari sensus, tam vehementem , ut versus sententia ad totius possit perfectionem vitze sufficere , tam manifestum , ut nec assistens quidem legenti puellae expertem se intellectus esse causetur. Omne autem opus ita breve, ut de manu ejus nunquam possit recedere, totus hic liber ibi pristini alicujus pretiosi obti- nens annuli locum. Et revera s&&quum videtur, ut, cui pro verbo Dei terrena ornamenta sorduerunt, nunc a nobis ad vicem verbi et sapientize moni- libus adornetur. Nunc ergo interim habeatur in manibus pro annulo liber, paulo post vero in thesaurum proficiens totus servetur in corde, sermones disciplinz et bonorum actuum com- munionis de intimo suggesturus arcano. Addidi et electa quzdam religiosi parentis ad filium, sed breve totum, ut merito omne opusculum vel enchiridion, si Grece, vel Latine annulus ap- pelletur. Vale. SEXTI ENCHIRIDION RUFINO INTERPRETE. 1. Fidelis homo , electus homo est. 2. Electus homo , homo Dei est. 3. Homo Dei est, qui Deo dignus est. 4. Deo dignus est , qui nihil indigne agit. ( €f. Porphyr. ad Marcell. cap. 15. ) 5. Dubius in fide, infidelis est. 6. Infidelis homo mortuus est corpore vivente. 7. Vere fidelis est, qui non peccat, atque etiam in minimis caute agit. 8. Non est minimum in humana vita negli- gere minima. 9. Omne peccatum impietatem puta. Non enim manus vel oculus peccat , vel aliquod hujusmodi membrum : sed male uti manu vel oculo, pec- catum est, 10. Omne membrum corporis , quod invitat te contra pudicitiam agere , abjiciendum est. Melius enim est uno cum membro vivere , quam cum duobus puniri. ( €£. Porphyr. ad Marcell. cap. 34.) 11. lnmortales crede te manere in judicio honores et pcenas, ( €. Maximus t. H. Serm. LXVIII p. 685.) 12. Si, quicunque in hoc mundo habes, ali- quis auferat tibi, ne indigneris. 13, Inculpatus esto. 14. Omnia auferenti a te cede, przter liber- tatem. ( Conf. Demophili Sentent. 42. ) 15. Sapiens vir et pecuniz contemptor similis est Deo. 16. Rebus mundanis in causis tantum neces- sariis utere, 17. Quas mundi sunt, mundo : et qua Dei sunt, reddantur Deo. 18. Certus esto, quod animam tuam fidele depositum acceperis a Deo. , 19. Cum loqueris de Deo scito, quod judi- ceris a Deo. 20. Optimam purificationem putato nocere nemini. (Cf. Hierocl. ad carm. aur. vs. 67-69.) 21. Anima purificatur Dei verbo per sapien- tiam, 22, Ne putes Dei sapientiam insensibilem esse. 23. Deus sicut mens est, qua movetur sponte, secundum hzc et subsistit. 24. Magnitudinem Dei non invenies , etiamsi pennis volare possis. 25. Nomen Dei ne quzras, quia non invenies : nam omne, quod nomine appellatur, a digniore nomen accipit, ut alius quidem vocet, alius au- tem audiat. Quis ergo est, qui nomen imposuit Deo? Deus autem non nomen est Deo, sed indi- cium, quod sentimus de Deo. 523 524 ras. 27. Deus sapiens lux est, non capax con- trarii. 28. Quacunque fecit Deus, pro hominibus ea fecit. 29. Angelus minister est Dei ad hominem. (Cf. Porphyr. ad. Marc. cap. 21.) 3o. Tam pretiosus est homo apud Deum, quam angelus. 31. Primus beneficus est Deus; secundus est is, qui beneficii ejus fit particeps homo. Vive igitur ita, tanquam qui sis secundus post Deum et electus ab eo. (Conf. Orig. contra Cels. lib. IV pag. 179 ed. Spencer.) 32. Habes (inquam) in te aliquid simile Dei , et ideo utere te ipso, velut templo Dei, propter | illud, quod in te simile est Dei. (Cf. Demophili sent. 45 et Porph. ad Marc. cap. 11.) 33. Revereatur vitam tuam mundus. Nihil ad- mittas , quod tibi invehat notam. 34. Male viventes, cum ex corpore excesse- rint, cruciabit malus daemon , usque quo etiam novissimum quadrantem exigat ab eis. 35. Beatus vir, cujus animam nemo reprehen- dit ad Deum euntem. 36. Deum ergo honora super omnia, ut ipse dominetur tibi. 37. Quicquid super omnia honoraveris , hoc tibi dominabitur. Si autem dominatum tui gerit Deus, ita tu demum dominaberis omni- bus. 38. Honor summus Deo scire eum et imi- tari. 39. Simile quidem Deo per omnia nihil est, grata tamen ei est inferioris, quantum possibile est , imitatio. 40. Templum sanctum est Deo mens pii, et altare est optimum ei cor mundum et sine pec- cato. (Conf. Grac. Sexti sent. τὸ et Porphyr. ad Marcell. cap. 19.) 41. Hostiasoli (leg. sola) Deo acceptabilis, be- nefacere hominibus pro Deo. (Cf. Porphyr. ad Marcell. cap. 17.) 42. Deo gratiam prestat homo, qui quantum possibile est, vivit secundum Deum. 43. Deus quidem nullius eget, fidelis autem Dei solius; z:mulatur ergo illum, qui nullius egel, is qui paucis in rebus necessariis in- diget. 44. Satage magnus quidem esse apud Deum, apud homines vero invidiam fuge. 45. Si benignus sis erga indigentes, magnus eris apud Deum. SEXTI ENCHIRIDION. 26. Nihil ergo de Deo, quod non licet , que- ; 46. Sapiens vir, cujus viventis quidem parva est apud homines opinio, defuncti vero gloria predicatur, 47. Omne tempus, quo de Deo non cogitas, hoc puta te perdidisse. 48. Corpus quidem tuum incedat in terra, anima autem semper sit apud Deum. 49. Intellige, quz sint bona, ut bene agas. 5o. Bona cogitatio hominis Deum non latet, et ideo cogitatio tua pura sit ab omni malo, 51. Dignus esto eo, qui te dignatus est filium dicere , et age omnia ut filius Dei. 52. Quod Deum patrem vocas, hujus in actio- nibus tuis memor esto. 53. Vir castus et sine peccato potestatem ac- cepit a Deo esse filius Dei. 54. Bona mens chorus est Dei. (Cf. Demophili sent. 45.) 55. Mala mens chorus est demonum malo- rum. (Cf. Porphyr. ad Marcell. cap. 21, ubi exstant graca Sexti verba qua perperam vertit Rufinus.) 56. Injustum si inhibeas agere injuste, hoc est secundum Deum punire. 57. Satage non videri, sed esse justus. Cer- tum enim est non esse eum, qui videri vult esse. 58. Honora quod justum est, propter hoc ipsum quod justum est, 59. Nequaquam latebis Deum agens injuste, sed nec cogitans quidem. (Conf. Thaletis sent. 12.) 60. Vir sapiens castus erit Deo. 61. Omnem spurcitiem fuge. 62. Semper de bonis loqui stude. 63. Libidinem vince, continens corpus in omnibus, quia ex deliciis et voluptatibus non effugies spurcitiem. (Cf. Pythag. carm. aur. vs. 9—1a1.) 64. Voluptuosum Deus non exaudit, 65. Deliciarum finis corruptio. 66. Non verbum, sed ratio precedat actus tuos. (Cf. Pythag. carm, aur. vs. 27 sqq. et De- mophili sent. 26.) 67. Perniciosum est servire vitiis , quia, quot vitia habet anima, tot et dominos. (cf. Demophili sent. 3r.) 68. Amor pecunie amorem carnalium in- dicat. 69. Acquire possessionem animz firmam, vir- tutem, Quid est firma possessio, nisi virtus aut vis anima? (cf. Pythagoreorum sent. 16.) 70. Renuntia rebus corporis, dum adhuc po- tes, et quantum potes, 71. Hoc solum tuum duc ito , quod bonum est. SEXTI ENCHIRIDION. 72. Qualis vis esse, dum Deum oras, talis semper esto. 73. Dum optima queque abjeceris predia, tunc purificatus pete quod vis a Deo. 74. Lingua maliloqua indicium est mentis malz. (Cf. Antonius Meliss. et Maxim. serm. περὶ ψόγου xat διαδολῆς p. 258.) 75. Insuesce linguam tuam bene proloqui, et maxime , cum de Deo fit sermo. (Cf. Porphyr. ad Marcell. cap. 15.) 76. Nocere Deo nemo potest. 77. lnpius in Deum maledicus et infestus et contumeliosus est. 78. Fundamentum pietatis est continentia culmen autem pietatis amor Dei, (Cf. Porphyr. ad Marc. cap. 35.) 79. Pium hominem habeto tanquam te ipsum. 80. Opta tibi evenire non quod vis, sed quod expedit. (Cf. versus allatos a Platone Alcib. lI p. 143 ed, Steph.) 81. Qualem vis esse proximum tuum tibi, talis esto et tu tuis proximis. 82. Que culpas, facere noli. (Cf. Thales ap. Diog. Laert. I, 36.) 83. Nulli suadenti acquiescas petere quod non est bonum. (Cf. Carm, aur. vs. 25—»6.) 84. Quod Deus tibi dat , nullus auferre potest. (Cf. Demophili sent. 1.) 85. Delibera priusquam agas, et antequam agas provide quale sit quod facturus es. (Conf. Demophili sent. 5.) 86. Si quid non vis scire Deum , istud nec agas nec cogites, 87. Priusquam agas, quodcunque agis, co- gita Deum, ut lux ejus pracedat actus tuos. (Cf. Carm. Aur. vs. 48—49.) 88. Grandis impietas in Deum aflligere ho- minem. 89. Anima illustratur recordatione Dei. 90. Contentus esse mediocribus stude. 91. Noli omnia concupiscere. 92. Occasiones bonorum perquire, etiam cum labore. 93. Noli diligere ea, qua corporis sunt, 94. Immundum hominem facit actus turpis. 95. Purgatur anima insipientis, cum arguitur intrinsecus latens sensus ejus. 96. Deus in bonis actibus hominibus dux est. 97. Neminem inimicum deputes. (Cf. Hierocl. ad carm. aur. vs. 7.) 98. Dilige omne, quod ejusdem tecum naturz est : Deum vero ctiam plus quam animam tuam dilige. 525 99. Pessimum est peccatoribus in unum con- venire , cum peccant. 100. Multi cibi impediunt castitatem, et incon- tinentia ciborum immundum facit hominem, 101. Animantium omnium usus quidem in cibis indifferens, abstinere vero rationabilius est. (Conf. grec. Sexti sent. 8 et Senec. epist. VIH.) 102. Non cibi, qui per os inferuntur, polluunt hominem, sed ea, quae ex malis actibus profe- runtur, 103. Quidquid cupiditate victus acceperis, polluit te. 104. Multitudini placere ne satagas. (Cf. Sym- bol. Pythag. 14.) 105. In omni, quod bene agis, auctorem esse deputa Deum. 106. Mali nullius auctor est Deus. (Cf. Pythag. sent. 13 et Porphyr. ad Marcell. cap. 24.) 107. Non amplius possideas quam usus cor- poris poscit, (Conf. Porphyr. ad Marcell. cap. 29 et 3o.) 108. Aurum non eripit animam e malis. 109. In deliciis corporis positus certum est. quod ignores illa, qua preparata tibi sunt a Deo. iio. Ea posside, qua nullus possit auferre a te. iir. Fer quod necesse est, sicut necesse est, 112. Magnanimus esse stude, 113. Ea quas contemnes , si recte laudaris , ne retineas. In quibus probabiliter magnificus eris, hac obtine. 114. Hzc posce a Deo , qua dignum est prz- stare Deum. (Conf. Porphyr. ad Marcell. cap. 12.) 115. Ratio quz in te est, vite tue lux (/eg. dux! esto. (Conf. Porphyr. ad Marcell. 34.) 116. Ea pete a Deo, quz accipere ab homine non potes. (Cf. Porphyr. ad Marcell. cap. 12.) 117. In quibus przcedere debet labor, hzc tibi opta evenire post laborem. (Cf. Porphyr. ad Marcell. cap. 12.) 118. Oratio vel vota pigri sermo vanus. (Perph. ad Marcell. cap. 12.) 119. Nonoportet contemnere ea, quibus etiam post depositionem corporis egemus. (Cf. Por- phyr. ad Marcell. cap. 12.) 120. Non petas a Deo id , quod cum habueris, non perpetuo obtinebis. (Cf. Demophil. Sent. t et Porphyr. ad Marc. cap. 12.) 121. Insuesce animam tuam aliquid magnum de se sentire post Deum. 122. Nil pretiosum ducas, quod auferre a te possit homo malus. 520 123. Hoc solum bonum putato, quod Deo di- gnum est, 124. Quod Deo dignum est, hoc et viro bono. 125. Quidquid non convenit ad beatitudinem Dei, non conveniat homini Dei. (Cf. Porphyr. ad Marcell. cap. 1r.) 126. Ea debes velle, quz et Deus vult. 127. Filius Dei est, qui hzc sola pretiosa du- cit, qua et Deus. 128. Donec in desideriis est caro, anima ignorat Deum, (Conf. Porphyr. ad Marcell. cap. 13.) 129. Cupiditas possidendi origo avaritiae est. 13o. Ex sui ipsius amore injustitia nascitur. 131. Corpus anima molestum non natura, sed peccatum fecit. 132. Omne quod homini plus est, quam ne- cesse est, inimicum est ei. 133. Qui amat, quod non expedit, non ania- bit, quod expedit. 134. Sapiens verbis innotescit paucis. 135. Qui studet his, quz non sunt bona , eum latebunt quz sunt bona. 136. Semper apud Deum mens est sapientis. (Cf. Porphyr. ad Marc. cap. 16.) 135. Sapientis mentem Deus inhabitat. (Conf. Demophil. sent. 45 ) 138. Inexplebilis est omnis cupiditas, pro- pterea et semper indiget. 139. Sapiens semper similis est sibi. 140. Sufficit ad beatitudinem agnitio Dei so lius et imitatio. 141. Malis qui adulatur, pejores eos facit. (Cf. Sent. Pyth. 27.) 142. Intolerabilis fit malitia, cum laudatur. (Conf. Democrit. fragm. spur. 10.) 143. Lingua tua sensum tuum sequatur. (Cf. Porphyr. ad Marc. cap. 14.) 144. Melius est lapidem frustra jacere, quam verbum. Delibera antequam dicas, ne, quz non expedit, dicas, Verba sine sensu opprobria. (Cf. Simil. Pyth. 104; Porph. ad Marc. cap. 14; Demophil. sent. 5.) 145. Verbositas non effugiet peccatum. 146. Brevis est in sermonibus sapiens. (Cf. Stob. Flor. XXXV, 4 et 8.) 147. Indicium imperitiz longa narratio. 148. Veritatem dilige. 149. Mendacio tanquam veneno utere. (Cf. Plato de republ. lib. ΠῚ cap. 3.) 150. Ante omnia tempus verbis tuis requi- rito, SEXTI ENCHIRIDION. 151. Tum loquere, quando tacere non expe- dit. (Cf. Pythag. ap. Stob. Flor. XXXIV, 7—8.) 15». De quibus ignoras tace, de quibus au- tem certus es, loquere opportune. (Cf. Epictet. Enchir. cap. 41.) . 153. Sermo extra tempus indicium malitiose mentis est, 154. In conventu ne satagas primum dicere. 155. Melius est vinci vera dicentem, quam vincere mentientem. (Conf. Porphyr. ad Marcell. cap. 14.) 156. Fides actus tuos omnes przecedat. 157. Sapientia animam perducit ad Deum. 158, Nihil tam. vernaculum sapientie quan veritas. 159. Nunquam potest anima bona mendacium diligere. 100. Pravo et pessimo ingenio fides aliena est. 16:1. Fidelis homo audire quae oportet amat magis, quam dicere qua non oportet. 162. Vir libidinosus ad omnia inutilis est, 163. lrreprehensibilis in verbis unitur Deo. 164. Peccata discentium opprobria sunt do- ctorum. 165. Mortui sunt apud Deum, per quos no- men Del maledicitur. 166. Sapiens homo beneficus post Deum. 167. Sermones tui vitam tuam commendent auditoribus. 168. Quod fieri non decet, neque in suspicio- nem veniat, quasi id feceris. 169. Quod pati non vis ab alio, neque id fa- cias. 170. Quae tibi facere est turpe, hzc et aliis imperare facienda turpissimum est, : 171. Etiam in cogitationibus tuis mundus esto ἃ peccato, 172. Cum praes hominibus, memento quod et tibi praeest Deus. 173. Vindictam exercens scito quia et judi- ceris a Deo. 174. Majusest periculumjudicantis, quam ejus qui judicatur. 175. Levius est omne vulnus quam verbum. (Cf. Simil. Pyth. xir.) 176. Possibile est verbo fallere homines , non autem Deum, 177. Non putes malum, si tum, cum veritatem scias, culparis in verbo. 178. Male sentire de fide amor jactantiee facit. 179. Fidelis esse magis quam videris stude, (Cf. Democrit. fragm. mor. 114.) dA TROBOMITEUEENT Ὁ SEXTI ENCHIRIDION. 521 180, Cole sapientem. virum tanquam imagi- nem Dei viventis. 181, Sapiens vir etiamsi nudus sit, sapiens apud te habeatur. 182. Neminem propterea magni zestimes, quod pecunia divitiisque abundet, 183. Difficile est divitem salvari. 184. Derogare viro sapienti ac Deo zquale ducito peccatum. 185. Verbum de Deo loquens depositum te pu- lato accepisse animas auditorum, 186. Quod bonum est, hoc solum te decere puta. (Conf, sent. Pythag. 7.) 187. Age magna, non magna pollicens. (Cf. Demophil. sent. 37.) 188. Non eris sapiens, si te repulaveris sa- pientem. 189. Non potest bene vivere, qui non integre credit. 199. In tribulationibus, quis sit fidelis, a- gnoscitur. 191. Finem vite existima vivere secundum Deum. 192. Nihil putes malum , quod non sit turpe. (C£. Porphyr. ad Marcell. cap. 9.) 193. Mali finis injuria, injuriz autem per- ditio. 194. Non dominatur mala affectio in mente fidelis. 195. Omnis mala affectio animi rationi est ini- mica. (Cf. sent. Pyth. 3o.) 196. Quidquid feceris animo male affecto, pennitebis. 197. Affectiones pravz zgritudinum initia, 198. Malitia est zgritudo animz. 199. Ánimz autem mors injustitia et im- pietas. 200. Tunc te puta fidelem, cum passionibus anima carueris. 201. Omnibus hominibus ita utere, quasi communis omnium post Deum curator. 202. Qui hominibus male utitur, se ipso male utitur. 203. Qui nihil mali vult, fidelis est. 204. Opta, ut bene possis facere inimicis. 205. Sine Deo non poteris vivere Deo. 206. Malis ineptus videtur vir sapiens. 207. Omnia sufferto pro eo, ut secundum Deum vivas. 208. Orationem Deus non exaudit hominis, qui egenum non exaudit. 209. Sapientia sapienti donum a Deo. 210. Honorans sapientem te ipsum hono- rabis, 211. Fidelem te esse nosce, 212. Cum filium te quis Dei dicit, memento , cujus te filium dicat, 213. Deum patrem invocans in actibus hoc recordare, 214. Verba tua pietate semper plena sint. 215. In actibus tuis ante oculos pone Deum. 216. Nefas est, Deum patrem invocare et ali- quid inhonestum agere. 217. Qui non diligit sapientem , nec se ipsum diligit. 218. Nulla propria possessio putetursapientis, 219. Quorum communis est Deus idemque pater, hi , nisi auxilia et opem in conimune con- ferunt, impii sunt. 220. Deo ingratus est, qui non magni ducit sapientiam, 221. Conjugium tibi refutare concessum est , idcirco ut vivas indesinenter adhzrens Deo. Si autem tanquam praelium sciens tamen pugnare vis, et uxorem duc et filios procrea. 222. Adulter est in suam uxorem omnis im- pudieus vel amator ardentior.» 223. Nihil propter solam libidinem facias, (Cf. Porphyr. ad Marcell. cap. 35.) 224. Scito, te adulterum esse etiam si cogites de adulterio, Sed et de omni peccato eadem sit tibi ratio. 225. Fidelem te esse professus spopondisti pariter non peccare Deo. 226, Fideli mulieri ornatui ducatur pudicitia. 227. Vir, qui uxorem dimittit, profitetur se nec mulierem gerere. 228. Mulier pudica gloria viri est. 229. Reverentiam habens uxori habet eam reverentem. 23o. Fidelium conjugium certamen habet con- tinentiz, 231. Ut continueris ventrem , aet venereos motus. (Conf. Pythag. Carm. Aur. vs. 9—10.) 232. Devita infidelium laudes. 233. Quse gratis accipis a Deo, przsta gratis. 234. Multitudinem fidelium non invenies : rarum est enim, quod bonum est. (Conf. Juvenal. Sat. XIII, vs. 26 seq.) 235. Sapientem honora post Deum, 236. Cum argueris sapientem , diliget te. 237. Qui sapienti non obtemperaverit, nec Deo obtemperabit. 238. Fidelis volens esse przcipue quidem hoc nitere, ne pecces : quod etiam si forte acciderit, saltem cave, ne iteretur id ipsum. 239. Doctrinam, qua non est Deo digna, ne dicas. (Conf. Porphyr. ad Marcell. cap. 15.) $28 SEXTI ENCHIRIDION. 240. Multa velle scire curiositas animi pu- tanda est.. (Cf. Democrit. fr. moral. 140—141. et Heraclit. ap. Diog. Laert. lib. IX, τὸ 241. Qui cognoscit quz Deo digna sunt, ille sapiens est. 242. Doctrinam, ex qua proficere potes in amore Dei, illam necessario expete. 243. Sapiens vir parcit, ne perdat tempus. (Cf. supra Chilonis dictum χρόνου φείδου.) 244. Fiduciam cum verecundia habeto. 245. Excrucient te liberi male viventes magis quam morientes. 246. Filii infideles nec filii. 247. Fidelis vir non zxgre fert abjectionem liberorum. (Conf. Marc. Antonin. I, 8.) 24,8. Vivere quidem non est in nobis, recte autem vivere in nobis est. 249. Non judices esse sapientie studiosum, cui non de omnibus credis. 250. Stude communiter omnibus benefacere. 251. Criminationes adversus sapientiz studio- sum noli admittere. 252. Exsecrabile tibi sit etiam juste aliquid punire. 253. Si vis cum letitia animi vivere, noli multa agere. In multis enim actionibus minor eris. (Conf. Democrit. fragm. moral. 92.) 254. Quod non posuisti, ne tollas, sed suf- ficiant tibi qua tua sunt. (Conf. Solon. apo- phthegm. 48.) 255. Relinquens qua possides sequere ver- bum Dei, liber enim eris ab omnibus, cum Deo servieris. 256. Cessa a cibo. 257. Ede citra satietatem. 258. Omni homini impartito. 259. Pro reficiendo paupere etiam jejunare bonum est. (Conf. Clemens Alexandr. Strom. VII p. 878.) 260. Omne poculum tibi suave sit quod sitim exstinguit. (Conf. Xenoph. Memorab. lib. I, cap. III, 6.) 261. Ebrietatem quasi insaniam fuge. (Conf, sent. Pythag. 9.) 262. Homo, qui a ventre vincitur, belluz si- milis est. 263. Ex carne nihil oritur bonum, 264. Turpissimz libidinis ea quidem que suavia sunt, cito transeunt, probra vero perpetuo manent, 265. Solent homines abscindere aliqua mem- brorum suorum pro sanitate reliquorum. Quanto id preestantius pro pudicitia fiet! (Cf, Porphyr. ad Marcell. cap. 34.) 266. Grandem poenam putato, cum in desi- deriis obtinueris; nunquam enim sedat deside- rium adeptio desideratorum. (Conf. Clemens Alex. Protr. ad Gent. p. 85 et Strom. VII p. 857.) 267. Non est sapienter factum, in quo libertas aufertur. 268. Bona habere ommes optant, obtinent autem, qui semetipsos integre verbo Dei man- ciparunt. 269. Sapientie amator, et honestus esto, et non obtrectator. 270. Rara sit objurgatio tua et opportuna. (Conf. Clemens Alexandr. Pzdag. lib. 1 cap. 8—9.) 271. Nimius risus indicium est animi negli- gentis : ne ergo tantum tibi indulgeas, ut risu difiluas. 272. Castorum vita sit tibi honestatis exem- plum. 273. Optimum quidem est non peccare, pec- cantem vero agnoscere, quam ignorare, meliusest, (Conf. Clemens Alexandr. Pzdag. lib. I p. 146.) 274. Jactans non est sapiens. 275. Magnam scito esse sapientiam , per quam ferre potes ineruditorum insipientiam. (Cf. De- mophuil. sent. 28.) 276. Turpe ducito proprio ore laudari. 277. Sapientum anime insatiabiles sunt in amore Dei. 278. Exordium in agendo a Deo sume, qua agis. (Cf. carm. aur. vs. 48-49.) 279. Ore autem prius Deum habeto et mente, quam respires. 280. Ea quz oportet discere et ita facere, ne coneris facere , antequam discas. (Cf. carm. aur. vs. 3o-31.) 281. Carnem noli amare, 282. Animam bonam post Deum dilige. 283. Domesticorum indignationes ferre sa- pientis est. 284. Sapientum divitiz continentia, (Cf. sent. Pyth. 19.) 285. Si quid proprium alii tradideris , at ipse non habebis , non judices bonum. (Cf. Demophil. sent. 18.) 286. Justa communio servanda. 287. Non dicas aliquod alio peccato levius. (Conf. Cicero Paradox. 3.) 288. Sicut in benefactis laudari vis, ita in delictis patienter accipe , si culperis. (Conf. Py- thag. ap. Stob. Flor. XIV, 18.) 289. Quorum laudes contemnis , eorum neque derogationes magni pendas, (Cf. Demophil. sent. 20.) SEXTI ENCHIRIDION. 529 290. Thesaurum quidem defodere inhuma- num est, inventum auferre non est sapientis. 291. Quantum laboras pro corpore, si tantum labores pro anima, sapiens eris. (Cf. Porphyr. ad Marcell. cap. 32.) 292. Sapiens non est, qui nocet, 293. Ad omnia, quie agis, Deum invoca te- stem. 294. Deus bonos actus hominum confirmat, (Cf. Porphyr. ad Marcell. cap. 16.) 295. Malorum actuum malus dzemon dux est, (Cf. Porph. ad Marc. cap. 16.) 296. Sapiens vir Deum hominibus commendat. 297. Deus super omnia opera sua, plus super sapientem gloriatur, (Cf. Apollinis oraculum εὐ- σεδέσιν δὲ xxÀ. ap. Hierocl. ad carm. aur. vs. 1.) 298. Nihil tale post Deum verum, sicut. sa- piens, (Cf. Porphyr. ad Marcell. cap. 15.) 299. Quacunque Deus possidet, hac et sa- piens. 3oo. Malus vir non putat esse providentiam. (Cf. Porphyr. ad Marcell. cap. 16.) 3or. Anima mala Deum fugit, (C£. Porphyr. ad Marcell. cap. 16.) 3o». Omne quod malum est, Deo inimicum est, (Cf. Porphyr. ad Marcell. cap. 9.) 303. Qui sapit in te, hunc dicito esse homi- nem. 3o4. Particeps Dei est vir sapiens. 305. Ubi est quod sapit in te, ibi est bonum tuum. 306. Bonum in carne non quzras. 3o7. Quod anim non nocet , nec homini. 508. Sapientem hominem , tanquam Dei mi- nistrum , honora post Deum. 309. Tabernaculum quidem corporis graviter ferre superbum est; deponere autem posse, cum oportuerit, in pace beatum est. (Conf. Clemens Alexandrinus pag. 639 et 640.) 310. Mortis quidem ipse tibi causa non fias; si quis autem vult te corpore exuere, ne indi- gneris. (Cf. in Sosiad. VII sapient. sentent. τῷ βίῳ μὴ ἄχθου.) 311. Sapientem si quis de corpore extrudat injuste , in iniquitate sua beneficium ei praestat ; absolvitur enim tanquam e vinculis. 312. Hominem metus mortis contristat pro imperitia anima. 313. Ferrum, quo homines interimuntur, optimum fuerat non fieri , factum tamen apud te non sit. (Cf. Plin. Hist. Nat. XXXIV, 14 et Me- nag. ad Diog. Laert. VIII, 50.) 314. Nulla simulatio multo tempore latebit , maxime in fine, (Cf. Demophil. sent. 23.) PHILOS. GR.EC. 315. Ut sunt mores tui, talis et. vita tua : mores enim religiosi faciunt vitam beatam. (Cf. Demophil. sent. 4.) 316. Qui cogitat adversus alium mala, ipsa preveniens ipse prefert mala. (Cf. Demophil. sent. 4.) 317. Ne te impediat a benefaciendo homo in- gratus, 318. Optime facultatibus utitur. is, qui indi- gentibus libenter tribuit. 319. Fratrem volentem a fide recedere hor- tare, ne faciat, et si insanabilis sit, magis ob- serva. 320. In fide conare omnes homines vincere. 321. Intellectum non prius habebis , quam in- tellexeris, te habere. 322. Stude tua sorte contentus 6556. 323. Membra corporis sarcina sunt iis, qui eis non utuntur. . 324. Ministrare aliis melius est, quam ab aliis ministrari, 355. Quem Deus non emittit e corpore, ne graviter ferat. 326, Sententiam, quz misericordiam vetat , non solum non tenere, sed audire refuge. (Op- ponuntur hzc Stoicorum dogmati : ἐλεήμονας μὴ elvat σοφούς, συγγνώμην δὲ ἔχειν μηδενί. Vid. Seneca lib. Hl de Clementia.) 327. Qui dat aliquid et imputat, contumeliam magis quam beneficium dedit. 328. Qui tuetur pupillos, erit multorum filio- rum secundum Deum pater. 329. Quidquid egeris causa glorie, merces facti tui erit. 33o. Si quid dederis, ut hominibus innote- scas , non homini , sed proprize libidini presti- tisti, (Cf. Senec. de benef. lib. IV, 10.) 331. lracundiam multitudinis ne provoces in te, 332. Disce, quod oportet fieri, ut beatus fias. 333. Melius est fame mori , quam per incon- tinentiam ventris maculare animam. (Cf. Demo- phil. sent. 39 et Porphyr. ad Marcell. cap. 35.) 334. Vestimentum esse putato anim: corpus tuum : mundum igitur id conserva. (Cf. Porphyr. ad Marcell. cap. 14.) 335. Qualia studia gesserit anima corpus in- habitans , tales habebit testes in judicio. 336. Immundam animam sibi demones im- mundi vindicant. (Cf. Porphyr. ad Marcell. cap. 21.) 337. Fidelem animam et bonam in via Dei mali daemones non impediunt. 54 530 SEXTI ENCHIRIDION. 338. Verbum de Deo non omni homini com- mittas. (Cf. Porphyr. ad Marcell, cap. 15 et Py- thagor. symbol. 28.) 339. Non est tutum audire de Deo homines vane gloriz jactantia corruptos. (Cf. Demophil. sent. 25 et Porphyr. ad Marc. cap. 15.) 340. De Deo etiam quz vera sunt loqui peri- culum est et non parvum. (Cf. Demophil. sent. 25 et Porph. ad Marc. cap. 15.) 341. De Deo nihil dicas, quod non didiceris a Deo : vel ei qui non credit, de Deo nihil lo- quaris, 342. Verbum verum ut Deum honora. 343. Si immunis non esa flagitiosis operibus, de Deo nihil disceptes. (Cf. Porphyr. ad Marcell. cap. 15.) 344. Sermo verus de Deo sermo Dei est. 345. Si scis, quod acceptum habent de te, quod diligis Deum, hi qui te audiunt, tunc eis loquere de Deo. 346. Opera caritatis Dei procedant abs te, et tunc sermonein facito de Deo. 347. In multitudine dicere de Deo non au- deas. 348. Verbum de Deo parcius proferto, quam de anima. Melius est animam perdere quam verbum vanum de Deo proferre. 349. Viri amantis Deum corporis potestatem habet leo et tyrannus similiter. 350. Cum tibi minatur tyrannus, cujus sis, tunc nfemor maxime esto. 351. Verbum de Deo reticere przstat magis, quam temere proferre. (Cf, Porphyrius ad Mar- cell. cap. 15.) 352». Qui dicit de Deo qua non sunt, contra eum falsum loquitur. 353. Deum non cognovit , qui non colit. 354. Non est verum, quod Deum colat, qui hominem lzdit. 355. Fundamentum et initium est cultus Dei amare Deum homines. 356. Qui hominum curam gerit et orat Deum pro eis , iste vere a Deo esse putandus est. 355. Dei proprium est salvare, quos dignos judicat. 358. Cultoris autem Dei est orare Deum pro salute hominum. 359. Cum oranti tibi praestitum fuerit quod poposcisti a Deo, tunc tibi potestatem permissam a Deo intellige. 360. Dignus deo homo deus est et in homini- bus. (Cf. Porphyr. ad Marcell. cap. 15.) 361. Melius est nihil habere, quam multa ha- bentem nemini impertiri. 36». Si non das egenti, cum poscit, non ac- cipies a Deo, cum poposceris. 363. Qui ex animo dat cibum indigenti, pa- rum quidem est, quod dat, sed magna fiet ei bonz voluntatis retributio. 364. Deum qui putat esse et nihil ab eo cu- rari, nihil differt ab eo, qui non credit esse Deum. (Cf. Porphyr. ad Marcell. cap. 22.) 365. Optime honorat Deum ille, qui mentem suam , quantum fieri potest, similem Deo facit. (Cf. Porphyr. ad Marcell. cap. 16.) 366. Deus quidem nequaquam eget, laetatur tamen super his , qui indigentibus tribuunt. 367. Fidelium pauca sunt verba , opera autem multa. 368. Fidelis, qui libenter vult doceri, ope- rarius efficietur veritatis. 369. Prapara et apta te ad tribulationes , et letuseris. — 370. Neminem lzdens nullum timebis. 371. "Tyrannus beatitudinem non aufert, 372. Quod fieri necesse est, voluntarie sacri- ficato. 373. Quod non oportet fieri, nullo modo fa- cias. 374. Omnem magis causam refer ad Deum. (vid. Hierocl. ad carm. aur. vs. 48— 49.) 375. Nemo sapiens est, qui deorsum respicit in terram. 376. Immensa amatoris sapientie libertas non sit in homine, sed in anima. 377. Mentiri , in vita decipere est et decipi. 378. Quid sit Deus, agnosce, et quid in te, quod agnoscit Deum. 379. Dei opus bonum homo bonus. 38o. Sine Deosunt hi, pro quibus verbum Dei maledicitur. 381. Animam mors non perdit, sed mala vita. (Cf. Clemens Protrept. p. 89.) 382. Si scis, a quo factus sis, te ipsum co- gnoscis. 383. Non est secundum Deum vivere, nisi pudice et bene et juste quis agat. 384. Hominum infidelium vita opprobrium est. (Cf. Demophil. sent. 20.) 385. Animam de terra fides elevat ad Deum. (Cf. Porphyr. ad Marcell, cap. 10.) 386. Anim sapientis magnitudinem non in- venies, sicut nec Dei quidem. 387. Quicunque dat mundus, nemo firmiter tenet, (Cf. Porphyr. ad Marc. cap. 12.) 388. Quxcunque dat Deus, nemo auferre po- test. 389. Divina sapientia vera est scientia. m——— ——————" pulmo 4l J SENTI. ENCHIRIDION. 531 39o. lmmunde anima: ne audeas loqui de Deo. 391. Viri periculum in operibus primo sicut in verbis facito. (Cf. Demophilus sent. 36.) 392. Aures tuas non omnibus committas. 393. Operari quidem Deo omnibus facile est, dicere autem de Deo soli justo est permittendum. 394. Non cruciet anima tua corpus tuum , ne- que animam tuam libidó corporis. 395. Insuesce te ipsum quidem corpori prz- bere, qua sua sunt, caste, et animae, quae sua sunt, pie. 396. Pasce animam tuam verbo Dei, et corpus Simplicibus cibis. (Cf. Porphyr. ad Marc. c. 26.) 397. Illis insuesce animam tuam gaudens, in quibus recte gaudeat. Anima , quz iniquis rebus gaudet, indigna est apud Deum. 398. Sapientis anima audit Deum, sapientis anima aptatur a Deo (/eg. ad Deum), sapientis anima semper est cum Deo. (Conf. Porphyr. ad Marcell. cap. 16.) 399. Cor diligentis Deum in manu Dei stabi- litum est. 400. Animz ascensus ad Deum per Dei ver- bum est. λοι. Sapiens sequitur Deum et Deus animara sapientis, 402. Gaudet rex super his, quos regit ; gaudet ergo Deus super sapiente. Inseparabilis est et ab his quos regit ille qui regit; ita ergo et Deus ab anima sapientis , quam tuetur et regit. (Conf. Porphyr. ad Marcell. cap. 16.) 403. Regitur a Deo vir sapiens et idcirco bea- tus est. (Cf. Porphyr. ad Marcell. cap. 16.) 404. Anima sapientis ac mens Deo probatur. 405. Sapiens vir, et cum tacet, lionorat Deum. (Cf. Demophil. sent. 6 et Porphyr. ad Marcell. cap. 16.) 406. Venerem et ea quz sub alvo sunt non continens , nec fidelis. Homo incontinens polluit Deum. (Cf. Hierocles. ad carm. aur. vs. 9—11.) 407. Hominem scientia Dei paucis verbis uti facit. (Cf. Porphyr. ad Marcell. cap. 20.) 408. Multis verbis uti de Deo ignorantia Dei facit. 409. Homo, qui Dei cognitionem habet, non multa ambitione utitur. 410. Qui electus Dei est, facit quidem omnia secundum Deum , esse autem se ipsum non jactat electum. 411. Fidelis homo semper in metu est, usque quo eat ad Deum. 412. Homo, qui secundo satiatur cibo , non dormit noctu, nec concubitum effugit, sed nec dignus est apud Deum. 413. Alioquin et Deus graviter fert libidines corporis. 414. Fidelis vir continentia pascitur. 415. Sapientem fatum non facit, gratia enim Dei fato non subjacet. 416. Agnosce qui sunt filii Dei in creaturis ejus, et honora unumquemque pro merito post Deum. 417. Nil proprium Dei dicas, quod malum est. 418. Fidelis anima et casta et sapiens pro- pheta veritatis Dei est. (Conf. Origenes contra Celsum lib. IV p. 226.) 419. Non amabis dominum Deum , nisi ha- bueris in te aliquid simile Dei. 420. Xmicum deputa: similem simili tantum- modo. 421. Si non diligis Deum, non ibis ad Deum. 422. Consuesce te ipse semper respicere ad Deum. 423. Intuendo Deum videbis Deum. 424. Videns Deum facies mentem tuam , qua- lis est Deus. 425. Excole quod intra te est, nec ei ex libi- dine corporis contumeliam facias. 426. Incontaminatum custodi corpus tuum, tanquam si indumentum acceperis a Deo, et sicut vestimentum corporis immaculatum ser- vare stude. 427. Sapiens mens speculum est Dei. (Conf. Porphyr. ad Marcell, cap. 13.) ji. d PYTHAGOREORUM PHILOSOPHORUM RELIQULE. A] δι , - 5» 5 , ^ , 1. Τὼς δὲ νόμως οὐχ ἐν οἰκήμασι xai θυρώμασιν 34a S eO Ner isi: A 3 ἐνῆμεν δεῖ, ἀλλ᾽ ἐν τοῖς ἠθέεσι τῶν πολιτευομένων. Τίς ὧν ἀρχὰ πολιτείας ἁπάσας; νέων τροφά, Οὐ γὰρ μήποχα τὸν καρπὸν ὀνασιφόρον ἄμπελοι γεννή- σοντι. μὴ φυτοτροφηθεῖσαι χαλῶς" οὐδ᾽ ἵπποι μήποχα γένωνται χαλοὶ πωλοτροφίαν παρέντεσι. — "là γὰρ νεόπηχτα τῶν σταιτῶν ^ μάλιστα τῷ ἁψαμένῳ xai , ^ mM , "ov τῇ , πλατιάζοντι ὅμοιον τὸ σχῆμα λαμδάνει. "l'ot; ἀνθρώ- ποις περὶ μὲν ἀμπέλως πῶς χρὴ τμηθῆμέν τε xo ἐπο- φθῆμεν πεφρονημένως ἔχει, τὰ δ᾽ ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων : ἤθεα ἀμελέως τε xat εἰχαίως * καΐ vot οὐχ ἃ ἄμπελος E * A / c ^ 333? €. X. οὐδ᾽ ὃ οἶνος τᾶς πολιτείας ἀγεμὼν ἀλλ᾽ ὃ ἄνθρωπος xol & ψυχὰ τῷ ἀνθρύπω. — Kot τῷ μὲν φυτῷ πλήονο jt ganado DIE DECGUATIDUDES ; y ; : " εἰώθαμες ἄξιον παραχαθιστάμεν, xat τὸν ἐπιμελησό- , Ὁ 4 N/ —-— »v» - M , 3 μενον, οὐ μῆον ἢ δύο μνᾶν ἄξιον, τοῖς δὲ νέοις Ἰλλυ-- ριὸν 7, Θρᾶχα οὐδενὸς ἄξιον. Οἱ δ᾽ ἐξ ἀρχᾶς νομοθέ- ται τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων στάσιμον οὖχ ἐδύναντο P ποιῆσαι, χινάσι δὲ μονᾶς ^ χαὶ τάξιος χεχοινωνηχυῖαν παραχατέζευξαν ὄρχησιν χαὶ ῥυθμόν, ἔτι δὲ παιγνιὰς τὰς μὲν ἐς χοινωνίαν προτρεπομένας τὰς δ᾽ ἐς ἀλάθειαν ΟἹ a "ε , L3! ^ - € ^ ΄ ^ xat ὀξύτατα ψυχᾶς" ὁμοίως δὲ χαὶ τοῖς ὑπὸ μέθας ἢ πλασμονᾶς φαῦλόν τι χαταπράξασιν τὸν αὐλὸν χαὶ τὰν ἁρμονίαν ἐς τὰς συνωσίας ? νόμενον τὸ ἦθος δύναιτο καταχοσμεῖσθαι. (Stobaus Flor. XLIII, 95 Διωτογένους Πυθαγο- ρείου ex τοῦ περὶ ὁσιότητος. * scripsi νεόπηχτα τῶν σταιτῶν pro membranarum lectione νεόχρηστα τῶν σιτίων. P posui οὐχ ἐδύναντο ποιῆσαι rejecta codi- χατέταξαν, ὅπως πεπαι-- cum scriptura οὐχ ἂν δύναιντο ποιῆσαι. € χινάσι δὲ μονᾶς Meinekii conjectura est; codices habent χινάσιος δὲ μόνας. ἃ συνωσίας Meinekius legi vo- luit; συνέσιας vetera exemplaria praebent. ) 2. Βασιλεύς x^ εἴη 6 διχαιότατος. διχαιότατος δὲ ὃ , L4 i] , *»$^ 4 ^ νομιμώτατος. Ἄνευ μὲν γὰρ διχαιοσύνας οὐδεὶς ἂν y. , E] (OT ^ ΄ "n 1 εἴη βασιλεύς, ἄνευ δὲ νόμω διχαιοσύνα. Τὸ μὲν γὰρ δίκαιον ἐν τῷ νόμῳ ἐντί, ὃ δέ γε νόμος αἴτιος τῶ δὶι- χαίω, ὃ δὲ βασιλεὺς ἤ ἤτοι νόμος ἔμψυχός ἐντι ἢ νόμιμος ἄρχων" διὰ ταῦτ᾽ ὧν ὃ διχαιότατος χαὶ νομιμώτατος. Ἔργα δὲ βασιλέως τρία τό τε στραταγὲν χαὶ διχασπο- λὲν xal θεραπεύεν θεώς" στραταγὲν μὲν ὧν χαλῶς δυ- νασεῖται πολεμὲν χαλῶς ἐπισταθείς, δικασπολὲν δὲ xal διαχούεν πάντων τῶν ὑπ᾽ αὐτὸν φύσιν διχαίω xal , m * , , ^ ^ τῇ νόμω καλῶς ἐχμαθών, θεραπεύεν δὲ τὼς θεὼς εὖσε- δέως καὶ δοίως φύσιν θεῷ xai ἀρετὰν ἐχλογισάμενος. [7 32 B , , 2 Ὥστε ἀνάγχα τὸν τέλειον βασιλέα στραταγόν τε ἀγα- θὸν ἦμεν xal διχαστὰν xai ἱρέα " ταῦτα γὰρ xol ἀχό- λουθα xoci πρέποντά ἐντι βασιλέως ὑπεροχᾷ τε xal ἀρετᾶ. Κυθερνάτα μὲν γὰρ ἔργον ἐντὶ τὰν ναῦν σώ- ζεν, ἁνιόγω δὲ τὸ ἅρμα, ἰατρῶ δὲ τὼς νοσίοντας, βασιλέως ὃ δὲ χαὶ στραταγῶ᾽ τὼς ἐν πολέμῳ χινδυνεύον- τας. Ὧ γὰρ ἕκαστος ἁγεμών ἐντι συστάματος, τούτω χαὶ ἐπιστάτας χαὶ δαμιουργός. Καὶ μὰν τό τε δικασπολὲν χαὶ διανέμεν τὸ δίχαιον, ξυνᾷ μὲν χαθόλω ἰδία δὲ xaO ἕχαστον, oiov βασιλέως ὥ ὥσπερ θεῶ ἐν τῷ χόσμῳ & ἅγεμών τε χαὶ προστάτας ἐντί, ξυνᾷ μὲν | τῷ ποτὶ μίαν ἀρχάν τε χαὶ ἁγεμονίαν τὸ ὅλον ξυναρ-- 1. Leges autem non domibus et ostiis, sed civium in- geniis inclusas esse oportet. Quod igitur est universe reipublice fundamentum? Adolescentium educatio. Ne- que enim unquam utilem fructum vites ferent, nisi bene ac diligenter excultte, neque equi unquam egregii fient pullorum educationem negligentibus. Recentes enim masse triticez rei tangenti potissimum et percutienti si- millimam speciem accipiunt. Homines quidem quemad- modum vites putari et curari oporteat animadvertunt , eoque studia sua conferunt, ingeniorum vero humanorum cultus negligitur ac temere tractatur : quamvis neque vi- tis neque vinum civitatlem regant, sed homo et hominis animus. Atqui plantis quidem digniorem preeponere so- lemus , el eum qui earum curam geret non minoris quam duabus minis conductum , pueris vero Illyrium quempiam vel Thracem nullius pretii hominem. — Porro primi legum latores stabile hominum genus efficere non poterant, sed motui quietis et ordinis participem adjunxerunt saltatio- 5 nem et rhythmum , insuper ludos qui parlim ad commu- nionem excitarent, partim ad verum cognoscendum et acuendum ingenium conferrent : similiter eliam iis, qui ebrietate et satietate inducti aliquid mali commisissent , tibiam et harmoniam ad tuendos hominum cetus accom- modarunt , ut initigata ingenia ad bonestatem conformari possent. 2. Rex ille fuerit qui justissimus est, justissimus autem qui legum observantissimus. Nam sine justilia rex esse nullus possit, neque sine lege justitia. Justum enim in lege cernitur, quae justi est causa , rex autem vel lex est animata vel legitimus princeps ideoque juslissimus et legum observantissimus. Sunt autem tria regis officia , exercitum ducere, judicia administrare et deos colere : atque exercitum quidem recte ducere poterit, si bellum gerere rite seiverit, judicia vero administrare civesque suos omnes audire , si juris et legis naturam probe didice- ril, deos denique pie et sancte colere, si dei naturam et 32 P "em τ ι γτι-:) PYTHAGOREORUM RELIQUI.E. 533 μόσθαι, xaü' ἕκαστον δὲ τῷ xal τὰ χατὰ μέρος ποττὰν αὐτὰν ἁρμονίαν τε xal ἁγεμονίαν συναρμόζεσθαι, "Ext δ᾽ ἐν τῷ ποιὲν εὖ xal εὐεργετὲν τὼς ὑποτεταγμέ- νως 6 βασιλεύς ἐντι" ταῦτα δ᾽ οὐχ ἄνευ διχαιοσύνας χαὶ νόμω. 6 γε μὰν τρίτον, λέγω δὲ τὸ θεραπεύεν τὼς θεώς, βασιλέως ἀντάξιον. Δεῖ γὰρ τὸ ἄριστον ὑπὸ τῶ ἀρίστω τιμᾶσθαι, xal τὸ ἁγεμονέον ὑπὸ τῶ ἁγεμονέοντος. "lov μὲν ὧν φύσι τιμιωτάτων ἄρι-- στον Ó θεός, τῶν δὲ περὶ γᾶν χαὶ τὼς ἀνθρώπως ὃ βασιλεύς. ἔχει δὲ xal ὡς θεὸς ποτὲ χόσμον βασι- λεὺς ποτὶ πόλιν, χαὶ ὡς πόλις ποτὶ χόσμον βασιλεὺς ποτὶ θεόν. Ἃ μὲν γὰρ πόλις ἐκ πολλῶν χαὶ διαφερόν- τῶν συναρμοσθεῖσα χόσμω σύνταξιν xal ἁρμονίαν μεμίμαται, 6 δὲ βασιλεὺς ἀρχὰν ἔχων ἀνυπεύθυνον, χαὶ αὐτὸς ὧν νόμος ἔμψυχος, θεὸς ἐν ἀνθρώποις πα- ρεσχαμάτισται. EC : M AERSE Ὅϑεν δεῖ τὸν βασιλέα μὴ νενιχῆσθαι ὑφ᾽ ἁδονᾶς ἀλλ᾽ αὐτὸν vx ταύταν, μηδ᾽ ὅμοιον ἦμεν τοῖς πολ- λοῖς ἀλλὰ ἐπὶ πολλὸν διαφέροντα τούτων, μηδ᾽ ἔργον ἁγεῖσθαι τὰν ἁδονὰν ἀλλὰ μᾶλλον τὰν ἀνδραγαθίαν * ἅμα δὲ χαὶ πρέπον τὸν ἑτέρων ἄρχεν χρήζοντα τῶν αὐταύτω παθέων πρᾶτον δύνασθαι ἄρχεν. Περί γε μὰν τᾶς πλεονεχτίας ὅδε λόγος " δεῖ γὰρ ἐς τοῦτο πε- πᾶσθαι τὰ χρήματα ὥστε φίλως εὐεργετὲν χαὶ δεομέ- νως ὑπολαμδάνεν xal ἐχθρὼς δὲ μετὰ δίχας ἀμύνε- σθαι" ἁδίστα γὰρ ἃ μετ᾽ ἀρετᾶς ἀπόλαυσις τᾶς εὐτυ- χίας. Ὁ δ᾽ αὐτὸς τρόπος καὶ ἐπὶ τὰς ὑπεροχᾶς " δεῖ γὰρ καθυπερέχεν τὼς ἄλλως ἀρετᾷ xol χατταύταν ἄξιον χρίνεσθαι τῷ ἄρχεν, ἀλλὰ μὴ χαττὸν πλοῦτον ἢ τὰν δύναμιν ἢ τὰν ῥώμαν τὰν τῶν ὅπλων - ὃ μὲν γάρ τι χοινόν ἐντι χαὶ τῶν τυχόντων, ὃ δὲ χοινὸν xa τῶν ; / z : Age ; ἀλόγων ζῴων, ὃ δὲ χοινὸν xai τῶν τυράννων, ὃ δὲ δ γτα, ἐν τι τ τ τ σῶν " 5 μόνον ἴδιον τῶν ἀγαθῶν ἀνθρώπων. “Ὥστε ὅστις βα- os d j ! a d σιλεὺς σώφρων μέν ἐντι περὶ τὰς ἁδονάς, χοινωνατιχὸς : , : SIE dE δὲ περὶ τὰ χρήματα, φρόνιμος δὲ xal δεινὸς περὶ τὰν 7 ΜῊΝ , : ἀρετάν, οὗτός χ᾽ εἴη χαττὰν ἀλάθηαν βασιλεύς. "Eye δὲ xal ὁ δᾶμος τῶν μερέων τὰς τῶ ἀνθρώπω ψυχᾶς , 5t DU ro ἘΓΑΡΣ τὰν ἀναλογίαν ταύταν τῶν ἀγαθῶν χαὶ τῶν χαχῶν - ἅ Σ τ, : : T μὲν γὰρ πλεονεχτία γίνεται περὶ τὸ ἁγεόμενον μέρος CE TU ar imu: $ Mol ; τᾶς ψυχᾶς," λογικὰ γὰρ & ἐπιθυμία" ἁ δὲ φιλοτιμία xal θηριότας περὶ τὸ θυμοειδές, τοῦτο 1X0 τὸ ζέον xal ^ * , M - € L1 ^ , ^ δυναμιχὸν μέρος τᾶς ψυχᾶς" & δὲ φιλαδονία περὶ τὸ ἐπιθυματιχόν, τοῦτο γὰρ τὸ θῆλυ χαὶ ὑγρὸν μέρος τᾶς ψυχᾶς" ἁ δέ γε ἀδικία τελειοτάτα χαχία xai σύνθετο, ἐᾶσα περὶ ὅλαν γίνεται τὰν ψυχάν. Ὅθεν ὡς λύραν xa πόλιν εὐνομευμέναν δεῖ συναρμύσασθαι βασιλέα ὅρον δικαιότατον xal νόμω τάξιν ἐν αὑτῷ πρᾶτον χαταστα- , “κ᾿, Mí, - /6 T oM fe: σάμενον, εἰδότα διότι τῶ πλάθεος, ᾧ δέδωχεν ὃ θεὸς αὐτῷ τὰν ἁγεμονίαν, & συναρμογὰ ποτ᾽ αὐτὸν ὀφείλει συναρμοσθῆμεν. Ποτὶ δὲ τοῖς ἀγορευμένοις δεῖ xal θέσιας χαὶ ἕξιας ἐπιπρεπέας ἐπιταδεύεν τὸν ἀγαθὸν βασιλέα, πολιτιχῶς αὑτὸν πλάσσοντα xal πραγματω- ς ἢ D δέως, ὅπως μήτε τραχὺς φαίνηται τοῖς πλαάθεσι μήτ᾽ εὐχαταφρόνατος, ἀλλὰ xol ἄδὺς xal ἀμφιστραφής. Τεύξεται δὲ τούτων, αἴκα πρᾶτον μὲν σεμνὸς 7, καὶ ἐκ τῷ ἰδὲν xai ix τῷ ἀχοῦσαι xal x τῷ ἄξιος ἐπιφαίνε- σθαι τᾶς ἀρχᾶς, δεύτερον δὲ χρηστὸς xal x τᾶς ἐντεύ- ξιος xal ex τᾶς ποτιδλέψιος xal ἐχ τᾶς εὐεργεσίας, τρίτον δὲ δεινὸς καὶ ἐχ τᾶς μισοποναρίας xxt £x. τᾶς χολάσιος xal ἐχ τᾶς ἐπιταχύσιος xal ὅλως Ex. τᾶς ἐμπειρίας καὶ ————————————————————— virlutem secum repulaverit, Quamobrem necesse est perfectum regem et bonum belli ducem esse et judicem et sacerdotem : hiec enim regis excellentiam et virtutem tam comitantur quam ornant. Gubernatoris enim est na- vem servare, aurige currum , medici avgrolos, regis el belli ducis eos qui in belle periclitantur. Cuicunque enim rei aliquis praeest, hujus etiam curator et administrator habetur. Atqui judicare causas et dare jus cum genera- tim omnibus, tum unicuique singulatim regis proprium est ut dei in mundo cujus dux et praeses habetur, propter- ea quod rerum universifas unius imperio et polestali con- venit , singulae autem ejus partes ad eandem harmoniam et idem imperium referuntur. Przeterea regis est benefa- cere civibus eosque demerere idque non sine justitia et legibus. Tertium vero, quod ad deorum cultum spectat, omnino reze dignum est. Decet enim optimum ab o- ptimo et id quod imperat ab imperante honorari. Itaque inter ea quae natura sunt prostantissima maxime excellit deus, terrenis autem et. hominibus rex antecellit. Nempe ut deus ad mundum, ita se rex ad civitatem habet : et ut civitas ad mundum, ita rex ad deum. Civitas enim e multis diversisque conflata mundi structuram et harmo- niam imilatur : rex aulem imperium nábens nemini ob- noxium ipseque vivae legis locum tenens dei instar inter homines est. — Quocirca regem oportet a voluptate non vinci, sed eam vincere, neque similem esse plebi, sed longe ea prastantiorem , neque voluptatem, sed potius fortitudinem officii sui ducere : simul etiam consentaneum putare illum qui alios regere velit. primum suas ipsius affectiones temperare posse. Porro de avarilia sic sta- tuendum est. Nam ad eum finem pecuniam possideri oportet , ut amicos beneficiis afficiamus et egentes benigne excipiamus et inimicos jure ulciscamur : quippe felicita- lis fructus cum virtute conjunctus suavissimus est, Ea- dem autem ratio et in regio fastigio valet : nimirum decet regem ceteros virtute anteire ex eaque dignum imperio judicari, non e diviliis, aut potentia aul armorum vi namque istze res parlim quibuslibet e vulgo communes sunt, partim brutis animalibus, partim eliam tyrannis , illa vero solis viris bonis peculiaris est. Itaque rex qui circa voluptates temperans, liberalis circa pecunias , pru- densque et eximia virtute praditus fuerit, ille revera rex erit. Coterum et populus eandem virlutum vitiorumque rationem habet qua inter animi humani partes interce- dit : quippe avaritia in principe animi parte accidit, si- quidem cupiditas est rationalis : ambitio autem et imma- 534 τριβᾶς τᾶς περὶ τὸ βασιλεύεν. θεόμιμον ὑπάρχοισα πρᾶγμα δύναται θαυμαζόμενον χαὶ ; : τιμώμενον αὐτὸν παρέχεσθαι τοῖς πλάθεσιν, & δὲ χρη- ᾿ στότας φιλεύμενον xal ἀγαπαζόμενον, & δὲ δεινότα d , ς ὯΝ M , φοδερὸν μὲν x^ ἀνίκατον ποτὶ πολεμίως, uera ou ov δὲ χαὶ θαρσαλέον ποτὶ φίλως. Δεῖ δὲ τὰν σεμνότατα χαθεστάσθαι περὶ αὐτὸν μηδὲν ταπεινὸν ἐπιταδεύοντα ς E Ξ' ; μηδὲ τῶν πολλῶν ἀντάξιον, ἀλλὰ τῶν θαυμαινομένων - , xai τῶν ἁγεμονία xol σχαπτουχία ποτιῳφυέων, ἅμιλ- ^ - ^ - λώμενον ἀεὶ μὴ τοῖς μηόνεσι μηδὲ τοῖς ἴσοις, ἀλλὰ τοῖς μεζόνεσι, xa χαττὸ μέγεθος τᾶς ἁγεμονίας ἁδονὰς ὑπολαμβάνοντα μεγίστας ἦμεν τὰς ἐπὶ τοῖς χαλοῖς » * , 2 ' ^ -] - ; , ἔργοις xal μεγάλοις, ἀλλὰ μὴ τὰς ἐπὶ τοῖς ἀπολαύ- στοις, χωρίζοντα μὲν ἑαυτὸν ἀπὸ τῶν ἀνθρωπίνων παθέων συνεγγίζοντα δὲ τοῖς θεοῖς, οὐδὲ δι᾿ ὕπεραφα- , , M Y , ^ , , M 5» νίαν ἀλλὰ διὰ μεγαλοφροσύναν xat μέγεθος ἀρετᾶς ἀνυ- πέρδλατον τοιαύταν αὑτῷ ἐπιπρέπγαν καὶ προστασίαν | , 6 A , M k »y M ^ X A] ἀμφιδαλλόμενον xa καττὰν ὄψιν xal καττὼς λογισμὼς χαὶ καττὰ ἐνθυμάματα χαὶ καττὸ ἦθος τᾶς Ψυχᾶς καὶ χαττὰς πράξιας xal χαττὰν χίνασιν xal χαττὰν θέσιν τῷ σώματος, ὥστε τὼς ποταυγασμένως αὐτὸν κατα- χοσμαθῆσεν χαταπεπλαγμένως αἰδοῖ xal σωφροσύνα τε xal διαθέσι τᾷ περὶ τὰν ἐπιπρέπηαν" οὐ γὰρ μῆον αὐλῷ xat ἁρμονίας ἃ τῷ ἀγαθῷ βασιλέως ποταύτασις PYTHAGOREORUM 'A μὲν γὰρ σεμνότας ; 14s, » " n X vs on n ὀφείλει τρέπεν τὰς ψυχὰς τῶν ποταυγασμένων. Καὶ περὶ μὲν σεμνότατος ἅλις εἰρήσθω * περὶ δὲ χρηστότα- τος νῦν ὑποθέσθαι πειρασοῦμαι. Χραστὸς γὰρ ἐσσεῖς- M * ^ M e , , ^ ται πᾶς βασιλεὺς τὸ μὲν χαθόλω δίχαιός τε ὧν xat ἐπιεικὴς καὶ εὐγνώμων. ὌΕντι γὰρ ἅ δικαιότας χοι- γωνίας συνἀχτιχὰ xat συνεχτικά, xot μόνα γε ὧν πρὸς τὼς πλατίον & τοιαύτα διάθεσις ἅρμοσται τᾶς ψυχᾶς. Ὃν λόγον γὰρ ἔχει ῥυθμὸς ποτὶ χίνασιν χαὶ ἁρμονία ποτὶ φωνάν, τοῦτον ἔχει τὸν λόγον διχαιότας ποτὲ κοινωνίαν " χοινὸν γὰρ ἀγαθόν ἐντι xal ἀρχόντων χαὶ ἀρχομένων, εἴγε δὴ συναρμοστιχά ἐντι χοινωνίας πο-- λιτικᾶς. Ἃ δὲ ἐπιείχηα καὶ εὐγνωμοσύνα πάρεδροί τινές ἐντι τᾶς διχαιοσύνας, & μὲν τὸ ἀπότομον τᾶς BAa6ac μαλθαίνοισα, & δὲ τοῖς ἐπὶ ποσὸν ἀμπλαχί- σχουσι συγγνώμας ἀπομερίζοισα. Δεῖ δὲ τὸν ἀγαθὸν βασιλέα βοηθχτιχόν τε ἦμεν τῶν δεομένων xat εὐχά- ριστον δέ. βοήθηαν δὲ μὴ καθ᾽ ἕνα ποιήσασθαι τρό- 23)? £. EE. ἐπ y» 3 my. gy ^Y πον, ἀλλ᾽ ὅπως ἂν δυνατὸν ἡ εὐχάριστον δ᾽ ἦμεν δεῖ ) ver WIS 2066 3 Ὡς m. 333^ μὴ ποττὸ μέγεθος ἀπούλέποντα τᾶς τιμᾶς, ἀλλὰ ποτ- τὸν τρόπον xal τὰν προαίρεσιν τῷ τιμέοντος " ἀδαρέα δὲ δεῖ ἦμεν ποτὶ πάντας ἀνθρώπως, μάλιστα δὲ ποτ- τὼς υήονας xal χαταδεεστέρως ταῖς τύχαις * οὗτοι γὰρ ὥσπερ τοὶ νοσίοντες τοῖς σώμασιν οὐδὲν ὑπομένεν δύ- νανται τῶν βαρέων. ἔχοντι γὰρ τὰς διαθέσιας nitas in irritabili animi parte, quoniam hec animi fervo- rem et robur continet : voluptatis vero amor in parte cupiditatibus affecta quae est effeminata et mollis animi pars : injustitia denique quum summum vilium sit idque compositum in toto animo nascitur. Quocirca lyrc in- star rempublicam bonis legibus temperatam concinnare debet rex , ubi prius in se ipso juslissimum terminum et legis ordinem constituerit, sciens popnli concinnitatem cujus imperium deus ei commisit, ad ipsum accommo- dandam esse. Sed si ab his quoe dicta sunt discesseris , oportet bonum regem preterea id operam dare , ut in cor- poris situ et habitu decorem servet, civilis et negotiosi hominis in morem se gerendo, ut neque asper videatur plebi , neque contemtu dignus , sed suavis et facilis, Con- sequetur autem hzc , si primum quidem fuerit verendus tam aspectu , quam auditu, et dignus apparuerit imperio : deinde henignus in colloquio, vultu et conferendis bene ficiis : tum vero severus et formidabilis in improbitatis odio, in penis ab ea repetendis atque in agendi celeritate emninoque in civitatis administrandze scientia et usu. Illa cnim veneranda gravitas, res ad deorum imitationem comparata, polest eum admirandum et Mhonorandum plebi exhibere, benignitas vero carum et amabilem, se- veritas denique terribilem et invictum hostibus, magna- nimum autem et fidentem amicis. Oportet aulem gra- vitatem circa regem conspici nihil neque humile neque vulgare molientem , sed admiranda atque imperio et prin- «ipatui convenientia, nunquam cum minoribus cerlan- tem , neque cum cequalibus, sed cum majoribus, et pro magnitudine imperii existimantem eas esse maximas vo- luptates, quas honesta et magna facinora , non quas deli- cie afferant, separantem quidem se ab humanis pertur- bationibus, ad deos autem propius accedentem, nec superbia sed animi virlutisque invicta magnitudine tale sibi decus et fastiyium comparantem tum visu, tum rà- tiocinatione , tum cogitationibus , tum animi figura et mo- ribus, tum actionibus, tum corporis motu et gestu nixum, ut qui eum intuentur ornatum accipiant verecum- dia completi et temperantia et decoris sensu : non enini minus quam tibia et concentus boni regis aspectus intuen- tium animos in se convertere debet. Et hac quidem de veneranda illa gravitate dicla sufliciant : de benignitate vero nunc prwecipere conabor. Etenim benignus erit quivis rex, in universum quidem, si justus et aequus et clemens fuerit. Est enim justitia vis quaedam commu- nionem concilians et continens, et solus certe liic animi affectus aliis hominibus sese accommodat. Que enim est ratio rhythmi ad motum et harmonie ad vocem, eandem habet justilia ad communionem : nam commune est imperantium et subjectorum bonum, quandoquidem civilem. communionem — colligat. clementia quasi comites quaedam sunt justiti: , illa qui- dem noxae duritiam molliens , haec vero iis qui aliquatenus delinquunt. veniam dans. Donum autem regem decet egentibus auxiliari et gratum esse , atque auxiliari quidem non una ralione, sed quocunque modo fieri poterit : gra- tum vero esse oportet non inspecta honoris magnitudine , sed ingenio et voluntate honorantis : molestiam deniqne Caterum quitas et. εὐ αι υτονυΌ.- 7 RELIQU LEE. 535 , n D I^ , " τοιαύτας xal ol θεοὶ χαὶ μάλιστα ὁ χρατέων πάντων Ζεύς - xal γὰρ οὗτος σεμνὸς μέν ἐντι xat τίμιος διά τε τὰν ὑπεροχὰν χαὶ τὸ μέγεθος τᾶς ἀρετᾶς . χραστὸς δὲ διὰ τὸ εὐεργετιχός Uu , ΄ " --»ν - - νυ v * xa λέγεται ὑπὸ τῶ ᾿Ιωνιχῶ ποιητᾷ ὥς χ᾽ εἴη « πατὴρ ». ἃ ὦ ^ ^ * NA ONS ^ ^w “,Δκ, ἀνθρῶν τε θεῶν τε" » δεινὸς δὲ διὰ τὸ κολάζεν τὼς ἀδι- χέοντας xal χρατὲν xal χυριεύεν πάντων" ἔχει δὲ xoi τὸν χεραυνὸν μετὰ χεῖρας, σύμδολον τᾶς δεινότατος. ᾿Επὶ πᾶσι δὲ τούτοις μναμονεύεν δεῖ ὅτι θεόμιμόν ἐντι πρᾶγμα βασιλύα. (Stobewus Flor. XLVIII, 61-62. Διωτογένους Πυθαγορείου 2x τοῦ περὶ f βασιλείας.) 3. Καλὸν * δὲ xal τὸ τὸν θεὸν ἐν ἀρχᾷ τῶ δείπνω Ν : xol τῷ ἀρίστω ἐπιχαλέεσθαι, οὐχ ὡς δεόμενον τινὸς δὲ b ^Y TE μὲν xal ἀγαθοδ' ὅτας " ὅχως en τῶν τοιούτων, ἀλλ᾽ εἰς τὸ μνασθέντας χαταχοσμηθῆ- μὲν τὰν ψυχάν: ἐπειδὴ γὰρ ἀπ᾽ αὐτῶ ἢ ἐσμεν xal χεχοινωνήχαμεν τῶ θείω “, ποθᾶχον χρίνομεν τιμᾶν ἐχεῖνο. Δίχαια 3 δὲ βουλευομένω, ἰκέλως αὐτῷ δεῖ ἅπαντα ἡμᾶς ἐπιτελὲν δικαιοπραγέοντας. *Enctza * τέτορες αἰτίαι τὰ σύμπαντα περαίνοντι xal πᾶσι f τέ- λος ἐπιτίθεντι, φύσις xal νόμος xal τέχνα xal τύχα" καὶ 8 τῶν μὲν ὄντων & φύσις χαθόλω ἀρχά, τῶν δὲ ἐξ ἤθεος ποτὶ συμφωνίαν πολιτιχὰν φερόντων νόμος ἐπι- στάτας καὶ δαμιουργός" τῶν δὲ διὰ φρονάσιος ἀνθρωπί- νας τελεθόντων τέχνα λέγοιτό χα διχαίως μάτηρ τε χαὶ ἁγεμὼν ἦμεν - τῶν δὲ εἰχᾷ τε χαὶ ὡς ἔτυχεν ἀπὸ τῶ αὐτομάτω δμοίως ποτιπιπτόντων τοῖς χρηστοῖς τε χαὶ πονηροῖς, τύχαν τῶν τοιούτων αἰτίαν φασοῦμες" ταύ-- ταν δ᾽ οὔτ᾽ ἐν μέτρῳ οὔτ᾽ ἐν ὅρῳ τεταγμέναν xod P πεφρονηχυῖαν ἕχαστα ποιέν !, ἃ γενναθέντα xal τὰ ἐξ αὐτῶν τῶ γένεος ἀμφιδονέεται. M XX ( Stobieus Kip: XL Un θαγορείου ἐκ τοῦ 30 Διωτογένους Πυ- . Multa hic. qua corrupta Rest correxi, ; Serips autem * xa)ov5 codd. xax. ! j; codd. αὐτῶν.“ τῶ θείω, mo- θᾶκον χρίνομεν tuv ἐχεῖνο; τῷ θείω πόθω 4^ IN T y d I7 M Ν as, ἀχοντῖ χρίναντι ἀυμε. “ Δίχαια δὲ βουλευομένω, ἰχέ- codd. λως αὐτῷ δεῖ ἅπαντα ἡμᾶς ἐπιτελὲν δικαιοπραγέον- τας; codd. διὸ xat βουλεύονται ἱκελῶς [vel δικαίως] ἂν ἅπαντα ἡμᾶς ἐπιτελέειν δικαιοπραγέοντας." ἔπειτα ; codd. ἔπειτα γὰρ. ! πᾶσι; codd. ἐπὶ, 8. χαὶ τῶν μὲν ὄντων ἁ φύτις χαθόλω ἀρχά, τῶν δὲ ἐξ ἤθεος; codd. xa τῶν μὲν ἐξ ἄθεος in qua scr iptura deesse aliquid nemo non videt. " xat xax πεφρονηχυῖαν; codd. xxi πεφρονηχυῖαν vel xal πεφρονημένως. ! motév, ἃ γενναθέντα xal τὰ ἐξ αὐτῶν τῶ γένεος ἀμφιδονέεται ; codd. ποιεῦν γενναθεῖσα δὲ ἃ ἐξ αὐτῶν τῶ Ὑένεος ἄμφω χινεῖται.) 4. Περὶ βίω ἐχλογισμὸς καθ᾽ ὅν χ᾽ εἴη 6 ἀνθρώπινος βίος ὁσιώτατός τε xai νομιμώτατος. Πρᾶτον μὲν αἴκα τις μὴ πολυπραγμονοίη * μηδὲ ταχὺ ἐπὶ τὰς δί- χας ὁρμῴη, ἀλλὰ πολὺν χρόνον ἀμῥαλλόμενος αὐτός τε προχαλέσαιτο P ἄνευ δίκας, ὥστε τὸν ἀντίδικον προ- θύμως τῇ συνθήχη ἐμμένεν ** xal αἴχα “ τὰ πολλὰ ἐξαγορεύων τῶ πράγματος μὴ ἄλλα λέγη ἀλλ᾽ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα, καὶ ἐπὶ μὲν τᾶς ἀλλοτρίας ζαμίας τὸ ἀχριδὲς μῷτο, ἐπὶ δὲ τᾶς ἰδίας τὸ μέτριον τὸ γὰρ αὐτὸν παρ᾽ αὐτῷ διαιτᾶσθαι ὃ μετριωτέρω ἤθεος" χαὶ ἡ ἐπὶ τὰ ζημίᾳ οὕτως ὡς ἐπὶ τῷ αἰσχύνᾳ λυποῖτο᾽ τὸ μὲν γὰρ ἐπ᾽ ἀργυρίῳ ὀδυνᾶσθαι φαύλω ἤθεος, τὸ δὲ ἐπὶ τὰ αἰσχύνα καὶ τῷ ἀτιμία χαλοχαγάθω. ( Stobzus Floril. V, 69 Διωτογένεος Πυθαγορείου nullam eum cum ceteris mortalibus exhibere convenit, tum maxime inferioribus et vilioris fortunce hominibus : hi enim. quemadmodum corporibus zegri nihil grave pos- sunt tolerare. Habent enim dii quoque tales affectiones et praecipue omnium imperator Jupiter : siquidem hic venerabilis quidem est et honorandus propter excellen- tiam et magnitudinem virtutis, benignus vero propterea quod beneficus sil et bonorum largitor, ut etiam ab Ionico poeta dicilur esse « hominum pater atque deorum », formidabilis denique , quoniam injustos puniat omnium- que rex ac dominus sit : fulmen etiam manibus gestat , terroris symbolum. In omnibus igitur hisce considerandis meminisse oportet, divinam quandam rem esse regnum. 3. Honestum etiam est deum inilio cena et prandii invocari , non quasi ipse talibus precibus indigeat, sed ut animus ejus recordalione ornetur : cum enim ab eo orti simus et numinis facti participes, consentaneum judi- camus nos illud honore prosequi. At quando deus justa molitur, decet nos ejus exemplo omnia juste agere. Deinde quatuor cause universa consummant omnibusque finem imponunt, natura, lex, ars et fortuna : ac natura quidem omnino rerum generatarum principium est, eorum vero qua ex moribus ad concordiam civilem adducunt lex przeses est et effectrix : at operum quae hu - mana prudentia perficiuntur ars merifo mater et. auctor nominetur : eorum denique qux temere ac prout contigit fortuito similiter probis et improbis accidunt, fortunam causam esse dicemus : hanc autem neque modo neque terminis circumscriptam atque etiam hostiles spiritus ge- rentem singula facere, quie genita una cum prole sua circumcirca agitantur. 4. Vita ralio qua huinana vila sanctissima et justissima fuerit. Primum quidem si quis non multis nezotiis impli- cetur neque celeriter litem alii intendereazgrediatur, sed diu dilato certamine ipse causam privatam evilans ita ad- versarium provocet, ut libenter pactum servet : ac si pleraque rei capita enuntians non alia dicat, sed ipsam rem, atque alieni quidem damni summam accurate sub- ducat, suum vero detrimentum modica suppulatione ad calculos vocet : nam suo labore victum quzerere summae modestiz est : denique si non ita damno, ut dedecore do- leat : nam pecunia jactura angi pravi ingenii est, dede- core autem et infamia cruciari hominis honesti esse videtur. 536 £x τοῦ περὶ ὁσιότητος. Vulgavi " πολυπραγμονοίη ; cod. πολυπραγμονῇ. P προχαλέσαιτο; codd, προσχα- λεόμενος. * ὥστε τὸν ἀντίδιχον προθύμως τῇ συνθήχη ἐυμένεν ; codd. ὥστε ὃ ἀντίδικος προεκαλέσατο ἐμ.- μένεν. 3 xol αἴχα τὰ πολλὰ ἐξαγορεύων τῷ πράγμα- τος μὴ ἄλλα λέγη ἀλλ᾽ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ; codd, xoi αἴχα τὰ πολλὰ ἐξηταγόρεν τῷ πράγματι χαμαύλη ἀλλ᾽ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα. * διαιτᾶσθαι; codd. διαιτεῖ- σθαι.) 5. Χρὴ τὸν βασιλέα σοφὸν ἦμεν" οὕτω γὰρ ἐσεῖται ἀντίτιμος χαὶ ζαλωτὰς τῷ πράτω θεῷ. Οὗτος γὰρ χαὶ φύσι ἐντὶ καὶ πρᾶτος βασιλεύς τε χαὶ δυνάστας, ὃ δὲ γενέσι xal uipot, καὶ ὃ μὲν ἐν τῷ παντὶ χαὶ ὅλῳ, 6 δὲ ἐπὶ γᾶς, καὶ Ó uiv ἀεὶ τὰ πάντα διοικεῖ τε xol ζώει αὐτὸς ἐν αὑτῷ χεχταμένος τὰν σοφίαν, ὃ δ᾽ ἐν χρόνῳ ἐπιστάμαν. Ἄριστα δέ χα μιμέοιτο τοῦτον, εἶ μεγαλόφρονά τε xal πρᾶον * χαὶ ὀλιγοδεέα παρα- σχευάζοι αὗτόν, πατριχὰν διάθεσιν ἐνδειχνύμενος τοῖς og αὑτῷ" διὰ τοῦτο γάρ που μάλιστα χαὶ νενομίκαντι P τὸν Re θεὸν πατέρα μὲν θεῶν πατέρα δὲ ἀνθρώπων μεν, ὅτι ἥπιος πρὸς πάντα τὰ ὑπ᾽ αὐτῷ γενόμενά ἐντι, xu ἐπιμελούμενος ^ τᾶς προστασίας οὐδέποχα παύεται, οὐδὲ ἤρχεσται τῷ ποιητὰς μόνον πάντων γε- γονέναι. ἀλλὰ χαὶ τροφεὺς διδάσχαλός τε τῶν χαλῶν πάντων xal νομοθέτας πέφυχε πᾶσιν ἐπίσας. Τοιοῦτον 4 xol τὸν ἐπὶ γᾶς καὶ παρ᾽ ἀνθρώποις ἅγε- μονὲν μέλλοντα Bases * οὐδὲν δὲ ἀδασίλευτον καλὸν οὐδὲ ἄναρχον: ἄνευ δὲ σοφίας xai ἐπιστάμας οὔτε μὰν βασιλέα οὔτε ἄρχοντα οἷόν τε ἦμεν" μιματὰς ἄρα χαὶ ὑπαρέτας ἐσσεῖται νόμιμος τῷ θεῶ ὃ σοφός τε xoi βασι- λεύς. θέμις ἦμεν É με 5. Oportet regem sapientem esse : sic enim vicissim ho- norandus erit e£ summi dei eemulus. Quippe hic natura primus est rex ac dominus, ille vero et ortu et imitatione, atque hic in toto munde et rerum universitate, ille in terra, et hic quidem semper omnia administrat ac vivit insitam ipse sapientiam possidens, ille autem temporariam scientiam habens. Caeterum optime hunc imitetur, si magnanimum , mansuetum et paucorum indigum se prae- stiterit, paternum in cives animum declarans : hanc enim ob causam precipue deum etiam exislimarunt. primum esse deorum atque hominum parentem, quod mitis in uni- versum subjectorum cetum est neque unquam rerum administratione neglecta cessat, neque solum cuncta pro- creasse contentus fuit, sed etiam nutritor proceptorque bonorum omnium ac legumlator omnibus ex zequo est. Talem et eum esse regem convenit qui in terra hominibus imperaturus est : nihil vero regum aut magistratuum imperio orbum pulchrum esse potest : sine sapientia vero ac scienlia fieri nequit ut quisquam vel rex sit vel magi- slratus. Imitator ergo et minister legitimus dei vir sapiens et rex erit. 6. Uniuscujusque animalis naturam ad mundum et ejus PYTHAGOREORUM (Stobeus Flor. XLVIII, 63 Σθενίδα Λοχροῦ Πυθαγορείου περὶ βασιλείας. — 3 πρᾶον Halmii conjectura est; ἁδρὸν libri. P νενομίκαντι reposui pro membranarum lectione νενομίχθαι. * ézi- VENUE exaravi ; ; codd. ἀμελούμενος vel μελού- μενος. θέ:λ᾽ις ἦμεν Valckenarius legendum conjecit pro se. codicum scriptura ἐπιστῆμεν. ) 6. Ὅτι μὲν. ἅπαντος ζῴω φύσις ποτί τε τὸν χόσμον ἄρμοχται xo τὰ ἐν τῷ χόσμῳ πολλοῖς μοι δοχεῖ τεχμα- ρίοις φανερὸν ἦμεν. Συμπνείουσα γὰρ οὕτω xo συνδε- δεμένα τᾷ ἀρίστα τε ἅμα xol ἀναγκαίᾳ ἀχολουθία * ὁπαδεῖ ῥύμαᾳ τῶ παντὸς περιοχεομένα ἢ ποτί τε τὰν χοινὰν εὐχοσμίαν xai ποττὰν ἴδιον ἑκάστω διαμονάν" παρὸ xui τόδε κόσμος ποταγορεύεται καί ἐντι τῶν ὄν-- , , , M » , - ὦ - τῶν ζῴων τελῃότατον. ᾿Εν δὲ τοῖς μέρεσιν αὐτῶ πολλοῖς τε ὄντεσι χαὶ διαφόροις τὰν φύσιν προέχει “ τι ζῷον x«t θειότατον καὶ ἔγγειον 5 διὰ τὸ μετέχεν πλῆον τῷ Octo. Καὶ ἐν μὲν τὰ τῷ θεῶ ὄντος ἀεὶ φύσι τὰ τὰν , M , , , ΕΣ ce , - πράταν xot μεγίσταν ἀχολουθίαν ἔχοντα ἥλιός Evxt χαὶ σελάνα * xal τοὶ πλάνατες ἀστέρες" ἐν δὲ τᾷ χώρα τᾷ ελ , * - ι f à) , , , ὅδ - "T 3 c σελάνας ἔνερθεν κατὰ f τὰ δι᾿ εὐθείας ἰόντα σώματα ἃ c— M f , xy Y r , : V Ten ob τῷ δαίμονος φύσις ἔχει τὰν Otetayoyav: ἐν δὲ τᾷ γᾷ δαίμονος φύσις ἔχει τὰν ELLE. xai παρ᾽ ἁμῖν ἀριστοφυέστατον μὲν ὥνθρωπος, θειό-- τατον δ᾽ ὃ βασιλεύς, ἔν τε χοινᾷ φύσι πλεονεχτέων τῷ χρέσσονος , τὸ μὲν σχᾶνος τοῖς λοιποῖς ὅμοιος, οἷα γεγονὼς ἐχ τᾶς αὐτᾶς ὕλας, ὑπὸ τεχνίτα δ᾽ εἰργασμένος λῴστω, ὃς ἐτεχνίτ τευσεν αὐτὸν ἀρχετύπῳ χρώμενος ἑαυτῷ" χατασχεύασμα δὴ ὧν ὃ βασιλεὺς ἕν χαὶ μόνον ἐντὶ οἷα τύπος 8 τῷ ἀνωτέρω βασιλέως, τῷ μὲν πε- ποιηχότι γνώριμον ἀεί, τοῖς δ᾽ ἀρχομένοις ὡς ἐν φωτὶ 25 s " , IG Ea , , τὰ βασιλήα βλεπόμενον. Τᾶδε γὰρ χρίνεταί τε xal parles accommodatam esse mullis signis probari mihi vi- detur. Sic enim consenliens et colligata optimam simul et necessariam convenientiam sequitur, universi impetu circumacta tum ad communem omnium ornatum tum ad singulorum perpetuitatem tuendam : quocirca etiam hiec rerum compages mundus vocatur et animalium perfeclissi- mum est. In partibus vero ejus quae et mullze sunt et nà- tura diverse excellit aliquod animal qua maxime divinum qua terrenum propterea quod plus divinitatis continet. Εἰ in illa quidem zeterna dei natura primam et maximam convenientiam habentia sol et luna et stellae errantes sunt : in regione vero quie est infra lunam ubi corporum motus est rectus daemonis natura versatur : czeterum in terra et apud nos prestantissimus quidem natura est homo, divi- nissimus vero rex atque in communi natura plus commo- dorum quam reliqui habens , corpore quidem ceteris simi- lis, utpote ex eadem materia natus, ab optimo autem arlifice factus qui eum se ipso exemplo usus fabricavit : quocirca rex unicum el solum quoddam opus est , supremi illius regis simulacrum, procreatori quidem suo semper familiare, civibus vero, tanquam in lumine, in regno conspicuum." Jta enim examinatur et probatur ut avium RELIQULE. : 531 δηυχιμάζεται, ὡς τὸ χράτιστον ἐν πτανοῖς ζῷον ἀετὸς ἀντωπὸν ἁλίω γενόμενον" χὡπὶ τᾶς βασιλήας δὲ λόγος ὡυτός, θείας τε ἐάσας xal δι᾽ ὑπερδολὰν λαυπρότατος ; ἃ ; ; δυσοράτω, al μὴ τοῖς γνασίοις " μαρμαρυγαί τε γὰρ ^ adr πολλαὶ xal σχοτοδινιάσιες ὡς ἐφ᾽ ὕψος ὀθνῆον ἐπιθάν- τας τὼς νόθως ἀπήλεγξαν' τοῖς δὲ προσηκόντως κατ᾽ οἰχηότατα πρὸς αὐτὰν ἐπὶ τοῦτο ἃ ἀφιγμένοις οἰχήσι- " - B ἫΝ μος, χεχρῆσθαι δυναμένοις αὐτᾷ, Ἃ μὲν ὧν βασιλήα ' χρῆμα εἰλιχρινές τε καὶ ἀδιάφθορόν ἐντι xal δι᾽ ὑπερ-- θολὰν θειότατον δυσέφιχτον ἀνθρώπῳ. Δεῖ δὲ xal τὸν , Y ἐς αὐτὰν χαταστάντα χαθχρώτατόν τε ἦμεν xal διαυ- γέστατον τὰν φύσιν, ὡς μὴ τὸ λαμπρότατον ἀφανίζη ἐν σπίλοις τοῖς ἑαυτῶ δ΄ χαθὸ χαὶ τὼς ἁγιωτάτως τόπως ἐχαλίδωσάν τινες xal τῶν ἀντιασάντων ἔνιοι μιαροὶ τὼς ἀντιάξαντας αὐτοῖς. ἰδασιλήα δὲ τὸν διμιλήσοντα φύσιός τε ἀχράντω δεῖ μετέχεν ἐπίστασθαί ! Ἐν MU Feo - d 2. τε αὑτὸν ὅσῳ τῶν ἄλλων ἐντὶ θειότερος ὅσῳ τε ἅτεροι τον 11 Ἢ T A pde VAT] A αὐτῶ, oi; δὴ κατὰ λόγον ἀπειχάζων ἑαυτὸν ἄριστ᾽ àv ἑαυτῷ τε γρῷτο xal τοῖς ὑποτεταγμένοις, Καὶ τοῖς 1 Ze y nca uM I Fre ; ; μὲν ἄλλοις ἀνθρώποις, αἴχα ἁμαρτάνωντι, óouocaca χάθαρσις ἐξομοιωθῆμεν τοῖς ἀρχόντεσσιν, αἴτε νόμος » n ^ ^ * *, dE , o Ν Υ Β - αἴτε βασιλεὺς διέποι τὰ xaT! αὐτώς" οἱ δ᾽ αἴχα " τῷ χρέσσονος δέοντες ? διὰ τὰν φύσιν ἀμπλάχωντι P, οὐ k YMo2 , T Eq Dy -r μαχρ ν Quó απῳχισμένως αὐτοὺυς χρη παρὰ θεῶ ε 5^ - 5 , à Y ' * μὲν ὡς εὐθὺ τᾶς ὠφελείας τυγχάνεν. Οὔτε γὰρ τὸν χόσμον δίζοιτο ἄν τις ἐν αὐτῷ τε ὧν xot μέρος ἐχείνω, x.t 3.4. Y. - D DEN e s οὔτ᾽ ἂν ἀνόητος εἴη τῶ διέποντος αὐτὸν ὃ ἁτέρων " “ΔΛ ν᾽ ε 9 NS , E PEE P αὐτὸς ἄρχων. Ἃ δ᾽ εὐχοσμία πολλὰ xai τὸ μηδὲν ἄναρχον εὑρὲν δύνασθαι xal τῷ τρόπῳ τᾶς ἀρχᾶς ὃι- 3 , EA 5n ᾿ AU δάσχαλον. ᾿Ἐχλάμπει γὰρ αὐτᾶς εὐθὺ τὸ χαλόν, àv * , LI —- ὃ μιμχσύμενος δι᾿ ἀρετὰν αὐτῷ τε φίλος, ὃν μεμίμα- : AEN : : ται, καὶ πολὺ πλέον τοῖς ὑπ᾽ αὐτὸν τεταγμένοις. Οὐ ^ * , , γὰρ ἄν τις θεοφιλὴς ὧν μισέοιτο ὑπ᾽ ἀνθρώπων, ἐπεὶ οὐδὲ τὰ ἄστρα οὐδ᾽ ὁ σύμπας χόσμος ἐχθαίρει τὸν , , Υ θεόν: αἱ δέ χα ἐμίσει τὸν ἁγεμονεύοντα, οὔ χα εἵπετο ^ - ἊΨ - πειθόμενος αὐτῷ" τὸ δ᾽ ἐχεῖνον ἄρχεν εὖ αἴτιον τῷ xal ἡ 0 τὴν "E * à oW ῥά τώσδε ἄρχεσθαι χαλῶς. γὼ μὲν ὧν ὑπολαμβάνω (x n wee ΄ »" ^ “ὩΣ xai τὸν ἐπὶ τᾶς γᾶς βασιλέα δύνασθαι μηδεμιᾷ τᾶν H I “ - ,5 ^ uio s. - ἀρετᾶν ἐλαττοῦσθαι τῷ xav! ὠρανὸν βασιλέως" ἀλλ : j ks 5 ὥσπερ αὐτὸς ἀπόδαμόν τί ἐντι χρῆμα χαὶ ξένον ἐχεῖθεν ἀφιγμένον πρὸς ἀνθρώπως, xal τὰς ἀρετὰς ἄν τις αὐτῷ y Ὁ A46 - M 3 M5. ᾿Ξ mp Ὁ μ ἔργα ὑπολάδοι τῶ θεῶ xal δι᾿ ἐκεῖνον αὐτῶ. Σχο- πέοντι δ᾽ ἀρχᾶθεν ἀλάθηχ λόγος" χοινωνία τε γὰρ πράτα τε πάντων χαὶ ἀναγχα!οτάτα τῷ τῶν ἀνθρώπων γένει, ἃς μετέχει μὲν ὃ παρ᾽ ἁμῖν βασιλεύς, μετέχει δὲ χαὶ ὃ ἐν τῷ παντὶ πάντα διέπων" συνεστάναι γὰρ χωρὶς φιλίας xal χοινωνίας ἀμάχανον' σχοποίη δ᾽ ἄν τις ταῦτα χαὶ ἐπὶ τῶν συμπολιτευομένων, ἐξελὼν τῷ λόγῳ τὰν χατὰ συνάθηαν χοινωνίαν" ἐλάττων γὰρ αὕτα τᾶς τε θείας φύσιος xai τᾶς βασιλιχᾶς" οὐ γὰρ δέονται τὰν τοιαύταν δέησιν ἀλλ᾽ ἄλλοις ἅπαντα συμπονοῦσαι τῷ αὑτῶν ὑστεροῦντι ποιοῦνται χοινὰν τὰν βοήθηαν t τέλειοι γὰρ κατ᾽ ἀρετάν' ἁ δ᾽ ἐν τᾷ πόλει φιλία xoi τινος τέλεος ἐχομένα τὰν τῷ παντὸς ὁμόνοιαν μεμίμα- ν RUPES | els cad d Y "E ΕἾ μετ᾽ ces ται" ἄνευ δὲ τᾶς περὶ τὰς ἀρχὰς διατάξιος οὐδεμία ἂν πόλις οἰχοῖτο" ἐς δὲ ταύταν νόμων τε δεῖται xai τινος προστασίας πολιτιχᾶς τό τε ἄρχον χαὶ τὸ ἀρχόμενον, Y, y "0 Q6-/4u ^" , τ διὰ * εἴπερ σώζοιτο δι᾽ αὑτό", — "Ex τούτων χοινὸν ἀγαθὸν εὐαρμοστία τις xat τῶν πολλῶν δὁμοφωνία μετὰ πειθοῦς , € , kJ ^ $^ , , συναδοίσας. Ὃ xac ἀρετὰν ἐξάρχων χαλέεταί τε princeps aquila obversis soli oculis : eademque est regni ralio, ut quod divinum sit et propter nimiam claritatem oculos prasstringat omnibus przeterquam legilimis : etenim multi splendores oculis obversantes atque vertigines ar- guunt spurios tanquam in insolitam altitudinem nisos : qui vero, ut par est, propter nalura cum regno similitudinem eo pervenerunt, habitare illud et commode eo uti possunt. Est igitur regnum res sincera et incorrupta et ob divinila- lis excellentiam homini vix assequenda. Oportel autem hominem in eo fastigio locatum natura purissimum esse εἰ splendidissimum , ne rem clarissimam suis maculis ob- scuret : quemadmodum nonnulli sanctissima loca inqui- naverunt et spurci quidam eos quibus obviam facli sunt. Sed civitati praefuturum incontaminatze nature participem esse convenit atque intelligere quanto reliquis divinior sit quantoque alii ipso sint excellentiores, quibus ut decet sese comparans optime se ipso et civibus uti poterit. Ac ceteris quidem hominibus, si forte delinquant, sanctissima pur- gatio est arrepta principum similitudo, sive lex sive rex imperium apud ipsos leneat : at principes si melioris exempli indigentes naturze culpa in vitium inciderint , non procul neque longe remotos eos decet dei beneficio statim opem consequi. Neque enim mundum quisquam quasi- verit, quum in eo versetur et ejus pars sit, neque aliorum rector eum a quo ipse rezitur ignoraverit. Est vero hic ornatus maximus quando nihil moderatoris expers reperi- tur et quando moribus principem imperii mazistrum esse videmus. Sic enim statim imperii pulchritudo elucet, si dei imitator virtutis causa ei quem imitatus est carus sit et magis eliam civibus suis. Neque enim quisquam deo gratus hominibus odio sit, siquidem nec siderum ccetus nec mundus universus deum odit : quippe si ducem suum odisset , neutiquam ei obedirel : quod autem ille bene im- perat, ea causa est cur subjecti bene regantur et pareant. Ego igitur existimo vel hunc terrestrem regem posse nulla virtute inferiorem esse quam caelestem : sed ut ipse res est quadam peregrina et externa, utpote celitus ad homines profecta, ita etiam ejus virtutes quispiam dei opera es:e putet et per illum ipsi inesse. Alque a principio quidem rem consideranti oralionis mex veritas apparebit : nam communio rerum omnium et prima est et hominum generi maxime necessaria, cujus particeps quidem noster rex est, particeps vero etiam ille qui in universo cuncta gubernat : nihil enim sine amicitia el communione consistere potest, quod ipsum inter cives quispiam facile animadverterit , si cogilatione communionem qua ex consuetudine constat 538 . ^ » » * , ^ βασιλεὺς xai ἔντι, ταύταν ἔχων φιλίαν τε xai χοινω- " Xy snp νὰ np ur . , νίαν ποτὶ τὼς ὑπ᾽ αὔταυτον, ἅνπερ ὃ θεὸς ἔχει ποτί τε d, ^Y * ἐν Ὅλαν δὲ τὰν εὔνοιαν a D zs Y εἰν ΘΔ : χρὴ παρασχευάζεσθαι πρᾶτον μὲν παρὰ τῷ βασιλέως ἐς τὼς βασιλευομένως, δεύτερον δὲ παρὰ τῶνδε ἐς τὸν ταὶ ; 7 βασιλέα, ὁποία Y γεννάτορος ποτὶ υἱέα χαὶ ποτὶ ποί-- μναν νομέως xal νόμω ποτὶ χρωμένως αὐτῷ. (ϑίομβδιι5 Flor. XLVIIL, 64 Ἐχφάντου τοῦ Πυ- x dnd ἘΝ θαγορείου ἐκ τὸῦ περὶ βασιλείας. Correxi ? τὰ ἀρίστα τε ἅμα xa ἀναγχαία ἀχολουθίᾳ; codd. τὰν ἀρίσταν τε ἅμα χαὶ ἀναγκαίαν ἀχολουθίαν. , ^ M kJ - ὦ τὸν xócuov χαὶ τὰ ἐν αὐτῷ. b περιοχεομένα:; codd. περιαυγευόμενα. * προέχει; libb. ἐξάρχει. * θει- ὅτατον χαὶ ἔγγειον cum Spondano; membranae οἰκειότατον ἐν Ὑενοῖν. “ ἔχοντα ἥλιός ἐντι xal σε- λάνα xui τοὶ πλάνατες; libri ἔχοντα ἀσπάζεται... χαὶ τοὶ πλανᾶτες. ἷ ἔνερθεν χατὰ τὰ: libri ἔνερθεν τὰ. € ἐντὶ οἷα τύπος cum Meinekio; ἐν οἷς τινος codd. ^ ἐπὶ τοῦτο cum Jacobsio; ἐπὶ τούτῳ codd.! δυναμένοις αὐτὰ. Ἃ μὲν ὧν BxcOx;x cum Meinekio ; δυναμέναν. Αὐτὰ μὲν ὧν βασιλήα codd. Κ ἑαυτῶ ; eDad 6 ὑφ᾽ αὑτῷ. ! ἐπίστασθαί τε ; codd. ἐπι- στάμεν τε. " ὅσῳ τε ἅτεροι cum Kenio; ὅσα τε ἅτερα codd. οἵ δ᾽ αἴκα τῷ χρέσσονος; codd. οἵ εἴ τι τῷ χρέσσονος. 9 δέοντες: codd. δέοντος. P ἀμ- πλάχωντι; codd. lucu codd. oi. " παρὰ θεῶ; codd. θεῷ. τέρων ; codd. ἑτέ- ρῶν. ἀλλ᾽ ἄλλοις ἅπαντα dis τῷ αὑτῶν ϑστεροῦντι ποιοῦνται χοινὰν τὰν βοήθηαν ; codd. ἀλλ᾽ ἄλλων (vel ἀλλάλων) χαθανοῦν ἐχπορεῦντες τῶν ὗστε- ρούντων ἀναπλαροῦντι χυινὰν τὰν βοήθηαν. libri αὐτό. " ὁποία; codd. ὅποῖα.) , M αὐτοὺς: dy 410; PYTHAGOREORUM Μία γὰρ ἀρετὰ πρὸς τὸ ἄργεν ἀνθρώπῳ à xal : ἜΜΕΝ ; πρὸς τὸν αὑτῷ βίον. Χρήσεται δ᾽ οὐδενὶ " δι᾽ ἔνδειαν ποτιλαμδάνων εἰς ὑπηρεσίαν τὰν αὐτὸς αὐτῷ, ἀλλ᾽ ὃς χατὰ φύσιν ἐνεργῶν “ “ χοινωνίας "ko ἐάσας οὐδὲν ἔλαττον ἕκαστος αὐτάρκως | βιώσει χαθ᾽ αὑτόν. Δοχεῖ μὲν γὰρ 6 αὐτάρχης μηδενὸς ἂν ἄλλω πρός γε τὰν αὑτῷ διεξαγωγὰν ποτιδεήσεσθαι" αἱ δ᾽ ἄρα Oti βίον T τ , € ^m [3 - , “ - em ΠῚ ἐνεργέα ζώεν, δᾶλον ὡς x&v αἱ ἅτερα προσλάδοι “, οὐδέν τι ἔλαττον αὐτὸν αὐτάρχεα ποιήσει" φίλως τε γὰρ ἕξει διὰ τὰν αὑτῷ ἀρετάν, χαὶ τοῖσδε χρώμενος οὗ xac ἄλλαν ἀρετὰν χρήσεται ἢ ἅπερ xal ποττὸν αὑτῶ βίον. Ἀνάγχα ὃ δὲ ἀχολουθὲν χαὶ τὰ τοιάδε, οὐχ ἁτέρας τινὸς ἐξαιρέτω ποτταῦτα παρεσχευασμένας 5. Χὼ μὲν θεὸς x ^ , Y Li ε ΄ 8. εἰδὴ 41 οὔτε διαχόνως ἔχων οὔτε ὑπαρέτας οὔτ᾽ αὖ προστάξι τινὶ χρώμενος οὐδὲ στεφανῶν 2 ἀναγορεύων τὼς πει- θομένως à ἀτιμάζων τὼς ἀπειθέοντας, οὗτος αὐτὸς ἄρχει ποτὶ τοσόνδε μέγεθος à ἀρχᾶς, ἀλλ᾽ οἶμαι παρέχων ἀξιομίματον ἑωυτὸν ζᾶλον ἐντίθητι πᾶσι τᾶς αὑτῶ φύ- ΕΣ ^ C TE * ΕῚ ΄ , , σιος. "Evzi δὲ αὐτὸς μὲν ἀγαθός, xal τόδε μόνον τε xxi ῥάδιον ἔργον αὐτῶ" oi δὲ j ὧν ἄλλω ῥάδιον ἔργον αὐτῶ" o aces νοι τῶν ν $ χρέασσον τῷδε πάντα ἐργάζονται" & δὲ ὁμοίωσις χαὶ ἑκάστῳ τῷδε ! αὔταρχές ἐντι΄ οὐ γὰρ ἄλλα μὲν ἀρετὰ ποιεῖ τὰ ἀρεστὰ τῷ θεῷ, μιμέεται δ᾽ αὐτὸν ἁτέρα. p - — Ὃ δ᾽ ἐπίγηος παρ᾽ ἁμῖν € βασιλεὺς πῶς οὖχ δμοίως "i : b E] , , , A e «λιν » , αὐτάρχης ; ἀπειχάζων τε γὰρ αὑτὸν ἑνὶ ἂν ἀπειχάσειε τῷ χρατίστῳ, xal πάντες ἑωυτὼς " πειρώμενοι τούτῳ ὁμοιοῦν βασιλιχοὶ! ἔσονται" τὰ δ᾽ ὅσα βίας xot ἀνάγχας ἐντὶ E τῶν ὑποτεταγμένων, ἐνίοτε ἕχαστον ! τὰν περὶ τὰν μίμασιν προθυμίαν ἀφαιρέεται" χωρὶς εὐνοίας γὰρ ἀμάγανον ἐξομοιωθῆναι, ἃ μάλιστα πάντων ἀφανίζει * 6 , Ὁ Te * “ 59 0 —- , ὃ * τὸ φούερόν. "Oc εἴθε ἦν τὰς ἀνθρωπίνας φύσιος δυνατὸν exemerit : quippe hac inferior est quam divina natura et regia : neque enim ille tale quid desiderant, sed labo- rantes alios in omni re adjuvando ei qui ipsarum opera eget commune auxilium ferunt : nimirum virtute perfeclae sunt: at civilatis amicitia communem quendam finem spectans ipsius universi concordiam imitatur : verum sine magistratuum constitutione nulla omnino civitas admini- strari possit : ad hanc autem consequendam tum legibus tum civili gubernatione indigent et qui regit et qui regitur, si per se servari velint. Hinc nascitur commune bonum , concinnus quidam status el multitudinis consensus cum con- cordi obsequio. Qui juxta virtutem imperat rex et vocaturet est, eadem amicitia et communione cum civibus suis con- junctus, quam deus cum mundo atque ejus partibus habet. Caterum oportet omnem benevolentiam institui primum a rege erga cives, deinde ab hisce erga regem, qualis patris erga filium, pastoris erga gregem et legis erga illos qui ea utuntur esse solet. 7. Una enim virtus ad imperium homini et ad vitam sufficit. Nemine autem utetur, inopia eum arcessens ad ministerium, sed quod naturze legibus convenienter suum opus navat : quum enim communio sit, nihilominus unus- quisque per se suis contentus vivet. Videtur enim is qui rebus suis contentus est nemine alio ad vitam transigendam indigere : quodsi vilam actuosam degere oporteat , liquet etiamsi alia assumseritL, nihilo secius eum suis' instructum przesidiis vivendi genus habiturum : quippe et amicos lia- bebit suce virtutis gratia, quibuscum agens non alia virtüte iis utetur, quam illa qua vitam suam instituit. Necesse au- tem est lalia quoque virtutem sequi, non alià quàdam eáque evimià ad has res comparatà. Ac deus quidem citra famulorum et ministrorum operam ac sine ullo edicto neque vel coronans vel renuntians obedientes vel ignominia no- tans contumaces, ipse solus tantam imperii molem guber- nat, sed se ipsum, opinor, imitatione dignum praebens omnibus naturae sue desiderium et zemulationem injicit. Est autem ipse quidem bonus et in hoc solo opere eoque facili occupatur : ejus vero imilatores cceleris melius propter hoc studium omnia peragunt : et illius assimilatio singulis sufficit; non enim alia virtus est quae deo grata facit et alia quae eum imitatur. Caelerum rex terrester qui apud nos est cur non similiter se ipso contentus siL? Assimilans enim sese uni eique oplimo similis fieri vult omnesque se ad illius imilationem conferentes regales erunt : quaecunque vero ad vim civibus afferendam et imitandi necessitatem iis imponendam valent, interdum | —— -—— C "Es ᾿ j RELIQUUE. ἀφελὲν τὸ xal πειθοῦς τινος δέεσθαι. ᾿Γόδεὲ γὰρ τᾶς ἐπιγήω φαυλότατος τὸ λείψανον, καθ᾽ ἂν ἐπίχαρον ὃν τὸ ζῷον ταύτας οὐχ ἀμοιρεῖ" ἐπειδήπερ πειθὼ ἔργον τί ἐντι παροιχέον dvdyxa* πράτα γὰρ ἀφ᾽ αὑτᾶς αὐτὰ P vx ? , o vie χατεργάζεται τάπερ ἐχείναν διέφυγαν. “Ὅσα δ᾽ αὐτο- φυῶς τῷ χαλῷ χρῆται, τούτοις οὐδεμία πειθοῦς αἰδώς" ἐπειδήπερ οὐδὲ φόδος ἀνάγχας. ᾿Ἐινεργάσαιτο δ᾽ ἂν P ? í Y μόνος ὃ βασιλεὺς ἀνθρώπω φύσι xat τόδε τὸ ἀγαθόν, ὡς διὰ μίμασιν αὐτῶ τῷ χρέσσονος ποτὶ τὸ δέον ἕπε- σθαι. Τὸὼς δὲ ὥσπερ ὑπὸ μέθας διεφθαρμένως χαὶ διὰ χαχὰν τροφὰν ἐς λάθαν ἐμ πεσόντας αὐτῶ, παραλαφθεὶς ὃ λόγος ἐπέῤῥωσέν τε χαὶ χάμνοντας ἰάσατο, xat τὰν ἐχ τὰς χαχίας ἐνοιχεῦσαν αὐτοῖς λάθαν ἐχθαλὼν τὰν ἥ à E : P P μνάμαν ἐσῴχισεν, ἐξ ἃς ἀπετέχθη & χαλεομένα πειθώ" xai τὰν ἀρχὰν ix φαύλων σπερμάτων λαδοῖσα αὕτα ct σπουδαῖον ἐχφύει τὰν ἐπίγηον οἰχεῦσι χώραν, ἐν ἁ δι᾽ ἀσθένειαν τὰς ἁμῶν φύσιος ὃ λόγος ἀνθρώποις διι- ' " Y λέων ἀναπλαροῖ τὰ τῶν διὰ χαχίαν ὑστερούντων. (Stobzus Flor. XLVIHI, 65 ᾿χφάντου τοῦ Πυ- θαγορείου ἐκ τοῦ περὶ βασιλείας. Emendavi : ? ἀν- θρώπῳ ; codd. ἀνθρώπων. P οὐδενὶ ; codd, οὐδενὸς. ρῶπῳ; e ; * ἐγεογῶν cum Meinekio; libri συνεργῶν. 4 ὡς xàv αἱ ἅτερα προσλάδοι cum eodem; ὡς xal ἕτερα ἂν προσλάδοι libri. 5 οὐχ ἁτέρας τινὸς ἐξαιρέτω ποτταῦτα παρεσχευασμένας cum eodem ; οὐχ ἁτέρως τινὸς ἐξαι- ρέτω ποττ᾽ αὐτὰ παρεσχευασμένως codd. f τῷδε; codd. cis. 8 παρ᾽ ἁμῖν; ἁμῖν codd. ^ πάντες ἕωυ- τὼς; πᾶς ἑωυτῷ codd.! πειρώμενοι τούτῳ ὁμοιοῦν σιλιχοὶ ἔσονται: codd. πειρώμενος ὁμοιοῦν αἴθ᾽ ὃς ἢ per t singulos :?mulandi studio orbant : nam sine benevolentia quia una omnium maxime terrorem tollit fieri nequit ut alter alteri similis evadat. Utinam humane naturz im- becillitas ita tolli posset, ut nulla persuasione indigeret. Est enim persuasio terrenae pravitatis vestigium, qua fit ut mortale hoc animal ea non careat : siquidem persuasio res est vicina necessilali : prima enim per se ea perficit quae necessitatem effugerant. At quz suapte sponte honestum amplectuntur, his nulla est persuasionis reverentia, quo- niam ne necessitatem quidem reformidant. Effecerit autem solus rex in hominis animo etiam hoc bonum , ut quod melius est imitando decorum sequatur. 1llos vero qui tanquam ebrietate corrupti sunt et ob malam educationem in melioris oblivionem inciderunt, adhibita oratio corro- borat, agros sanat, ejectaque oblivione pravitatis vitio iis innata memoriam inserit, ex qua illa quz» vocatur persuasio orilur : quae licet e malis seminibus ortum du- cens , tamen boni aliquid terrenam regionem habitantibus gignit, in qua propter natura nostr: imbecillitatem oratio inter homines usurpata explet illud quod pravitate nostra nobis deest. 8. Quo genere excellens et divina intelligentia praeditus revera rex erit : hac. enim permolus bonorum quidem 539 ἔσεται. * membranae ἑχάστῳ.) y Mr» x eor 8. ἍἍπερ ἰσχύων καὶ θείαν ἔχων ἔννοιαν τῷ ὄντι ^ » "gm -— βασιλεὺς εἴη. ἩῬᾷδε γὰρ πεπεισμένος ἀγαθῶν μὲν Y - - 1 ^ , πάντων αἴτιος ἐσεῖται, χαχῶν δὲ οὐδενός, Οὐ μὰν 333? , ,) ὦ ᾿ ἀλλ᾽ ὅτι γε δίκαιος ἐσεῖται χοινωνιχὸς ὧν παντί τῳ δᾷλον" ἐν ἰσότατι γὰρ & κοινωνία, xal ἐν τὰ ταύτας ἐδ γ᾽ ὦ P opt; t £5 ἀποδιανομᾷ, ᾿Εξάρχει μὲν & διχαιοσύνα, uexé£y ex δ᾽ e , 5 ^ ^ * τ D & χοινωνία * οὐ γὰρ δυνατὸν ἄδιχον μὲν ἦμεν, μεταῦι- "ἢ oer ; ug δόμεν δὲ ἰσότατος, ἢ μετατιδόμεν μὲν ἰσότατος, μὴ T : Ἐπ ΩΝ ME χοινωνιχὸν δὲ ἦμεν. ᾿ΚΕγχρατέα δὲ πῶς οὐχ ἂν ὑπο-- , ^ *, , Γ᾿ € " , , M λάθοι τις τὸν αὐτάρχη ; & γὰρ πολυτέληα μάτηρ τᾶς " , " 1 - " t -t ^ , ἀχρασίας, αὕτα δὲ τᾶς U6otoc , ἐξ ἃς τῶν ἐν ἀνθρώποις χαχῶν τὰ πολλά, Ἃ δ᾽ αὐτάρχηα οὐδ᾽ ἂν τέχοι πο- 3—9.. 333! 22 ki λυτέληαν, οὐδὲ τὰ ἀπ᾽ αὐτᾶς ἀλλ᾽ αὐτά τις οὖσα ἀρχὰ , m y CO MT ἀν, Y πάντα μὲν ἄγοι, ἄγοιτο δ' ἂν ὑπ᾽ οὐδενός" ὅπερ ἔντι μὲν τῷ θεῷ, ἔντι δὲ xal τῷ βασιλεῖ, αὑτῷ μὲν ἄρχεν (ἀφ᾽ ὦ δὴδ Mr pr M ) ἄρχεσθ Mwoc o » ἀφ᾽ ὧπερ xai ὃ αὐτάρχης χαλέεται) ἄρχεσθαι δ᾽ ὑπ Ec Spi ot Tr οὐδενός. — "l'aura δ᾽ ὅτι. μὲν φρονάσιος χωρὶς οὐχ ἂν , -— , € - , Fi , γένοιτο δᾶλον, ὅτι δ᾽ & τῷ χόσμω φρόνασις ὃ θεός ἐντι φανερόν συνέχεται γὰρ εὐχοσμία τε xal τάξι τὰ RUNE ALORS ^ e EH ΑΝ dus c ΟῚ 3» 5 8soóca* νόω δὲ χωρὶς οὐχ ἂν αὐτὰ γενοίατο. Οὐδ᾽ ὃ * ^ ' , βασιλεὺς δὴ χωρὶς φρονάσιος ταύτας ἂν ἔχοι τὰς ἀρετάς, δικαιοσύναν φαμὶ xal ἐγχράτηαν xal χοινωνίαν xal ὅσα ἐντὶ; libri τὰς, ' £xaarov; τούτων ἀδελφά. (Stobzus Flor. XLVIIL, 66 ᾿Ἐχφάντου τοῦ Πυθα- γορείου ἐκ τοῦ περὶ βασιλείας. Initio scripsi ᾧπερ ἰσχύων pro vulgata lectione ἅπερ ἱερὰν quae ferri non potest.) | omnium auctor erit, nullius autem mali. Quin etiam eum justum fore, quum ad naturalem communitatem natus sit, cuivis manifestum est : communio enim in :equalitate et ejus distributione cernitur. Antecedit quidem justitia, communio autem in partem rerum venit : neque enim fieri potest, ut. injustus aequaliter distribuat, aut ut non sit ad naturalem communitatem natus qui distribuit ex à:quo. Quomodo quis autem non existimaverit eum esse continentem qui suo stalu contentus sit? Est enim lautitia incontinenti: parens, hxc vero contumelize, unde pleraque hominum mala nascuntur. At vero frugalitas neque lantitiam neque ejus effectus producat: sed quum ipsa princeps quaedam sit, imperat quidem omnibus , ne- mini autem obedit : quod primum dei, deinde etiam regis proprium est, ut sibi ipsis imperent (unde etiam αὐτάρχης nominatur), a nemine vero regantur. Hc autem siue prudentia fieri non posse apparet et mundi prudentiam deum esse manifestum est : ordine enim et constitutione decenti continentur : quie sine mente fieri non possent. Neque eliam ipse rex sublata prudentia his essel pra- ditus virtutibus, justitia, inquam, et continentia el com- munitate eaterisque quae his cognatee sunt, 510 . Τὼς βουλευομένως χα. πράττοντας τι ἀπὸ θεῶν ἄρχεσθαι. χρή" τὸ γὰρ ἄριστον, ὥσπερ & παροιμία φατί, τὸν θεὸν ἦμεν αἴτιον πάντων τούτων. Ἔτι δὲ φαύλων πράξεων ἀπέχεσθαι χαὶ μάλιστα διὰ τὰν πρὸς τὸν θεὸν » ͵ 3 * LT 3. ^ LJ L3 ξυμόουλίαν" οὐδενὸς γὰρ ἀδίχου θεὸν χοινωνεῖν. βοηθεῖν δὲ ἕχαστον ἑαυτῷ xal ποτιχελεύεσθαι xaT! ἀξίαν τῶν δικαίων μεταλαμόάνεν xoi πράσσεν" τὸ γὰρ ὑπὲρ μι- xp. xat μεγάλων ὁμοίως διατείνεσθαι d usd Ue. adi δοχεῖ ἦμεν xat ἀνελεύθερον. Διὸ δεῖ φροντίζεν 8 μὴ σφόδρα ἐς τὰ ἥκιστα " χαὶ τὰ μεγάλα ἐυπί- πτεν" ἀλλὰ χατ᾽ ἀξίαν τὰν ἑαυτῶ xal δύναμιν“; με- τρίοντα ἑκάστῳ πράγματι ἐπιύάλλεν, ὅπως τίμιος ἧς χαὶ σεμνός. ᾿Αδίχῳ δὲ ἀνδρὶ ἢ γυναιχὶ χεχριμένοις ὑπὸ πόλεως , M A - a be - NP * 2 ἐπαρωγὴν μὴ ποιεῖσθαι μηδὲ ὁμιλεῖν μηδένα, ἢ ὀνει- δίζεσθαι ὡς ὄντα ὅμοιον ᾧ ὁμιλεῖ, Τοὺς δὲ προχεχρι- μένους ἄνδρας ἀγαθοὺς ἀγαπᾶν χαὶ ἐντυγχάνειν αὐτοῖς, τελεῖσθαί τε τὴν βεγίστην χαὶ τελειοτάτην τελετήν, ἀνδραγαθίαν μιμουμένους ἐπ᾽ ἀληθεία χαὶ χτωμένους τὴν ἀρετήν" οὐδεὶς γὰρ ἀνὴρ τέλειος ἄνευ ταύτης. Πολί δὲ ἀδ n θεῖ ^o ovy ὶ ἐπὶ ξέ : ολίτη δὲ ἀδιχουμένῳ βοηθεῖν καὶ olxot xat ἐπὶ ξένης ξένον δὲ πάντα τὸν ἐν τῇ ἑαυτοῦ πατρίδι σεδόμενον χαὶ χατὰ τοὺς οἰχείους νόμους εὐφήμως χαὶ οἰχείως J. M ; F , ^ προσδέχεσθαι xot ἀποστέλλειν, μεμνημένους Διὸς ξενίου ὡς παρὰ πᾶσιν ἱδρυμένου χοινοῦ θεοῦ καὶ ὄντος 5 , " , , , € - ἐπισχόπου φιλοξενίας τε x«l χαχοξενίας. Ἡγεῖσθαι δὲ καὶ παραγγέλλειν πρεσθυτέρους νεωτέροις τὸ αἰδεῖ- σθαι χαὶ αἰσχύνεσθαι τὰ χαχά, φανεροὺς ὄντας αὐτοὺς αἰσχυνομένους χαὶ αἰδουμένους" ὡς ἐν αἷς πόλεσι πρε- σδυτέρων᾽ ἀναισχυντίαι, φύονται παῖδες αὐτῶν xol PYTHAGOREORUM , bd J , , 5, "^ NY -d , παίδων παῖοδες ἀναίσχυντοι. ᾿Αχολουθεῖ δὲ ἀναισχυντία ΔΕ τό NOE , tod, : καὶ ἀναιδεία ὕδρις xal ἀδικία, τούτοις δὲ ἕπεται ὄλε- θρος. Μηδεὶς δ᾽ ἔστω ἀναιδής, ἀλλὰ σωφρονείτω ἕχαστος, ὡς οὕτω τευξόμενος θεῶν ἵλεων καὶ σωτηρίας" νον ' t ΄ " , TNMoxw 4 * οὐδεὶς γὰρ χαχὸς θεοφιλής. Τιμάτω δὲ ἕχαστος τὸ B i 4 5 ᾿ D , * , B * χαλὸν χαὶ τὸ ἀληθές. xol μισείτω τὸ αἰσχρὸν xal τὸ ψεῦδος- ταῦτα γὰρ ἀρετῆς σημεῖα χαὶ xaxíac. Διὸ χρὴ συνεθίζειν ἐχ παίδων χολάζοντας μὲν τοὺς φιλο- ψευδεῖς, φιλοῦντας δὲ τοὺς φιλαλήθεις, ἵν᾽ ἐμφυσιῶται ἑχάστῳ τὸ κάλλιστον καὶ σπερματωδέστατον τῆς ἀρε- τῆς. Προσποιείσθω δὲ ἕκαστος τῶν πολιτῶν σωφρο- νεῖν μᾶλλον ἢ φρονεῖν: ὡς 7j προσποίησις τοῦ φρονεῖν μέγα σημεῖον ἀπειροχαλίας καὶ σμιχρότητος. Εστω δὲ ἣ προσποίησις τοῦ σωφρονεῖν ἀληθής" μηδεὶς γὰρ πλαττέσθω γλώσση χαλὰ ἔργα, πράξεως καὶ διανοίας στερόμενος ἀγαθῆς. Χρὴ δὲ xai πρὸς τοὺς ἄρχοντας εὔνοιαν διαφυλάττειν χαθάπερ πατράσιν εὐπειθοῦντας xa σεδομένους * ὡς 6 μὴ διανοούμενος οὕτω τίσει δίχην χαχῆς βουλῆς δαίμοσιν ἑστιούχοις. Ἄρχοντες γὰρ ἑστιουχοῦσι πόλεως χαὶ πολιτῶν σωτηρίας. Χρὴ δὲ χαὶ τοὺς ἄρχοντας δικαίως προεστάναι τῶν ἀρχομένων , , FI » M , Ν᾿ ^ 5. καθάπερ τέχνων ἰδίων, ἔχθραν χαὶ φιλίαν χαὶ θυμὸν ἐν τῷ χρίνειν χοιμίσαντας. ᾿Επαινείσθωσαν δὲ καὶ cü- δοχιμείτωσαν, ὅσοι ἂν ὄντες εὔποροι τοῖς ἐνδεεστέροις ἧς ; ΕᾺ ἐπαρχῶσιν, ὡς τέχνα χαὶ ἀμύντορας σώζοντες τῆς ἑαυτῶν πατρίδος. ᾿Επαρχείτωσαν δὲ τοῖς διὰ τύχην ^ , — πενομένοις, xol μὴ διὰ βίον ἀργὸν xo ἀχρατῇ" ἣ μὲν γὰρ τύχη πᾶσι χοινόν, ὃ δὲ ἀργὸς xai ἀχρατὴς βίος PEERS 3^ * 3» * " χαχοῖς ἀνδράσιν ἴδιος. Καλὸν δ᾽ ἔστω χαὶ μηνύειν - o , — i8 "Ὁ [/ - λ , , y. ἐάν τίς τῳ συνειδῇ ἀδιχοῦντι, ἵνα ἢ πολιτεία σώζηται 9. Consultantes agentesque aliquid a diis auspicari de- bent : siquidem optimum est, quod proverbii loco dici solet, deum esse horum omnium auctorem. Preterea a malis facinoribus abstinendum est, idque maxime propter com- munem cum deo deliberationem, quum deo nullum cum injusto commercium sit. Oportet autem sibi quemque auxiliari ac se ad capessenda et agenda justa quae dignitati respondent incitare : nam pro parvis rebus tantum quan- ium pro magnis niti nimis humile et illiberale videtur esse. Quare curandum est, ne nimio impetu ad minima et ad magna feramur, sed pro dignitate tua et viribus singula perpendere atque aggredi debes, ut honorandus et gravis videaris. Viro aut mulieri injustis a civitate habitis nemo auxiliari debet neque conversari cum iis, alioquin expro- branda ei fuerit similitudo ejus quocum conversatur. Viros autem benignitate praestabiles amare cum iisque commer- cium habere decet, ot probitatem vere imitando et com- paranda virtute maximum ac perfectissimum hoc veluti sacrificium facere : nemo enim homo sine virtute perfectus est. Clerum injuria affecto civi vel in patria vel apud exteras nationes opitulari convenit : hospitem vero quem- libet in patria sua cultum legibus propriis bene precando et familiariter tum accipere tum remittere oportet , memo- res Jovis hospitalis, ut dei communis apud omnes consli- tuti qui hospitalitatem et inhospitalitatem inspiciat. Porro senes junioribus duces sint et magistri ad mala ob pudorem ac verecundiam fugienda, ita ut appareat ipsos quoque tam pudore quam verecundia moveri : quia in quibus civi- tatibus senes impudentes fuerint, liberi etiam nepolesque eorum impudentia laborant. At vero impudentiam et in- genium inverecundum contumelia sequilur et injustitia , has autem rerum interitus excipit. Quocirca nemo impu- dens esto, sed sibi quisque temperantiam conciliet, tan- quam hac ratione deos habiturus propitios et salute frui- turus : neque enim improbus quisquam deo gratus esl. Praeterea unusquisque honestatem ac veritatem colat, tur- pitudinem et mendacium oderit : hcec enim virtutis et vilii signa habentur. Quare statim a pueris assuefacere oportet pena quidem mentiri solitos, amore autem veraces, ut singulorum animis honestalis et virtutis semina manden- tur. Super haec unusquisque civium se temperantem po- tius quam sapientem videri studeat : quoniam simulare sapientiam magnum est imperiti et parvi animi indicium, Temperantia autem affectatio debet esse vera, neque quis- quam egregia facta simulet qui mentem a rerum bonarum studio averterit. Erga principes quoque velut erga parentes benevolentiam nos conservare decet obsequium iis et. ho» norem praestando : propterea quod qui aliter senserit mali RELIQULE. , πολλοὺς ἔχουσα τῆς εὐχοσμίας φύλαχας. Ὁ δὲ μη- νύων εὐσεδὴς ἔστω xai χατὰ τῶν οἰχειοτάτων ἐξαγ- γέλλων" οὐδὲν γάρ ἐστιν οἰχειότερον πατρίδος. '"Ej- φανιζόντων δὲ μὴ τὰ δι᾽ ἀχούσιον ἄγνοιαν γιγνόμενα , ἀλλ᾽ ὅσον ἂν ix προνοίας τι ἁμαρτάνωσιν. Ὁ δ᾽ ἐμ- φανισθείς, ἂν ἐθελεχθρῇ τῷ μηνύσαντι, μισείσθω ὑπὸ πάντων, δίχην διδοὺς ἀχαριστίας, ἧς ἀποστερεῖ τὸν ἰατρεύοντα μεγίστην νόσον ἰατρευόμενος ἀδιχίαν. "Ecco δὲ μέγιστα ἀδικήματα θεῶν καταφρόνησις xal γονέων χάχωσις ἑχούσιος xal ἀρχόντων xol νόμων ὀλιγωρία xal ἑχούσιος ἀτιμία διχαιοσύνης. Δικχαιό- τατος δὲ ἔστω xal ὁσιώτατος πολίτης ὃ ταῦτα τιμῶν xal ἐμφανίζων πρὸς πολίτας xal ἄρχοντας κατὰ τῶν χαταφρονούντων. Ὑπὲρ πατρίδος ἀποθνήσχειν σε- μνότερον ἔστω ἢ γλιχόμενον τοῦ ζῆν ἐγχαταλιπεῖν αὐτὴν χαὶ τὸ xaÀóv. Κρεῖττον γὰρ τεθνάναι χαλῶς ἢ ζῆν αἰσχρῶς xoi ἐπονειδίστως. Χρὴ δὲ xal τῶν τελευ- τώντων ἕχαστον τιμᾶν μὴ δαχρύοις μηδὲ οἴχτοις, ἀλλὰ μνήμη ἀγαθῇ xal τῇ τῶν xaz' ἔτος ὡραίων ἐπι- φορᾷ, ὡς ἀχαριστίας οὔσης πρὸς δαίμονας χθονίους λύπης ὑπὲρ τὸ μέτρον γιγνομένης. Βλασφημείτω δὲ μηδεὶς ἐπ᾽ ἀδίκῳ βλάδῃ περὶ μηδενός" ὁσιώτερον γὰρ εὐφημία χαχηγορίας. Νομιζέσθω δὲ πολίτης 541 ἀμείνων ὁ τῆς ὀργῆς χρείττων μᾶλλον τοῦ διὰ ταύτης πλημμελοῦντος. Ὁ ἱερὰ xat ἀρχεῖα ὑπεραίρων τῇ πολυτελείᾳ τῶν ἰδίων μὴ εὐδοξείτω, ἀλλ᾽ ὀνειδιζέσθω" μηδὲν γὰρ ἔστω ἰδιωτιχὸν μεγαλοπρεπέστερον χαὶ σεμνότερον τῶν δημοσίων. Ὃ πλούτῳ xal χρήμασι δουλεύων καταφρονείσθω ὡς μιχρόψυχος ὧν xal ἀνε- λεύθερος καὶ χαταπληττόμενος ὑπὸ χτημάτων πολυτε- λῶν χαὶ βίου τραγῳδουμένου, χαὶ εὐτελὴς εἶναι τὴν ψυχὴν ὑπολαμδανέσθω. Ὃ γὰρ μεγαλόψυχος προ- διανοεῖται πάντα παρ᾽ ἑαυτῷ τὰ παρ᾽ ἀνθρώποις, χαὶ δι᾿ οὐδενὸς θορυδεῖται τοιούτου ὅταν παραπέση. —Ai- σχροῤῥημονείτω δὲ μηδείς, ὅπως ἂν μὴ προσοιχειοῖ τὴν διάνοιαν ἔργοις αἰσχροῖς, μηδὲ ἀναπιμπλῇ τὴν ψυχὴν ἀναιδείας xal μιασμάτων. Τὰ μὲν γὰρ εὖ- σχήμονα χαὶ φίλα τοῖς οἰχείοις ὀνόμασι χαὶ χειμένοις ὑπὸ τοῦ νόμου προσαγορεύομεν, πρὸς ἃ δ᾽ ἐχθρῶς ἔγχο- μεν, ἐξιστάμεθα xal τῆς προσηγορίας διὰ τὸ αἰσχρόν. ἔστω δὲ χαὶ αἰσχρὸν εἰπεῖν τὸ αἰσχρόν. Γυναῖχα δὲ τὴν χατὰ νόμους ἕχαστος στεργέτω xal ἐχ ταύτης τεχνοποιείσθω, εἰς ἄλλο δὲ μηδὲν προϊέσθω τέκνων τῶν αὑτοῦ cmopdv: μηδὲ τὸ φύσι xal νόμῳ τίμιον ἀνόμως ἀναλισχέτω xai δόριζέτω. Ἡ γὰρ φύσις τε- χνοποιίας ἕνεχεν οὐχ ἀχολασίας ἐποίησε τὴν σποράν. consilii pcenam dabit geniis civitatis custodibus. Principes enim civitatem civiumque salutem custodiunt ac tuentur. Sed et principes juste civibus praeesse oportet, tanquam liberis suis, inimicitiam amicitiamque et iram in judicando sopientes. Porro laudari ac celebrari debent qui locupletes quum sint tenuioribus opem ferunt, utpote liberorum patrizeque defensorum conservatores. Subveniant autem iis qui fatorum acerbitate, non vilze otiosze et intemperan- tis culpa pauperes sunt. Nam fatum et fortuna omnium communia sunt , at vita oliosa et incontinens malorum ho- minum propria est. Item honestum judicetur indicare mali facinoris conscium , nt respublica incolumis perma- neat multos habens forma suc bene compositze custodes, Is vero qui indicat pius existimetur, etiamsi proximorum delicta efferat : nihil enim patria nobis conjunctius est. Patefacienda sunt autem non ea quz inviti et imprudentes quidam commiserint sed quie consulto peccaverint. Ce- terum indicatus, si accusalori sua sponte inimicilias denuntiarit, a cunctis odio liabeatur, ut poenam det animi ingrati quo deserit medicum maximo morbo injustitize medicinam facientem. Sed maxima scelera putentur deo- rum contemtio, voluntaria parentum vexalio, principum legumque neglectio et voluntaria ignominia juslilize illata. Quamobrem justissimus civis idemque sanctissimus judi- cetur qui haec honorat et contemnentes apud cives et prin- cipes indical. Pro patria mori magis decorum ducatur, quam vivendi cupiditate patriam et honestatem derelin- quere. Praestat enim honesfa morte occumbere quam turpiter et probrose vivere. Caeterum defunctorum unum- quemque non lacrimis ant ejulatu, sed bona recordatione et fructuum quotannis nascentium munere honorare oporlet , quia ingrali animi adversus inferos genios videlur nimis mcerere, Nemo autem immerito damnum passus ulla in re convicietur : nam pium hominem magis decent bona verba quam maledicta. Civis qui vicerit iram longe melior existimandus est illo qui propter iram delinquit. Quisquis templa et przetoria privatorum «edificiorum ma- gnificentia superat, non laude, sed reprehensione dignus habeatur : nihil enim privatum splendidius et ornatius quam publica esse debet. Divitiis et pecuniz serviens contemnatur ut sordidus et illiberalis stupidusque pretiosa- rum possessionum et vitze mollis admirator humilisque animi homo esse existimetur. Quippe vir magnanimus qua in rebus humanis evenire possint omnia secum prae- meditatus nulla tali perturbatur fortuna, quando contigit. Caeterum turpia nemo loquatur, ne animum factis obsecenis adjiciat mentemque impudentia ac sceleribus compleat. Etenim qua honesta et cara nobis sunt, aptis nominibus atque in lege scriplis appellamus, que vero odimus , ab eorum vel appellatione propter turpitudinem discedimus. Esto igitur turpe etiam rem turpem memorare. Uxorem legitimam unusquisque amet ex eaque liberos suscipiat, nec tamen ullo alio consilio effundat semen ad liberos pro- creandos destinatum, id quod natura et lege pretiosum est flagiliose consumens et ad stuprandas virgines con- vertens, Natura enim prolis generande, non lascivize causasemen produxit, Uxorem vero castam esse oportet, neque impium aliorum virorum coitum admittere , imper. 542 PYTHAGOREORUM Τυναῖχα δὲ σωφρονεῖν χρὴ xo μὴ προσδέχεσθαι cuv- ουσίαν ἀσεξῇ παρ᾽ ἄλλων ἀνδρῶν, ὡς ἀπαντώσης νε- μέσεως παρὰ δαιμόνων ἐξοιχιστῶν xal ἐχθροποιῶν. *O μητρυιὰν ἐπιγαμῶν μὴ εὐδοξείτω, ἀλλ᾽ ὀνειδιζέσθω ὡς παραίτιος ὧν οἰχείας διαστάσεως. Χρὴ δὲ ἐυμέ- νειν τοῖς εἰρημένοις, τὸν δὲ παραβαίνοντα ἔ ἔνοχον εἶναι τῇ πολιτιχῇ doa. ΠΡροστάσσει δὲ 6 νόμος ἐπίστασθαι τὰ προοίμια τοὺς πολίτας ἅπαντας, χαὶ ἐν ταῖς ἑορταῖς μετὰ τοὺς παιᾶνας λέγειν d ᾧ ἂν προστάσσῃ ὃ ἑστιάτωρ, ἵν᾽ ἐμφυσιῶται ἑκάστῳ τὰ παραγγέλματα. (Stobaeus Flor. XLIV, 40 s Καταναίου προοίμια νόμων. pL ? 465 codd. τὸ vel τῷ. P ἥκιστα ; codd, μάχιστα. * δύναμιν; codd. δυ- od ἃ προσοιχειοῖ; codd. παροιχοίη.) . Τοὺς χατοιχοῦντας τὴν πόλιν xxi τὴν χώραν πάντας πρῶτον πεπεῖσθαι χρὴ χαὶ νομίζειν θεοὺς ον xal ἀναδλέποντας ἐς οὐρανὸν xat τὸν κόσμον καὶ τὴν ἐν αὐτοῖς διακόσμησιν xxt τάξιν" οὐ γὰρ τύχης οὐδ᾽ ἀν- θρώπων εἶναι δημιουργήματα" σέδεσθαι δὲ τούτους χαὶ τιμᾶν, ὡς αἰτίους ὄντας ἁπάντων ἥἣμῖν ἀγαθῶν τῶν κατὰ λόγον γιγνομένων. ἽἝχαστον οὖν ἔχειν καὶ παρασχευάζειν δεῖ τὴν αὑτοῦ ψυχὴν πάντων τῶν χαχῶν χαθαράν- ὡς οὐ τιμᾶται θεὸς ὑπ᾽ ἀνθρώπου φαύλου, οὐδὲ θεραπεύεται δαπάναις οὐδὲ τραγῳδίαις ἁλίσχε- ται ?, χαθάπερ μοχθηρὸς ἄνθρωπος, ἀλλ᾽ ἀρετῇ xol προαιρέσει τῶν χαλῶν ἔ ἔργων » χαὶ δικαίων. Διὸ ἕχα- στον δεῖ εἰς δύναμιν ἀγαθὸν εἶναι χαὶ πράξει χαὶ προ- dente fatali a diis ultione qui modo ejiciunt homines et simultates faciunt. Qui novercam filiis inducit non laude, sed vituperatione dignus, ut domestice dissensionis au- ctor, videri debet. De reliquo necesse est unuumquemque haec praecepta servare, ab officio autem discedentem civili exsecrationi obnoxium esse. Jubet autem lex hiec procemia cives omnes tenere eaque diebus festis post paeanes memo- riter dicere, cuicunque convivalor id negolium manda- verit, ut singulorum animis monita hzc inhzereant. 10. Omnes qui urbem et regionem inhabitant primum persuasum habere et existimare oportet deos esse, ccelum etiam intuentes et mundum rerumque in iis ordinem at- que ornatum : neque enim fortuita aut humana hujusmodi opera putare convenit : deinde colendi honorandique dii sunt ut bonorum omnium auctores quz rationi conve- nienter nobis contingunt. Singulos igitur animum ab omnibus malis purum habere atque efficere decet : quia ab improbo homine non honoratur deus , neque sumtibus colitur neque tragediis capitur, tanquam homo malus, sed virtute justarumque et honestarum rerum studio, Quo- Circa unumquemque opus est pro viribus bonum esse tum factis tum voluntate qui modo futurus sit deo gratus neque pecuniarum jacturam metuere magis quam vile notas ac. dedecora : et civem meliorem existimare qui opes polius quam honestatem et justitiam projicit. Coete- αἱρέσει τὸν μέλλοντα ἔσεσθαι θεοφιλῆ, καὶ μὴ φούεῖ- σθαι τὰς εἰς χρήματα ζημίας μᾶλλον τῶν εἷς αἰσχύνην τεινόντων" xol πολίτην ἀμείνονα νομίζειν " τὸν τὴν οὐσίαν προϊέμενον μᾶλλον τοῦ χαλοῦ καὶ δικαίου. Ὅσοις δὲ μὴ ῥάδιον πρὸς ταῦτα τὴν ὁρμὴν πεπεῖσθαι, τὴν δὲ ψυχὴν ἔχουσιν εὐκίνητον πρὸς ἀδικίαν, ὧδ᾽ ἡμῖν παρηγγέλθω πᾶσι τοῖς τοιούτοις πολίταις χαὶ πο- λίτισι χαὶ ξυνοίχοις, μεμνῆσθαι θεῶν ὡς ὄντων χαὶ δίχας ἐπιπεμπόντων τοῖς ἀδίχοις - xot τίθεσθαι πρὸ ὀμμάτων τὸν χαιρὸν τοῦτον, ἐν ᾧ γίνεται τὸ τέλος ἑχάστῳ τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ ζῆν" πᾶσι γὰρ ἐμπίπτει μεταμέλεια τοῖς μέλλουσι τελευτᾶν. μεμνημένοις ὧν ἠδικήχασι χαὶ δρμιὴ τοῦ βούλεσθαι πάντα πεπρᾶχθαι δικαίως αὐτοῖς. Διὸ δεῖ ἕχαστον παρ᾽ ἑκάστην πρᾶ- ξιν ἀεὶ συνοιχειοῦν τὸν χαιρὸν τοῦτον ὡς δὴ παρόντα " οὕτω γὰρ ἂν μάλιστα τοῦ χαλοῦ xo τοῦ διχαίου φρον- τιεῖν. Πὰν δέ τῷ παραστῇ δαίμων χαχὸς τρέπων πρὸς ἀδικίαν, διατρίδειν πρὸς ναοῖς xoi βωμοῖς χαὶ τεμιένεσι, φεύγοντα τὴν ἀδιχίαν ὡς δέσποιναν ἀσεᾷε - στάτην χαὶ χαλεπωτάτην, ἱχετεύοντα τοὺς θεοὺς συν- αποτρέπειν αὐτήν. πρὸς ἄνδρας δόξαν ἔχοντας ἐπ’ ἀνδραγαθία, ἀχουσόμενον περὶ εὐδαίμονος βίου καὶ χαχῶν ἀνδρῶν τιμωρίας, ἵνα ἀποτρέπηται τῶν ἀδίχων ἔργων δεισιδαιμονῶν δαίμονας ἀλάστορας. Πάντας δὲ τιμᾶν “ τοὺς χατοιχοῦντας ἘΝ πόλιν χαὶ τοῖς ἄλλοις νομίμοις xai τοῖς πατρίοις 9 τοὺς θεούς" Πεπεῖσθαι δὲ τοῖς νό- 517 ^N, ^ Iévat δέ xoi πάτρια δὲ εἶναι τὰ κάλλιστα. rum illos quorum animi non facile ad hzc convertuntur quique mentem ad injustitiam pronam habent, simul vi- ros simul mulieres, cives aliosque populares monitos velim meminisse deorum , ut qui et sint et poenam ab injustis repetant atque ante oculos sibi ponere tempus illud quod unicuique finis est vitae futurum : morituros enim omnes delictorum suorum memores penitentia invadit cupidifas- que vile universa, si fieri posset, justissime acta. Quamobrem singulos oportet semper in singulis actionibus illi tempori tanquam praesenti assuescere : quia sic maxime honesti justique curam agent. Si quis vero a malo quo- piam genio astante ad injustitiam incitetur, is ad templa , aras et delubra versetur, fugiens injustitiam velut domi- nam admodum impiam et infestam , deorumque opem ad eam propellendam imploret. Accedat quoque ad viros probitatis nomine claros, de vitz felicitate et malorum hominum pcena disserentes auditurus, ut genios scelerum ultores metuens ab injustis facinoribus avertatur. C:ete- rüm qui urbem habitant omnes deos cum aliis ritibus , tum patriis venerari debent, quoniam optimi existimantur. Praeterea cunctos oportet legibus obedire , principes reve- reri iisque cedere et imperata facere : siquidem post deos et genios et heroes proximis honoribus afficiuntur paren- tes, leges ac principes apud homines cordatos et ad inco- lumitatem pervenire cupientes. Sed nemo aliam civita- Í | 1 a.c RELIQULE. 543 n xo. TOPTOURTT pot; ἅπαντας καὶ τοὺς ἄρχοντας αἰδεῖσθαι xal ἐξίστα - σθαι χαὶ ποιεῖν τὸ παραγγελλόμενον" ὡς μετὰ θεοὺς χαὶ δαίμονας χαὶ ἥρωας γονεῖς τε χαὶ νόμοι καὶ ἄρχον- τες σύνεγγύς εἶσι ταῖς τιμαῖς παρ᾽ ἀνθρώποις νοῦν ἔχουσι χαὶ σωθησομένοις. ἄλλην ποιείσθω τῆς αὑτοῦ πατρίδος, ὡς θεῶν πατρῴων γεμεσώντων ἀρχὴ γὰρ προδοσίας φύεται τοῖς τοιαῦτα βουλομένοις. Ἔτι δὲ χαλεπώτερον τῆς οἰχείας γῆς στεοόμενον ζῆν ἐπ᾿ ἀλλοτρίας οὐδὲν γάρ ἐστιν οἰχειό- τερον πατρίδος. Μηδὲ ἐχθρὸν ἀχατάλλαχτον μηδεὶς μηδένα νομιζέτω τῶν πολιτῶν, οἷς ἐφέίχασιν οἵ νόμοι μετέχειν τῆς πολιτείας" ὡς ὃ τοιοῦτος οὔτε ἄρξαι δύ- vate! ἂν οὔτε διχάσαι χαλῶς, τὸν θυμὸν ἔχων χυριώτε- ρὸν τοῦ λογισμοῦ. Μηδεὶς δὲ λεγέτω χαχῶς μήτε χοινῇ τὴν πόλιν μήτε ἰδίᾳ τὸν πολίτην - ἀλλ᾽ οἱ τῶν νόμων φύλαχες ἐπιμελείσθωσαν τῶν πλημμελούντων., πρῶτον μὲν νουθετοῦντες, ἐὰν δὲ μὴ πείθωνται, ζη- μιοῦντες. Τῶν δὲ χειμένων νόμων idv τις δοχῇ μὴ χαλῶς χεῖσθαι, αετατιθέναι ἐπὶ τὸ βέλτιον" μενόντων Πόλιν δὲ φιλαιτέραν μηδεὶς n. D , δέ, πάντας πειθαρχεῖν" ὡς ὑπ᾽ ἀνθρώπων μὲν ἡττᾶσθαι τοὺς χειμένους νόμους οὐ χαλὸν οὐδὲ συμφέρον, ὑπὸ δὲ νόμου βελτίονος ἡττώμενον χαταχρατεῖσθαι χαὶ χαλὸν χαὶ συμφέρον. Τοὺς δὲ ταῦτα παραδαίνοντας χρὴ καὶ χολᾶζειν ὡς χατασχευάἄζοντας τῇ πόλει μεγίστων χα- χῶν ἀρχήν, ἀναρχίαν. Ἄρχοντας δὲ μὴ εἶναι αὐθά- δεῖς, μηδὲ πρὸς ἐπήρειαν χρίνειν, μηδὲ μεμνῆσθαι κρίνοντας φιλίας ἢ ἔχθρας, ἀλλὰ τοῦ δικαίου " οὕτω tem majori amicilia sibi conjungat. quam patriam , utpole diis patriis indignantibus : nam talia molientibus in animo proditionis inilium orilur. Est vero etiam acerbius pa- iria carentem in aliena regione vitam degere : nihil enim nobis natura conjunctius quam patria est. Nemo vero queniquam pro. implacabili inimico e civium numero ha- beat, quos leges reipublice participes esse voluerunt : quippe talis vir neque imperare neque judicare recte pote- rit, ut cui ira potior sit ratione. Nemo etiam maledicat neque in commune univers civitati neque privatim ulli civi : sed legum custodes eorum qui delinquunt curam agant, adinonendo primum, deinde nisi paruerint, mul- lando. Quodsi qua ex conditis legibus visa fuerit non bene lata esse, in melius mutetur : confirmatis vero et permanentibus omnes obtemperent : nam positas leges ab hominibus vinci nec decet nec conducit, contra homines superari a lege presstantiori qua par est qua ulile. At ista egredientes puniendi sunt, ut maxime calamitatis principium civitati machinanies, principum legumque ir- γὰρ ἀποδώσουσι τὰς χρίσεις δικαιοτάτας xal τῆς ἀργῆς ἔσονται ἄξιοι. Τοὺς μὲν οὖν δούλους προσήχει διὰ φόδον πράττειν τι τῶν διχαίων, τοὺς δ᾽ ἐλευθέρους δι αἰδῶ χαὶ τὸ καλόν" διὸ χρὴ χαὶ τοὺς ἄρχοντας εἶναι τοιούτους, ἵν᾽ ἔχωσιν οἱ ἀρχόμενοι τοὺς ἀξίους αἰσχύ- νης. ᾿Κὰν δέ τις βούληται τῶν χειμένων νόμων κινεῖν ἢ ἄλλον εἰσφέρειν νόμον, εἰς βρόχον εἴρας τὸν τράχη- λον λεγέτω τοῖς πολλοῖς περὶ αὐτοῦ" xal ἐὰν μὲν δια- Ψηφιζομένων δόξη λελύσθαι τὸν νόμον ἢ ὑπάρχειν τὸν εἰσφερόμενον, xal αὐτὸν ἀθῷον εἶναι - ἐὰν δὲ 6 προῦ- πάρχων μᾶλλον δοχῇ καλῶς ἔχειν ἢ ὃ εἰσφερόμενος 7j ἄδικος, τεθνάναι τὸν χινοῦντα ἢ εἰσφέροντα νόμον, ἐπισπασθέντος τοῦ βρόχου. ( Stobzeus Flor. XLIV, 20-21 Ζαλεύχου προοί- uiov νόμων. Emendavi : " ἁλίσχεται; codd. τῶν ἁλισχομένων, P νομίζειν ; codd. ὀνομάζειν. “ τιμᾶν τοὺς χατοιχοῦντας cum Meinekio ; codd, τιμῶν τοῖς οἵ χατοιχοῦντες. d xai τοῖς πατρίοις cum eodem ; li- bri τοῖς πατρίοις.) M. Ζάλευχος 6 τῶν Λοχρῶν νομοθέτης τοὺς νόμους ἔφησε τοῖς ἀραχνίοις ὁμοίους εἶναι. “Ὥσπερ γὰρ εἰς ἐχεῖνα ἐὰν μὲν ἐμπέση uui ἢ κώνωψ χατέχεται, ἐὰν δὲ σφὴξ ἢ μέλιττα διαῤῥήξασα ἀφίπταται - οὕτω καὶ εἰς τοὺς νόμους ἐὰν μὲν ἐμπέση πένης συνέχεται. ἐὰν δὲ πλούσιος ἢ δυνατὸς λέγειν διαῤῥήξας ἀποτρέχει. (Stobzus Flor. XLV, 25 Ζαλεύχου.) reverentiam. Principes autem neque superbi esse debent, neque contumeliose judicare , neque in judicando amicitiae inimicitiieve , sed justiti:e. meminisse : ita enim judicia 4equissima facient et imperio digui erunt. Ac servos qui- dem convenit ob timorem aliquid juste facere, liberos vero propter reverentiam et honestatem : quocirca principes quoque tales esse oportet, ut. civibus digni verecundia videantur. Quodsi quis volet leges constitutas abrogare vel novam ferre , is collo in laqueum inserto de lege verba ad multitudinem faciat : ac si ferente sufíragia populo vetus illa lex antiquata videalur aut ea quae rogatur bona esse, indemnis evadat : contra si prior lex melius se ha- bere videatur, aut nova de qua agitur injusta sit, is qui rescindit vel rogat legem laqueo adducto moriatur. 11. Zaleucus Locrensium legamlator leges dixil similes esse aranearum (6115, Nam sicut in illas si musca aut culex inciderit, retinelur, si vero vespa aul apis, per- rupta tela avolat : ita legibus implicati pauperes lenentur, ditiores aut eloquentes perruplis legibus aufugiunt. ANONYMOY ΤΙΝΟΣ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ HOIKAI ΔΩΡΙΣΤῚ XYTTELTPAMMENAI. INCERTI CUIUSDAM DISPUTATIONES MORALES DORICE CONSCRIPT/E. Ξ ΔΙΑΛΕΞΙΣ A. Περὶ ἀγαθῶ xa xax». Δισσοὶ λόγοι λέγονται ἐν τᾷ “Ἑλλάδι ὑπὸ τῶν φιλο-- σοφούντων περὶ τῶ ἀγαθῶ xal τῷ χαχῶ. οὶ μὲν γὰρ λέγοντι, ὡς ἄλλο μέν ἐστι τὸ ἀγαθόν, ἄλλο δὲ τὸ χα- , ^, [4 ^ , y» M - * 3 ^ EA χόν τοὶ δέ, ὡς τὸ αὐτό ἐστι, καὶ τοῖς μὲν ἀγαθὸν εἴη, τοῖς δὲ χαχόν, xoi τῷ αὐτῷ ἀνθρώπῳ τότε μὲν ἀγα-- θόν, τότε δὲ χαχόν. ᾿Εγὼ δὲ καὶ αὐτὸς τοῖσδε ποτι-- D , A c9; -— 5 , , “Ἔν 22 τίθεμαι - σχέψομαι δὲ ἐκ τῷ ἀνθρωπίνω Bio, ὧν ἐπι- , , , Ἂν , a. ὧν , ὩὩ μελής, βρώσιός τε xat πόσιος xat ἀφροδισίων. Ταῦτα γὰρ ἀσθενοῦντι μὲν xaxd ἐστιν, ὑγιαίνοντι δὲ xal δεο- μένῳ ἀγαθά. Καὶ ἀκρασία τοίνυν τούτων τοῖς μὲν Ξ 5 ; SUUS ER ERE Mr Tute ; ἀχρατέσι χαχόν, τοῖς δὲ ἰατροῖς ἀγαθόν. ὋὉ τοίνυν θάνατος τοῖς μὲν ἀποθανοῦσι xaxov, τοῖς δ᾽ ἐνταφιο- , ^ 6 - EJ , , m πώλαις xxl vup.Gonotoic ἀγαθόν. ΤΓεωργία τε χαλῶς ἐξενείκασα τὼς χαρπὼς τοῖς μὲν γεωργοῖς ἀγαθόν, - M ^, , , AY ͵ € , , τοῖς δὲ ἐμπόροις xaxóv. Τὰς τοίνυν ὁλχάδας συντρί-- εσθαι x«l παραθραύεσθαι τῷ μὲν ναυχλήρῳ xaxov , - ^ - , , v ^ I^ δ , τοῖς δὲ ναυπηγοῖς ἀγαθόν. "Ext τὸν σίδηρον χκατέ- σθεσθαι xol ἀμδλύνεσθαι xal συντρίδεσθαι τοῖς μὲν ἄλλοις xxxóv, τῷ δὲ χαλχῆι ἀγαθόν. Καὶ μὰν τὸν DISPUTATIO I. De bono et malo. Duplex fertur in Grecia philosophorum sententia de bono et malo. Etenim quidam existimant aliud plane bonum , aliud malum : nonnulli vero idem utrumque, sed his bonum, illis malum, eidemque homini aliquando bonum, aliquando malum. Ego vero et ipse hisce assen- tior: considerabo autem res illas quarum studiosa est hominum vita, cibum, potum, venerem. Hoc enim ?egrotanti quidem mala , sano autem et indigenti bona. Et horum usus nimius intemperantibus ipsis malum , sed medicis bonum. Porro mors defunctis quidem malum, sed libitinariis et tumulos struentibus bonum. Agrorum etiam bene cultorum fertilitas agricolis quidem bonum, mercatoribus vero malum. — Quassa fractceeque naves na- viculario malum , at navium fabricatoribus bonum. — Prae lerea ensis consumtus et obtusus et fractus aliis quidem χεραμον παραθραύεσθαι τοῖς μὲν ἄλλοις x&xóv , τοῖς δὲ χεραμεῦσιν ἀγαθόν. Τὰ δὲ ὑποδήματα χατατρίδε- σθαι χαὶ διαῤῥήγνυσθαι τοῖς μὲν ἄλλοις χαχόν, τῷ δὲ σχυτῆϊ ἀγαθόν. "Ev τοίνυν τοῖς ἀγῶσι τοῖς γυμναστι- χοῖς χαὶ τοῖς μωσιχοῖς χαὶ τοῖς πολεμιχοῖς, αὐτίκα ἐν τῷ γυυνιχῷ τῷ σταδιοδρόμῳ ἁ νίκα τῷ μὲν νιχῶντι ἀγαθόν, τοῖς δὲ ἡσσαμένοις χαχόν. Καὶ τοῦτο δὲ χαὶ τοὶ παλαισταὶ χαὶ πύχται χαὶ τοὶ ἄλλοι πάντες μω- σιχοί - αὐτίκα ἃ χιθαρῳδία τῷ μὲν νικῶντι ἀγαθόν. τοῖς δὲ ἡσσαμένοις χαχόν. "Ev τε τῷ πολέμῳ xal (τὰ νεώτατα πρῶτον ἐρῶ) ὃ & τῶν Λαχεδαιμονίων vixa , ἐν ἃ ἐνίκων τὼς Ἀθηναίως xo τὼς συμμάχως , Λακεδαιμονίοις μὲν ἀγαθόν, ᾿Αθηναίοις δὲ χαὶ τοῖς συμμάχοις xaxov: ἅ τε νίκα, ἂν τοὶ Ἕλλανες P τὸν Πέρσαν ἐνίχασαν,, τοῖς μὲν ὝἝλλασιν ἀγαθόν, τοῖς δὲ βαρθάροις xaxóv. "A τοίνυν τοῦ Ἰλίου αἵρεσις τοῖς μὲν Ἀχαιοῖς ἀγαθόν, τοῖς δὲ Τρωσὶ χαχόν. Καδδὲ ταυτὸ xol τὰ τῶν Θηδαίων xol τὰ τῶν Ἀργείων πάθη, xxi & τῶν Κενταύρων xol Λαπιθῶν μάχα τοῖς μὲν Λαπίθαις ἀγαθόν, τοῖς δὲ Κενταὔύροις χαχόν. Καὶ μὰν xod & τῶν θεῶν χαὶ Γιγάντων λεγομένα μάχα xat νίχα τοῖς μὲν θεοῖς ἀγαθόν, τοῖς δὲ Γίγασι χαχόν. malum , sed fabro armorum bonum. Quin etiam fictilia fracta czeteris quidem malum, figulis vero bonum. Cal- cei attriti et dirupli aliis certe malum , at sutori bonum. Ad hioc in ludis gymnicis et musicis el militaribus, verbi causa in stadio gymnico victoria cursu reportata vincenti bonum, victis vero malum. Eademque ratio est luctato- rum et pugilum nec non caeterorum omnium musicorum : velut citharcedica modulalio vincenti quidem bonum, su- peratis autem. malum. Sic etiam in bello ( ut recentis- sima primum commemorem ) Lacedcmoniorum victoria, quam ex Atheniensibus eorumque sociis rettulerunt , ipsis quidem bonum , Atheniensibus et sociis malum : et victoria qua Graci Persas fuderunt ipsis bonum, at barbaris ma- lum. Sic Ilii expugnatio Achaeis bonum, Trojanis malum. Idem diceridum de miseriis quae Thebanis et Argivis acci- derunt : insuper quod inter Lapithas et Centauros commis- sum est prium Lapithis quidem bonum , Centauris vero malum. Quin etiam pugna qua deos cum gigantibus de- 544 ull ug unm. DISPUTATIONES MORALES. 54 Ἄλλλος δὲ λόγος λέγεται, ὡς ἄλλο μὲν τἀγαθὸν εἴη, ἄλλο δὲ xaxov, διαφέρον, ὅ ὥσπερ xal τῶὥνυμα, οὕτω xai τὸ πρᾶγμα. ᾿Εγὼ δὲ χαὶ αὐτὸ τοῦτον διαιρεῦμαι τὸν τρόπον δοχῶ γὰρ οὐ διάδαλον ἦμεν, ποῖον ἀγαθὸν xal ποῖον xaxóv , αἱ τὸ αὐτὸ xal μὴ ἄλλο ἑχάτερον εἴη; χαὶ γὰρ θαυμαστόν x' εἴη. Οἶμαι δὲ οὐδέν χ᾽ αὐτὸν ἔχεν ἀποχρίνασθαι, αἴ τις αὐτὸν ἔροιτο τὸν ταῦτα λέ- γοντα Εἰπὸν δή μοι, ἤδη τι τὼς γονέας ἀγαθὸν ἐποίησας; φαίη χα, χαὶ πολλὰ χαὶ μεγάλα. Τὺ ἄρα xaxk xal μεγάλα καὶ πολλὰ τούτοις ὀφείλεις, αἴπερ ἐστι τὸ ἀγαθὸν τῷ χαχῷ. Τίδέ, τὼς συγ- γενέας ἤδη τι ἀγαθὸν ἐποίησας; τὼς ἄρα συγγενέας χαχὸν ἐποίεις. Τί δέ, τὼς ἐχ- θρὼς ἤδη χαχῶς ἐποίησας; καὶ πολλὰ καὶ μεγάλα. Ἄρα ἀγαθὰ ἐποίησας. Ἄγε xal δή μοι xai τόδε dmóxpwat: ἄλλο τι 7j τὼς μὲν πτωχὼς οἰχτείρεις, ὅτι πολλὰ καὶ μεγάλα ἔχοντι xaxd, τὼς δὲ πλουσίως πάλιν εὐδαιμονίζεις, ὅτι πολλὰ χαὶ ἀγαθὰ πράσσοντι, αἴπερ τωυτὸν xal χαχὸν xal ἀγαθόν ; Τὸν δὲ βασιλέα τὸν μέγαν οὐδὲν χωλύει ὁμοίως δια- χεῖσθαι τοῖς πτωχοῖς. Τὰ γὰρ πολλὰ xol μεγάλα ἀγαθὰ αὐτῷ πολλὰ χαχὰ χαὶ μεγάλα ἐστίν, αἴχα τωυ- τόν ἐστι τἀγαθὸν xal χαλκόν. Καὶ τάδε μὲν περὶ τῷ παντὸς εἰρήσθω. Εἴμι ὃ δὲ xai χαθ᾽ ἕχαστον, ἀρξάμε- νος ἀπὸ τῷ ἐσθίεν χαὶ πίνεν χαὶ ἀφροδισιάζεν. Ταῦτα γὰρ 3 τοῖς ἀσθενέουσι πάντα “ ποιὲν dyaUóv ἐστιν αὖ- τοῖς xal χαχόν !, αἴπερ τωυτόν ἐστιν ἀγαθὸν xal χαχόν" xal τοῖς νοσέουσι χαχόν ἐστι τὸ νοσὲν xal ἀγα- τωυτόν ὧι θόν, αἴπερ τωυτόν ἐστι τὸ ἀγαθὸν τῷ χαχῷ. Καξδδὲ τόδε καὶ ἄλλα πάντα τὰ ἐν τῷ ἔμπροσθεν λόγῳ εἴρῃ- ται. Καὶ οὐ λέγω, τί ἐστι τὸ ἀγαθόν, ἀλλὰ τοῦτο πειρῶμα: διδάσκειν, ὡς οὐ τωυτὸν εἴη καχὸν καὶ ἀγα- 0ov , ἀλλ᾽ ἑχάτερον. (Seripai : δ χαὶ τὰ νεώτατα πρῶτον ἐρῶ cum Καπῖο ad Greg. Cor. p. 2339 ed. Schafer.; codd. xat τὰ νεότατι πρῶτον ἐρῶ. " Ἕλλανες; codd. ἅν τε "EXAavec. “ ἄλλο τι ἢ τὼς μὲν πτωχὼς οἰχτείρεις, ὅτι πολλὰ xal μεγάλα ἔχοντι χαχά, τὼς δὲ πλουσίως πάλιν εὐδαιμονίζεις : libri ἀλλο τι ἢ τὼς πτωχὼς οἰχτείρεις, ὅτι πολλὰ καὶ μεγάλα ἔχοντι" πά- λιν εὐδαιμονίζεις. * ταῦτα γὰρ; cod. τοῦτο γὰρ. * πάντα ποιὲν ; codd. ταῦτα ποιὲν, f xóv , αἴπερ; codd. αὐτοῖς, αἴπερ.) ἂν τοὶ αὐτοῖς χαὶ χα- ΔΙΑΛΕΞῚΣ B. Περὶ χαλῶ xoi αἰσχρῶ. Λέγονται δὲ xol περὶ τῷ χαλῶ xat «αἰσχρῶ δισσοὶ λόγοι. Τοὶ μὲν γὰρ φαντί : ἄλλο μὲν ἦμεν τὸ χαλόν, do δὲ τὸ αἰσχρόν, διαφέρον» ὥσπερ χαὶ τὥνυμα, οὕτω χαὶ τὸ πρᾶγμα. τοὶ δὲ τωυτὸ χαλὸν χαὶ αἰ- σχρόν. Καγὼ πειρασοῦμαι τόνδε τὸν τρόπον ἐξαγεύ- xe e 3 μενος. Αὐτίκα γὰρ παιδίῳ ὡραίῳ ἐραστᾷ μὲν χρη- z ἡ : Ξ i AY - στῷ χαρίζεσθαι xaÀóv, μὴ ἐραστᾷ δὲ καλῷ αἰσχρόν. Καὶ τὰς γυναῖχας λοῦσθαι ἔνδον χαλόν, ἐν παλαίστρα b ἊΝ , E) M - 2. ἢ. , * , LI P δὲ αἰσχρόν ἀλλὰ τοῖς ἀνδράσιν ἐν παλαίστρα xol ἐν 4f Sue ; STO ; ; : Ex AgM PAL " γυμνασίῳ χαλόν. Καὶ συνίμεν τῷ ἀνδρί, ἐν ἁσυχία μὲν καλόν, ὅπου τοίχοις κρυφθήσεται" ἔξω δὲ αἰσχρόν, cerlasse ferunt et parta vicloria diis sane bonum, sed gigantibus malum. Altera sententia affirmantis est aliud quid bonum, aliud malum esse, non nomine magis quam re ipsa diversum. Ego vero et illud lioc modo explico : credo equidem nobis non constare posse, qui res bona quive mala sit, si idem esset utrumque, non diversum quid : mirum enim hoc foret. Nec puto habiturum quod respondeat, si quis hec dicentem ita interroget : Dic mihi, quaso , num quid boni parentibus jam presti- teris? Reponet forsitan : E! multa et praeclara. Tu igi- tur propterea vicissim graves panas illis dare debes , si idem bonum malumque putandum est. Quid autem ? propinquos bono quopiam jam affecisti ? Eosdem igi- tur et malo. Quid vero? jamne inimicis calamitatem intulisti? Et insignem quidem. Ergo multis et pra- claris bonis eos cumulasti. Age vero et illud mihi re- sponde : Numquid pauperum te miseret , quod multis et ingentibus incommodis conflictantur, divites contra beatos pradicas, quod opibus et copiis affluunt , si idem malum et bonum ? Profecto nihil obstat, quomi- nus magnus Persarum rex eadem sit conditione qua egeni. Nam multa et magna bona quibus abundat in mala non minora mutantur, si idem est bonum et malum. PHILOS. GREC, Atque hzc quidem de summa rerum dicta sufficiant. Sed et singula illa percurram, a cibo, potu et venere orsus. Harum enim omnium rerum usus infirmis et bonum est et malum, siquidem idem habelur bonum et malum : parique ratione agrotantibus morbus simul est malum et bonum, siquidem bonum non differt ἃ malo. In hanc sententiam autem etiam csetera omnia qua superiori ser- mone continentur dicta sunt. Interim tamen quid bonum sit non definio , id solum docere conatus, non esse idem bonum et malum, sed alterutrum. DISPUTATIO II. De honesto et turpi. Duo etiam feruntur sermones de honesto ac turpi. Nam quidam aliud esse honestum aiunt, aliud turpe, lam re quam nomine diversum : nonnulli vero idem ho- nestum ac turpe. Atque ego quidem rem in hunc modum explicare tentabo. Verbi causa puerum formosum ama- tori probo gratificari decorum est, non probo autem turpe : item mulieres domi lavari decorum, in palestra turpe; sed viros id in palestra et gymnasio facere decorum. Porro mulierem cum viro coire, remotis arbitris, ubi intra parietes lateat, decorum : extra vero in cujuspiam 55 546 ὅπου τις ὄψεται. Καὶ τὸ μὲν αὑτᾶς συνίμεν ἀνδρὶ xa- λόν ἀλλοτρίῳ δὲ αἴσχιστον. Καὶ τῷ ἀνδρί, τὰ λόν " ἀλλοτρίῳ δὲ αἴσχ . τῷ γε ἀνδρί, τᾷ x mr Pow : μὲν ἑαυτῶ γυναιχὶ συνίμεν χαλόν" ἀλλοτρία δὲ αἰσχρόν. Καὶ χοσμεῖσθαι καὶ Ψιμμυθίῳ χρίεσθαι, xol χρυσία μ χ ι περιάπτεσθαι, τῷ μὲν ἀνδρὶ αἰσχρόν, τὰ δὲ γυναιχὶ χαλόν. Καὶ τὼς μὲν φίλως εὖ ποιὲν χόλον τὼς δὲ ἐχθρὼς αἰσχρόν. Καὶ τὼ: μὲν πολεμίως φεύγεν ai- 5 , ^ "NY 5 ^F 2 MJ , Α mygev τὼς δὲ ἐν σταδίῳ ἀνταγωνιστὰς χαλόν. Καὶ τὼς μὲν φίλως χαὶ τὼς πολίτας φογεύεν αἰσχρόν" τὼς δὲ πολεμίως χαλόν. Καὶ τάδε μὲν περὶ πάντων. Εἶμι δ᾽ ἐφ᾽ ἃ ταὶ πόλιές τε αἰσγρὰ ἅγηνται xat τὰ ἔθνεα. ? AVES AU. ς * ῥ Ξ Αὐτίχα Λαχεδαιμονίοις τὰς χόρας γυμνάζεσθαι ἀχει- ριδώτως, καὶ ἀχίτωνας παρέρπεν, χαλόν " Ἴωσι δὲ αἰσχρόν. Καὶ τὼς παῖδας μὴ μανθάνειν μωσιχὰ χαὶ ἡράμματα χαλόν- Ἴωσι δ᾽ αἰσχρὸν μὴ ἐπίστασθαι ταῦτα πάντα. Παρὰ " Θεσσαλοῖσι δὲ χαλὸν τὼς ἵπ- Σ “- τὰ Là λ 6ó , ^ ^ , M ^ πως ἐκ τᾶς ἀγέλας λαδόντι, αὐτὼς δαμάσαι xal τὼς 3 - 2 sta, r - Opéac* βῶς τε λαύόντι. αὐτὼς σφάξαι χαὶ ἐχδεῖραι χαὶ καταχόψαι" ἐν Xoxea 8 δὲ αἰσχρόν, χαὶ δώλων ἔ ἔργα. ΝΙαχεδόσι καλὸν δοχεῖ ἦμεν τὰς χόρας, πρὶν ἀνδρὶ γάμασθαι, ἐρᾶσθαι χαὶ ἀνδρὶ συγγίνεσθαι - ἐπεὶ δὲ xal “ , , ag Ὁ» Y 5 , f - γαμεῖται, αἰσχρόν" "EXAact δ᾽ ἄμφω αἰσχρόν. — Tot; δὲ Θραξὶ χόσμος τὰς χόρας στίζεσθαι. — "Tol δὲ Σχύθαι καλὸν νομίζοντι, ὃς ἄνδρα χανών, ἐχδείρας τὰν κεφα- λάν, τὸ μὲν χόμιον πρὸ τοῦ ἵππου φορεῖ, τὸ δ᾽ ὀστέον χρυσώσας χαὶ ἀργυρώσας πίνει ἐξ αὐτοῦ, xal σπένδει τοῖς θεοῖς - ἐν δὲ τοῖς “Ελλασιν οὐδέ χ᾽ ἐς τὰν αὐτὰν INCERTI CUJUSDAM NE E οἰκίαν συνεισελθεῖν βούλοιτ᾽ ἄν τις τοιαῦτα ποιήσαντι. Μασσαγέται δὲ τὼς γονέας “χατακόψαντες χατεσθίοντι, χαὶ τάφος χάλλιστος δοχεῖ ἦμεν, ἐν τοῖς τέκνοις τεθά- φθαι- ἐν δὲ τᾷ Ἑλλαδι ἄν τις ταῦτα ποιήση,, ἐξελαθεὶς Σ e ENS IN AT ES , ε » E ἣν ἢ Η͂ £x τῆς Ἑλλάδος χαχὰ ἀποθάνη ὡς αἰσχρὰ χαὶ δεινὰ ποιέων. Τοὶ δὲ Πέρσαι χοσμεῖσθαί τε, ὥσπερ τὰς γυναῖκας, xal τὼς ἄνδρας χαλὸν νομίζοντι, xat τᾷ θυγατρὶ xoi τᾷ ματρὶ καὶ τὰ ἀδελφᾷ συνίμεν " τοὶ δὲ σ ^ , M ^ ; , Ji b. " , Ελλανες xat αἰσχρὰ xoi παράνομα. Λυδοῖς τοίνυν τὰς κόρας πορνευθείσας χαὶ ἀργύριον ἐργάσασθαι " t χαὶ οὕτω γάμασθαι- χαλὸν δοχεῖ ἦμεν" ἐν δὲ τοῖς “Ελ-- λασιν οὐδείς χα θέλοι * γαμεῖν. Αἰγύπτιοί τε οὗ ταυτὰ /v "x ΠΣ ΨᾺ Ἃ T72 M MJ - νομίζοντι χαλὰ τοῖς ἄλλοις. δε μὲν γὰρ γυναῖκας € y d , d EJ * ^ ^ » ὑφαίνεν χαὶ ἔρια ἐργάζεσθαι γ ἀλλὰ τηνεὶ τὼς ἄνδρας, - ἢ L3 ὯΝ τὰς δὲ γυναῖκας πράσσειν 3 ἅπερ τῇδε τοὶ ἄνδρες. "Tov παλὸν δεύειν ταῖς χερσί, τὸν σῖτον τοῖς ποσί, τήνοις χαλόν ἀλλ᾽ &uiv τὸ ἐναντίον. Οἷμαι δ᾽ ἄν τις τὰ χαλὰ εἰς ἕν ἜΧΕΙΣ συνενεῖχαι πάντας ἀνθρώπως, ἃ et , 3 M 1) H4 ΚΙ , ? X ἕχαστοι νομίζοντι, καὶ πάλιν ἐξ ἀθρόων τοι τὰ ais o λαθδέν, ἃ ἕχαστοι ἅγηνται, οὐδέν χα λειφθῦμεν *, ἀλλὰ Οὐ γὰρ πάντες ταυτὰ νο- χαὶ ποίημά τι" πάντας πάντα Ox) Ev. μίζοντι. Παρεξοῦμαι δὲ Καὶ γὰο τὸν ἄλλον ὧδε θνητοῖσιν νόμον ὄψει, διαθρῶν f οὐδὲν ὃν πάντῃ χαλόν., οὐδ᾽ αἰσχρόν * ἀλ)γὰ ταῦτ᾽ ἐποίησεν λαδὼν ὁ χαιρὸς αἰσχρά, xxi διαλλάξας χαλά. Ὡς δὲ b , 5 , , - y» τὸ σύνολον εἶπέν, πάντα χαιρῷ μὲν xoa ἐντι, conspectu indecorum. Insuper eam cum suo marito coire, decorum est: cum alieno turpissimum. Preterea virum cum sua uxore concubare decet : cum aliena de- decet. Virum etiam dedecet comtum et cerussatum et auro ornatum incedere , sed mulierem decet. bene facere honestum est , Sic amicis inimicis turpe. Similiter ho- stes fugere turpe : adversarios autem in stadio honestum putatur. Amicos denique et cives necare turpe, at ho- stes honestum. Atque haec quidem de omnibus in univer- sum a me dici liquet. Transibo autem ad ea quae civitates et gentes turpia duxere. Exempli causa Lace- demoniis puellas nudis brachiis exerceri depositaque tunica arrepere decorum videtur : at Ionibus indecorum. lisdem pueros deque musicam ignorare ac litteras deco- rum est : Ionibus vero turpe haec omnia nescire. Thes- sali honestum putant equos et mulos ex armento abactos domare , bovesque raptos maetare et pelle detracta discin- dere : haec autem Siculi turpia et servorum opera esse arbitrantur. Macedones decorum existimant puellas non- dum collocatas amari atque a viris comprimi : post nu- plias vero eas cum aliis consuescere indecorum habent : Griecis utrumque turpe est. Thraces puellis notas inustas ornamento esse credunt. Ad hoc Scythae honestum judi- cant, si quis hominem occiderit, capitique cutem de- traxerit, ejus partem crinitam ante equum gestare, ex ossea autem parte auro et. argento obducta bibere ac diis libamenta dare : apud Grecos autem nemo easdem aedes ingredi voluerit cum viro qui talia fecerit. Rursus Mas- sagele paren!es suos obtruncatos comedunt, el opfima videtur sepultura in liberorum visceribus condi : at in Grecia si quis tale quippiam fecerit , in exsilium ejectus , ut turpis et horrendi facinoris auctor, male peribit. Persae viros etiam mulierum in morem ornari decorum putant et cum filia, matre ac sorore coire : at Graeci turpia haec et illicita esse censent. Lydis puellas, quum vulgato cor- pore pecuniam fecerint, ita tandem nubere decorum vide- tur : apud Graecos autem. nemo talem uxorem ducere velit. JEgvptii non eadem statuunt honesta quae czelerae gentes. Apud nos enim mulieres texere et lanificio ope- ram dare decorum, ibi autem viros; adde quod mulieres officiis funguntur quz in nostris regionibus viri faciunt. Lutum manibus, panem vero pedibus subigere, illis ho- nestum videtur; nos contrariam senlentiam sequimur. Existimo aulem si quis omnes homines unum in locum congerere jubeat, quie singuli honesta putant, et rursus ex illa congerie demere quz unicuique turpia videntur, nihil relictum iri, sed omnes omnia sigillatim acceptu- ros. Non enim eadem omnium instituta sunt. Afferam in hanc rem et poetae verba : Namque alias hoc loco leges hominibus datas videbis ; hinc disces nihil omnino neque honestum, neque turpe esse , sed hc efficere venientem occasionem turpia et vicissim honesta. Ut in universum autem dicam, cuncta suo tempore ho- DISPUTATIONES MORALES. 547 ἐν ἀχαιρίᾳ δ᾽ αἰσχρά. Τί δ᾽ ὧν διεπραξάμην ; ἔφαν ἀποδείξεν ταυτὰ αἰσχρὰ xal χαλὰ ὄντα" xal ἀπέδειξα ἐν τούτοις πᾶσι. λέγεται δὲ xal περὶ τῶ αἰσχρῶ καὶ χαλῶ, ὡς ἄλλο ἑκάτερον εἴη" ἐπεὶ ad τις ἐρωτάση τὼς λέγοντας, ὡς τὸ αὐτὸ πρᾶγμα αἰσχρὸν χαὶ καλὸν ἐστιν, αἵ ποχά τι αὐτοῖς χαλὸν εἴργασται, αἰσχρὸν ὁμολογησοῦντι, αἵπερ τωυτὸν xxl τὸ αἰσχρὸν xai τὸ καλόν. Καὶ αἵ τινα χαλὸν οἴδαντι ἄνδρα, τοῦτον xal αἰσχρὸν τὸν αὐτόν᾽ xal αἵ τινα λευχόν, xal μέλανα τοῦτον τὸν αὐτόν. Καὶ χαλόν γ᾽ ἐστὶ τὼς θεὼς σέ- βεσῦαι, καὶ αἰσχρὸν ἄρα τὼς θεὼς σέδεσθαι, αἴπερ τωυτὸν αἰσχρὸν καὶ καλόν ἐστι. Καὶ τάδε μὲν περὶ ἁπάντων εἰρήσθω μοι" τρέψομαι δὲ ἐπὶ τὸν λόγον αὖ- τῶν, ὃν λέγοντι. Αἱ γὰρ τὰν γυναῖχα χαλόν ἐστι χο-- σμεῖσθαι, τὰν γυναῖκα αἰσχρὸν κοσμεῖσθαι, αἴπερ τωυτὸν αἰσχρὸν xxl χαλόν xal τἄλλα χατὰ τωυτόν. "Ev. Λαχεδαίμονί ἐστι χαλὸν τὰς παῖδας γυμνάζεσθαι, ἐν Λαχεδαίμονί ἐστι αἰσχρὸν τὰς παῖδας γυμνάζεσθαι" χαὶ τἄλλα οὕτως. Λέγοντι δέ, ὡς αἴ τινες τὰ αἰσχρὰ ἐχ τῶν ἐθνέων πάντοθεν συνενείχαιεν, ἔπειτα συγχα- λέοντας χελεύοιεν, & τις χαλὰ νομίζει, λαμόάνεν, πάντα xx δ ἐν χαλῷ ἀπενειχθῆμεν ἐγὼ θαυμάζω, αἱ τὰ αἰσχρὰ συνενεχθέντα χαλὰ ἐσεῖται, καὶ οὐχ οἴάπερ ἦνθεν. Αἱ γοῦν ἵππως, ἢ βῶς, ἢ dic, ἢ ἀν- θρώπως ἄγαγον, οὐχ ἄλλο τί χα ἀπάγαγον ἐπεὶ οὐδὲ αἱ χρυσὸν ἤνειχαν, χαλχὸν ἂν " ἀπήνεικαν, οὐδὲ αἱ ἀργύριον ἤνειχαν, μόλυδδόν χα ἀπέφερον. Ἀντὶ δ᾽ ἄρα τῶν αἰσχρῶν καλὰ ἀπάγαγον '. Φέρε δή, αἱ ἄρα τις αἰσχρὸν ἄγαγε * , τοῦτον ἂν χαλὸν ἀπάγαγε ; Ποιητὰς δὲ μάρτυρας ἐπάγονται, οἱ ποτὶ ἁδονάν, οὗ ποτ᾽ ἀλάθειαν ποιοῦντι. (Scripsi : " παρὰ; qua vox in membranis de- sideratur. ἢ ἐργάσασθαι ; cod. ἐνεργήσασθαι. 5 θέλοι; cod, θέλει. ὁ ἔρια ἐργάζεσθαι cum Valckenario ad Eurip. Phoen. p. 268; vulgo ἔρια omittitur, * x« λειφθῆμεν cum Porsono. Adversar. pag. 269 ed. Lips.; cod. χαλυφθῆμεν. " διαθρῶν cum Valckena- rio l. c.; libri διαιρῶν. * xa cum Orellio; xat libri. " àv; deest in membranis, ! ἀπάγαγον ; libri. ἀπα- γαγόντι, * ἄγαγε libri ἀπάγαγε.) AIAAESIX FT. Περὶ δικαίω xo ἀδίχω, Δισσοὶ δὲ λόγοι λέγονται xal περὶ τῶ δικαίων xol P - ^N ^ ι LI ^N icd ^ ^E περὶ τῷ ἀδίκω. Καὶ τοὶ μὲν ἄλλο ἦμεν τὸ δίκαιον, ν hi Ν Υ̓Ν A NY * ov, ^ Y^ ἄλλο δὲ τὸ dOtxov* τοὶ δὲ τωυτὸ δίχαιον xai ἄδιχον" ^ , - r "Ὁ χαὶ ἐγὼ τούτῳ πειράσομαι τιμωρεῖν. Καὶ πρῶτον κι ^ FS € , , "» re ^ ^ Fi4 μὲν τὸ ψεύδεσθαι ὡς δίκαιόν ἐστι λεξῶ, xai τὸ ἐξαπα- τᾶν. Τὼς μὲν πολεμίως ταῦτα ποιέν, αἰσχρὸν xat ^ ^ ΓΤ ^ ^ , ν τ 4 , πονηρὸν ἂν ἐξείποιεν, τὼς δὲ φιλτάτως, οὔ, αὐτίχα νι * * , , τὼς γονέας. Αἱ γὰρ δέοι τὸν πατέρα ἢ τὰν ματέρα φάρμαχόν τι ἐγχαταφαγέν, καὶ μὴ θέλοι, οὐ δίκα!όν » OT Y "Ὁ , M , - m NF * ἐστι xal ἐν τῷ ῥοφήματι xal ἐν τῷ ποτῷ δόμεν, xal Y , Nx : Οὐχῶν δ Ψψεύδεαϑ *or μὴ φάμεν ἐνῆμεν; Οὐχῶν ἤδη ψεύδεσθαι xal ἐξαπα-- τἂν τὼς γονέας, xaY χλέπτεν μὰν τὰ τῶν φίλων xat ποδία sun£ , alieno turpia. Quid igitur effeci? dixi velle me demonstrare, eadem esse turpia et honesta idque omni hac disputatione probavi. Ceterum alius eliam fertur sermo de turpi et honesto, quo utrumque diversum quid esse statuitur : quoniam si quis interrogaverit eos qui turpe et honestum idem esse affirmant, num qaid honestum unquam egerint, et istud turpe esse confitebun- tur, siquidem turpe.el honestum idem est. Ac si virum quendam honestum cognoverint, eundem etiam turpem : $i album quempiam , eundem nigrum quoque. Certe ho- nestum est deos venerari; ergo turpe quoque deos vene- rari, siquidem idem deforme ac decorum est. Alque hoec quidem de omnibus dixisse contentus , ad rationes quas illi afferunt sermonem convertam. Si enim mulie- rem ornari decet, mulierem dedecet ornari, siquidem idem deforme ac decorum, parique ralione c«lera. La- cediemone decet puellas exerceri, Lacedzemone dedecet puellas exerceri, ceteraque eodem modo. Dicunt au- tem, si qui turpia ex omni undique gente unum in lo- cum congerant, deinde convovatos jubeant, quae singuli honesta putent inde demere, cuncta pro honestis ablatum iri: ego vero miror, si turpia in. medium allata honesta sunt ac non qualia apportabantur. Nam si equos vel boves, vel oves vel homines adduxissent, non aliud ab- ducturi erant, quoniam neque si aurum apportassent ces domum referrent, neque si argentum attulissent plum- bum asporlarent. Pro turpibus ergo honesta retulerunt. Age vero, si quis turpem hominem adduxisset, num hunc quoque honestum reduceret? Poetas autem testes adhibent qui ad legentium voluptatem , non ad veritatem accommodate carmina condunt. DISPUTATIO 1I. De justo et injusto. Duo itidem feruntur sermones de justo et injusto. Etenim quidam aliud esse justum, aliud injustum pu- tant : nonnulli vero idem justum atque injustum ; quam sententiam ego defendere conabor. Ac primum quidem mentiri et fallere aequum esse ostendam. Dicat igitur quispiam ita tractare inimicos turpe et improbum esse, amicissimos vero nequaquam, exempli causa parentes. Si enim debet pater aut mater medicamentum devorare , nec lamen volet, nonne equum est nos istud sorbitioni el potioni indilum illi porrigere et inesse dissimulare ἢ Jam igitur parentes mendacio fallere, quin etiam amico- rum bona surripere et carissimis vim afferre zequum 35. 548 βιῆσθαι τὼς φιλτάτως δίχαιον, Αὐτίχα αἴ τις λυπη- θείς τι τῶν οἰχηΐων χαὶ ἀχθεσθεὶς βέλλοι αὑτὸν δια- φθείρεν ἢ ἢ ξίφει, ἢ σχοινίῳ, ἢ ἄλλῳ τινί, δίκαιόν ἐστι ταῦτα χλέψαι, αἱ δύναιτο, αἰ δὲ ὑστερίξαι χαὶ ἔχοντα καταλάθοι, ἀφελέσθαι βία; Ἀνδραποδίξ ασθαι δὲ πῶς οὐ δίκαιον τὼς πολεμίως, αἴ τις δύναιτο ἑλὼν πόλιν ὅλαν ἀποδόσθαι: 5 Ῥοιχωρυχὲν δὲ τὰ τῶν πολιτῶν χοινὰ οἰκήματα δίκαιον φαίνεται. — Al γὰρ 6 πατὴρ ἐπὶ θα- , - -Ὁ- j^ νάτῳ,, χατεστασιασμένος ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν, δεδεμένος ν᾿ » »0M ^ ud nt - * εἴη, ἄρα οὐ δίκαιον διορύξαντα χλέψαι xal σῶσαι τὸν πατέρα ; ᾿Επιορχὲν δέ. Αἴ τις ὑπὸ τῶν πολεμίων λαφθεὶς ὑποδέξαιτο » ὀμνύων, E μὰν ἀφεθεὶς τὰν πόλιν προδώσεν, ἄρα οὗτος δίχαια ποιήσαι εὐορχήσας: Ἐγὼ μὲν γὰρ οὐ δοκῶ- ἀλλὰ μᾶλλον τὰν πόλιν, χαὶ τὼς ,F ^ ^ 6 iJ - e , , - 4 ^ φίλως, καὶ τὰ ἱερὰ σῶσαι πατρώϊα, ἐπιορχήσας. Ἤδη » M ASIAN» - ANTE - -— ἄρα δίκαιον xol τὸ ἐπιορχεῖν, xui τὸ ἱεροσυλεῖν. Τὰ * Ys M 2). 2m. A δὲ ^ - “Ἐλλ FN A μὲν ἴδια τῶν πόλεων ἐῶ - τὰ δὲ χοινὰ τᾶς ᾿άδος, τὰ Ex Δελφῶν καὶ τὰ ἐξ Ὀλυμπίας, μέλλοντος τῶ βαρ- δάρω τὰν “Ελλάδα λαδέν, xoi τᾶς σωτηρίας ἐν χρή- μασιν ἐούσας, οὐ δίκαιον λαύδέν, χαὶ χρῆσθαι ἐς τὸν , , "Nw E , NIS 3.554 1 πόλεμον 5 Φονεύεν δὲ τὼς φιλτάτως δίχαιον ἐπεὶ χαὶ ᾿Ορέστας xai ᾿Αλχμαίων, xod ὃ θεὸς ἔχρησε δίκαια αὖ- τὼς ποιῆσαι. Ἐπὶ δὲ τὰς τέχνας τρέψομαι, xoi ταῦτα ποιητῶν, ᾿Εν γὰρ τραγῳδοποιίᾳ χαὶ ζωγραφία ὅστις πλεῖστα ἐξαπατῇ ὅμοια τοῖς ἀληθινοῖς ποιέων, T E] L PST 1 " - οὗτος ἄριστο. Θέλω δὲ xal ποιήματα τῶν πα- est. Verbi causa, si quis rem familiarem et domesticam dolens meerensque mortem sibi consciscere cogitet vel gla- dio, vel reste, vel alio telo, nonne zequum est haec. sur- ripere, si quis possit, sin autem tempore exclusus jam in manibus habentem deprehenderit, per vim ei eripere? Hostes vero in servitutem abducere, cur non zequum est, si quis captam civitatem universam vendere queat? Sed et publica civium nostrorum zedificia perrumpere zequum videlur. Nam si paler inimicorum factione oppressus in vinculis ad mortem retineatur, nonne zequum est effracto carcere abripere patrem et liberare? Nec non pejerare. 'Si quis ab hostibus captus interposito jurejurando pro- mittat, se dimissum urbem suam proditurum, num ille servata jurisjurandi fide juste agat? Ego certe non ita sen- tio : sed potius si civitatem suam el amicos et templa patria perjurus conservet. Jam igitur zdequum est et peje- rare et sacrilegium eommiltere. Proprias quidem singu- larum civitatum opes praetermitto, at communes Graeciae thesauros et Delphicos et Olympicos , subacturo Grzeciara barbaro unaque salutis spe in pecunia' posila, nonne zquum est sumere et ad bellum gerendum adhibere? Decet eliam carissimos necare, quoniam Oresles et Alc- meon id fecerunt deusque eos juste egisse oraculo edidit. Jam ad artes, et poetarum quidem imprimis, orationem converto. Etenim in tragediis scribendis et pingendi arle qui plurimum fallit, veris similia eonfingens , is opti- INCERTI CUJUSDAM Κλεοδουλίνης * λαιοτέρων ipo ἐπαγαγέσθαι. ἼἌἌνδρ᾽ εἶδον χλέπτοντα χαὶ ἐξαπατῶντα βιαίως. Καὶ τὸ βία & Brun τοῦτο διχαιότατον. Ἦν πάλαι ταῦτα. Αἰχύλου δὲ ταῦτα" ᾿Ἀπάτης διχαίας οὐχ ἀποστατεῖ θεός. M'euüGy δὲ χαιρὸν ἔσθ᾽ ὅπου D τιμᾷ θεός. Ab aene EA ie Λέγεται δὲ xal τῷδε ἀντίος λόγος - ὡς ἄλλο τὸ δίχαιον xai τὸ ἄδικόν ἐστι, διαφέρον, ὥσπερ xal τὥνυμα, : VOLO οὕτω καὶ τὸ πρᾶγμα. ἐπεὶ αἴ τις ἐρωτάσαι τὼς λέγον- τας, ὡς τὸ αὐτό ἐστιν ἄδιχον xal δίχαιον, αἴχα δή τι ^ - δίχαιον περὶ τὼς γονέας ἔπραξαν, ὁμολογοῦντι xol np * 9 * y. M , ἄδικον ipa. Τὸ γὰρ αὐτὸ ἄδιχον χαὶ δίκαιον ὅμολο- PE DM RU ΣῈ , ͵ γέοντι ἦμεν. Φέρε ἄλλον δέ, ἄν τινα γινώσχῃ δί- x&tov ἄνδρα, xal ἄδιχον ἄρα τὸν αὐτόν, xal μέγαν , ^ M M , , ^ - τοίνυν xai μιχρὸν χατὰ ταυτόν. Καί τοι πολλὰ ἀδι-- ΄ ἐφ᾿ , , ^ M , χήσας ἀποθανέτω πραξάμενος. Καὶ περὶ μὲν τούτων Εἴμι δὲ ἐφ᾽ ἃ λέγοντες ἀξιοῦντι € τὸ αὐτὸ xal Τὸ γὰρ χλέπτεν τὰ - LI ^P ^ YN yv d , , τῶν πολεμίων. δίκαιον xat ἄδιχον ἔξεστιν 3 ἀποδειχνύεν τὸ αὐτό", αἴχ᾽ ἀληθὴς 6 τήνων My) xai τἄλλα Ῥέχνας ὃ δὲ ἐπάγονται, ἐ ἐν αἷς οὖχ ἔστι τὸ Καὶ τοὶ ποιηταὶ οὔτε ποτ᾽ E Li E] εἶ M i εν , ^ 2 d Hi ἀλάθειαν, ἀλλὰ ποτὶ τὰς ἁδονὰς τῶν ἀνθρώπων τὰ f ἅλις. 8 RON SE ie οιχαιον χαὶ LOLXOV απούειχνυεν. χαττωυτό. δίκαιον χαὶ τὸ ἄδιχον. ποιήματα ποιέοντι mus. Quin etiam anfiquiorum poemata le»timonii loco afferam. Cleobulines : Cognovi quendam fallentem et vi spoliantem. Vi facere hoc certe res magis ax(ua fuit. Hcc olim erant. JEschyli vero haec : Bonos neque ipse Jupiter spernit dolos. Est tempus, quando mendacem landat deus. Habetur insuper alius sermo huic contrarius dicentium, aliud esse justum aliud injustum, tam re quam nomine diversum : quum, si quis interroget idem injustum et justum putantes, num quid justum parentibus prastite- rint, etiam de injusto confiteantur. Namque idem inju- stum et justum esse confitentur. Age vero, si quis alium quempiam justum cognoverit, eundem propterea etiam injustum alque idcirco eodem modo magnum et parvum; Sed ob multa quce commisit facinora moriatur, Et de his quidem satis. Transeo autem ad ea argumenta quibus idem justum et injustum esse demonstrare volunt. Nam surripere hostium bona simul cequum et iniquum esse, probare licet, si vera sit illorum sentenlia caltera- que eadem ratione. Arles vero allegant, in quibus ju- stum et injustum non reperitur. Et poet» non ad veritatem , sed ad hominum voluptatem accommodate carmina condunt. DISPUTATIONES MORALES. 549 ( Emendavi : " βιαίως cum Heringa Obss. p. 17 ; βίᾳ: ὡς codd. ^ ὅπου; libri ὅποι. * ἀξιοῦντι ; libri ἀξιόοντι. ὁ ἔξεστιν ἀποδειχνύεν ; libri ἀποδειχνύεν omisso verbo finito. * τὸ αὐτό; libri τοῦτ᾽ αὐτό. ! ποιέοντι, cf. Diss. Il fin.; libri ποιῴοιντο.) AIAAESIX Δ. II:gt ἀλαθείας xa ψεύδεος. Λέγονται δὲ xal περὶ τῶ ψεύδεος xal τᾶς ἀλαθείας δισσοὶ λόγοι" ὧν ὃ μέν φατι, ἄλλον μὲν τὸν ψεύσταν E s , »* 1 * * - ΠῚ * 3 7 , ἦμεν λόγον, ἄλλον δὲ τὸν ἀλαθῇ " τοὶ δὲ τὸν αὐτόν, ἐν dig" χἀγώ, τώδε λόγω. Πρῶτον uév, ὅτι τοῖς αὖ- τοῖς ὀνόμασι λέγονται" ἔπειτα δέ, ὅταν λόγος ῥηθῇ, ἂν μέν, ὡς λέγεται P. 6 λόγος, οὕτω γένηται, ἀλαθὴς ὃ λόγος, ἂν δὲ évnzat, Ψευδὴς 6 αὐτὸς λόγος. μὴ γένηται, ψευδὴ y a. ἢ Ie - Αὐτίχα χατηγορεῖς ἱεροσυλίαν τω, αἴχ᾽ ἐνένετο τὠρ-- Ἴγ0ρ , 1 γον. ἀλαθὴς ὃ λόγος" αἱ δὲ μὴ ἐγένετο, ψεύστας. Καὶ τῶ ἀπολογουμένω ὥς γε 6 λόγος. Καὶ τά γε διχα- L 1 rM ee SATA: I EET στήρια τὸν αὐτὸν λόγον xal ψεύσταν xot ἀλαθῇ χρί- Ἐπεί τοι xai ἑξῆς χαθήμενοι ἂν λέγοιμεν € Μύοτας “ εἰμί, τὸ αὐτὸ μὲν πάντες ἐροῦμεν. ἀλαθὲς ^ δὲ μόνος ἐγώ, ἐπεὶ χαὶ εἰμί, Δᾶλον ov , ὅτι 6 αὐτὸς λόγος, ὅταν μὲν αὐτῷ παρῇ τὸ ψεῦδος, ψεύστας ἐστίν, ὅταν δὲ τὸ ἀλαθές, ἀλαθής, ὥσπερ χαὶ ἄνθρωπος τὸ αὐτό, xal παῖς, xal νεανίσχος. xal ἀνήρ, καὶ γέρων ἐστίν. Λέγεται δὲ xal ὡς ἄλλος εἴη ὃ ψεύστας λό- γος, ἄλλος δὲ ὁ ἀλαθής, διαφέρων τὥνυμα xal τὸ νοντι, πρᾶγμα '. αἱ γάρ τις ἐρωτάσχι τὼς λέγοντας, ὡς ὃ αὐτὸς λόγος εἴη ψεύστας καὶ ἀλαθής, ὃν αὐτοὶ λέγοντι, πότερός ἐστιν" αἱ μὲν ψεύστας, δᾶλον ὅτι δύο ἂν V εἴη" ὶ ^* 2*5 , " , , b , » ὖ » αἱ δ᾽ ἀλαθής, ἀποχρίναιτό xa " ψεύστας 6 αὐτὸς οὗτος, χαὶ ἀλαθῇ τίς ! ποχα εἶπεν, 7| ἐξεμαρτύρησε" xal EM NIS My V ip oot ψευδῆ ἄρα τὰ αὐτὰ ταῦτα. Καὶ al τινα ἄνδρα ἀλαθῦ οἶδε, x«i ψεύσταν τὸν αὐτόν. "Ex δὲ τῷ λόγω λέ- S o os i AE γοντι ταῦτα, ὅτι γενομένω μὲν τῷ πράγματος, ἀλαθῇ τὸν λόγον, ἀγενήτω δέ, ψεύσταν. Οὐχῶν διαφέρει - - - n αὖθις τοῖς διχασταῖς, 0, τι * χρίνοιντο" οὐ γὰρ πά- - , T ρεντι τοῖς πράγμασι. ὋὉμολογέοντι δὲ xal αὐτοί, à Y x -- E , ret Y TM μὲν τὸ ψεῦδος ἀναμέμιχται, ψεύσταν ἦμεν, ᾧ δὲ τὸ SS SRSPU cues ane d : 2 ἀλαθές, ἀλαθῇ. ᾿Τοῦτο δὲ ὅλον διαφέρει, 'Tauzk τοὶ μαινόμενοι xat τοὶ σωφρονοῦντες, xal τοὶ σοφοὶ xal τοὶ ἀμαθεῖς xal λέγοντι xal πράσσοντι. Καὶ πρῶτον μὲν ὀνομάζοντι ταυτὰ γᾶν, χαὶ ἄνθρωπον, χαὶ ἵππον, χαὶ πῦρ, χαὶ τἄλλα πάντα, Καὶ ποιέοντι ταὐτά, κάθηνται, χαὶ ἔσθοντι, χαὶ πίνοντι, χαὶ χατά- ^ » , ^ * χειῖνται, xal τἄλλα χαττωυτό. Καὶ μὰν xat τωυτὸ πρᾶγμα xal μέζον xai μῆόν ἐστι, xal πλέον xoi ἔλασ- cov, xut βαρύτερον xai χουφότερον" οὕτω γὰρ ἂν ! εἴη τ ? F Ἔα τς ΤΕΣ ταὐτὰ πάντα. ὺ τάλαντόν ἐστι βαρύτερον τᾶς μνᾶς, xal χουφότερον τῶν δύο ταλάντων’ τωυτὸν ἄρα xat : : ; SRI TS eet? χουφότερον χαὶ βαρύτερον. Καὶ ζώει 6 αὐτὸς ἄνθρω-- ^ *, , ᾿ M m2 ^ Α , , , d HJ πος xai οὐ ζώει, xal ταυτὰ " ἐντὶ xal οὐχ ἐντί " τὰ * ^ “ “» - , * Y 3^, " » γὰρ τῇδε ὄντα ἐν τᾷ Λιδύα οὐκ ἔστιν, οὐδέ γε τὰ ἐν Λιδύᾳ ἐν Κύπρῳ. Καὶ τἄλλα κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον. Οὐχῶν xal ἐντὶ τὰ πράγματα xat οὐχ Evst. DISPUTATIO IV. De veritate οἱ falsitate. Sed et de veritate et falsitate duplex fertur sententia , quarum allera est hominum alium falsum , alium verum sermonem, altera eundem utrumque esse affirmantium , in quibus et ezo nomen meum profiteor. Primum quidem, quod iisdem verbis ambo dicuntur : deinde quando sermo expressus est, si ita ut dicitur, res ipsa evenit, verus est sermo , si non evenit, idem falsus est. Verbi causa, quum sacrilegii quempiam insimulas, si tale quid commissum , verus est sermo , si non commissum, falsus. Talis quoque se purgantis oralio est. El judices in consessu eundem sermonem falsum et verum judicant. Nam et nos hic or- dine sedentes si dicamus singuli : £go sum initiatus, idem quidera omnes. dicemus, sed verum ego solus, quum talis eliam sim. Manifeslum igitur, eundem sermonem , si illi falsitas insit, falsum esse, sin veritas , verum , sicut idem quoque hominis nomen puerum , juvenem, virum , senem significat. Dicunt vicissim alium esse sermonem falsum, alium verum tam nomine quam re diversum. Si quis enim eundem esse falsum et verum sermonem dicentes interroget, uter sit sermo quo ipsi utantur : si falsum esse respondeant, constat res contrarias esse; sin verum, eundem quoque tanquam falsum separari apertum est, et num quis vera quandoque dixerit vel testatus sit , eliam illa ipsa falsa esse liquet : et si quis veracem virum cognoverit, eundem et mendacem esse intelligitur. Pru- denter autem dicunt, re peracta verum esse sermonem , non peracta falsum. Quamobrem interest postea judicum, qua sententia pronuntielur : quia rebus gestis non inter- sunt. Ipsi quoque confitentur sermonem cui admixta falsitas sit, falsum esse, cui veritas, verum. Hoc vero longe diversum esse patet. Similiter autem insani et sobrii, item docti et indocti tum vocant res tum agunt. Ac primum quidem eodem modo nominant terram, hominem , equam , ignem cvte- raque omnia. Deinde eadem faciunt, sedent, edunt, bi- bunt, jacent, parique ratione czetera. Quin etiam eadem res el major est et minor, et amplior et tenuior, et gravior et levior : sic enim omnia eadem fuerint. Talentum mina ponderosius est, sed duobus talentis levius : idem ergo et gravius et levius. Ita idem quoque homo vivit et non vivit, evdemque res sunt et non sunt : qu:e enim hioc loco sunt, in Africa non sunt ; quaeque in Africa, non in Cypro, parique ratione czelera. Res igitur et sunt et. non sunt. Qui vero contendunt, insanos et sapientes et indoctos eodem modo agere et loqui ceteraque pari ralione facere, 550 Tot τοίνυν ? λέγοντες, τὼ ἔνως xat τὼς σο- οἱ τοίνυν " λέγοντες, τὼς μαινομένως xat τὼς σο a NA » - Y , P , [ φὼς xat τὼς ἀμαθεῖς ταὐτὰ διαπράσσεσθαι χαὶ λέγεν, Αἱ xoi τἄλλα ἑπόμενα τῷ λόγῳ, οὐχ ὀρθῶς λέγοντι. ^ γάρ τις αὐτὼς ἐρωτάσαι, «i διαφέρει ? μανία σωφροσύ- , 25 νης, xal σοφία ἀμαθίας, φαντί" Ναί, Εὖ γὰρ xal ἐξ ὧν πράσσοντι ἑχάτεροι, δᾶλοί ἐντι, ὡς ὁμολογησοῦντι. Οὐχῶν αἱ Ρ ταὐτὰ πράσσοντι,, xal τοὶ σοφοὶ μαίνονται, xai μαινόμενοι σοφοί, xal πάντα συνταράσσονται. Καὶ ἔτι ἅτερος λόγος, πότερον ἐν δέοντι “ τοὶ σωφρο- "-Ὁ- , ^ ^ , 3 b € νοῦντες λέγοντι, ἢ τοὶ μαινόμενοι. ᾿Αλλὰ φαντί, ὡς ταὐτὰ μὲν λέγοντι, ὅταν τις αὐτὼς ἐρωτῇ ἀλλὰ τοὶ μὲν σοφοὶ ἐν τῷ δέοντι, τοὶ δὲ μαινόμενοι, αἱ οὐ δεῖ. Καὶ τοῦτο λέγοντες δοχοῦντι μιχρὸν ποτιθεῖναι T* αἰ δεῖ χαὶ αἱ μὴ δεῖ" ὥστε οὗ μηχέτι τωυτὸ ἦμεν. ᾿Εγὼ δὲ οὐ πράγματος τοσούτω προστεθέντος ἀλλοιοῦ- —-— ^ , » , € , ^ , σθαι δοχῶῷ τὰ πράγματα,, ἀλλ᾽ ἁρμονίας διαλλαγείσης" τ ἮΝ τῷ R PE. Vr ὥσπερ Γλαῦχος xai γλαυχός, Ξάνθος xat Gav- θός, Ξοῦθος χαὶ ξζουθός. Ταῦτα μὲν ἁρμονίαν ἀλλάξαντα διήνεγχαν, τὰ δὲ μαχρῶς χαὶ βραχυτέρως ῥηθέντα, Τύρος xol τυρός, σαχός χαὶ σάχος ἡ, ἅτερα δὲ γράμματα διαλλάξαντα, χάρτος χαὶ χρά- E] τ E] E] H Ἐπεὶ ὧν οὐκ ἀφαιρεθέντος AS Eia es Στὸ USC AE E οὐδενὸς τοσοῦτον διαφέρει, τί δή. αἴ τις ἢ ποτιτιθεῖ τι, ἢ ἀφαιρεῖ; καὶ τοῦτο δείξω οἷόν ἐντι. "-Ὁ- , ^ ^ I , »y , *»5^3 9 ^ »y t ^ τῶν δέκα ἕν ἀφέλοι. οὐχ ἔτι δέχα οὐδὲ ἕν ἂν εἴη ', xat τἄλλα χαττωυτό. Τὼ " δὲ τὸν αὐτὸν ἀνθρωπον xat ἦμεν χαὶ μὴ ἦμεν λέγοντας *, ἐρωτῶ», ἕντι Y. ἢ τὰ , 2 , ENS Y A , Y ge , πάντα ἐστί. Οὐχῶν αἴ τις μὴ φαίη ἦμεν £v ^, ψεύ- Berat τὰ πάντα εἰπών: ταῦτα πάντα (V πή ἐντι. τος, ὄνος χαὶ νόος. Y 5 . Αἴ τις ἀπὸ (Emendavi : ? τοὶ δὲ τὸν αὐτόν, ἐν οἷς χἀγώ, τώδε λόγω; libri τοὶ δὲ τὸν αὐτόν. AQ χἀγώ. όδε λόγω. P λέγεται ; codd. λέγηται. “ λέγοιμεν cum. Northio ; INCERTI CUJUSDAM λέγοιμι libri. ὁ μύστας cum Fabricio e codice, vulgo Μίμας. " ἀλαθὲς cum Northio; ἀληθὴς codd. ! χαὶ τὸ πρᾶγμα quod deest in libris scriptis inserui inter τὥνυμα et ai γάρ τις. F ἂν; deest in codd. P xa xat libri. ! 34207 τις cum Northio ; ἀλαθές τι codd. * τοῖς δικασταῖς 8, τι; libri τὼς διχαστὰς ὅτι. ! ἂν εἴη; libri εἴη. ? ταυτὰ ; αὐτὰ libri. ? τοὶ τοίνυν ; libri τοί τινες. ? διαφέρει; codd, διαφέρη" P ai; χαὶ libri. 4 x«i ἔτι ἅτερος λόγος, πότερον ἐν δέοντι cum Καπῖο ad Greg. Corinth. p. 305; libri xci ἐπ᾽ ἄργεος ὃ λόγος πότερον οἷον ἐν δέοντι, l ποτιθεῖναι: libri ποτιθῆναι, 5 σαχὸς (1. e. σηχὸς) xat σάχος ; libri σάχχος xai σάχος. ' ἂν εἴη; libri εἴη. " τοὺς ; τὸ li- bri. * ἦμεν λέγοντας ἐρωτῶ ; libri ἦμεν, ἐρωτῷ,. * ἕν τι; libri τί. 5 ἦμεν ἕν, ψεύδεται τὰ πάντα εἰπών" ταῦτα πάντα ὧν πή ἐντι; libri ἦμεν, ψεύδεται, τὰ πάντα εἰπόντες, ταῦτα πάντα ὧν πῇ ἐντι.) ΔΙΑΛΕΞΙΣ E. Περὶ τᾶς σοφίας καὶ ἀρετᾶς, αἱ διδαχτόν. Λέγεται δέ τις λόγος οὔτ᾽ ἀλαθής, οὔτε χενός " ὅτι Y , M E Y ^w ^ -" * P ἄρα σοφία xxi ἀρετὰ οὔτε διδαχτὸν εἴη οὔτε μαθατόν. οὶ δὲ ταῦτα λέγοντες ταῖσδε ἀποδείξεσι χρῶνται, ὡς τ -' δ τὰν ^ » 9x , d 3x oy οἷόν τ᾽ εἴη, àv ἄλλῳ παραδοίης, τοῦτο αὐτὸ ἔτι ἔχεν. Μία μὲν δὴ αὕτα. Ἄλλα δέ, ὡς, ol διδακτὸν Xs δά n E P3 , * a € - ἦν, διδάσχαλοί χα ἀποδεδεγμένοι ἦσαν ἃ, ὡς τᾶς μω- σιχᾶς. Τρίτα δέ, ὡς τοὶ ἐν τὰ ᾿Ελλάδι γενόμενοι ^ y ^ ^ € m , ^ NN j4 A ^ , σοφοὶ ἄνδρες τὰ αὑτῶν τέχνα ἂν ἐδίδαξαν xal τὼς φί- λως. Τετάρτα δέ, ὅτι ἤδη τινὲς παρὰ σοφιστὰς ἐλ- θόντες, οὐδὲν ὠφέληθεν, Πέμπτα δέ. ὅτι πολλοὶ οὗ συγγενόμενοι σοφισταῖς ἄξιοι λόγω γεγένηνται. Ἐγὼ non recte dicunt. Si quis enim eos interroget, num ἃ 80 - biietate differat insania , ab inscitia sapientia , contitentur. Namque ex iis quae utrique faciunt manifestum est, eos facta confessuros esse. Igitur si eadem agunt, sequilur sapientes insanire, insanos sapere el omnia perturbari. Deinde alius oritur sermo quarentium , utrum opportuno tempore loquantur sapientes an insipientes. Aiunt vero, eadem utrosque dicere rogatos, sed sapienles opportuno tempore, insipientes alieno. Hoc igilur asseveranles par- vum quiddam adjicere videntur : si dece/ vel si non decet, ita ut non amplius idem sit. Caeterum ego non hac re adjecta, sed concentu immutato res ipsas variari arbilror, velut FAaUxoc et y2oxóc , Ξάνθος et ξανθός, Ξοῦθος et Eou- θός. Hoc variante concentu inter se differuut : quaedam tum producta tum correpta , Τύρος et τυρός, σαχός et adxoc, alia transpositis litteris transfigurata , ut χάρτος εἰ χράτος, Quum igitur nulla re demta tantum sit dis- crimen, quid tandem, si quis vel adjiciat vel subtrahat aliquid? Et hoc quale sit ostendam. Si quis e numero de- nario unum detrahat, neque unum illud superest, neque ὄνος el νόος. decem , et reliqua eodem modo. Qui autem eundem homi« nem et esse et non esse aiunt, eos interrogo hominis no- men de singulis an de omnibus hominibus intelligant. Quamobrem si quis hoc nequaquam de singulis accipi di- cat , mentitur, de omnibus loquens : totum igitur hominum genus alicubi esse oportet. DISPUTATIO V. Num virtus et sapientia doceri possint. Dicitur etiam sermo nec verus neque inanis , sapientiam et virtutem nec disci nec doceri posse. Qui autem isla contendunt, hisce argumentis utuntur, quia fieri nequeat, ut si quid alii tradas, id adhuc habeas : hoc unum est argumentum. Aliud vero, si doctrina comparari posset, hujus przeceptores conducerentur deque ac musicze. "fer- tium : tum etiam viri sapientes, quos Grzecia tulil, filios suos et amicos instituissent. Quartum : quosdam qui 80- phistas frequentarunt , nihil percepisse constat. Quintum : multos cum sophistis nunquam versalos tamen excelluisse notum est. Caeterum ego hunc sermonem valde ineptum DISPUTATIONES MORALES V δὲ κάρτα εὐήθη νομίζω τόνδε τὸν λόγον. [ἰνώσχω γὰρ τὼς διδασχάλως γράμματα διδάσκοντας, ἃ ἕκαστος αὐτῶν" ἐπιστάμενος τυγχάνει, xa χιθαριστὰς χιθαρίζεν, 3 4 Πρὸς δὲ τὰν δευτέραν ἀπόϑειξιν, ὡς ἄρα οὐχ ἐντὶ διδάσχα- λοι ἀποδεδεγμένοι, τί μὰν τοὶ σοφισταὶ διδάσχοντι, ἀλλ᾽ ἣ σοφίαν χαὶ ἀρετάν; ἢ τί δὲ ᾿ἈΑναξαγόρειοι xai Πυθα - γόρειοι ἦσαν: τὸ δὲ τρίτον, ἐδίδαξε Πολύκλειτος τὸν υἱὸν ἀνδριάντας ποιέν. Καὶ αἱ μέν τις μὴ διδάξη,, οὐ A B Sa Yd wur ; nas ; σαυΐον αἱ δ᾽ ἐντὶ 4 διδάξαι, τεχμάριον ὅτι δυνατόν HJ E "- "t o »Ν, ΕῚ , c ἕντι BÓuIan — Τέταρτον δέ, αἱ μή vot παρὰ σοφῶν S : ; Á σοφιστῶν σοφοὶ γίνονται. Καὶ γὰρ γράμματα πολλοὶ οὖχ ἔμαθον μαθόντες. "ἔστι δέ τις χαὶ φύσις. Αἱ δέ τις μὴ ἔμαθε * παρὰ σοφιστῶν, ἱκανὸς ἐγένετο εὐ-- 2 φυής, xai γενόμενος ῥαδίως συναρπάξαι τὰ πολλὰ ὀλίγα μαθών, παρ᾽ ὥνπερ καὶ τὰ ὀνύματα μανθάνομεν, b xal τούτων τι ἤτοι πλέον, ἤτοι ἔλασσον’ ὁ μὲν παρὰ πατρός, ὃ δὲ παρὰ ματρός. Αἱ δέ τῳ μὴ πιστόν ἐντι f τὰ ὀνύματα μανθάνειν ἅμα, ἀλλ᾽ ἐπισταμένως ἅμα , , , m- ^ * ^n* , γίνεσθαι, γνώτω ἐκ τῶνδε. Al τις εὐθὺς γενόμενον παιδίον ἐς Πέρσας ἀποπέμψαι, xal τηνεὶ τράφοι, xo- φὸν “Ἑλλάδος φωνᾶς, περσίζοι χα " xal αἴ τις τηνόθεν τῇδε χομίζοι, ἑλλανίζοι χα. Οὕτω μανθάνομες τὰ 2 . * AJ ^N , - (A » , ΕΣ ὀνύματα, χαὶ τὼς διδασχάλως οὐχὶ ἀχούομες S. Ἤ- εγχταί μοι ὃ λόγος, xal ἔχεις ἀρχὴν xat τέλος xal μέσον "- xal οὐ λέγω, ὡς διδαχτός ἐστιν, ἀλλ᾽ ὅτι οὐχ ἀποχρῶντί μοι τῆναι αἱ ἀποδείξεις. Λέγοντι δέ τινες τῶν δημαγορούντων, ὡς χρὴ τὰς ἀρχὰς ἀπὸ χλάρω γίνεσθαι, οὐ βέλτιστα ταῦτα νομίζοντες. Καὶ ἱ γάρ τις αὐτὸν ἂν k ἐρωτῴη τὸν ταῦτα λέγοντα, τί δὴ σὺ τοῖς οἰκέταις οὐχ ἀπὸ χλάρω τὰ ἔργα προστάσσης, Ld δ * λ , "5 Π * À p: 2. — ὅπως ὃ μὲν ζευγηλάτας, atx' ὀψοποιὸς λάχη, ὀψοποιῆ, pulo. Novi enim ᾿γασορίογοβ litteras tradentes, quas quisque eorum tenet, et citharistas cithara canere docentes. Quod antem ad secundum argumentum attinet , quo pri ceplores nen conduci affirmant, quid tandem aliud sophistze docent, quam virtutem et sapientiam? aut quales Anaxa- gorei et Pythagorei fuere? Quantum ad tertium argumen- tum, Polycletus filium suum statuas facere docuit. Ac si quis docere nolet, hoc nihil arguit : sed silicet docere, constat posse falia doceri. Quartum illud , si*quidam a doctis sophistis sapientia non imbnuntur, non est mirum, quia multi litteris operati nihil didicerunt. Plurimum etiam ingenium valet. Si quis enim a sophistis non didicit , bonz indolis ope idoneus evasit natusque ad plurima prope sine litterarum studiis facile arripienda, sugzerentibus salis materiz iis a quibus etiam rerum nomina discimus , vel plus vel minus, partim patre, partim vero matre. At si quis non credat nomina addisci, sed cum scientia qua- dam simul exoriri, ex hisce cognoscat. Si quis infantem statim postquam natus est in Persidem mittat, iun edu- cet grace lingua ignarum , Persice loquetur : si vero inde rursus huc transportet, graeco sermone utetur. lta verba discimus, praceptores non auscultantes. Si sermonem 551 ὃ δὲ ὀψοποιὸς ζευγηλατῇ, καὶ τἄλλα χαττωυτό '; xal Ad N ; " : : πῶς οὐ xal τὼς χαλχέας, xal τὼς σχυτέας συναγαγόντες χαὶ τέχτονας χαὶ γρυσοχόως διαχλαρώσομεν xal 3 , m ἃ P diae NS Mo ^J , ἀναγχάσομεν "", ἂν dv χ᾽ ἕκαστος λάχη, τέχναν ἐργά- ζεσθαι, ἀλλὰ μὴ ἂν ἐπίσταται; Γωυτὸν δὲ χαὶ ἐν ἀγῶσι τᾶς μωσιχᾶς διχχλαρῶσαι τὼς ἀγωνιστάς, xat ὅ ᾽ *3 ἕ; M λ ν δὼ ^w f 2 ὐλ E y Tt y, ἔχαστος xal λάγη, ἀγωνίζεσθαι" αὐλητὰς dy pd 2S weobaodonilsc αὐνήθευ τε aai χιθαριζέτω τυχόν P, xal κιθαρῳδὸς αὐλήσει" καὶ ἐν τῷ πολέμῳ ὃ τοξότας xai ὃ 9 ὁπλίτας ἱππασεῖται, δὺ ἱππεὺς τοξεύσει, ὥστε πάντες ἃ οὐχ ἐπίσ τανται οὐ δύνανται, οὐδὲ πραξοῦντι. Λέγοντι δὲ ἀγαθὸν ἦμεν χα δαμοτιχὸν χάρτα" ἐγὼ ἥχιστα νομίζω δαμοτιχόν . ἔντι γὰρ ἐν ταῖς πόλεσι μισόδαμοι ἄνθρωποι, ὧν αἴχα τύχη ὃ χύαυος, ἀπολοῦντι τὸν δᾶμον. ὃὲ IM óc ' t ᾿Αλλὰ χρὴ τὸν δᾶμον αὐτὸν ὁρῶντα αἱρεῖσθαι πάντας τὼς εὔνως αὐτῷ xal τὼς ἐπιτηδείως στραταγέν, ἁτέρως δὲ νομοφυλαχέν, χαὶ τἄλλα. ᾿Αννδρὸς κατὰ τὰς αὐτὰς τέχνας νομίζω κατὰ βραχύ τε δύνασθαι xat διὰ μαχρῶν διαλέγεσθαι P xol ἀλά- θειαν τῶν πραγμάτων ἐπίστασθαι, χαὶ διχάσασθαι ὀρθῶς, χαὶ δαμαγορὲν οἷόν τ᾽ ἦμεν, καὶ λόγων τέχνας ἐπίστασθαι, καὶ περὶ φύσιος τῶν ἁπάντων, ὥς τε ἔχει xa ὡς ἐγίνετο, διδάσχεν. Καὶ πρῶτον μὲν ὃ περὶ φύσιος τῶν ἁπάντων εἰδώς, πῶς οὐ δυνασεῖται περὶ πάντων ὀρθῶς xat πράσσεν; ἔτι δὴ ὃ τὰς τέχνας τῶν λόγων εἰδὼς ἐπιστασεῖται χαὶ περὶ πάντων ὀρθῶς λέ-- γεν, xal 4 περὶ ὧν ἐπίσταται, περὶ τούτων λέγεν. Δεῖ γὰρ τὸν μέλλοντα ὀρθῶς λέ: 26 περὶ ὧν ἐπίσταται, περὶ τούτων λέγεν. Πάντων γὰρ ἐπιστασεῖται" πάντων μὲν γὰρ τῶν λόγων τὰς τέχνας Mises τοὶ δὲ πάντες περὶ πάντων τῶν ἐόντων ἐντί " δὲ λόγοι i . Δεῖ δὲ ἐπίστα- istum. de quo agitur redargui, principium , medium ac finem habes : nec affirmo , virtutem doceri posse, sed mihi ista argumenta non satisfacere confiteor. At oratores quidam contendunt, magistratus sorte hominibus assi- gnandos esse, non recte sentientes. Etenim talia dicentem interrogaverit aliquis : cur non et tu servis opera «orte dis- tribuis, ita ut auriga coqui officium sortitus, obsonia paret, coquus autem currum regat, cateraque eodem modo. Et cur non fabros, sutores, structores, aurifices convocantes sorte iis opera dividamus cogamusque quem- libet artem quam sortitus est exercere , non illam quam novit? Eodemque redeat res, si in musicis certaminibus sorte designentur certaturi , et de eo quod sortitus est con- tendat quisque : sic fortasse tibicen citharam pulsabit , cithareedus tibia canet : pariterque in bello sagittarius et gravis armatura miles equitabit, eques vero sagittabit, ita ut omnes ea, quae nec sciunt neque intelligunt, facere non possint. At rem admodum bonam et popularem esse diclitant : ego minime popularem existimo. Sunt enim in civitatibus quidam populo infensi, quos si »ors contigerit, populum perdent. Sed oportet populum ipsum sibi pro- spicientem deligere omnes ipsi benevolos et idoneos ad 552 σθαι τὸν μέλλοντα ὀρθῶς λέγεν περὶ ὅτων δεῖ λέγεν 5, χαὶ τὰ μὲν ἀγαθὰ ὀρθῶς διδάσχεν τὰν πόλιν πράσσεν, τὰ δὲ χαχὰ διαχωλύεν ', Εἰδὼς δέ γε αὐτὰ εἰδήσει xod τὰ ἅτερα τούτων’ πάντα γὰρ ἐπιστασεῖται" ἔστι γὰρ ταῦτα τῶν πάντων. "Exeiva δὲ πάντα πότε δεῖ πράσσεν ἐπιστασεῖται" Διὰ τοῦτο 9 χρὴ x&v μὴ ἐπίστηται αὐ-- Ar A LN , "ὦ ΄ τὰ SS RT λέν, σχοπὲν * αἴχα δέῃ τοῦτο πράσσεν. Τὸν δὲ διχά- 2 ; ew TT AS ζεσθαι ἐπιστάμενον δεῖ τὸ δίκαιον ἐπίστασθαι ὀρθῶς" περὶ γὰρ τούτων τὸ δικάζεσθαι. Εἰδὼς δὲ τοῦτο, εἰ- - M 3 2 , *,* m M - a 1 δήσει xal τὸ ὑπεναντίον αὐτῷ xal τὰ ἑτεροῖα ?, Δεῖ δὲ αὐτὸν xal τὼς νόμως ἐπίστασθαι πάντας" αἷ τοίνυν * - , τὰ πράγυατα μὴ ἐπιστασεῖται, οὐδὲ τὼς νόμως. Τὸν M p » γὰρ ἐν μωσιχᾷ νόμον τις ἐπίσταται, ὅσπερ χαὶ μωσι- zi TRU T PIDE dL s ἐν ἃ Y x&v, ὃς δὲ μὴ μωσιχάν, οὐδὲ τὸν νόμον. Ὃς γὰρ ᾿ ; 5 τὰν ἀλάθειαν τῶν πραγμάτων ἐπίσταται, εὐπετὴς Y b 6 Ad d " , £ RII Und d e τούτῳ ? ὃ λόγος, ὅτι πάντα ἐπίσταται" ὡς δ᾽ ἐν βραχεῖ εἰπέν ^, δεΐ νιν ἐρωτώμενον ἀποχρίνεσθαι περὶ πάντων. Οὐχῶν δεῖ νιν πάντ᾽ ἐπίστασθαι. Μέγιστον δὲ xod J^, x E χἄλλιστον ἐξεύρημα εὕρηται ἐς τὸν βίον, μνάμα, xal ἐς πάντα χρήσιμον, ἐς φιλοσοφίαν τε χαὶ ἐς σοφίαν. Ἔ ὌΝ I rcu νον ΘΚ 7. ' - "S Te στι δὲ τοιοῦτο , ἐὰν προσέχης τὸν νοῦν, δι᾿ ὦ πρῶτον παρελθοῦσα γνώμα μᾶλλον αἰσθησεῖται τὸ LUI MES Beca QU MET eU TEE σύνολον ὃ ἔμαθες, δεύτερον δὲ διὰ τῷ μελετᾶν ! al xa ᾿ ἀκούσης. Τὸ γὰρ πολλάχις ταὐτὰ ἀχοῦσαι χαὶ εἶπαι ἐς μνάμαν παρεγένετο τρίτον, αἴ χα ἀχούσης, ἔπειτα δ᾽ OSGAIT.E ἢ Φ SS etim - FE δ᾽ εἰδῇς É χαταθέσθα:, οἷον τόδε- δεῖ μεμνᾶσθαι Χρύ- σιππον, χατθέμεν ἐπὶ τὸν χρυσὸν χαὶ τὸν ἵππον" ἄλλο, PN , h , n “Ὁ ^ * , IN πυριλάμπην P, χατθέμεν ἐπὶ πὺρ xat τὸ λάμπεν. Τάδε μὲν περὶ τῶν ὀνομάτων. Τὰ δὲ πράγματα οὕτως" περὶ ἀν - «- ΜΝ ΘΣ ἢ ἀδδο νοῦ NCQEE TREE à EC δρείας ἐπὶ τὸν Ἄρη xal τὸν Ἀχιλλῆα" περὶ χαλχείας δέ, DISPUTATIONES MORALES. : ἐπὶ τὸν “Ἡφαιστον᾽ περὶ δειλίας, ἐπὶ τὸν ᾿Επειόν, (Emendavi : ? ἦσαν; codd. ἦεν. " ἃ ἕχαστος αὖ- τῶν cum Orellio ; ἃ καὶ αὐτὸς codd. * ἦσαν; codd. ἦεν. 4 ἐντὶ; ἐντὶν libri. * ἔμαθε; μαθὼν eodd. ! 2vzi; libri ἐστί. € xoi τὼς διδασχάλως οὐχὶ ἀχούομες. Ἤ- λεγχταί μοι ὃ λόγος cum Καπῖο ad Greg. Cor. p. 180; codd. xoi τὼς διδασχάλως οὐχὶ ἄμες; οὗ λέ- λεχταί μοι ὃ λόγος. " μέσον ; codd. μέσην. 1 χαὶ ; codd. ti. Κ αὐτὸν ἂν ἐρωτῴη; codd. αὐτὸν ἐρωτῴη. ! καὶ τἄλλα χαττωυτό cum Καπῖο ad Greg. Corinth. Ρ- 2345 codd, καὶ τἄλλα χατὰ τοῦτο. Gurxapeysou.ev xxi ἀναγχάσομεν; codd. διεχλαρώσαμεν xa ἠναγχά- σαμεν. " τυχόν; codd. τυχών. 9 ὃ τοξότας xal 6 ὁπλίτας cum Orellio; codd. τὼς τοξότας xai τὼς ὁπλίτας. P δύ- νασθαι xat διὰ μαχρῶν διαλέγεσθαι; codd. δύνασθαιχαὶ ἀλέγεσθαι. q λέγεν, καὶ περὶ : libri λέγεν,, περὶ, " περὶ πάντων τῶν ἐόντων Evil. cum Orellio; περὶ πάντων τῶν €... libri. δεῖ λέγεν; libri xal λέγοι." διαχωλύεν: codd. τὼς κωλύειν. " ἐκεῖνα δὲ πάντα πότε δεῖ πράσ- σεν ἐπιστασεῖται; codd. χεῖνα δὲ ποτὶ ταὐτὸν τὰ δέοντα πρασσεῖται. X-y διὰ τοῦτο χρὴ χἂν μὴ ἐπί- στηται αὐλέν, libri χρὴ x&v μὴ ἐπίσταται αὐλέν. 1 σχοπὲν; deest in codd. ? ἑτεροῖα: codd. τέρεια. εὐπετὴς τούτῳ ὃ λόγος ὅτι πάντα ἐπίσταται: codd. εὐπετὴς (ἀπετὴς) 0 λόγος ὅτι πάντα ἐπίστασθαι. * ὡς δ᾽ ἐν βραχεῖ εἰπέν; libri ὃς δὲ βραχύ. ἃ τοιοῦτο; codd. τοῦτο. * δι᾿ ὦ πρῶτον; libri διὰ τούτων. In sequenti- bus τὸ σύνολον ; libri σύνολον. ! δεύτερον δὲ διὰ τῷ με- λετᾶν ; libri δευτέραν δὲ μελέταν. F ἔπειτα δ᾽ εἰδῇς ; codd. ἔπειτα οἶδας." πυριλάμπην ; codd. πυριλάμπη.) exercitum ducendum, alios autem ad lezum custodiam aptos, alios ad alia. Ego viri essearbitror, posse ex eadem arte tum brevibus responsis, tum perpetua oratione dis- serere et rerum veritatem scire , et rile jus dicere : posse item verba ad populum facere ac totam dicendi disciplinam tenere et de rerum omnium, quemadmodum se habeant generateeque sint, natura praecipere. Ac primum quidem qui de omnium natura scil, cur non poterit de omnibus recte et agere? Deinde qui dicendi rationem perceptam liabet de omnibus recte dispulabit et quae cognovit de iis recte exponet. Oportet enim recte dicturum de iis quae novit habere orationem. ^Omnium enim peritus eril, si- quidem omnium sermonum artem tenet, sermones autem omnes circa ingentem rerum varielalem versantur. Pra- lerea recle dicturum scire convenit, quibus argumentis immorari deceat, civitatemque partim docere bona facere , partim mala impedire. Hec autem sciens alia quoque ab his diversa cognita habebit ; omnium enim intelligens erit, quoniam hzc omnibus tanquam partes subsunt. Ista au- tem cuncta quando facienda sint sciet, Quocirca etiamsi libia canere nesciat par est eum videre num id fieri deco- rum sit. Porro qui judicis officio fungi scit, eum oportet quod justum est probe intelligere : in hoc enim versatur judicandi munus. Hoc autem instructus contrarium quoque el diversa tenebit. Sed et legum omnium scientiam habere debet : si vero res non didicerit, ne leges quidem noverit. Etenim music: leges cognovit , qui musicam etiam didicit, qui vero musica non est imbutus, ne legum quidem ejus scientia pollet. Nam qui rerum veritatem perspexit, ei promtus est sermo, quia omnia animo comprehendit ; atque ut paucis complectar, oportet illum interrogatum de omnibus respondere posse. Ergo necesse est illum omnia intelligere. At maximum et ad vitam humanam accommodatissimum inventum est memoria artificium , ad omnia utile, tam ad philosophiam quam ad sapientiam. Est autem hujusmodi, si animum advertas , cujus rei be- neficio primum mens collecta magis totum quod didicisti sentiet, deinde si studiorum assiduilate intelligas. Eadem enim sepius audita dictaque in memoria iusidunt. De- nique, si rerum quas audis imagines suis locis reponere sciveris, verbi causa, si Chrysippi meminisse voles, in auri et equi imaginibus colloces , si cicindela , ignem et splendorem imagineris. Hzc quidem de verbis. Res aulem sic se habent : qux ad fortitudinem spectant , in Marte et Achille reponenda : quze ad artem fabrilem, in Vulcano : qui ad timiditatem , in E peo. APXYTOY TOY TAPANTINOY AIIOXIIAXMATIA. ARCHYT/E TARENTINI FRAGMENTA. A. HOIKA. α΄. "Ex τοῦ περὶ ἀνδρὸς ἀγαθῶ xod εὐδαίμονος. α΄. Πρᾶτον μὲν ὧν χρὴ τοῦτο γινώσχεν, ὅτι ὃ μὲν ἀγαθὸς ἀνὴρ οὐχ εὐθέως εὐδαίμων ἐξ ἀνάγχας ἐντί, ὃ δὲ εὐδαίμων xa ἀγαθὸς ἀνήρ ἐντιν. ὋὉ μὲν γὰρ εὐ- δαίμων ἐξ ἐπαινετῶ xat μαχαριστῶ γίνεται, 6 δ᾽ ἀγα- θὸς ἀνὴρ ἐξ ἐπαινετῶ μόνον. [ἵεται δὲ 6 μὲν ἔπαι- νος ἐπ᾽ ἀρετᾶ, 6 δὲ μαχαρισμὸς ἐπ᾽ εὐτυχίᾳ " χαὶ ὃ μὲν ἀγαθὸς ἀνὴρ ἐπὶ τοῖς παρ᾽ ἀρετᾶς * ἀγαθοῖς γίνε-- ται τοιοῦτος, ὃ δὲ εὐδαίμων xat ἐπὶ τοῖς διὰ τύχαν * xxl 6 μὲν ἀγαθὸς ἀνὴρ ἀναφαίρετον ἔχει τὰν ἀρετάν, ὃ δ᾽ εὐδαίμων ἔντιν ὅκ᾽ ἀφαιρέεται τὰν εὐδαιμοσύναν. Τᾶς μὲν γὰρ ἀρετᾶς ἀνυπεύθυνος & δύναμις, τᾶς δ᾽ εὐδαιμοσύνας εὐθυνομένα. Νόσοι τε γὰρ μαχραὶ σώ- ματος xal παρώσιες αἰσθαταρίων ἀποιμαραίνοντι τὰν εὐθάλειαν τᾶς εὐδαιμοσύνας. (* ἀρετᾶς edidi cum Halmio; codd. παρὰ ταύ- της.) β΄. Διαφέρει δὲ θεὸς ἀνθρώπω ἀγαθῶ, ὅτι θεὸς μὲν 0) μόνον εἰλιχρινῆ χαὶ διυλισμέναν ἔχει τὰν ἀρετὰν ἀπὸ παντὸς T6) θνατῶ πάθεος, ἀλλὰ χαὶ τὰν δύναμιν αὐτᾶς ἄτρυτον πέπαται χαὶ ἀνυπεύθυνον, ὡς πρὸς αἰωνίων ἔργων σεμνότατα τε xal μεγαλοπρέπειαν ἄνθρωπος δ᾽ οὐ μόνον τῷ θνατῷ τᾶς φύσιος χαταστά- ματι μήονα ταύταν πέπαται, ἔντι δ᾽ ὄχχα xa δι᾽ [δ γ θῶν ἀμετρίαν, xal διὰ συνήθειαν i ἰσχυράν, καὶ διὰ φύσιν μοχθαρὰν xai δι᾿ ἄλλας αἰτίας πολλὰς ἀδυνατεῖ xat ἄχραν γεναθῆμεν παναλαθέως ἀγαθῶ. Y. Φαμὶ δὴ τὸν ἀγαθὸν ἄνδρα τοῦτον ἦμεν, τὸν πράγμασι μεγάλοις χαὶ χαιροῖς χαλῶς χρεόμενον. Οὗτος δέ χα εἴη ὃ εὐτυχίαν. τε δυνάμενος χαλῶς φέ-- ρεν χαὶ πάλιν ἀτυχίαν, xai 6 ἔν τε τοῖς χαλοῖς xal τιμίοις ἄξιος γενόμενος τῶν ὑποχειμένων, χαὶ μεταβα- λοίσας τᾶς τύχας εὖ τὸ παρὸν ἐκδεχόμενος. Αἱ δὲ συντόμως τε χαὶ χεφαλαιωδῶς δεῖ φράσαι , ὃ ἐν παν- τεσσι τοῖς χαιροῖς χαλῶ)ς ἀγωνιζόμενος ἐκ τῶν ἐνδεχο- βένων, xal μὴ μόνον αὕὔταυτον οὕτω διατιθείς, ἀλλὰ χαὶ τὼς ἐμπιστεύσαντας αὐτῷ χαὶ συναγωνίσαμεένῶς: δ΄, ᾿Επεὶ ὧν τῶν ἀγαθῶν ἃ μὲν αὐτά ἐντι δι᾽ αὔ- ταυταὰ αἱρετά, οὐ μὰν BV ἅτερον, ἃ δὲ δι᾿ ἅτερον, οὐ ———————————————————————————————————— A. MORALIA. a. Ex libro de viro bono et beato. I. Primum igitur illud tenendum est, virum quidem bonum non statim esse necessario beatum , sed beatum etiam bonum esse. Beatus enim ex laudabili et felicitatis praedicationem merito, bonus autem vir e laudabili tan- tum (it. Contingit vero laus ob virtutem, felicitatis pre- dicatio ob bonam fortunam. Ac bonus quidem vir bonis a virlute ortis talis efficitur, beatus vero etiam fortuna blandimentis : przelerea bonus vir virtute non adimenda ornalus est, beatus interdum beatitudine privatur. "Vir- tulis enim facultas libera, beatitudinis obnoxia est. Nam et diuturni corporis morbi et sentiendi instrumentorum amissio beatitudinis florem exslinguunt. H. Diífert autem deus ab homine proho, quod deus quidem non solum habet sinceram et purgatam ab omni mortali atfectu. virtutem, verum etiam ejus vim indefes- sam ac liberam , ut zeternorum operum majestati ac ma- gnificentiae consenlaneam possidet : homo autem non tan- tum mortali naturze habitu minorem hanc possidet, sed nonnunquam etiam tum propter bonorum abundantiam, tum ob consuetudinis potentiam, tum pravae naturz vi- tio, tum aliis multis de causis non potest ad veri boni fastigium pervenire. HI. Virum sane bonum eum esse dico, qui rebus ma- gnis et temporibus recte utatur. Talis autem erit qui prosperam fortunam scit recte ferre et adversam, quique rebus pulchris et praeclaris obeundis non sit impar : quique fortuna mutata praesentem statum boni consulat. Quodsi breviter summatimque res est exponenda, is bonus dicen- dus, qui omni occasione recte quantum in eo situm est certet neque solum se ipsum ita composuerit , sed et alios ipsi fidentes et certaminum socios. IV. Cum igitur ex bonis alia quidem propter se ipsa sint expetenda, non ob aliud; alia vero propter aliud , hoá 554 SR) PES ἙΕῚ V ANA E μὰν δι᾽ αὔταυτα, εἴη ἂν καὶ τρίτον τι εἶδος ἅτερον ἀγα- θῶν, ὃ καὶ GV αὔταυτον αἵρετόν ἐντι xal δι᾿ ἅτερον. , a5 » V - - E] - “ 3.4 'π΄ν Τίνα " ὧν ἐντι τὰ τοιαῦτα τῶν ἀγαθῶν, ἅπερ αὐτὰ δι αὔταυτα alzerk πέφυχεν ἦμεν, ob μὰν OU ἅτερον; ^ Ἵ € ^ , LI EU αὶ d . ^ φανερὸν ὅτι & εὐδαιμοσύνα. Ἵαύτας γὰρ ἕνεχα τὰ »* [4 , , " ε , 2^ * € , ἄλλα αἱρεόμεθα, αὐτὰν δὲ ταύταν οὐδενὸς ἁτέρω. "my ^ , XA ^d Ἢ e , E Τίνα δὲ πάλιν ἐντί, ἃ OV ἅτερον μὲν αἱοεόμεθα, οὐ μὰν OU αὕταυτά γε; δᾶλον ὅτι τὰ ὠφέλιμα xol τὰ παρεχτιχὰ P τῶν ἀγαθῶν, ἅπερ αἴτια γίνεται τῶν αἷ- ρετῶν͵, οἷον πόνοι μὲν σώματος xat γυμνάσια xai τρί- Ψιες εὐεχτίας, ἀναγνώσιες δὲ xat μελέται χαὶ ἐπιτη- δεύσιες χαλῶν καὶ ἀρετᾶς. Τίνα δὲ xoi δι᾿ αὔταυτα αἱρετὰ xal τὰ δι᾽ ἅτερον : οἷον αἵ τε ἀρεταὶ xai αἱ Ξ E ἕξιες αὐτῶν, xal αἱ προαιρέσιες, xat αἵ πράξιες, καὶ πᾶν τὸ ἐχόμενον τᾶς τῷ καλῶ οὐσίας. Τὸ μὲν ὧν δι᾽ ν € , » M ΝΥ y Ld , , αὔταυτο αἱρετόν, οὐ μὰν GU ἅτερον, μονῆρες ἀγαθόν Ξ rios ΔΕ ΤΑ dh Wt TOR ἐντι xal ἕν τὸ δὲ xal OV αὐτὸ xol OU ἅτερον, τριχᾷ EA rp ' , ^" om , , Eq δέδασται. 'l'ó μὲν γάρ τι αὐτῶ περὶ Ψψυχάν ἐντι, τὸ A om | oM nip d Y VAS EY. ὑφ πος δὲ περὶ σῶμα, τὸ δέ τι ἐκτός - περὶ ψυχὰν μὲν αἵ τᾶς ap - τ ᾿ Ψυχᾶς ἀρεταί, περὶ σῶμα δὲ αἱ τῷ σώματος, ἐχτὸς AA οἰλι ὃ "" , ) L3 II ) , M κ᾿ ^ δὲ φίλοι, δόξα, τιμά, πλοῦτος. αραπλασίως δὲ χαὶ τὸ δι’ ἅτερον αἱρετόν " τὸ μὲν γάρ τι αὐτῶ τὰ ποιατιχὰ τῶν τὰς ψυχᾶς ἀγαθῶν, περὶ σῶμα δὲ τὰ τῶ σώμα- τος, ἐχτὸς δὲ τὰ αἴτια πλούτω καὶ δόξας χαὶ τιμᾶς x«i φιλίας. Ὅτι δὲ τὰν ἀρετὰν ἦμεν συμδέδαχεν , M Ὃν , , € , ^m S2, πὰ ON ΟἹ αὐτὰν OU αὐταύταν αἵρετάν, δᾶλον xal Ex τῶνδε. Αἰ γὰρ τὰ χαταϑδεέστερα τᾷ φύσει ( λέγω δὴ τὰ σώματος , , , M ^» 2 , , οι ἀγαθά), αὐτὰ δι’ αὔταυτα αἱρεόμεθα, χρέσσων δὲ ARCHYT/E $1 ,, H ir des in Er Vuy& σώματος, φανερὸν ὅτι xat τὰ τᾶς ψυχᾶς ἀγαθὰ ᾿ Y , αὐτὰ δι᾽ αὔταυτα ἀγαπέομες, ἀλλ᾽ οὐ διὰ τὰ γοντα ἀπ᾽ αὐτῶν. (* τίνα ὧν ἐντι scripsi; codd. τίνων ow ἐντι. Ὁ παρεχτιχὰ posui pro membranarum lectione mpoutpevuxa. ) ΄ m , - ε΄. Τῶ δ᾽ ἀνθρωπίνω Bü» χαιροὶ τρεῖς, ὃ μὲν ἐν , - : εὐτυχία, ὃ δὲ ἐν ἀτυχία, ὃ δὲ μεταξὺ τούτων. ᾿Επεὶ ὧν ἀγαθὸς ἀνὴρ ὃ ἔχων ἀρετὰν xat 6 γρεό ἀρετᾶ, χρέ Y jp ὃ ἔχων ἀρετὰν xot ὃ χρεόμενος ἀρετᾷ, χρέ- bab ist. SEMI 3 , A NE , εται δὲ αὐτᾷ κατὰ τὼς τρεῖς καιρώς " 7, γὰρ ἐν ἀτυχία ἌΓΕ ; z Ἢ ἢ ἐν εὐτυχία ἢ ἐν τοῖς μεταξὺ τούτων" χαὶ ἐν ἀτυχίᾳ ΤΌΣΑ ; : x μέν ἐντι χαχοδαίμων, ἐν δ᾽ εὐτυχία εὐδαίμων, ἐν δὲ τᾷ υέσα καταστάσει οὐχ εὐδαίμων. Φανερὸν ὧν ὅτι οὐδὲν ἅτερόν ἐντι εὐδαιμοσύνα ἀλλ᾽ ἢ χρᾶσις ἀρετᾶς ἐν εὖ- ; " zi E τυχία. Λέγομες δὲ νῦν εὐδαιμοσύναν τὰν τῷ ἀνθρώπω. ed 2 3 τι O δ᾽ ἄνθρωπος οὐχ & ψυχὰ μόνον, ἀλλὰ xa τὸ σῶμα" A AY “- τ , τὸ γὰρ ἐξ ἀμφοτέρων ζῷον καὶ τὸ 2x τοιούτων ἄνθρω- πος. Καὶ γὰρ αἱ τᾶς ψυχᾶς ὄργανον τὸ σῶμα πέφυ- xtv, ἀλλὰ xoi τῷ ἀνθρώπω μέρος, xol τοῦτο xol à Nou sre 2 ; ψυχά. Διὸ καὶ τῶν ἀγαθῶν ἃ μέν ἐντι τῷ ἀνθρώπω, ἃ δὲ τῶν μερέων. Καὶ ἀνθρώπω μὲν ἀγαθὸν εὐθαι- μοσύνα, τῶν δὲ μερέων τῷ ἀνθρώπω, ψυχᾶς μέν, ; 3 φρόνασις, ἀνδρεία, διχαιοσύνα, σωφροσύνα, σώμα-- zT ce. Here Os c τος δέ, κάλλος, ὑγίεια, εὐεχτία, εὐαισθασία. — "D'a δὲ M ^ , , ἐχτός, πλοῦτος xol δύξα καὶ τιμὰ xal εὐγένεια, πέ-- φυχεν ἐπιγένναμα ἦμεν τῷ ἀνθρώπω, xat ἀχόλουθα «olg? φύσει προὐφεσταχόσιν ἀγαθοῖς, Δορυφορεῖ P δὲ M , Ld 3 m εὖ , , ^ - "m τὰ μήονα τῶν ἀγαθῶν τὰ μέζονα, φιλία μὲν xal δόξα non propter se ipsa : fuerit et tertia quaedam species bo- norum , qua et propter se sit expetenda et propter aliud. Quae igitur sunt hujus generis bona, qui propter se , non propter aliud solent expeti? Manifesto talis est beatitudo. Hujus enim gratia reliqua expetimus, eam vero ipsam nullius alterius gratia. Quae vero sunt, qua propter alia, non propter se ipsa appetimus? Nimirum res utiles et bo- norum conciliatrices, quae sunt cause optabilium , ut labores quidem et exercitia corporum et frictiones bonc valetudinis, lectiones aulem, meditationes el studia ho: nestalis atque virtutis. Quae vero et propter se et propter aliud expetenda? nempe virtutes et habitus earum et con- silia et actiones el quidquid coharet cum honesti ratione. Bonum igitur, quod propter se, non propter alterum eli- gendum sit, solum et unicum est : quod vero et propter se et propter aliud , trifariam divisum est. Partim enim in animo est , partim in corpore, partim extrinsecus : in animo quidem virtutes animi, in corpore vero corporis virtutes, extra hominem amici, gloria, honor, divitiae. Similiter et illud quod propter aliud expetitur : est enim partim id omne quod animi bona eflicit, partim quod circa corpus hujus bonorum externorumque causam prae- bet, divitiarum , glorize, honoris et amicitia, Caeterum virtutem propter se expetendam esse, hinc eliam colli- gitur. Si enim illa, quae inferiora sua natura sunt (dico corporis bona), propter se expetimus, animus autem praestantior corpore, apertum est nos animi quoque bona propler se, non propler eorum effectus expetere. V. Vite humanae tria sunt tempora , unum felicitatis , aliud. infelicitatis, tertium medium utriusque fortuna. Cum igitur vir bonus sit virlute praeditus ejusque cultor, in illius autem exercitatione tribus temporibus versetur, sive duriore fortuna conflictatus, sive felicitate florens , sive mediocrem rerum statum nactus : in adversa quidem fortuna est miser, in prosperitate felix, in medio vero statu non beatus. [Liquet igilur, felicitatem esse nihil aliud quam usum virtulis in prospero rerum successu, Loquimur autem hoc loco de hominis beatitate. Homo aulem non tantum ex animo, sed e corpore quoque com- posilus est; nam ex utroque animal atque e talibus homo constat. Quamvis enim corpus animi sit instrumentum, tamen εἰ hominis pars est, itidem et animus. Quocirca et bona alia quidem sunt hominis, alia vero parlium. Atque hominis quidem bonum felicitas, partium autem hominis, animi quidem prudentia, fortitudo, juslilia , lemperantia; corporis vero pulchritudo, sanitas, bona habitudo, integritas sensuum. Externa vero, opes , glo- ria, honor, nobilitas hominis bonorum accessiones esse solent, bonisque natura praecedentibus subjici. Minora aulem bona majoribus satellitum instar adsunt, amicilia FRAGMENTA. 555 xal πλοῦτος σῶμα xal duy dv , ὑγίεια δὲ xat ἰσχὺς xat εὐαισθασία ψυχάν, φρόνασις δὲ xal ἀνδρία xa σωφρο- σύνα xal & διχαιοσύνα τὸν νόον τᾶς ψυχᾶς, ὃ δὲ νόος τὸν θεόν. Οὗτος γὰρ ὁ χράτιστός ἐντι xal ὃ ἅγεμο- νεύων * xal τούτω “ ἕνεχα xal τὰ ἄλλα τῶν ἀγαθῶν δεῖ παρῆμεν. Στρατεύματος μὲν γὰρ ἁγεῖται στρατα- γός, πλωτάρων δὲ χυδερνάτας, τῷ δὲ χόσμω θεός, τᾶς δὲ oy! ἃς νόος, τᾶς δὲ περὶ τὸν βίον εὐδαιμοσύνας φρό- νασις. Οὐδὲν γὰρ ἅτερόν ἐντι φρόνασις, αἱ μὴ ἐπι- στάμα τᾶς περὶ τὸν βίον εὐξαιμοσύνας ἣ ἐπιστάμα τῶν χατὰ φύσιν ἀνθρώπω ἀγαθῶν. (3 τοῖς inserui cum Hirschigio. P δορυφορεῖ δὲ cum Halmio scripsi pro librorum lectione £ogu- φορεῖται. * τούτω posui; libri τούτων.) ς΄. Καὶ θεῶ μὲν εὐδαιμοσύνα xat βίος ἄριστος, τῶ δ᾽ ἀνθρώπω ἐξ ἐπιστάμας χαὶ ἀρετᾶς xal τρίτω εὐτυ- χίας σωματουμένα παραγίνεται. Λέγω δὲ σοφίαν μὲν ἐπιστάμαν τῶν θείων xal δαιμονίων, φρόνασιν δὲ τῶν ἀνθρωπίνων χαὶ τῶν περὶ τὸν βίον. Τὰς γὰρ λόγοις xal ἀποδείξεσιν ποτιχρωμένας ἀρετὰς δέον ἐπι-- στάμας ποταγορεύεν ἀρετὰν δὲ τὰν ἠθιχὰν χαὶ βελτί- σταν ἕξιν τῷ ἀλόγω μέρεος τᾶς ψυχᾶς, xa6' ἃν χαὶ ποιοί τινες ἦμεν λεγόμεθα χατὰ τὸ ἦθος, οἷον ἐλευθέ- piot, δίχαιοι xal σώφρονες" εὐτυχίαν δὲ τὰν παρὰ τὸν λόγον τῶν ἀγαθῶν παρουσίαν, xai μὴ δι᾿ αὐτὸν γινο- , μέναν. ἃ δ᾽ εὐτυχία οὐχ ἐφ᾽ ἁμῖν - ἐν δὲ θεωρίαις xat πράξεσι τῶν χαλῶν τὸ εὐδαιμονέν,, αἵ δὲ θεωρίαι καὶ αἱ πρά- PE U^ τῶ 13 Y τῷ , .. Ὁ δ΄ τῷ mEL ὧν ἃ μὲναρετα χαᾶι ἐπισταμα £9 WXutv, f , n τ , "Me. fe ποτάντεις μὲν οὖσαι λειτουργίαν xal dvdyxav ἐπιφέροντι, εὐοδοῦσαι δὲ διαγωγὰν xal εὐδαιμοσύναν᾽ γίνεται δὲ ταῦτα ἐν εὐτυχία " φανερὸν ὅτι οὐδὲν ἅτε- ρόν ἐντι εὐδαιμοσύνα, αἱ " μὴ χρᾶσις ἀρετᾶς ἐν εὐ- τυχία. ( * αἱ scripsi ; codd. εἰ.) UC. Ὅτι 6 ἀγαθὸς. ἀνὴρ οὕτω διάχειται ποτ᾽ εὐτυ- χίαν, ὥσπερ χαὶ ὃ τῷ σώματι χαλῶς ἔ ἔχων χαὶ ῥωμαϑ λέως. Καὶ γὰρ ἐχεῖνος οἷός τε xal θάλπος xal ψῦχος ὑπομένεν, χαὶ βάρος ἄραι μέγα, καὶ πολλὰς ἁτέρας εὐχερῶς ὑπομένεν χαχοπαθείας. γ΄. Ἐπεὶ ὧν εὐδαιμοσύνα χρᾶσις ἀρετᾶς ἐν εὐτυ- χία, περὶ ἀρετᾶς xol εὐτυχίας λέγωμες, xal πρᾶτον περὶ εὐτυχίας. Τῶν γὰρ ἀγαθῶν ἃ μὲν οὐχ ἐπιδέχεται ὑπερθολάν, οἷον ἀρετά, οὗ γάρ ἐντι ὑπερβάλλοισά τις ἀρετά, xai ὑπερβαλλόντως τις ἀγαθός" ἅ γὰρ ἀρετὰ στάθμαν ἔχει τὸ δέον, xal ἐντι τῶ δέοντος ἕξις ἐν τοῖς πραχτοῖς" & δ᾽ εὐτυχία καὶ τὰν ὑπερθολὰν ἐπιδέχεται xal τὰν μήύωσιν, ὑπερθάλλοισα δὲ γεννᾷ τινας χαχίας, xal ἐξίστησι τὸν ἄνθρωπον ἐκ τᾶς χατὰ φύσιν ἕξιος, ὥστε πολλάχις ἀντιδαίνειν καὶ τᾷ συστάσει τᾶς ἄρε- τᾶς. Καὶ οὐ μόνον & εὐτυχία, ἀλλὰ χαὶ ἅτεραι αἰτίαι πλέονες. Οὐδέποχα γὰρ δεῖ θαυμαίνειν περὶ μὲν αὖ-- λατιχὰν Ζωέν τινας ἀλαζόνας, οἱ τὰ ποτ᾽ ἀλάθειαν ἐάσαντες φαντασία τινὶ ψευδεῖ τὼς ἀμώσως αἱρέοντι ", περὶ δὲ τὰν ἀρετὰν μὴ ἦμεν τὸ τοιοῦτον γένος, ἀλλ᾽ ὅσῳ περ σεμνότερόν ἐντι, τοσούτῳ χαὶ τὸ ποτιποιού- μενον περὶ αὐτὰν πλέον ἦυεν γένος. Πολλὰ γάρ ἐντι πος“ ΄΄΄ἷἝἕ“ἕ“΄΄΄ἷ΄ἷ΄ἷ΄ Ῥς.Ῥ :.-.-........ quidem et gloria οἱ diviti:e. corpori atque animo , sanitas vero et robur et sensuum integritas animo : prudentia autem et fortitudo et temperantia el justitia intellectui , intellectus autem deo ipsi. Hic enim supremus est et gubernator, ejusque causa cctera bona prasto esse opor- let. Exercitui enim praeest imperator, naulis guberna- tor, mundo autem deus , animz vero mens ipsa, vilze de- nique felicitati prudentia. Quippe nihil aliud prudentia est, quam scientia quadam vitz feliciler agend:e aut bonorum homini insitorum cognitio. VI. Ac dei quidem beatitas et vita optima est, ominis autem felicitas e scientia, virtute terliaque prospera for- tuna quasi coalescit. Appello autem sapientiam quidem cognitionem celestium divinarumque rerum , prudentiam vero humanarum rerum et earum quie ad vitam spectant peritiam, Eas enim quze ratione εἰ demonstratione utun- tur virtutes fas est scienlias nominare : virtutem vero moralem etiam optimum animi partis ratione carentis ha- hitum , secundum quem aliquo modo morati esse dicimur, verbi causa liberales , justi et temperantes : bonam deni- que fortunam bonorum , quz praeter. rationem eaque non adhibita contingunt, affluentiam. Quum igitur virtus quidem et scienlia in nostra potestate sint, bona autem fortuna non ilem, in meditatione vero et actione rerum honestarum sita sit felicitas, contemplatio porro et actio- nes, in asperitatibus rerum ministerium et necessitatem, in successu delectationem et felicitatem afferant, eaque in prospera fortuna fiant : patet nihil aliud esse felicitatem, quam usum virtutis in rebus secundis. YII. Bonus vir sic affectus est erga fortunam secun- dam, utis qui integro est corpore et viribus pollet. Ta- lis enim et :estum et frigus potest tolerare et pondus at- tollere ingens multasque alias facile perferre aerumnas. VII. Cum igitur beatilas usus sit. virtutis in fortuna bona , de virtute et bona fortuna dicamus , ac primo qui- dem de prosperitate. Quippe bonorum quzdam non ad- mittunt exsuperantiam, ut virtus. Non enim est ulla virtus quz modum excedat aut quisquam nimis bonus : nam virtus normam habet decorum, estque decori in rebus agendis habitus : prospera autem fortuna et exsu- perantiam admittit et defectum, modumque transiens £gi- gnit quzedam vitia atque liominem a naturali habitu abs- trahit, ita ut virtutis quoque substantie sapenumero adversetur. Nec solum res florentes, verum etiam ali:e caus: complures id faciunt. Neque enim unquam mirari oportet quum inter tibicines quidam reperiantur oslten- talores qui vera arte neglecta falsa quadam ejus imagine imperitos captent , nihil ejus generis inter virtutis cultores esse, sed quo res gravior sil virtus, eo plura qua sibi vindicent eam esse genera. Multa enim sunt qua virtu- 556 ARCHYT/E , ' dis 27] , T τὰ διαστρέφοντα τὰς περὶ τὰν ἀρετὰν ἐπιφανείας, ὧν ἕν μέν ἐντι τὸ τῶν ἐπιδουλευόντων xal ποτιποιουμένων γένος" ἅτερα δὲ φυσιχὰ πάθεα παραχολουθέοντα ἐνίοχα ποιέοντι ἐναντίαν ἐπιπρέπειαν τὰς ἀλαθινᾶς διαθέσιος. M * M , Y , 5 - , τινὰ δὲ xal δι’ ἔθος συνεχτεθραμμένα £x παλαιῶν y pó- νων, οὐχ ὀλίγα δὲ καὶ δι’ ἁλιχίας ἁδατιχάς τε χαὶ γε- ροντιχάς, xoi OU εὐτυχίας ἢ χαὶ ἀτυχίας, xot δι’ € , , ,H σ ) 54 - ἁτέρως παμπλαθέας τρόπως. “ὥστε οὐδέποχα δεῖ θαυμαίνειν. αἱ πάντ᾽ ἀνεστραμμένως ἐνίοχα χρίνεται , pap à , E ΕΣ ἢ , : xh τᾶς ἀλαθινᾶς διαθέσιος μεταπιπτοίσας, ὥσπερ xal τέ- χτονὰ τὸν ἄριστον ἦμεν δοχέοντα πολλὰ ἐν τοῖς ὕπο- χειμένοις ἔργοις δρέομες ἁμαρτάνοντα, xal στραταγὸν χαὶ χυύερνάταν xoi γραφέα xol πάντας ἁπλῶς, xal ὅμως οὐκ ἀποστερέομες τᾶς ὑπαρχοίσας ἕξιος" οὕτως , * ^ , , Y» - ὩΣ ^ kJ οὐδὲ τὸν ἀχολασταίνοντα ἔν τισι καιροῖς, οὐδὲ τὸν ἀδι- χήσαντα, οὐδὲ τὸν ἀποδειλιάσαντα ἐς τὼς χαχὼς τα- χτέον ἄνδρας, οὐδὲ μὰν τὼς τούτων τι χατορθώσαντας 2 ^ -l , EJ ^ - , ^ * Y ἐς τὼς ἀγαθώς, ἀλλὰ τοῖς τε φαύλοις τὸ τυχὲν ποτὲ δοτέον τοῖς τε ἀγαθοῖς τὸ διαμαρτάνεν. Τὰν δὲ ἀλα- θινὰν χρίσιν οὐ ποθ᾽ ἕνα χαιρὸν ἐπιῤλέποντας ποιη- τέον P, οὐδ᾽ ἐπὶ χρόνω τι πλᾶθος, ἀλλ᾽ ἐπὶ πάντα τὸν , [:/ v ^ m , * ^ ^ “- βίον. “Ὥσπερ δὲ τὸ σῶμα βλάπτει μὲν χαὶ τὸ τᾶς ἐνδείας xal τὸ τὰς ὑπερδολᾶς εἰδος, οὐ μὰν ἀλλὰ νό- , ν I 2 : ; cc δολὰ WE σως ἔτι μέζονας ἐμποιὲν πέφυχεν & ὑπερδολὰ xal τὰ , , Nm 1 ids / χαλεόμενα Tepncup s DMBDLUDNQE τυχὸν, βλάπτει A] — , ἘΝ kJ μὲν xal τὸ τᾶς εὐτυχίας ἢ ἀτυχίας εἶδος ἀκαίρως πα- ραγενόμενον, οὐ μὰν ἀλλὰ νόσως ἔτι μέζονας ποιὲν πέφυχεν ἅ λεγομένα παρὰ πάντεσσιν εὐτυχία, ὥσπερ οἶνος καταμεθύσχοισα τοῖς ἀγαθοῖς τὰν διάνοιαν. ( Scripsi : ? αἵρέοντι cum Valckenario ad Eurip. Hippol. v. 17 pro membranarum lectione ἀεὶ ῥέοντι. P ποιητέον quod in codd. desideratur in- serui. ) θ΄, Ὅθεν οὐχ ἀτυχίαν Eveyxiv ἐμμελῶς γχαλεπώτε- ρόν ἐντι, ἀλλ᾽ εὐτυχίαν. Πάντες μὲν γὰρ ἐν ἀτυχία μὲν ὄντες ? ὡς ἐπὶ πολὺ μέτριοι xol χόσμιοι τὸ ἦθος ἦμεν φαίνονται, ἐν δ᾽ εὐπραγίαις ἀνδρῆοι, μεγαλό- qpovec, μεγαλόψυχοι. Δεινὰ γὰρ ἀτυχία συναγαγὲν xot χαταρτίσαι τὰν ψυχάν, & δ᾽ εὐπραγία τοὐναντίον ἐπᾶραι xal χενῶσαι. Διὸ ποθεχτιχοὶ μὲν ἅπαντες xal συνετοὶ τὸν τρόπον ἀτυχέοντες, ἐπιθετιχοὶ δὲ χαὶ θαρ- σαλέοι τὸν τρόπον εὐτυχέοντες. (^ μὲν ὄντες Schowii conjectura est pro codi- cum lectione μένοντες.) v. Ὅρος δέ ἐντι εὐτυχίας, ἂν προέλοιτο ὃ ἀγαθὸς ἀνὴρ συνεργὸν αὐτῷ γενομέναν ποττὰς ἰδίας πράξιας, ὥσπερ χαὶ μέγεθος ναὸς καὶ μέγεθος πηδαλίω, (p χα- θιχνεῖσθαι δύναται ὃ ἀγαθὸς χυδερνάτας μεγάλα πε- λάγια διαπεραιούμενος χαὶ μεγάλαν ναυχλαρίαν στελ- λόμενος. Ἃ δ᾽ ὑπερδολὰ τᾶς εὐτυχίας τοῖς ἀγαθοῖς oU χρατεῖσθαι πέφυχεν ὑπὸ τᾶς ψυχᾶς, ἀλλὰ χρατὲν αὐτᾶς. “ὥσπερ γὰρ τὸ λαμπρὸν φάος μαραυγίαν πε- ριτίθησι τοῖς ὀφθαλμοῖς, οὕτω xal ἃ ὑπερῥάλλοισα εὐτυχία τῷ νόῳ τᾶς ψυχᾶς. χίας ἅλις εἰρήσθω. (Stob. Flor. I, 72-81.) ια΄. Φρόνιμος ἀνὴρ οὕτως ἂν μάλιστα γένοιτο, at ὃ φύσιος πρᾶτον εὐστόχω τε χαὶ μναμονιχᾶς χαὶ φιλο- Καὶ περὶ μὲν ὧν εὖτυ- tis speciem pervertant, e quibus unum est insidiantium et simulantium genus : tum naturales cupiditates virtutis comites interdum in contrarium vertunt verc affectionis decorem; quadam vero etiam ex consuetudine inde ἃ priscis temporibus nobis familiaria, non pauca item pro- pter zetatem juvenilem et senilem , ad hzec ob res prospe- ras οἱ adversas et ob alios mores complures. Quocirca mirandum non est, si omnia quandoque perverso judicio zeslimantur, sincero animi habitu immutato, quemadmo- dum etiam fabrum qui optimus habeatur multa in desti- natis operibus peccare videmus, similiter et imperatorem et gubernatorem el pictorem et omnino omnes, et tamen adeptae facultatis laude eos non fraudamus : sic nec luxu- riantem quibusdam temporibus aut injuste agentem , aut reformidantem in improborum numero reponemus , nec si qui horum aliquid recte egerint, in bonis viris numera- buntur, sed cum malis successus aliquando attribuendus, tum bonis lapsus et error. Veram autem sententiam di- cemus non unam occasionem aut longius temporis spa- tum, sed lotam hominis vitam intuentes. Ut vero corpori nocet defeclus et abundantic species, sed gravio- res etiam morbos excessus et quaecunque supervacanea sunt ei afferre solent : ita et animo nocet tam bonorum quam malorum species intempestive ei illata, verum mor- bosetiam acriores incutere illi solet qua apud omnes dicitur prospera fortuna, vini instar bonorum virorum animos quasi inebrians. IX. Quamobrem non adversam fortunam commode ferre difficile est, sed prosperam. Omnes enim, quamdiu in miseria sunt, plerumque temperatis modeslisque moribus esse videntur, in prospero autem rerum successu animosi, excelsi et superbi. Valet enim calamilas ad contrahen- dum et componendum animum , successus rerum contra ad inflandum et inanem reddendum. Quo fit ut infelices cuncti attenti sint et prudentes , audaces vero el confiden- tes qui felicitate florent. X. Finis autem quidam est prosper» fortuna , quam vir bonus actionum suarum sociam exoptet, sicut men- sura navis el clavi, quo ferire aquas potest bonus gu- bernator vasta maria transmittens et longinquam nmavi- gationem ingrediens. At nimia prosperitas, si viris bonis contingat , animo non parere solet, sed imperare. Ut enim nimia lux visum obscural : ita nimia prosperitas mentis aciem prasstringit. Ac de felicitate haec. dicta sufficiant. XI. Vir prudens ita maxime fiat, si primum ingenium sollers, animum memorem, naturam laboriosam nactus FRAGMENTA. : x - à ; - πόνω τυχὼν ἐν λογισμοῖς τε xal μαθημάτεσσι xal ταῖς ποτ᾽ ἀχρίδειαν θεωρίαις εὐθὺς ix νέω b γυμνάσαιτο τὰν διάνοιαν φιλοσοφίας ἁπτόμενος ὀρθᾶς, μετὰ δὲ ταύτας θεῶν τε χαὶ νόμων χαὶ βίων ἀνθρωπίνων ἐμπει- ρίαν λάθοι. Δύο γάρ ἐντι ἐξ ὧν τῶ φρονίμω διάθεσις HAE : : παραγίνεται, ὧν τὸ μέν ἐντι ἕξιν μαθηματιχάν τε xod ἡνωστιχὰν Aa6iv, τὸ δὲ θεωρήματα xal πράγματα πολλὰ ἐπελθόντα, τὰ μὲν χαὶ αὐτὸν ἰδόντα τὰ δὲ χαὶ δι’ ἑτέρω τινὸς τρόπω χατανοήσαντα. Οὔτε γὰρ ὃ ἐν ογισμοῖς xal μαῦγμάτεσσι xal ταῖς ποτ᾽ ἀχρίδειαν λογισμοῖς xal uan, ὶ πο θεωρίαις εὐθὺς ἐκ νέω γυμνάσας τὰν διάνοιαν ἵχανό pats ς Yt ς ἐντι ποτὶ φρόνασιν, οὔθ᾽ ὃ τούτων μὲν ἀπολειφθείς, ἐν ?? , poste, ἀχροαμάτεασι δὲ πολλοῖς xal πραγμάτεσσιν ἄναστρε- φθείς. ᾿Αλλ᾽ ὃ μὲν ἐν τῷ xa0' ἕκαστα χρίνεν τυφλὸς ἐγένετο τὰν διάνοιαν, ὃ δὲ ἐν τῷ χαθόλω θεωρὲν ἀεί. Y , ἢ e 2 πεῖς ἢν SEIS: ; Καθάπερ γὰρ ἐπὶ τῶν λογισμῶν δύναται ὃ λόγος τὰ ; T Suse S - 3 μέρεα συντιθεὶς τὸ ὅλον ἐξ αὐτῶν λογίζεσθαι, οὕτω χαὶ ἐπὶ τῶν πραγμάτων δύναται ὃ μὲν λόγος τὰν χαθόλω θεωρίαν ὅπογράφεν, ἃ δ᾽ ἐμπειρία xa ἕχαστα χρίνεν. P γρᾶφεν, ! n : : : ; (Stob. Flor. HI, 76. Correxi ? γένοιτο, αἱ 95- σιος; libri γένοιτο, φύσιος. ἢ £x νέω cum Hirschi- gio; codd. ἐχ νέων.) Παραπλησίως δὲ χαὶ γῆρας ἔχει ποτὶ νεότατα, xal D E T"? JL. , ποιεῖ & μὲν νεότας ἐγχειρητιχώς ", τὸ δὲ γῆρας προνο- ατιχώς" xal μηδέποχα ἀφύλαχτον ἦμεν πέφυχε P δια- volac , ἀλλὰ xa τί πράσσει xal τί πέπραχεν ἐπισχοπεῖ, ἵνα τὰ μὲν μέλλοντα τοῖς παρεόντεσσι σταθμεύμενος c, τὰ δ᾽ ἐνεσταχότα τοῖς παρῳχημένοις αὐτὸς αὔταυτον διορθοῦν δύνηται, ποτὶ μὲν τὸν παροιχόμενον χρόνον d , ^d 1 551 τὰν μνάμαν ἐφαρμόζων, ποτὶ δὲ τὸν παρεόντα τὰν αἴσθασιν,, ποτὶ δὲ τὸν μέλλοντα τὰν πρόνοιαν, "Evet γὰρ ἀεὶ μνάμα μὲν ἁμὶν τῶ παρεληλυθότος χρόνω, πρόνοια δὲ τῶ μέλλοντος, αἴσθασις δὲ τῶ παρεόντος. Διὸ δὴ δεῖ τὸν ὀρθῶς χαὶ χαλῶς ϑιοτεύεν μέλλοντα μὴ μόνον αἰσθατιχὸν καὶ μναμονευτιχὸν ἀλλὰ χαὶ προνο- ατιχὸν ἦμεν, (Stobzus Floril. CXV, 27. Emendavi ? ἐγχειρη- τιχώς eb προνοατιχώς cum Orellio; codd. ἐγχειρη- τιχῶς οἱ προνοατιχῶς. P ἦμεν πέφυχε; codd. αὐτὸ ἀφίε- μεν. * σταθμεύμενος 5 libri σταθμευόμενος. * παροιχό- μενον χρύνον cum Meinekio; libri παροιχόμενον.) MS Ps τὰ CMT RET ὙΣ p. Εν τῷ περὶ τᾶς ἠθιχᾶς παιδείας. ι6΄. Φαμὶ τὰν ἀρετὰν ἦμεν ποττὸ μὴ χαχοδαιμο- νὲν ἱχανάν, τὰν δὲ χαχίαν ποττὸ μὴ εὐδαιμονέν, αἴχα τὰς ἕξιας αὐτὰς χρίνωμες. Αἰεὶ μὲν γὰρ χακοδαιμο- νὲν ἀνάγχα τὸν χαχόν, αἴτε ἔχει ὕλαν ( χαχῶς τε γὰρ ^5 m , y , € ^ * 2 αὐτᾷ χρέεται) αἴτε σπανίζει ὡς xal τὸν τυφλὸν αἰεὶ xy - ἀνάγχα ἦμεν τυφλόν ?, αἴτε φῶς ἔχει xal λαμπρότατα δρατάν, αἴτε ἐν σχύτει διατελεῖ, Οὐχ αἰεὶ δὲ εὐδαι- μονὲν τὸν ἀγαθόν" οὐ γὰρ ἁ χτᾶσις τᾶς ἀρετᾶς εὐδαι-- μονία ἧς, ἀλλ᾽ & χρᾷ Καὶ γὰρ ὃ ἔχων τὰν ὄψιν [ [3e χρᾶσις. αἱ γὰρ ὃ ἔχων τὰν oy Uu - - ἘΝ " δ Ὁ - , * , οὐχ δρᾷ αἰεί: αἱ γὰρ μὴ ἔχη φῶς, οὐκ ὄψεται. Δύο δὲ δδοὶ τέμνονται ἐν βίῳ, & μὲν σχυθρωποτέρα, τὰν ὃ τλάμων ἐδάδιζεν ᾿Οδυσσεύς, & δ᾽ εὐδιεινοτέρα, τὰν EH , ΄ Δ “Ἵ; 2 , PE ἐπορεύετο Νέστωρ. Τὰν ὧν ἀρετάν φαμι δήλεσθαι μὲν ταύταν, δύνασθαι δὲ xal τήναν. Ἀλλὰ τὰν εὐ- δαιμονίαν χαρύσσει & φύσις βίον εὐχταῖον xal εὐστα-- raliocinando et artibus mathematicis et accurata. rerum contemplatione statim a puero animum exerceat ad rectam philosophiam incumbens, postea vero deorum res, leges hominumque vitas usu cognoscat. Duo enim sunt e qui- bus prudentis habitus animo accedit, quorum unum est discendi cognoscendique facultatem adipisci, alterum multa spectacula multasque res obire, ita ut partim ipse singula videas, partim alio modo perspicias. Neque enim is qui statim ab ineunte ztate calculis et mathematicis disciplinis et accurata rerum inspectione animum exercuit ad prudentiam aptus est , neque ille qui his destitutus in multis aliis audilionibus et rebus experienlia duce versa- tussit. Sed aller ad singularia perpendenda-czecum habet animum , alter in universalium contemplatione semper ni- hil videt. Quemadmodum enim in calculis ratio conjun- clis partibus totum colligere potest, sic etiam in rebus ratio contemplationem universalem delineat, experientia vero singula judicat. Similiter senectus quoque ad juventutem se habet, efficitque juventus quidem industrios, senectus autem providos : neque unquam mentis custodia caret, sed quid agat et quid egerit , considerat, ut futura cum presentibus, prosentia cum praeteritis pensifans senex ipse se corrigere possit, ad preteritum tempus memoriam accommodans, ad przsens sensum , ad futurum vero providentiam. Sem- per enim memoria nobis adest preteriti temporis, provi- dentia futuri, praesentis denique sensus. Idcirco hominem. bene recteque victurum non solum sensu et memoria , sed etiam providentia valere oportet. b. Ex libro de Doctrina morali. ΧΙ. Ajo virtutem ad miseriam, vitium vero ad beali- tudinem fugiendam, si habitus ipsos inspiciamus , sufficere. Semper enim virum malum miserum esse necesse est, sive habeat materiam ( male enim ea utitur) sive ea careat, quemadmodum et czxcus, sive lumen ei adsit splendorque aspectabilis, sive in tenebris degat, perpetuo caecus ma- nebit. At bonum non semper beatum esse necesse est, quandoquidem non in possessione virtutis, sed in usu beatitudo cernitur. Etenim qui visu preditus est non semper videt : si enim luce careat, nihil videbit. Duz autem vic in vita secantur, altera quidem difficilior qua patiens incessit Ulixes, altera vero letior, quam Nestor tenuit. Virtutem igitur ajo hanc quidem expetere, verum etillam ingredi posse. Sed beatitudinem natura vitam optabilem atque firmam, quoniam proposita peraguntur, 558 ARCHYT/E θέα, διὰ τὸ γνώμας τελεσθῆμεν ὥστε ἃ μὴ δήληταί τις παριόντων P, οὐχ εὐδαίμων μέν, οὐ μὰν πάντα χαχοδαίμων. S8 uS LY - » Wr ve "E , ( Scripsi * ai&& ἀνάγχα ἦμεν τυφλόν qua verba : PE 2 5 ; in membranis desiderantur. ἢ παριόντων; codd. παριόντας.) Μὴ ὧν ἄνοσον xal ἀνάλγατον τολμώντων τὸν ἀγα- θὸν εἰπέν, μηδὲ ἄλυπον θρασυνέσθωσαν λέγεν" ὡς γὰρ σώματι ἀλγεινά τινα ἀπολείπουμες, οὕτω xal ψυχαῖς ἐπώδυνα. ΄ X WS , 2 V , 2 ΄ πέλονται. ταὶ δὲ φρονίμων ἐς ὅσον ὃ λόγος ἐπιτρέπει δρίδδων τὰ πράγματα. Ἀλλὰ μὰν xal τὸ χαύχαμα αὐτῶν τὰς ἀπαθείας ἐχλύει τᾶς ἀρετᾶς τὸ γενναῖον, αἴχα ἐν διαφόροις xal μεγάλοις ἃ χαχοῖς θανάτῳ τε 83.0859. , M , »; , kJ , xal ἀλγηδόνι xa πενίᾳ ἀντιδεθάχῃ. Εὐχαταγώνιστα ᾿Ἀσχατέον ὧν ποττὰν μετριοπα- Ἀλλὰ ταὶ μὲν ἀφρόνων λῦπαι ἀλόγιστοι M ' M b , γὰρ τὰ μιχρὰ P xaxa. θίαν ἰέμεν, ὡς τό τε ἀνάλγατον ἐς ἴσον τῷ ἐμπαθεῖ φεύ- ΒΕ r »*| 9 , , - € , , γωμες, μηδὲ μέζον φύσιος τᾶς ἁμετέρας φθεγγώμεθα. Stobzus Floril. I, 70-71. Reposui à μεγάλοις 39-7 IE χαχοῖς cum Gesnero ; codd. μὴ xaxoic. P μιχρὰ χαχά cum eodem ; libri μὴ xax«.) v », M M , γ΄. Ex τοῦ περὶ σοφίας , 3 , , *, -— LI , ty. Ἀρχύτας τοίνυν ἐν τῷ περὶ σοφίας - " E εὐθὺς ἀρχόμενος προτρέπει οὕτω" 51. Τοσοῦτον διαφέρει σοφία ἐν πᾶσι τοῖς ἀνθρω- πίνοις πράγμασιν, ὅσον ὄψις μὲν αἰσθασίων σώματος, , ^Y - e^ “ιν » ^ 9 νόος δὲ ψυχᾶς, ἅλιος 6E ἄστρων. ᾿Οψις τε γὰρ éxa- ξολεστάτα xai πολυειδεστάτα τᾶν ἀλλᾶν αἰσθασίων priedicat : quapropter transeuntibus iis quee quis non de- siderat, ut beatus nemo est, ita nec plane miser. Ne igitur morbi et doloris expertem audeant bonum appellare, neve vacuum omni moerore temere dicant : sicut enim corpori dolorem facientia quaedam relinquimus, sic et animis , quze dolorem inferant. Veruntamen stulto- rum dolores ratione carent, sapientum véro non ulterius quam ratio rebus modum constituens permittit, progre- diuntur. Sed et jactata eorum indolentia virtutis gene- rositatem tollit, si insignibus magnisque malis morti, cruciatui et paupertati se objiciat. Facile enim parva mala superantur. Incumbamus igitur omnibus viribus ut mediocritatem affectuum consequamur, quo doloris va- cuitatem pariter atque exsuperantiam vitemus, neve ma- jora jactemus , quam natura nostra patitur. c. E libro de Sapientia. XHI. Archytas igitur in libro de sapientia statim a tali cohortatione orditur : $ 1. Tantum praestat sapientia omnibus in rebus huma- nis, quantum visus sensibus corporis, mens animo, sol astris. Visus enim omnium sensuum latissime diffunditur et diversissimas habet species, mens summum locum tenet, ratione et cogitatione id quod fieri oportet perfi- ἐντί,, καὶ νόος ὕπατος λόγῳ καὶ διανοία τὸ δέον ἐπι- χραίνων, xai ὄψις xat δύναμις τῶν τιμιωτάτων ὑπάρ-- χων. Ἅλιός γε μὰν ὀφθαλμός ἐντι xal ψυχὰ τῶν φύσιν ἐχόντων " ὁρῆταί τε γὰρ δι᾽ αὐτῷ πάντα xal γεν- νῆται καὶ νοῆται, διζωθέντα χαὶ γενναθέντα δὲ τράφεται χαὶ ἀέξεται xal ζωπυρῆται μετ᾽ αἰσθάσιος. $23. Ἡ δὲ ἀπὸ τοῦ ὄντως ἀνθρώπου ὗὕπο- μιμνήσχουσα τῆς ἐπὶ τὰ αὐτὰ προτροπῆς διὰ τῶν ἑξῆς ἐπιδείχνυται τῶν οὕτω λε- γομένων" Ἄνθρωπος πάντων ζῴων ἐπὶ πολλὸν γέγονε σοφώ- τατος" θεωρῆσαί τε γὰρ δυνατός ἐντι τὰ ἐόντα χαὶ ἐπιστάμαν χαὶ φρόνασιν λαξὲν ἐχ τῶν ἁπάντων. Παρὸ χαὶ ἐνεχάραξε χαὶ ἐπεσημήνατο τὸ θεῖον αὐτῷ τὸ τῷ παντὸς λόγω σύσταμα, ἐν ᾧ τά τε εἴδεα πάντα τῶ ἐόντος ἐνδέδασται χαὶ ταὶ σημασίαι τῶν ὀνυμάτων. Τοῖς μὲν γὰρ φθόγγοις τᾶς φωνᾶς τόπος ἀφώρισται φάρυγξ καὶ στόμα χαὶ Ftvec. “Ὥσπερ δὲ τῶν φθόγγων, δι᾿ ὧν τὰ ὀνύματαά τε xal ῥήματα τυπούμενα σημαί- νεται, γέγονεν ἄνθρωπος d ὄργανον " οὕτω xol τῶν vex- μάτων ἐν τοῖς ξόντεσσι ὀπτιζομένοις θεαρός. Καὶ τοῦτο δοχεῖ μοι ἦμεν , ποθ᾽ ὅπερ χαὶ γέγονε x«l συνέ- στα ὃ ἄνθρωπος, x«t ὄργανά τε xol δυνάμεις εἴλαφε παρὰ τῶ θεῶ. $ 3. Γέγονε xoi συνέστα ὃ ἄνθρωπος ποττὸ θεωρῇ- σαι τὸν Ladies τᾶς τῷ ὅλω φύσιος, χαὶ τᾶς σοφίας - ἔργον ὧν αὐτῷ * χτᾶσθαι χαὶ θεσαν, τὰν τῶν ἐόντων ν φρόνασιν. ( Scripsi ^ ἔργον ὧν αὐτῷ; codd. ὧν ἔργον. Cf. Perictione apud Stobeum Floril. I, 62.) ciens, interni quasi oculi facultatisque optima tum viden- di tum' perpetrandi vicem obtinens. Porro sol est oculus et anima rerum creatarum : eo enim cernuntur cuncta et gignuntur atque intelliguntur, radicibus firmata et genita nutriuntur, crescunt redditisque sensibus excitantur. $ 2. Ea autem cohortatio, que ab hominis natura pro- fecta idem monet, verbis quz deinceps leguntur ita expri- mitur : Homo omnium animalium longe est sapientissimum : contemplari enim potest vera et scientiam prudentiamque ex omnibus consequi. Quapropter etiam numen in ejus animo insculpsit et impressil omnis sermonis copiam , in qua et cuncte rerum forma et verborum significationes dispertit:e sunt. Soni enim vocis locos attributos haben guttur, os et nares. Quemadmodum autem sonorum , quibus nomina et verba informata significantur, instrumen- tum homo est : ita etiam notionum rebus aspectabilibus inditarum considerator. Atque hoc illud mihi videtur esse, ad quod cum natus factusque homo est, tum instru- menta et facultates a deo accepit. $ 3. Ortus compositusque est homo ad contemplandam rerum nature et sapientie, rationem : quocirca ejus offi- cium est comparare et contemplari rerum quae exstant sa- pientiam. [4 * ἂν FRAGMENTA. S4. Ἁ σοφία οὐ περί τι ἀφωρισμένον ἐντὶ τῶν ἐόν- των, ἀλλ᾽ ἁπλῶς περὶ πάντα τὰ ἐόντα, καὶ δεῖ μὴ πρώταν αὐτὰν τὰς ἀρχὰς ἑκάστω " ἀνευρέσθαι, ἀλλὰ τὰς χοινὰς τῶν ἐόντων ἁπάντων ἀρχάς. Οὕτω γὰρ ἔχει σοφία περὶ πάντα τὰ ἐόντα, ὡς ὄψις περὶ πάντα τὰ ὁρατά. Τὰ ὧν χαθόλω πᾶσι συμδεδαχότα συνι- δὲν xal θεωρὲν τᾶς σοφίας οἰχῆον,, xat διὰ τοῦτο σοφία τὰς τῶν ἐόντων ἁπάντων ἀρχὰς ἀνευρίσχει. ( Posui ? ἑχάστω ; codd. αὐτὰς.) S 5. "Ev δὲ τῷ τέλει τοίνυν πρὸς αὐτὸ τὸ ἀχρότατον ἄνεισιν ἡ παράχλησις ὧδέ πως" “Ὅστις ὧν ἀναλῦσαι οἷός τ᾽ ἐντὶ πάντα τὰ γένεα ὑπὸ μίαν τε χαὶ τὰν αὐτὰν ἀρχάν, χαὶ πάλιν συνθεῖναί τε χαὶ συναρθμήσασθαι ω οὗτος δοχεῖ μοι χαὶ σοφώτατος ἦμεν xa παναλαθέστατος, ἔτι δὲ χαλὰν σχοπιὰν εὑρηχέ- ναι, ἀφ᾽ ἃς δυνατὸς ἐσσεῖται τὸν θεὸν χατοψεῖσθαι χαὶ πάντα τὰ ἐν τᾷ συστοιχεία χαὶ τάξει τὰ ἐχείνω χαταχε- χωρισμένα, xal ταύταν τὰν ἁρματήλατον ὁδὸν ἐχπορι- σάμενος τῷ νόῳ χατ᾽ εὐθεῖαν ὁρμαθῆμεν xal τελεοδρο- μᾶσαι τὰς ἀρχὰς τοῖς πέρασι συνάψας τε xal ἐπιγνούς b, τι ὃ θεὸς ἀρχά τε xal τέλος xal μέσον ἐντὶ πάντων τῶν χατὰ δίχαν τε χαὶ τὸν ὀρθὸν λόγον περαινομένων. (Jamblichus Adhort. ad philos. cap. IV pag. 39 seqq. ed. Kiessl. Reposui * συναρθμήσα- σθαι; codd. συναριθμήσασθαι. P συνάψυς τε xal ἐπι- ἡνούς ; codd. συνάψαντα xal ἐπιγνόντα. Cf. Perictione apud Stobeum 1, 63.) δ΄, "Ex τοῦ περὶ νόμου xai διχαιοσύνης. ἢ ῃ ιδ΄, Πονηρῶν ἀθέων νόμοις ἃ νόμοι θεῶν ἄγραφοι $ 4. Sapientia non circa certum quoddam rerum genus, sed omnino circa totam rerum seriem versalur, neque oporlet eam primam singulorum qua sunt, sed communia omnium principia investigare. lta enim sapientia rebus cunctis occupatur, ut visus omnibus quie sub aspectum veniunt. Ergo qui in universum omnibus sunt attributa, hac intelligere et considerare sapientiae. proprium est, ideoque sapientia omnium rerum principia investigat. $ 5. Postremo ad illud ipsum quod summum est cohor- latio ita ascendit : Quicunque igitur omnia genera in unum idemque prin- cipium resolvere potest rursusque componere et apte con- jungere : hic mihi qua sapientissimus esse qua verissimus videlur, praeterea commodam speculam invenisse , unde possit deum intueri et cuncta in rerum digestione et or- dine suis quzeque locis ab eo collocata, atque hac via regia potitus mente recta progredi cursumque perficere queat initia cum finibus connectens atque intelligens , deum esse initium , finem et medium omnium quz juste ac decenter peraguntur, d. Ex libro de Lege et Justitia. XIV. Improborum numinis contemtorum legibus oppo- 659 ἀντινομιζόμενοι πονηρὰν μοῖραν xal ζαμίαν τῷ μὴ πειθομένῳ διδόντες, πατέρες xal ἁγεμόνες τῶν γε- γραμμένων νόμων χαὶ δογμάτων ἀνθρώποις τε- θέντων. (* Inserui νόμοις.) ιε΄. Νόμος ποτ᾽ ἀνθρώπω ψυχάν τε xal βίον ὅπερ ἁρμονία ποτ᾽ ἀχοάν τε xal φωνάν" ὅ τε γὰρ νόμος παιδεύει μὲν τὰν ψυχὰν συνίστητι δὲ τὸν βίον, ἅ τε ἁρμονία ἐπιστάμονα μὲν ποιεῖ τὰν ἀχοὰν ὁμόλογον δὲ τὰν φωνάν. — «Papi δ᾽ ἐγὼ πᾶσαν χοινωνίαν ἐξ ἄρ- ovTog xa ἀρχομένω συνεστάμεν, καὶ τρίτον νόμων. Νόμων δὲ 6 μὲν ἔμψυ,ος, βασιλεύς" ὁ δὲ ἄψυχος, γράμμα. Πρᾶτος ὧν ὃ νόμος" τούτῳ γὰρ 6 βασιλεὺς νόμιμος, ὃ δ᾽ ἄρχων ἀχόλουθος, 6 δ᾽ ἀρχόμενος ἐλεύθε-- ρος, & δ᾽ ὅλα χοινωνία εὐδαίμων" xal τούτω παραθάσι 6 μὲν βασιλεὺς τύραννος, ὃ δὲ ἄρχων ἀναχόλουθος, ὃ δ᾽ ἀρχόμενος δοῦλος, & δ᾽ ὅλα κοινωνία χαχοδαίμων, Συνείρονται μὲν γὰρ ταὶ πράξιες ἐκ τῷ ἄρχεν xai τῶ ἄρχεσθαι, καὶ τρίτον ἐκ τῶ χρατέν. Τὸ μὲν ὧν ἄρχεν τῷ χρέσσονος olxzov, τὸ δ᾽ ἄρχεσθαι τῷ χερήονος, τὸ δὲ χρατὲν ἀμφοτέρων. άρχει μὲν γὰρ τὸ λόγον ἔχον τᾶς ψυχᾶς, ἄρχεται δὲ τὸ ἄλογον" χρατεῦντι δὲ τῶν παθέων ἀμφότερα. Γίνεται γὰρ ἐχ τᾶς ἑκατέρων συν- αρμογᾶς ἀρετά, αὐτὰ δὲ xal ἀπὸ τᾶν ἁδονᾶν καὶ ἀπὸ τᾶν λυπᾶν ἐς ἀρεμίαν χαὶ ἀπάθειαν ἀπάγει τὰν ψυχάν. ις΄. Δεῖ δὲ τὸν νόμον ἀχόλουθον ἦμεν τᾷ φύσει, δυ- νατὸν τοῖς πράγμασι, συμφέροντα τᾷ πολιτιχᾷ χοινω- v(a* αἴτε γὰρ ἑνὸς τούτων αἴτε πληόνων αἴτε πάντων ἀπολείπεται, ἤτοι οὐ νόμος ἢ οὐ τέλειος νόμος ἐσεῖται. sitaesunt deorum non scriptze leges malam sortem peenam- que non obedienti irrogantes, parentes ac principes huma- narum constitutionum. XV. Lex ad hominis animum vitamque eandem habet rationem quam harmonia ad auditum et vocem : namque lex et animum docet et vitam fingit, harmonia autem au- ditum erudit vocemque sibi accommodat. Arbitror ego omnem liominum ceetum e principe et civibus ac praeterea e legibus constare. Legum alia animata est, nimirum rex : alia inanimata, scriptum. Prime igitur lex : qua observata rex legitimus, magistratus conveniens erit, cives liberi, universus denique cetus felix : at ea perrupta rex iyrannus fiet, magistratus minime aptus erit, populus servus, tolus vero coetus infelix evadet. Connectuntur enim res geslze ex imperando , obediendo et vincendo. Est igitur imperare przstantioris proprium , obedire deterioris, vincere utriusque. Etenim rationalis animze vis imperat, ralione carens obedit : amba vero perturbationes vincunt. Fit enim ex utriusque apta conjunctione virlus : ipsa vero a voluptatibus et meeroribus animum ad tranquillitatem et imperturbatam quietem revocat. XVI. Oportet autem legem esse naturze convenientem , re ipsa validam , civili societati utilem : sive enim uni ha- ὅ60 ᾿Αχόλουθος μὲν ὧν χα εἴη τᾷ φύσει μιμεόμενος τὸ τᾶς φύσιος δίκαιον" τοῦτο δέ ἐντι ? τὸ ἀνάλογον xat τὸ ἐπι- θάλλον ἑκάστῳ χαττὰν Íxdoco ἀξίαν. Δυνατὸς δέ, αἱ ποτὶ τὼς νομοθετευμένως ἔχει τὰν συναρμογάν᾽ πολλοὶ γὰρ τὸ τᾶ φύσει καὶ πρᾶτον ἀγαθὸν οὐχ P ἱκανοὶ δέξασθαι, τὸ δὲ ποθ᾽ αὑτὼς xal τὸ ἐνδεχόμενον" οὕτω γὰρ xat τοὶ νοσέοντες χαὶ τοὶ χάμνοντες 6 τυγχάνοντι ἐπιμελείας. Συμφέρων δὲ τᾷ πολιτικᾶ xotvovía , αἴχα μὴ μόναρ- χος E καὶ ἰδιωφελὴς ὃ νόμος, χοινωφελὴς δὲ xal διὰ πάντων διατείνων. Δεῖ δὲ xal ποτὶ τὰν χώραν xal ποτὶ τὼς τόπως ἀποθλέπεν. τὸν νόμον" οὔτε γὰρ πᾶσα γᾶ τὼς αὐτὼς χαρπώς, οὔτε πᾶσα 5 ψυχὰ ἀνθρώπων τὰν αὐτὰν ἀρετὰν παραδέξασθαι δύναται. Διὸ τὸ δί-- χαιον τοὶ μὲν ἀριστοχρατιχὸν τοὶ δὲ δαμοχρατιχὸν τοὶ δὲ ὀλιγαρχικὸν ποιεῦντι" xal τὸ ἀριστοχρατιχὸν καττὰν ὑπεναντίαν μεσότατα" τοῖς μὲν γὰρ μέζοσι μέζονας τὼς λόγως, τοῖς δὲ μήοσι μήονας διανέμει ἃ ἀναλογία αὔτα: τὸ δὲ δαμοχρατιχὸν χαττὰν γεωμετριχάν" ἐν γὰρ ταύτα τοὶ λόγοι ἴσοι τῶν μεζόνων χαὶ μηόνων με- γεθέων" τὸ δὲ ὀλιγαρχιχὸν καὶ τυραννικὸν καττὰν ἀρι- θμητιχάν' ἀντιάζει γὰρ αὐτὰ τᾷ ὑπεναντία " τοῖς γὰρ μήοσι μέζονας τὼς λόγως, τοῖς δὲ μέζοσι μήονας. "Tat μὲν ὧν ἰδέαι τᾶς διανομᾶς τοσαῦται" ταὶ δὲ εἰχόνες ἐν ταῖς πολιτείαις x«t τοῖς οἴχοις θεωρέονται- τιμαί τε γὰρ xoi χολάσιες xol ἀρχαὶ ἢ ἐξ ἴσω τοῖς μέζοσι xoi μήοσι διανέμονται, ἢ ἐξ ἀνίσω ἢ τοῖς ἀρετᾷ ὕπερε- χόντεσσι “ ἢ τῷ πλούτῳ ἢ xal δυνάμει. 'Τὸ μὲν ὧν ARCHYT/E Il ΡΣ τ τς DET La c ἐξ ἴσω δαμοχρατιχόν, τὸ δὲ ἐξ ὀλιγαρχικόν. Posui ? ἐντι; codd. ἐστιν. P oby ἱκανοὶ cum , - 4. à 25d 5 à Gaisfordo ; libri ἱχανοὶ. * τοὶ νοσέοντες xai τοὶ χάμ- νοντες cum Meinekio; codd. τοὶ νοσέοντι xai τοὶ χάμνοντι. $ οὔτε γὰρ πᾶσα γᾶ τὼς αὐτὼς χαρπώς, y - e x l T 2 AC οὔτε πᾶσα ψυχά 5 codd. οὔτε γὰρ γᾷ τὼς αὐτὼς χαρ- , - , M , πώς; οὔτε ψυχά. “ τοῖς ἀρετᾷ ὑπερεχόντεσσι: codd. 2 QEON UNEA MEER ΘΘΟΝ ιζ΄, Δεῖ δὴ τὸν νόμον τὸν κάῤῥονα χαὶ τὰν πόλιν Ex πασᾶν σύνθετον ἦμεν τὰν ἀλλᾶν πολιτειᾶν, χαὶ ἔχεν hs - τι δαμοχρατίας, ἔχεν τι ὀλιγαρχίας, ἔχεν τι βασιλήας xal ἀριστοχρατίας. “Ὥσπερ xal ἐν τᾷ Λαχεδαίμονι" bs ; τοὶ μὲν γὰρ βασιλέες τᾶς μοναρχίας , τοὶ δὲ γέροντες τᾶς ἀριστοχρατίας,, τοὶ δὲ ἔφοροι τᾶς ὀλιγαρχίας, ἵπ- παγρέται δὲ χαὶ χόροι τᾶς δαμοχρατίας. Δεῖ τοίνυν τὸν νόμον μὴ μόνον ἀγαθὸν xal καλὸν ἦμεν, ἀλλὰ xol ἀντιπεπονθέναι τοῖς αὑτῶ μερέεσσιν' οὕτως γὰρ ἰσχυρὸς x«i βέδαιος. Τὸ δὲ ἀντιπεπονθέναι λέγω αὐτῶ xol ἄρχεν καὶ ἄρχεσθαι τὰν αὐτὰν ἀρχάν, ὥσπερ χαὶ ἐν τὰ εὐνομωτάτα Λαχεδαίμονι. Τοῖς μὲν γὰρ βασιλεῦ- " E : E , s , ^. Ld , σιν οἵ ἔφοροι ἀντιχάθηνται, τούτοις δ᾽ οἵ γέροντες , ^, € , , ^pa Ὁ 4 ^ , μέσοι δ᾽ οἵ xópot xal ἱππαγρέται. "Eg! ὃ γὰρ ἂν ῥέ- Ψψωντι τοὶ πλεονεχτέοντες τῶν ἀρχόντων, οὗτοι τοῖς »' [3 Li i ἄλλοις ὑποτίθενται. “ p ^ ^ ἀνίσω ἀριστοχρατιχὸν ἢ , - b , * ^A AJ M , νη΄. Δεῖ τὸν νόμον τὰ περὶ θεὼς xal δαίμονας xol γονέας χαὶ ὅλως τὰ χαλὰ χαὶ τίμια πρᾶτα τίθεσθαι, rum rerum sive pluribus sive omnibus non sufficiat, aut omnino non erit lex, aut non perfecta lex. Naturze igitur consentanea fuerit, si jus naturae imitetur : hoc vero est quod pro sua cujusque dignitate ei congruit eumque at- lingit. Valida erit, si cum celeris legibus constitutis apte cohwreat : multi enim ad accipiendum id quod natura primum est bonum minime idonei sunt, sed potius ad id quod ipsos atlingit ac fieri potest : ita enim et zegroti et valetudinarii curantur. Proderit civili societati , si lex non ad unius dominatum comparata, neque ad privatam quo- rundam, sed ad communem utilitatem condita fuerit, ex ?quo ad omnes perlinens. Decet eliam legem ad regio- nem locosque spectare : neque enim omne solum eosdem fert fructus, neque omnes hominum animi ejusdem virtu- lis capaces sunt. Quapropter jus quidam ad optimatum principatum, alii ad populi imperium, alii ad paucorum potentiam accommodatum componunt : et ad. optimatum quidem principatum secundum contrarium eumque me- dium numerum; nam majorum plus, minorum minus cura hac comparatio agit : ad populi vero imperium pro portione; in hac enim eadem ratio majoris et minoris di- gnitatis habetur : denique ad paucorum potentiam et ty- rannidem cquali numero observato , qui contrario occur- rit, siquidem plus curze minoribus , minus curz majoribus impenditur. Tot igitur divisionis species sunt : at imagines in civitatibus et domibus spectantur : namque honores et pana et magistratus aut :equaliter majoribus et minoribus distribuuntur, aut inzqualiter vel virtute vel divitiarum potentieve amplitudine prasltantibus. —Convenit igitur :equalis distributio populari reipublicae, indequalis optima- tum principatui aut paucorum potentiae. XVII. Oportet sane excellentem et legem et civitatem ex ceteris omnibus rerum publicarum formis constare , ita ut ei aliquid insit rationis popularis et paucorum potentize'et regie potestatis et optimatum principatus. Sic Laceda- moniorum respublica composita est, in qua reges unius dominatum habent, senatores optimalum principatum , ephori paucorum potentiam, praefecti equitum et juvenes (equites) populi imperium. Lezem igitur non solum bo- nam et honestam esse oportet , sed etiam singulis suis sive reipublicae partibus oppositam : sic enim firma et constans futura est. Partibus singulis eam oppositam esse dico , ita ut idem magistratus aliis imperet aliis obediat, quem- admodum in Lacedomoniorum civitate optimis legibus temperata fit. Regibus enim opponuntur ephori, his se- natores, medii vero sunt juvenes et praefecti equitum. In quamcunque enim partem imperii momentum nimis incli- nat , hi se ad alias adjungunt partes. XVIII. Oportet ea primum lege sanciri que ad deos, genios et parentes spectant omninoque qua lionesta sunt rU wm x Voto caps ἐς ἐν αν nt A RE EHA ERFUPREPIA FRAGMENTA. D 1 δεύτερα " δὲ τὰ συμφέροντα τὰ γὰρ μήονα τοῖς μέ- ζοσιν ἀχολουθὲν ποθάχει, καὶ μὴ ἐν οἰκήμασι χαὶ θυ- ρώμασιν ἐνῆμεν, ἀλλ᾽ ἐν τοῖς ἄθεσι τῶν πολιτευομένων. Οὐδὲ γὰρ ἐν Λαχεδαίμονι τᾷ εὐνομωτάτᾳ πλάθει γραμμάτων ἁ πόλις διοιχεῖται, πολὺ δὲ μᾶλλον τοῖς " τρόποις τῶν πολιτευομένων. Συμφέροντι δὲ τᾷ πολι- τιχᾷ χοινωνία, αἴχα μὴ μόναρχος ἢ xal ἰδιωφελής, χοινωφελὴς δὲ xal διὰ πάντων διατείνων 6 νόμος, xal τὰν ζαμίαν ἐ ἐς τὰν αἰσχύναν καὶ τὰν ἀτιμίαν ἀμφὲ gn : μὴ ἐς τὰν τῶν χρημάτων ἀποδολάν. Ἔχ μὲν γὰρ τῶ τῷ αἰσχύνα ζαμιοῦσθαι χοσμιότατα xol χρηστότατα σπουδάσοντι 9, ὅπως τὰν ἐν τοῖς νόμοις ζαμίαν ἀχοι- νώνατον ἔχωντι" Ex δὲ τῶ χρήμασι χρήματα περὶ πλείστω ποιησοῦνται ; μέγιστον φάρμαχον ὑπολαμθά- νοντες ἦμεν τῶν ἁμαρτημάτων. Ἄριστον μὲν ὧν τὰν ὅλαν πόλιν οὕτως συντετάχθαι, ὥστε μηδενὸς ποτι- δεῖσθαι ἔξωθεν, μήτε xxx! ἀρετὰν μήτε χατὰ δύναμιν μήτε χατ᾽ ἄλλαν μηδεμίαν αἰτίαν. Οὕτω γὰρ xai σῶμα xal οἰχία xal στράτευμα συντέταχται “ χαλῶς, τὸ ἐν αὑτῷ ἔχον τὰν αἰτίαν τὰς σωτηρίας, ἀλλὰ μὴ ἔξωθεν" σῶμα μέντοι κάῤῥον, οἰκία δὲ συγχειμένα κα- M, στράτευμα δὲ τὸ μὴ μισθοφόρον, μηδὲ ἀγύμνα- στον. Κρέσσονα γὰρ τὰ οὕτως συνταχθέντα γίνεται τῶν ἄλλων, xai ἐλεύθερα μὲν xad ἀδούλωτα, οὐ πολλῶν ποτιδεόμενα ποτὶ τὰν διαμονάν, ὀλίγων δὲ χαὶ εὐπαρα- χομίστων. Οὕτω γὰρ * ὃ μὲν ἰσχυρὸς τῶ βάρεος, ὃ δὲ γυμναστὰς τῶ ῥίγεος περιγίνεται. Γυμνάζοντι γὰρ ταὶ τύχαι xol ταὶ συμφοραὶ τὼς -ἀνθρώπως, ἐπεὶ xal τῷ σώφρονι xai διαποναθέντι xol σώματι καὶ ψυχᾷ καὶ εἰ egregia, deinde utilia : canvenit enim minora majoribus succedere , neque in domibus et ostiis, sed in animis civium iascriptas esse leges. Nam ue apud Lacedaemonios qui- dem qui optimis legibus utuntur multis litteris respublica «dministratur, sed honestis potius civium moribus. Proderit autem civili societali, si lex non ad unius dominatum comparata, neque ad privalam quorundam, sed ad com- munem utilitatem condita fuerit, ex aequo ad omnes per- linens , poenamque ad dedecus et ignominiam , non ad rei familiaris jacturam referat. Etenim si ignominia in legibus pro poma nocenli irrogetur, honestati et probitati cives studebunt, ne legum pcenam sustineant : sin aulem pe- cunia sontes mulctentur, plerique pecunias maximi facient, praclarum hoc peccatorum remedium esse existimantes. Optinum igitur fuerit , civitatem universam ita constitutam esse, ut nullo externo adjumento neque ad virtutem neque ad potentiam neque ad aliam quamcunque rem indigeat. Nam corporis etiam et domus et exercitus optima conditio est, quum salutis causam intra se habent, non aliunde : corpus sane validum laudatur et bene composita familia , exercitus vero nec mercenarius neque inexercitatus. Quae enim ifa sunt constituta, aliis sunt longe przestantiora, immo et libera et minime serva, qua ad durandum non PHILOS. GREC. 561 τροφὰ ἁδέα φαίνεται πᾶσα xa ποτόν, xat εὐνὰ δὲ & μετὰ φυλλάδος" τῷ δὲ τρυφᾶν χαὶ συδαρίζεν προαιρου- μένῳ καὶ ἁ τῶ μεγάλω βασιλέος παρασχευὰ δυσάρε- στος xal ἀλλοτρία. Τὸν νόμον ὧν ἐν τοῖς ἄθεσι xal τοῖς ἐπιταδεύμασι τῶν πολιτᾶν ἐγχρῴζεσθαι δεῖ τὼς γὰρ πολίτας αὐτάρχεας θήσει, xal διανεμεῖ τὸ χατ᾽ ἀξίαν ἑκάστῳ xai τὸ ἐπιθάλλον. Οὕτω γὰρ xa 6 ἅλιος φερόμενος διὰ τῶ ζῳοφόρω χύχλω ὃ διανέμει τοῖς ἐπὶ γᾶς πᾶσι χαὶ γενέσιος καὶ τροφᾶς χαὶ βιοτᾶς τὰν ποθάχουσαν μοῖραν, οἷον εὐνομίαν τὰν εὐχρασίαν τῶν (ply παρασχευαζόμενος. Διὸ xai Νόμιος χαὶ Νεμήϊος Δεὺς καλέεται, xal νομεὺς ὃ διανέμων τὰς τροφὰς τοῖς ὀίεσιν, xal τὰ τῶν κιθαρῳδῶν ! δὲ ἄσματα νόμοι. Συντάσσοντι γὰρ χαὶ ταῦτα τὰν ψυχὰν ἁρμονίᾳ χαὶ ῥυθμοῖς xat μέτροις ἀειδόμενα. (Stobeus Flor. XLI, 1207 132, 133 7135; Reposui * δεύτερα ; codd. ᾿δεύτερον. " τοῖς τρόποις cum Halmio; codd. ἐν τοῖς τρόποις. * σπουδάσοντι cum eodem; libri σπουδάζοντι. ^ οἰκία xol στρά- τευμα συντέταχται cum Spondano; codd. oixíav χαὶ στράτευμα συντετάχθαι, “ γὰρ ὃ μὲν cum Mei- nekio; γὰρ ἂν & μὲν libri. χιθαρωδῶν ; libri xia- ρῳδᾶν.) ιθ΄. Δεῖ δὲ τὸν ἀλαθινὸν ἄρχοντα μὴ μόνον ἐπι- στάμονά τε χαὶ δυνατὸν ἦμεν περὶ τὸ χαλῶς ἄρχεν, ἀλλὰ xai φιλάνθρωπον: ἄτοπον γὰρ ἦμεν ποιμένα μισοπρόδατον χαὶ τοιοῦτον οἷον χαὶ δυσμενέως ἔχεν τοῖς αὑτῷ θρεμμάτεσσι, Δεῖ δ᾽ αὐτὸν xal νόμιμον ἦμεν" οὕτω (Xp ἐσεῖται τὰν τῶ ἄρχοντος ἐπίστασιν a multis egent, sed paucis et paratu facilibus. Ila enim qui fortis est onera, lanista vero frigus vincit. Casibus autem et calamitatibus homines exercentur, siquidem etiam viro sobrio corporisque et animi laboribus subacto quilibet cibus et potus jucundus videtur nec non stratum e foliis molle : at illi qui in deliciis et luxuria vitam. degere proposuit ne magni quidem regis apparatus placitus et conveniens potest videri. "Legem igitur in animis ac studiis civinm inherescere oportet : sic enim cives sua sorte contentos efficiet ac suum cuique et singulis apta distribuet. Hoc modo sol quoque per signiferum orbem invectus ter- restribus omnibus animantibus generationis, alimenti vi- toque suam cuique portionem tribuit, quasi legum aucto- ritate optima anni partium temperatione institufa. Quan- obrem Jupiter quoque Nomius et Nemeius vocatur, et νομεὺς (opilio), quod ovibus pabula distribuat : et νόμοι cantus citharcedorump, quoniam et illi animum componunt, decente harmonia , rhythmis et metris decantati. XIX. Oportet autem principem sincerum non recte tantum: imperare et scire et posse, sed etiam humanum esse : nam minime consentaneum fuerit pastorem oves odisse et pecoribus suis infensum esse. Quin etiam legi- timus esse debet : sic enim demum principis dignitatem 56 562 » hj h b" M ^ , , kl - ἔχων. Διὰ μὲν γὰρ τᾶς ἐπιστάμας χρίνεν ὀρθῶς δυνασεῖται, διὰ δὲ τᾶς δυνάμιος χολάζεν, διὰ δὲ τᾶς χρηστότατος τὸ εὐεργετέν, διὰ δὲ τῶν νόμων τὸ ποτὶ τὸν λόγον πάντα ταῦτα ποιέν. Ἄριστος δέ χ᾽ εἴη “Ὁ. AS , - , 8 s E. CAPERE οὖν ἄρχων ὃ ἀγχοτάτω τῷ νόμῳ ? Qv: οὗτος δέ x εἴη 6 υνηδὲν αὑτῷ ἕνεχα ποιέων ἀλλὰ τῶν ὕπ᾽ αὐτόν, ἐπει- ^r, 55 , L4 —-— rn E M - ς , 3 , δήπερ οὐδὲ νόμος αὑτῶ ἕνεχα ἀλλὰ τῶν ὑπ᾽ αὐτόν. (Stobzus Flor. XLVI, 61. Addidi ἃ ὧν quod in membranis desideratur.) ε΄. "Ex τοῦ περὶ μαθημάτων. . Δεῖ γὰρ 2 μαθόντα παρ᾽ ἄλλω ἢ αὐτὸν ἐξευ- góvra, ὧν ἐπιστάμων ἦσθα, ἐπιστάμονα γενέσθαι. Τὸ μὲν ὧν μαθὲν map ἄλλω xol ἀλλότριον, τὸ δ᾽ ἐξευρὲν αὐτὸν OV αὑτῷ xol ἴδιον. ᾿Βξευρὲν δὲ μὴ ζατοῦντα ἄπορον xal σπάνιον, ζατοῦντα δὲ εὔπορον . /- 0 iT em. , δὲ ζ X “Ν᾽ xxt ῥάδιον, ut ἐπιστάμενον δὲ ζατὲν ἀδύνατον. τ, Η͂ Y , y* x Στάσιν μὲν ἔπαυσεν, ὁμόνοιαν δὲ αὔξησεν λογισμὸς εὑρεθείς" πλεονεξία τε γὰρ οὐχ ἔντι τούτω γενομένω καὶ ἰσότας ἐντί. Τούτῳ γὰρ περὶ τῶν συναλλαγμάτων διαλλασσόμεθα" διὰ τοῦτον ὧν oi πένητες λαμδάνοντι παρὰ τῶν δυναμένων, οἵ τε πλούσιοι διδόντι τοῖς δεο- μένοις, πιστεύοντες ἀμφότεροι διὰ τούτω τὸ ἴσον ἑξεῖν. Κανὼν δὲ xoi χωλυτὴρ τῶν ἀδικούντων τὼς μὲν ἐπι- σταμένως ὀργίζεσθαι πρὶν ἀδικὲν ἔπαυσεν, πείσας ὅτι οὐ δυνασοῦνται λαθὲν ὅταν ἐπ᾽ αὐτὸ ἔλθωντι, τὼς δὲ ^ 2 , » m , Ν "- , , μὴ ἐπισταμένως ἐν αὐτῷ δηλώσας ἀδικοῦντας ἐκώλυσεν ἀδιχῆσα!. habebit. Scientià enim recte judicare polerit, potestate punire , benignitate beneficum se praebere , denique legum ope hoec omnia rationi convenienter facere. Optimus aulem erit princeps qui quam proxime ad legum exemplum accesserit, qualis futurus est, si nihil sua, sed omnia ci- vium gratia faciat, quandoquidem οἱ lex non ipsius sed ci- vium ergo est. €. Ex libro de Disciplinis. XX. Etenim necesse est te vel ab alio disciplina accepta vel tua ipsum inventione ea qua tenes didicisse. Ab alio discere , alienum quodammodo : per se invenire , proprium hominis est. Atque invenire quidem illi qui non inquisivit difficile est et rarum, inquirenti autem proclive et facile, ignoranti denique invenire non licet. Ratio certe inventa seditionem compescit et concordiam nuget : quod ubi fit, avaritia locum non habet, viget wqualitas. Ratio est qua contractus conciliat : hinc est quod pauperes a potentioribus accipiant οἱ divites indi- gentibus opem ferant , utrique se ea re juris aequabilitatem oblenturos esse confidentes, Ratio denique quasi regula quaedam et prohibitio injuriarum prudentes ab ira revocat priusquam injuriam faciant, si facerent, latere se non posse ratos; imprudentes autem in manifestis injuriis convictos porro delinquere vetat. ARCHYT/E (Stobaus Flor. XLIII, 135.) , , ^ ζ΄. ᾿Επιστολαί. ͵ α. UN e ARE er Apy cac Διονυσίῳ ὑγιαίνειν. Ἀπεστάλχαμες πάντες oi Πλάτωνος φίλοι τὼς περὶ Λαμίσχον τε χαὶ Φωτίδαν ἀπολαψούμενοι τὸν ἄνδρα 3 ^ ^ , [4 , 39, —- , χαττὰν πὰρ τὶν γενομέναν ὁμολογίαν. Ὀρθῶς δέ xa ποιοῖς, μιμνασχόμενος τήνας τᾶς σπουδᾶς, dvixa πάντας ἄμμε παρεχάλεις ποττὰν Πλάτωνος ἄφιξιν, ἀξιῶν προτρέπεσθαί τε αὐτὸν χαὶ ἀναδέχεσθαι τά τε » ^ * ^ 3 E , , , 32 ἄλλα καὶ τὰ περὶ τὰν ἀσφάλειαν μένοντί τε xal ἀφορ- ^ , A ^A m ^ -— μιῶντι. Μέμνασο δὲ x«i τῆνο, ὅτι περὶ πολλῶ ἐποιήσω τὰν ἄφιξιν αὐτῶ, καὶ ἀγάπας ἐχ τήνω τῷ UE H EY - Y " -. Y: , χρόνω, ὡς οὐδένα τῶν πὰρ τίν. Ai δέ τις γέγονε τραχύτας, ἀνθρωπίζεν χρή, κἀποδιδόμεν ἁμῖν ἀδλαδῇ τὸν ἄνδρα. Ταῦτα γὰρ πράττων δίχαια πραξεῖς καὶ ἁμῖν γαριῆ. (Diogenes Laertius lib. III, 22.) g ᾿Αρχύτας Πλάτωνι ὑγιαίνειν. Καλῶς ποιεῖς, ὅτι ἀποπέφευγας ἐχ τᾶς ἀῤῥωστίας. Ταῦτα γὰρ αὐτός τε ἐπέσταλχας χαὶ τοὶ περὶ Λαμίσχον kJ ^ H ^ δὲ "- € , 2 ): ^ fj ἀπάγγελον. ερὶ δὲ τῶν ὑπομναμάτων ἐπεμε ἥθη- μες, καὶ ἀνήλθομες ὁ ὡς Siu) xa ἐ ἐνετύχομες τοῖς ᾿Ὀχέλλω ἐχγόνοις. Τὰ μὲν ὧν περὶ νόμω xoi βασι- f. Epistole. Ja Arclyyfas Dionysio salutem. Misimus omnes Platonis necessarii Lamiscum et Photi- dam, virum illum abs te recepturi, sicul inter nos conve- nerát. Recte igitur feceris, si memineris , quanto a nobis omnibus studio antea efflagitaveris Platonis ad te adven- tum , volens eum incitare ac simul cum alia in te recipere, lum manenli atque abire cupienti publicam fidem dare. Illud etiam memento, magni te ejus adventum zestimasse, eumque ex eo tempore tibi ita in amoribus fuisse, ut nemo e caeteris sodalibus fuit. Quodsi qua rerum asperitates inciderunt, humaniler te agere convenit illumque nobis incolumem reddere. Hac enim si facias , et justitiam coles et nobis gratificaberis. 2. Archytas Platoni salutem. Bene facis, quod e morbo convaluisti. Hoc enim et ipse mihi perscripseras, e Lamiscus nuntiavit, Commen- tariorum curam egimus, ad Lucanos profecti, ubi Ocelli nepotes convenimus. Ac de legibus quidem, de regno, de pietate et de universi orlu commentarios simul ipsi FRAGMENTA, 563 ληΐας xal ὁσιότατος xal τὰς τῶ παντὸς γενέσιος αὐτοί τε ἔχομες, καὶ τὶν ἀπεστάλχαμες" τὰ δὲ λοιπὰ οὔτοι νῦν γε δύναται εὑρεθῆμεν" αἱ δέ χα εὑρεθῇ, ἡξεῖτοι. (Diogenes Laertius lib, ὙΠ, 8o.) , " . Γνῶμαι xal ᾿Αποφθέγματά τινα. ! Yt α΄ ᾿Αρχύτας, ἀνὴρ Ταραντῖνος, τὰ Πυθαγόρου co- φός, ὑπὲρ παίδων ἀγωγῆς γράφων, ἔστω, φησίν, ὃ πατὴρπαράδειγμα ἀρετᾶς τοῖς παισίν. (Philostratus vit. Apollon. 'Tyan. lib. VI cap. 3r pag. 270 ed. Olear. Posul ἀρετᾶς pro vulgata scriptura ἀρετῆς.) β΄. Ἀρχύτας ἔλεγεν: Ὥσπερ ἔργον ἐντὶ εὑρὲν ἰχθὺν ἄχανθαν μὴ ἔχοντα, οὕτω xal ἄνθρωπον μὴ χε- κτημένον τι δολερὸν χαὶ ἀχανθῶδες. (Elianus Var. Hist. lib. X, 12. Scripsi ἐντὶ εὑρὲν; codd. ἐστὶν εὑρεῖν.) γ΄. Ἀρχύτας ἔφη, ταυτὸν εἶναι διαιτητὴν καὶ βωμόν, ἐπ᾿ ἄμφω γὰρ τὸν ἀδιχούμενον καταφεύγειν. (Aristoteles Rhet. lib. HI cap. ΠῚ pag. 1412a ed. Bekker. leposui τὸν ἀδιχούμενον χαταφεύγειν; codd. τὸ ἀδικούμενον καταφεύγει.) δ΄, Σπίνθαρος διηγεῖτο πολλάχις περὶ Ἀρχύτου Ὑαραντίνου, ὅτι διὰ χρόνου τινὸς εἰς ἀγρὸν ἀφικόμενος, ἐχ στρατείας νεωστὶ παραγεγονώς, ἣν ἐστρατεύσατο habemus, simul tibi misimus : reliqua scripta nunc certe reperiri non possunt; si inventa fuerint, ad te per- ferentur. g. Sententie quzdam et Apophthegmata. 1. Archytas Tarentinus et Pythagorze doctrina imbutus, de puerorum educatione scribens, Si/ , inquit, pater filiis virtutis exemplar. ; 2. Archytas dicebat : Quemadmodum difficile est piscem spinas non habentem invenire, sic et hominem qui non habeat dolosum quid et aculeatum. 3. Archytas dixit, idem esse arbitrum et aram, quo- niam! ad utrumque is qui injuriam accepit confugere solet. 4. Spinlliarus sepe narrabat Archytam — Tarentinum, quum post aliquod temporis intervallum a bello redux quod Tarentini adversus Messenios gesserant, rus snum reviseret , et villieum cum caetera familia rem rusticam non diligenter, sed admodum negligenter curasse animadverte- ret, tanta ira el indignalione concepta, quantam talis vir coneipiat, ad rerum statum accommodate dixisse, bene cum famulis agi, quod iratus essel, alias tantorum delictorum praves justasque poenas daturos esse. 4 πόλις tl; Μεσσηνίους, ὡς εἶδε τόν τε ἐπίτροπον xal τοὺς ἄλλους οἰχέτας οὐχ εὖ τῶν περὶ τὴν γεωρ- Υίαν ἐπιμελείας πεποιημένους, ἀλλὰ μεγάλῃ τινὶ χε- “ρημένους ὀλιγωρίας ὑπερβολῇ, ὀργισθείς τε xal ἀγα- ναχτήσας οὕτως, ὡς ἂν ἐχεῖνος, εἶπεν, ὡς ἔοιχε, πρὸς τοὺς οἰκέτας, ὅτι εὐτυχοῦσιν, ὅτι αὐτοῖς ὥργισται" el γὰρ μὴ τοῦτο συμθεβηχὸς ἦν, οὐχ ἄν ποτε αὐτοὺς ἀθώους γενέσθαι, τηλικαῦτα ἡμαρτηχότας. (Jamblichus de vit. Pythag. cap. 31 pag. 405 ed. Kiessling. Cf. Cicero Tusc. lib. IV, 36; Valer. Maxim. lib. IV cap. 1, extern. ας Plutarch. de pueror. instit. cap. 14; Hieronym. Epist. IX ad Salvinam, tom. I pag. 5o ed. 'Tribbechov. Adde Mahnii diatr. de Aristoxeno pag. 47 seq. ed. Lips.) ε΄. Ἀρχύτας 6 "l'apavetvoz , πολιτιχός τε xol φιλό- σοφος ἀνὴρ γενόμενος, πολλοὺς ἔχων οἰκέτας, τοῖς αὐτῶν παιδίοις πάνυ σφόδρα ἐτέρπετο, μετὰ τῶν οἷ- χοτρίδων παίζων" μάλιστα δὲ ἐφίλει τέρπεσθαι αὐτοῖς ἐν τοῖς συμποσίοις. (Elianus Var. Hist. lib, XII, 15.) ς΄. Ἀρχύτας τά τε ἄλλα ἦν σώφρων, xal οὖν χαὶ ἄχοσμα ἐφυλάττετο τῶν ὀνομάτων. ᾿Επεὶ δέ ποτε X Θιάζετό τι εἰπεῖν τῶν ἀπρεπῶν, οὐχ ἐξενικήθη,, ἀλλ᾽ τ ὲ » , * ^ , ^, , ' " "Ὁ- , ἐσιώπησε μὲν αὐτό, ἐπέγραψε δὲ χατὰ τοῦ xolyou, - ᾿ Li δείξας μέν, ὃ εἰπεῖν ἐδιάζετο, οὐ μὴν βιασθεὶς εἶπεν. (/Elianus Var. Hist. lib. XIV, 19.) 5. Arcliylas Tarentinus, vir reipublicee simul et philo- sophiz deditus , quum multos liaberet servos , eorum filiis valde delectabatur, cum vernulis ludens; maxime autem inter convivia illis delectari solebat. 6. Archytas cum aliis in rebus modestus fuit, tum vero eliam verborum obscenitatem vitabat. Quum vero ali- quando cogeretur inhonestum aliquid dicere, non est victus, sed tacuit id quidem, inscripsit autem in pa- riete, monstrans, quod dicendum erat, nec tamen coactus dixit. 7. Nullam capitaliorem pestem, quam corporis volu- ptatem, hominibus dicebat (4rcAy/as) ἃ natura datam, cujus voluptalis avide libidines temere et effrenate ad potiundum incitarentur. Hinc patrie prodiliones, hinc rerum publicarum eversiones, hinc cum hostibus clande- stina colloquia nasci ; nullum deniquescelus, nullum malum facinus esse, ad quod suscipiendum non libido voluptatis impelleret; stupra vero el adulteria et omne tale flagitium nullis aliis illecebris excitarr, nisi voluptatis. Quumque homini sive natura sive quis deus nihil mente przestabilius dedisset, huic divino muneri ac dono nihil esse tam ini- micum quam voluptatem. Nec enim libidine dominante temperantia locum esse; neque omnino in volupfatis regno virtutem posse consistere. Quod quo magisintelligi posset, 56. 564 ARCHYT/E QYXIKA ΚΑΙ MAOHMATIKA. » sies zx α΄. "Ex τοῦ περὶ μαθηματιχᾷς. Ι. λέγει δὲ (Apyócacó Πυθαγόρειος) ἐν τῷ περὶ μαθηματιχῆς εὐθὺς ἐναρχόμενος τοῦ λόγου τάδε- Καλῶς μοι δοχοῦντι (οἵ περὶ Πυθαγόραν ) τὸ περὶ τὰ μαθήματα διαγνῶναι; χαὶ οὐὐὲν ἄτοπον ὀρθῶς αὖ- 2 τὼς περὶ ἕχαστον θεωρέ Περὶ γὰρ τᾶς τῶν ὅλων φύσιος χαλῶς διαγνόντες, ΠΝ ον χαὶ περὶ τῶν χατὰ μέρος, οἷά ἕντι, apsmtias. Περί τε δὴ τᾶς τῶν τ ἄστρων ταχυτᾶτος, χαὶ ἐπιτολᾶν, χαὶ δυσίων παρέδω- xay ἅμῖν διάγνωσιν xoi περὶ γαμετρίας, xol ἀρι- θμῶν, xot οὖχ ἥχιστα τ μωσιχᾶς ** ταῦτα γὰρ τὰ " ἀδελφεά. Πρᾶτον uev ὧν ἐσχέψαντο, ἐντι ἦμεν ψόφον, μὴ γεναθείσας πλαγᾶς τινων ποτὶ 2d. Πλαγὰν δὲ ἔφαν γίνεσθαι, ὅχχα τὰ φερόμενα ἀπαντιάξωντι “ ἀλ- λάλοις φερόμενα, ἀπαντιάζοντα αὐτὰ αὑτοῖς “ συγχαλᾶν" τὰ δὲ ὁμοίως φερόμενα, μὴ ἴσῳ δὲ τάχει, περικαταλαμθανόμενα παρὰ ! Πολλὼς μὲν δὴ αὐτῶν ojx ἔντι ἁμῶν τὰ φύσι οἵους μαθήματα δοχοῦντι ἦμεν ὅτι οὗ δυνατόν M Συμποτητὰ 2 CER) , Y μεν £vayttacy φορᾶν τῶν ἐπιφερομένων, τυπτόμενα ποιὲν g ψόφον. ^ ^ ^ M ΕῚ , -— τὼς μὲν διὰ τὰν ἀσθένειαν τᾶς mÀa- E AMEN MIS akut τὼς δὲ διὰ τὸ νᾶχος τὰς ὁφ τε γινώσχεσθαι" ΧΕΞ T i] ^t * NS hj [3 6 ^ - Ζῃ T * τινὰς δὲ xal διὰ τὰν ÜmepÉoAAv τῷ μεγέθεος" o0 γὰρ παραδύεσθαι εἷς τὰ ψόφων, ὥσπερ οὐδὲ S ἁμῶν ἀποστάσιος" àv ἀχοὰν ἁμῖν τὼς μεγάλως τῶν τὰ σύστομα τῶν τευχέων, ὅχκα πολύ τις ἐγχέη, οὐδὲν ἐγχεῖται. 'ὰ μὲν ὧν ποτιπί- πτοντα ποτὶ τὰν αἴσθασιν, τὰ μὲν ἀπὸ τᾶν πλαγᾶν ταχὺ παραγίνεται, xat ὀξέα φαίνετα!:, τὰ δὲ βραδέως χαὶ ἀσθενέως, βαρέα Αἱ γάρ τις ῥά- Gov "λαθὼν χινοῖ ὀρθῶς xxi ἀσθενέως, τᾷ πλαγᾷ βαρὺν ποιασεῖ ἢ τὸν ψόφον- αἱ δὲ χατταχύ τε καὶ ἰσχυρῶς, ὀξύν. Οὐ μόνον Oi χατὰ τοῦτο γνοίημες ἄν, ἀλλὰ xal ὅχχα ἁυὲς ἢ λέγωμες ἢ ἀείδωμες, χρήζομες xai μέγα φθέγξασθαι xal ὀξύ, σφοδρῷ τῷ πνεύματι ῳ ner γόμενοι. "Ext δὲ xal τοῦτο συμθαίνει, ὥσπερ ἐπὶ Be £)Ov* τὰ μὲν ἰσχυρῶς ἀφιέμενα πρόσω φέρεται, τὰ δὲ ἀσθενέως, ἐγγύς" τοῖς γὰρ ἰσχυρῶς ερομένοις | μᾶλλον ὑπαχούει ὃ ἀήρ, τοῖς δὲ ἀσθενέως, ἧσσον. Τοῦτο δὲ χαὶ ταῖς φωναῖς munie pu) τὰν μὲν C ὑπὸ τῷ ἰσχυρῶ τῷ πνεύματος φερομένα μεγάλα τε ἦμεν χαὶ ὀξεῖα, 1D δὲ ὑπὸ ἀσθενέος, μυιρά τε Ἀλλὰ μὰν χαὶ τοῦτο χατείδομες ἰσχυρῷ y v5 ἮΝ -€ o» om 0 r ΄ ΄ n GaUTo , ὅτι τὼ αὐτῷ 9 εγξάμενω μεγα μεν, δοχοῦντι ἦμεν. χαὶ βαρεῖα. τόπω " πόρσωθεν χἀχούσαμες" μικρὸν δέ, οὐδὲ ἐγγύθεν. Ἀλλὰ lingere animo jubebat tanta incitatum aliquem voluptate corporis, quanta percipi posset maxima : nemini censebat fore dubium , quin tamdiu , dum ila gauderet , niliil agitare mente, nihil ratione, nihil cogitatione consequi possel. Quocirca nihil esse tam detestabile tamque pestiferum, quam voluptatem : si quidem ea, quum major esset atque longior, omne animi lumen exstingueret. (Cicero de Senectute cap. XII.) 8. Verum ergo illud est, quod a Tarenlino Archyta , ut opinor, dici solitum, nostros senes commemorare audivi ab aliis senibus auditum ; si quis in caelum ascendisset naturamque mundi et. pulchritudinem siderum per- spexisset , insuavem illam admirationem ei fore, qua jucundissima fuisset, si aliquem, cui narraret, ha- huisset. (Cicero de Amicitia cap. XXIII ) B. PHYSICA ET MATHEMATICA. 1. E libro de Mathematica. lI. Dicit autem ( Archytas Pythagoreus) in libro de Ma- thematica statim initio tractatus heecce : Bene mihi videntur ( Pythagorei ) de disciplinis judi- casse, ac sine inepliis recle de unaquaque quzsivisse. Quum enim de universi natura recte statuissent , volebant eliam qualia singula essent considerare. Astrorum igitur celeritatem eorumque ortus et occasus cognitos nobis tra- diderunt, itemque geometriam et numeros maximeque musicam : quippe hz disciplinae videntur esse cognato. Primum igitur reputarunt, non posse fieri sonitum nisi lacta quorundam inter se percussione. Percussionem au- tem fieri dixerunt, quando qua» moventur inter se oceur- rerent. Nam volantia quidem eodem tempore, quae con- irario motu feruntur, postquam invicem occurrerunt, a motu cessare : quae aulem similiter feruntur, sed non «quali celeritate , deprehensa ab insequentibus , percussa sonum edere. Horum quidem multos non tales esse, ut a nobis noscantur, partim propter ictus debilitatem , par- tim propter intervalli quo a nobis distant longinquitatem , partim etiam propler nimiam magniludinem; non enim accidere ad aures nostras magnos sonos , quemadmodum eliam in vascula angusli oris, si quis mullum infundat, nihil infunditur. Quo igitur sensibus percipiuntur, eorum alia ictibus celeriter allabentia acuta apparent , alia tarde atque imbecille, gravia videntur esse. Si quis enim ba- culum sumtum moveat recta ac parum valide , ictu faciet sonitum gravem : si vero celeriter et forliter, aculum. Neque vero solum eo modo hoc cognoscimus, sed etiani, quando nos vel loquimur vel canimus, vehementi spiritu utentes magna et acuta voce verba proferre volumus. Porro etiam idem contingit quod in jaculis , siquidem for- liter vibrata longe feruntur, invalido jactu, prope; quia fortiter vibralis magis cedit aer, parum valide, minus. Hoc vocibus quoque continget, ut quee fortiore spiritu profertur magna et acuta sit, quae invalido spiritu , parva et gravis. Citerum et hoc e certo spatii signo intellexi- mus, nos clare sonantem eundem hominem e longinquo audivisse, submisse loqnentem ne e propinquo quidem. Verum in tibiis etiam spiritus qui ex ore emittitur in propiora ab ore foramina incidens propter vim vehemen- tem acntiorem sonum dat, in remotiora, graviorem; ut FRAGMENTA. 568 μὰν xat ἔν γα τοῖς αὐλοῖς τὸ ἐκ τῷ στόματος φερόμε- voy πνεῦμα ἐς μὲν τὰ ἐγγὺς τῶ στόματος τρυπήματα ἐμπῖπτον, διὰ τὰν ἰσχὺν τὰν σφοδρὰν ὀξύτερον ἄγον ἀφίησιν, ἐς δὲ τὰ πόρσω, βαρύτερον. ὥστε δῆλον, ὅτι & ταχεῖα χίνασις P ὀξὺν ποιεῖ, & δὲ βραδεῖα βαρὺν τὸν &yov. ᾿Αλλὰ μὰν xa τοῖς δόμδοις τοῖς ἐν ταῖς τελεταῖς χινουμένοις τὸ αὐτὸ συμδαίνει" ἁσυχᾶ μὲν χινούμενοι βαρὺν ἀφίεντι ἄχον, ἰσχυρῶς δέ, ὀξύν. Ἀλλὰ μὰν χαὶ ὁμοίως 6 χάλαμος" alxa τις αὐτῷ τὸ χάτω μέρος ἀποφράξας ἐμφυσῇ, ἀφήσει τινὰ βαρεῖαν φωνάν "* αἱ δὲ xal ἐς τὸ μέσον 7, ἀνωτάτω " μέρος αὐτῶ, ὀξὺ φθεγξεῖται. "To γὰρ αὐτὸ πνεῦμα διὰ μὲν τῶ μαχρῶ τόπω ἀσθενὲς φέρεται, διὰ δὲ τῷ μήονος σφοδρόν. Εἰπὼν δὲ χαὶ ἄλλα περὶ τοῦ διαστη- ᾿ματιχὴν εἶναι τὴν τῆς φωνῆς χίνησιν, συγ- χεφαλαιοῦται τὸν λόγον, ὡς ὅτι μὲν δὴ τοὶ ὀξεῖς φθόγγοι τάχιον χινέονται,, τοὶ " δὲ βαρεῖς, βρά- διον, φανερὸν ἁμῖν ἐχ πολλῶν γέγονεν. ( Porphyrius Comment. ad Ptolemzi Harmo- nica in Jo. Wallisii Opp. Mathem. Oxonii 1699 editis vol. HI pag. 236-238. Emendavi : * μὼ- σιχᾶς ; codd. μουσικῆς. " ἦμεν ; codd. εἶμεν. * ἀπαν- τιάξωντι ; codd. ἀπαντάξαντα. ὁ συμποτητὰ ; codd. συμπετητὰ. " αὑτοῖς ; codd. αὐτοῖς. ! παρὰ; codices περὶ. ὶ ποιὲν; codd. ποιεῖν. " ποιασεῖ ; codd. ποιήσει. ! γνοίημες ἂν ἀλλὰ χαὶ ὅχχα ἁμὲς ; libri γνοίημεν ἀλλὰ xal ὄκχα uec. Καὶ τᾷ μὲν; codd. τὰ μὲν. ! φερο- μένα: libri φερόμενα. m τᾷ £i; codd. τὰ δὲ. κ τόπω; libri τόπῳ. ὁ σαμνήῳ ; codices σαμίῳ." χίνασις; libri χίνησις. 4 δμοίως ὃ χάλαμος ; codices ὅτου ἃ χάλαμος. 7 τινὰ βαρεῖαν φωνάν ; codd. ἥσυχάμην φωνάν vel τινὰ ἁμῖν φωνάν. * ἐς τὸ μέσον 7| ἀνωτάτω μέρος αὐτῶ; libri ἐς τὸ ἥμισυ ἣ ἀπόστον μέρος αὐτῷ. ' τοὶ; libri τοι. " τοὶ δὲ libri οἵ δὲ. — Caeterum. prima hujus fragmenti verba in hunc modum scripta exhibet Nicomachus Arithm. lib. I cap. 3 p. 70 ed. Ast. Ἀρχύτας ὁ Ταραντῖνος ἀρχόμενος τοῦ ἁρμονιχοῦ τὸ i7 5x ga ρχόμενος τοῦ dp| τ X ru "yer à αὐτὸ οὕτω πως λέγει" Καλῶς μοι δοχοῦντι τὸ περὶ τὰ μαθήματα διαγνώμεναι, καὶ οὐδὲν ἄτοπον αὐτοὺς ὁρ- ἐς ἫΝ τ ὦ i a θῶς, οἷά ἐντι, περὶ ἑκάστω φρονέειν " περὶ γὰρ τᾶς τῶν ὅλων φύσιος χαλῶς διαγνόντες ἔμελλον χαὶ περὶ d n , P, s. Mime Np ^ τῶν χατὰ μέρος, οἷά ἐντι, Καλῶς ὀψεῖσθαι. Περὶ δὲ ^M - , M ^ “ δὴ τᾶς ἀριθμητικᾶς χαὶ γεωμετρίας xat σφαιριχὅς πα- Η . eee : ρέδωχαν ἄμμιν σαφῆ διάγνωσιν, οὖχ ἥχιστα δὲ xal Hi - "atom M -— περὶ μωσιχᾶς. Ταῦτα yàp τὰ μαθήματα δοχοῦντι ἔμμεναι ἀδελφεά, Τὰ τῷ ὄντος πρώτιστα δύο εἴδεα τὰν ἀναστροφὰν ἔχει. ) β΄. "Ex τῶν διατριβῶν. lI. Καὶ δοχεῖ & λογιστιχὰ ποτὶ τὰν ἄλλαν σοφίαν τᾶν μὲν ἀλλᾶν τεχνᾶν xa πολὺ διαφέρειν, ἀτὰρ καὶ τᾶς γεωμετριχᾶς ἐναργεστέρως * πραγματεύεσθαι ἃ θέλει" καθ᾽ ἃ ἐχλείπει γὰρ ἃ γεωμετρία, τὰς ἀποδεί-- ξεις à λογιστιχὰ ἐπιτελεῖ. Καὶ ὁμοῦ ἐντι' εἰδέων τε & πραγματεία, καὶ τῶν περὶ τὰ εἴδεα P, (Stobzus Eclog. lib. I cap. I pag. 4 ed. Gais- ford. Emendavi : * ἐναργεστέρως; codd. ἐναργε- στέρω. P xol ὁμοῦ ἐντι εἰδέων τε & πραγματεία xod τῶν περὶ τὰ εἴδεα ; codd. xoi ὅλως εἰμὲν εἰδέων τε ἅ πραγματεία, χαὶ τὰ περὶ τοῖς εἴδεσιν. ). γ΄. Ex τοῦ περὶ νοῦ xal αἰσθήσεως. I. Αἴσθασις μὲν ἐν σώματι γίνεται, νόος δ᾽ ἐν V ^ ' m $ - * joy. Τὸ uiv γὰρ ἀρχὰ τῶν αἰσθατῶν ὑπάρχει, τὸ ^ “- - , * , , δὲ τῶν νοατῶν. Πλάθεος γὰρ μέτρον ἀριθμός, μά- ^M - ὅς δὲ. D , , ó , χεος δὲ ποῦς, ῥοπᾶς δὲ καὶ στάθμας ζυγόν, ὀρθότατος P GRE à Mg Ξ , Ξ δὲ xat εὐθύτατος χανὼν xat στάθμα ὀρθὰ γωνία. OO- τῶς δὲ xal τῶν μὲν σωμάτων αἴσθασις μέτρον, τῶν ΕΣ ΕΣ Try IIR 1 ἢ : : δὲ νοατῶν νόος ἀρχὰ xal μέτρον ἐντί. Καὶ 6 uiv νόος ἀρχὰ νοατῶν τε xal φύσι " πράτων- ἁ δὲ αἴσθα-- σις αἰσθατῶν x«i φύσι δευτέρων P. Ὃ μὲν γὰρ ἁμῖν ἐντι ἀρχὰ τᾶς ψυχᾶς, ἃ δὲ τῷ σώματος. Καὶ Ó uiv manifestum sit, celeri motu acutum, tardo gravem so- num edi. Sed et rhombis qui in mysteriis moventur idem accidit : quippe leniter moti gravem reddunt sonum, forliter acutum. Quin eliam similiter calamus : si quis obstructa infima parte eum inflaverit, gravem sonum edet : si vero media aut summa parle, acute sonabit. Namque idem spiritus per longius loci intervallum amissa vi penetrat, per brevius spatium retenta vehementia per- vadit. Sed alia quoque in eam sententiam locutus , ut vocem per intervalla moveri diceret, facta disputationis summa ait, aculos sonos celerius moveri, graves tardius, e multis rebus nos inteiligere. 2. E disputationibus. H. Ac videtur arithmetica reliquae scienlie. comparata eum aliis artibus multo antecellere , tum vero etiam pla- nius ac dilizentius quam geometria ea qua vult pertra- clare : ubi enim deficit geometria , ibi probationes ari- Ihmetica absolvil. Quin etiam simul formarum eorumque qui formis conveniunt pervestigalio est. 3. Ex libro De mente et sensu. HI. Sensus quidem in corpore reperitur, mens autem in anima. Nam ut ille eorum que sub sensus cadunt principium est : ifa hiec eorum quae sub intellectum. Etenim. multitudinis mensura numerus habetur, longitu- dinis autem pes, ponderis vero et amussis trutina, por- rectionis denique et rectitudinis regula et norma rectus angulus. Sic etiam corporum quidem mensura sensus est, rerum autem intelligendarum mens principium ac mensura. Et mens quidem intelligibilium suaque nalura primarum rerum principium est, sensus vero sensibilium 566 ARCHYT/E νόος τῶν τιυιωτάτων ἐντὶ χριτάς, & δ᾽ αἴσθασις τῶν χρησιμωτάτων. Ἃ μὲν γὰρ αἴσθασις τῷ σώματος ἕνεχεν συνέσταχε xal τᾶς ἐς τοῦτο λειτουργίας, ὃ δὲ νόος καὶ τᾶς ἐς ταῦτα πολυφραδμοσύνας. Καὶ ὃ μὲν νόος ἐντὶ Gp τᾶς ἐπιστάμας, & δ᾽ αἴσθασις τᾶς δό-- ξας - ἁ μὲν γὰρ ἔχει τὰν ἐκ τῶν αἰσθχτῶν ἐνέργειαν, ὃ δὲ τὰν ἐχ τῶν νοατῶν. σθατὰ τῶν πραγμάτων χινάσιος μεταλαμάνοντα χοινὰ Παρα- Ἃ μὲν γὰρ αἴσθασις τῷ αἰσθατῷ;, τὸ δ᾽ αἶσθα τὸν χαὶ χινεῖται χε , ^Y M A ? Τ υγχάνοντι δὲ τὰ μὲν αἰ- ἐόντα. τὰ δὲ νοατὰ στάσιος χαὶ ἰδιότατος. , δ NX LE »y ^ , » πλασίως δὲ χαὶ & αἴσθασις xxt b. νόος ἔχοντι. xal μεταδάλλει καὶ οὐδέποτε ἐν ταυτῷ ἀτρεμεῖ" διὸ χαὶ μᾶλλον xoi ἧττον xat βέλτιον χαὶ “χεῖρον γίνεται δρῆν" ὃ δὲ γόος τῷ νοατῷ, τὸ δὲ γοατὸν ἀχίνατον ἐξ οὐσίας" διὸ οὔτε μᾶλλον, οὔτε ἧττον, οὔτε βέ Ast , οὔτε χεῖρόν ἐντι νοεῖν τὸ νοατόν. Καὶ χαθάπερ νόος τὸ πρᾶτον βλέπει χαὶ τὸ παράδειγμα, οὕτως ἃ αἴσθα- E ; Ὁ μὲν γὰρ νόος οὐκ 3 ERN CaL ed ecd Erro ἄνθρωπον ἁπλῶς, ἁ δ᾽ αἴσϑασις ἁπλῶς τὰν τῷ ἁλίω - * M E ς - 2 , λέ c 3^ σφαῖραν ἢ τὰς χειροτεχνᾶν ἐργασίας βλέπει *. τι μὲν νόος ἀμερὴς χαὶ ἀδιαίρετος, χαθάπερ μονὰς χαὶ Τὸ γὰρ εἰ- Σ en eee eC TI σις τὰν εἰχονὰ χαι τὸ ὀξυτερον. στιγυά" παραπλασίως δὲ καὶ τὸ γοατόν. ^ * ; , , , » [} 2* b , δος οὔτε πέρας σώματός Evtt οὔτε ὅρος, ἀλλὰ μόνον τύπωσις τῷ ὄντος, & ὄν ἐντι. & δ᾽ αἴσθασις μεριστὰ , m M » 5 bt M ' , , xol διαιρετά, Τῶν γὰρ ὄντων ἐντὶ τὰ μὲν αἰσθατά, M2 , Y ἊΣ D rox τὰ δὲ δοξασ τά, τὰ ó& ἐπιστατα, τὰ OE VOX C. Καὶ " m^ ; τὰ μὲν σώματα, ὧν ἐντί τις ἀντιτυπία, αἰσθατά " δο- ^ ji bj -— ξαστὰ δὲ τὰ μετέχοντα τῶν εἰδέων ὡς αἵ εἰκόνες, olov ὃ τὶς ἄνθρωπος τῷ ἀνθρώπω, xxl τὸ τὶ τρίγωνον τῷ τριγώνω " ἐπιστατὰ δὲ τ τοῖς εἴδεσι συμθεῤαχότα ἐξ ἀνάγκας, ὡς ἐν γαμετρίᾳ τὰ τοῖς σχήμασι" νοατὰ δὲ αὐτὰ τὰ εἴδεα, xal αἱ ἀρχαὶ τῶν ἐπιστατῶν " οἷον αὖ- τὸς ὃ χύχ). o6, xal τρίγωνον, xot σφαῖρα. Τυγχάνοντι δὲ χαὶ ἐν ἁμῖν αὐτοῖς χατὰ ψυχὰν mes Δέτταρες, γόος, irap, δόξα, αἴσθασις ὧν ai μὲν δύο τῷ λόγω ἀρχαί ivit dod νόος xa αἴσθασις, τὰ δὲ δύο "po δὲ ὅμοιον ἀεὶ τῷ ὁμοίω γνωστιχόν, ὅθεν φανερὸν ὅτι 6. μὲν νόος ἐν ἁμῖν τῶν νοατῶν γνωστιχός, & δ᾽ ἐπιστάμα τῶν ἐπιστατῶν, ἃ δὲ δόξα τῶν δοξαστῶν, ἁ δ᾽ αἴσθασις τῶν αἰσθατῶν. Διόπερ ὧν δεῖ μεταδαίνειν ἀπὸ μὲν τῶν αἰσθατῶν ἐπὶ 1.9 bi A * , τι * τ - ἊΨ - 2. M τὰ δοξαστὰ τὰν ὀιάνοιαν, ἀπὸ δὲ τῶν δοξαστῶν ἐπὶ τὰ ἐπιστατά, καὶ ἀπὸ τούτων ἐπὶ τὰ νοατά - ταῦτα δὲ ἢ το [;] Ὁ d ὃ 1 3. x). x0 σύμφωνα ποιητέα θεωροῦντα ἰ᾽ αὐτῶν ἀλαάθειαν. Διωρισμένως δὲ τούτων τὰ νοατὰ * δεῖ νοῆσαι, χαθά- περ γραμμὰν δίχα τετμαμέναν xal ἴσα πάλιν ἑκατέ- pov τμάματα τετμαμένα. ἔχουσαν ! ἀνὰ τὸν αὐτὸν λόγον καὶ οὕτω διηρήσθω χατὰ τὸν αὐτὸν ποττὸ δρα- , n 7^ *; σ ^ , ed τόν, χαὶ πάλιν ἑχάτερον οὕτω διωρίσθω, ὥστε 8 δια- , φέρεν σαφηνεία τε xat ἀσαφείᾳ ποτ᾽ ἄλλαλα. Τὸν τέλη, οἷον ἐπιστάυα xal ὃ δόξα. END Y , CAM Sr co zu RUN DANT αὐτὸν δὴ τρόπον τῷ μὲν δὴ αἰσθατῶ τὸ μὲν ἅτερον , Y^ A - "^ T: - τὰ τε εἴδωλα τὰ ἐν τοῖς ὕοασι XXt EV τοῖς hz $E zT í T μερος, ὧν αὐτῶι α Et- , M ΟΥ̓ - — NY - ^ ' , , χόνες, φυτὰ xai ζῷα" τῷ δὲ νοατῶ τὸ μὲν ἀνάλογον τμᾶμα ἔντι, , δι ow o cw χατόπτροις, τὸ δ᾽ ἅτερον et sua natura secundarum. Namque ut illa nobis animae principium est, ita hic corporis. Porro mens de prestan- rebus judicat, sensus de ulfilissimis. Quippe quomodo sensus corporis causa atque ad illud juvandum procrealus est : sic mens ad has res prudenter consideran- das adhibetur. Praeterea mens scientize principium est , sensus opinionis : siquidem haud aliter hic sub sensus cadentium habet perfunctionem atque illa intelligibilium. Jam vero sensibilia moventur et communia sunt , intelli- gibilia consistunt ae singularia apparent. Similiter sensus quoque ac mens se habent. Etenim sensus quidem ad id quod sentiri polest refertur; hoc autem et movelur et mutatur, neque unquam quiescit, ideoque forte tum ma- gis ac minus, lum melius ac delerius sentitur : mens vero ad id quod intelligi potest refertur, hoc autem nature ideoque nec magis nec minus, neque melius neque deterius intelligitur. Jam quemadmodum mens primum et exemplum conspicit , sic sensus simulacrum et secundum. Nimirum ut mens non simpliciter hominem considerat : ita simpliciter sensus solis orbem vel artificum opera. Accedit quod mens qui- dem unitatis et puncti instar individua οἱ indiscreta est : similiter omnis res intelligibilis. Forma enim neque finis neque terminus corporis est, sed tantum figuralio rei, qua- tenus res est: al sensus dividi ac separari potest. Nempe corum quae sunt alia sensu, alia opinione, alia scientia, alia lissimis suc convenienter molu caret, denique intellectu comprehenduntur. Et corpora quidem qua resistunt sensu comprehenduntur; opinione aulem qua formas habent, ut imagines, velut homo quidam hominis, et triangulum quoddam trianguli; scientià vero quae necessario formis eveniunt, ut in geometria figuris ; intellectu denique cum ipse formae, tum doctrinarum principia, uL ipse circulus, ipsum triangulum, ipsa sphara. Jam in anima quoque nostra quattuor cernuntur cognoscendi facultates, mens, scienlia, opinio, sensus ; e quibus duo rationis principia sunt, mens ac sensus , duo fines, scientia et opinio. Quum porro simile semper ἃ simili cognoscatur, efficibur ut mens nostra qua sub in- tellectum cadunt cognoscat , scienlia quae sub scientiam , opinio quz» sub opinionem, sensus qua sub sensum. Quamobrem transeundum est a sensibilibus ad opinabilia, ab opinabilibus ad ea quie sub scientiam cadunt atque ab his ad intellizibilia : haec autem apte inter se conjungenda suat per ea veritalem spectanti. Ex his intelligibilia defi- nite cogitari oportet , tanquam lineam bifariam divisam et aequalia rursus utriusque partis segmenta pro pari portione habentem : atque ita dispertita sil linea pro portione ocu- lis conspicua , rursusque utraque pars sic distincta sit , ut perspieuitate et obscurilate inter se diflerant. Eodem modo sensibilium alterum segmentum continet simulacra in aquis et speculis repercussa, allerum plantas et ani- malia, quorum sunt iste imagines : intelligibilium vero 4 “- Ὁ FRAGMENTA. 5657 ἔχον ὡς ad εἰχόνες τὰ περὶ μαθήματα γένεά ἐντι !. Οἱ γὰρ περὶ γαμετρίαν "", ὑποθέμενοι τό τε περισσὸν xal τὸ ἄρτιον χαὶ σχήματα χαὶ γωνιᾶν τρισσὰ εἴδεα, ἐκ τούτων πραγματεύονται τὰ λοιπά" τὰ δὲ πράγματα ἐῶντι ὡς εἰδότες, λόγον τε οὐχ ἔχοντι διδόμεν οὔθ᾽ αὑ- τοῖς " οὔτ᾽ ἄλλοις, ἀλλὰ τοῖς μὲν αἰσθατοῖς, ὡς εἰχός, χρῶνται, ζατοῦντι δὲ οὐ ταῦτα, οὐδὲ τούτων ἕνεχα ποιεῦντι τὼς λόγως, ἀλλὰ τᾶς διχμέτρω χάριν καὶ αὐτῶ τετρχγώνω. ὙἹὸ δεύτερον τυᾶμαά ἐντι τῷ νοατῶ, περὶ ὃ ἁ " διαλεχτιχὰ χατασχολεῖται P, Αὕτα γὰρ τῷ ὄντι οὗ τὰς ὑποθέσιας ", ἀλλ᾽ ἀρχάς τε καὶ ἐπιδάσιας ποιεῖται, μέχρι ἂν ἐπ᾿ ἀνυπόθετον " τῷ παντὸς ἀρχὰν ἔλθη, xal πάλιν αὐτᾶς ἐχομένα χαταδῇ ' ἐπὶ τὰν τε- λευτάν, οὐδενὶ προσχρωμένα " αἰσθατῷ,, ἀλλ᾽ εἴδεσιν αὐτοῖς δι᾽ αὐτῶν. "Emi δὲ τέτταρσι * τούτοις τμάμασι χαλῶς ἔχει διανέμεν xoi τὰ πάθεα τᾶς ψυχᾶς, xal χαλέσαι νόασιν μὲν τὸ Y ἐπὶ τῷ ἀχροτάτω, διάνοιαν δὲ ἐπὶ τῶ δευτέρω,, ἐπὶ δὲ τῷ τρίτω πίστιν, εἰκασίαν δὲ ἐπὶ τῶ τετάρτω. (Stob:us Eclog. lib. I cap. 4o pag. 317 seqq. ed. Gaisford. usque ad verba & δὲ δόξα τῶν δοξα- στῶν, & δὲ αἴσθασις τῶν αἰσθατῶν. Reliqua servavit Jamblichus in "Villoisoni Anecdotis Grecis tom. ΠῚ pag. 199. Congruit autem hic locus cum iis qua. leguntur apud Platonem de Republ. lib. VI p. 510 seq. Emendavi : φύσι πράτων:; codd. φύσει πρῶτον vel πράτων. P φύσι δευτέρων ; libri φύσει δευτέρων. ὃ τὰς χειροτεχνᾶν ἐργασίας βλέ- met ; codd. τὰς χεϊροτεχνατῶν. “ ποιητέα θεωροῦντα; cod. ποιητά, θεωρούμενα. * τούτων τὰ voxi; cod. τούτων τὰ μὲν ταῦτα. ' ἔχουσαν; deest in cod. € χατὰ; cod. xai. " ὥστε διαφέρεν σαφηνεία τε xal ἀσα- φεία ποτ᾽ daa; cod, xai διαφέρεν σαφηνεία τε xat segmentum parti imaginum plene respondens disciplina- rum genera reprcsentat. Etenim geometre postquam numeros impares et pares et figuras angulorumque tripli- cem speciem posuerunt, his convenienter reliqua pertra- clant : ipsas aulem res prztermittunt quasi scientes, earumque neque sibi neque aliis rationem reddere possunt, sed rebus quie sub sensus cadunt, ut par est, utuntur neque has perscrutantur, neque propter eas multa verba faciunt, sed de diametro et ipso quadrato disserunt. AI- terum segmentum est intelligibilium , circa. quc diale- clica versatur. Hec enim revera non argumenta, sed principia et fundamenta ponit, donec ad universi princi- pium non positum perveniat, atque illi rursus adhaerens ad finem descendat, nulla re quz subjecta sensibus est , sed ipsis per se rerum formis ulens. Per hic quat- tuor segmenta decet etiam animi affecliones disperlire , atque appellare summe partis affectionem intelligentiam , secunda cogitationem, tertie fidem, quarta imagina- lionem. 2 ; ME ἢ 2 ἀσαφείᾳ mov ἄλλα. ! ἅτερον, cod. ἕτερον. * αὗται αἵ; : E a1 21 "iw. cod, ταῦτ᾽. ! γένεά ἐντι; cod. γένη ἐντί, Ὁ γαμετρίαν; cod. γεωμετρίαν. n οὔθ᾽ αὑτοῖς ; cod. οὔτ᾽ αὐτοῖς, 5 & - , . : X διαλεχτιχὰ ; cod. διαλεχτικά, P χατασχολεῖται: cod. τὰ * X EY χατασχόληται. 5 αὕτα; cod. αὐτά, " τῷ ὄντι οὐ τὰς f , ΣΝ 2 , 23 ὑποθέσιας, ἀλλ᾽ ἀρχάς τε xal ἐπιβάσιας ποιεῖται; x - wy M « , $N* , ^^ , cod. τῷ ὄντι τὰς ὑποθεσίας, ἀλλ᾽ ὑποθεσίας, ἀλλ᾽ ἀρ- χάς τε xal ἐπιδασίας ποιεῖται. * μέχρι ἂν ἐπ᾽ ἀνυπό- , θετον τῷ παντὸς ἀρχὰν ἔλθη ; cod. μέχρι τῶ ἀνυπο-- θέτω ἐπὶ παντὸς ἀρχὰν ἔλθη. ' καὶ πάλιν αὐτᾶς ἐχομένα χαταδῇ ; cod. χαὶ πάλιν ἐγομένα χκαταβᾶ. " οὐδενὶ προσχρωμένα ; cod. οὐδενὶ προσχρώμενα. * τέτταρσι: cod. τέταρσι. xal χαλέσαι νόασιν μὲν τὸ ἐπὶ τῷ ἀχροτάτω; cod. xal καλέσαι τὸ νοάσεμεν ἐπὶ τῷ ἀχροτάτω.) δ΄, Ἔχ τοῦ περὶ ἀρχῶν. ]V. ᾿Ανάγκα xoi δύο ἀρχὰς ἦμεν τῶν ὄντων, μίαν μέν, τὰν συστοιχείαν ἔχουσαν τῶν τεταγμένων xat δριστῶν, ἑτέραν δὲ τὰν συστοιχείαν ἔχουσαν τῶν ἀτά- χτῶν xal ἀορίστων. Καὶ τὰν μὲν ῥητὰν xai λόγον Éjougav xal τὰ ἐόντα ὁμοίως συνέχεν, xa τὰ μὴ ἐόντα δρίζεν xal συντάσσεν *. Πλατιάζουσαν γὰρ ἀεὶ τοῖς γινουένοις εὐλόγως καὶ εὐρύθμως ἀνάγεν ταῦτα, καὶ τὸ καθ᾽ ὅλω ὠσίας τε xa εἴδεος μεταδιδόμεν. Τὰν δ᾽ ἄλογον xaX ἄῤῥητον καὶ τὰ συντεταγμένα λυμαίνε - σθαι, xal τὰ ἐς γένεσίν τε χαὶ ὠσίαν παραγινόμενα διαλύεν- πλατιάζουσαν γὰρ ἀεὶ τοῖς πράγμασιν ἐξο- μοιοῦν αὔταυτα P. Ἀλλ᾽ ἐπείπερ ἀρχαὶ δύο xazk γένος ἀντιδιαιρούμεναι τῶν πραγμάτων c τυγχάνοντι, τῷ τὰν μὲν ἦμεν ἀγαθοποιόν. τὰν δ᾽ ἦμεν χαχοποιόν, ἀνάγχα xal δύο λόγως ἦμεν , τὸν μὲν ἕνα τᾶς ἀγαθοποιῶ φύ- σιος, τὸν δ᾽ ἕνα τᾶς χαχοποιῶ, Διὰ τοῦτο χαὶ τὰ 4. E libro de Principiis. ]V. Duo etiam necesse est rerum esse principia , alterum seriem ordinatorum et finitorum, alterum inordinatorum et infinitorum complectens : et illud quidem effabile ac rationis parliceps tum ea qua? sunt coutinere, tum quae non sunt definire el componere, semperque rebus adjun- ctum rationi ac numero convenienter eas producere uni- versoque naturam ac speciem largiri : hoc vero ratione carens et ineffabile tum composita corrumpere, tum na- scentia dissolvere perpeluoque rebus adhzerens ipsas sibi assimilare. Sed quoniam generalim duo contrariarum rerum principia sunt, quod alterum boni sit, alterum mali causa : du:e quoque rationes , altera beneficz , altera maleficze mature requiruntur. Quapropter tam artis quam naturze opera hac duo primum nanciscuntur, for- mam etsubstantiam. Ex his forma facit, ut certum quid res sil : subslantia subjecta formam accipit. Atqui nec 508 ARCHYT/E τέχνᾳ xo τὰ φύσι “ γινόμενα δύο τούτων πρᾶτον με-- | τείληφεν , τᾶς τε μβορφῶ χαὶ τᾶς ὠσίας. Καὶ ἁ μὲν μορφώ ἐντι αἰτία τῷ τόδε τι ἦμεν - ἁ δ᾽ ὠσία τὸ ὑπο- χείμενον, παραδεχόμενον τὰν μορφώ. Οὔτε δὲ τᾷ ὡσία di) τέ ἐντι μορφᾶς Βετημεν αὐτᾷ ἐξ ide οὔτε βὰν τὰν μορφὼ gens ἔσθαι περὶ τὰν ὁ airo, ἀλλ᾽ ἀναγ- χαῖον ἑτέραν τινὰ ἦμεν αἰτίαν, τὰν χινάσοισαν τὰν ἐστὼ τῶν πραγμάτων ἐπὶ τὰν μορφώ. Ταύταν δὲ τὰν πράταν τᾷ δυνάμι “ xot χαθυπερτάταν" ἦμεν τᾶν ἀλλᾶν" ὀνομάζεσθαι ὃ δ᾽ αὐτὰν ποθήχει θεόν- ὥστε τρεῖς ἀρχὰς ἦμεν ἤδη y τόν τε θεόν, χαὶ τὰν ἐστὼ τῶν πρα- γαάτων, xai τὰν μορφώ. Καὶ τὸν μὲν θεὸν τεχνίταν χαὶ τὸν χινέοντα, τὰν δ᾽ ἐστὼ τὰν ὕλαν χαὶ τὸ χινεόμε- vov, τὰν δὲ μορφὼ τὰν τέχναν ποθ᾽ ἂν χινέεται ! ὑπὸ τῷ χινέοντος & ἐστώ. ᾿ἈΑλλ᾽ ἐπεὶ τὸ χινεόμενον ἐναν- τίας ἑαυτῷ δυνάμιας ἴσχει τὰς τῶν ἁπλῶν σωμάτων. τὰ δ᾽ ἐναντία συναρμογᾶς τινος δεῖται καὶ ἑνώσιος, ἀνάγκα ἀριθμῶν δυνάμιας xal ἀναλογίας xol τὰ ἐν ἀριθμοῖς xa γαμετριχοῖς E δεικνύμενα παραλαμθάνεν, ἃ καὶ συναρμόσαι καὶ ἑνῶσαι τὰ ἐναντιώτατα "" δυνα- σεῖται τὰν ἐστὼ τῶν πραγμάτων ποττὰν μορφώ. Καθ’ αὑτὰν μὲν γὰρ ἔσσα ἃ ἐστὼ ἄμορφός nt, χιναθεῖσα δὲ ποτὶ τὰν μορφὼ ἔμμορφος γίνεται χαὶ RE ἔχοισα τὸν τᾶς συντάξιος. ὍὉμοίως δὲ εἴ τι χινέεται ! τὸ xt- νεόμενόν ἔντι καὶ τὸ πράτως χινέον - ὥστ᾽ ἀνάγχα τρεῖς ἦμεν τὰς ἀρχάς, τάν τε ἐστὼ τῶν πραγμάτων, χαὶ τὰν μορφώ, καὶ τὸ ἐξ αὑτῷ χινατιχὸν xal ἀόρατον τῷ δυνάμι. “Τὸ δὲ τοιοῦτον οὗ νόον μόνον ἦμεν δεῖ, ἀλλὰ χαὶ νόω τι χρέσσον" νόω δὲ χρέσσον ἐντί, ὅπερ ὀνοιιά- ζομεν θεόν, φανερῶς. Ὁ μὲν ὧν τῷ ἴσω λόγος περὶ τὰν ῥητὰν χαὶ λόγον ἔχοισαν φύσιν ἐντί" ὃ δὲ τῷ ἀνίσω περὶ τὰν ἄλογον xol ἄῤῥητον" αὐτὰ δ᾽ ἐντὶ ἃ ἐστώ, ^ ^ , ^ ^ , A , xa διὰ τοῦτο γένεσις χαὶ φθορὰ γίνεται περὶ ταύταν, χαὶ οὐχ ἄνευ ταύτας. (Stobzus Eclog. lib. I cap. 35 pag. 278 seqq. ed. Gaisf. Emendavi : ? συντάσσεν: codd. συντάσ- b adc ἜΣ ΗΝ 2 ran σειν. P αὔταυτα cum Gaisfordio ; codd. αὖ ταῦτα. * τῶν πραγμάτων 5 codd, τὰ πράγματα. “ φύσι; codd. A e^ , : libri δυνά [ . ἃ , φύσει. * δυνάμι: libri δυνάμει. f ποθ᾽ ἂν χινέεται cum Καπῖο ad Greg. Corinth. pag. 1945 codd. χαὶ πόθεν κινέεται. 8 γαμετριχοῖς δεικνύμενα παραλαμθά- vev ; codd. γεωμέτροις δειχνύμενα παραλαμθάνει τεὶ παραλαμόανειν. ! ἃ χαὶ συναρμόσαι xoi ἑνῶσαι τὰ ἐναντιώτατα δυνασεῖται τὰν ἐστὼ τῶν πραγμάτων ^Y , * - ποττὰν μορφώ cum Keenio ad Greg. Corinth. p. 277; codd. ἃ xai συναρμόσαι ἑνῶσαι τᾷ δυνάσει τε ἐν τὰ ἑστὼ τῶν πραγμάτων ποττὰν μορφάν. ' ὁμοίως δὲ εἴ τι χινέεται τὸ χινεόμενόν ἐντι καὶ τὸ πράτως xt- νέον ; codd. ὁμοίως δὲ xai τὸ δυσχινέεται τὸ χινεόμε-- νόν ἐστι τὸ πράτως χινέον. ) V. "Agy& τᾶς τῶν ἐόντων γνώσιος τὰ αὐτόθεν φαι- νόμενα. Τῶν δ᾽ αὐτόθεν φαινομένων τὰ μέν ἐντι z Mm. n X CN 2. E 1 νοατά, τὰ δ᾽ αἰσθατά" νοατὰ μὲν τὰ ἀχίνητα, αἰσθατὰ δὲ τὰ χινεόμενα. Κριτήριον δὲ τῶν μὲν νοατῶν ὃ χό- σμος, τῶν δ᾽ αἰσθατῶν ἁ αἴσθασις. Τῶν δὲ μὴ αὖ-- , , M , τὰ 2 , ^ * , τόθεν φαινομένων τὰ μέν ἐντι ἐπιστατά, τὰ δὲ δοξαστά" 2 RN NET, AE OM : ἐπιστατὰ μὲν τὰ ἀκίνητα, δοξαστὰ δὲ τὰ χινεόμενα. Δεῖ δὲ ταῦτα τρία νοᾶσαι, τό τε χρῖνον xad τὸ κρινόμε- ποθ᾽ ὅπερ χρίνεται" xal τὸ μὲν χρῖνον ἦμεν τὸν νόον χαὶ τὰν αἴσθασιν " τὸ δὲ χρινόμενον τὸν λόγον, ποθ᾽ ὅπερ δὲ χρίνεται τὸ αὐτόθεν φαινόμενον" τούτου ^Y ^ d , δῆς Ν᾿ 5 , 3 , δὲ τὸ μὲν νοατόν, τὸ δὲ αἰσθατόν. ᾿Επιχρίνει δὲ ὃ , ἣν, , σ M * ^ ^ Li νόος τὸν λόγον, ὅχα uiv ποτὶ τὸ νοχτὸν ἐπιδάλλων.. ἢ E ὅχα δὲ ποτὶ τὸ αἰοθατόν. "Oxo uiv γὰρ περὶ νοατῶν νον χαὶ substantia per se potest formam accipere, nec illa hanc vestire, sed major alia flagitatur causa, quie rerum sub- stantiam ad formam perducat , eademque prima ac poten- tissima sit : quam quidem vocari convenit Deum. Itaque tria jam sunt principia, Deus , rerum substantia et forma : Deus quidem opifex et molor, substantia autem materia et mola , forma denique ars, ad quam a molore substan- iia perducitur. Jam quia quod movetur contrarias in se habet corporum simplicium vires, contraria autem com- pagem quandam et copulam desiderant : numerorum vires ac proporliones et arithmeticas geometricasque de- monstrationes oportet assumere , quae res maxime contra- rias substantiam cum forma conjungere et. copulare pos- sint. Nam per se quidem substantia informis est , formae autem admola figuratur et compositionis rationem accipit. Si quid aulem movetur, pariter motum atque id quod primum movet exstare oportet, Quocirca tria sunt po- nenda principia, rerum substantia, forma, quodque per se movel ac vi oculis inaccessa valet. Tale quid autem non tantum mentem esse , sed eliam menti praestare opor- tet : menti autem manifesto przestat, quem Deum voca- Quamobrem aequalis quidem ratio ad effabilem et rationis participem naturam, inzequalis autem ad rationis expertem et ineffabilem pertinet : ea vero substantia est , ideoque in hac , non sine hac ortus et interitus cernuntur. V. Rerum cognitionis principium ab iis quae cernuntur sumitur. Ea vero parlim inlellectu partim sensu perci- piuntur, illo immobilia, hoc mobilia : quorum priora mundo, posteriora sensu judicantur. Qua autem mon cernuntur, partim scientia partim opinione comprehendun- tur, illa immobilia, hac mobilia. Tria autem hzc flagi- tantur, quod judicet , quod judicetur et ad quod judicetur : quorum primum est mens ac sensus , alterum vero ratio , tertium denique id quod cernitur : id quod partim intel. lectu, partim sensu percipitur. Judicat porro rationem mens , nunc intelligibilibus , nunc sensibilibus inhzerens. Quando enim ratio de intelligibilibus quaerit, ad haec in- tenditur mens ; quando de sensibilibus, ad illa advertitur. Idcirco cum (ictze figurarum et numerorum descriptiones in geometria sunt, tum quzestiones de causis factorum et ν- FRAGMENTA. 569 μαστεύηται ὃ λόγος, ποτὶ τὸ νοατὸν ποτιθάλλει, ὅκα δὲ περὶ αἰσθατῶν,, ποτὶ τὸ αἰσθατόν. Καὶ δι᾽ αὐτὸ ψευδογραφίαι ἐν γαμετρίᾳα χατὰ σχήματα xod ἀριθμοὺς ἐμφαίνονται, αἰτιολογίαι δὲ καὶ εἰχοτολογίαι ἐν φυσιο- λογίᾳ καὶ πολιτιχὰ χατὰ γένεσιν xal πράξιας. — "I6 μὲν γὰρ ὅτι ἐν διπλόῳ λόγῳ ἁρμονία τυγχάνει, ποτὶ τὸ νοατὸν ποτιδάλλων ὃ λόγος γινώσχει" τὸ δ᾽ ὅτι συμφω- γεῖ ὃ διπλόος λόγος, διὰ τᾶς αἰσθάσιος ἐπιμαρτυρεῖ- ται. Καὶ τῶν μαχανιχῶν δὲ τοὶ λόγοι ποττὰ νοχτὰ ποτιδάλλονται σχήματα xal ἀριθμὼς xat ἀναλογίας, τὰ δὲ ἀποτελέσματα ποτὶ τὰ αἰσθατά" μεῦ᾽ ὕλας γὰρ ταῦτα θεωρεῖται χαὶ χινάσιος. Καθόλω δὲ ἀμάχανον γνῶμεν τὸ διὰ τί ἐν ἑκάστῳ, μὴ προειδότας τὸ τί ἐντι ἕχαστον. Κρίνεται δὲ τὸ μὲν τί ἐντι ἕχαστον τῶν ἐόν- τῶν τῷ νόῳ" τὸ δὲ διὰ τί" ἐντι, ἢ ὅτι οὕτως ἔχει, λόγῳ xoi αἰσθάσι"- λόγῳ μέν, xa δεῖξίν τινος σαμά- νωμεν διὰ συλλογισμῶ, ὑπάρχοντος ἐξ ἀνάγχας, ai- σθάσι δέ, ὅχα ἐπιμαρτυρώμεθα τὸν λόγον διὰ τᾶς αἰσθάσιος. (Stobzus Eclog. lib. 1 cap. 35 pag. 283 seq. ed. Gaisf. Scripsi : διὰ τί; codd, ὅτι. ^ αἰσθάσι: codd. αἰσθάσει.) , » -— -w ε΄. "Ex τοῦ περὶ τοῦ ὄντος. VI. Πάντα μοι δοχοῦντι ἁμαρτάνεν * οἵ λέγοντες δύο λόγως περὶ παντὸς λέγεσθαι ἐναντίως ἀλλάλοις να- μερτέας ἀμφοτέρως. ᾿Εγὼ δὲ πρᾶτον τοῦτ᾽ ἀδύνατον νομίζω, ἀμφοτέρων πιστῶν ἐόντων, ἐναντίως ἦμεν ἀλ- λάλοις, ὡς τὸ χαλὸν τῷ καλῷ xai τὸ λευχὸν τῷ λευχῷ. ᾿Αλλὰ γὰρ οὐχ οὕτως ἔχει, ἀλλά ἐντι τὸ χαλὸν xai αἷ- ^ σχρὸν ἐναντία, xxi τὸ λευχὸν xal τὸ μέλαν. Οὕτω δὲ χαὶ τὸ ναμερτὲς τῷ ψεύδει φαμέν, οὐδὲ ναμηρτέας δύο λόγως λέγεσθαι, ἢ δύο ψευδέας, ἀλλὰ τὸν μὲν ἀλαθῆ, τὸν δὲ ψεύσταν. Ὁ γὰρ τὰν ψυχὰν ἐπαινῶν 16) ἀνθρώπω xai τὸ σῶμα μεμφόμενος οὐχ ὑπὲρ ταυτῶ ἂν λέγοι " τι, εἰ μὴ καὶ εἴ τι περὶ τᾶς γᾶς λέγοι χαὶ τῷ οὐρανῶ ταυτόν. Ταῦτα γὰρ δύο ἐντί, ἀλλ᾽ οὐχ ἕν ὄνομα. Καὶ τί δὲ θέλω xal τοῦτο δεῖξαι ; Ὁ γὰρ λέγων περὶ τῶν ᾿Αθαναίων, ὥς ἐντι κατὰ λόγον ἄνδρες ἀγαθοί, καὶ 6 λέγων, ὥς ἐντι περὶ χάριτας φαῦλοι, οὐχ ἐναντία λέγοντι. Τὰ γὰρ ἐναντία περὶ ταυτὸ πρᾶγμα ἀντιχέαται ἀλλάλοις, ταῦτα δὲ δύο ἐντὶ πρά- γματα. (Stobzus Eclog. lib. Hl cap. a. pag. 52r seq. ed. Gaisf. Scripsi : * ἁμαρτάνεν; codd. ἁμαρτάνειν." ἂν λέγοι τι; libri λέγοι τι.) VII. ᾿Αρχύτας ἔλεγεν ἐν τῇ χινήσει τῇ φυσιχῇ ἐνεῖναι τὴν τοῦ ἴσου ἀναλογίαν ( χινεῖσθαι γὰρ ἀνά- λογον πάντα), ταύτην δὲ μόνην εἰς αὑτὴν ἀναχάμ.- πτειν, ὥστε χύχλους ποιεῖν xal στρογγύλα, ὅταν ἐγγέ- νηται. (Aristoteles Problem. XVI, 9 pag. 915 ed. Bekker. ς΄. "Ex τῶν ὅρων. VIII. Τί ἐστι νηνεμία; "Hosulx ἐν πλήθει ἀέρος. Τί ἐστι γαλήνη; Ὁμαλότης θαλάττης. (Aristoteles Metaph. lib. VII, 2 pag. 1043 ed. Bekker.) LO C — P —ssnr€— S ——H€— ÀM(— ———r—MÀ——ÁÁ——————Á probabiles conjectura» de rerum ortu in physiologia ac prudentia civili. Etenim harmoniam quidem duplici ra- tione contineri, ratio intelligibilibus intenta videt : con- venire autem duplicem hanc rationem sensus docet. Quin etiam mechanici allatis rationibus figuras et numeros et proportiones ad intelligibilia accommodant , at effectus al sensibilia, quandoquidem in materia ac motu cer- nuntur. Omnino fieri nequit, ut quis suam cujusque rei causam cognoverit , nisi ejus naturam ante consideraverit. Ac natura quidem cujusque rei mente judicalur, causa autem et modus ralione et sensu : ralione quidem, quum aliquid necessario efficitur; sensu vero, quum sensum rationis testem adhibemus. 5. E libro de Ente. VI. Valde falli mihi videntur qui de quavis re duas sen- tenlias inter se contrarias, sed utramque veram pronun- liari posse dicunt. Ego primum hoc fieri non posse arbi- tror, ut si du: sententia recte afferantur, ec inler se contrari sint, quemadmodum pulchrum pulchro et al- bum albo opponatur. Verumenimvero non ita se habet res, sed contraria sunt pulchrum ac deforme, album et nigrum. Sic etiam verum falso contrarium staluimus, neque duas veras sentenfias dici contendimus, aut duas falsas, sed alteram veram, alteram falsam. Non enim qui animum hominis laudat, corpus reprehendit, de eodem argumento disserit, nisi forte etiam qui de terra ac de caelo agit, de eodem agere dicendus est; siquidem duo sunt illa, non unum. Sed quid opus est verbis ad hoc demon- strandum? Qui enim Athenienses doctos esse ail et. qui eos ingratos vocat, ii non contraria dicunt. Quum enim inter se contraria pugnent in eodem, hic utique duo cer- nuntur, VII. Archytas dicebat in motu naturali equam propor- tionem inesse (omnia enim proportione moveri) , hanc au- tem solam in sese reverli, adeo ut dala occasione orbes et rotunda volvat. 1 6. E libro de Definitionibus. VIII. Quid est malacia? Quies in multitudine aeris. Quid est maris tranquillitas? Ejus aequalitas. 570 ARCHYT/E Ξ ζ΄, Ἔχ τοῦ περὶ τοῦ παντός. IX. Ὁ χρόνος ἤτοι τὸ παράπαν οὐχ ἐντί, ἢ duu- δρῶς χαὶ μόλις ἐντί, Ὧ 1ὰρ τὸ μὲν παρεληλυθὸς οὐχ ἔτι ἐντί, τὸ δὲ μέλλον οὐδέπω ἐντί, τὸ δὲ νῦν ἀμερὲς xa ἀδιαίρετον, πῶς ἂν ὑπάρχοι τοῦτο κατ᾽ ἀλά- θειαν; (Simplicius Comment. in Aristotelis Phys. fol. 135.) P. AOTIKA. Περὶ τῶν δέκα χατηγοριῶν βιδλίον *. , , , **' , , LJ e hj α΄. "Ev πράτοις ἐνὶ πάσα τέχνα ταῦτα ἕπονται τὰ πέντε. ὕλη, ὄ ἔρος, λόγος δριστιχὸς xat τέλο 7 ὕλη, ὄργανον, μέρος, λόγος δριστιχὸς xat τέλος. Καὶ 6 μὲν πρᾶτος λόγος, & οὐσία, πρᾶγμα αὐθύπαρ- χτον χαὶ ὑφεστός, μὴ δεόμενον ἑτέρου πρὸς σύστασιν, x&y γενέσει ὑπόχειται καθὸ γέγονε. Μόνον γὰρ τὸ θεῖον ἀγέννατον xa χυρίως αὐθύπαρχτον" oi δὲ λοιποὶ λόγοι θεωροῦνται περὶ τὰν οὐσίαν, ποτὶ οὺς ἀντιδια- στελλομένα λέγεται πρᾶγμα αὐθύπαρχτον. Ἐπεὶ οὐχ ὡς πρὸς τὸ θεῖον, οἵ γὰρ ἐννέα λόγοι γίνονται χαὶ ἀπο- γίνονται χωρὶς τᾶς τοῦ ὑποχειμένου φθορᾶς, ὅπερ ἐντὶ ; à u : : τὸ συμδεθαχὸς λεγόμενον. "Evzt δὲ ὡς τὸ χαθύλου , )1 S 9 ὃ , ^ ^ , cup6s6axóc. Τὸ γὰρ αὐτὸ μέγα xat μιχχὸν γενόμενον χατὰ τὰν ποσότατα, τᾶς φύσιος οὖχ ἐξίσταται" ἁ μὲν ^ ? : 197. v a , - y» εν - γὰρ εἰς ἄχρον εὐεξία ἔοικεν ἃ ἐμποιεῖν αὔξασιν, χαὶ τῷ * E doricis vocum formis paucas in hoc libro restitui , majora tantum menda corrigenda esse ratus. DE L4 B u2 , ^ δ Ὁ. — σάματι ὄγχωσιν, & δὲ ἐγχράτεια xat τὸ ὀλιγοσιτῆν xal ὑποσπασμόν τινα. “Τὸ δὲ αὐτὸ μένει xat ὑποχείμενον, 7 e € , - » e * οἷον οἵ ἄνθρωποι ὡσαύτως παῖδες ὄντες εἰς ἀνδρὸς ἅλι- χίαν ἐλάσαντες, οἵ αὐτοὶ κατ᾽ οὐσίαν μένομες τᾷ ποσό- τατι διαφέροντες, χαὶ νῦν μὲν λευχόν, νῦν δὲ μέλαν τὸ αὐτὸ ὁρᾶται διαλλάττον τᾷ ποσότατι, τὰν δὲ οὐσίαν οὐχ ἀμείόει- xai νῦν μὲν φίλος 6 αὐτός, νῦν δ᾽ ἐχθρός, διαφέρων τᾷ σγέσι xal τῷ πρός τι λεγομένῳ, xol κατὰ Y 374 TUÉS ΄ Y ὦ WR - , τὴν οὐσίαν οὐ διαφέρει" xal νῦν μὲν ἐν ταῖς Grau, "Ὁ ^T , 3, , e ^ TW Y? * , νῦν δὲ ἐν ᾿Αθήναις, ὅπερ τὸ τοῦ "λόγου ὃν ἑτερούσιον oUx ἐργάζεται. Καὶ χατὰ τὴν οὐσίαν xai πέρυσι xal νῦν ὃ αὐτὸς διαμένει μὴ ἀλλοιούμενος. ξστι τε τοῦ , , * , , * 4, , πότε λόγου. Καὶ ἀνάχειται xa χάθῃται $ αὐτός. Πάλιν τοῦ χεῖσθαι χαὶ ὁπλεῖσθαι xal ἀνόπλου ἢ ὃ αὖτός. L4 "Ὁ τι δὲ τοῦ ἔχειν. Καὶ τύπτων τις xo τέμνων 6 αὐτὸς μένει ^ τὰς οὐσίας μὴ ἐξιστάμενος" ἔστι δὲ τοῦ ποιεῖν. (Scripsi : * ἔοιχεν ; codd, ἔειδεν. P ἀνόπλου ; codd. ἄνοπλος. * μένει ; libri μετὰ.) β΄. Καὶ τέμνεταί τις χαὶ τύπτεται, ὅπερ ἐστὶ τοῦ x. Y -5 , ^y E) , πάσχειν, τὸν τοῦ εἶναι λύγον διασώζων ἀναλλοίωτον. Αἱ μὲν ὧν ἅ τῶν ἄλλων λόγων διαφοραὶ ἐχδηλότεραί εἶσιν, & δὲ ποότης xal τὸ ἔχειν xai τὸ πάσχειν δυ6- , ἊΝ ^ , ^ ^ Li θεωρητέρας ἔχουσι διαφοράς" τὸ γὰρ πυρέττειν à x Ξ Ξ διγῶν P ἢ ἀγάλλεσθαι ἀμφιδολίαν € τινὰ ἔχει, πότερον τᾶς ποότητός εἶσιν ἢ 4 τοῦ ἔχειν ἢ πάσχειν λόγου. Διαχρίνεται δὲ οὕτως αἱ ὁ μὲν γὰρ πυρετός ἐστιν εἴ-- πομεν, ἢ ῥῖγος, ἢ ἀγαλλίασις, τὰν ποότητα ἐσαμάνα- “- zT * μεν" αἱ ! δὲ πυρέττειν,. ἢ διγῶν E, ἢ ἀγάλλεσθαι, τὸ " 7. E libro de Universo. IX. Tempus aut omnino non esl, aut obscure et vix est. Cujus enim preteritum non est amplius, futurum autem nondum, prasens denique sine partibus el individuum , q':omndo lioc revera esse possit? C. LOGICA, De decem Categoriis liber. I. In primis ad omnem artem h:ec quinque pertinent , materia , instrumentum, pars, definilio et finis. Ac prima quidem delinitio, subslantia, res per se subsisteus et exstans, neque alia re ad suam conslitulionem egens , sallem generationi subest quatenus exslitit. Sola enim divina nalura ortus expers est et proprie perse subsistit : at reliquze. definitiones e substantia spectantur, a quibus di- slincla dicitur res per se subsistens. Neque enim divinae natura conveniunt, siquidem novem definitiones accedunt el decedunt sine subjecli interitu, id quod accidentis nomine vocalur. Est aulem ut in universum accidens. Idem enim mensura magnum et parvum factum a sua na- tura non desciscit : quippe optima corporis habitudo vide- tur, ei incrementum et obesitatem afferre, sed continentia €t tenuis victus etiam decrementum quoddam. Idem quoque subjectum manet, velut homines pueri pariter atque adulti mensura quasi separali naturà iidem manemus, ac nunc album nunc nigrum idem videlur, discrepans quan- litate, sed naturam non mutat : porro idem modo amicus modo inimicus est, dissonus habitu et relatione ad aliquid, sed natura non diífert : praterea nunc Thebis, nuno Athenis, quaze res id quod ad definitionem pertinet natura non variat. Quid? quod non mutatus natura idem nune manet qui ante hoc tempus. Est autem hoc finitionis quando. Quin etiam idem accubat οἱ sedet. Rursus ia- cendi et arma sumendi et hominis inermis eadem ratio est. Ad hxc habendi. Ullro qui verberat et secat idem manet a nalura sua non desciscens. Est vero hac agendi ratio. , II. Insuper secatur aliquis ac verberatur, quod est pa- lientis, incolumem essenlize rationem servans, Ac cete- rarum quidem substanti:e rationum discrimina aperliora sunt, sed qualitas, item habendi et patiendi species ob- scuriora discrimina habent : nam febricitare. vel frigere vel gaudere dubium est, utrum qualitati, an habendi vel patiendi rationibus annumeranda sint. Res autem sic dis- cernilur : si enim febris est diximus, vel frigus, vel gaudium, qualitatem significavimus : si vero febricilare vel frigere, vel gaudere, habendi notionem indicavimus, i | | : ——— n | j d FRAGMENTA. 511 ἔχειν. Διαφέρει δὲ πάλιν τὸ ἔχειν τοῦ πάσχειν, ὅτι τὸ μὲν ἔχειν αὐτὸ xaü' ἑαυτὸ θεωρεῖται ἄνευ τοῦ ἐνερ- γοῦντος, τὸ δὲ πάσχειν ποτὶ τὸν ἐνεργοῦντα διαστέλ- λεται, xai ἀπὸ τοῦ ποοῦντος χαταλαμύανεται: εἰ μὲν εἴπομες τέμνεται, ἣ πλήττεται, τὸν πά-᾿ σχοντα ἐδαλώσαμες, εἰ ὀδυνᾶται ἣ ἀλγεῖ, τὸ ἔχειν ἐσαμάναμεν. (Seripsi : * àv; libri. οὖν. ^ ῥιγῶν; codd. ῥιγᾶν. “ ἀμφιθολίαν τινὰ ; codd, ἀμφιξολίαν ἄν τινα." 2; libri ἂν. * al; codd. εἰ. f at; libri àv. 8 διγῶν ; libri £c γᾶν. " τὸ ; libri τοῦ. ! ἐσαμάναμεν; libri. ἐσαμανά. μεσθα.) γ΄. Δέκα ὧν, οὐ " πλείους λόγους ἔμμεναι λέγομες, ὡς Ex τἄσδε τὰς διαιρέσεώς ἐντι μαθεῖν, ᾿'Γὸ ὃν ἐν ὑποχειμένῳ ἐντί, ἣ οὐχ ἐν ὑποκειμένῳ, xal τὸ μὲν οὐχ ἐν ὑποχειμένῳ ποιεῖ τὰν οὐσίαν, τὸ δὲ ἐν ὑποχειμένῳ ἢ χαθ᾽ ἑαυτὸ θεωρεῖται, ἢ οὐ χαθ᾽ ἑαυτό. Καὶ τὸ μὲν οὐ χαθ᾽ ἑαυτὸ ποιεῖ τὰ πρός τι. Σχέσεις γάρ ἐστι τὰ πρός τι μὴ xaÜ' ἑαυτὰ b θεωρούμενα, ἀλλὰ συνεισάγοντα ἕτερον. Τὸ γὰρ υἱὸς ὄνομα συνεισάγει πατέρα, τὸ δὲ δοῦλος δεσπόταν, χαὶ ἁπλῶς πάντα τὰ πρύς τι ἐν σχέσει εἰσὶ χαὶ οὐ xaÜ' ἑαυτὰ θεωρούμενα. Τὸ δὲ χαθ᾽ ἑαυτὸ 7 μερι- στόν ἐστι, xal ποιεῖ τὰν ποσότητα, 7| ἀμέριστον, xal ποιεῖ τὰν ποότητα. ΟἿ δὲ λοιποὶ λόγοι ἕξ ἀπὸ τῆς τούτων μίξεως γίνονται. Ἃ γὰρ οὐσία τὰ ποσότατι μιγνυμένα ἣ ἐν τόπῳ ὅραεται,, xat τὸν τοῦ ποῦ λόγον ποεῖ, ἢ ἐν χρόνῳ, xal τὸν τοῦ πότε ἀποτελεῖ λόγον. Τὴ δὲ ποότητι μιγνυμένη ἢ ἐνέργειαν ἔχει xal ἐστι τὸ ᾿ VU nus : ποεῖν, ἢ πάθος xal ποεῖ τὸ πάσχειν. "Doi; δὲ , [4 ; ^ » " πρός τι συντρέγουσα ἣ ἐν ἄλλῳ τίθεται καὶ τὸ χεῖ - , ἊΝ / A VEN σῦαι λέγεται, ἣ περιτίθεται ἑτέρῳ χαὶ τὸ ἔχειν ἐστί, , ^ ^ " , * - Τέταχται δὲ μετὰ τὴν οὐσίαν ἢ ποσότης xai πρὸ τῆς ; Mie s : ghi ποότητος ὅτι xavà φύσιν ποεῖται * τὸ ὁτιοῦν πρᾶγμα ν * , * " * * - x καὶ ὄγκον λαμβάνει, xa οὕτω περὶ αὐτὸ ἡ ποότης ϑορᾶτ ὶ λέ: Pd pi: aiii χαθορᾶται xat λέγεται, Ἢ δὲ πούτης πάλιν προητ / : , ; eran ret ; γέεται τοῖς πρός τι, ὅτι τὸ μὲν χαθ᾽ ἑαυτό, τὸ δὲ πρός Ξ ; ri aet e i τι ἐν σχέσει. Πρῶτον δὲ καθορᾶται xai λέγεται xat! ἑαυτὸ ἕχαστον, xal οὕτως ἐν σχέσει. ἈἈχολούθως δὲ τούτοις xal τὰ λοιπὰ τέταχται" τὸ μὲν γὰρ ποεῖν προη- , “- * , - - 3 , γέξται τοῦ πάσχειν, ὅτι τὸ μὲν ἐνεργεῖν τοῦ πάσχειν ἐστὶ δυνατώτερον. . τ (Posui : * δέχα ὦν, οὐ πλείους ; codd. δέχα οὖν ; i τέ ας. πλείους. ἑαυτὰ; codd. ἕαυτό, “ ποεῖται; libri ποοῦται.) Er Ee - δ΄. Τοῦ δὲ χεῖσθαι λόγος πάλιν προηγέεται τοῦ Ν δ * , "Ὁ L4 " € , ἔχειν, ὅτι τὸ τίθεσθαι τοῦ περιτίθεσθαι ἁπλούστερον. qi 2x. eüboqu dich doVves cual A Ὁ μὲν γὰρ τίθεσθαι ἐντι xat τοῦ περιτίθεσθαι δίχα. a r M eem xai περιτίθεσθαι ἄνευ τοῦ τίθεσθαι οὐχ ἔστιν εὑρεῖν" ὃ γὰρ περιτιθέμενος xal αὐτὸς πάντως χεῖταί που, χατὰ μίαν τινὰ τοῦ χεῖσθαι θέσιν, στάσιν χαὶ χαθέδραν χαὶ P) λ "mes M E ZA y^ * 210 f ἀνάχλισιν. ᾿'Γᾶς uiv ὧν * οὐσίας ἴδιον τὸ μὴ ἐπιδέχε- σθαι τὸ μᾶλλον xal τὸ ἧττον. o0 μᾶλλον ζῷον 6 ᾿ L4 - ri , - ν᾿ - ἄνθρωπος τοῦ ἵππου ὑπάρχει ταῖς οὐσίαις " xal τὸ τῶν ἐναντίων ἀνεπίδεχτον εἶναι" τῆς δὲ ποότητος τόγε 82) VIORCME 2 v. P! Y PS μᾶλλον xal τὸ ἧττον ἐπιδέχεσθαι, λευχὸν γὰρ μᾶλλον xai ἧττον λέγεται xal μέλαν. Τῆς δὲ ποσότητος δὶ, xS, ἐπ τες ΜΕ (CAE PET IA ἴδιον τὸ ἴσον P xa ἄνισον" ἣ γὰρ σπιθαμὴ τῇ ὀργυιζ | : ——————————————————————————————————À Rursus autem habendi et patiendi verba intellectu inter se differunt, quod habendi vis ipsa per se spectatur sine agentis persona, patiendi autem notio ab eo qui agil di- stinguitur et effectoris mente comprehenditur : si enim dixi- mus secafur vel percutitur, patientem indicavimus, si 'angitur vel dolet, habendi nolionem significavimus. MI. Decem igitur, non plures substantiz rationes esse dicimus, ut ex hac divisione disci licel. Ens in subjecto est, aut non est in subjecto, atque illud quidem quod non est in subjecto subslantiam constituit, quod autem in subjecto est aut per se spectatur, aut non per se. Atque illud non per se spectandum efficit referenda ad aliquid. Nam necessitudines sunt res ad aliquid relat:e nec per se consideranda, sed aliud simul introducentes, Etenim filii nomen simul patrem iatroducit, servi vocabulum simul dominum, omninoque res omnes quz ad aliquid referuntur necessitudinem habent ac non per se spectantur. Quidquid autem per se consideratur aut dividuum est, et quantita- tem creat, aut individuum ideoque qualitatem gignit. Αἱ reliquae. sex substantia: rationes ex harum mixtura oriuntur. Nam subslantia quantitati mixta aut in loco cernitur et finitionem «bi producit, aut in tempore, et delinitionem quando generat. Porro qualitati mixta aut el(icaciam habet estque ipsum agere, aut affectum assu- mit facitque pati. Przeterea rebus ad aliquid relatis con- sentiens aut in alio ponitur vocaturque jacere, aut alii imponitur estque Aabere. Excipit aulem substantiam quanlitas pragrediturque qualitatem, quod nature con- gruenter fit quzevis res molemque nanciscitur ac sic in ea qualitas et cernitur eL nominatur. Rursus qualitas ante- cedit res ad aliquid relatas, quia qualitas per se conside- ratur, relatio ad aliquid necessitudiue alii jungitur. Pri- inum vero per se quidque et inspicitur et appellatur ac tum demum necessitudine junctum. etiam reliqua ordinata sunt. His convenienter Nam agere tempore prius. quam pati est , si quidem efficacia potentior judicanda quam patientia. ]V. Rursus jacendi definitio habendi finitionem anteil , propterea quod poni simplicius est quam imponi. Etenim poni licet etiam ita, ut nihil imponatur; at imponi sine positione nibil potest. Nimirum impositus et ipse utique jacet alicubi jacentis in morem , ut vel stet, vel sedeat, vel recubet. Ceterum substanüe proprium est neque contentionem admittere neque remissionem : quippe na- tura sua homo non magis animal est, quam equus; pari- terque ἃ rebus contrariis abhorret : qualitatis aulem est altiorem et inferiorem gradum admittere, siquidem magis album et minus album vel nigrum dicitur. Qnantitatis 512 ARCHYT/E ἄνισος, xal τρεῖς παλαισταὶ τῇ σπιθαμῇ ἴσαι, xa τὰ πέντε τοῖς δέχα ἄνισα, τὰ δὲ δὶς πέντε ἴσα τοῖς δέχα. ἢ (Scripsi : * ὧν; libri οὖν. P ἴσον; codd. ἴσον.) ε΄. Τοῦ πρός τι δὲ ἴδιον τὸ συνάγειν τὰ ἀντιχεί- μενα" πατρὸς γὰρ ὄντος ἐστὶ xai υἱός, xoi δεσπότου ὄντος ἐστὶ χαὶ δοῦλος. Καὶ λέγεται τοῦ δὲ ποῦ πε- ριοχά, τοῦ δὲ πότε τὸ μὴ διαμένειν, τοῦ δὲ ποιεῖν ἐνέργεια, τοῦ δὲ πάσχειν τὸ πάθος, τοῦ δὲ χεῖσθαι Προτερεύει τὰ ex τᾶς οὐσίας xxi τὰς ὃ ποσότητος τῶν ἐχ τᾶς οὐσίας χαὶ τᾶς ποότητος, τὰ δὲ Ex τᾶς οὐσίας πάλιν xul τᾶς ποό- τῆτος τῶν Ex τᾶς οὐσίας χαὶ τῶν πρός τι. Πάλιν τὸ ποῦ προτερεύει τοῦ πότε, ὅτι τὸ μὲν ποῦ τοπιχόν ἐστι, 6 δὲ τόπος διαμονὴν ἔχει, τὸ δὲ πότε χρονιχόν ἐστιν, ὃ δὲ χρόνος οὐχ ἔχει διαμονὴν ἀεικίνατος ὦν. "Do δὲ ἀρεμέειν προτερεύει τᾶς χινάσιος P. Τὸ δὲ ποιεῖν πάλιν τοῦ πάσχειν προτέταχται, ὅτι τὸ ἐνεργεῖν τοῦ πάσχειν ἐστὶ προηγούμενον: τὸ δὲ χεῖσθαι προηγέεται τοῦ b c α ς α 3 , m vy A e , ἐπίθεσις, τοῦ ἔχειν δὲ ἁ περίθεσις. ἔχειν. (Scripsi : νάσεως.) ἃ τὰς ; codd. τῆς. ἢ χινάσιος ; libri χι- THX ΟΥ̓́ΣΙΑΣ AOTOX A , - € , , , — ^ , , $i ς΄. Διαιρεῖται ἃ οὐσία εἰς σῶμα xol ἀσώματον, τὸ - 2G ME ERE NECI 3 1c04 σῶμα εἰς ἔμψυχον καὶ ἄψυχον, τὸ ἔμψυχον εἰς αἰσθη- e VENT τὸν xal ἀναίσθητον, τὸ αἰσθητὸν εἰς ζῷον xat ζῳόφυτον, τ κα είς, ; ; ; S eto : οὐχ ἀντιδιαιρούμενον μέν. Διαιρέεται δὲ " ὅμως τὸ —- *, ^ M » ^ ^ *, ^ ζῷον εἰς λογιχὸν xat ἄλογον, τὸ λογικὸν εἰς θνητὸν ^ , , ^ M - v , 2c ^ » xai ἀθάνατον, τὸ θνητὸν εἰς τὰ ὑπ᾽ αὐτῷ τῷ εἴδει, ἄνθρωπον, βοῦν xa ἵππον καὶ τὰ λοιπά" τὰ δὲ b εἴδη , , dg , ^ , σ ^Y , - tl; τὰ χαθ᾽ ἕχαστα οὐτιδανά. “Εχαστον ὃὲ πάλιν τῶν ἄνωθεν ἀντιδιαιρου μένων ἰδίως ἔχει διαιρέσεις, παρα- πλησίως μέχρι τῶν ἀτόμων xxl οὐτιδανῶν xa χαθ᾽ ἕκαστα προϊούσας. (Scripsi : " δὲ ὅμως; codd. δὲ οὖν ὅμως. P τὰ δὲ; codd. τάδε.) ΤΗΣ IIOXOTHTOX AOTOX B. C. Ῥὸ δὲ ποσὸν ? εἰς ἑπτὰ διαιρεῖται, εἷς γραμυάν, ἐπιφάνειαν, σῶμα,, τόπον, χρόνον, ἀριθμὸν καὶ λόγον. Καὶ τὸ μέν ἐντι αὐτῆς τῆς ποσότητος συνεχές P, τὸ δὲ ; E τ διωρισικένον" καὶ συνεχοῦς τὰ πέντε, τοῦ δὲ διωρισμέ- νου τὰ δύο, ὃ ἀριθυὸς xai Ó λόγος. "Ext τῆς ποσό- τητος τὸ μὲν ἐκ θέσιν ἐχόντων πρὸς ἄλλαλα τῶν ἑαυτοῖς μορίων συνέσταχεν, οἷον & γραμμά, ἃ ἐπιφάνεια, τὸ τὸ t , ΦᾺΣ o» a3 y: τ Ry ε σᾶμα,, καὶ ὃ τόπος, τὸ δὲ ἐξ οὐχ ἐχόντων θέσιν, ὡς ὃ iouás, xul 5 Aéyos, xci b yuOvor- DLQISQDEEERE ἀριθμός, xal ὃ λόγος, καὶ ὃ χρόνος" el yàp xal τοῦ δή 24 A : GuveyoUc ἐντι ὃ χρόνος, ὅμως θέσιν οὐχ ἔχει, ὅτι μὴ b , — ^ , διαμένον: τὸ δὲ οὐ διαμένον πῶς ἂν ἔχοι θέσιν; Ἀπὸ δὲ τοῦ ποσοῦ xal αἵ τέσσαρες τῶν ἐπισταμῶν ἐξευρέ- ^ - θησαν᾽ τὸ γὰρ συνεχὲς ποσόν, ἢ ἀχίνατον, xal ποιεῖ τὴν γεωμετρίαν, 7j χινατὸν xal ποιεῖ τὰν ἀστρονομίαν" τὸ δὲ διωρισμένον ἢ ἀχίνατόν ἐντι καὶ ποιεῖ τὰν dpi θμητικάν, ἢ χινατὸν xol ποιεῖ τὰν μουσιχάν. vero propria aequalitas et inzequalitas habetur : nam pal- mus major impar est uln:e, tres autem minores palmi ma- jori aequales sunt; item quinarius numerus denario impar est, al quinarius numerus duplicatus denario par est. V. Relationis ad aliquid proprium est conjungere con- traria : nam patris est etiam filius ac domini etiam servus. Porro finitionis zi dicitur esse ambitus, definitionis quando nulla permansio, agendi efficacia, patiendi affectio, jacendi positio, habendi impositio. Antegreditur vero quidquid substantie et quantitatis proprium judicatur substantiae et qualitatis proprietates, rursus autem quidquid substan- tiw el qualitatis proprium apparet peculiares substantie et relationis ad aliquid rationes. Rursus finitio «bi pre- greditur definitionem quando, quia ubi ad locum spectat locusque permanet, quando autem ad tempus pertinet , quod propter motum sempilernum non durat, Preterea quies antecedit motionem. Rursus agere ordine prius est quam pati, idcirco quia efficacia patientiam praecedit ; denique jacere ordine prius est quam Aabere. SUBSTANTLE DEFINITIO I. VI. Dividitur substantia in corpus et incorporeum , corpus in animatum οἱ inanimatum , animatum in sensile eL insensile, sensile in animal et plantam animantem , nulla divisione ex adverso opposita. Dividitur autem animal in rationale et irrationale, rationale in mortale οἱ immortale , mortale in ea quae sub speciem subjecta sunt, hominem, bovem et equum eft reliqua : species vero in singulas particulas. Rursus unaquzeque series rerum bi- partita divisione supra oppositarum proprias habet parti- tiones, similiter usque ad individua corpora et particulas et singula procedentes. QUANTITATIS DEFINITIO II. VII. Quantitas seplifariam dividitur, in lineam, super- ficiem, corpus, spatium, tempus, numerum et sermo- nem. Atque ipsius quidem quantitatis alia pars continua est, aiia discreta : porro conlinuze partis quinque sunt species, discrelze. duce, numerus et sermo. Priterea quantitatis alia» forma ex partibus constant quae situm quendam inler se habent, velut linea , superficies, corpus el spatium, ali: ex iis quae non habent, ut numerus et sermo et tempus : quamvis enim continua partis tempus sit, tamen situm non habet, quia non permanet; quod autem non permanet, quomodo id habeat situm? Quanti- tas etiam quattuor disciplinarum inventrix fuit : siquidem continua quantitas aut immobilis est et geometriam gignit, aut mobilis et astronomiam parit, discreta autem quantitas aut immobilis est et. aritimeticam creat, aut. mobilis et musicam producit. FRAGMENTA. 513 (Posui : * ποσὸν; codd. πόσον. P συνεχές, τὸ δὲ; codd. συνεχές. là δὲ.) AOFOX HOOTHTOX TPITOX. που. φῶς ᾿ς g η΄. A δὲ ποότης διαιρεῖται ? εἰς ταῦτα, ἕξιν xal διάθεσιν, παθητιχὰν ποότητα χαὶ πάθος, δύναμιν xal ἀδυναμίαν, σχῆμα xal μορφάν. ᾿ , : ; WS amis ἐπίτασις διαθέσεως xal μονιμότας xat ἵδρυσις ἐκ τῆς συνεχοῦς χαὶ ἐνεργουμένας διαθέσεως, οἷον εἰς φύσιν μετενεχθεῖσα χαὶ δευτέρα τις χρηματίσασα φύσις. Λέγεται δὲ ἕξις χαὶ τὰ χατὰ φύσιν ἄμμιν προσόντα xai μὴ ἐχ διαθέσεως xal προχοπᾶς ἐγγινόμενα,, ὡς ἣ S εἰ ; E n ὄψις xal at λοιπαὶ τῶν αἰσθήσεων. Καὶ à παθητιχὰ πούτης ὁμοίως τοῦ πάθους ἐστὶν αὔξησις χαὶ ἐπίτασις xa μείωσις. Τὸ δὲ πάθος xoi τὰν παθητιχὰν ποότητα ἐπὶ ὀργῆς xal μίσους xat ἀχολασίας xol τῶν λοιπῶν * τᾶς χαχίας παθῶν χαὶ τῶν ἐχ νόσου παθημάτων, θερ- μότητος χαὶ ψυχρότητος, νῦν μὲν ἐπὶ τῆς ἕξεως χαὶ διαθέσεως τιθέασιν , νῦν δὲ ἐπὶ τᾶς παθητιχᾶς ποότη- τῆτος χαὶ toU πάθους, xai ἔντιν ' εἰπεῖν, ὅτι χαθὸ Ν , , AN LU , μὲν μεθεχτόν, ἕξιν προσηγόρευσαν, καθὸ δὲ πάθος ἐμ- ποιεῖ, παθητιχὰν ποότητα ταῦτα ὠνόμασαν, ὃ ἔστιν ὅ εἰς x ; TS ἵδρυσιν xal μονιμότητα εἰπεῖν. - - , *» (Posui : * διαιρεῖται; codd. διάχειται. P ἔστι ; codd. ἐστὶ, * λοιπῶν ; libri λοιπέων. 5 τιθέασιν ; libri τίθησιν. * xai; deest in codd. ! £vzw; libri ἐντὶν. € ὃ ἔστιν; libri 8 ἐστιν.) θ΄, Ἢ γὰρ μετρία ἀλλοίωσις πάθος ὠνόμασται, Gars? ἀπὸ τοῦ μὲν μετέχοντος ἕξις ἂν γένοιτ᾽ ἣ θερμό- b υ μὲν μετέχ! $ 85'4 YT et m B ἔστι ^ 5' ἁ μὲν ἕξις τῆς, οὕτως " ἀπὸ τοῦ ἀλλοιωθέντος ὃ παθητιχὰ ποότης HU P T ?.* - ἢ πάθους δύναμις λέγεται, οἷον ἐπὶ τοῦ βρέφους, ὅταν λέγη τις 4 δυνάμει δρομιχόν ἐστι, δυνάμει φιλόσοφον, l áme écav d arde ed 2d. "op E xal ἁπλῶς ὅταν ἄρτι μὲν οὐχ ἔχη * τὸ δύνασθαι ἐνεργεῖν, περιόδοις δὲ í χρονιχοῖς ἐνδεχόμενον ἐγγενέ- σθαι τὸ δύνασθαι. ᾿Αδυναμία δὶ δὲ ὅταν ἀνεπίδεχτος & κι ; - ὌΝ ^ φύσις ἡ " ἐπὶ τῷ τινά ποτε ἐνέργειαν παραδέξασθαι, οἷον ἀνθρώπῳ τὸ ἀναπτᾶναι ἀδύνατον, χαὶ ἵππῳ τὸ ὁμιλέειν, xal ἀετῷ βιοτεύειν ἐν ὕδατι, 7| ὅσα χατὰ φύσιν ἀδύνατα. Σχῆμα δὲ λέγεται ἣ τοιάδε διατύπω- * ^r, “ὦ » 3 δὲ yv , σις xai διάπλασις" μορφὰ δὲ f ἔξωθεν ἐπιφαινομένη ποιότης Ex χρώματος xal διαμόρφωσις ἢ ἢ ἐπιπολά- Υ ^f - ζουσα εὔχροια, ἢ καὶ f, τοὐναντίον δύσχροια, xal ἁπλῶς ἣ τοιάδε τις ἐπιδάλλουσα τῇ ὄψει τῆς ἐπιφανείας μορ- , ^ ^ * - Σ Ds - , , ^ f^ φά. Οἱ δὲ τὸ μὲν σχῆμα ἐπὶ τῶν ἀψύχων διέλαθον, τὰν LA AEn foo u o s δὲ μορφὰν ἐπὶ τῶν ἐμψύχων. Οἱ δὲ εἶπον ' σχᾶμα M EXC E LJ k ^N , τὰ M L3 l4 ii μὲν τὸ χωροῦν * διὰ βάθους, μορφὰν δὲ τὴν ἐξ ἐπιπο- λῆς ἐπιφάνειαν, περὶ ὧν μεμαθήχατε, (Scripsi : 3 ὥστε; codd. ὥς τε. P οὕτως ἀπὸ τοῦ; codd. ἀπὸ δὲ τοῦ. * ἀλλοιωθέντος ; codd. ἀλλοιοῦντος. ἀλέγη τις ; codd. λέγη. “ ἔχη; codd. ἔχει. ! περιόδοις δὲ χρονιχοῖς: libri παρόδοις χρονιχοῖς. 8. ἀδυναμία": ι , E pts purs libri & δυναμία. ἢ 7; libri &. ' εἶπον: libri εἰπεῖν. 5 χωροῦν; codd, ἐγχωροῦν.) AOFOX TETAPTOX TOY ΠΡΟΣ TI. V. Τῶν πρός τι γενιχώτερον 5$ * διαίρεσις τετραχῶς διαιρέεται, φύσει, τέχνα, τύχᾳ καὶ προαιρέσει" φύσει μὲν ὡς πατὴρ πρὸς τὸν υἱόν, τέχνα δὲ ὡς μαθητὴς πρὸς TERTIA QUALITATIS DEFINITIO. ὙΠ. Qualitas dividitur in habitum et affectionem, pati- bilem qualitatem et perturbationem, vim et imbecillitatem, figuram et formam. — Est vero habitus intentio affeclionis alque adeo constantia ac slabilitas ejus perpetuitate in- nixa, quasi in naluram versa et altera quaedam exorta natura. Preterea habitus dicitur quidquid naturà nobis insitum est ac non affectione et progressu nobis haeret, ut visus ezterique sensus. Quin etiam patibilis qualitas si- militer perturbatiomis est vel incrementum et intentio vel deminutio. Ceterum perturbationem et patibilem quali- tatem de ira et odio et licentia reliquisque vitiosis pertur- bationibus et morbis, calore et frigore, loquentes, nunc in habitu et affectione ponunt , nunc pro patibili qualitate et perturbatione habent, ideoque dicere licet, eos quate- nus participata res sit habilum vocasse, quatenus afferat perturbationem , patibilem qualitatem hoc rerum genus no- minasse, quod in stabilitatem et constantiam convenit. IX. Etenim modica animi commotio perturbatio appel- Jata est, utque ejus culpa qui caloris particeps est , calor in habitum abire possit : ita ab eo qui commotus animo est patibilis qualitas vel perturbationis facultas nomen muluatur, velut quum quis infantem cursu valere dicit vel facultate philosophum esse, omninoque quum nunc quidem non habet agendi facultatem, fieri autem potest , ut cerlis lemperum curriculis facullas illa ei contingat. Imbecillitas vero est, quum natura ab efficacia quadam aliquando abhorret, velut neque homini subvolare licet , neque equo loqui, neque aquilae in aqua vivere, vel qua- cuuque nature repugnant. Figura porro appellatur talis conformalio et facies : forma autem externa qualitas e colore orta et effigies vel eminens coloris sive suavitas sive e contrario insuavifas, omninoque hujusmodi in oculos incurrens oris species. Quidam figuram de inanimatis dici statuerunt, formam de animalis. Alii vocarunt figu- ram quidem id quod altius penetrat, formam vero emi- nentem oris speciem , de quibus audivistis. QUARTA DEFINITIO RELATIONIS AD ALIQUID. X. Res ad aliquid relata» generatim quadrifariam dividun- tur, natura, arte, fortuna et consilio : natura quidem ut pater ad lilium comparatus, arte vero ut discipulus ad magi- 514 ἰδάσχαλον, τύχα δὲ ὡς δῶλος πρὸς δεσπόταν, xot προαιρέσει ὡς φίλος πρὸς φίλον χαὶ ἐχθρὸς πρὸς ἐχθρόν, εἰ καὶ ἁπλῶς πάντα φύσει. (Scripsi : * 4 διαίρεσις; codd. διαίρεσις.) - AOTFOZ IIEMIITOX TOY ΠΟΥ͂. o? " Sp ies ια΄. Τὸ ποῦ διαιρεῖται κατὰ τὸ ἁπλούστερον ἑξαχῶς, » ΄ Ψ y ΠῚ ἀν τὴν , ἄνω, χάτω, ἔμπροσθεν, ὄπισθεν, δεξιὰ xat ἀριστερά. : E. d Ποιχίλλεται δὲ ἕχαστον τούτων" τοῦ γὰρ ἄνω πολλαὶ διαφοραὶ ἐν αἰθέοι, ἐν ἄστροις μέχρι τοῦ πόλου, ὑπὲρ Ned ὧν x c , ε , "tpm 9 mo m τὸν πόλον, xo τὰ χάτω ὡσαύτως, χαὶ τὰ ἄπειρα ? ἀπεί- - * poc τοῖς μεριχωτέροις τόποις ποιχίλλεται. ἫἪ δὲ τούτων P μεγίστη ἀμφιδολία λεχθήσεται. (Posui : ? ἄπειρα ; codd. ἀπειράχις. ἢ Ὑίστη; codd, ἣ δὲ τούτων ἥ μεγίστη.) τούτων με- ΛΟΙΓῸΣ ΤΟΥ͂ HOTE ΕΚΤΟΣ. 16. Τὸ δὲ wo" ^ Ξ Jide δον ξεν, xai μέλλοντα διαιρεῖται" ὃ ἐνεστὼς ἀδιαίρετος, ὃ πα- ρῳχαμένος εἰς ἐννέα, ὃ μέλλων εἰς πέντε. ὑπερτάτοις περὶ τούτων ἐλέχθη. (Vide Simplicium ad Aristot. Catec. fol. 5. 6. Conf. Schol. Arist. pag. 8o ed. Brandis.) ΛΟΓῸΣ EBAOMOX TOY ΠΟΙΕΙ͂Ν. ^ , πότε εἰς τὸν ἐνεστῶτα, παρῳχαμένον M ΡΘΕ Ev δὲ τοῖς Porpuo$M - v - E -T tr n Uw. To δὲ ποιεῖν οιαιρειται εἰς πρᾶξιν χαι λόγον χαι T ᾿ "e zt H Η͂ y E - E " διανόημα, Ἃ πρᾶξις εἰς τὰν διὰ χειρῶν ἐργασίαν, ARCHYT/E o6, ^ we , , , 1 , k ὀξελῶν xal ὀργάνων ἐργασίαν xal εἰς τὰν ^ , et. 3 ΕΣ M 2 , Καὶ τούτων ἕχαστον tig ἰδιχὰς ἐργασίας τὰς χατὰ μέρος διχιρουμένας. ὋὉ δὲ λόγος εἰς τὰν *E2) ^ 10 , , 6 ^ "- É , Zhhaóx γλῶτταν, εἰς βάρδαρον, χαὶ τούτων ἑχάστη , - εἰς διαλέξεις ποιχίλλεται. Τὸ δὲ διανόαμα εἰς μυρία ^ τῶν νοαμάτων ἐγχοσμίων τε xal ὑπερχοσμίων. Ὕεστι P τῷ ποιέειν xal 6 λόγος xol τὸ διανόαμα 2 ἘΠ »* —- M * , , , ἐνεργεία ὄντα τοῦ λογιχοῦ. Φαμὲν γάρ, τί ποιέει 6 fom » 4, , ^ , , δεῖνα 5 ἀποχρινόμεθα ὁμιλέει, διαλέγεται, διανοέεται, λογίζεται, χαὶ τὰ ἑξῆς. (Scripsi : * μυρία; codd. μύρια. ὕπεστι τῷ s Rec 2 ποιέειν; libri ὑπὲρ τοῦ ποιέειν.) ΛΟΓῸΣ ΟΓΔΟΟΣ TOY ΠΑΣΧΕΙ͂Ν. τὸ ^ , " ^ -T. , ! x ^4 * - ιδ΄, Τὸ πάσχειν διαιρεῖται εἰς ψυχὴν χαὶ σῶμα, χαὶ τούτων ἕκαστον εἰς τὰ ἐξ ἐνεργείας ἑτέρου πάθη. ?ER » E , ἊΣ 2 ὅτ , E , a - Τὰ δὲ E ἐνεργείας δέ ἐστιν, ὅταν τύπτηταί 3 τις. i δίχα τοῦ ἐνεργοῦντος, ἃ πάλιν εἰς τὰ μυρία τῶν παθέων εἴδη τὰν διαίρεσιν δέχεται. (Scripsi : " τύπτηταί τις: codd. τύπτεταί τις.) ΛΟΓῸΣ ENNATOX TOY KEEXOALI, αἴ ^ εἰς τὰν Gt ἘΝ διὰ ποδῶν. E , ιε΄, Τὸ δὲ χέεσθαι εἰς τρία διαιρεῖται, στάσιν, χαθ - IM ERU €T e n , , £8pay, ἀνάχλισιν, ὧν ἕχαστον πάλιν τρόποις διαφόροις ποιχίλλεται. Ἃ τε γὰρ στάσις διάφορος, ἢ ἐφ᾽ ὅλου τοῦ r * 5» Eod , L 2-9 : - - πέλματος, ἢ ἐπ ἄχρων δαχτύλων, 7| Ev ὀρθῶν τῶν Ei , A , - AU , EJ 3 ur ἰγνύων, ἢ ὀχλαζόντων ἐπὶ βημάτων, ἴσων, ἀνίσων, ἐπ ἀμφοτέροις τοῖς ποσίν, ἢ ἐφ᾽ ἑνί, ποριζόμενον" ἥ τε strum, fortuna ut servus ad dominum, consilio denique ut amicus ad amicum el inimicus ad inimicum , quam- vis omnino omnia naturà distribuantur. QUINTA DEFINITIO UBI. ΧΙ. Definilio 4;bi crassiore Minerva in sex partes divi- ditur, supra, infra, a fronte, a tergo, ad dextram et ad levam. Earum unaquaque variatur : nam rerum quae supra sunt mulla notantur discrimina in cethere , in astris usque ad ccli verlicem, el supra verticem, pariterque qua infra sunt atque infinita infinitis locorum partibus variantur. Sed maxima harum rerum ambiguitas expli- cabitur. SEXTA DEFINITIO QUANDO. XII. Definitio quando in tempus prasens, prateritum et futurum dividitur : prasens individuum est, praeteri- tum in novem partes distribuitur, futurum in quinque ; de quibus in superioribus dictum est. SEPTIMA AGENDI DEFINITIO. XIII. Ipsum agere dividitur in actionem, sermonem et cogitationem. — Actio distribuilur in labores vel manibus vel veruculis et instrumentis vel pedibus obeundos. Sed ex his unaquaeque res ad peculiares pertinet labores sin- gulalim distribuendos. At sermo lingua grzeca et barbara atque earum utraque dialectis variatur. Denique cogitato multiplici rerum tum terrestrium tum celestium medita- tione mutatur. Subest faciendi nolionr etiam sermo et cogitatio, quze re vera ralionis sunt. Dicimus enim, quid facil. quidam? respondemus sermocinatur, colloquitur, secum reputat, ratiocinatur, el czetera. OCTAVA PATIENDI DEFINITIO. XIV. Ipsum pati dividilur inler animum et corpus atque eorum utrumque affectionibus alterius efficacia ortis mu- talur. Quando quis enim verberatur, alterius efficaciam sentit. Sunt eliam alize affectiones nullo alterius interventu procreatze , quae rursus in sexcentas affectionum species distribui possunt NONA JACENDI DEFINITIO. XV. Silus in tria dividitur, statum, sessionem , accu- bitionem, quae singula rursus diversis modis variantur. Etenim status diversus est, ita ut vel totis pedum plantis, vel extremis digitis, vel rectis poplitibus, vel flexis geni - bus el succiduis vestigiis sive aequalibus sive inzequalibus , NÉ, -q* FRAGMENTA. 575 καθέδρα ὁμοίως, ὄρθωσις, πρηνής, ὑπτία ", ἐπ᾿ ὀρθο- γωνίῳ τῷ τῶν γονάτων σχήματι, xal ἀμδλυγωνίῳ., xai ἐναλλὰξ τῶν ποδῶν, 4 ἄλλως διχχειμένη" ἢ ἅ τε ἀνάχλισις ὡσαύτως ἣ ὑπτία “ ἀνάχειται, 7| πρηνὴς xal πλάγιος ἐχτάδην, 3| ἡπλωμένως, ἢ ἐν χαμπύλῳ, 3| σχολιῷ τῷ σχήματι. Καὶ ἁπλῶς ποιχίλη 5, xoi οὗ μονοειδὴς ἥ διαίρεσις. "Ecc διαιρέεται τὸ χέεσθαι xai εἰς χύσιν, ὡς ἐπὶ τοῦ σίτου, ψάμμον, ἐλαίου xal ὕδατος, χαὶ τῶν λοιπῶν, ὅσα τοῦ χέεσθαί ἐντι ξηρὰ , , e με M ὄντα, xal εἴ τι ὑγρᾶς γνωρίζομεν φύσεως. Καὶ μέντοι ow ^ - - - Fc * 2X , P xai τὸ ἡπλῶσθαι τοῦ χεῖσθαί ἐστιν, ὡς ἐπὶ λίνου xal - » , τῶν ἐπιπλόων. (Scripsi : * ὑπτία ; libri ὕπτιος. ἢ διαχειμένη ; codd. διαχείμενος. * ὑπτία ; libri ὕπτιος. 9 ποιχίλη; codd. ποιχίλος. AOTOX AEKATOX TOY EXEIN. ις΄. Τὸ δὲ ἔχειν εἰς περίθεσιν διαιρέεται, ὡς τὸ ὑποδεδέσθαι, ὡπλίσθαι, ἐσχεπάσθαι εἴς τε ἔνθεσιν, ὡς ἐπὶ μεδίμνου xa χεραμίου xax τῶν λοιπῶν ἀγγείων. Λέγομεν γάρ, πυροὺς ἔχειν τὸν μέδιμνον, ἣ οἶνον τὸν χέραμον. — Kal εἰς πλοῦτον καὶ χτῆσιν, οἷον πλοῦτον ἔχων, ἀγρόν, ζεῦγος, καὶ τὰ τούτοις παραπλήσια. ΡΝ "n SÉ , e Ὁ A py ora ἀναγνοὺς τὸν ᾿Πρατοσθένους Ἑρμῆν τοῦτον ἐπήνεσε τὸν στίχον" , , r iJ , HIA GE A 1M , , , , Χρειὼ πάντ᾽ ἐδίδαξε, τί δ᾽ οὐ χρειώ xev ἀνεύροι; xai τοῦτον" ᾿Οοθοῦσιν xal μᾶλλον ἐπωδίνουσι μέριμναι. (Stobzus Floril. XCV, 15. Sed hic Archytas a 'Tarentino diversus fuit. ; Τέλος. aut ambobus pedibus aut uni insistamus : similiter sessio est erecta , prona, supina, genuum figurà vel rectum vel obtusum angulum referente, pedibusque decussalim po- tilis , vel aliam habet speciem : eodemque modo accubitio vel supina est vel prona et extento vel porrecto corpore obliqua, vel incurva vel tortuose formue assimilata. Omnino varia ac non uniformis divisio est. Przeterea situs in fusionem dividitur qua voce utimur verbi causa de pane loquentes, de arena, de oleo et aqua et reliquis rebus , qua jacere dicuntur quum siccze siut vel si quid humida praeditum natura cognovimus. Sed expansa quoque jacere dicuntur, quod in retia atque omenta conveni. DECIMA HABENDI DEFINITIO. XVI. Habendi notio in partes divisa pertinet primum ad res imponendas ut calceamenta, arma, velamina : deinde ad immittendas; quod de medimno , testa et reliquis vasis dici constat. Dicitur enim medimnus habere triticum, testa vinum. Denique ad divitias et facultates spectat ; est enim qui habeat divitias, agrum, vehiculum atque horum similia. Archytas quum Eratosthenis Mercurium legisset, hune versum laudavit : Necessitas omnia docuit. Quid enim non illa imveniat P et illum : Curz emendant et plura parturiunt. Finis. ji t4 "Y os id : "IESU χες cas EO. 2d Ἥ, (e " Xr. dr valo yen Mi Es M ; «t j, extat τῇ ti uai: Ven * : P N ὦ ὁ ΠΟΥ͂ TX s: v $ ow Ὁ VU ciem à 4 ELLA te [ANGE Ny 4n Ἃ P ph 4 Ma [ma j Ixx $a 2. Le a. 1 E 4 s E qu. 972 T 1 , y PONE 4 PC Vw UL imdw Ἐπ εἴ δ 3 it ? t ' ET tei μεν. ᾿ j CLIXT Y ἊΨ - ^ ^ ^ E - nesiihis ns : ἣν " » n 4 - Y hb 7L ELS. Γ ἈΦ Ve ona . ^y un P dao MA pa e. det; x p anpilitle leg aite, d "4 - MD ΔΨ [2 omn fia yw be, Ln ers τε d EN A. o as E ls (cpu 209 Puerta n [es om ας ρῶν Δ I ἐν δέν $a I A iras Po x Vit ἃ I! - * ^": » 3 ——— τόδε Ho hn E e | ANTES E ν᾿ Ἵν t ufeü ht pnsstezu ως Cn —- * ? E NE : — 1 * Rr 9 ipo as -— B Π e "s E " [à 2 * ^e d *- " ^ , Sus, ft dA " i nte k , "EDT JUILLET 1860, δ Δ. Δ. Δ. Δ. Δ Δ. δος ENXOL p PRINCIPALES : PUBLICATIONS DE FIRMIN DIDOT FRERES, FILS ET C", IMPRIMEURS- LIBRAIRES DE L'INSTITUT DE FRANCE, A PARIS, RUE JACOB, N^ 56. MEME "MAISON à Leipzig, Quer Sírasse, 27; à Boston, dépót chez "EY. Little, Brown et Cc. Dictionnaires et Encyclo- pédies , pag. 1à 11. Bibliotheque grecque, in-8, pag. 12 à 17. Bibliotheque latine, in-8, pag. 18 à 19, Bibliotheque francaise, in-8 pag. 20 à 22, Chefs-d'eeuvre de la littér, franc., in-18, p. 23 à 27. Bibliotheque des Mémoi- B res, pag. 27. Chefs-d'eeuvre littér. XVII* et XVIII* siécles, p. 28. Littérature moderne, p. 29. Ouvrages classiques, pag. 31 à 35. Collection Elzévirienne, pag. 36 Ouvrages grecs et latins, avecla traduction fran- Caise, pag. 36. Ouvrages crecs, latins et orientaux, pag. 37. Univers pittoresque, pag. 39 à 4h, Histoire , pag. 44 à 53, Institut de France, pag. 54. Sciences chimiques et phy- siques, pag. 55. Agriculture et horticul- B ture, pag. 56, Sciences mathématiques, F pag. 56. ; Technologie , pag. 97. NW Jurisprudence et économie politique, pag. 58. Architecture et Archéolo- gie, pag. 59. Ouvrages d'art, pag. 60, Annuaire du commerce, pag. 62. Mode illustrée, — pag. 63, PARIS, IMPRIMERIE ET LIBRAIRIE DE FIRMIN DIDOT FRÉRES, FILS ET C'. IMPRIMEURS DE L'INSTITUT, RUE JACOB, N^ 56 1860. Les Ouvrages épuisés ne fizurent plus sur ce Catalogue. AVIS ENEEBORTANYT, Nous invitons les personnes qui ne voudraient point censerver ce Catalogue à le communiquer aux Bibliophiles et à tous ceux qui, pour leurs études, peuvent avoir besoin de quelques-uns des ouvrages que nous avons publiés. Chacun, selon ses go(ts, ses besoins, sa fortune, trouvera, dans les spécialités diverses de ce Catalogue, des éditions correctes, et dont le mérite n'est point éphémeére. On peut s'y composer une BIBLIOTHEQUE, belle, utile, et dont a valeur sera toujours réelle. Les demandes peuvent étré adresses à tous les Libraires de la France et de l'Étranger. Les personnes qui préféreront s'adresser directement à notre Maison, et qui nous feront une demande de 25 francs au moins, recevront l'envoi franc de port pour la France seulement, si elles nous adressent, inclus dans leurs lettres, le montant de leur demande, soit en un bon sur la poste, soit en un mandat à vue sur Paris. Par la loi du 25 juin 1856 concernant la taxe des imprimés, pour recevoir sous bande par la poste et franco, il suffit d'ajouter au prix de l'ouvrage : Pour un volume in-8? ordinaire d'environ 30 feuilles (ou 500 pages). 1 fr. » c. Pour un volume format gr. in-8? d'environ 30 feuilles ( iJ. ) I1 fr. 50 c. Pour π᾿ ὙΠ ΠᾺΡ ΠΡΈΠΕΙ δ 1-5 eeu Sears de MEE 2 fr. » dii giu ii. On trouvera a notre Librairie un assortiment complet de Reliures de tous genres, exécutées avec le plus grand soin , et sur le prix desquelles nous ne prélevons aucun bénéfice. SA vorn : Rellures 1n-12 et In-18, Reliure grand in-8? jésus, Reliure In-8^ ordinaire, De 1 franc à 1 fr. 25 c. le volume. : — i Endemi-veau, format de notre Biblio- En demi-veau, format de l'Univers, Reliure in-^^, théque grecque et de notre Bibliothé- | de 1 fr. 75 c. à 2 fr. 50 c. le volume, Basane pleine, pour DiEitnnNES que francaise, de 3 fr. δ0 c. à 4 fr. le | selon le nombre de planches à pla- de 3 fr. à 4 fr. le volume. volume. cer. ----Ὡὁ-ς ο---- AVIS A MM. LES IMPRIMEURS. En s'adressant à notre Maison on obtiendra à des prix trés-modérés des encres d'imprimerie de bonne qualité et entierement semblables à celles que nous fabriquons pour nous-mémes : Encre commune. - . - - - 2 fr. 50 c. le kil. | Encre superfine. . .... 6 fr. »c. le kil. Encre fine. ..... .. «. 4 » — Encre pour illustrations. 9 » — ---ς--Ο.--5--ο------ AVIS A MM. LES MARCHANDS DE PAPIERS ET EXPÉDITIONNAIRES. Les papeteries de MM. Firmin Didot, situées dans les départements de l'Eure et d'Eure-et-Loir (le Mesnii et Sorel), fabriquent plus de 6,000 kilos par jour, de papiers de toutes sortes. La proximité de Paris permet d'exécuter immédiatement toute demande, quelle qu'en soit l'importance. PRIX DES PAPIERS (ἢ COLLÉS OU NON COLLÉS. Les roo kil. Les 1co kit. Papier d'impression ou fleurette. Páte ordinaire. . . 110 fr. | Papiers d'écriture glacés. Couronne, Telüiére, Co- Pàtedemi-fine. ...... 115 quille. Pátefine..' . 160 fr. — — Pte ding. Ἐκ rss -- — Faconnés. 10 fr. de plus — -- — superfine de 140 à 160 La 100 kilos. Papiers de journaux de... ..... «eee 105 à 110 Papiers Registres . . . pande . M0 à 180 Les papiers, dont le format ne serait pas celui du commerce, ne peuvent étre fabriqués que sur des demandes de 1,500 à 2,000 kilos. Les papiers de diverses qualités, tels que ceux pour taille-douce, lithographie, buvards, papiers à cal- quer, de décharge pour impression , rouleaux de tenture, sont fabriqués aux prix les plus modérés. (*) Les papiers collés sont un peu moins blancs que les papiers non collés, ario , juillet 1860, FIRMIN DIDOT FRERES, FILS ET C'*. JUARLILET 15960. DICTIONNAIRE HISTORIQUE DE LA. LANGUE. FRANCAISE COMPRENANT L'ORIGINE, LES FORMES DIVERSES, LES ACCEPTIONS SUCCESSIVES DES MOT7S, AVEC UN CHOIX D'EXEMPLES TIRÉS DES ÉCHRIVAINS LE PLUS AUTORISES , PUBLIÉ PAR L'ACADÉMIE FRANCAISE 'Tome premier, contenant 368 pages in-4». Prix... Ὁ Ὁ Ὁ νὸν νων iret en e aec CUM SUR E. DICTIONNAIRE DE L'ACADÉMIE FRANCAISE, SIXIEME ÉDITION, précédée d'un Discours sur la Langue francaise, PAR M. VILLEMAIN. Deux forts volumes in-4. Prix, brochés : 36 fr. — Le méme, relié en basane : 42 fr. De tout temps le Dictionnaire de l' Académie francaise fit autorité dans les discussions qui s'offrent sans cesse dans le cours de la vie. En grammaire, en littérature, il est le régulateur supréme, et en jurisprudence il fait loi. Depuis la derniere édition, publiée par l'Académie en 1762, on attendait impatiemment, d'année en année, l'apparition de son nou- veau Diclionnaire ; mais, tout changeant sans cesse en fait de science, de politique , d'arts, etc., le langage lui-méme recevait des modilications que l'Académie ne pouvait accueillir qu'avec prudence et aprés de longues médilations. Enfin , aprés soixante-douze ans de travaux , qui ne furent interrompus que sous le regne de la Terreur, époque à laquelle parut, sans la participation de l'Académie, qui n'existait plus alors, une édition qu'elle désavoua, son Nou- VEAU DICTIONNAIRE à été publié en 1835 chez MM. Firmin Didot. Les derniers Secrétaires perpétuels sous la direction desquels l'Académie exécuta ses longs et consciencieux travaux sont: MM. Raynouard, Auger, Arnault, Andrieux et Villemain, juges si compétents des finesses de notre langue. On ne s'étonnera pas que l'Académie ait consacré tant d'années à la refonte εἰ à l'achévement de son Dictionnaire si l'on réfléchit au temps que demandait chaque article, à l'importance et tout à la fois à la difficulte que présente la définition de certains mots, tels que Liberté, Droit, Constitution, etc., qui chacun ont occupé quelquefois la durée d'une séance de l'Académie entiére, devant laquelie chaque mot, rédigé d'abord par la Commission nommée dans son sein, était discuté ensuite par tous les membres; enfin on concevra l'autorité d'un tel ouvrage lorsqu'on saura que , dans chaque eoru: la discussion s'établissait Loujours entre les personnes les plus capables de la soutenir et de l'éclairer; par exemple : Entre MM. Pastoret , Dupin, Royer-Collard , Sézur , Daru , etc., etc., pour tout ce qui concerne la jurisprudence ou la législation , l'administration ou la diplomatie ; Entre MM. Andrieux , de Jouy, Villemain, de Feletz , Campenon , Lacretelle, Étienne, Arnault, etc., etc., pour tout ce qui tient à la grammaire et à la délicatesse du langage ; Entre MM. Cuvier, Raynouard, Cousin, Droz, etc., pour toutes les matieres de science, d'érudition ou de philosophie. Indépendamment des ressources qu'offrait la variété des connaissances de tant d'hommes supérieurs, l'Académie francaise a eu souvent recours aux membres les plus distingués des autres académies pour la révision des articles qui sortaient de ses attributions spéciales, etc., etc. ( Extrait du Journal des Débats.) Le Dictionnaire de l' Académie se distingue essentiellement de tous les lexiques ordinaires, et se place à cóté des CopEs et des LÉcisLATIONS. Ce n'est pas seulement un ouvrage à consulter pour les étrangers et les étudiants; c'est un livre de famille, indispensable à quiconque veut connaitre la langue de son pays; c'est la cnARTE LITTÉRAIRE de la nalion. (Article de M. Charles Nodier.) La préface est un. des morceaux les plus remarquables de la langue francaise : « Jamais nous n'avons vu nulle part, dit M. Saint-Marc Girardin, les questions qui touchent à la nature et à l'organisation des langues traitées avec cette penétra- tion et cette Justesse d'esprit, avec ce tact délicat et fin, surtout avec cette simplicité de bon goüt, si rare de nos jours. » MÀ - COMPLÉMENT DU DICTIONNAIRE DE D'ACADÉNIE FRANCAISE, Publié par MM. Firmin Didot fréres, sous la direction d'UN MEMBRE DE L'ACADÉMIE, par MM. les membres de l'Institut et les professeurs de l'Université, savants et artistes dont les noms suivent : MM. le général BARDIN ; BARRE, graveur en médailles ; BARRÉ , professeur de philosophie; BOILEUX , avocat ; BONNKCHOSE, bibliothécaire à Saint-Cloud ; BOTTÉE DE TOULMONT, bibliothécaire du Conservatoire ; GUIBERT ( Adrien ); JOUANNIN , premier secrétaire interprete pour les langues orientales; JOURDAN, docteur en médecine, membre de plusieurs académies ; LE ROUX DE LINCY, éleve de l'École des Chartes; MARY, ingé- nieur des ponts et chaussées; MEISSAS ; MICHELOT, ancien officier du génie, éléve de l'Ecole polytechnique ; PARIS ( Paulin), membre de l'Institut, conservateur des manuscrits à la Bibliothéque impériale ; RAVOISIÉ, architecte; REGNAULT, ingénieur des mines, membre de l'Institut, professeur au Collége de France, etc. Cz OUVRAGE CONTIENT fous les termes de littérature, rhétorique , grammaire , art dra- matique, philologie, linguistique; histoire, sectes religieuses, chronologie , mytho'ogie, an- tiquités, archéologie, numismatique, diplomatique, paléographie; philosophie, scolasti;ue; 2 DICTIONNAIRES FRANCAIS. théologie, droit canon , liturgie ; économie politique, législation et jurisprudence ancienne et mo- derne, anciennes coutumes, féodalité , droit , pratique; diplomatie , administration, titres, charges et dignités; art militaire, marine, génie, fortifications; mines, ponts et chaussées; eaur et foréts, domaines et enregistrement ; monnaies ; rurgie , anatomie , pharmacie, histoire naturelle gébre , géométrie; musique; peinture , dessin ; arc poids et mesures; douanes ; postes ; médecine , chi- physique, chimie; astronomie; mécanique, al- hilecture ancienne el moderne, sculpture, gravure; commerce, banque, bourse ; arts et métiers; blason; fauconnerie, chasse, péche; escrime, danse, équitation, jeux ef divertissements, etc., qui ne se trouvent pas dans le Dictionnaire de l'Académie; auxquels on a joint : la géographie ancienne et moderne, le vieux langage etle néologisme. ert, t tut eret n n 1 vol. in-4, broché........ Relié en basane. ... En publiant la sixieme édition de son Dictionnaire, l'Aca- démie francaise, fidele à son institution toute littéraire, fidéle à son but, n'a donné et n'a dü donner que les termes de la langue poelique et littéraire et ceux du langage usuel. Sous ce rapport l'Académie a rempli le cadre qui lui était tracé : son cuvre est complete. Mais tout n'est pas poétique ou littéraire dans une langue; et à cóté du langage usuel se placent les vocabulaires des sciences et des aris, avec leur nomenclature variable et infi- nie. L'Académie francaise a cru devoir enrichir la derniere édition de son Dictionnaire d'un plus grand nombre de ter- mes scientifiques et industriels qu'elle ne l'avait fait précé- demment; elle s'est. nécessairement bornée à ceux qui sont entrés dans l'usage, puisque c'est elle qui constate l'usage et le sanctionne de son autorité. Recueillir, sans aucune exception, tous les termes spéciaux qu'a dü rejeter l'Académie francaise, quel que soit le voca- bulaire auquel ils appartiennent , Administration , Législation, Économie politique, Diplomatie, Art militaire, Marine, Phi- lologie, Linguistique,: Beaux-Arts, Philosophie, Théologie, Sciences naturelles, Sciences médicales, Sciences mathémati- ques, Industrie, Jeux et Divertissements, Histoire, Chronolo- gie, Antiquités, Mythologie, Archéologie, Numismatique, metit htt t tr rnt 4 SUE UD iz SEES: cabulaire du langage usuel , ceuvre propre de l'Académie, tous les Vocabulaires spéciaux , telle est la táche immense et dif- ficile que se sont imposée les auteurs d'un Complément au Dictionnaire de l'Académie. Pour la remplir convenablement et donner des définitions exactes de 100,000 mots, qui chacun, par cela méme qu'ils ne font point partie du langage commun, exigent des connais- sances toutes spéciales, il fallait confier à des savants, artistes ou littérateurs distingués la rédaction de chacun de ces mots, qu'ils prenaient en quelque sorte sous leur responsabilité. Le nom de nos honorables collaborateurs, dont plusieurs sont membres de l'Académie des Sciences et de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres, est la meilleure garantie de l'exé- cution d'un pareil travail, entierement nouveau, ef écrit de leur main. L'ensemble de ces immenses travaux a. été revu par un membre de ÜAcadémie francaise; jamais ouvrage n'a présenté de pareilles garanties du soin apportépar les Édi- teurs, qui ont voulu que ce Complément du Dictionnaire de U Académie ne füt pas indigne d'un pareil titre. Pour la premiere fois on aura enfin un Dictionnaire géné- ral de tous les termes scientitiques et technologiques, qui ne soit point rempli d'erreurs et oü les fautes d'orthographe et d'impression, soit des livres, soit des dictionnaires précé- Diplomatique , Paléographie, etc.; en un mot, ajouter au Vo-'dents, ne soient point reproduites comme de nouveaux mots. ABRÉGÉ DU DICTIONNAIRE DE L'ACADÉMIE FRANCAISE, d'aprés la derniere édition, par M. Lorain, ancien recteur de l'Acad. de Lyon. A4dopté par le Conseil de lInstruction publique. 1 fort vol. grand in-8. Prix, broché, 8 fr. Cartonné, 9 fr. 50 c. Relié...... 10 fr. εν | |) Ce Dictionnaire contient: tous les mots et définitions donnés par l'Académie, un certain nombre de mots nouyeaux con- sacrés par l'usage, les étymologies, les principes de grammaire extraits du Dictionnaire de l'Académie. Rédigé d'apres le désir qui en a été manifesté par M. le ministre de l'Instruction destiné aux Instituteurs primaires. publique , cet ouvrage est spécialement VOCABULAIRE DE LA LANGUE FRANCAISE, extrait dela derniere édition du Dictionnaire de l' 4cadémie, par M. Ch. Nodier, membre de l'Académie francaise. 1 gros volume in-8 de 1154 paz. Nouvelle édition, rédigée exclusivement pour les écoles, adoptée par le Conseil de l'Instruction publi- que. Prix, broché, 4 fr. Cartonné à l'anglaise, 5 fr. Relié en basane.............. «nsus RECS. Ce Dictionnaire, qui contient la substance du Dictionnaire de l'Académie, est spécialement destiné aux études classiques; on y a ajouté les étymologies, la prononciation et un vocabulaire géographique. PETIT DICTIONNAIRE DE L'ACADÉMIE FRANCAISE, par les Correcteurs de l'impri- merie de MM. Firmin Didot. 1 volume in-12. A4dopté par le Conseil de ÜInstruction publique. Broché, 2 fr. 75 c. Cartonné, 3 fr. 25 c. Relié. . .. Ce petit Diclionnaire a été exécuté avec le plus grand soin. 3 fr. 50 c. PETIT VOCABULAIRE DE L'ACADÉMIE FRANCAISE, d'aprés la derniere édition. t vol, in-18. Broché, 1 fr. Cart., 1 fr. 20 c. Rel. en basane. .««..-.«e*. 9» e«* cese ve ον eMe E 1 fr. 40 c. Ces Dictionnaires terminent la série des abrégés du Dictionnaire de l'Académie, rédi; r des hommes de talent, d'aprés le travail de l'Académie, dont MM. Didot sont seuls proprietaires. : ee pe Sia BOISTE.DICTIONNAIRE UNIVERSEL DE LA LANGUE FRANCAISE, avec le latin et les étymologies ; les termes propres aux sciences , arts, manufactures, métiers, etc.; extrait comparatif; concordance, critique et supplément de tous les Dictionnaires francais; Manuel encyelopédique de grammaire , d'orthographe, de vieux langage et de néologie ; suivi : 1? D'un Diclionnaire des synonymes, 2? des Difficultés de la langue, résolues n les bons grammairiens ; 39 des imes; 4? des Homonymes et Paro- nymes. DE TRAITÉS, I? de Versification ; 2? des Tropes; 3? de Ponctuation ; 3 des Conjugaisons; 5? de Prononcia- ion. DE VOCADULAIRES, 1^ de Mytho- logie; 2? des Personnages remarqua- bles; 39 de Géographie ancienne et mo- derne avec le latin; 4? d'une nomencla- ture complete d'histoire naturelle ; 5* d'un Abrégé de grammaire en tableau ; 6? enfin des Principes de Grammaire d'aprés l'Académie francaise, etc. QUATORZIEME ÉDITION , Revue par M. Charles Nodier, de l'Académie francaise, et par MM. Jarré, Landois, Lorain, pro- fesseurs de philosophie et de rhétorique à l'Université, et augmentée des termes techniques. 1 vol. in-4..Prix': 20'fr. Le méme, relié:en Ἠαβα 8... οἶς ς ἐς του Σ ον ον nenesnt notus «toa ^ AAA RR DICTIONNAIRES DIVERS. ΟΣ Di Ouvrage classique, adopté pour les Bibliothéques et les distributions de príx des Colléges et pouvant tenir lieu de tous les Dictionnaires. Contenant : 1* L'Analyse, la. Comparaison et la Critique des Diclioninalres de l'Academle, de Fure- tiére, de Trévoux, de Ferraud, de Gattel, de Wallly, ete.; les Nomenclatures, Définitions, Acceptions, Locutions nobles, familiéres ou tions extraites des Dictlonnaires ou des "Traités particuliers; 5* Les Mots du Vieux langage,nécessaires ponr l'intelligence des anciens. Auteurs, depuis J. de Meung Jusqu'à la Fontaine; proverbiales ; les Proverbes; la Concordance|6? Les Mots créés par Ia Néologie etle Néo- grammalicale ou le régime des mots; leur emplol, selon le style noble, poétique, ligu- τό, familier, populaire, marotique ou épis- tolaire; la Prononciation flguree; 3* Les Variantes de Définitions, Acceptions et Orthographe de ces Dictionnaires; δ᾽ Les Mots anciens ou. nouveaux, les Défint- tions, Acceptlons et Alliances de mots, omis par ces Dictionnaires et recueillis dans les mellleurs Écrivains ; 45 Les Termes s àux Sclences, aux Arts, Manufactures , Métiers, etc., et les Délüni- logisme , pour. l'intelligence des Auteurs nouveaux, des Journaux, ete.; 7? Les Étymologies grecques, latines, arabes, celtiques , etc., etc. ; 8. Critique des nouveaux Dictionnaires ; 9»? De nouveaux exemples de Phrases formant une Collection de Maximes εἰ de Pensées des meilleurs auteurs ; 10? Un Dictionnaire des Synonymes ; 1i? Un Dictionnaire des Difficultés de Ia lan- gue , résolues par les bons grammairiens ; 12* Un Dictionnaire des Rimes ; 155 Un Dictionnaire des Homonyuies ; 14? Un Dictlonnaire'des Paronymes ; wi" Un Tralte de Versification ; 165 Un Traité des Tropes: 17? Un Traité de Ponctnation ; 185 Un Traité des ConJugalsons ; 19? Un Traité de Prononciation ; 20* Un Vocabulaire de Mythologie, avec vÉty- mologie grecque ; 21* Un Vocabulaire des Personnages remar- quables ; ?42* Un Vocabulaire de Géographie anclenne et moderne, selon les nouvelles divisions , avec le latin; 275? Une Nomenclature'compléte d'Histoire Na- Lurelle. suivant les derniéres classificstlons; 274* Un Abrégeé de Grammaire en Tableau ; 239 Principes de Grammaire d'aprés l'Acadé- mie francaise, par M. Loraln, proviseur du Iycée Saint-Louis. La réputation de ce Dictionnaire, qui offre une véritable Encyclopédie lexique, est suffisamment établie par les nombreuses éditions qui en ont été faites en France et par celles qui ont été publiées en pays étranger : c'est de tous les Dictionnaires le m commode, le plus complet et le moins cher. M. Nodier et ses doctes collaborateurs, professeurs à l'Université , ont ntin iment amélio: Les exemples à l'appui mais un choix de maximes et de pensées extraites des meilleurs auteurs et ainsi sous les yeux les plus beaux modeles. et complété l'aeuvre à laquelle M. Boiste a consacré sa vie entiére. es définitions ne sont pas des phrases banales qui ne disent rien ni au ccur ni à l'esprit , philosophes. Rien de plus protitable que d'avoir Le débit de 100,000 exemplaires du Dictionnaire de Boiste a permis d'apporter d'immenses améliorations aux diverses éditions qui se sont succédé rapidement. Il renferme la matiére de 30 volumes in-8 ordinaires, et son prix n'est que de 20 fr. DICTIONNAIRE DES BEAUX-ARTS, Publié par l'Institut impérial de France (AcApÉutE DES BEAUX-ARTS). Chaque livraison, format gr. in-8? jésus avec gravures sur bois insérées dans le texte, et avec gravures sur acier, se compose de douze feuilles, soit 192 pages à 2 colonnes. La premiére livraison est en vente, Prix : 7 fr. 50 c. MANUEL DU LIBRAIRE ET DE L'AMATEUR DE LIVRES, PAR JACQUES-CHARLES BRUNET, Cinquiéme édition originale, entiérement revue par l'auteur, qui y a refondu les nouvelles recherches déjà publiées par lui en 1843 et un grand nombre d'autres recherches qu'il a faites depuis. Contenant: 1 UN NouvEau DICTIONNAIRE BIBLIOGRAPHIQUE, dans lequel sont déerits les Livres rares, précieux, singuliers, et aussi les ouvrages les plus estimés en tout genre, qui ont paru tant dans les langues anciennes que dans les principales langues modernes, depuis l'origine de l'imprimerie jus- qu'à nos jours; avec l'histoire des différentes éditions qui en ont été faites; des renseignements néces- saires pour reconnaitre les contrefacons et collationner les anciens livres. On y a joint une concordance des e auxquels une partie de ces objets ont été portés par des ventes publiques faites en France, en Angleterre et ailleurs, depuis plus de soixante ans, ainsi que l'appréciation approximative des livres an- €iens qui se rencontrent fréquemment dans le commerce ; 2» ÜNE TABLE EN FORME DE CATALOGUE RAi1sONNÉ o sont classés, selon l'ordre des matiéres, tous les Ouvrages utiles, mais d'un prix ordinaire, qui n'ont pas dü étre placés au rang des Livres ou rares ou précieux. ! Cette cinquieme édition d'un ouvrage universellement connu et apprécié est publiée par l'auteur. Elle contient d'im- rlantes améliorations et des augmentations considérables. Elle formera 6 gros volumes et sera publiée en 12 parties. es I0 premieres parlies seront payées à raison de 10 fr. chaque. Les 115 et 125 parlies, qui compléteront l'ouvrage, seront données gratis. Le prix de 100 fr. pour les souscripleurs ne sera maintenu que jusqu'au 31 décembre 1860; il sera alors porté à 120 fr. Le travail de M. Brunet, qui a consacré dix années entiéres à cette refonte de son ouvrage, étant terminé, chaque volume paraitra régulierement de six en six mois. La premiére partie du premier volume est en vente, Prix: 10 fr. 9 -" — DICTIONNAIRE DES DEVISES DES HOMMES CÉLEBRES DE TOUTES LES NATIONS, Précédé d'une Biographie, et suivi d'une Concordance des devises 3 3 PAR M, ÉDOUARD-MARIE OETTINGER, C'est un nouveau travail de l'auteur de la Bibliographie universelle, qui, d'apres les jugements du Journal des Débats, de l'Independance belge et autres journaux, est un véritable monument littéraire de noire époque. 1 vol. in-8 à 2 colonnes. (Sous presse.) ———— 900 —— DICTIONNAIRE ENCYCLOPÉDIQUE DE L'HISTOIRE DE FRANCE, PAR M. PH. LE B4S, MEMBRE DE L'INSTITUT (ACADÉMIE DES INSCRIPTIONS ET BELLES-LETTRES), MAÍTRE DE CONFÉRENCES A L'ÉCOLE NORMALE, ETC., BIBLIOTHÉCAIRE DE L'UNIVERSITÉ, 12 gros volumes in-8 à 2 colonnes, faisant ensemble 9064 pages avec 620 planches formant 3 volumes représentant l'HtsTOIRE DE FRANCE PAR LES MONUMENTS. Prix........ eee 0 eui Ὁ Ὁ S 22H NL 80 fr. 4 DICTIONNAIRES ET ENCYCLOPÉDIES. DICTIONNAIRES UNIVERSELS ET MANUELS. Format in-12 anglais à 2 colonnes, en petits caracteres. Chacun de ces volumes contient la matiére d'au moins quatre volumes ordinaires. C'est pour la premiere fois qu'ont été exécutés, à un prix aussi modique, des dictionnaires aussi complets servant de manuels. BIOGRAPHIE, par M. le professeur Barré; TROISIEÉME | MINÉRALOGIE, GÉOLOGIE, MÉTALLURGIE et sciences ÉDITION, REVUE ET AUGMENTÉE. 1 fort vol. Charmante édition contenant plus de 5000 notices étendues sur tous les principaux personnages de l'univers, depuis les temps les plus anciens jusqu'à nos jours; la liste de leurs princi- paux ouvrages, etc....... 4 fr. MYTHOLOGIE. Biographie mythique des dieux et des person- nages fabuleux de la Gréce, de l'Italie, de l'Égypte, de l'Inde, de la Chine, du Japon, de la Scandinavie, de la Gaule, de l'Amérique, de la Polynésie, etc., elc.; ouvrage composé sur un plan entiérement neuf, par le docteur JacoBi; traduit de IMG refondu et complété par M. Th. Ber nard. .... 4 fr GÉOGRAPHIE, par M. Béraud, et revue par M. Eyriés, mem- bre de l'Institut. Ce Diclionnaire, qui forme un gros vol. de 860 pages, contient les résultats des plus récentes £lénon: vertes. .... .. mot ts 6 fr, CHIMIE ET PHYSIQUE, par M. le D' Hoefer. Troisiéme édilion, revue, corrigee el augmentée d'un supplé- ment contenant les résultats des plus récentes decou- vertes. ...... dgacseoconoson A fr. MÉDECINE PRATIQUE , par M.le docteur Hoefer. Troisiéme édition, revue et augmentée. Ce Dictionnaire, dégagé des termes d'histoire naturelle, de botanique, etc., qui dans Jes dictionnaires de médecine envahissent en grande partie Ja place destinée aux maladies eL à leur trailement, ren- ferme tout ce qui concerne les maladies el les moyens de les guérir. Celle troisieme édition contient un suppiément des nouvelles decouverles. Consacré surtout à la pralique, c'est le vade-mecum des médecins. ............ Afr. BOTANIQUE PRATIQUE ET HORTICULTURE ., par M. le docteur Hoefer. Danus la nomenclature si nombreuse des plantes indigenes et exotiques dont cet ouvrage donne la description, on s'est appliqué plus particuliéerement aux plantes utiles; les renseignements donnés pour leur cullure rendent pratique cel ouvrage. Seconde édi- tiom. . 9. 5 fr. qui en dépendent, ainsi que l'explication des termes em- ployés dans l'art d'exploiter les mines, par M. Landrin, ingénieur civil, ouvrage accompagné de plusieurs gravu- res dans le texte. ...... 5 fr. AGRICULTURE. Par plusieurs agriculteurs, sous la direc- tion de M. le docteur Hoefer, d'apres les meilleurs ouvrages publiés en Angleterre, en Allemagne, en Belgique et en France; ouvrage accompagné de gravures ar us texte; - . Ὁ.» r. ASTRONOMIE. Par A. Guynemer, à l'usage des gens du monde, d'aprés W. et J. Herschell, Laplace, Arago, de Humboldt, Francceur, Milchell et autres savants francais el étrangers, avec figures el planisphére, précédé de l'expo- sition d'un nouveau systeme sur les formations planétaires. Des lecteurs étrangers aux mathématiques trouveront dans cetouvrage, sans aucuns calculs, les nolions les plus variées et les plus intéressantes sur tous les sujels ayant rapport à l'astronomie, dans l'état actuel de celle premiere des sciences, In-8*. Seconde édilion. ..... ........s.. 6ff. THEOLOGIE, à l'usage des gens du monde et des ecclésias- tiques, par M. l'abbé Jacquin...... 4 fr. ARCHÉOLOGTE, d'aprés Ottfried Müller, par M. Léon Re- nier. (Sous presse.) CHRONOLOGIE, par M. Savagnier. (Sous presse.) ZOOLOGIE, comprenant les diverses branches de cette science, envisagée dans l'ensemble du Reégne animale par M. GEnvaAis, professeur à la facullé des sciences de Montpellier. :Sous presse.) DICTIONNAIRE LATIN-FRANCAIS. (Sous presse.) PETIT DICTIONNAIRE DE L'ACADÉMIE FRANCAISE , parles Correcteurs de l'imprimerie de MM. Firmin Didot. 1 vol. in- 12. Adopté par le Conseil supérieur de l'Instruc- lion publ. Broché, 2 ír. 75. c. Cartonné, 3 fr. Relié. 3 fr. 50 c, Ce petit Dictionnaire, dont le prix est trés-Inodique, a été exécuté avec le plus grand soin. ertt 9 mrt nts t. t n "TOP ette rise --- DICTIONNAIRE ENCYCLOPÉDIQUE DES ANECDOTES, par MM. Morel et Hetzel. (Sous presse). τ Une répartie spirituelle, une anecdole piquante, sont le fond de la conversation francaise. Un recueil qui réunit avec üt ce que l'esprit a produil de mieux en ce genre est un arsenal que chacun peut mettre ἃ prolit à chaque instant. « Les bons mots des Francais (dil Dufreny) ont été cites d'un bout de l'Europe a l'auire. » Ils ont eu le traient. de vivre vile et d'abréger les longs discours; iis ne prennent du sentiment et de la pensé» que ce qu'il en faut pour abréger l'entretien. Mais chaque siecle a son goüt parliculier. Mauperluis, nous dit Grimm, a pretendu que certaines compilatious de €e genre avaient une si grande réputation en Allemague, que les maitres de poste refusaient des chevaux à ceux qui ne les avaient pas lues, Sans espérer un pareil succés, nous croyons avoir rassemblé, pour les plaisirs du publie, ce que la nombreuse Sociélé des gens d'espriL a écrit et pensé de plus charmant, CATALOGUE DE LA DBIBLIOTHEQUE IMPÉRIALE DE PARIS. HFSTOIRE DE FRANCE. 8 volumes in-4 de 90 à 100 feuilles. — Chaque volume se vend séparément. Prix : 24 fr. F Lestomes I**, IT, ITI, TV, V et VI sont en vente. Le tome Ir contient, I? les Préliminaires οἱ Généralités; 2? l' Histoire par épo- quesou de plusieurs regnes;—3? l'Histoire par régnes, conduite jusqu'a la mort de Louis XII. Ce volume contient 13,606 arti- cles. — Le tome 1I comprend l'Histoire de France pendant les regnes de Louis XIV, Louis XF, Louis XFI; — les Délibéra- lions du département et de la. commune de Paris ; — des sections de Paris; — des clubs el sociétés populaires, etc. — Le tome IlI contient l' Histoire de la Convention, du premier Empire, de la Restauration, des Cent Jours, du Gouvernement de Juillet jusqu'à la. Révolution de 1848. — Le tome IV, (e Gouvernement Provisoire , Ü Administration Cavaignac, la Prési- dence et. l'Empire jusqu'a 1857. 11 donne, en outre, l'histoire de toutes les publications périodiques et journaux. — Le tome V, Histotre ecclésiastique, actes, rapports avec ÜElat, état du clergé ; Histoire des ordres religieux, des congrégations des femmes ; cultes non. catholiques; Histoire de la synagogue ; culles divers. — Le tome VI, l'Histoire des institutions po- litiques ou. Histoire constitutionnelle. te , a Aur Viendront ensuite, dans les autres volumes, l'Histoire administrative, diplomatique, militaire, maurs et coutumes, V Ar- chéologie, la Numismatique, l'Histoire locale (provinces, villes, départements , communes, colonies), I'Aistoire nobiliaire, généalogique, entin la Biographie francaise. ᾿ - E Ἷ La meiliode adoptée facilite ies recherches, et l'on peut alfirmer que désormais, quel que soit le sujet que voudra trai- ter un écrivain, il se trouvera dans des conditions bien autrement favorables que ses prédécesseurs , alors que celte grande quantité de sources leur était si difficile à consuller eL méme impossible à connailre. Les tabies les plus complétes elles plus variées termineront le catalogue de l'histoire de France : tables des auteurs tables des personnages cités dans les titres, tables des villes et lieux, théálres des événements , enfin le résumé complel de toutes les indications utiles. MÉDECINE. Le tome 1er est sous presse. Il paraitra incessamment. QUÉRARD- — LA FRANCE LITTÉRAIRE. Ou Dictionnaire bibliographique des Savants, Historiens et Hommes de lettres de la France, ainsi que des Littérateurs qui , à l'étranger, ont écrit en francais, depuis 1700 jusqu'à 1826 inclusivement, DICTIONNAIRES ET ENCYCLOPEDIES, 5 accompagné de notices littéraires, historiques et bibliographiques; par QUÉRARD. Ovvrage lerminé. 10 gros vol. divisés en 20 parties, imprimés en petit-texte et nonpareille, à deux colonnes. 120 fr. Jusqu'à présent il n'a pas encore paru La bibliographiqne aussi y 9 ni aussi utile, aux libraires et à tous ceux ui s'occupent de bibliographie, que le livre de M. Quérard: dansle Jcurnal des Savants, M. Daunou en a fait plusieurs fois PAloge ; on ne saurait trop le recommander aux libraires, aux bibliothécaires et bibliophiles, à qui il s'adresse parlicus liérement, et sans lequel il leur est impossible de remplir convenabler ent les devoirs de leur profession. C'est dans le but de leur étre utiles que les éditeurs ont entrepris un. pareil Répertoire, qui manquait totalement à la France. LA LITTÉRATURE FRANCAISE CONTEMPORAINE (1827-1849), par MM. QuEnAnD (*), LOUAN- DRE, BoURQUELOT et ALFRED Mauny. 12 tomes formant 6 gros volumes. ............- £..:::90 fi. La France littéraire, par M. Querard, s'arréte à l'un 1826. La Littérature frangaise contemporaine en estla continuation jusqu'à l'année 1849. LA FRANCE LITTERAIRE, par M. J. M. QuERAnRD, tome XI, Corrections, Additions, Auteurs anonymes et pseudonymes dévoilés. Tome I**, 30 fr.; Tome II, sous presse. BIBLIOGRAPHIE DE LA FRANCE, par M. GinAULT DESAINT-FARGEAU. Prix.... 12 fr. Ce gros volume, à 2 colonnes , petits caracteres , donne l'indication de tous les ouvrages qui concernent ]a France sous les "rye! o nce historique, archéologique, statistique, elc. ; d'agricullure, de commerce, etc.;de science et d'art; et, entin, l'indication des cartes publiées jusqu'à ce jour sur toutes les localités de la France. ———Ó 9 0 — — —— ENCYCLOPÉDIE PRATIQUE DE L'AGRICULTEUR, par MM. MOLL, professeur d'agriculture au Conservatoire des arts et métiers, et Eva. GaAvor, ancien directeur de l'administration des Haras, Avec la collaboration des agronomes les plus distingués. Douze à quinze vol. in-8^, ornés de gravures sur bois. Tomes I, II et III. Prix : 7 fr. le vol. Jamais on n'a mieux compris qu'en ce moment l'importance de l'agriculture, l'influence décisive de son perfectionnement sur les destinées, la richesse et la puissance des nations; jamais on n'a eula preuve plus manifeste de l'impuissance du commerce extérieur pour suppléer à l'insutfisance de la production nationale ; jamais, enfin, en présence de l'aecroissement constant de la population et de l'aceroissement de laconsommation individuelle, gouvernement et publie n'ont senti plus vivement la nécessité d'aceroitre aussi proportionnellement le rendement du sol de la France, et de soustraire désormais la nation à ces disettes périodiques qui arrétent méme l'essor de l'industrie et menacent chaque fois de remettre en question jusqu'aux bases de notre état social. Il est fàcheux que, dans des circonstances aussi favorables au progrés, la littérature agronomique francaise ne soit pas à la hauteur de sa mission. Riche en excellents écrits spéciaux , elle manque en effet aujourd'hui d'une de ces ceuvres capitales, d'un de ces grands ouvrages réunissant en un seul fais- ceau les observations, les découvertes éparses qui se sont produites jusqu'à ce jour, et présentant un tableau exact et complet de la science et de l'art agricoles, au. point ou les ont amenés les travaux an- ciens et récents des agriculteurs et des savants. Aussi avons-nous la conviction de répondre à un besoin général et profondément senti en publiant cette Encyclopédie de l' 4griculteur, et pour donner une garantie puissante de sa valeur, publions-nous la liste de nos honorables eollaborateurs, liste qui comprend les plus hautes notabilités de l'agriculture et des sciences accessoires. MM. Alcan, Baudement, Becquerel ( Ed.) , Boussingault, M. Hardy, directeur du potager de Versailles, et M. Pepin, Burat, Deherain, Dubreuil, le général Morin, Payen, Peli- got, Persoz, Trélas, Tresca, Wolowski, professeurs au Con- servaloire des aris et métiers. MM. Allibert, Bella fils, Caillat, Dupuis, Grandvoinet, Heuzé, professeurs à Grignon. MM. Delafond , Magne, professeurs a Alfort. - MM. Allier, Bouscasse, Dupeyrat, Lceuillet, Pichat, Rieflel, directeurs de fermes-écoles et d'écoles imperiales. MM. Duchartre, Doyer, Focillon, Gossin, Léonce de Laver- ne, Lecouteux, Muller, Naudin, D* Pérouze, Pelit-Lafitle, ierre (Isidore), Robinet, Jacques Valserres, Vasse, pro- fesseurs. d'ugriculture, botanique, sériciculture, histoire naturelle, chimie, économie politique. MM. Lefévre de Saint-Marie, L. Lefour, inspecteurs géné- Jardinier en chef au Muséum d'histoire naturelle. MM. Barbier, Labrosse, Larminat, Mangon, Millet, Nadault de Buffon, Tassy, Antoine et Jules Vachon, Vicaire, ingé- nieurs civils, des ponts et chaussées, des eauz et foréts, etc. MM. Ayrault, Yvart, inspecteurs des écoles vétérinaires, MM. Combes, Cherpentier, Bertelot, Brame, Dailly, Defra- riéres, Delbet, Dubrunfault, Dupuits de Maconca, Duval, Gayol, Saint-Germain Leduc, Gomart, Guérin-Meneville, Husson, l'abbé Lalanne, Mercier, M»* Miliet, Montagne, Montseignat, Niviere, Pasquier, Antoine, Hippolyte et Isidore Passy, Pérouse, Pepin le Halleur, Pommier, comte de Saint Priest, baron de Riviére, Sanrey, valentin Smith, conte de Tracy, Tourret, Villeroy, M. et M** Vilmorin, agriculteurs el. membres de la Société d'agriculture et rauz de l'agriculture. d'horticulture. Sans nous dissimuler certains avantages que présentent les traités systématiques, et certains inconvé- nients inhérents à la forme de dictionnaire, nous avons donné la préférence à cette derniere. Voici nos motifs : Nous nous adressons, avant tout, aux praticiens. Mais nous savons. par expérience, combien sont ' eourts les moments que les agriculteurs peuvent dérober à leurs travaux pour les consacrer à la lecture ; nous savons combien il leur importe de trouver promptement les sujets qui les intéressent. Or, quelque rationnel que soit le cadre d'un traité régulier, et malgré la table alphabétique qu'on y ajoute parfois, €'est un fait notoire que les recherches y sont plus longues, plus difficiles, que dans un ouvrage par ordre alphabétique. D ailleurs, l'indication à chaque article du groupe auquel il appartient, et une table àla fin du dernier volume, présentant la succession rationnelle des divers sujets traités dans l'ouvrage, donneront à celui-ci presque tous les avantages des traités systématiques, sans le priver de ceux qui lui sont spéciaux. L' Encyclopédie de l'Agriculteur aura 12 à 15 volumes de 400 à 500 pages, format dela Nourelle Biographie générale. De nombreuses gravures sur bois, insérées dans le texte et dues aux meilleurs dessinateurs et graveurs de France, MM. Lalaisse, Rouyer, Guiguet, Huyot, Leblanc, etc., et, toutes les fois que cela sera nécessaire, des gravures sur cuivre, comyléteront les indications du texte. Les trois premiers volumes sont en vente; ils seront suivis des autres à des intervalles rapprochés. ( Le premier tome du 1** volume porte seul le nom de M. Quérard, DX RR ENCYCLOPÉDIE MODERNE, DICTIONNAIRE ADRÉGÉ DES SCIENCES, DES LETTRES ET DES ARTS, PAR MESSIEURS: ADLER-MESNARD, maitre de confé-|NOEL DES VERGERS , orientaliste. rences à l'École Normale. Le baron ALIBERT, membre del Instit. Le général ALIX. ANDRAL , membre de l'Institut, profes- seur à l'École de Médecine. DOUET D'ARCQ, ancien éleve de l'École des Chartes, employé aux Archives. |. ARTAUD, inspect. génér, de l'Université. AUREILLE, répéliteur à V'Institulion impériale de Grignon. DE BARANTE, membre de l'Institut, ex-pair de France. BECQUEREL, membre de l'Institut, pro- fesseur au Muséum d'Histoire naturelle. BERRYER pére. j BERTON , membre de l'Institut BERVILLE, avoc. gén. à la courde Paris. Le comte BEUGNOT, membre de l'Ins- titut, elc. BLANQUI, membre de l'Institut. H. BORDIER , ancien éléve de l'École des Chartes. BORY DE SAINT-VINCENT , membre de l'Institut. ^ F. BOURQUELOT, ancien éléve de l'É- cole des Chartes. BRONGNIART, membre de l'Instit., pro- fesseur au Muséum d'Histoire naturelle. ALEX. BRONGNIART , membre de l'Ins- tilut, directeur de la Manufacture impériale de porcelaine de Sévres, pro- fess. au Muséum d'Histoire naturelle. BROUSSAIS , membre de l'Institut , pro- fesseur à l'École de Médecine. L. €. CAILLAT, professeur de physique et de chimie appliquées à l'agriculture, à l'Institution imperiale de Grignon. DE CASTELNAU, médecin de la prison de Saint-Lazare. CHAMPOLLION , conservateur à la Bi- bliothéque impériale. CHATEAUBRIAND,membre 46} Institut. ACHILLE COMTE, professeur d'histoire naturelle. DE CORMENIN , député. COUSIN, memb. de l'Acad. franc., prof. de philosophie à la Faculté des Lettres. COURTIN , ancien magistrat. DAMIRON , membre de l'Institut, pro- fesseur à la Faculté des Lettres. DANTON, insp. de l'Acad. de Paris. D'AVEZAC, archiviste au Ministére de la Marine. E FERDINAND DENIS, conservateur à la Bibliotheque Sainte-Genevieve. j E. DESMAREST,, secrétaire dela Société entomologique de France. H. DÉZÉ, ancien éleve de l'École Poly- technique , répeliteur de chimie à l'École de Saint-Cyr. DUBRUNFAUT, chimigste manufacturier. DUFRÉNOY , inspecteur général des Mi- nes, professeur à l'École des Ponts et| Chaussées et à l'École des Mines, mem- bre de l'Institut. Le baron DUPIN, membre de l'Institut. EMM. DUPATY , membre de l'Institut. DUPONCHEL , médecin de l'École Poly- technique. DUPUYTREN , membre de l'Institut, professeur à l'École de Médecine. DUSSIEUX, répélit. d'hist. à Saint-Cyr. ETIENNE, membre de l'Institut. EYRIES , membre de l'Institut. FLOURENS, de l'Acad. franc., secrétaire perpét. de l'Acad. des sciences. FRANCOEUR, membre de l'Institut, professeur B la Faculté des Sciences. GEOFFROY SAINT-HILAIRE, membre de l'Institut, profess. au Muséum d'Hist. naturelle et à la Faculté des Sciences. DE GERANDO, membre de l'Institut. GUÉRIN-MÉNEVILLE , profess. d'his- NÉPOMUCENE LEMERCIER, membre de l'Institut. ALEX. LENOIR, architecte. LENORMAND, professeur de technologie. A. LE PILEUR, docteur en médecine. LETRONNE, membre de l'Institat. LOEUILLET, professeur de construc- tions rurales ,à Grignon. A. DE LONGPÉRIER, premier employé au cab. des Antiques de la Bibliotheque impériale. LORAIN, recteur de l'Académie de Lyon. CHARLES LOUANDRE, MARIE, ancien éléve de Grignon, memb. de la Soc. centrale d'Agricult. ALFRED MAURY, membre de l'Ins- litut. HYACINTHE MAURY, employé au Mi- nistere des Finances. PROSPER MÉRIMÉE, membre de l'Ins- litut, inspecteur général des Monu- ments historiques. DE MIRBEL, membre de l'Institut, professeur à la Faculté des Sciences. NAUDET , membre de l'Institut, di- recteur de la Bibliotheque impériale. toire naturelle, membre de la Société| ORFILA, doyen de l'École de Médecine. centrale d'Agriculture. Le général PELET , directeur du Dépót GUIGNIAUT , membre del'Institut, pro-| de la Guerre. fesseur à la Facullé des Lettres. HOEFER (]e docteur ). Le. vicomte HÉRICART DE THURY, membre del'Institut. — , Le comle ACH. D'HÉRICOURT. Le général D'HOUDETOT. ALEX, PILLON, premier m μᾷ au déparlement des Imprimés de la DBi- bliotheque imperiale. RENIER (LÉON ), direct. del Encyclopéd. CHARLES RENIER , ingénieur civil. ROZET , chef de bataillon d'état-major. HUOT, bibliothécaire de la ville de Ver-| SAIGEY , professeur de mathématiques. sailles. ISAMBERT, député, conseiller à la Cour de Cassation. JAY. membre de l'Institut. JOUFFROY , membre de l'Institut, pro- fesseur à la Faculté des Lettres. DE JOUY , membre de l'Institut. BARTHÉLEMY SAINT-HILAIRE, mem- bre de l'Institut, prof. au Collége de France. DE SAULCY, membre de l'Institut, con- servateur du Musée d'artillerie. J. H. SCHNITZLER , rédacteur en chef de l'Encvclopédie des gens du monde. KERMOISAN, du Ministere de l'Ins-| AM. TARDIEU , géographe du Ministére truction publique. KÉRATRY , pair de France. LUD. LALANNE, ancien éléve de l'École des Charles. LÉON LALANNE , ingénieur des Ponts et Chaussées. Le général LAMARQUE. LANJUINAIS, ancien pair de France. Lebaron LARREY, membre de l'Institut. DE LASTEYRIE, membre de l'Institut. PHIL. LE BAS, membre de l'Institut,mai- tre de conférences à l'Ecole Normale. des Affaires élrangeres. TISSOT , membre de Vl'Institat, profes- seur au Collége de France. PROSPER TOURNEUX , ancien éléve de l'Ecole Polytechnique, chef de bureau au Minislére des Travaux publics. LÉON VAISSE, prolesseur à l'École impériale des Sourds-Muets. VIENNET, membre de l'Institut. DE VILLEPIN, avocat. VILLERMÉ , membre de l'Institut. VIRLET D'AOUST, ingénieur des Mine (uorage orné De plus De 400 plancles. gravécs eur. acier. Sur la Chirurgie, l'Anatomie, la Chimie, la Physique, l'Histoire naturelle, la Métallurgie, l'Agricul- ture, l'Astronomie, la Géographie, l'Histoire, l'Arithmétique, la Géométrie, l'Optique, la Per- spective, la Peinture, la Musique, l'ÀArchitecture, le Génie civil, l'Art militaire, les Constructions navales, la Mécanique, les Arts et Métiers, la Littérature ancienne et moderne, etc. Nouvelle édition, publiée sous la direction de M. Léon Renier, entierement refondue et augmentée de prés du double, formant TRENTE VOLUMES, dont 27 vol. in-8 detexteet 3 vol. d'atlas. Prix : 100 fr. L' Encyclopédie Moderne , publiée avec la collaboration des hommes les plus éminents de notre siecle, est le seul — ouvrage Írancais de ce genre dont on ait imprimé deux éditions. La premiere a paru de 1828 à 1832: elle fut promp- tement épuisée de méme que la seconde, qui parut de 1841 à 1843; depuis longtemps aucun exemplaire ne s'en trouve dans le commerce. 1l suffit de rappeler ces faits pour constater son mérite. 4 Cependant l' Encyclopédie Moderne laissait beaucoup à désirer, d'importantes modifications ont été faites à la troi- sieme édition. Un grand nombre de sciences , la chimie entre autres, la physique, la mécanique , les différentes branches de l'histoire naturelle, les sciences historiques elles-mémes, ont fait, depuis 1828, de grands progrés. Des industries . encore inconnues alors ont été créées et sont aujourd'hui florissantes; plusieurs de celles qui existaient déjà ont. renoncé aux anciens procédés ou en ont adopté de nouveaux ; l'agriculture, l'économie rurale, l'économie domes- tique ont été l'objet de sérieuses études et ont recu d'importants perfectionnements; les arfs mécaniques surtout , gràce à l'emploi de plus en plus répandu de la vapeur comme force motrice, ont fait d'immenses progrés. L'expo- sition de tous ces changements, de toutes ces améliorations, devait trouver place dans un livre essentiellement destiné à représenter l'état des sciences et des arts au moment de sa publication. Déjà, dés la seconde édition, d'importantes améliorations avaient été apportées à cet ouvrage; mais fontes les additions qu'on avait cru devoir faire au texte primitif avaient été rejelées dans des volumes séparés ; elles ont été fondues dans le corps de l'ouvrage et considérablement augmentées. Ceux des anciens arlicles qui étaient devenus tout à fait inexacts par suite des progres de la science ont été supprimés et remplacés par d'autres , dans lesquels on ἃ tenu compte des découvertes les plus récentes; ceux qui ne contenaient que de légeres inexactitudes, ou étaient seulement incomplets, ont été rectifiés ou complétés, DICTIONNAIRES ET ENCYCLOPÉDIES. 7 L'agriculture , l'économie rurale et domestique , les arts agricoles en. général avaient été traités , dans la premiere édition, d'une maniere peut-etre un peu superficielle : les articles qui se rapportent à cette spécialité ont été rédigés, de nouveau, par les professeurs de l'ancienne Institution nationale de Grignon. L'histoire , les langues, les littératures,, les religions, les divers systémes de philosophie, les institutions diverses, y sont traités avec tout le développement nécessaire. Chaque article est suivi d'une liste trés-complete des meilleurs ouvrages à consulter sur la matiere. Jamais Encyclopédie n'a été d'un prix aussi modique , et cependant le nom des savants qui l'ont composée est une garantie de son. mérite. Chaque article y est suffisamment développé pour étre d'une véritable utilité Leer wn Le tout forme autant de petits traités d'Agriculture, de Jurisprudence, de Géographie, de Chimie, eto., etc., la tin desquels se trouve la nomenclature de tous les ouvrages francais et étrangers qui ont traité du méme sujet, en es Κων celui qui veut obtenir de plus amples renseignements peut recourir à ces ouvrages. Le grand nombre de gravüres qui accompagnent le texte donne de plus beaucoup de clarté aux descriptions. COMPLÉMENT DE L'ENCYCLOPÉDIE MODERNE, DICTIONNAIRE ABRÉGÉ DES SCIENCES, DES. LETTRES ET DES ARTS. Jamais, à aucune époque, les changements en tout genre n'ont été aussi nombreux ni les progres aussi rapides que dans ces dernieres années, C'est done un devoir pour nous de les consigner dans un Complément de notre Encyclo- pédie moderne, dont la publication , commencée en 1846, a été terminée en 1851. Ce Complément doit étre, en raison du nombre et de l'importance des articles nouveaux qu'il contiendra, considéré comme le couronnement nécessaire de notre premiere publication. Les deux ouvrages réunis constitueront un ensem- ble vraiment complet , qui représentera fidélement l'état actuel des sciences , des lettres et des arts. Nous n'avons rien néglizé pour que le Complément, qui s'adresse naturellement à tous les souscripteurs à l'En- cyclopédie moderne, füt digne du succés que celle-ci a obtenu. Ceux des articles nouveaux qui n'ont pas été confiés aux rédacteurs précédents, l'ont été à des personnes que leurs connaissances spéciales et une honorable notoriété recommandaient à notre choix. Les rédacteurs de l'Encyclopédie moderne avaient donné à leurs articles assez de développement pour qu'ils fussent d'une véritable utilité publique ; ils avaient eu soin aussi de placer à la fin de chacun d'eux des indications bibliographiques précises , dont l'avantage est de signaler au lecteur les meilleurs ouvrages, francais et étrangers, qu'il puisse consulter pour obtenir, s'il le désire , de plus amples renseignements sur le sujet traité dans l'article; innovation utile, qui a été fort appréciée par nos sous- cripteurs, et qui n'a pas peu contribué au succes de la publication. Le Complément ofirira de méme celte juste proportion dans le développement des articles, et aussi ces appendices bibliographiques qui facilitent les recherches en les guidant. De cette facon, l'ensemble des articles qui se rappor- tent à une méme division de la science ou à une méme branche de la littérature formera un tout aussi complet que le comporte la nature de la publication. Nous avons profité de l'occasion pour rectifier quelques erreurs qui s'étaient glissées dans l' Encyclopédie moderne , et pour donner les planches qui faisaient défaut. Non-seulement nous avons comblé les lacunes, mais encore nous avons donné un grand nombre de planches nouvelles qui se rapportent exclusivement aux articles du Complément, l'expérience ayant démontré que, lorsqu'il s'agit d'objets concernant l'architecture, l'agriculture , les arts mécaniques et industriels , etc., la définition la plus rigoureuse ne saurait suppléer la représentation figurée de ces objets. Parmi les parlies qui ont recu de notables accroissements , nous citerons plus particuliérement l'archéologie, la botanique , la mythologie , l'histoire de France, surtout pendant les soixante derniéres années. Nous ne craignons pas de dire que l'on ne trouverait, dans aucune publication du méme genre, une plus abondante réunion de ressources pour l'étude approfondie de ces vastes spécialités. L'ouvrage que nous annoncons est empreint d'un caractere de modération et d'impartialité qui lui conciliera, nous l'espérons , les suffrages les pius divers. M. Léon Renier, membre de l'Institut, qui avait dirigé avec un remarquable succés la publication del' Encyclopédie moderne, ayant élé envoyé en Algérie par M. le Ministre de l'instruction publique, pour y remplir une mission archéo- logique, M. Noel Des Vergers, correspondant de l'Institut de France, a bien voulu se charger temporairement de l'exécution de ce plan. C'est sous son habile direction qne les articles des deux premieres lettres (A et B) ont été préparés. M. Léon Renier, à son retour d'Algérie, a repris la direction du Complément ; mais ayant dü se consacrer tout entier àla publication de son Recueil des inscriptions, c'est M. Edouard Carteron à qui a été confié le soin de diriger jusqu'à la fin la publication du Complément. L'ouvrage formera dix volumes de texte et deux volumes de planches, divisés en 10 livraisons de 26 à 28 planches. Prix de chaque volume, 3 fr. 50. et la livraison de planches, 1 fr. 50, NOTA. Les planches in-4^ complent pour deux planches in-8*. (Huit volumes sont en vente.) Les planches de cet Atlas qui ne commencent point par le n? I* font suite aux numéros des diverses catégories qui ont déjà paru dans l' Encyclopédie moderne. Le Complément ne devant former avec l' Encyclopédie moderne qu'un seul et méme ouvrage, nous n'avons pas cru devoir recommencer une nouvelle série de numéros. BIOGRAPHIE UNIVERSELLE DES MUSICIENS ET BIBLIOGRAPHIE GÉNÉRALE DE LA MUSIQUE, Deuxiéme édition, entierement refondue et augmentée de plus de moitié, PAR F.-J. FÉTIS, Maitre de chapelle du roi des Belges, directeur du Conservatoire royal de musique de Bruxelles. ENVIRON 10 YOLUMEs IN-8? DE 500 PAGEs. (Le tome I** est en vente.) Paraissant par livraisons de 48 pages chaeune. — 10 livraisons par volume. Prix de la livraison : 80 cent. — Prix du volume : 8 fr. Dans cette nouvelle édition, M. Fétis a déployé toutes ses immenses connaissances en musique. Impartiale appréciation du mérite des artistes, énumération de tous les auteurs Jes plus récents joints à ceux déjà inséres dans l'ancienne édition, recherches historiques sur les créateurs de l'barmonie et sur la musique des premiers siécles, tout se trouve compris dans celte importante publication, qui joint au mérite de Ja forme le charme de l'intérét et d'un style élégant, ———MM i ——À NOUVELLE BIOGRAPHIE GÉNÉRALE, DEPUIS LES TEMPS LES PLUS RECULÉS JUSQU'A NOS JOURS $ Quarante-cinq volumes in-8o, format pareil à celui de l'Encyclopédie, PUBLIÉE SOUS LA DIRECTION DE M. LE DOCTEUR HOEFER. Cette Biographie, en quarante-cinq volumes compactes, représentant au moins cent volumes ordinaires, est la suite et le complément de l'Encyclopédie moderne, qui a réuni un si grand nombre de souscripteurs en raison de son mérite et de l'extréme modicité de son prix. D'aprés le plan adopté pour la rédaction et la disposition de la matiére, la Biographie Générale sera, nous ne craignons pas de l'affirmer, supérieure sous bien des rapports à tous les dictionnaires biographiques qui jusqu'à ce jour ont paru en France et à l'étranger. On reproche avec raison à ces dictionnaires, quel que soit du reste leur mérite, de consacrer souvent des articles irop longs à des hommes obscurs, dérobant ainsi aux célébrités réelles l'espace qui leur appartient de droit. Pour remédier à cette disproportion choquante, véritalle tache dans un ouvrage sérieux, nous avons proportionné, aussi exactement que possible, la longueur &es articles à l'importance des personnages. C'est ce qui nous permet de donner des détails trés-circonstanciés sur les personnes les plus remarquables par leurs actes et leurs travaux. Ces détails, qui seraient fastidieux dans la biographie de gens obscurs, offrent ici un véri- table charme ; car tout intéresse dans la vie des grands hommes : leurs portraits personuifient l'histoire. Chaque article commence par ce signalement, en quelque sorte sléréotypé : om, prénoms , état ou profession , dates de la naissance et de la mort, et se termine invariablement par l'indication des sources à consulter. C'est à cette innovation heureuse que nous devons le précieux avantage d'étre concis et complets à la fois. Les dates , ainsi mises en évidence, facilitent sinzuliérement la recherche des /omonumes , qui tous sont rangés par ordre chronolo- gique et par ordre de pays (pour les souverains), depuis l'antiquité jusqu'au seizieme siecle. La seule lettre A , qui forme trois volumes, contient plus de mille articles qui ne se trouvent pas dans les biogra- phies publiées jusqu'à ce jour en France. On peut juger de l'intérét qu'offre la lecture de ce vaste recueil par l'étendue donuée aux principaux articles, teis que, pour la lettre A seulement : Abailard, Abd-el-Kader, Adrien , d'Agues- seau, Akbar, Alberoni, Albert le Grand, Albuquerque, Alcibiade. Alcuin, Alexandre le Grand, Alexandre VI, saint Ambroise, Andrieux, Antonin , Aristophane , Aristote , Athanase , Allila, Auguste empereur, saint. Au- gustin , etc., elc. Collaborateurs. MM. VILLEMAIN; de BARANTE; de PONGERVILLE; GUIGNIAUT; NAUDET; REINAUD; LANGLOIS; Vicfor LFCLERC; EGGER; Étienne QUATREMERE; PAULIN PARIS; BERGER de XIVREY ; RENAN ; BABINET; DECAISNE, znembres de l'Institut. MM. MM. MM. MM. MM. MM. ARTAUD, insp. de| ch.debur.(b-arts)| FRANCISQUEMICHEL|DE JANCIGNY,orlen. | ÓMALLET, anc. rect. |[/RENÉE (Am ), déput. l'Université. au Minist. de l'int.| (corresp. del'Inst.).| A. JADIN. de Pac. de Rouen.| et«direct.du Consti- AUBÉ, prof. au lycée| CHARPENTIER,in* p. .FRANCKLIN(A.',bibl.| DE LACAZE. : Enp.MaANNE,conserv.| futionnel, etc. d'orleans. de PAc.de la seine. |Le Pr A. GALITZIN.|LAMOUREUX,, juge| àla Ribliot. Impér.| RISPAL. ARSENE HOUSSAYE.| DAREMBERG , COns.|DE GOLBERY, corr.| au trib. de Nancy.| A. pE MARTONNE. |ROULLIER. Le Dr BrGIN. à la Bibl. Mazarine.| «de l'Institut. LE&LANC(Ch.),empl.|MERCEY, ch. de sect.| W ROSENWALD E. Βαύνοιϑβ, orient. |DARESTE. GnÉAnpD.prof.d'hist.[. aux estamp. Bibi.l.| au minist. d'État. |RosNY(leV ),orient. BEULÉ, prof. larch.| E. DauRiAC, empl.|GorpswiTH, astron.|A. LEGOYT, ch. de b.|MuRET (Théodore),| A. SAUZAY- à la Ribl. imper. à la Bibl. Impér. et peintre. (statist.) au Minist.| homme de lettres. SAUCEROTTE, méd. BrownEAU, doyen|DENNE-BARON. ERN. GREGOITRE. du commerce. MorLER,publ.danois| en chefdel'hópital de la Fac. de droit.|DEREQUE. GUYOT DEF. FERE. LÉO JOUEERT. OÜNESIME .EROY. de Lunéville. BossELkT. FERD DENIS, conser. GUADET dela soc. de| CAMILLE LEBRUN. |JULES PERIN. SICARD. BOULLÉE /A.). ἢ 14 Bibl. Sv-Genev.| PHsst. de France. |LEJEAN. PEY | Alexandre). TAILLANDIER, cons. G. BOUSQUET. DEsTIGNY, de Caen. HAUREAU,anc.cons.| LERMINIER, prof. au|PiLLON,Sconserv.adj.| àlaC.de cassation. E. BRETON, archéol.| Noer pES VERGERS.| à la Bibl. Impér. College de France.| à la Biblioth. Imp. | TAILLANDIER (S. R.). CALLEnY.interpr au| DipoT (Am.-Firmin).| HEQUET- LÉvOT, conserv. à la RATHERY. VALLET DE ViRiI- Min.desaff.étrang.|J. FAYOT. HirPEAU, profess. ἃ Biblioth. de Brest. |E. REGNARD. VILLE , prof. à l'E- CHASSANG, prof. ἃ 16 pr FoSsATI. Pacad. de Caen. |L. LOCVET. RENAUDIN. cole des chartes. PEcole normale. |L'abbe GLAIRE, prof ||ISAMRERT, conseill.| MALGAIGNE, pror. à RecEvEUn (l'abbé). | VrrALI|,publ. italien, CHALONS D'ARGÉ,| àla Fac. de theol. à la Cour de cass. la Faculté de méd.|SEB. RHÉAL. FEnb. HOEFER. Collaborateurs spéciaux (de la province): MM. AupouiN (Marlial), biographe du Limousin, à Limoges ; BovER (H.), bibliothécaire à Bonrges; BRuNET (Guslave), à Bordeaux; DESSALEs, archiviste de la Dordogne; DounLEs DE BorsTiüBAUD, biblioth. à Chartres; DE GALLIER, biogr. de la Provence, à Tain; FEE, professeur à Tain; FisQUEL, biogr. de l'Hérault; LEvor, biblioth. de la marine à Brest ; NicoLas (Michel), biogr. du Gard, profess. de théolog. à Montauban; Ponr (Célestin), architecte de Maine-et-Loire ; Roctas, biogr. du Dauphiné. Chaque article est rédigé d'aprés les documents les plus récents recueillis aux meilleures sources dans les divers pays. La partie bibliographique a été l'objet d'un soin particulier : les titres des ouvrages sont donnés dans leurs lan- gues respectives, avec l'indication du format, de la date et du lieu de la publication. On aura donc , en outre de la Biographie , un DicrioNNAiRE BiBLioGcnAPnIQUE trés-complet. En jetant un coup d'eil sur les sources indiquées au bas de chaque article, on peut se convaincre de la quantité prodigieuse et, ce qui vaut mieux encore, de la qualité des documents dont nous avons dü nous entourer. De- puis le commencement de ce siecle , une foule de notices, de renseiznements eu tous genres, ont paru, soit en France, Soit dans les pays étrangers. Chaque ville, chaque viilage, a voulu compter au nombre de ses concitoyens, sinon des grands hommes, du moins des hommes remarquables. Des prix ont été proposés pour leur Éloge; les Mémoires des Académies de province ont été enrichis de Vies ou de Nolices biographiques; enlin, des travaux tout spéciaux, formant souvent plusieurs volumes, ont été publiés sur tel ou tel savant, littérateur, artiste, guerrier, administra- teur, agronome, etc. Dans ce choix de matériaux , embarrassant par sa richesse méme, qu'il nous ἃ fallu analyser ou traduire des di- verses langues anciennes et modernes, nous avons donné la préference non pas aux travaux de seconde main, mais aux documents primitifs, originaux, auxquels devront puiser tous les biographes et travailleurs consciencieux. Dans l'accomplissement de notre tàche dilficile, nous resterous fidéles à cette belle et antique devise, placée en téte de l'ouvrage : Neminem ledere, et suum cuique tribuere, « Ne léser personne, et rendre justice à chacun. » Si la perfection absolue est impossible, c'est dn moins avec la conscience de nos bonnes intentions et avec l'amour de la verité que nous nous sommes chargés de la mission de passer en revue les vivants et les morts, et que nous avons assumé sur nous cette grave responsabilité. Heureux st, comme nous osons l'espérer, celte ceuvre immense obtient l'estime et l'approbation de tous les gens de bien. CONDITIONS DE LA SOUSCREIPTIO YN. La NouvELLE BioGnAPHIE GENÉRALE formera 45 volumes. Elle est publiée aussi par livraisons, composées chacune de 96 colonnes de texte, ou de 48 pages. Prix de chaque livraison, 35 c. ou 3 fr. 50 c. le vol, Trente-deux volumes (A.-M.) sont en vente. DICTIONNAIRE DE LÀ CONVERSATION ET D EA LECTURE, 9 PAR UNE SOCIÉTÉ DE SAVANTS ET DE GENS DE LETTRES, SOUS LA DIRECTION DE W. DUCKETT. SECONDE ÉDITION, Seize volumes grand in-8», de 800 pages chacun, Renfermant les 68 volumes de la premlére édition , entierement refondus, corrigés, et augmentés de plus de 15,000 articles tout d'actualité, PRIX DE L'OUVRAGE : 195 Fn. Andrieux, Arago (Francois). Arnault. Ballanche. LISTE DES ÉCRIVAINS QUI ONT PRIS PART A LA RÉDACTION DE L'OUVRAGE : Sa Majesté l'Empereur NAPOLÉON IIl (1). MEMBRES DE L'INSTITUT, MM Chateaubriand. Chevalier (Michel Comte (Charles). Cormenin (V'* de). Berger de XIvrey.|Guvier (Georges). Berryer. Blanqui ainé. Dbaunou. Despretz. Bory de S.Vincent Dumas 1. B.). Boussingault. Broussails. thampotiion j^*. buperrey. Dupin ainé. Bupin (b^ Charles). Savants, Littérateurs , Professeurs, Aolhonm, à Aren- dal. Alcard (Jean). Allent (Chevalier). Allonvilie (C'* de). Aucelot (M»*). Aunecy (Με l'évé- que dj. Antommarchi(D'; Arago (Etienne). Arago (Jacques). Artaud. Aubert de Vitry. Audiffret. Aycard (Marie). Azals. Badaroux (Ὁ). Bulbi (Adrien). Balzac (Honoré de). Bandeville. Barbier. Bardin (Général). Barrault (Émile). Barrot (Odilon). Barthélemy (l'Ab.) Baudry de Balzac. Bawr (M»* de). Bechem. Beltied-Lefevre. Benolst. bBeriioz (Heclor). Bernard (Général). Berthier (Ferdi- nand). Bertin (l'Abbé). Bervitle. Blache (Ὁ). Blaise (des Vosges). Blanc (Louis). Blanchet (D*). Bousquet (D'). Bradi (Comtesse de) Breton. Bricheteau (D'). Briffauit (Fugene). Brune. (Gustave). Buchon. Cahen, rabbin. Caligny (A. de). Capeflgue. CGarné (Comte de). Carro (D^), à Carls- bad. Castil-Blaze. Gerise (D7). Chabrot-Chaméa- ne. Chaix-d'Est-Ange. Champoirtion - Fi- geac. Charbonnier (D). Gharpentier. Chasles (Philarete) Chassagnols(l'Ab. Choron. δ Cibrario, à Turin. Clarion. Colombat, de l'I- sere. Coquerel (Charles) Corbiere (Ed.). Corcy (J. B. de). Cottereau. Coupin. Crowe, ἃ Londres. Cuvillier-Fleury. Danjou. Degrange (Fdm.). Deiaforest (A.) Delasiauve (D"). Boissy - d'Anglas|Delamarche. (Comte). Deibare. Bonnechose (E.de) | Delécluze (E.-J.). Bordas-Demoulin| Demezil. Bouchitté, Boulllet. Bourdon (D* Is.). comprenant l'universalité des sciences se trouvent alphabétiquement classés et au monde de l'intelligence, ce qu'un almanach d'adresses est aux besoins d Denne-Baron. Descloseaux (Ern.) Eyries. Gall. Garcin de Tassy. Geoffroy St-Hi- laire. Gulzot. Jay. Laboullaye. Lacretette (Ch.) Lame. Larrey. Le Bas. 10ntey. ormant (Ch.). Le Verrier. Michelet. Mignet. Milli. Lagrange (M^ de).|Molé (Comte). Lamartinue. Nisard. Nodler (Charles), Paris (Paulin). Passy. Patin. Pongerville. Rémusat. Reybaud (Louis) 5st. Marc-Girardin. $ ite-Beuve. 5alvandy. Salverte. Say. Ségur (Comte de). SylIvestredeSacy. Talleyrand (Priu- ce de). Thiers, Tissot. Veipeau. Viennet, Vivien. Walckenaer. Militaire, anciens Législateurs, Ecelésiastiques, Médecins οἱ Naturalistes , MM. Des Genevez. Dino Duc de). Dubard. Dubief. Dubois (Louis). Duchesne aine. Duckett (|D' A., Duckett (W. A.). Dufau. Dulaurler. bu Meége (Alex.). Dupin ΠΕΣ Dupiessy (l'Abbé). Durbec |le Capit). Du Rozoir. Duvat (Georges). Duvergier. Eckstein (B^ d"). Eirwart. Fauche. Granier - Cassa- suadet. Guy (d'Agde). Hauréau. Hennequin. Hequet (Gustave). Héreau (Edme). liéricourt (Ac. de). Herschel (sir John Hoertet, à Berlin. Huguier (D').- liusson. Janin (Jules). Joncieres (X.) Jubinat (Achille). 3*ullien (de Paris). kKeratry. Kirwan, à Londres. Labitte (Charles). Favé (le Comman-|Lacabane. dant). Favrot, Fayot. Feillet. Ferry. Fitloux. Flaugergues (P.;. Forest. Forget (Π Ὁ), Lacroix (Paul). La(age (Adrien de). Lafaye (Benjamin). Lainé. Lamarque (Gén!. Lamennais (l'Ab.) Lanjiuinais (C'*), Laroche - Aymon (Général). Forichon (l'Abbé).|Latouche (H'' de). Fossati (D'). Foucher /Paul). Fourcault /D*;. Laurent (L.) Laurent (de l'Ard.) Laurentie. Francais de Nan-|Lavergne (A. de). tes. Friess-Colonna. Lavigne (E.). Lawrence (Sir W.) Gallois (Napoléon). | Lecomte (Jules). Garnier (1. Gastambide. Gaubert (Paul). Leglay. Legoyt. Lemoine (Éd.). Gaultier de Glau-|Lemoinne (John). bry. Gérusez. Gervais. Golbery. Desmaretz (Ern.). |Goupil (D^). LE DICTIONNAIRE DE LA CONVERSATION, la plus comp/éte, la plus actuelle des encyclopédies, οὐ environ 80,000 articles Lemonnier (Ch.). Lenoir (Alexand.). Leroy (Onesinme). Louvet. [Mahul. Make-Erun, Mannon (85) à Tu- rin. Mantz (Paul). Marinier (Xavier). Marrast (Armand). Martin (^iimé). Martin (Henri). Matter. Mazas (Alex.) Mennechet. Mertieux. Monglave (Eug. de) Mongoltier (M!*4.) Monthoion (Gén!). Moreau - Christo- phe. Munk. Muntz. Nettement. Nisard (Charles). Not (Comte de). Norvins (J. de). Nyer (L.) Orbigny (A. d). Ortigue (1. d). Ortolan. Ourry. Pafre. Page (Théogénej. Pages (de l'Ariége). Parent-Réal. Pariset (D7j). Paton (Jules). Pautet (Jules). Pecqueur. Petlissier. Pelouze pere. Perpignan (M*' l'é- veque de). Pichot (Amédée). Pilliwuyt (Cap?*). Planche (Gustave). Pons (de l'Hérault). Pradel (Eugene de). Préval (Général). Rabou (Charles). Rapettt. Reiffenberg (B^), Renier (I.eon). Rienzi (Domeny de) Rigault (H.) Roche (Achille), Roger (D*). Rogron. loland (Pauline). Rotte (Hippolyte). itomey (Charles). hosseeuw - Saint- Hilaire. St - Germain - Le- duc. Saint-Prosper. 5t-Prosper jeune. Sandeau (Jules). Sandras (D*). Santarem (V** de). Sarrans jeune. Saucerotte (D'). Savagner. Savoye. Sclopis, à Turin, Sedillot. Segalas (D^). Segalas (M?*Anals) Ssenancourt. Sismondi. Souvesire (Émile). Taillandier. Tastu M^?*Amable) Thoinassy. Tourreil (A. de). Toussenel. Valsse (Léon). Vaucher,à Geneve, vaudoncourt οἷ). Vaulabelle. veuillot (Louis). Violiet-Leduc. Virey. Votart (Élise). Wollis. Zadik-Pacha, etc. est, on peut le dire, aux travaux de l'esprit ἃ commerce et au domaine de l'industrie, Ce n'est pas seulement un manuel explicatif des termes dont la science fait usage, ou encore un aide-mémoire universel , mais surlout un arsenal d'idées sagement müries sur la plupart des questions scientifiques et lilléraires , et de jugements imparlialement motivés sur les hommes et sur les faits du passé, comme sur les événements d'hier et les réputations du jour. Ces renseignements de omni re scibili et quibusdam aliis, qu'un Pic de la Mirandole seul n'aurait besoin de demander à personne , on peut étre certain de les trouver dans le DICTIONNAIRE DE LA CONVERSATION, «livre immense, à dit un de nos lus ingénieux critiques, qui est toute biographie, toute science, toute anecdote, tout journal, » livre ou la science se fait Dampis et parle une lanzue à la portée de tous ; ou d'ailleurs la fantaisie de l'écrivain se donne libre carriere sur tous les sujets qui le comportent, et ou, dés lors, gráce à l'heureux péle-méle de l'ordre alphabétique , on peut rencontrer partout, à coté de faits positifs, essentiels à connaitre et relalifs aux diverses branches des connaissances humaines, des pages signées ar nos premiers écrivains contemporains, et dans lesquelles la gráce ou bien la profondeur de la pensée, toujours la magie Bu slyle, se réunissent pour captiver le lecteur. D j C'est là ce qui a fait et ce qui fera toujours du DICTIONNAIRE DE LA CONVERSATION la véritable BIBLIOTHÉQUE UNIVERSELLE pES FawILLES, tout comme le livre par excellence des gens de loisir, de ceux qui n'ont pas besoin el ne sont pàs non plus tenus d'avoir tout appris οἱ de n'avoir jamais rien oublié, le manuel indispensable de l'artiste, du militaire, de l'ad- ministrateur, du commercant, du manufacturier, en un mot, de cette foule de travailleurs absorbés par des occupations souvent toutes matérielles, n'ayant ni le temps ni les moyeus de se tenir constamment par eux-mémes au courant des pro- gres de l'esprit humain, el qui cependant y sont en quelque sorte astreints par la position méme qu'à force de travail ils ont su acquérir dans la sociéle ; position oü l'on se sent mal à l'aise toutes les fois que l'instruction premiere, ce irésor des jeunes années, trop souvent meéprisé et gaspillé, fait défaut à l'intelligence si puissante et si ferme de l'àge mür. (1) C'est au cháteau de Ham, en 1855, que l'auguste écrivain esl devenu l'un des collaborateurs du Dictionnaire de ia Conversation. 9 - 10 ΡΙΟΤΙΟΝΝΑΙΆΕΒ DIVERS. Celle SECONDE ÉDITION contient, en effet, déjà plus de 20,000 articles entierement πομυθαλα et tout d'actualité. 'Toules les phases décisives des régnes de Louis XVIII, Charles X et Louis-Philippe, tous les événements qui se sont accomplis en Europe depuis Février 1848, jusqu'a nos triomphes d'hier en Crimée, jusqu'aux glorieux souvenirs d'INKERMANN et de l'Alma y sont relracés comme l'ont déjà été, dans la premiere édition, tous les faits mémorables de la Révolution et du premier Empire. Il y est, en outre, mention de tous les hommes qui , dans ces trente dernieres années et chez les différents peuples. se sont mélés des affaires publiques, de tous ceux qui, par leurs ouvrages, ont influé en bien ou en mal sur la di- rection des idées. On y trouve aussi des détails précis sur les découvertes scientifiques les plus récentes, sur tous les pro- cédés ingénieux dont l'industrie s'est enrichie dans ces derniers temps, et au sujet desquels on consulterait inutilement les encyclopédies ne l'immense succes du Dictionnaire de la Conversation a fait surgir ; car, pour nous servir de l'expression si pilloresque de Montaigne, il y a longtemps que toutes ont de la barbe. La premiere édition du Dictionnaire, qui a été tirée à 19,000 exemplaires, se compose, avec son Supplément, de 68 fomes contenant la matiere de plus de 400 volumes in-s" ordinaires, et dont l'acquisition, y compris les frais de reliure, est re- venue à plus de 400 francs. LA SECONDE ÉpiTioN du Dictionnaire de la Conversation forme 16 volumes grand in-8*, de 800 pages chacun, à deux colonnes, papier vélin. Prix des 15 premiers vol. à 12 fr. ὃ ο, —Prix du tome 16 à 16 fr. 25 c. —Prix de l'Üuvrage complet: 195fr. GRAND DICTIONNAIRE DE LA LANGUE LATINE, PAR LE D' GUILL. FREUND ; TRADUIT EN FRANCAIS, SUR UN PLAN TOUT ἃ FAIT NEUF, RÉDIGÉ ET AUGMENTÉ PAR M. THEIL, PROFESSEUR AU LYCÉE SAINT-LOUIS. La France ne posséde d'autres Dictionnaires latins-francais que les lexiques , nécessairement trés-abrégés, que la librairie classique a fait rédiger à l'usage des colléges et autres établissements d'instruction. Resserrés dans les étroiles limites ou doit se renfermer tout livre destiné aux classes, les auteurs de ces Diclionnaires ne font que donner , sans commentaires , la nomenclature, plus ou moins complete, des mots dela langue, avec leurs significations connues ou supposées, rangees dans un ordre plus ou moins arbitraire. De tels livres peuvent sans doute suffire aux besoins des écoliers ; mais ils ne sau- raient satisfaire également les professeurs, les savants, les litlérateurs qui désirent trouver dans un dictionnaire à leur usage des notions plus étendues, des détails plus approfondis, au besoin une discussion, et surtout l'indication exacte des sources, afin de pouvoir, en recourant au texte , vérifier eux-mémes et contróler soit la lecon, soit l'interprétation. Or, nous le répétons, il n'existe, en francais, aucun dictionnaire qui remplisse ces conditions. Les grands ouvrages, soit latins , soit allemands, qui répondent suffisamment*à ce besoin des travailleurs d'un ordre élevé ne sont malheureusement à Ja portée ni de toutes les intelligences ni de toutes les bourses. C'est donc rendre un véritable service aux études sérieuses el combler une véritable lacune que de panter en francais, et à un prix accessible à tout le monde , un grand Diclionnaire de la langue latine. L'ouvrage allemand de FREUND, tràvail savant et consciencieux, récemment terminé et parfaitement au courant de la science , a paru répondre plus qu'aucun autre aux vues des éditeurs. MM. Didot ont pensé que les quatre gros volumes in-8 dont se compose ce Dictionnaire, corrigés par l'auteur lui-méme , traduits et pup en deux volumes in-4 à trois colonnes , semblables en tout au Dictionnaire anglais de MM. Fleming et Tibbins , également édité par eux, seraient favorablement accueillis dans le monde savant. , Il comprend tous les mots qui se rencontrent dans les monuments de la langue latine, depuis les temps les plus reculés jusqu'à la chute de l'empire d'Occident. Le traducteur a cru devoir y joindre Tes mots les plus importants de la langue la- tine du moyen áge et des temps modernes, notamment ceux qui ont passé dans les langues aujourd'hui parlées en Europe, ainsi que les termes techniques latins ou latinisés de médecine, de chirurgie, d'anatomie, de chimie, de zoologie, de bota- nique, etc. , etc. ; ces additions, si utiles, sont elles-mémes l'aeuvre de M. Freund, qui, dans l'Abrégé qu'il a compose de son grand Diclionnaire, avait fait entrer cet élément nouveau. La Géographie a été traitée avec un soin tout particulier : M. Charles Müller, lesavant éditeur des Fragments des Histo- riens grecs et de la Collection des Petits Géographes grecs et lalins, qui font parlie de notre Bibliotheque des Auteurs grecs, a bien voulu consacrer son savoir et les moments qu'il peut dérober à ses grands travaux à la révision du Dictionnaire de Géographie ancienne de Moeller, qui se trouve reproduit et amélioré dans notre vaste Répertoire de la langue latine. Il formera 3 forts volumes grand in-4^, à trois colonnes, et parailra en 15 livraisons composées chacune, terme moyen, de 225 à 250 pages. Les cinq premieres livraisons, qui forment le t. I^", sont en vente (A-F), 35 fr. Prix dela livr. 7 fr. DICTIONNAIRE LATIN-FRANCAIS, Destiné aux classes, rédigé d'aprés les meilleurs ouvrages allemands et principalement d'aprés l'Abrégé du grand Dictionnaire de Freund; seconde édition, revue, corrigée, et. scrupuleusement expurgée, par M. Theil, agrégé des classes supérieures, professeur au lycée Saint-Louis. Broché, ΕΓ GCartonné; 8 fr. "Relié 7... o EN EEPDILIhole Oe lU CeDictionnaire, abrégé consciencieux du grand Dictionnaire de Freund, est spécialement destiné aux éléves de nos éla- blissements d'instruction secondaire. L'accueil favorable qu'a déjà recu ce nouveau livre, les honorables témoignages que les hommes les plus compétents et les plus élevés dans la hiérarchie universitaire se sont empressés de nous faire parve- nir, soit oralement, soit par écrit, nous font espérer que le corps enseignant, si jaloux du progres des études classiques, se fera un devoir de signaler à la jeunesse un ouvrage éminemment utile et appelé à contribuer puissamment à l'avan- cement des lettres latines. Ce Diclionnaire, non-seulement par l'excellence du plan et des vues, mais encore par le nom- bre, le choix, la propriété des exemples, constitue un immense avantage en faveur de l'éléve qui s'en sert, et nous ne doutons pas qu'une fois connu il ne devienne promptement d'un usage général, DICTIONNAIRE DES ANTIQUITÉS RONAINES ET GRECQUIS Accompagné de 2,000 gravures d'aprés l'antique, représentant tous les objets de divers usages d'art et d'industrie des Grecs et des Romains, par Antony Rrcm, traduit de l'anglais sous la direction de M. Chéruel, inspecteur del' Académie de Paris. 1 vol. Prix..............ees eu erre. 10 fr. Ce Diclionnaire a pour but principal : premiérement dc fixer le sens véritable de tous les termes techniques ou autres, désignant un objet particulier, un produit de l'art, un travail des mains qui peut tomber sous la vue; secondement de donner une idée nette de cet objel, en offrant une représentation fidele de Ia chose elle-méme, d'aprés les originaux; enfin, et en dernier lien, de communiquer une connaissance générale des habitudes sociales et de la vie privée des Romains et des Grecs, sous la forme d'un vocabulaire comprenant tous les termes des auteurs anciens qui se rapporlent à ces matieres, et réunissant comme exploralion les dessins authentiques de leurs costumes, de leurs maisons et des ustensiles des diverses professions, DICTIONNAIRE DE MYTHOLOGIE, avec gravures. 1 vol. in-8». (Sous presse.) ————— À o — - —— DICTIONNAIRES DIVERS. 11 GRAND. DICTIONNAIRE. ANGLAIS-FRANCATIS, FIHANCAIS-ANGLAIS, Rédigé sur le Dictionnaire de l'Acad. francaise , et sur les meilleurs dictionnaires publiés ? à ἐν et sur | s i 's en France et en Angleterre, par MM. les professeurs de l'Université Fleming et Tibbins. 2 trés-forts d na. Le Dictionn. Franqais-Anglais, cart., 28 fr. — Le Dietionn. Anglais-Francais Cart........... 28Ír. MM. Fleming et Tibbins, chargés par MM. Didot de créer un ouvrage plus digne de la France et de l'Anglele l'ancien Dictionnaire de Boyer, Chambaud , elc., aprés plusieurs ΝΑ d'un travail c EA X m Tui. deux pays un ouvrage indispensable pour leurs relations politiques, commerciales, littéraires et ele HORAE: rw ndamment du mérite d'une rédaction toute nouvelle, ce Dictionnaire est infiniment plus complet pi — ndé- ont été publiés Jusqu'à présent. Pour la langue litteraire, les éditeurs se sontappuyés de “πὴ ΠΑΝ Todd, "n ΠΣ ter; pour la technologie, de Crabbe ; pour le commerce, de Mac-Culloch; pour lac mie, de Ure "elc elc Éntin. le 1 in mes écossais y ont été introduits, en sorte qu'on ne sera point arrété dans la lecture de Burns, de JF'aller Sc otl ets E Quinze cent cinquante mots ajoutés dans la seule lettre A , ainsi que cing mille definitions nouvelles et plusieur i millie d'exemples cites a l'appui dans cette seule lettre, témoignent du zéle et du savoir des nouveaux éditeurs. EO τὰ ABRÉGÉ DU GRAND DICTIONNAIRE de Fleming et Tibbins, grand in-8. Prix broché.... 10 fr. Cet ouvrage renferme les mots usuels, les termes techniques des ars, manufactures et sciences; les expressions de mz rine et de guerre, de droit, d'échange et de commerce, les termes de géographie et de mythologie. La prononciation eet indiquée par des siznes répondant à un nouvel alphabet phonétique. Les détinitions claires et exactes sont accom agné d'exemples qui font ressortir l'exacte valeur de chaque mot. Pagnees F. AHN. NOUVELLE MÉTHODE PRATIQUE ET FACILE POUR APPRENDRE LA LANGUE Exc DS "euctàme ddilion:): 24574-2494 erre rre eere thiet merenti ἢ ἐγ DICTIONNAIRE FRANCAIS-ARABE, par Ellious Bochtor , Égyptien; revu et augmenté par M. Caussin de Perceval, membre de l'Institut, prof. d'arabe à l'Ecole des langues orientales. Seconde NEUE RE augmbntés. 1 vol. ᾿π 4 Ὁ. 75521... ee eee esee erae dehors 40 ft, Ce Dictionnaire, à cause de l'importance des ouvrages écrits en ara de là langue est répandue , est indidperute pour l'interpréle, le ob eoi prr Mendue Ge avs. dan Jesmelt eeifo M. Ellious Bochtor, également versé dans la connaissance de sa propre langue et de la langue francaise, a consacré quinze années à ce travail, auquel le Dictionnaire de l'Académie a servi de base. Il ἃ pris soin de detailler les significations diverses de chaque expression, d'en expliquer l'emploi par des exemples , de citer les proverbes, etc. ] Successeur de M. Bochtor, M. Caussin de Perceval, qui a séjourné longtemps en Syrie, ou il s'occupait d'un semblable travail, a revu ce Diclionnaire, l'a beaucoup enrichi et y a fondu les travaux du P. Canes et de Germano di Silesia. GLOSSARIUM MEDLE ET INFIMJE LATINITATIS Conditum a Carolo DUFRESNE domino DucawGE, auctum a monachis ordinis S. Benedicti, cum supplementis integris D. P. CARPENTIERI, et additamentis 4delungii et aliorum, digessit G. A. L. HENSCHEL. Le Glossaire eomplet, contenant le Glossaire francais, en 7 volumes in-4?, brochés...... 264 fr. Cette nouvelle édition, oü tous les suppléments ont été fondus en un seul corps d'ouvrage, remplace avec avantage, et à un prix plus modique, l'ancienne édition de Ducange revue parles Benédictins, et celle du Supplement de D. Carpentier, devenue de jour en jour plus rare et plus chére. Elle a été revue et augmentée par M. Henschel, d'apres les travaux pos- térieurs; M. deSaulcy, membre de l'Institut, a bien voulu compléter l'article MONNAIE, dont tous les types ont élé dessinés de nouveau et. auzmentés d'un grand nombre de pieces; les planches représentant les MoNocRAMMES ont également été dessinées de nouveau. Le septiéme volume est composé : 1? du Glossaire francais, revu et complété ; 2^ de la Table des mots techniques, don- née par Ducange , mais que ni les Bénédictins ni D. Carpentier n'avaient reproduite et qui est plus que doublée par les soins de M. Henschel: c'est une véritable encyclopédie du moyen áge; 3? de la Table des mots étrangers ; 4" de l'Index des textes et des MMss cités dans l'ouvrage, en indiquant les nouvelles éditions et les nouveaux numéros des MMss de la Bi- bliothéque impériale ; δ᾽ des Dissertations qui se trouvent dans Joinville et Villehardouin ; entin, de la Dissertation sur 108 monnaies byzantines. Toutes les planches ont été regravées. 80 fr. Concorsi inet n eee tan δι θαυ γε ECHO OEC HpoHP endo DOO GLOSSAIRE NAUTIQUE. Répertoire polyglotte des termes de marine anciens et modernes , par M. 4. Jal, historiographe du Ministére de la marine, auteur de l'Archéologie navale et du Virgilius Nauticus. 1 énorme volume grand in-4^ de 1600 pages avec gravures dans le texte. Prix 2205-2 60 ἘΠῚ Cet ouvrage, résultat de longues recherches, est aussi utile au marin qu'à l'érudit, Il est le complément des grands lexi- ques , tels que ceux des Ducange, des Estienne, etc,, etc. THESAURUS GRECE LINGUJE Ab Henrico Stephano constructus. Post editionem Anglicam novis additamentis auctum, ordineque alphabetico digestum, tertio ediderunt Carolus Benedictus 7/ase, Guillelmus et Ludovicus Dindorf , secundum conspectum Academic inscriptionum et humaniorum litterarum, die 29 maji 1829 approbatum. L'ouvrage entier, imprimé sur papi et les immenses travaux des savants éi er vélin collé, formera environ 60 livraisons, petit in-folio à deux colonnes. Le nom diteurs qui se sont dévoués à la rédaclion de ce grand Répertoire de la langue grecque, le concours des savants les plus distingués de l'Europe, qui nous communiquent le fruit de leurs travaux avec un zele que —- seul donner l'amour de la science; la découverte, dans la Bibliotheque impériale de Vienne, du précieux exemplaire e Henri Estienne, enrichi de notes de sa main, et surtout les volumineux manuscrits de Walckenaér et d'Hemsterhuys , mis à notre disposition, ont fait de cet ouvrage un véritable monument littéraire. Cet immense répertoire, indispensable à tout philologue etsur le mérite duquel les savants les plus distingués de l'Europe se sont hautement prononcés dés son apparition , devient chaque jour de plus en plus complet, gráce à la coopération de MM. Ast, Boissonade, Cramer, Creuzer, Dübner, Fix, Jacobs, Osann, Rost. Schiffer, Struve, Tafel, etc., qui nous ont communiqué des articles aussi nombreux qu'importants: ^'est un livre tout. nouveau, qui tient lieu d'un commentaire perpétuel sur les anciens auteurs et d'une bibliotheque philologique, puisque, là ou la place ne permettait pas d'insérer de trop longues disser- tations, on trouve du moins l'indication de toutes celles qui ont quelque importance. Les matériaux, rangés par ordre alpha- bétique, rendent toute recherche facile et font épargner une immense perte de temps. Les citations sont indiquées par chapitres et paragraphes, ou par page, et sont en rapport avec les chapitres, paragra- phes et pages de notre Bibliotheque grecque-latine. 7 volumes sont complets. La lettre Q est commencée ; 59 livraisons sont en vente. Prix de chaque livraison , papier ordinaire, 12 fr. Grand papier vélin. «. αν’ νιν κτλ eee 24 fr. 9. 12 BIBLIOTHEQUE DES AUTEURS GRECS, LATINS, FRANCAIS, ᾿ GRAND IN-9» A 2 COLONNES. * BIBLIOTHEQUE GRECQUE, AVEC LA TRADUCTION LATINE ET LES INDEX. Chaque volume, grand in-8, à deux colonnes, renferme un ou plusieurs auteurs, et se vend séparément. Celte grande entreprise, qui a obtenu l'assentiment de tous les savants de l'Europe, a été l'objet de nombreux articles dans les Journaux érudits de l'Allemagne et dans le Journal des Savants, o M. Letronne et M. Hase ont signalé les genres de mérite qui distinguent chaque ouvrage, contié aux érudits les plus célebres de la France, de l'Allemagne , etc. , parli- culierement à ceux qui ont fait une étude spéciale de l'auteur dont ils se sont rendus éditeurs. Il suffit de citer les noms de MM. les profess. Ahrens, Alexandre, Ameis, Baiter, Le Bas, Boissonade, Bothe, Bussemaker, Cobet, Fr. Creuzer, Guil. Dindorf, Louis Dindorf, Dóhner, Dübner, Egger, Fix, Geier, Gobert, Gros, Guigniaut, Hermann, Haase de Breslau, Hercher, R. B. et W. A. Hirschig freres, Jacobs, Kechly, Leutsch, Lehrs, Lelronne, Moser à Utm, Charles et T. Müller, Mullach, Nauck, Ritschl, Rossignol, Sauppe, Schultz, Schneider de Breslau, Séguier, de Sinner, Schneidewin, Tischendorl, Vomel, Wagner, Wichers, Westermann, Wimmer, etc. Les textes sont revus sur les manuscrits de la Bibliothéque Impériale et des Bibliothe- ques des Médicis, deSaint-Marc, du Vatican et de l'Escurial, ou MM. Didot ont envoyé plusieurs de leurs savants collabora- teurs pour y collationner eux-mémes des mmss., et ou ils ont recueilli d'importants fragments inédits, tels que ceux de /Vicolus de Damas, de Diodore de Sicile, de Denys d' Halicarnasse, de Polybe, etc., etc. Toutes les traductions latines placées en re- gard sont corrizées, améliorees et souvent refaites en entier. Enfin, des Index, beaucoup plus complets que ceux qui exis- aient jusqu'alors, rendent ces éditions, déjà supérieures auz meilleures quant auz textes el aux versions , intinimens pius commodes pour les recherches, puisqu'elles reunissent souvent en un seul volume ce qui en aurait fait 6 ou 8 dans les éditions ordinaires. La modicité du prix met ces belles éditions à la portée de toutes les fortunes. Un avantage qu'offrent ces éditions, surtout à ceux qui possedent le Thesaurus grece lingue, c'est que les paginations ou chapitres et paragraphes d'apres lesquels les citations y sont indiquées sont, ou les mémes que ceux de la Bibliothéque des au- teurs grecs, ou, lorsqu'on a dü les changer, sont du moins reproduits en téte ou en marge des pages. POÉTES. HOMERE, d'aprés la recension de G. Dindorf, et Fragments des Cycliques..«.......« 12fr. 50 6. Dans un monument d'une si haute antiquilé, οὐ chaque mot a son importance, nous avons cru devoir adopler un sys- teme de traduction entiérement liitérale, et meltre en ceuvre toutes les ressources que peut offrir la langue latine, pour donner dans notre version un calque des ceuvres d'Homere, sans tomber dans un langage incorrect ou barbare. Toutes les fois qu'il en était besoin on a pourvu à l'explication par des mots insérés en italique. — Les fragments des Poétes cycli- ques sont classés d'aprés le systeme de M. Welker, exposé dans son grand ouvrage sur le Cycle epique des Grecs. Aucune collection partielle publiée avant notre édition n'est aussi complete que la notre, — Le volume est terminé par une table nouvelle des matiéres, plus exacte et plus complete que celle de Damm, et qui indique aussi les fails dont il est parlé dans les poétes cycliques. HÉSIODE, Apollonius Rhodius, Tryphiodorus , Coluthus, Quintus Smyrnzus , Tzetzés, Musée, et Fragments d'A4ntimaque, Chorilus, Panyasis, Asius et Pisander, pub. par Lehrs.1 vol.... 15 fr. M. Lehrs, professeur au gymnase de Kónigsberg, a apporté à ces sept auteurs des amélioralions considérables ; la collection des Fragments est extrémement augmentée; on peut méme la regarder désormais comme complete. Les traductions latines, lorsqu'elles n'ont pas été refaites entierement, ont été tellement changées, qu'on peut les dire entiérement nouvelles. Des tables nouvellement rédigées accompagnent chaque auteur. Quintus Smyrnzus, entre autres, forme un texte tout nouveau, gráce aux travaux faits depuis la derniere édition par Hermann, Spitzner, Struve, Bonitz, Koechly, et gráce aux éludes spé- ciales de M. Lehrs. On est redevable à M. Dübner de la collection des Fragments d'Antimaque, elc. Ceux de Pisander et de Panyasis sont recueillis, ici, pour la premiere fois; ceux des autres sont enrichis considérablement. THÉOCRITE , BION et MOSCHUS, et les poétes didactiques NICANDRE , OPPIEN, MARCELLUS SiDÉTES, l'Anonyme DE VIRIBUS HERBARUM, PHILE, fragmenta Poematum de re naturali et medica, ARATUS, MANÉTHON, MAXIMUS. . «e. IÁMHHIIHss 15 fr. M. Ameis , connu par plusieurs écrits sur Théocrite, a donné un nouveau texte en Fopnurun sur les derniers éditeurs, Meineke, Jacob et Ziegler. La traduction a été refaite entierement par lui ; dans la préface, il retracel'histoire des travaux philologiques sur cet auteur, et signale les améliorations qu'il a apportées au texte. M. Lehrs , que la mort a surpris à la fleur de l'àge, avait termine son grand travail sur Nicandre et sur Oppien , pour lesquels il avait collationné plusieurs manuscrits de la Bibliotheque impériale. Son frere, M. le professeur Lehrs, de Kónigs- berg , dans une préface rend compte des travaux de M. Lehrs, et donne une collation nouvelle du manuscrit de l'Escurial sur Marcellus Sidétés. Philé, que M. Lehrs n'a pu achever, a été terminé par lessoins de M. Dübner, qui a collationné le texte sur le beau manuscrit de la Bibliothequeimpériale, qui est du temps méme de Philé, et qui avait été trés-imparfaitement examiné par Dutheil. M. Cat. Bussemaker, dans un savant et laborieux travail, a réuni tous les fragments des divers poétes qui ont écrit sur la nature et la médecine. AnATUS aélé l'objet des soins particuliers de M. Dübner. Manethon et Maxime sont publiés par M. Koechly, qui a corrigé le texte en une foule d'endroits, justifiant ses corrections par un savant travail. Le premier a fixé, dans une lumineuse dissertation, l'époque à laquelle a vécu le poéte du nom de Maneéthon, et distingué les trois ouvrages, entierement differents, dont la réunion assez maladroite est intitulée Manethonis Arotelesmata. — Nous n.avons que la moitié encore du poéme de Maxime; mais M. Dübnec a trouvé dans la bibliothéque Laurentienne, à Florence, une paraphrase prosaique du poéme entier. Gráce à cette découverte, on connait maintenant l'ensemble de ce * poéme, qui appartient à la meilleure époque de la poésie alexandrine. M. Dübner a ajouté ces nouveaux texles, avec ses ob- servations, au savant travail de M. Keechly, et il a pu donner un texte entierement nouveau des opuscules de PAile, de Elephantis, de Plantis, de Ferme serico, etc., au moyen de collations que M. Müller a faites de ces ouvrages daus les Bi- bliolheques de l'Escurial, du Vatican et de Florence. Les traductions lalines ont été entierement refailes par les soins de ce savant si distingué. SCOLIES DE THÉOCRITE, DE NICANDRE ET D'OPPIEN, par MM. Dübner et Bussemaker. 15 fr. Les Scotis de Ti£ocniTE. ont été collationnées par M. Dübner, avec un soin scrupuleux, sur les manuscrits de la Biblio- theque impériale. M. Bussemaker ἃ publié les Scolies de Nicandre et d'Oppien d'apres les mmss. de la Bibliothéque impériale et d'apres les collations de Dietz. Plusieurs parties étaient inédites. Des tables trés-complétes, avec concordance, sont publiées pour la premiere fois. ἢ $ ε DBIBLIOTHEQUE GRECQUE., 13 ESCHYLE et /es fragments ; SOPHOCLE et /es fragments, pub. par Ahrens. 1 vol......... — 19 fr. La préface rend compte des améliorations les plus notables apportées au texte par M. Ahrens, qui l'a revu entierement, Il ἃ refait en entier la traduction latine. Les fragments d'Eschyle, dont le recueil est plus complet que les précédents, sont expliqués dans un travail spécial qui les rétablit dans l'ordre présumé qu'ils occupaient dans les trilogies. Une table entie- rement nouvelle et complete termine ce beau travail. Le texte de Sophocle ἃ été. revu de nouveau. par M. G. Dindorf, d'aprés la. recension contenue dans son commentaire, publiéà Oxford. M. G. Dindorf l'a encore infiniment amélioré. La traduction laline de Brunck a été modifiée soigneuse- ment, partout ou il était. nécessaire, d'apres les travaux de Hermann, Elmsley, Reisig, W under, Lobeck, etc. Les frag- ments de Sophocle, publiés pour la guestce fois d'aprés la. recension que M: Dindorf en à faite pour notre édition, sont l'objet d'un travail spécial dont M. Ahrens s'est chargé, conformément à celui qu'il a exécuté sur les fragments d'Eschyle. EURIPIDE. Texte nouveau, revu, et traduction toute nouvelle par M. le professeur Th. Fix. 1 v.15 fr. Cette édition , résultat d'un travail de six années, donnera un texte plus sür et plus authentique que les précédents, Celui dont on est redevable à M. G. Dindorf a servi de base ; mais plusieurs améliorations, dues à des travaux postérieurs, et surtout la collation scrupuleuse faile par M. Fix des différents mmss. de la Bibliotheque impériale pour les treize dernieres iéces, ont donné aux diverses lecons adoptées par M. Fix une authenticilé qui manquait aux autres éditions. Dans tn ravail eritique , les lecons sont discutées: ce qui permet d'apprécierla valeur si contestée des sources du texte d'Euripidc. On verra combien de' passages ont. été changés d'apres la fausse autorité de mmss. qui n'ont jamais existé, et quelles erreurs résultent du mauvais emploi qu'on a fait du texte d'Alde. Dans un Commentaire critique, le nouvel éditeur à rendu compte de tous les changements apportés au texte de M. Dindorf. Les varlantes des mmss. de la Bibliotheque de Paris y sont signalées et discutées ; les passages les plus difficiles y sont expliqués; les formules douteuses ou conteslécs sont soumises à un examen pongo et les preuvessont appuyeées sur une étude minutieuse du langage des tragiques grecs, en général, et d'Euripide en particulier. Les anciennes traductions sont remplacées pour presque toutes les piéces par une traduction entiérement nouvelle d? M. Fix, qui no profité des travaux si nombreux de la philologie moderne et qui a éclairci tant de passages diflicilcs et obscurs. Partout le texte est reproduit avec toute la fidélité et la précision que comporte la langue latine. Une chronologie des piéces d'Furipide manquait jusqu'à ce jour. Au moyen de données précises, de rapprochemen ΤΡ concernant les dates , d'allusions nombreuses se rapportant aux événements ou faits contemporains, M. Fix a pu l'établir; il s'est livré à des recherches qui jettent un jour nouveau sur la marche et la décadence de l'art tragique au temps d'Euripid e Tels sont les MAU mérites de cetle édition, indispensable au savant qui s'occupe de la critique philologique , au — qui désire un texte pur et authentique, et à l'amateur qui veut une traduclion fidéle pour se mieux pénétrer es beautés de l'original. - FRAGMENTS D'EURIPIDE et DE TOUS LES TRAGIQUES GRECS , suivis de ce qui reste des DRAMES CHRÉTIENS, par MM. DUBNER et WAGNER, professeur de philologie au gymnase de Breslau. 1 v. t5fr. M. Wagner, professeur de pines grecque au gymnase de Dreslau, avait déja publié les Fragments d'Euripide, tra- vail qu'il a revu et considérablement augmenté pour notre édition, en profitant des travaux de Hartung et de Bothe, pos- térieurs à son premier travail. Les fragments des tragiques antérieurs, contemporains et postérieurs à Eschyle, Sophocle et Euripide, ont été réunis pour la premiere fois par ses soins. Les fragments de chaque auteur sont précédés d'une Notice et suivis d'explications. Le nombre des tragiques grecs, depuis Thespis jusqu'aux drames chrétiens recueillis par M. Wag- ner, s'éléve à quatre-vingls. Le volume est termine par le Recueil de ce qui nous reste des drames chrétiens : Ezéchiel, Plochiros, Th. Prodrome, etc. La piéce principale, ΧΡΙΣΤῸΣ IIAXXQN, attribuée à Grégoire de Nazianze, a repris, à l'aide des excellents mmss. de la Bi- bliothéque impériale, sa forme primitive, trés-détigurée dans toutes les éditions précédentes. M. Dübner accompagne ce texte d'un recueil trés-complet de variantes et d'une preface critique sur les difficultés qu'offrent ces pieces si rares. SCOLIES des tragiques grees. (Sous presse.) ARISTÓPHANE, publié par G. Dindorf; Ménandre et Philémon, publié par M. Dübner. 1 vol. 15 fr. M. Guillaume Dindorf nous a fourni pour Aristophane une recension nouvelle du texte et une collection de fragmen!s plus riche que les précédentes publiées par lui. La traduction latine de Brunck a été revue en entier et complétée. Les frag- ments ont été traduits pour la premiere fois. Les fragments de Ménandre sont enrichis de plus de cent cinquante vers de ce poéte, recueillis en grande partie, pour la premiere fois, dans des manuscrits de la eie impériale. Les travaux importants exécutés depuis Meineke ont. été mis à profit. Les traductions latines de Grotius ont été conservées et complétées par M. Dübner.—Divers fragments inédits d'anciens poétes grecs, recueillis par M. Letronne dans les papyrus du Louvre, terminent ce volume. SCOLIES complétes d'ARISTOPHANE, avec un Index tout nouveau. f vol............-. 15 fr. Ce volume contient toutes les scolies qui ont été publiées par M. G. Dindorf à Oxford, en 3 volumes; en outre, il contient toutes les variantes, et de plus des scolies inédites recueillies par M. Dübner et un choix de notes des plus habiles commen- tateurs, ainsi que plusieurs nouvelles observations. Enfin le volume est terminé par une table trés-complete et toute nou- velle, faite avec le plus grand soin, pour Aristophane et contenant des détails précieux pour les mceurs et l'histoire que renferment ces scolies. Cette table, 'à elle seule, forme la valeur d'un volume in-8 ordinaire. On es! redevable de ce tra- vail, aussi pénible et difficile qu'utile pour les recherches, au savoir et au dévouement de M. Dübner. FRAGMENTS DES COMIQUES GRECS, publiés d'aprés Meineke par M. le professeur Bothe, avec une notice par M. Dübner et une table générale. 1 vol. Prix. ..-.. else ts dà fr. C'est à M. Meineke, de Berlin, NUR UE la gloire d'avoir le premier réuni tous les débris qui nous restent de la Comédie, l'une des branches les plus riches de la littérature grecque. M. Bothe a cherché a rendre cette collection plus compléte encore. Il s'est surtout attaché à faire disparaitre les nombreuses fautes qui déparaient ces fragments que nous avaient transmis des écrivains dépourvus de tout sentiment poétique. Les fragments de chaque auteur comique sont préceé - dés d'une notice littéraire et accompagnés d'une traduction latine faiteavec le plus grand soin par M. Bothe. Enfin, tous les renseignements concernant l'histoire et l'antiquité, qu'on peut demander à ces restes dela Comédie grecque, se trouvent réunis dans une table nouvelle, dans laquelle on a eu soin de distinguer le genre de comédie et le nom de chaque auteur. POÉTES LYRIQUES, par MM. Nauck et DUBNER. — Sous presse. HISTORIENS. HÉRODOTE, texte établi par M. Guillaume Dindorf, traduction revue. Suivi de Ctésias et des ehronographes Castor et Ératosthéne, publiés par M. Th. Müller. 1 fort vol............-.. 18 fr. M. Dindorf s'est appliqué, en établissant ie texte le plus exactement conformeaux mmss., àéclaircir un point quijus- qu'ici n'avait élé fixe par aucun éditeur. Une confusion et une instabilité perpétuelles se rencontraient dans les formes du dialecte. Par l'étude de tous les écrits en dialecte ionien qui nous restent, M. Dindorf est parvenu à établir un sys- téme dont les principes sont exposés, avec les preuves à l'appui, dans un traité pee en léle de cette édition. — La nouvelle traduction latine, dont on est redevable à Schweighzuser et qu'il avait élaborée avec un soin et un savoir si distingués, mais qui avait été imprimée trés-fautivement et avec de graves omissions, a élé revue de nouveau avec le ry rand soin, et collationnée ligne pour ligne avec le texte; elle a acquis maintenant le plus haut degré d'exactilude. tablea été complétée. A la suite de Ctésias sont joints les fragments des anciens Chronographes, qu'il est presque impossible de se procurer. Cette partie du travail, qui a méritéles plus grands éloges, est due à M. Ch. Müller. 14 BIBLIOTHEQUE GRECQUE. : THUCYDIDE avec les Scolies, publ. par Haase. 1 vol. Prix. cessent 15 fr. M. Haase , professeur de philologie grecque au gymnase de Breslau, a refait presque en entier la traduction latine. Quel- ques améliorations indispensables ont été apporiées au texte de Bekker. La collection des Scolies est revue, mieux por : εἰ plus complete que celles qu'on a publiées jusqu'à présent. La table a été augmentée et corrigée en beaucoup endroits. XÉNOPHON. OEuvres complétes , d'aprés la recension de L. Dindorf. 1 vol. Prix......... 16 fr. Les traductions latines de Hutchinson, Edwards, Leunclavius, ont été revues avec le plus grand soin et ont subi de nom- breux changements; pour plusieurs traités, elles peuvent méme étre regardées comme nou velles. Les travaux particuliers de Courier, de Jacobs, de Lenz, eic., sur quelques traités, ont été consultés avec profit. Pour le texte, on a suivi principale- meni celui de Louis Dindorf, qui est un véritable chef-d'eeuvre. Les tables sont infiniment plus completes que toutes les précédentes. DIODORE DE SICILE, avec tous les fragments. 2 vol. « τ ν τ τ ον κκεν κεν κε κν κεν κε κέεεεν, 80 fr, Letexte est donné par M. L. Dindorf, qui l'arevu denouveau pour notre édition et l'a amélioré en une foule d'endroits. La traduction a élé revue entierement par M. C. Müller. Le précieux manuscrit de Peiresc a été collationné , et a fourni d'importantes améliorations et méme quelques fragments nouveaux. Les nombreux fragments découverts par M. A. Mai ont été replacés dans le texte aux endroits qu'ils devaient occuper. Une traduction nouvelleles accompagne. Un epitome trés-détaillé offre l'innombrable série de faits contenus dans Diodore, ransés par années ant. Chr. et par olympiades. Enfin une table, toute nouvelle, contient plus de trois mille articles de plus que toutes les précédentes. POLYBE , avec tous les fragments. 1 fort volume. Prix.......eeeeeenn t 20 fr. Le texte est celui de Schweighzeuser, corrigé en beaucoup d'endroits d'aprés les indications qu'il donne dans ses notes et travaux postérieurs. Il en a été de méme pour les traductions, qui ont été revues avec grand soin. Les fragments découverts par Angelo Mai, revus de nouveau d'aprés les travaux de Geel et de Lurth, ont été mis en leurs lieu et place, et accom- pagnés d'une nouvelle traduction. La table est beaucoup plus complete que celles des précédentes éditions. FLAVIUS JOSEPHE, texte et traduction revus par G. Dindorf. 2 vol...........e eee. 30fr. Peu d'auteurs avaient autant besoin que Flavius Joséphe d'une sévére révision, attendu qu'il a rarement été réimprimé. M. G. Dindorf l'a amélioré en plus de niille endroits , et la traduction a été modifiée partout ou il était nécessaire par ]es soins de M. Dübner. Une ample table des maliéres, rédigée par M. Th. Müller, termine cet ouvrage, qui est enrichi des Extraits de Photius relatifs à l'Histoire juive, et de Fragments inédits de Polvbe, de Denys d'Halicarnasse , de Dexippus et d'Eusébe, qui avaient primitivement fait partie de la collection de Constantin Porphyrogénéte, au chapitre des Siéges. APPIEN. 1'vol. PFiX.:2::::: 0 UL αὐ er VU IUe ree Ud AU eh, Vets vietelefu. ls eie UIS MEER Le texte et la traduction de Schweigh:zeuser ont été corrigés d'aprés les indications qu'il donne dans ses notes et travaux Ostérieurs , et particulierement à l'aide d'un exemplaire chargé de corrections et de notes marginales, qui, aprés sa mort , ut acquis par M. Victor le Clerc. Les fragments découverts par À. Mai enrichissent cette édition. ARRIEN. —Ses OUVRAGES HISTORIQUES, etc., suivis des FRAGMENTS DE TOUS LES HISTORIENS D'ALEXANDRE, et de l'HISTOIRE FABULEUSE DE CE PRINCE, attribuée à CALLISTHENE; publié par.MM. DuaNER et CH. MULLER. 1 fort volume............- eere στε τ τα Le texte d'Arrien a été considérablement amélioré à l'aide d'un ms. de la Bibliotheque impériale, trés-fidélement copiésur l'original du célébre ms. de Florence, et à l'aide d'autres mmss. de la Bibliotheque impériale. Une preface critique de M. Dübner rend compte de ces imporlantes améliorations. La traduction a été revue. Une seule table des matiéres ren- voie à tous les ouvrages d'Arrien. Les fragments des historiens d'Alexandre , contemporains ou postérieurs à Arrien jusqu'au temps de Constantin, ont été recueillis pour la premiere fois par M. Ch. Müller. Ces historiens sont au nombre de TRENTE-DEUX. Chacun est précédé d'une notice biographique et litteraire. Les fragments sont accompagnées d'explications. Le texte inédit du Pseudo-Callisthene est publie par M. Müller avec toutes les variantes des trois mmss. de la Bibliothéque impériale. La traduction latine de Julius Valérius, revue et complétée sur les mmss. de la Bibl. impériale, est placée au bas du texte. Dans sa préface, M. Müllersignalel'importance de ce document, qui nous a conservé un grand nombre de fails authen- liques. Levolume est terminé par l'Jtnéraire d' Alexandre. Une seule table renvoie aux fragments el au Pseudo-Callisthéne, PLUTARQUE (les Vies de), publié par M. Dóhner. 2 vol..........e eee nn e 30 fr. Le texte aélé revu sur la collation compléte des cinquante et un manuscrits dela Bibliothéqueimpériale, et M. Dóhner a mis à prolit tous les travaux les plus récents, et y a ajouté le résultat des siens. Pour la traduction latine, on a repris l'excellente traduction de Xylander, qui n'avait été imprimée qu'une seule fois et qui, par des circonstances singuliéres et inexplicables, avait été remplacée à tort par celle de Crusius : M. Dóhner l'a comparée avec le texte actuel et l'a revue soigneusement. FRAGMENTA HISTORICORUM GRJECORUM, Tomus I: Hecatzi, Charonis, Xanthi , Hellanici, Pherecydis, Acusilai, Antiochi, Philisti, Timazi, Ephori, Theopompi, Phylarchi, Clitodemi, Phano- demi, Androtionis, Demonis. Philochori, Istri, οἱ APOLLODORI BIBLIOTHECA cum fragmentis, auxe- runt notis et prolegomenis illustrarunt Car. et Theod. MurLEnr ; accedunt marmora Parium et Roset- tanum, hoe cum LETRONNE , illud cum C. MurrEmi Commentariis. 1 fort volume....... 20 fr. C'est pour la premiere fois qu'on aura réuni en un seul corps d'ouvrage les fragments de tous ces historiens que l'on peut regarder comme primilifs. Excepté ce qu'Hérodote , Thucydide et Xénophon nous font connaitre dans leurs Histoires, C'esl à ces sources qu'il faut surtout recourir pour remplir lant de lacunes. La réunion de tous ces fragments épars était difficile du moment ou on voulait qu'elle füt aussi inb que possible. MM. Müller ont bien voulu se charger de ce pé- nible travail, et ils se sont efforcés de replacer tous ces fragn.ents, autant qu'on pouvait le faire, dans l'ordre qu'ils devaient occuper d'abord. En profitant des travaux critiques de leurs devanciers, MM. Müller ont ajouté tout ce qui élail nécessaire pour l'explication de ces fragments, dont la traduction latine leur est due en presque totalité. M. Wichers a communiqué plusieurs nouveaux fragments de Théopompe, et a revu pour cette édition son beau travail sur cet auteur. La Bibliotheque et les fragments da loNaré colla D pe our la premiere fois sur un po manuscrit de la Bibliotheque impériale, es remplit quelques lacunes ; Inscription des marbres de Paros et celle de Rosette, expliquée par M. Letronne, complétent ce beau travail. Ce qui ajoute un prix intini à ce recueil, c'est une table générale pour tous les auteurs, ce qui rend faciles des recherches qui sans cette table devenaient impossibles. BIBLIOTHEQUE GRECQUE. 15 FRAGMENTA HISTORICORUM GR/ECORUM,, Tomus II; contenant ce qui reste de soizante-douze historiens et plusieurs fragments considérables inédits de Diodore de Sicile, de Polybe et de Denys d'Ha- licarnasse, recueillis à la Bibliotheque de l'Eseurial par M. Charles Müller....... χυγξ δον γι ΣᾺ FRAGMENTA HISTORICORUM GR.ECORUM, Tomus III; contenant la suite, par ordre chronologique, des fragments de cen! onze historiens grecs, et particuliérement ceux de Nicolas de Damas, recueillis à la Bibliothéque de l'Escurial par M. Ch. Müller, envoyé par MM. Didot pour collationner le précieux ms. Q, pl. I, n^11, contenant les Excerpta ou recueil des Ἐπιδούλων, exécuté par les ordres de Constantin Porphyrogénéte. ... .... « RN εὐ τ sivc $i € αὖ RON du. VER WWW) «so ve VR aiino οἷ α ον o Ve 15 fr. FRAGMENTA HISTORICORUM GR.ECORUM, Tomus IV et ultimus; contenant ce qui reste d'un rand nombre d'historiens, dont plusieurs sont inédits, et une Table générale trés-complete. 1 fort vo- ΝΥΝ τοι φυνννοις το ζυννοις ον νος MER uns S ASCLA Jio ed. in Uujus. ἀν ον οὐ δά. 408: ORATEURS, PHILOSOPHES, POLYGRAPHES, ETC. DÉMOSTHENE , et fragments recueillis pour la premiére fois, publié par M. Vómel. 1 vol. en deux parties. Prix... ... eee ee VP δὲ xit de ΕΟ Laer sl» ofr. Pour donner au texte de Démosthene le plus haut degré de perfection , M. le professeur Vómel et M. A. Firmin Didot ont fait collationner la c des manuscrits qui setrouvent en Allemagne et dans les Bibliothéques du Vatican, de Flo- e MM. Commodon, Ulrich, Held, Hauthal, et surtout de M. Th. Heyse, qui, pendant un séjour de ORATORES ATTICI, ISOCRATE, ANTIPHON, ANDOCIDE, LYSIAS, LYCURGUE, ESCHINE, DINAR- QUE, DÉMADE, LESBONAX, GORGIAS, HYPERIDE, ISÉE, par MM. Ahrens, Baiter et Ch. Müller. CA odo PCIE QCEIC nob "ode deep sedeo oboedire Soo cocboedo c dede rododoet 30 fr. Onsait combien le texte d'Isocrate a été amélioré, dans ces derniers temps, par la collation du manuscrit Urbinate. M. Bai- ter a collationné d'autres manuscrits pour l'édition qu'il a donnée précédemment. cod ep améliorations ont encore été e texte d'Isocrate ne laisse rien PLUTARQUE. Morales, publ. par M. Dübner. 2 volumes. Prix.............. Apkdpe Kee . 90 fr. Le texte et la traduction de Wyttembach ont servi de base à cetle édition, à laquelle M. Dübner a donné tous ses soins; aussi a-t-elle été améliorée en plusieurs milliers d'endroils, à l'aide de la collection inédite des cinquante et un manuscrits de la Bibliothéque impériale, faite par le Grec Kontos, qui consacra trois ans à ce travail. La traduction latine a été partout revue et améliorée. On peut affirmer que Wyttembach d rendu au texte de Henri Estienne un service plus grand que celui dont le texte de Wyttembach est redevable aujourd'hui aux savants et laborieux travaux de M. Dübner. PLUTARCHI PERDITORUM OPERUM FRAGMENTA ET PSEUDO-PLUTARCHEA. 1 vol... 10 fr. Ces fragments d'écrits perdus avaient été recueillis pour la premiére fois par Wyttembach. Le texte en était hérissé de difficultés. M. Dübner ἃ pu se procurer de nouveaux secours, et il a trouvé, presque pour chaque piéce, des manus- cris non consullés encore ou mal collationnés. Son édition differe donc beaucoup de celle de Wyttembach. — Pour les!deux livres sur la vie d'Homére, οὐ Wyttembach n'avait suivi que les anciennes éditions, notre texte est entierement nouveau et, pour la premiere fois, conforme aux manuscrits. La TABLE GÉNÉRALE de Plutarque, exécutée avec autant de soin que d'intelligence par M. Hunziker, remplit une lacune τς, de tout temps s'était faitsentir. On sait qu'aucun auteur ne touche ἃ autant de points différents de la vie et de la civilisation anciennes que Plutarque. Nul n'est aussi indispensable que lui pour toute espéce de recherches, et cependant on ne saurait lire pour chacune d'elles toutes les ceuvres volumineuses de cet historien-philosophe. — Notre table, aussi compléte que bien disposée, permet à chacun de trouver sans peine ce dont il a besoin. PLATON ( OEuvres complétes), texte entierement revu par M. Schneider (de Breslau), et M. R. B. Hirsehig de Leyde, traduction toute nouvelle. 2 volumes............... erm ΦΕΡΕ ἘΝ ας σαν ΓΤ Υ Τὰ Les beaux travaux que M. Schneider, professeur au gymnase de Breslau, a publiés sur Platon, et particulierement son édition De Civitate, ont attiré l'attention du monde savant. C'est donc une bonne fortune, pour les lettres grecques, que ce célébre professeur ait bien voulu se charger de nous donner un texte totalement revu par lui , en méme temps qu'il refait en entier une nouvelle traduction de ces ceuvres de Platon. dv ; JT La publication commence par le tomell, c'est-à-dire par les traités de Civitate, Timeo, Critia et de Legibus. C'est en effet par ce traité de Civitate que devait commencer le recueil des écrits de Plalon, au dire du grammairierr Aristophane, et d'aprés le plus ancien Index des ceuvres de Platon. R , Pour le traité de Civitate M. Schneider ne s'est pas borné à reproduire le texte si remarquable qu'il en avait publié précé- demment; mais, profitant des lecons recueillies par lui postérieurement à Bekker et Stallbaum, il y a apporté de notables amélio- rations. Il a en outre collationné les manuscrits du premier ordre, dont plusieurs ne l'avaieat pàs encore été, particulierement l'admirable ms. de la Bibliotheque impériale, n? 1807, que M. Dübner ἃ voulu collationner Iui-méme et sur lequel ila relu les épreuves, ce qui lui a permis de remplir bien des lacunes qui s'étaient perpétuées dans les éditions précédentes, méme les meilleures; en outre, 1? pour Tim«ews celui de Vienne, pour Crilias celui de Munich, etc.; 2? d'antres manuscrits qui avaient été peu soigneusement collationnés : tel est celui deVossius pour les Lois, communiqué à M. Schneider par M. le pro- fesseur Gel; 3? d'autres manuscrits d'une moindre importance, tels que celui de Tubingue, ayant appartenu à Martin Crusius, ceux de Vienne, de Lobcow, de Munich, etc. En sorte que, dans le texte de Platon, rien ou du moins presque rien ne se trouvera rétabli par conjecture, et M. Schneider rend compte du petit nombre exceptionnel de passages désespérés oü le secours des mmss. était insuffisant, τ à Quant à la traduction, ce n'est que pour le traité de la République que M. Schneider, tout en nous envoyant le manus- crit écrit de sa main, s'est astreint à suivre en partie l'ancienne traduction de Marsile Ficin, en en corrigeant partout ce qui différait essentiellement du sens de l'auteur, ce qui avait été ajouté inutilement, ou bien qui était entierement omis, ou enfin déplacé de l'ordre dans eu se présente le texte de Platon; mais apres cet essai, reconnaissant que ce travail lais- sait encore à désirer, M. Schneider s'est décidé à traduire les autres traités de Platon en entier. Ce grand et difficile tra- vail , auquel M. Schneider a déjà consacré plus de quatre années, sera apprécié du monde savant. M. R. B. Hirschig, professeur à Leyde, connu par des travaux trés-savants sur les philosophes et les poétes altiques, s'est chargé de la révision critique du texte du I** volume. Ceux qui connaissent le mérite des observations qu'il a pu- bliées précédemment sur Platon applaudiront au choix que nous avons fait de M. Hirschig pour achever le travail que M. Schneider n'a pu terminer. Dans la préfaceil sera rendu un pcr détaillé de toutes les améliorations que M. Hirschig a encore apportées aprés les nombreux travaux dont Platon a élé l'objet. La traduction de Marsile Ficin a été soigneusement modifiée pour étre d'accord avec le nouveau texte. 16 BIBLIOTHEQUE GRECQUE. ARISTOTE, Tome I, contenant l'Organon , Rhetorica , Poelica, Politica.............. .. 15fr. La traduction latine a été revue par M. Dübner, qui l'a rendue trés-fidéle, et le texte a été amélioré en divers endroits. Tome II, contenant les Efhica, Naturales auscultationes, de Clo, de Generatione et Meta- physica; conlié aux soins de M. Bussemaker. .......«.eee Iesse 1f. —— Tome III, par M. Bussemaker, contenant l'histoire, les parties, la marche, la génération des animaux, les Parva naturalia, l'àme, les quatrelivres de météorologie, etc., etc. .......... 15 fr. —— Le Tome IV contient les Ph;sionomica, de Plantis, de Insecabilibus lineis, Mechanica, Proble- mata, et Problemata inedita, et Fragmenta. La premiere partie esten vente............. 7 fr. 50 PLOTIN. Enneades, cum Ficini interpretatione castigata, publiées par MM. Fr. Creuzer et G. H. Moser. — En téte se trouvent Porphyrii Institutiones, suivies des Institutiones (heologice de Proclus, et à la fin du vol. Prisciani Quzstiones.1 vol........... e re eeeer e erret rre. 15fr. Si les philosophes néoplatoniciens sont moins connus et moins étudiés qu'ils ne le méritent, il faut l'attribuer en grande partie à l'extréme rareté des exemplaires. On ne possédait de Plotin, du plus profond et du plus complet de ces philoso- phes, qu'une seule édition (Bále, 1530). lorsqu'en 1835 M Creuzer en publia une à Oxford, 3 vol. in-4*. Mais le luxe typo- graphique de cette édition, l'étendue des dissertations et des notes, la rendent presque inaccessible aux hommes d'étude. Dans l'intérét dela science, M. Creuzer a consenti à mettre à notre disposition un exemplaire revu soigneusement par lui et M. Moser. Désormais Plotin, compris dans cetle collection, sera à la porlée de tous ceux qui s'intéressent à l'histoire des spéculations philosophiques et qui veulent suivre le développement du spiritualisme à partirdu divin Platon. Cette édition est précédée d'une nouvelle introduction par M. Creuzer et de plusieurs piéces néoplatoniciennes , qui ne se trouvent pas dans l'édition d'Oxford, principalement des Znstituliones theologiee de Proclus, qui ne sont qu'un ré- sumé de la doctrine de Plalon. — Pour la premiére fois parait le seul ouvrage qui nous soit resté de Priscien, conservé dans une traduclion latine trés-fidéle dont M. Quicherat a signalé l'existence à la Bibliotheque impériale, THÉOPHRASTE, ANTONIN, ÉPICTETE, ARRIEN, SIMPLICIUS, CÉBES, MAXIME DE TYR, publ. par M. Dubner.1 vol. Prix..........-.. 2. re emere neenon je siue E ERNMRRRS Tous les textes de ces auteurs ontété revus sur les manuscrits , particulierement Maxime de Tyr, dont on peut dire que le texte est nouveau, gráce à l'exacte révision du beau manuscrit de Paris. Les traductions sont en partie nouvelles. Telle est, entre autres, celle d'Antonin, refaite entierement par M.le professeur Schultz. Toutes ont été revues et rectifiées. M. Dübner a donné des soins tout particuliers à Théophraste, et son travdil sur Maxime de Tyr est tel, que M. Letronne a affirmé que celte édition était la premiere ou letexte decet auteur füt complétement lisible. LUCIEN. OEuvres complétes, publ. par G. Dindorf. 1 vol. divisé en deux part. Prix....... 19 ἔτ, Cette nouvelle édition, publiée par M. G. Dindorf, ofíre un texte nouveau en beaucoup d'endroits. La traduction latine a été revue avec soin, et pour un grand nombre de piéces elle peut étre rezardée comme nouvelle. Les piéces métriques ont été collationnées pour la premiere fois sur les manuscrits de la Bibliotheque impériale. La table est toute nouvelle. DIOGÉNE LAERCE, par M.le professeur Cobet ; JaAMBLIQUE et Vies des Philosophes, par MM. Wes- termann et Boissonade. - - -« «οὐ οι ς eme eeiam orn m tidiejoimiuinle τ Re nnine «naim iniri Eie NEN ΠῚ suffit d'indiquer les mmss. que M. Cobet a collationnés pour donner une idée des améliorations apportées au texte de cet auteur si mutilé. Trois à Florence (Plutei LxIX, — cod. 13, — LxIX, cod. 28, — et cod. 35); le premier surtout a donné des variantes aussi nombreuses qu'importantes. Au Vatican, le ms. n? 411, du xin? siecle, qui est excellent et qui contient beaucoup de lecons précieuses : les autres mmss. de la Valicane sont de peu de valeur. A Naples, deux mmss., dont un du xir? siécle, qui est excellent et qui a conservé avec plus de fidélité que tous les autres les passages en dialecte dorique qui setrouvent dans Diogene Laérce. A Venise, deux mmss. du xIV* siécle, n?* 393et 394: le premiera été consullé par B. Estienne, qui ena extrait plusieurs excellentes lecons, mais en a laissé encore un grand nombre que M. Cobet a recueil- lies. Jusqu'à présent les mmss. d'Italie de Diogene Laérce étaient inconnus , et ee sont les meilleurs. C'est d'aprés eux que M. Cobet a refait en entier l'ancienne traduction latine, qui était trés-inexacle. Cette nouvelle édition donne au texte de Diogene un aspect tout nouveau. : La seconde parlie du volume se compose de la Vie de Pythagore et des aulres philosophes anciens réunis, par M, Wes- ermann. PHILOSTRATE, OEuvres complétes, publiées par M. Westermann; EUNAPE, par M. Boissonade; HriMÉRIUS, par M. Dübner. 1 vol................ MENDMTEMEMUEMb3ASoScem D Quoique l'édition de Philostrate publiée par M. Kaiser, avec le secours d'un grand nombre de mmss. collationnés par ce savant en divers pays, ail apporté de grandes améliorations au texte, la nouvelle révision de ce lexte par M. Wester- mann, connu par ses longues études sur les orateurs, les rhéleurs et les m$lhographes, peut nous permettre d'annoncer que nous offrons aujourd'hui à la critique le dernier mot sur Philostrate. La traduclion toute nouvelle que M. Wester- mann en ἃ faite est d'une fidélité rigoureuse, et son élégance répond à celle de cet auteur. La seconde parlie du volume se compose de la Vie des Sophisles par Eunape. M Boissonade, à qui nous devons une édi- tion si savante de cet auteur, a bien voulu en donner une nouvelle édition, qui complete ce volume. C'est un nouveau service qu'il rend aux lettres grecques, qui lui sont si redevables. Le texte d'HIMÉRIUS a étéamélioré en un grand nom- bre de passages par les soins de M. Dübner, qui a restitué bon nombre de lacunes au moyen du manuscrit unique οὐ les déclamations de ce spirituel rhéleur ont été en partie conservees. PHILOSOPHORUM GRJECORUM FRAGMENTA, éd. F. G. A. Mullach, docteur en philosophie, profes- seur;.etc., à Berlin-.4 vol.:Prix. «- «25 Joeclee ee ete oie etri νιον Sa SIS ΕἸΣ γϑ, ἐν τ Deux admirables créations du génie grec, la Poésie et la Philosophie, se sont développées, dans l'ancienne Gréce, avec la plus merveilleuse fecondité; mais à la derniere le temps a été plus defavorable encore qo la premiere : il ἃ épargné des poésies de tous les genres, il ne nous a laissé que deux philosophes; de la plupart des écoles il n'existe plus une seule ceuvre. Nous avons voulu faire pour les philosophes ce que nous avons fait pour les historiens et ce qul s'acheve dans ce moment pour les poétes et pour les zéographes. M. MurLACH, professeur de Berlin, nous a heureusement secondé dans ce dessein, en mettant à notre disposition ses immenses études sur les philosophes grecs, dont le publie savant a déjà apprécié les résultats dans les lumineuses discussions sur Pithagore, Démocriie, Gorgias, Mélissus, elc. Ce premier volume contient la collection complete des fragments de tous les poétes philosophes; ensuite les sept sages et les écoles jonnienne et pythagoricienne, également completes. Les restes de chaque philosophe sont précédés d'une introduction historique el littéraire. accompagnée ou suivie d'un commentaire critique et explicatif. Pour chacun, les érudits trouvent réunis tous les éléments qu'ils pourront désirer pour leurs recherches de quelque genre qu'elles puissent étre. Nous ne craignons pas d'élre démenti en appelant ce volume un vrai trésor de la sagesse antique, ÉLIEN, Philo-Byzantius (de Septem orbis spectaculis); Porphyrius, de Abstinentia ab esu car- nium, et de Antro nympharum, par M. Hercher. 1 vol. . . « . τ ν τ τ κτλ κκκ OO d fr. Pour ces deux au:eurs M. Hercher a consulté plusieurs manuscrits non encore collationnés. La collection des écrits perdus d'Elien peul étre regardée maintenant comme complete; une dissertation étendue rend compte des travaux considérables entrepris par M. Hercher sur les textes de ces auteurs. ——— QD —— — BIBLIOTHEQUE GRECQUE. 17 PAUSANIAS , publié par M. Louis Dindorf. 1 vol... dM fr. Le texte a été l'objet d'une révision sévére qu'ena faite M. L. Dindorf. Beaucoup de passages ont été corrigés confor- mément aux mmss. et aux nouvelles découvertes. La traduction d'Amaséus a éle soigneusement revue; on peut méme altirmer qu'elle a élé refaite en bien des endroits. La table des matiéres ἃ été augmentée par les soins de 'Th. Müller. STRABON, publié par MM. Dübner et Ch. Müller. 1 gros vol. divisé en deux parties, accompagné ΝΥΝ QOÍOT]ÓBB.. «esee ee hee horrens sepe cor oe I oor APTE 8 5 GEOGRAPHI GR.ECI MINORES. — Depuis plus de deux sibcles, une collection complete des Petíts Géogra- hes était. vivement désirée, Par une sorte de fatalité, de tous les projets et essais tenlés depuis Lucas llolstenius. I Bernhardy, aucun n'a pu étre réalisé conformément à la pensée de l'auteur, ou qui réponde à l'état actuel de la science. e recueil le plus complet était celui de Hudson ; mais , malgré le prix fabuleux dà à sa rareté, il ne saurait satisfaire la critique méme Ia plus indulgente, Le nótre sera beaucoup plus complet , et profitera de tous les progres de la critique, soit pour la révi- sion des textes, soit pour la méthode et les nombreux éclaircissements critiques et géographiques. M. Letronne s'était chargé de cette édition en s'associant M. Ch. Müller. La mort prématurée de cet éminent critique laisse le fardeau tout entier à M. Müller, Des Prolégomenes sur les progres de la géographie des anciens, sur la vie et les travaux de chaque auteur, dont les écrits , pendant un cours de plus de douze siecles, nous ont été conservés er. totalité ou par notables parlies, depuis les Périples d'Hannon et de Scylax jusqu'au livre de Thematis de l'empereur«Constantin Porphyrogénete, et cent cinquante fragments recueillis. et coordonnés pour la premiere fois par M. Müller composeront la partie grecque de ce recueil. Comme Supplément, les Géogra- phes latins, les Itinéraires, la Table de Peutinger et la traduction latine de quelques Géographes arabes viendront ensuile. Les lextes grecs ont été revus et corrigés d'apres une collation rigoureuse des:manuscrits de Paris, de l'Escurial, du Vatican, de la Barberini, de Heidelberg, de Leyde et d'Oxford. Les traductions sont toutes, ou refaites à neuf, ou entierement revues. Des Commentaires étendus seront consacrés à l'exégese et à la critique. Des Cartes nombreuses et détaillées, dressees d'apres les ressources que nous offraient le Dépót des cartes de la marine , de la Bibliotheque impériale, et les publications des savants et voyageurs de tous les pays et de l'Amirauté, seront d'un grand se- cours pour l'intelligence des textes, Enfin, un seul Index servira à la fois de clef et de résumé à,ce vaste ensemble. EIOS du grte:det en vente. DrlE- τῶν suesmin US ett νὴ των στ νον ertt Coetu o ups EEUU farmant i vol. PTS. ...e-e eee eere rre petere rete re 15 iE. Le tome II est sous presse. ROMANCIERS GRECS, Achille Tatius, Longus, Xénophon, Chariton, Héliodore, Parthenius, Iam- blique, Ant. Diogenes, Eumathe, Apollonius de Tyr, Nicetas Eugenianus. 1 vol.......... 16 [ν᾿ M. le D' G. A. Hirschig a tout mis en ceuvre pour donner au texte la plus grande exactitude. Il l'a revu d'aprés tous les anciens manuscrits et d'aprés ceux qui ont élé récemment découverts. Aux anciennes corrections il a ajouté les sien- nes. La traduction qu'il y a jointe est de la m grande fidélité. Pour Achille Tatius, Longus, Xénophon, Chariton, M. Hirschig a consulté les manuscrits de la Bibliotheque Florentine, collationnés par C. G. Cobet, ou en plus de six cents passages il a rétabli la véritable lecon. Dans le texte de Chariton, par sa grande perspicacité, il a rempli les lacunes existantes. C'est, pour ainsi dire, un Chariton nouveau que nous offrons au lecteur. Pour Héliodore, les deux manuscrits de Vienne lui ont été d'un grand secours , ainsi que les corrections inédites faites sur cet auteur, sur Parthenius et autres par Joseph Scaliger, Hemsterhusius, corrections marginales, conservées à la Bibliotheque académique de Leyde. M. Hirschig indique toutes les correclions faites d'apres de simples conjectures. L'Histoire d' Apollonius de Tyr est publiée d'ápres un manuscrit de Paris. M. Boissonade a bien voulu revoir de nouveau, et d'aprés de nouvelies collations de manuscrits, son excellente édition de Nicetas Eugenianus; et M. Le Bas, d'aprés des collations nouvelles de dix-sept manuscrits , celle d'EumatAhe. ATHÉNÉE, texte nouveau par M. G. Dindorf, traduction toute nouvelle par M. Bothe. (Sous presse.) M. G. Dindorf, à qui, parmi les auteurs grecs publiés par ses soins, le texte d'Athénée est peut-étre plus redevable qu'au- cun autre, a bien voulu revoir entierement et à deux reprises, pour notre édition, le texte qu'il avait autrefois donne. Ce eae trop de dire que ce texte a été amélioré en plus de mille endroits avec cette sagacité que donne de plus en plus à M. G. Dindorf la longue expérience que lui ont acquise ses immenses travaux sur les textes des classiques grecs. —— Quant à la traduction latine, elle devait étre entiérement refaite, afin de donner une exacte interprétation de cet auteur, si diflicile à bien rendre, puisqu'il traite de tout. Le talent flexible de M. le professeur Bothe, la variéle de ses connaissances , sa longue expérience, si connue par les grands services qu'il a rendus à là philologie grecque, sont la plus forte garantie du mérite et de la fidélité scrupuleuse de sa traduction: partout il s'est astreint à rendre, aussi prés qu'il était possible, le nou- veau texte donné par M. G. Dindorf avec tant de soin. NONNOS. Lrzs DioNYsrAQUES OU BAccHus, poeme en XLVIII chants, grec et francais, avec intro- duction, notes littéraires, géographiques, mythologiques, tables et index, rétabli, traduit et com- menté par M. le comte de Marcellus , ancien ministre plénipotentiaire. Prix.............. s... 20fr. Pour faire connaitre un pote qui n'a encore été traduit en aucun idiome vivant , M. de Marcellus s'est servi du francais et a donné une interprétation littérale, que le latin n'aurait pu présenter qu'aux érudils; il a reproduit dans une prose exacte, claire, élézante et harmonieuse, le style du dernier et du plus ignoré des épiques grecs ; l'abondance de ses notes et d'un commentaire plein de souvenirs de voyages, d'allusions à la politique, les noms propres des hommes célébres et surtout les rapprochements et les nombreuses cilations des poéles modernes de tous les pays. rendaient prélérable l'em- ploi du langage qui demeure le plus familier à tous et le plus commode à l'intelligence universelle. Ces considerations ont delerminé MM. Didot à comprendre, par exception, dans leur Bibliotheque grecque, sous la forme francaise , ce Nonnos de Panopolis, dont le texte rétabli rend aujourd'hui la lecture aussi facile qu'elle l'était peu avant Jes travaux de M. le comte de Marcellus, à qui nous sommes redevables de ce poéme, véritable magasin de mythologie et de géographie antiques. BIBLE DES SEPTANTE, publ. par M. Jager, dédiée à M* l'archevéque de Paris. 2 vol. Prix. . 30 fr. Depuis plus de deux si&cles aucune édition de la version des Septante n'avait paru en France. Celle de 1628, imprimée par ordre d'une assemblée générale du clergé (éd, du P. Morin), était devenue tres-rare. L'Église de France pouvait se plaindre, à l'exemple de Sixte V, de l'obscurité oii on a laissé ce texte, qui a servi aux Apótres et aux Peres de la primitive Église pendant plus de cinq siecles, et qui est si nécessaire pour l'étude de l'Écriture et l'intelligence des Peres. A E Pour cette édition, on a scrupuleusement suivi le texte grec donné par Sixte V et la traduction latine du cardinal Caraffa. M. l'abbé Jager, profitant des travaux postérieurs et de plusieurs manuscrits , parliculierement du manuscrit alexandrin , a ajouté en note et en plus petit caractere tout ce qui, dans ces manuscrils , pouvait compléter le texte et le rendre plus con- forme à la Vulgate, sans toutefois rien changer au lexte de Sixte V, qui a élé reproduit dans toute son exactitude. Cette édition peut donc étre considérée comme plus compléte et plus correcte que celle de Rome. Elle a en outre l'avantage d'étre accompagnée d'une traduction latine littérale sanclionnée également par Sixte V. Le plan de cette édition, soumis par M. A. Firmin Didot à S. S. le pape Grégoire XVI, a recu l'approbation de S. S., ainsi que celle des illustres cardinaux A. Mal et Mezzofanti et des célébres professeurs du collége de la Propagande. Le texte grec seul , en un volume. Prix... i.e tnmen 15 fr. 3 18 BIBLIOTHEQUE LATINE. NOUVEAU TESTAMENT, publié par TiscaeNponr, dédié à M* l'archevéque de Paris. 1 vol. 12 fr. Dans celle édition le texte grec a été rétabli d'aprés l'autorité des meilleurs et des plus anciens manuscrits, afin de se rapprocher le plus possible du texte de la Vulgate, imprimé en regard. Nous pouvons affirmer, avec M. l'abbé Jager, qui a été consulté sur la totalité de ce travail, que jamais texte n'aura offert plus de garanties d'authenticité, puisque, étant basé sur l'autorité des meilleurs manuscrits, ce texte est de plus contirmé par la version desaint Jéróme. Un discours préli- minaire établit les bases «P p lesquelles ce travail important est τ Ἢ es l'arie lectiones permettent de reconstiluer 168 textes de Robert Estienne et de Griesbach, en sorte que cette seuleédition peut tenir lieu de plusieurs. SAINT JEAN CHRISOSTOME, publié par M. Dübner. 2 vol......... esee ene 90 fr. Opera selecta, cum codicibus Mss. iterum contulit et recensuit 77. Dübner. Grace et latine, cum prolegomenis et indicibus. On nous saura gré d'avoir extrait de la collection si volumineuse de saint Jean Chrisostome celles de ses eeüvres qui traitent moins spécialement de matiéres prin eir et qui lui ont valu dans le monde /i//éraire une si haute place. On trouvera dans nos deux volumes au complet tous les trailés ou discours qui sont devenus célebres ; de plus, un grand nom- bre d'homélies ou de morceaux qui méritent d'étre plus connus qu'ils ne le sont ; enfin tout ce qui peut intéresser l'his- toire et les antiquités profanes. Toutes les piéces renfermées dans ce choix ont été soigneusement collationnées sur les meilleurs et les plus anciens manuscrits de la Bibliotheque imperiale, et trés-considérallement améliorés, comme on pourra le voir en comparant la premiere page venue avec une des éditions qui ont précédé celle de M. Dübner. Sous presse. ANTHOLOGIE, d'apres les communications nombreuses | —ORACULA SIBYLLINA , par M. Alexandre, etc., etc, — de M.Jacobs.— DENYS D'HALICARNASSE, (Euvres| ÉSOPE, BABRIUS et les FABLES ÉSOPIQUES, par historiques, par M. Ritschl. — Gzuvres rhétoriques , par | M. Dübner. — JULIEN, par M. Dübner. — LONGIN, par M. Sauppe. — DION CASSIUS, par M. Dübner. — PRO- | M. Egger.—STOBEE, par M. G. Dindoríf. —FRAGMENTS COPE, par M. Dubeux. —POETES LYRIQUES, etc., par| DES PHILOSOPHES GRECS, par M. Muillach. — ÉPiS- M. Nauck. — PAR(EMIOGRAPHES, par M. Leutsch. | TOLOGRAPHES, par MM. Westermann et Hercher. 1 vol. BIBLIOTHEQUE LATINE, AVEC LA TRADUCTION FRANCAISE, SOUS LA DIRECTION ET AVEC LA COLLABORATION DE M. DESIRÉ NISARD, DE L'ACADÉMIE FRANCAISE, INSPECTEUR GÉNÉRAL DE L'ENSEIGNEMENT PUBLIC. Chaque volume 12 fr. — 27 volumes in-8? jésus, — Prix : 324 francs, Cette belle Bibliothéque des .4uteurs latins forme 27 volumes, qui tiennent lieu de plus de 200 volumes ordinaires. Publiée sous la direction de M. Désiré Nisard, elle ne laisse rien à désirer sous le rapport de la fidélité et de l'élégance. Les traductions ont été confiées à MM. Andrieux , Littré, Patin, Génin, Dureau de la Malle, Burnouf, Gérusez , Magin, Ch. Rémusat, Jacquinet , Bellaguet , Savaléte , Hauréau, Damas-Hinard , Th. Baudement, etc., etc., avec notes et notices sur les auteurs. Le succés justement mérité qu'a obtenu cette publication , non-seulement dans le corps enseignant, mais encore dans les bibliotheques publiques ou particulieres , nous dispense d'en faire l'éloge.— Cette Collection est indispensable aussi bien aux professeurs qu'aux hommes de lettres; et nous pensons, avec raison, queles savants eux-mémes qui ont le plus lu ou retenu trouveront encore à apprendre ou à relire avec fruit dans cet immense recueil. Pour donner une idée exacte des divers auteurs qui composent cette vaste Collection des auteurs la- tins, nous offrons au lecteur une minutieuse indication de chaque volume, avec le nom des traduc- teurs et le sommaire des sujets qu'il renferme. — Chaque vol. se vend séparément. — Prix : 12 fr. POÉTES. PLAUTE. Amphitryon , l'Asinaire, les Captifs, le Cáble, traduits par feu M. Andrieux. Les autres piéces traduites par M. A. Francois. — TERENCE, par M. Alfred Magin. — SÉNEQUE, Hercule furieux, Thyeste, traduits par M. Th. Savaléte. Les autres pieces traduites par M. Des- forges. — Notes et Notices par les traducteurs. 1 vol. OVIDE. Les Héroides, les Amours, les Halieutiques, trad. par M. Th. Baudement. — L'Art d'aimer, le Reméde d'amour, les Cosmétiques, trad. par M. Ch. Nisard. — Les Métamorpbo- ses, trad. par MM. Louis Puget , ''h. Guiard , Chevriau et Fouquier. — Les Fastes, trad. par; f vol. M. A. Fleutelot. — Les Tristes, les Pontiques, Consolation à Livia Augusta, l'Ibis, le Noyer, les Épigrammes, traduction par M. Ch. Nisard. Notes et Notices par les traducteurs, VIRGILE, trad. de M. Désiré Nisard. — LUCRECE , traduit par M. Chaniol. — VALÉRIUS FLACCUS, trad. par M. Ch. Nisard. — Notes et Notices par les traducteurs. f vol. HORACE, traduction nouvelle et Notice sur Horace, par M. Patin. Odes, Épodes, Chant séculaire , trad. par M. Chevriau. Satires, trad. par M. Génin. Épitres , trad. par M. Guiard. Art poétique, par M. Aug. Nisard. — JUVÉNAL, traduction nouvelle, par M. Courtaud d'Iver- neresse.— PERSE, traduit par ἐδ méme. —SULPICIA , par /e méme.— CATULLE, par M. Col- )1 vol. let. — PROPERCE, par M. Denne-Baron. — GALLUS, par M. Louis Puget. — MAXIMIEN, par /e méme. — TIBULLE, par M. Théophile Baudement. — PHEDRE, par M. Fleutelot. — PUBLIUS SYRUS, par M. Th. Baudement. — Notes et Notices par les traducteurs. STACE, traduction par divers auteurs. Les Sylves, tad. par M. Guiard. La Thébaide, trad. par M. Arnould. L'Achilléide, trad. par M. Wartel. — MARTIAL, trad. par M. Ch. Nisard. Notes sur Martial, par M. Bréchot du Lut. — MANILIUS, traduction par Pingré, revue. — LUCILIUS JUNIOR, traduction nouvelle. — RUTILIUS , traduction nouvelle. — GRATIUS FALISCUS, traduction nouvelle, par M. Jaequot. — CALPURNIUS, trad. par M. Louis Puget. — Notes et Notices par les traducteurs. 1 vol. BIBLIOTHEQUE LATINE. 19 LUCAIN, traduction par M. Hauréau.— SILIUS ITALICUS, traduit par MM. Janson et Ker- moysan. — CLAUDIEN , traduit par M. Delatour, excepté l'Enlevement de Proserpine, traduit par M. Gérusez. — Notices sur Claudien, par M. Vietor Le Clerc, — Notes et Notices par les traducteurs. 1 vol. PROSATEURS. CICÉRON. OKuvres complétes, Avant-propos. Tome 1“. Vie de Cicéron, par M. Th. Bau-: dement. Vie de Cicéron, par Plutarque, traduction d'Amyot. Tableau synchronique des évé- nements qui se rattachent à la vie de Cicéron. Tableau et analyse des lois citées dans Cicéron. Calendrier romain. Suite des consuls depuis l'an de Rome 690 jusqu'en 711. — Rhétorique , traduetion nouvelle par M. Thibaut. — De l'Invention oratoire, traduction nouvelle par M. Liez. — Les Trois Dialogues de l'Orateur, traduit par M. Th. Gaillard. — Brutus ou Dia- logues sur les orateurs illustres, trad. par M. Burnouf. — L'Orateur, trad. par M. Th. Sava- lete. — Les Topiques, dialogues sur les partitions oratoires, trad. par M. Damas-Hinard. — Des Meilleurs Genres d'éloquence, traduction par M. Baillard. — Les Paradoxes, trad. par M. Lorquet. — 7ome 11. Plaidoyers et Discours; traducteurs : MM. Burnouf, Guéroult, Pa- ret, Baudement, Athanase Auger, Ch. Nisard, Taranne. — Tome 111. Discours et Plaidoyers (suite), traduits par Jes mémes, plus MM. Bellaguet, Kermoysan, Guiard. — Tome I7. OEu- vres philosophiques, trad. par M. Lorquet. — Be la Divination, trad. par M. de la Pilorgerie. — Des Lois, trad. par M. Charles de Rémusat. — Fragments des ouvrages en prose et en vers, trad. par M. Ch. Nisard. — De la Demande du consulat, trad. par M. Eusebe Salverte. — Tome 1΄. Lettres de Cicéron, traduites par MM. Defresne et Th. Savalete. 5 vol. TACITE. Vie de Tacite, par M. Daunou. — Tableau généalogique de la famille des Césars. Annales , traduction de M. Dureau de la Malle. Histoires, trad. par /e méme. La Germanie , trad. par M. D. Nisard. Vie d'Agricola, trad. par M. A. Francois. — Notes parles traducteurs. |. vol. TITF-LIVE, traduction par MM. Le Bas, Cb. Nisard, Kermoysan, Th. Baudement, Boute- | ΝΟ] ville, Magin, Paret, Leprévost, Leudiére, Capelle, Bellaguet. — Notes par M. Le Bas. t SÉNEQUE le Philosophe. De la Colére; Consolation à Helvia, — à Polybe, — à Marcia; de la Providence; des Bienfaits; Consolation du sage; de la Briéveté de la vie; Repos du sage; Tranquillité de l'àme; de la Clémence; de la Vie heureuse, par M. Elias Regnault. — Apoko- lokyntose, par M. Hauréau. — Opuscules en vers, traduits par M. Baillard. Questions natu-) 1 vol. relles, par ἐδ méme. Fragments, par /e méme. — Kpitres, par Pintrelle, traduction revue et imprimée par les soins de la Fontaine, son parent, qui en a traduit en vers toutes les citations tirées des poétes. — Notes et Notices par les traducteurs. CORNÉLIUS NÉPOS , traduction par M. Kermoysan. '— QUINTE-CURCE, traduction de Vauge]as, revue. — JUSTIN , traduit par M. Ch. Nisard. — VALERE-MAXIME ,, traduit par; vol. M. Baudement. — JULIUS OBSEQUENS, par /e méme. — Notes et Notices par les traducteurs. QUINTILIEN, trad. par M. Louis Baudet. — PLINE LE JEUNE, traduction revue par aia Sacy. Panégyrique de Trajan, traduction par M. Burnouf. — Notes et Notices par les; 1 vol. lraducteurs. PÉTRONE, traduction par M. Baillard. — APULÉE, trad. par divers : M. Aulard et M. Th. Savaléte. (Ce dernier pour les Métamorphoses.) OEuvres philosophiques et diverses, par M. Au- | 4 lard. L'Ane d'or, par M. Th. Savaléte. — AULU-GELLE, traduit par M. Jacquinet et M. Fa- vre. — Notes et Notices par les traducteurs. ἢ vol. M. Wolff. — COLUMELLE. De l'Agriculture, traduction revue de Saboureux de la Bonneterie. ; 1 vol. CATON. Économie rurale, trad. par feu Antoine. — VARRON. De l'Agriculture, trad. par 1 — PALLADIUS. De l'Agriculture, traduction revue du méme. méme. — EUTROPE, trad. par ἐξ zéme. — RUFUS, par le méme. — Notes et Notices par les; 1 vol. SUÉTONE, traduction par M. Baudement. Les Écrivains de l'Histoire auguste, traduits par le 1 traducteurs. MACROBE, traduction par M. Mahul. — POMPONIUS MÉLA , traduct. par M. par: Sole continuateur de Malfe- Brun. — Notes et Notices par les traducteurs. SALLUSTE. Vie de Salluste , par le président de Brosses. Conjuration de Catilina, trad. par M. Damas-Hinard. — Guerre de Jugurtha , trad. par M. Béleze. Fragments, trad. par M. Da- mas-Hinard. — JULES CESAR , Vie de Jules César, trad. par M. Th. Baudement. Commen- taires sur la guerre des Gaules, par /e méme. Commentaires sur la guerre d'Afrique, — sur la )1 vol. guerre d' Alexandrie, — sur la guerre d'Espagne, par /e méme. — VELLÉIUS PATERCULUS, trad. par M. Herbet. — FLORUS, trad. par M. Th. Baudement. — Notes et Notices par les traducteurs. TERTULLIEN, traduction par M. Louis Baudet. — SAINT AUGUSTIN, trad. par /e méme. | 4 oi, — Notes et Notices par le traducteur. CELSE, traduction par le docteur des Etangs. Notes et Notices du traducteur. — VITRUVE, traduetion de Perrault, revue par M. Baudement. Notes et Notices du traducteur. — FRON-j,1 vol. TIN, des Aqueducs, traduction de Rondelet. — CENSORIN. CELsE, séparément : 5 fr. OMENEEI-—Qe——————————— —»—————— A 20 BIBLIOTHEQUE. FRANCAISE. PLINE LE NATURALISTE, traduction par M. Émile Littré. Notes et Notices par le tra- ducteur. | 2 vol. AMMIÉN MARCELLIN, traduction par M. Th. Savaléte. — JORNANDES, par M. G. Four- nier de Moujan. — FRONTIN (les Stratagémes). — VÉGÉCE. — MODESTUS. | 1 vol. BIBLIOTHEQUE FRANCAISE, GRAND IN-8 A 2 COLONNES, PAPIER VELIN, NOUVELLES ÉDITIONS. (OEuvres complétes. ) Ces belles éditions complétes ont résolu le double probléme d'étre à la fois éditions de luxe et les plus économiques et les plus utiles qu'on ait jamais publiées: revues sur les textes originaux, elles sont accompagnées de notes et de commentaires de nos plus cé- lébres littérateurs. Cette Collection s'est augmentée de plusieurs nouveaux ouvrages. Sans entrer dans le détail des avantages matériels qu'offre séparément chaque ouvrage de cette collection, nous aftirmons cue chacun de nos volumes contient la matiére de 6 à 8 volumes des éditions précédentes. Ainsi, par exemple, les OEuvres completes de Corneille, qui forment ordinairement 12 volumes in-8^, n'en ont que deux dans notre édition , bien qu'elle renferme les notes de tous les principaux commentateurs. Les OEuvres completes de Bourdaloue et celles de Massillon, qui formaient chacune 20 volumes dans les éditions ordinaires, en tout 40 volumes, ne forment, pour ces deux OEuvres completes, que 5 volumes dans notre collection. Les OEuvres complétes de M"* de Staél formaient 17 volumes in-8*; elles sont contenues dans notre collection en trois volumes, qui peuvent méme se relier en deux. Entin ἢ 168 Mrd completes de Voltaire, qui n'ont pas moins de 97 volumes dans l'édition de Dalibon, n'en forment ue I3 dans la notre. * On voit facilement, par ce peu d'exemples, quels immenses avantages sont attachés à notrecollection, dont chaque vo- lume se vend séparément. » Sans insister sur la rigoureuse correction de nos textes, mérite si important dans 165 éditions de nos auteurs classiques, et sans nous étendre sur le mérite des notes, notices et portraits qui accompagnent chaque ouvrage, nous nous bornerons à signaler les avantages suivants attachés à cette collection : Ἢ Économie immense pour l'acquisition, puisqu'un seul volume contient la valeur de six à huit volumes de grosseur ordinaire; 2^ Économie pone les frais de reliure, qui n'est pas ep eso 3? Economie de la place, autre avantage non moins grand, puisque c'est bien plutót le défaut d'emplacement que les frais mémes d'acquisition qui empéche souvent d'acheter des livres ; 4^ Caracteres convenablement gros et qui ne fatiguent point la vue; 59 Donne du format qui plait à l'ail dans les bibliotheques, ou ]a variété dans la grandeur des volumes est un in- convénient ; 6" Enfin, avantage d'avoir presque toujours en un seul volume un ouvrage complet, ce qui facilite les recherches et économise le temps. Ainsi, par exemple, notre édition des OEuvres de Montesquieu, bien qu'elle soit compléte et qu'elle contienne une foule de commentaires, ne forme cependant qu'un seul volume; et la table placée à la fin évite de recourir successivement aux huit volumes dont se composent les OEuvres completes de cet auteur dans les autres éditions. POÉSIE. LA FONTAINE, (EUVRES COMPLETES, avec une nouvelle notice sur sa vie et des notes par M. Walckenaér. 1 volume orné du portrait de la Fontaine. Prix...... ECCE ori. eise TD fr- Cette édition , revue avec le plus grand soin par M. Walckenaer, secrétaire perpétuel de l'Académie des Inscriptions et Belles-Leltres, sur les éditions originales, est plus complete que les précédentes. MOLIERE , CEUVRES COMPLETES , précédées des Mémoires sur sa vie par Grimarest, annotées par M. Aimé Martin; accompagnées des notes de Bret, Auger, Aimé Martin, etc., etc. 1 vol. orné du portrait de Moliére. Prix............ : Emory ME IRATUM t c ele» so sje Eie ῦ MEER. Contient en outre les notes de Després, le Duchat, la Harpe, Ménage, Nicot, Pelitot. Le texte a été revu avec le plus grand soin sur les éditions originales, et on a placé dans Don Juan la scéne du Pauvre, qui manque dans la plupart des éditions. RACINE , (EUVRES COMPLETES , précédées des Mémoires sur sa vie par Louis Racine. 1 vol. orné du portrait de Racine. ...... d doodpanaoo dodo ΠΟ nal à UR - ux SES M d AME Π" Est accompagné de notes par Louis Racine, la Harpe, Luneau de Boisgermain , Geoffroy, Aimé Martin, etc. On y a joint plusieurs opuscules en prose et en vers qui manquent dans la plupart des éditions , οἱ méme des morceaux inédits. CORNEILLE, (EUVRES COMPLETES, et ΕΒ. CHOISIES DE THOMAS CORNEILLE, avec les notes de Voltaire, la Harpe, Marmontel, Palissot, Nicot, Saint-Évremond, etc. 2 volumes or- nés du portrait de Pierre Corneille.......... 5econur óooagacioc sjeln sinis aie NR scd fr. Cette édition est précédée de la Vie de Corneille par Fontenelle et d'un supplément contenant plusieurs faits relatifs à Corneille, recueillis dans lesécrits de ses contemporains, tels que la Bruyére, madame de Sévigné, L. Racine, Voi- senon, Segrais, etc. Cette édition, publiée sur celle de 1682, la derniere que Corneille a revue lui-méme, est augmentée de plusieurs lettres et pieces inédites. BOILEAU, (EUVRES COMPLETES ; MALHERBE et J. B. ROUSSEAU, accompagnés de notes. 1 vol. orné du portrait de Boileau........ ἐξ oet elus st A DOO DIY τ δ οτος eid Les OEuvres de Malherbe, précédées d'une notice par M. Aimé Martin, et de la Vie de Malherbe par Racar, sont ac- compagnées de commentaires par Ménage, Balzac, Vaugelas, Pellisson, Marmontel , Saint-Marc, etc. Quoique cette édi- tion ne contienne pas toutes les ceuvres de Malherbe, elle est cependant plus compléte que toutes celles qui ont. paru. A la suite de la Vie de Malherbe par Racan est un supplément qui contient plusieurs Tits relatifs à Malherbe, extraits de Balzac, la Harpe, etc. n ,Les OEuvres de Boileau sont précédées de notices sur sa vie par M. Amar et accompagnées de notes extraites des plus célébres critiques ἘΡΙΜΕΙΡΌΣΕ sont de Louis Racine. Les OEuvres de Rousseau sont précédées d'une notice sur l'auteur; elles sont accompagnées de notes extrailes par M. Amar des plus célebres critiques. PETITS POÉTES FRANCAIS, depuis Malherbe jusqu'à nos jours , contenant Racan , Segrais , Des- houliéres, Chaulieu, Lafare , Senecé , Vergier, Houdard-Lamotte, Piron, Louis Racine, Lefranc de Pompignan, Gresset, Bernard, Lemierre, Bernis, Saint-Lambert, Marmontel, Lebrun, Malfilátre, BIBLIOTHEQUE FRANCAISE. 21 Colardeau, Ducis, Dorat,la Harpe, Léonard, Bonnard, Imbert, Gilbert, Bertin, Parny, Florian, Chénier, Legouvé, Luce de Laneival, Millevoye, A. Chénier. 2 vol.........- ἀφ dedi ues dU 9,0. Ces deux volumes contiennent un Recuell de poésies qu'il serait presque impossible de se procurer, méme à grands frais, et il faudrait acquérir plus de soixante volumes. DELILLE, €EUVRES COMPLETES, avec ses préfaces, ses discours préliminaires et ses notes, le texte latin des Géorgiques et de l'Enéide, le texte anglais du Paradis perdu de Milton; de nouvelles notes, 15 pour Malheur et Pitié, par M. Aimé Martin; 2» pour l'Imagination, par MM. de Choiseul- Gouflier, Parseval-Grandmaison, de Feletz, Aimé Martin, etc.; enfin avec une nouvelle notice sur la vie de Delille. Paris, 1 vol. de 950 pages, orné du portrait de Delille............ sees 12 fr. Cette édition contient tout ce que renfermait la grande édition compléte en 16 volumes in-8?. ORATEURS CHRÉTIENS. FÉNELON, (EUVRES, précédées d'une nouvelle Vie de Fénelon par M. Aimé Martin, et aug- mentées des Maximes des Saints, qui ne se trouvent encore dans aucune édition. 3 vol., ornés du portrait de Fénelon...... CAMS. AINHUDES A Sou Mod bdo Ho poppe coe topROgt gr .. 90fr. Ces trois volumes contiennent la matiére de 20 volumes in-8 des éditions ordinaires de Fénelon , et renferment tous ses ouvrages littéraires, politiques , historiques et purement religieux, et tous ses écrits relatifs à l'éducation. La Vie de Fénelon est rédigée d'aprés, 1? la correspondance de Fénelon; 2* la nouvelle Histoire de Fénelon, par le mar- uis de Fénelon; 3* celle de Ramsay ; 4" l'ouvrage de Gallet, inconnu à M. de Dausset ; 5? les Histoires de Fénelon par le . Querbeuf et M. de Bausset. MASSILLON, (EUVRES COMPLETES. 2 vol. de 750 pages chacun, ornés du portrait de Mas- cos ἸἪΗ ID OECD CHE ECL EE t Cete dre ten ECHSASPE P HReITEPPHBEE 20 Τὸ» Cette édition offre la reproduction fidéle des OEuvres complétes de Massillon, publiées en 1745 sur les manuscrits de l'auteur et par les soins de son neveu. La pm ἃ été religieusement conservée, car elle est un véritable modéle pour Jes ouvrages destinés à étre prononcés soit à la Chaire, soit à l'Académie ou au Barreau. BOURDALOUE, (EUYRES COMPLETES, revues et collationnées sur l'édition de 1707 du P. Bre- ΠΝ τοὐρο τον οτος ον ἐκ οποκσάου ἐς d Uovdáa ὃ ὥξη ϑέρυχοῖν ἐριδ γος Ἰξυζο δὰ 9 ἦα Cette édition est précédée de la Préface sur la Vie de Bourdaloue, par le P. Bretonneau, de la Lettre du P. Martineau et de celle de M. de Lamoignon. BOSSUET, «EUVRES. 4 volumes in-8, ornés du portrait de Bossuet...........eeeeeeeeee 40 fr. Contenant le Traité dela Connaissance de Dieu et de soi-méme. — Traité du Libre arbitre. — Discours sur l'histoire universelle. — Politique tirée de l'Écriture sainte.—Défense «de la tradition et des saints Péres.—Oraisons funebres. — Sermons complets.—Panégyriques complets.—Méditations sur l'Évangile.—RHistoire des variations des Églises pro- testantes.— Elévations sur les Mystéres.—Instruction sur les promesses de l'Église. — Pensées morales et chrétiennes. — De l'Instruetion de Monseigneur le Dauphin, etc., etc. ; précédées des Éloges de Bossuet par M. Saint-Marc Girardin et M. Patin. Cette édition est infiniment plus complete Tm l'édition publiée,par Delestre-Boulage en 2T vol. in-8. Les Sermons et Pa- négyriques, qui n'avaient été donnés qu'en extraits, sont publiés intégralement dans notre édition, qui contient les ceuvres francaises de Bossuet. Cette édition renferme donc en 4 volumes la valeur de 23 à 24 volumes des éditions in-8 ordinaires. LITTÉRATEURS ET POLYGRAPHES. LA HARPE, COURS DE LITTÉRATURE ANCIENNE ET MODERNE, suivi du tableau de la Litté- rature au dix-neuvieme siecle, par Chénier ; de celui dela Littérature au seiziémesiécle, par MM. Saint- Mare Girardin et Ph. Chasles ; préeédé du Discours sur la vie et les ouvrages de la Harpe, par M. Dau- nou, et de plusieurs Appendices sur le théátre et l'art dramatique des anciens , par Boindin et Louis Racine, tous les deux de l'Académie des inseriptions et belles-lettres, et par Duclos, secrétaire perpétuel de l'Académie francaise ; sur plusieurs auteurs grees, par M. Boissonade, de l'Académie des inscriptions et belles-lettres; sur les romans grecs et latins, par Dunlop; sur l'état de la Littérature au moyen áge, et de l'analyse des Romans de chevalerie, par Chénier; et sur le Drame au moyen áge, par Buchon. 3 vol. 30 fr. Ces trois volumes contiennent intégralement les 16 volumes de la derniere édition du Cours de Littérature dela Harpe, et de plus les ouvrages de MM. Saint-Marc Girardin, Philaréte Chasles, Chénier, etc., formant la matiére de plus de cinq volumes in-8. VOLTAIRE, (EUVRES COMPLETES, avec les notes de tous les commentateurs. Cette édition renfer- me les 97 v.de l'éd. de Dalibon. 13 v., suivis d'une table détaillée et ornés de 47 gravures. Prix. 125 fr. Cette édition, xo celle de M. Beuchot, sont les plus completes qui existent; elle a éte relue avec le plus grand soin sur l'édition de M. Beuchot, la meilleure qui ail été publiée. C'est aussi l'édition la moins coüteuse, puisqu'on peut la faire relier en 13 volumes. : modis Gd CAU CIA DOO QC TC ἴα τ, οἰ ᾽ν οἰεῖν κἶν DUOC DCCDEOSDED HEC 100. C J. J. ROUSSEAU, €«EUVRES COMPLETES. 4 vol. avec gravures..... eese dÜ fr. Dans cette édition, qui renferme toutes les piéces publiées jusqu'à présent, on a suivi le texte, l'ordre des matiéres, les notes et l'appendice aux confessions de M. Pelitain. On y a joint les notes les plus intéressantes de M. Musset-Pathay, les lettres qu'il a publiées ἘΣ la premiere fois, et parmi lesquelles on en trouvera deux trés- remarquables adressées à Mme α Ἠουθείοί. Une table alphabétique des matiéres présente, indépendamment des faits et documents personnels à l'auteur, l'analyse exacte des principes et des idées méres qu'il a développés dans ses ouvrages. Sous ce rapport, cette table peut. etre consultée comme un dictionnaire de morale , de politique, de littérature, dont Rousseau lui-méme est l'aifteur. LE SAGE, «EUVRES , contenant Gil Blas, le Diable boiteux, le Bachelier de Salamanque, Gus- man d'Alfarache et le Théáàtre. 1 vol. orné de 7 gravures et du portrait de l'auteur.......... 10fr. VOYAGE DU JEUNE ANACHARSIS EN GRECE, précédé des Mémoires de BartAélemy sur sa vie et ses ouvrages, écrits par lui-méme. 1 gros volume......... seen ἐσ κεν κε κκεκεν AD Tr. Il a été publié des editions en format in-18 , mais elles sont privées des citations qui indiquent les textes anciens auxquels Barthélemy renvoie. On ne peut donc se livrer à aucune recherche, ce qui óte à ces éditions le principal mérite qui distingue la nótre. Édition contenant la totalité du texte et toutes les notes et tables. Le texte et les citations ont été vérifiés sur l'édition originale, Beaucoup d'erreurs, qui s'étaient reproduites el accrues dans les éditions postérieures, ont éié rectifiées, 22 BIBLIOTHEQUE FRANCAISE. MADAME DE STAEL-HOLSTEIN , (EUVRES COMPLETES , contenant les ouvrages publiés du vivant de l'auteur et ses cuvres posthumes; avec un beau portr. de l'auteur. 3 vol............ 97fr. L'édition complete , en 17 volumes, coütait 80 roub.; cette édition, qui n'est pas moins compléte, est beaucoup plus bella BEAUMARCHAIS,, CEUVRES COMPLETES , précédées d'une notice sur sa vie et ses ouvrages, par - M. Saint-Marc Girardin. 1 vol. orné d'un portrait... .....eeeeeeeeeeeeeeeeeeee eese. 10 fr. THÉATRE FRANCAIS DU MOYEN AGE, depuis le XI* jusqu'au XIV* siécle, publié par MM. de Monmerqué, membre de l'Institut, et Francisque Michel. 1 vol................ee.uee... s. 10 fr. , Cerecueil contient un grand nombre de piéces inédites, telles que Mystéres , Jeux , etc. Il est accompagné dela traduc- tion francaise et de notes; en sorte qu'en s'instruisant des mceurs et usages du moyen àge on peut étudier notre ancienne langue jusqu'à Montaigne. SHAKSPEARE, (EUVRES COMPLETES , trad. nouvelle par M. Francisque Michel. 3 wol. . 30 fr. Édition précédée des Remarques sur la vie et les ouvrages de Shakspeare, par T. Campbell. Cette traduction est souvent toute nouvelle, et partout elle a été revue avec soin. LES VIES DES HOMMES ILLUSTRES, PAR PLUTARQUE, traduites en francais , et accompagnées de notes et de tables générales des matiéres, par Ricard. 2 vol. ............eeeeeeeeeees 20 fr. DÉMOSTHÉENE ET ESCHINE, (EUVRES COMPLETES, traduction nouvelle par M. Stiévenart, doyen de la Faculté des Lettres de Dijon, avec des notes critiques et explicatives. 1 vol........ 12fr. Cette nouvelle traduction est infiniment supérieure à toutes les précédentes parson exactitude et par l'élégance du style, qnone M. Stiévenart se soit astreint à la plus grande fidélité; cet ouvrage estle fruit des travaux d'une grande partie esa vie. Jusqu'à présent les éditions completes de Démosthene, traduit par Auger, formaient de 8 à I2 volumes. Donner en unseul volume tous les discours de Démosthéne, accompagnés de notes aussi étendues δὲ d'arguments placés en téte de chaque discours, c'est un grand service rendu aux jurisconsultes, aux avocats et aux hommes politiques. Le Journal de l'Instruction publique a signalé les mérites divers qui distinguent cet ouvrage. PHILOSOPHES. ESSAIS DE MONTAIGNE , avec les notes de tous les commentateurs, la traduction de tous les pas- sages grecs et latins , une table analytique des matiéres, le Traité de la servitude volontaire par la Boétie, etc. 1 vol. orné du portrait de Montaigne........... eese een s dO fr. Cette édition peut étre considérée comme la plus correcte qui existe. Letexte a été collationné sur les premieres éditions données par Montaigne. Le commentaire placé au bas des pages explique toutes les difficultés ; il est extrait de Voltaire, Nicot, Coste, Amaury Duval, Victor Le Clerc, Éloi Johanneau, etc. MONTESQUIEU, (EUVRES COMPLETES, précédées d'une nouvelle notice sur Montesquieu par M. Walckenaer , accompagnées des notes de Dupin , Crévier , Voltaire, Servan , Mably , la Harpe, etc., et suivies d'une table analytique des matiéres. Paris, 1 volume orné du portrait de Montesquieu. . 10 fr. Ces notes forment une sorte de Commentaire perpétuel, et la Table, plus considérable que toutesles précédentes, fa- cilite les recherches. MORALISTES FRANCAIS, ou LES PENSÉES DE BL. PASCAL; LES MAXIMES DE LA ROCHEFOU- CAULD, suivies d'une Réfutation par M. Aimé Martin; LES CARACTERES DE LA BRUYERE; OEUVRES COMPLETES DE VAUVENARGUES; ESSAI SUR LES MOEURS DE CE SIECLE PAR DUCLOS. 1 vol. de prés de 800 pages, orné du portrait de Pascal......... eee dO fr. Les deed de Pascal sont précédées de sa Vie par madame Périer, sa sceur, et accompagnées de notes par M. Aimé Martin. Les Maximes que la Rochefoucauld avait supprimées ont été placées, par M. AiméMartin , dans un supplément. Au bas du texte, les variantes indiquent les changements que l'auteurleur a fait subir. Les Caractéres de la Bruyére sont précédés d'une notice sur sa personne et ses écrits et de notes par M. Auger. Les Caractéres de Théophraste sont accompagnés d'additions et de notes nouvelles par Schweigheuser et Coray, et d'un apercu sur l'histoire de la Morale en Grece avant Théophraste. ς Les OEuvres completes de Vauvenargues sont précédées d'une notice par Suard, et accompagnées de notes par Suard, Morellet, Voltaire, etc. : * Une notice précede l'ouvrage de Duclos , et ce volume contient les tables analytiques des Pensées de Pascal , de la Ro- chefoucauld , de la Bruyere et de Duclos. LOCKE ET LEIBNIZ, (EUVRES. (L'Entendement humain a été traduit presque entiérement et accompagné de notes par M. Thurot, membre de l'Institut.) 1 vol « «« «αν τε τε κεενκενννν, ΤῸ fr. Contient : I? l'Entendement humain; 2* l'Éloge de Leibniz par Fontenelle ; 3* Discours sur la conformité de la foi avec la raison; 4? Essai sur la bonté de Dieu, la liberté de l'homme et l'origine du mal;5* Abrégé dela Controverse réduite à des arguments en forme. VOLNEY, (EUVRES*COMPLETES , précédées d'une notice sur sa vie et ses écrits. 1 fort volume orné d'un beau portrait, de belles gravures et de plusieurs cartes.....«. «essere 12 fr. P. L. COURIER, (EUVRES COMPLETES ET INÉDITES, avec une notice par Armand Carrel. 1 volume avec un beau portrait de l'auteur... e. ntm vx vv IR. MOTIFS ET CONFÉRENCES DU CODE CIVIL, rédigés par un magistrat qui a concouru à la con- fection des Codes (M. le baron Favard de Langlade), et revus par M. Poncelet, professeur à la Fa- culté de Droit. 2 volumes...........- veles v eibla ΜΕ ΝΑ πε ὁ. CHEFS-D'CEUVRE DE LA LITTÉRATURE FRANCAISE, FORMAT IN-10 ANGLAIS, AVEC PORTRAITS. Les préfaces littéraires, les notes et notices ont été confiées à des hommes de goüt. CHAQUE VOLUME CONTIENT LA VALEUR DE DEUX VOLUMES ORDINAIRES. Prix de chaque volume : 3 francs. Ceux qui sont marqués d'un astérisque sont d'un prix particulier. JOINVILLE. * Mémolres de Jean, sire de Jolnvilie, ou Histoire οἱ Chronique du tres-chrétien roi satnt Louis, publiés par M. Francisque MICHEL , précédés de Disserlations par M. Ambr.-Firmin Dipor et d'une Notice sur les manuscrits du sire de Joinville par M. Paulin Panis, membre de l'Institut. I fort vol. avec ὃ gravures sur acier, 2* édition, Prix: 5 fr. EGINHART. * Vie de Charlemagne, avec notes el notice, | 1 vol [1 vd, par M. Teulet, VILLEHARDOUIN. *Conquete de Morée, par M. Paulin Paris. THEROULDE. * La chanson de Roland, avec notes et nolices, Ὡς M. Francisque Michel, et la Chronique de rpin revu par le méme. (Sous presse.) * Le Loyal serviteur. Vie du chevalier Bayard. Avec notes et no- lices par M. Teulet. (Sous presse). GRÉGOIRE DE TOURS. Histoire ecclésiastique des Francais, suivie d'un sommaire de ses autres ouvrages, traduit par M. H. Dordier. T. I*'. FROISSART. Chroniques, Déposition et mort d'Édouard II, roi d'Angleterre. — Bataille de Crécy. — Siége de Calais. — Bataille de Poitiers. — Mort d'Élienne Marcel. — Mort de Pierre le Cruel. — Bataille nà- vale de la Rochelle. — Insurrection de Flandre. — Entrée de la reine Isabeau à Paris. — Assassinat du connétable de Clisson, etc. 1 vol. €. DE LORRIS. * Le Roman de la Rose, avec notes et notice, | 4 vol par M. Francisque Michel. Vous preme | , FABLIAUX. * D'aprés le Grand d'Aussy , Barbazan et autres, avec notes et notices par M. Francisque Michel. Sous presse. à Pn) RABELAIS. * Nouvelle édilion, collationnee sur les éditions originales , accompagnée de notes nouvelles, οἱ imprimée d'aprés l'orthographe des anciens textes ; par MM. Burgaud des Marets et Rathery. Prix 8 fr. BURGAUD DES MARETS. "Fables et Contes en palois saintongeais. Troisieme édition. Prix : 2 fr. 50 c. In P'tit Pliot d'Achet (sauve le raspec de la compagnie) qu'in noumé BEURGAU, de Jarnat , at amoucelé peur n'en gougé ses cher bon-s amit lés Saintonjoais. 3* édition. Prix : 2 fr. RONSARD. * Choix de poésles, par M. Noél, professeur de 4 vol rhétorique à la faculté de Bordeaux. j . MALHERBE. Odes, stances, sonnets et épigrammes. Lettres. 1. B. Rousseau. Odes, cantates, épigrammes. 4 vol Lebrun. Odes, épilres, épigrammes, poésies | . diverses. PASCAL. Provinclales, précédées d'un éloge de Pascal l par Bordas-Demoulin, et suivies d'un essai sur le | 4 vol style de Pascal et les Provinciales, par Francois | . de Neufcháteau. Pensées, précédées de la vie de Pascal, par | M** Périer, sa sceur. — Comparaison des anciens chrétiens avec ceux d'aujourd'hui, — Fragment d'un écrit sur la conversion du pécheur. Pensées de Nicole. Nolice sur Nicole. — De la Paix avec les hommes. RACINE. | 1 vol. 1 vol, | 2 vol. 1 vol, | 2 vol. | 2 vol. ) : jT νοὶ 1 vol. 1 vol. Théátre complet. | 1 vol. LA FONTAINE. Préface. — Vie de la Fontaine, par M. Walcke- | naer, — Vie d'Ésope. — Fables. — Philémon et Baucis. — Les Filles de Minée. — Adonis. — Frag- ments du Songe de Vaux. — Élégie pour M. Fou- quet. — Ode au roi. — Épitres, balla es , épitaphes, traductions, lettres. | vol. RNEILLE. T. I*r. Vie de Corneille, par Fontenelle, — Sup ' plément à la vie de Corneille. — Le Cid. — Horace. — Cinna. — Polyeucte. — Pompée. — Le Menteur. — La Suite du Menteur. ( Chaque piéce est suivie d'un examen.) T. 115. Rodogune. — Héraclius. — Don Sanche ἡ 2 d'Aragon, — Nicoméde. — Sertorius. — OEuvres choisies de Thomas Corneille. — Précis de l'é- vénement sur lequel est fondée la tragédie du Comte d'Essex, — Le Comte d'Essex, — Le Festin | MOLIÉRE. Théátre complet, avec des notes de tous les com- mentaleura.- | 2 vel. BOILEAU, Préface de Boileau. — Discours au roi. — Dis- cours sur la satire. — Salires. — Épitres, — Art poétique. — Le Lutrin. — Odes. — Épigrammes. — Poésies diverses. Dissertation sur Joconde, — Les Héros de ro- mans, — Dialogues contre les modernes. — Remer- ciment à MM. de l'Académie francaise. — Traité du Sublime. — Correspondance de Boileau avec Racine. BOSSUET., Sermons. — Lettre du P. de Neuville. — Dis- Cours préliminaire sur les sermons de Bossuet, par le cardinal Maury. — Notice sur mademoiselle de la Valliere. — Sermon pour la profession de Ma- demoiselle de la Valliere. — Sur la Providence.— Précis des événements qui firent convoquer l'as- semblée du clergé en 1681. — Déclaration du clergé de France. — Sermon sur l'unité de l'Église. — Sur la féte de tous les saints. — Sur la divinité de la religion. — Sur la vérité évangélique. — Sur la pé- nitence, — Sur les devoirs des rois. — Sur l'hon- neur. — Sur l'ambition. — Sur la mort. — Sur la justice. — Sur la dignité des pauvres. — Sur les obligations de l'état religieux. — Sur les jugements humains. — Contre l'amour des plaisirs: — Sur le véritable esprit du christianisme. — Extraits de di- vers sermons. Oraisons funébres, Essai sur l'oraison funé- bre, par M. Villemain. — Notice sur Bossuet, par d'Alembert. — Jugements divers sur Bossuet. — Oraison funébre d'Henriette d'Angleterre. — De Marie - Thérése d'Autriche. — D'Anne de Gonza- pe — De Michel le Tellier. — De Louis de Bour- on, prince de Condé. Fiéchier. Notice sur Fléchier. Oraison funebre de madame de Montausier. — De madame d'Ai- guillon. — Notice et oraison funebre de M. de Tu- renne. — De M. de Lamoignon. — De madame la Dauphine. — De M. de Montausier. Mascaron. Notice sur Mascaron, — Oraison fu- nébre de M. de Turenne. ! Discours sur l'histoire universelle, Dessein général de l'ouvrage. — Premiére partie. Les épo- ques. — Seconde partie. Suite de la religion. — Troisiéme partie. Kévolutions des empires. FÉNELON. Télémaque. — Fables composées pour l'éduca- tion du duc de Bourgogne. — Les Aventures d'A- | 1 vol, ristonoüs. De PÉducation des filles. — Dialogues des Morts et opuscules divers. — Abrégé des vies des | 4 vol. anciens philosophes. De Existence de Dleu, Traité de l'existence et des altribuls de Dieu. — Entretiens de Fénelon et de M. de Ramsay sur la vérité de la religion. — Lettres sur divers sujets de métaphysique et de religion. — Dialogues sur l'Éloquence. — Mémoire sur les occupations de l'Académie francaise. — Lettre à M. Dacier sur les occupations de l'Aca- démie. — Sur les anciens et les modernes. — Dis- cours de réceplion prononcé par M. de Fénelon. SÉVIGNÉ. Choix de Lettres. — Nolice sur madame de Sé- vigné, par M. Jacquinet. — Du style épistclaire et de madame de Sévigné, par Suarsd. Lettres complétes , avec les notes de tous les commentateurs. LA BRUYERE. Caractéres. Notice sur la Bruyere, parSuard. — Des ouvrages de l'esprit. — Du mérile person- nel. — Des femmes. — Du cceur. — De la société et de la conversation. — Des biens de fortune. — De la ville. — De la cour. — Des grands. — Du souverain ou de la république. — De l'homme. — Des jugements. — De quelques usages. — De la chaire. — Des esprits forts. — Discours prononcé à l'Académie. — Discours sur Théophraste. — Ca- ractéres de Théophraste, avec des notes et des ad- 1 vol. 1 vol. 4 vol. 1 vol. ] vol. 1 vol. | 6 vol, 1 vol. de Pierre. / ditions de Schweighauser. MM —— À ——M—Á— —— ————— o UD EUECUUMMMMEEMLO S OLEO ΦοΠοᾧΕὃοὖοὖοῳἅνἅὩἀΔἈΔῳἈῳ.ἈΔὩῳἁὈὕὔ.ῳ DADA 24 : LITTÉRATURE FRANCAISE. MASSILLON. Petit Caréme. Éloge de Massillon. — Sermon sur la mort du pécheur. — Sur le petit nombre des élus, — Sur l'enfant prodigue. — Sur l'aumóne. — Sur la mort. — Morceaux choisis de Massillon. LA ROCHEFOUCAULD. Notice sur la vie et les ouvrages du duc de la Rochefoucauld, par Suard. — Portrait de la Rochefoucauld fait par lui-méme, — par le cardi- | nal de Retz. — Jugement sur les Sentences et maxi- mes morales, par madame de la Fayette. — Avis au lecteur, de l'édition de 1666. — Sentences et maximes morales, avis, commentaires. — Pensées tirées des lettres manuscrites se trouvant à la Bi- bliotheque impériale. — Maximes tirées de l'édition de Claude Barbin (1693). — Réflexions diverses du duc de la Rochefoucauld. Montesquieu. Portrait de Montesquieu fait par lui-méme. — Pensées diverses. — Notes sur l'An- gleterre. Vauvenargues. Notice sur la vieet les ouvrages de Vauvenargues, par Suard. — Discours pré- liminaire. — Connaissance de l'esprit humain, avec notes de Voltaire, Morellet, Suard. — Conseils à un jeune homme. — Réflexions et maximes. — Réflexions critiques sur quelques poétes. SAINT-ÉVREMOND. * Notice sur sa vie et ses ouvrages, par M. Hip- eau. — Choix de ses ouvrages. — Correspon- ance. Prix : 4 fr. D'AGUESSEAU (16 chancelier). Notice historique sur le chancelier d'Aguesseau. — Mercuriales — Sur l'amour de son état.—La cen- sure publique. — La grandeur d'àme. — La dignité du magistrat. — L'amour de la simplicité. — Les mceurs du magistrat. — L'esprit et la science. — L'homme public, etc., etc. — Discours pour l'ou- verture de l'audience du Parlement. — Discours sur la connaissance de l'homme. — Sur les causes de la décadence de l'éloquence. — Instruction sur les études propres à former un magistrat. ROLLIN. Traité des Études. T. I**. Discours prélimi- naire. — Traité général de l'éducation. — De l'in- telligence des langues. — De la poésie. — De la lecture d'Homére. — De la rhétorique. T. II. Des trois genres d'éloquence. — De l'his- toire. — Avant- propos. — Premiere partie. Sur le goüt de la solide gloire et de la véritable grandeur. — Seconde partie. De l'histoire sainte. — Troisiéme partie. De l'histoire profane. Tome III. De l'histoire profane. — Quatriéme arltie. De la Fable et des antiquités. — De la phi- osophie. — Du gouvernement intérieur des classes et du collége. — Table générale des matieéres con- tenues dans le Traité des Études. Histoire ancienne. Avertissement de M. Le- tronne, auteur des observations eL éclaircissements historiques joints à cette édition. — Eloge de Rol- lin, discours qui a remporté le prix d'éloquence, décerné par l'Académie à M. Saint-Albin Serville. — Préface. — Histoire ancienne, avec notes de M. Letronne. REGNARD. Théátre.— Le Bal. — Le Joueur. — Le Distrait. — Le Retour imprévu. — Les Folies amoureuses. —Les Ménechmes. — Le Légataire universel. — Dé- moerile, — Épitres, stances, sonnets, chansons. La Provencale. — Voyage en Laponie, — en Flan- dre et en Hollande, — en Danemark et en Suéde, SARRAZIN, DE RETZ ET BESSÉ. Sarrazin. — Introduction. — Conspiralion de Walstein. Cardinal de Retz (Notice sur le). — Conjura- tion de Fiesque. Henri Bessé (Notice sur). — Relation de la cam- pagne de Rocroi. — Relation de la campagne de Fribourg. 4 vol. 1 vol. 1 vol. SAINT-RÉAL, RULHIERE, FLORIAN, VERTOT. Rulhtére (Notice sur), — Épitre dédicatoire à la comtesse d'Egmont. — Révolution de Russie. Fiorlan (Notice sur). — Précis historique sur les Maures d'Espagne, suivi de notes. Salnt-Réal ( Notice sur l'abbé de). — Conjura- tion des Espagnols contre Venise. Vertot ( Notice sur l'abbé de). — Histoire des révolutions de Porlugal. — Histoire des révolu- tions de Suéde. 1 vol. LE SAGE. Gil Blas de Santillane. MONTESQUIEU. Grandeur des Romains. — Politique des Ro- mains. — Pensées diverses. — Dialogue de Sylla et d'Eucrate. — Lysimaque. — Lettres persanes. — Le Temple de Gnide. — Arsace et Isménie. Esprit des Lois, précédé d'une préface. — Observations de Dupin, Crévier, Voltaire, Mably, la Harpe. MONTAIGNE. Sa vie, ses ceuvres et son temps, par F. Bigorie de Laschamps, procureur impérial à Rouen. VOLTAIRE. La Henriade. — Idée de la Henriade. — His- toire des événements sur lesquels est fondée la fable du poéme de la Henriade. — Essai sur les guerres civiles de France. — La Henriade, — Dis- sertation sur la mort de Henri IV. Essai sur la poésie épique. — Poéme de la Ba- taille de Fontenoy. Discours en vers sur l'homme. — Poéme sur la loi naturelle. — Poéme sur le désastre de Lis- bonne. — Le Temple du Goüt. — Le Temple de l'Amitié. Théàtre. OEdipe, avec préface. — Discours sur la tragédie. — Brutus, — Zaire. — La Mort de Cé- sar. — Épitre à madame du Chátelet sur la tragé- die d'Alzire. — Alzire. — Le Fanatisme, — Lettre du P. Tournemine, jésuile, au P. Brumoy, sur la tragédie de Mérope. — Mérope. — Sémiramis, — Rome sauvée, — Épitre dédicatoire à madame de Pompadour. — Tancréde, Siécle de Louis XIV, suivi de la liste raison- née des enfants de Louis XIV. — Souverains con- temporains. — Catalogue alphabétique de la plu- part des écrivains francais qui ont paru dans le siecle de Louis XIV. Siécle de Louis XV, et Histoire du Parle- ment. Charles XII. Discours sur l'Histoire de Char- les XII. Lettre à M.le maréchal de Schullembourg. — Lettre à M. Norberg, chapelain de Charles XII. — Histoire de Charles XII. — Préface historique et critique de l'Histoire de Russie. — Histoire de Russie sous Pierre le Grand. — Anecdoles sur Pierre le Grand. Contes. Salires. — Epitres. — Poésies diverses, — Odes. — Stances. — Poésies mélées. — Vers la- lins. —Traductions et imilations des auteurs anciens et modernes. — Épigrammes. — Commencement du 16* livre de l'Iliade. Romans. Zadiz. — Le Monde comme il va. — Microimégas. — Candide ou l'Optimisme. — L'In- génu. — L'homme aux quarante écus. — La Prin- cesse de Babylone. — Le Blanc et le Noir. — Jeannot et Colin. — Lettres d'Amabed. — Histoire de Jenny. — Les Oreilles du comte de Chestertield. — Le Taureau blanc. — Cosi-sancta, — Babouc et les Fakirs. — Aventure dela Mémoire. — Aventure indienne. — Éloge de la Raison. Commentaires sur Corneille. — A Messieurs de l'Académie francaise. — Remarques sur Médeée. — Le Cid. — Les Horaces.— Cinna. — Polyeucte, — Pompée. — Le Menteur. — La suite du Meateur. — Théodose, vierge et martyre. — Sur Rodogune.— Héraclius. — Androméde. — Don Sanche d'Aragon. — Nicomeéde. — Pertharite. — OEdipe. — La Toison d'Or. — Sertorius. — Sophonisbe. — Othon. — Agésilas. — Altila — Berenice, — Tite et Bérénice, — Pulchérie. — Suréna. — Ariane. — Le comte d'Essex. — Réponse à un détracleur de Corneille. HAMILTON. Mémoires du Chevaller de Grammont , sui- | vis des notices sur les personnages et d'un choix de ses poésies légeres, — Voyage de Chapelle et de Bachaumont, MARMONTEL. Éléments de Littérature, Essai sur le goüt.— Éléments de Littérature. BUFFON. T. I*. Éloge de Buffon, par Condorcet. — Ex- trait de l'éloge de Buffon, par M. Vicq-d'Azyr. — Discours académiques. — Histoire naturelle. — Époques de la nature. — Génésie des minéraux. — Des animaux. — De l'homme. T. II. Des animaux domestiques; — sauvages; — carnassiers, — Des Animaux del'ancien continent. — Oiseaux. | 4 vol. 1 vol. —— | 1 vol. | 1 vol. 1 vol. 4 vol. 1 vel. | 4 vol. 1 vol. 4 vol. 1 vol. 1 vol. ———Á— PÓaaÁ— a —— M [rm | 3 vol. 2 vol, es emer LITTERATURE FRANCAISE. 25 hOUSSEAU, , Nouvelle Hélolse, précédée d'une premiere οἱ | 1 vol seconde preface. ἃ Émite, précédé d'une préface. — Émile et So- phie, ou les Solitaires. — Extrait d'une lettre du professeur Prévost de Genéve, sur J. J. Rousseau. συν τ E TETLETELIIS 4 du rh Le Petits chefs-d'oeuvre de Rousseau. Discours couronné par l'Académie de Dijon. — Discours sur l'origine el les fondements de l'inegalité parmi les hommes, précédé d'une préface et suivi de notes, — Lettre à M. de Philopolis. — Du contrat soclal. — Jugement sur le projet de pus anawe, -- Mandement de l'archevéque de Paris porlant con- damnation de l'Émile. — Lettre à M. de Beaumont. — A M. d'Alembert. — A M. de Malesherbes. — Le Lévite d'Éphraim. |. vol. DIDEROT, T. I**. Vie de Diderot, par M. Génin. — Romans et Gontes, — La Religieuse ( extrait). — Histoire de madame de la Pommeraye et du marquis des Arcis, — Histoire du pére Hudson. — Les Deux Amis de Bourbonne, — Ceci n'est pas un conte, — Histoire de Desroches et de madame de la Car- liére. — Paradoxe sur le comédien. — Regrets sur ma vieille robe de chambre. — De la Providence. Instinct. — Jésuite. — Éloge de Richardson. — Sur les femmes. — Entretien d'un pére avec ses en- fants. T. H. Le Neveu de Rameau. — Salons. — Greuze. — Boucher. — Carle Vanloo. — Louther- bourg. — Vernet. — Lagrenée. — Robert. — Sur le genre libre, les paysagistes. — La sculpture. — Correspondance. — Anecdoles el pensees déta- chées, — La Piéce el.le Prologue. Lettres dela marquise du Deffant à Horace | Walpole. | Cette nouvelle édition est plus complete que les | 9 précédenles, on y a joint les passages qui ne se | 2 vol. trouvent que dans la premiere édition publiée à Londres en 1810 et qui ont eté supprimés. (Sous presse.) BERNARDIN DE SAINT-PIERRE. Paul et Virginie. Extrait du préambule de l'é- dition in-4* de Paul et Virginie. — Paul et Virgi- nie. — Avant- propos de la Chaumiere indienne. — Le Café de Surate. — "Voyage en Silésie. — Voyage à l'ile de France, — Préambule de l'Arca- die. — De la Nature de la Morale. — Voeux d'un Solitaire. — Voeux pour la noblesse, le peuple, la nalion. — Suite des Vcux d'un Solitaire. udes de la Nature, accompagnées de noles | 1 vol. de l'auteur. CHATEAUBRIAND. Atala. Préface d'Alala. — René. — Les Aventu- res du dernier Abencerrage. — Voyage en Amé- 1 vol. rique. Genie du Ghristianisme , précédé d'une pré- face, et suivi de notes et d'éclaircissements et de 2 vol. la défense du Génie du Christianisme. Martyrs. Préface des Mar!yrs. — Remarques. | 1 vol. Natchez. Itinéraire de Paris à Jérusalem. T. I*. Avant-propos. — Notes sur la Gréce. — Opinion sur le projet de loi relatif à la répression des délits commis dans les échelles du Levant. — Discours en réponse à M. le garde des sceaux. — Préface de la 1** édition de l'Itinéraire, — Préface de la 3*. — Introduction. — Itinéraire, notes. T. II. Itinéraire. — Notes. — Dissertation sur l'étendue de l'ancienne Jérusalem et de son tem- ple. — Mémoire sur Tunis. Voyage en Italie. —Trois lettres à M. Joubert. — Notice sur les fouilles de Pompeéi. — Lettre de M. Taylor à M. Ch. Nodier sur les villes de Pom- péi et d'Herculanum. Méianges politiques et littéralres, Les qua- tre Stuarts. — Dela Vendée. — De Bonaparte et des Bourbons. — De l'état de la France au 4 octo- bre 1814. — De la Monarchie selon la Charte. — De la liberté de la presse. — De la Restauration et de la monarchie éleclive. — De l'Angleterre et des Anglais. — Essais sur la littérature des Anglais. — Sur [a lézislation primitive. — Sur l'histoire de la vie de Jésus-Christ. — Sur les essais de morale et de politique. — Sur les mémoires de Louis XIV. — Des lettres et des gens de leltres. — Sur ies an- nales littéraires. — Sur quelques ouvrages histo- riques et littéraires. — Sur l'histoire des duces de | Bourgogne, etc. / Études historiques sur la chute de l'empire romain, la naissance et les progrés du christia- nisme et l'invasion des barbares, précédées d'une préface et suivies d'éclaircissements. — Notes com- muniquées par S. Exc. M. Bunsen. — Extrait du poéme des Niebelungen. Natchez. Préface. — Description du pays des | 1 vol 2 vol. 1 vol. 1 vol. 1 vol. Analyse raisonnée de l'Histoire de France, et fragments depuis Philippe VI Jusqu'à la. bataille de Poitiers, et depuis Jean ΠῚ jusqu'à Louis XVI, BEAUMARCHAIS, | 1 vol. Nolice sur sa vie. — Essai sur le genre dramati- que sérieux, — Eugénie. — Les Deux Amis. — Let- Ire sur la critique du Barbier de Séville. — Le Barbier de Séville. — Le Mariage de Figaro. — La Mére coupable. — Tarare. FLORIAN. Fables. — Ruth. — Tobie. — Le Chien de chasse. — Chimene et le Cid. — Piéces fugitives. — Vie et ouvrages de Cervantes, — Galatee, — Estelle, — Lettres. — Théátre, Fabies choisies de Lamolte. Don Quichotte, traduit de l'espagnol, précédé ! d'un prologue de Michel Cervantes. . j LOUIS RACINE, Poeéme de la Religion. — Poéme de la Gráce. | — Odes sacrées précédées d'une notice sur sa vie, | 1 vol. par son petit-fils, l'abbé de la Roque. j DE FOÉ. Robinson Crusoé,..... sse. GUT JANE | νοἱ. DELILLE. Discours préliminaire. — Géorgiques, texte latin et traduction en vers, avec les notes. — Les Jar- dins, — L'Homme des champs. — Malheur et Pitié, avec des notes. MADAME DE S8TAEL. Corinne, ou l'Italie.......... M eeeeetess | 4 vol. De l'Allemagne. Préface. — Observations géné- rales. — De l'Allemagne οἱ des mceurs des Alle- mands, — De la littérature et des arts. — La phi- losophie et la morale. — La religion et l'enthou- siasme. Pemnideo Wen. ue 324) 62415; us. | 1 vol. COURIER ( Paul-Louis). Essai sur la vie et les écrits de P. L. Courier, par Armand Carrel. — Pamphlets politiques. — Pétition aux deux Chambres. — Lettres au ré- dacteur du Censeur. — Lettres particulieres, etc. — Proceés de P. L. Courier. — Réponse aux leltres anonymes adressées à P. L. Courier. — Pamphlet des pamphlets. — Les Pastorales de Longus, — Lettres inédites. 1 vol. 1 vl. 1 vol, 1 wil. 1 vol. 1 vol. Οὐκ. Discours sur les révolutions du globe , avec des notes et un appendice, d'aprés les travaux de Humboldt, Flourens, Lyell, Lindley, etc., rédi- gés par M. le docleur Hoefer. MIGNET De l'Académie francaise, secrétaire perpétuel de l'Académie des beaux-arts. *Histoire de la Révolution francaise, se getse 1e. | 2 vel. ] vol. liceme edition. ...«..eeen n n 8M UA a Éloquence de la chaire, précédée d'un avant- propos et suivie de notes. AZAIS. Des Compensations dans les destinées hu- maines. Nolice sur la vie et les ouvrages d'Azais. — Préface. — Des Compensations, précédées d'un avant-propos et suivies d'un appendice. SILVIO PELLICO. Mes Prisons et le Traité des Devoirs. Traduc- tion nouvelle de M. P. L. Lezaud, avecles notes de Maroncelli; la Vie de ΒΗ ν 10 Pellico, par le méme, et une notice par M. Saint-Marc Girardin. x NAPOLÉON. Recueil par ordre chronologique deses Let- , ires, Proclamations, Bulletins, Discours sur les | maliéres civiles et politiques, elc., formant une histoire de son régne, écrite par lui-méme, et ac- compagnée de notes hist., par M. KERMOYSAN. mp. Ewa d'Italie. — Campagne d'Égypte. — Consulat. — Empire. T. II. Campagne de Prusse. — Guerre d'Espagne. — Campagne d'Autriche. — Campagne de Russie. T. ΠῚ. De I813- 1814 - 1815. — Pieces diverses. L. LEZAUD. Résumés philosophiques. — Locke. — J. J. ) Rousseau. — Helvétius. — Fragments. — Platon. — ; 1 vol. Aristote. — Cicéron. — Méditations. J DUREAU DE LA MALLE. L'Algérie. Histoire des guerres des Romains, Ὁ des Byzantins et des Vandales, accompagnée d'exa- | lang p Evil. 1 vol. I vol. δ vol. mens sur les moyens employés anciennement pour la conquéte et la soumission de la portion de l'Afrique septentrionale nommée aujourd'hui l'Algérie. BAUDOUIN, *Anecdotes historiques du temps de la Res- tauration, Prix : 2 fr. Avisaux lecteurs. — La Note secrete. — Paroles de M** la duchesse d'Angouléme. — Suite du pro- cés du duc d'Enghien. — Le delit d'allusion. ἀ 26 CHEFS-D'OEUVRE TRAGIQUES. T. I. Rotrou. Saint-Genest. Venceslas. — Lafosse. Man- lius. — Crébillon. Rhadamisle et Zénobie, — Lefranc de Pompignan. Didon. — Saurin. Spartacus. — De Belloi. Le Siege de Calais. — La Harpe. Philoctete. Coriolan. T. II. Ducis. Hamlet. OEdipe chez Admete. Macbeth. Abufar. — Chénier, Charles IX. — Legouvé. La Mort d'Abel. — Luce de Lancival. Hector. — Lemercier, — Agamemnon. Frédégonde et Brunehaut. CHEFS-D'OEUVRE COMIQUES. T. I. Scarron. Jodelet ou le Maitre et le Valet. Don Japhet d'Arménie. — Montfleury. La Femme juge et partie, La Fille capitaine. — La Fontaine. Le Florentin. — Bour- t Le Mercure galant. —'Baron. L'Homme à bonnes ortunes. '] 11. Dancourt. Le Chevalier à la mode. Le Mari retrouvé. LeS"Trois Cousines. Le Galant Jardinier. Les Bourgeoises de qualité, — Dufresny. L'Esprit de contradiction. Le Double Veuvage. La Coquette du village. Le Mariage fait et rompu. T. HI. Brueys et Palaprat. Le Grondeur. L'Avocat Patelin. — Le Sage. Crispin rival de son Maitre. Turcaret. — D'Allainval. L'École des Bourgeois, — La Chaussée. Le Préjugé à la mode. L'École des Méres. T. IV. Destouches. Le Philosophe marié. — Le Glorieux, Le Dissipateur. La Fausse Agnes, — Fagan. La Pupille. Les Originaux, — Bolssy. Les Dehors trompeurs. T. V. Marivaux. Le Lezs. Les Fausses Confidences, Le Jeu de l'Amour et du Hasard. — Piron. La Meétromanie. — Gresset. Le Méchant. — Voltaire. Nanine, ou le Préjugé vaincu. — 3. J. Rousseau. Le Devin du Village. T. VI. Desmahis. L'Impertinent. — La Noue. La Co- quette corrigée.— Saurin. Les Mceurs du Temps.— Favart. Les Trois Sultanes ou Soliman 1l. La Chercheuse d'Esprit. Les Amours de Bastien et Bastienne. Annelte et Lubin. Ni- nette à la cour ou le Caprice amoureux. Les Réveries re- nouvelées des Grecs. — Barthe. Les Fausses Intidélités. — Poinsinet de Sivry. Le Cercle ou la Soirée à la mode. T. VII. Sedaine. Le Philosophe sans le savoir. La Gageure imprévue. — Marmontel. L'Ami de la maison.— Collé. La Partie de Chasse de Henri IV.— Monvel. L'Amant bourru.— Andrieux. Les Élourdis ou le Mort supposé. Le Réve du Mari ou le Manteau. Anaximandre ou le Sacrilice aux Grá- ces. — Ghéron. Le Tartufe de Meurs. T. VIII. Collin d'Harleville. Les Chàáteaux en Espagne. Le Vieux Célibataire. — Fabre d'Églantine. Le Philinte de Moliére, L'Intrigue épistolaire. — Desforges. Le Sourd ou l'Auberge pleine. — Lemercier. Plaute. Pinlo. SCRIBE. T. I. La Nuit d'un garde national.—Le Nouveau Pourceau- gnac. — Le Sollicileur.— Les Deux Précepteurs.— Une Visite à Bedlam. — La Somnambule.— L'Ours et le Pacha. — Le Se- crétlaire et le Cuisinier. — Frontin mari-garcon.— L'Inlérieur d'une étude, — Michel et Christine.— Méroires d'un Colo- nel de Hussards. — La Loge du portier.— L'Intérieur d'un bureau. — Le Menteur véridique.— La Mailresse au logis. T. II. Le Coiffeur et le Perruquier. — La Mansarde des ar- tisles. — La Haine d'une femme. — La Quarantaine. — Le plus beau Jour de la vie.— Le Charlatanisme.— Les Premieres Amours, — Le Contident.. — La Demoiselle à marier. — Simple histoire. — L'Ambassadeur. — Le Mariage de raison. T. III. L'Heritiere. — Le Diplomate. — La Marraine.— La Manie des places. — Avant, Pendant et Aprés. — Un Mariage d'inclination. — Louise ou la Séparation. — La seconde An- née. — Une faute, — La Famille Riquebourg. T. IV. Le Budget d'un jeune ménage. — Toujours!— Les Malleurs d'un Amant heureux. — La Chanoinesse, — Étre aimé ou mourir. — La Pensionnaire mariée.— Clermont ou une Femme d'artiste. — Le Parrain. — Rodolphe. — Valerie. .T. V. Le Mariage d'argent. — Berlrand et Raton.— L'Am- bitieux, — La Camaraderie. — La Calomnie. — Le Verre d'eau. * WALCKENAER. OEuvres choisies, 14^ volumes. Mémoires touchant la vie et les écrits de ma- dame de Sévigné, suivis de noles οἱ éclaircisse- | Ὁ YOl. ments. Chaque volume sevend sépare. AF. Le tome VI et dernier, par M. AUBENAS, est sous presse. Caractéres de Théophraste, traduits “ἃ grec avec les caracléres ou les mceurs de ce siécle, pàr La Bruyére. — Etude sur La Bruyére. — Dis- Cours sur T'héophraste. — QCaracleres de TThéo- phraste. — Les caracteres ou les meeurs de ce sié- cle. — Discours prononcé à l'Academie francaise. — Appendice, — Remarques et éclaircissements. / 2 vol. ,* Vie d'Horace, nouvelle édition revae et cor- 1 9 ,. ] rigée. Prix : s fr. | 4 Vol. Vie de Lafontaine, nouvelle édition revue et j ? vol corrigée, B Ir Is voi. Geographie des Gaules, revue et corrigée (sous 2 vol presse). Yot, Opuscules divers. | 4 vol. LITTÉRATURE FRANCAISE. VIENNET - *Méianges de poésie. Sedim ou les negres, 5 chants, — Parga. — L'homme et Dieu. — Dithy- rambe sur la mort du général Foy. — A M"*la comtesse Molé. — À une femme qui ne voulait plus aimer. — Sur le sac de Missolonghi. — A la prin- cesse Galitzin. — La voix du tombeau. — Dialogue des morts, 4 chants. *Promenade philosophique au cimetiére du Pere La Chaise. Nouvelle édition. DE SOUZA. Lettres portugalses, nouvelle édit. avecnoles. | 1 vol. ÉTIENNE PASQUIER. *T. I**, Avant-propos. — Étude sur la vie et les ouvrages d'Étienne Pasquier, par Léon Feugére.— Déméles d'ÉElienne Pasquier avec les jésuiles, — Bibliographie des ceuvres de Pasquier. — Reeher- ches sur la France. 4 fr. T. II. Suite des Recherches sur ia France. — Lettres, — Glossaire des ouvrages de Pasquier. 4 fr. GENOUDE. , Vie de Jésus-Christ, d'apresle texte des quatre Evangélistes; distribuée selon l'ordre des faits, précédée d'un Discours préliminaire et suivie de Réponses aux objections contre le christianisme et d'éclaircissements sur les mysteres. VIES DES SAINTS. Deux forts volumes in-18, contenant la vie des Péres, des Marlyrs et des principaux Saints pour chaque jour de l'année. A. ROCHE. Histoire de l'Angleterre depuis les temps v 2 vol plus recules. ROLAND. Histoire d'Angleterre d^ Écosse et d'irlande. l 4 vol. WEYLAND LE FORGERON. Traduit de l'allemand par Francisque Michel, Ι 1 vol. BRASILEIRA. * linéraired'gu Voyage en Allemagne, par | 1 vol M** Floresta A. Brasileira 4fr. | . ANDRÉ LEMOYNE. Stella Maris.—Ecce Homo. — Renoncement, caractéres et format eizeviriens). In-IS. 5 [τ΄ (Deuzieme édition). LITTÉRATURE ANCIENNE. TRADUCTION FRANCAISE. CICÉRON. Moraie et politique . ou résumé et fragments traduits de ses ceuvres philosophiques, par M. P. L. Lezaud , 2* édition. — Les Acadeémiques. — Du souverain bien. — Les Tusculanes. — Des Devoirs, — De la Nature des dieux. — Dela Divination. — De la République. — Des Lois, suivi des dialo- gues sur l'éloquence. — De l'Orateur, Brutus, l'O- rateur. — Des Académiques, liv. 1*7, et du Trailé de la Vieillesse. HOMÉRE. . : Iliade. Traduclion, par Dugas-Montbel , précé- dée de I Histoire des poésies homériques. Odyssée. Traduction , per Dugas-Mon!bel, sui- vie de la Batrachomyomachie, des Hymnes et de fragments de divers poémes allribués a Homére, PLATON, ARISTOTE. Exposé substantiel de leur doctrine moraie et politique, ou resumé de Platon. — La Répu- blique et les Lois. — Idem d'Aristote. — La Mo- rale et la Politique, par M. P. L. Lezaud, 4* édit. ARISTOPHANE. * Traduction par M. Artaud, inspecteur général de l'instruction publique, avec noles et commen- laires. Prix : 7 fr. EURIPIDE. *Par M. Arlaud, insp. gén.de l'instr. publ. 7 fr. | 2 vol. ESCHYLE. Par le méme. (Sous presse.) HÉRODOTE. 3 Trad. nouv., par M. Miot, membre de l'institut, préc. d'une notice par M. Letronne. ἡ fr. 1 vol. | 1 vol. 2 vol. 1 vol. | 3 wl. 1 vol. 4 vol. [ 1 vol. | 1 vol. 1 vol. | 2 vol. 3fr.50c, [ 4 vol. |? vol. LITTÉRATURE ÉTRANGERE. Gulistan. Págésies persanes, traduites. par ἢ 4 γι} M. Defremery. Prix : : 3 fr. | 1 vol DANTE. La Divine Comédie, traduile en francais par M. le chevalier Artaud de Montor, ancien chargé d'affaires de France à Rome, à Florence, elc., etc., membre de l'Institut, οἷοι; accompagnée de notes , 1 vol. commentaires et introduction. Troisiéme édition, Prix : 3 fr. SHAKSPEARE, Chefs-d'ceuvre, (Sous presse.) | 4 vol, LITTÉRATURE FRANCAISE, 21 ADAM MICKIÉWICZ. — Traduction nouvelle par M. le chevalier Ar- i ΤΡ OEuvres poétiques completes , traduction du ]. 9 vol laud. 3* édilion avec notes. 3 fr. ) * 00], polonais par M. Christian Ostrowskhi. Prix: 7 fr. | * 777 Edition nouvelle, ornée de deux planches en taille-douce. TASSE. "Tome I**, contenant : Trois prefaces, Poesies diverses, les Aleux et Grajina. La Gerusalemme liberata, e l'Aminta, colla l A vol Tome IT, contenant: Konrad Wallenrod, Thadée Soplitza E vita del poeta. el les Pélerins polonais. ARIOSTE, PÉTRARQUE L'Orlando furioso, | 2 vol. Le Rime, memorie sulla vita del poeta , 1 saggi di Ugo Foscolo, le dichiarazioni de' migliori com- | 1 vol. BOCCACE. mentarj. Il! Decamerone , spiegazioni tratte dai DANTE. M esenmeng » spiegazioni tratte dai miglior | ? vol. La Divina Commedia , con spiegazioni tratte dai migliori commenti , * colla vita di Dante da | 4 vol. a GOLDONI. Giovanni Boccaccio. Commedie scelte, | 1 vol. J. JASMIN. — LES PAPILLOTES (Las Papillótos) completes de Jacques JASMIN , depuis 1822 jusqu'en 1854, avee mot à mot francais en regard. Prix............. 4 fr. Jusqu'à présent ces charmantes poésies avaient paru en 3 vol. in-s". Le poéte Jasmin, désirant les mettre à la portée de lous, les a réunies en un seul volume d'un format portatif et d'un prix peu élevé. Les trois volumes antérieurs μή vendent 18 francs. e9 0999252505 eer] tt n n n ———— 9 ————— DIDLIOTHEQUE DES MÉMOIRES RELATIFS A L'IIISTOIRE DE FRANCE AVEC DES AVANT-PROPOS ET DES NOTICES, PAR Ε΄. BARRIÉRE. IN-18 ANGLAIS ; TROIS FRANCS LE VOLUME, Celte collection, faileavec discernement et publiée dans un format commode, offre, soità Paris, soit à quelque volume, à quelque page qu'on l'ouvre, une lecture variée, agréable, instructive et touchante. Chacun de ces volumes, qui se vend séparément ,renferme la matiére de 3 volumes des éditions précédentes, Il nous suffira de ciler les Mémoires de Μῶ de Campan, qui formaient 3 volumes in-8", tandis qu'ils sont contenus en un seul volume de notre édition, Volumes, Mémoires de madame de Staal. — Memoires du marquis d'Argenson, précédés d'une notice. — Notice sur Madame, mere du Regent. — Ses mémoires, — Balnt-Simon. Nolice. — Extrait de ses mémoires.... la campagne, Volumes Fu la mort du dauphin Louis XVII, par madame la uchesse d'Angouleéme. — Éclaircissemenis historiques, — Mémoires ie M. le duc de Montpensier. — Memoi- res de Riouffe. — Notice sur sa vie. — Éclaircissements Mémoires de Duclos. Introduction. — Préface, — historiques et piéces ofticielles........ IM « ἢ Mémoires secrets sur le régne de Louis XIV. — La Ré- ,Mémoires sur la vie de Marie-Antolnette , sui- nce et le Regne de Louis XV. — Minislére de M. le duc vis de Souvenirs et Anecdotes historiques sur les regnes e Bourbon. — Ministére du cardinal de Fleury. — de Louis XIV, Louis XV et Louis XVI , par madame de j| Dol MP TOME COE AM με ^ ore τοδο εν ἐν σον Campan, premiere femme de chambre de la reine, — Mémoires de madame du Hausset, femme de Notice sur madame de Campan. — Ses Mémoires....... ἢ chambre de madame de Pompadour. — Notice sur la Mémoires du général Dumoaurlez , précédés d'une E ocn c led τὸ CROIUEd. à quiron dut Το το αο ΠΟ Δ. edivia d'éMlairclsseqienns historiques et de d laussel, — Essai sU eces officielles....... ὁ. οὐ οοοσοοσοο ett eec Inn, d marquise de Pompadour. — Eclaircissements historiques i * pour les Mémoires de madame du Hausset. — Bachau- UE des err asd de Dumoarlez. — Précis de sa mont. Mémoires historiques et littéraires... ... Rm *. uL emoires de Louvet , précédés d'un avant-propos. Mémoires du baron de Besenval, suivis de notes prese di tale oui PORT nédit). - l'histolrp de la ἢ 1 1 , nvenlion nationale (ouvrage inédit). ........... Ebr historiques. — Notice sur le baron de Besenval. — Coté. La Vérité dans le vin, ou les Désagréments de la Galan- M edere rg SUIS Ies Journées de septembre 1792. terie, comédie en un acte ? ion ot xis huit EH par M. de Fourgniac- , vudage fo vie CU era c HOSCE EE aint-Méard. —Fruils amers de la Révolution.— Relation Meémotres de Marmontel. Introduction, — Mémoi- de l'abbé Sicard, instituteur des sourds-muet ; ; " ; Rcs : T 5 E s. — Dé- EL iosee Gates. ard τ aer on iro Joundio préident de Ia section 1 i ^ À : es atre-Nalions. — roces-verbaux e la om- AS Pup ida Rs ris de HRS t Or mune de Paris.— Éclaircissements Bistoriques et pieces res de P. L. Dubus-Préville. — Détails sur Bellecour, Le- ΒΤ Ι CH S eee EPOR OC OUS DOPBEOR SUE RT E ERR) wipire de Mole. Mémoi- pu ambiance. Mémoires εἰ souvenies, prénédésd'um aver. res de Garrick. — Mémoires de Goldoni............- ^ Issement, par M, Barriere. .ο τ ττςςν νον νννννςς Def. ἢ Pes E 3134 Souvenirs de Félicie, par madame de Genlis..... I Mémoires.de Weber, Lais d'un avant-propos, Mémoires de M» de Genlls 1 -0 ovni ως πο εξ δε ne lead Memoires eu duc de Kicheiieu..... 000 3 Mémoires de madame Roland. — Nolices histo- πο ϑιο κεν ες pensées du comte de Ségur, et du riques sur la Révolution. — Portrails et Anecdotes... . . σοί deben . - νοι γε οτος Mémoltres de Cléry, — Procés-verbal d'inhumation Mémoires du marquis de Bouillé...,.......... heros: de Louis XVI. — Journal de tout ce qui s'est passé à la Memoires secrets sur la Bussie, sur les régnes tour du Temple pendant la captivite de Louis XVI. — de Cotherine II, de Paul I**, et sur les Meeurs de Derniéres heures de Louis XVI, écriles par l'abbé Ed- Saint-Pétersbourg à la fin du dix-huitieme siecle, geworth de Firmont, son confesseur. —Recil des évé- par M. Masson. ....... RAPERE: SSTENTS brass cu - EE nements arrivés au Temple depuis le I3 avril 1792 jus- Mémolves qu ΘΕΊΗΝ. 5.2 eoe νειονουσολοοουςον! ἢ —— 9 — CLASSIQUES DE LA TADLE. BIBLIOTHEQUE DES ÉCRITS LES PLUS DISTINGUÉS SUR LA GASTRONOMIE. 2 vol, in-18 avec gravures, prix : 8 fr. $ Contenant ja Physiologie du got, par Brillat-Savarin;— ie Calendrier Gastronomique, par Grimod de la Reyniére;— L'Art culinaire, par M. le marquis de Cussy; — La Gastronomie, par Berchoux; — L'Art de diner en ville, par Colnet, etc. Ornée de portrails, de vigneltes sur acier, eaux-forles, gravés d'apres MM. Ary Schelfer, Steuben, Decamps, Jadin, etc. par MM. Dupont, Blanchard fils, Normand, etc. Cette 5* édition, refondue et complete, comprend de plus que les précédenles : — un Dictionnaire hygiénique des aliments, un Dictionnaire des origines el provenances des produits des deux regnes; — la France gastronomique; — une Histoire de pes modernes, spécialement chez les Francais; — de nom- )res cuisiniers, gourmands, buveurs, etc., de tous les temps; l'art culinaire, tant chez les peuples anciens que chez les peu breux Extrails de divers ouvrages; — un Précis des plus cele — des Anecdotes, des Chansons de table; — une Bibliographie depuis le xXv^ siecle jusqu'a nos jours. — Notices. « Cette nouvelle édition (dil le Moniteur, 6 janvier 1857), offre un caractere général d'agrément et de bonne littérature. « C'est la bibliothéque naturelle du convive, Elle lui apprend ce que doit savoir tout homme qui dine, d'abord à savoit « diner et à ne pas étre un sol en dinant, » 28 LITTÉRATURE FRANCAISE. CHEFS-D'EUVRE LITTÉRAIRES DES XVII ET XVII SIECLES COLLATIONNÉS SUR LES ÉDITIONS ORIGINALES ET PUBLIÉS PAR M. LEFEVRE. VINGT-CINQ VOLUMES IN-OCTAVO ἃ TROIS FRANCS. COLLECTION DESTINÉE PARTICULIEREMENT AUX DISTRIBUTIONS DE PRIX ET AUX BIBLIOTHEQUES COMMUNALES. M. V. Cousin, dans son rapport à l'Académie francaise, a signalé l'utilité de publier des éditions de nos Chefs- d'euvre littéraires revus sur les textes originaux. M. Lefevre, qui s'est livré depuis longtemps à ce genre d'études, ce dont les excellentes éditions qu'il a publiées rendent témoignage , n'avait pu collationner toutes les éditions. Ce grand travail, il l'a achevé pour les vingt-cinq volumes. Le volume contenant les GZuvres poétiques de Boileau fera juger du mérite de ces éditions. Le texte est accompa- gné: 1? de toutes les notes de Boileau; 2? des variantes; 3* des passages d'Horace, de Juvénal et de Perse; 4? de notes extraites de tous les commentaires, mais réduites à ce qui est nécessaire pour l'intelligence du texte et déga- gées des erreurs que M. Berriat-Saint-Prix a signalées et démontrées, etc., etc. PIERRE CORNEILLE, ses Chefs-d'mwuvre dramati- qies, avec les variantes, les examens de pieces et les dis- cours sur l'art dramatique. 2 vol. Nous reproduisons le texte de la derniere édition publiée par P. Corneille en 1682, deux ans avant sa mort. On a dit qu'elle est fautive, el cela est vrai; mais, en conférant les édi- ue antérieures, nous avons facilement rétabli la pureté du exte. MOLIERE, (Euvres complétes, avec des notes explica- lives extraites de tous les commentaires. 4 vol. Le texte a été récemment collationné sur toutes les éditions partielles publiées par Moliére et sur un exemplaire de ses cuvres (1682), sans cartons , qui avait appartenu au lieute- nant de police de la Reynie. Cet exemplaire, peut-étre uni- que, faisait partie de là bibliotheque de M. Armand Berlin. J. RACINE, (Euvres, précédées des Mémoires sur la vie de Racine, par Louis Racine; accompagnées des va- riantes et des notes de tous les commentateurs, recueillies par M. Aimé Martin. 3 vol. — (Euvres dramatiques, avec les variantes et quel- ques Poésies diverses. 2 vol. Texte co'lationné sur toutes les édit. publiées par Racine, BOILEAU, (Euvres poétiques, avec les variantes , les passages des poétes latins qu'il a imités et des notes ex- plicatives extraites de tous les commentaires. 1 vol. Le texte est celui de l'édition de M. Berriat-Saint-Prix. LA FONTAINE, ses Fables, avec des notes de tous les commentateurs. 1 vol. Texte tres-bien établi par M. Walckenaer. 1 DESCARTES, Discours de la Méthode , Méditations philosophiques, la Préface des Principes de philosophie, le traité des Passions etquelques Lettres. 1 vol. Texte de Clerselier. PASCAL, ses Provinciale: , précédées de l' Histoire de ce livre, et suivies des Avis des Curés de Paris et de Rouen, dont quatre, sur Sept, sont attribués à Pascal. 1 vol, 'Texte collationné sur les éditions de 1656 et de 1657, qui nous ont fourni quelques variantes. PASCAL, ses Pensées, précédées de la Vie de Pascal , par madame Périer , sa sceur; de l'É/oge de Pascal , par Nicolle; dela Préface enliére de l'édition de 1669; el sui* vies d'un Appendice contenant plusieurs opuscules. 1 vol. Le texte est celui des manuscrits autographes conservés à la Bibliothéque impériale; le classement des Pensées est de nous. Le volume est terminé par une table analytique qui nous appartient. LA BRUYERE, sa traduction de Théophraste , et les Caracteres ou les Maurs de ce siécle. 1 vol. Cest le texte de l'édition de 1696, la derniére que la Bruyére ait publiée. Une table analytique, par M. Woillez, termine le volume. LA ROCHEFOUCAULD,, ses Réflexions , Sentences et Mazimes morales, avec les variantes; suivies d'un Eza- men critique, par Aimé Martin, et d'une table des ma- tiéres. 1 vol. Texte de la derniere édition (1678) publiée par l'auteur. DOSSUET, Discours sur l'histoire universelle , avec les variantes, des additions et une table analytique. 1 vol. Texte de l'édition de 1700, augmenté, d'aprés un manus- crit autographe, d'addilions que Bossuet avait écrites pour une quatrieme édilion; et, pour la premiere fois, le volume est terminé par une table analytique. BOSSUET, ses C/iefs-d'ouvre oratoires, contenant ses Oraisons funébres, deux Panégyriques, dix Sermons et Lrente-quatre Ex/raits deSermons. 2 vol. C'est letexte de l'édition de Versailles, corrigé d'aprés les notes qui nous ont élé communiquées par l'abbé Caron, an- cien bibliothécaire du séminaire de Saint-Sulpice. FENELON, les Aventures de Télémaque, avec des no- tes géographiques et littéraires et les passages des auteurs grecs et latins que Fénelon a imités. 1 vol. Les Aventures de Télémaque sont précédées de l'Éloge de Fénelon par la Harpe; nous y avons ajouté des notes bio- graphiques. C'est le choix que nous avons fait pour la collection grand in-24; le texte est celui de l'edition de 1745. MASSILLON, ses Chefs-d'auvre oratoires. 1 vol. Le texte est conforme aux deux manuscrits autographes que conserve la bibliotheque du séminaire de Saint-Sulpice. VOITURE, ses (Euvres. Nouvelle édition revue et corri- σέο avec une vie de l'auteur, notes et pieces inédites. 1 vol. YOLTAIRE, Siécle de Louis XIV, 2 vol. ICharles XII, 1 vol, Les Chefs-d'auvre littéraires du dix-septiéme siecle formentvingtcinq vol. in-8", qui ne contiennent que des textes corrects, c'est-à-dire conformes aux éditions originales; ils sont accompagnés de variantes et de notes explica- lives. — Le prix de chaque volume est de 3 fr. —— X 0-040 E — CLASSIQUES FRANCAIS, * AVEC LES NOTES DE TOUS LES COMMENTATEURS. ÉDITIONS DE LUXE. P, CORNEILLE (CQEuvres complétes) 12 volumes, Celte édition, la plus compléte qui existe, soigneusement revue sur l'édition de 1682 et de 1824, contient en p'us de loutes les éditions précédentes : le Presbytére d'Hénouville, un sonnet sur Louis XIII, la lettre de Corneille à Colbert, des vers ἃ Louis XIV, 1 vol. de 510 pages de vers dédiés à la Reine, elc., etc, LITTÉRATURE MODERNE. 29 Outre le commentaire de Voltaire, cette édition contient 600 notes inédites de M. Aimé Marlin, des remarques de la Harpe, de Palissot, de Marmontel. On a aussi ajouté aux. variantes la dale des éditions qui les contiennent. La notice sur Corneille, par Fontenelle, est suivie de nouveaux détails sur la vie de ce grand poete , par M. Gail- lard, secrétaire perpétuel de l'académie de Rouen. La traduction de l'Imitation de Jésus-Chris! est accompaguée de variantes de huit éditions originales et du texte latin que Corneille a pun, Prix de l'ouvrage complet............ esses A Cp x copo ICE IPRC DIT TIT CIO TET IEDOO 46.7 MALWERRE (OEuvres choisies), avec des notes de tous les com- 2.5. ROUSSEAU (OKuvres poétiques), avec une. nouvelle Notice mentateurs ; édition Dru par M. Parrelle, répetiteur du cours | sur J. EB. Rousseau ct un Commentalre par M. Amar. d'histoire et de littérature à l'École polytechnlque 4 0l........ wofr.[avec portrait... t m m m m IIR PASCAL (ses Pensées), suivies d'une nouvelle table analytique. Q «qusqosscd5«250*05 iP. 1439, 1 volume, avec portrait... i... seule FPARNY (OEuvres choisies), édition revue et augmentée des va- 1 a Ὁ Ὗ "e d U Ἢ ! — LES PROVINCIALES, précédées de Remarques. sur les Provin- rlantes de texte et de notes, 1927, 1 fort voL, avec portrzi... — s fr. clales et sur le style de Pascal, par M. Frangols de Neufcháteau. LEBRUN (OEuvres choisies ), précédées d'une Notice sur sa vle et 20 o. IDPÜEGODRAR ECEUCCOEDMIPEIX. «08 fr.! ses ouvrages, par M. ὕλη. 1 fort vol. In-s, avec portrait. . . à fr. ( Les autres ouvrages sont épuisés.) VOLTAIRE (CEuvres complétes), AVEC LES NOTES DE TOUS LES COMMENTATEURS, ORNEES DE 41 GRAYURES, Nouvelle souscription en 50 séries à 2. fr. 50 c. Cette édilion renferme les 97 vol. de l'édition de Dalibon. Celle-ci et celle de M. Beuchot sont les plus completes qui existent; elle ἃ été relue avec le plus gue soin sur celle de M. Beuchot, la meilleure qui ait été publiée, Elle est aussi la moins coüteuse. On peut la faire relier en 13 vol. Prix : 125 fr. ———— ám Q-0-O-— M — — MORATIN. COMÉDIES ESPAGNOLES, traduites pour la premiere fois d'apres le texte de la plus récente édition de Paris (ouvrage approuvé par l'Académie royale espagnole) par M. Ernest Hollander.. 8 fr. Cette traduction classique du Moliere espagnol, reconnue par la presse européenne et hispano-américaine comme la meilleure et la plus fidéle qni existe de l'espagnol! moderne, est aussi la seule qui ait été approuvée par l'Académie royale de Madrid et dont l'acquisition ait été faite par les bibliothéques de la couronne impériale. Sa place est donc marquée ἃ l'avance dans toutes les bibliotheques particuliéres qui aspirent à posséder une collection complete des grands poétes du théátre étranger. Mais, outre son mérite littéraire , l'ouvrage de M. Hhllander est indispensable aux Francais qui veulent apprendre l'espagnol οἱ aux Espagnols qui désirent se ΠΕ ined dans l'étude du francais à l'aide et par'la comparaison des textes, le moyen le plus sur, le plus attrayant et le plus rapide de serendre véritablement maitre d'une langue. CGEUVRES COMPLETES DE WALTER SCOTT. Traduction nouvelle, revue et corrigée par M. Barré, complétée par une Description et Ilistoire de l'Ecosse. 28 volumes in-8, ayec 120 grav. L'ouvrage complet coüte 40 francs. Tome I**, W'ewerley. Tome XII, Le Monastzre. Tome XXIII, Rosert de Pariz. Tome II, L' Antiquaire. Tome XIII, La Fiancée.— La Légende de Mont- Tome XXIV, Quentin Durward. Tome Ill, Guy-Mannering. rose. Tome XXV, Le Jour de ia Saint-Valentin. Tome IV, οῦ- ον. Tome XIV, L'455£, Tome XXVI, La Dame du lac. — Le Lai du der- Tome V, Kenilworth, — , Tome XV, Peveril du Pic. nier ménestrel, — Harold l'indomptable. — La Tome Vl, La Prison d'Edimbourg. Tome XVI, nne de Geicrstein- F'ision de don Rokeby, elc. Tome VII, Le Fieillard des Tombeauz. Tome XVII, Les Chroniques de la Canongate. Tome XXVII, QEuvrres poctiques.— Le Lord des Tome VIII, Isanhoe, Tome XVIU, Les Fiancés, iles. — La Fiancée de Triermain. — Bailades. Tome IX, Le Cháteau dangereuz. — Les Eaux Tome XIX, Le Talisman. Mélanzes. ] de Saint-Ronan. Tome XX, Redgauntlet. Tome XXVIII, Description et. Histoire de l'E- * Tome Woodstock. Tome XXI, Le Nain noir. cosse. Tome ΧΙ, Les |ventures de Nigel. Tome XXII, Le Pirate. (είς traduction des romans de Walter Scott a été revue avec soin, et est plus complete que toutes celles qui ont été pu- bliées jusqu'à ce jour ; imprimée à deux colonnes et dans le format in-8, elle offre l'agrément d'étre portative, et la modi- cité de son prix la met à la portée de toutes les fortunes. — Chaque volume contient un roman et quelquefois deux. CHEFS-D'GEUVRE DE J.-F. COOPER, "Traduction nouvelle, par M. Zenjamin Laroche. LzDzsxrza nzsMonicAw, .... ese 1 f. 6o c. ΕΟ or egre rCPRCOPEC E 1 fr. 8o c. PA PRLNS Ὁ). 505:0. 29. 7150000 1 fr. 2o c, Lzs PioNNIERS. . eee 1 f. δος. E L'Esrrox TT DID 1 fr. γος. Lz CoRSAIRE ROUGE...... eee seeseee 1 fr. 80 c. Personne mieux que Cooper n'a décrit les sites de l'Amérique, les mceurs sauvages de ses habilants el leur lutte avec la civilisation. LITTÉRATURE MODERNE. NISARD (D.). — HISTOIRE DE LA LITTÉRATURE FRANCAISE, par M. D. NisARD, professeur d'Éloquence francaise à la Faculté des Lettres, membre de l'Académie Francaise, inspecteur général de l'enseignement supérieur, etc., ete. SECONDE ÉDITION. 3 vol. ................... 22 fr. 50 c. M. Nisard a su nous présenter l'histoire sous un jour tout nouveau. Le premier volume est une introduction à l'Histoire de la littérature francaise; le second conduit l'histoire de la littérature depuis l'époque de la Renaissance jusqu'aux pre- miéres années du xvi* siecle; letroisiéme traite des premiers modeles de l'art d'écrire en prose et en vers et de l'influence soit de certaines institutions, soit du gouvernement et de la royauté sur la litlératlure du xvr* siecle. L'auteur apprécie tous les écrivains en qui se personnifie celte marche de notre liliérature.— Le guatriéme et dernier volume est sous presse. GÉNIN.— LEXIQUE COMPARÉ DE LA LANGUE DE MOLIERE et des écrivains du dix-huitieme siécle précédé d'une 76 de Moliére et suivi d'une lettre à M. A. F. Didot. 1 v. in-8. .............. 10 fr Ouvrage couronné par l'Institut. La Vie de Moliére est un des morceaux les plus remarquables de la littérature franca ise. ΕΝ {γ᾽ M tiecdde et offre des faits nouveaux. Cette table de Moliére est le complément indispensable de toutes les édi- ions de Moliére. 80 LITTÉRATURE MODERNE. FRANCIS WEY.— RÉMARQUES sur la langue francaise au x1x* siécle, sur le style et la composition littéraire. 2 vol.in-8:.7. 0. 78 0C ΘΕ ΕΒ Σ 20). IET BTE. es esto e ENNIUS ὡς sic veilt AS NECS C'est à lafois un livre instructif et piquant. L'anteur y a rassemblé les locutions douteuses, les néologismes, les expressions rains. Π les a recherchés barbares, les mots pris à contre-sens que les divers novateurs ont mélésau langage de nos contem dans les écrits des plus célébres auteurs de notre temps, et il en fait l'objet d'une série considérable de remarques. FRANCIS WEY. — HISTOIRE des Révolutions du langage en France. 1 fort vol. in-8......... 8 fr. Apres avoir jelé un coup d'cil sur l'époque romaine et la décomposition du latin dans les Gaules, l'auteur examine l'état du lanzage el de la société sous les deux premiéres races de nos rois : il passe en revue, en les atachant à son sujet, la plu- m des événements et des influences célebres qui ont agi sur les formes linguistiques :— les croisades, la scolastique, l'école Abélard, les romans ie chevalerie, l'autorité religieuse, les chroniqueurs, les communes , la bourgeoisie, la feodalité. la renaissance, la cour, la réforme calviniste, l'influence italienne, les travaux des Estienne, l'imprimerie , les Médiois, l'in- fluence espagnole, Malherbe, les précieuses, les philosophes, Vaugelas, l'Académie, etc. FRANCISQUE MICHEL. — Le Pays Basque, sa population, sa langue, ses meeurs, sa littérature et sa ὙΠΠΞΙΠΙΪΘΣ 1 Tort vol- an-85. Prix... P aie ereiereiaisReiutmais ue Sici iet x jT ei. SIBI DEPO eni cul C'est une véritable encyclopédie trés-intéressante de tout ce qui se rapporte aux Basques des deux versants des Pyré- nées, et l'auteur, de l'aveu des meilleurs juges, peut étre considéré comme un habitant du pays. On y trouve un recueil considérable de chansons populaires, avec la traduction fraucaise, et des arguments de littérature comparée; entin il contient une bibliographie raisonnée et compléle, οὐ toules fes productions relatives à la langue basque sont énumérées et analysées, — Le Romancero du Pays basque,1vol.in-18. . . eee eere nn 1d fr. 50 CORRESPONDANCE INÉDITE DE J.-J. ROUSSEAU AVEC MARC-MICHEL REY, publiée sur les originaux par M. BosscRHA , membre de l'Académie des Pays-Bas, 1 vol. in-8. ............ 7fr.50 RATHERY. — DE L'INFLUENCE DE LA LITTÉRATURE ET DU GÉNIE DE L'ITALIE SUR LES LETTRES FRANCAISES, depuis le xr1I* siécle jusqu'au régne de Louis XIV. 1 vol. in-8...3 fr. 80 6, Ouvrage ayant obtenu une médaille de l'Académie francaise. ÉTUDES LITTÉRAIRES ET HISTORIQUES, par Henri PnAT. Ces études, qui reproduisent les cours supérieurs de M. Prat, sont deslinées aux jeunes personnes et aux dames, et for- ment un ensemble complet jusqu'à la mort de Louis XIV. L'histoire gérerale des lettres et celle des événements politiques y sont embrassées el menées de front.. . : Le point de vue chrétien oü s'est placé l'auteur, le soin qu'il a mis dans le choix des expressions, en font un livre exempt de tout inconvénient aux yeux des méres les plus scrupuleuses. Toulefois il n'a rien negligé d'essentiel, et jamais encore plus compléte et plus serieuse étude n'aura été mise entre les mains des personnes qui veulent compléter leurs études. La partie littéraire etla partie historique peuvenl se detacher et former des ouvrages distincts. Le dix-huiliéme siécle Sera publié en janvier 1860. ÉTUDES LITTÉRAIRES. ÉTUDES HISTORIQUES. (Moyen áge.) 1 vol. in-18 j............. 4 fr.| (Moyen áge.) 1 vol. in-18 j. ......-....« 4 fr. XIV* et XV* siécles. 1 vol.............. 4 fr.| XIV* et XVe* siecles-Md νοὶ τ. τον τ XVIe siecle. 1v0l.............. ee rrap Afr. | XYI*;secle.. 1. vol/.2.- - 2 REESE XVII* siecle..8 vol... uei rece 12 Ir..| XVII? ΕΙΡΟΙΡ 2. 0120]... 22225 5 EPCRDREEER XYVIIE siócle.4.vol... 24 τος οἷν oce 2 dr: | XVIIIE siecle. vol... -.- 5. -RRREEER ÉTUDES SUR LA VIE DE BOSSUET, Depuis sa naissance jusqu'à l'époque oi il entra en fonctions en qualité de préeepteur du Dauphin (1627 à 1670), par M. FLOQUET, correspondant de l'Institut ( Académie des inscriptions et belles- lettres). 3 volumes in-8*;-.....-2.. (0 ον ονινν νον urere ps tme sonoro rari soos ERE « Nobis pleraque digna cognitu obvenere, quanquam ab aliis incelebrata.» Tacif., 4nnal., lib. vr, cap. 7 Les études de l'auteur sur la vie de Bossuet, anciennes déjà, lui valurent, en 1826, la découverte de la Logique composée par le prélat pour le Dauphin, fils de Louis XIV. ll a recueilli depuis beaucoup de notions et de particularités ignorées, notamment sur l'époque qui précéda l'éducation du Dauphin (1670;, en un mot sur les quarante-trois premiéres années de la vie du prélat , années trop peu connues , a dil le docle Walkenaer, qui , signalant une véritable lacune dans les ou- vrages consacrés à celle grande mémoire, se plaint en particulier de l'insuffisance des recherches en ce qui se rapporte aux sermons. (Mémoires sur M** de Sévizné, tome II, p. 95 el 475.) — Sur ce dernier point, trés-important en effet, mais aussi sur tant d'autres circonstances notables d'une si glorieuse existence, οὐ tout inléresse, l'auteur n'a rien épargne pour s'instruire et pouc donner contentement à ceux qui, comme lui, aimant Bossuet non moins qu'ils l'admirent, re- cherchent avec avidilé et accueillent avec empressement tout ce qui le regarde. n Au tome II on trouve un écrit important et inédit de Bossuel sur le styleet la lecture des écrivains et des Péres de l'Église, pour former un oraleur. Cet écrit est adressé par Bossuet au cardinal de Bouillon. CEUVRES DE LEIBNIZ. Publiées pour la premiere fois d'aprés les manuserits originaux, avec notes et introductions, par M. le comte A. FOUCRER DE CantiL. 15 ἃ 20 volumes. Prix du volume............eeeeeeee enne 7 [τι 50 L'Académie des sciences morales et politiques, dans sa séance du 51 janvier 1860, a décerné un prix à M. le comte Foucher de Careil, pour son Mémoire sur la philosophie de Leibniz, qui paraitra dans cette édition. Le tome I**, contenant les lettres de Leibniz à Bossuet, Pellisson, Molanus et Spinola, pour la réunion des protestants et des catholiques, est en vente. 3 TS : Le tome II est sous presse et paraitrale I*" mai I860, avec un index, des fac-simile et un dessin de la maison de Leibniz à Hanovre, L'ABBÉ MAYNARD. — LES PROVINCIALES, OU LES LETTRES ECRITES par Louis de Montalte à un Provincial de ses amis et aux Révérends Péres Jésuites; publiées sur la derniere édition revue par Pascal, avec les variantes des éditions précédentes et leur Aéfutation , consistant en introductions et nombreuses notes historiques, littéraires, philosophiques et théoloziques; par M. l'abbé Maynard , clia- noine honoraire de Poitiers; ouvrage dédié à Mgr de Vesins, évéque d'Agen. 2 vol. in-8....... 12 fr. « Cette nouvelle édition des Provinciales est la seule authentique, la seule intelligible, la seule, par conséquent, dans « laquelle on doive étudier désormais le procés que Montalle intente aux Jésuiles, Le Jivre finit par une suite de notices « sur les auteurs jésuites cités dans les Provinciales. C'est une réhabilitation de ces noms si indignement flétris; une der- « niére réponse à la calomuie. » (DE SAvcié, Bibliographie catholique , avril 1852.) “ΠΥ —aes——€»y—Qeó ""vninnünsÁ——n——/ AAA OUVRAGES CLASSIQUES. 31 LES (EUVRES DE MONSIEUR DE VOITURE,—Nouvelle édition revue et corrigée, augmentée de la vie de l'auteur, de notes et piéces inédites, par M. Amédée Roux, avocat au présidial d'Issoire, imprimé d'apres les textes originaux. 1 vol. in-8». Prix... 3 fr. I Cette édition, que M. Roux a fait précéder d'une Fie de Foiture qui contient un grand nombhre de documents nouveaux, n'est point une simple réimpression; c'est la premiere édition, fidéle et complete , des oeuvres de Voiture, el le tout est renferme en un seul volume, DELATRE. — DE LA LANGUE FRANCAISE DANS SES RAPPORTS AVEC LE SANSCRIT et avec les autres langues indo-européennes. 1 vol. in-89.,..... 18 fr. ertt] rias "rre t n í m Ce livre nous apprend que lorsqu'on a étudié la langue francaise dans son organisme et que l'on connait tous les phénomenes qui ont presidé à sa formation, aucune langue ne semble nouvelle ou difficile. Les langues forment des familles naturelles comme les plantes, et le livre de M, Delatre est le systéme de Linné appliqué au langage. GaRCIN DE Tassy, dans le Journal des Débats du 5 Janvier 1854. CAMOENS. — LES LUSIADES. Traduit par Mil- Bao Dee id... S2 ER ER. HIPPEAU, — LES ÉCRIVAINS NORMANDS AU 17* SIECLE. Du PrnRON, MaLHERBE, Bors- RonBERT, SannasiN, P. pu Bosc, SarvT-EvnE- NND γον 185. Prix.-/....u 2022, ,8 ff ÉTIENNE , de l'Académie francaise, pair de France. — Ses OEuvres complétes. 5 vol. in-8*. 1851. Belle édition im- priméeàpelitnombre. ... 5... rne ÀMÍr RECUEIL DE FABLES ET CONTES en 'patois sainton- geais, avec la traduction en regard, par M. Burgaud des Marets. 1 vol. in-12. Prix.,....-.- νὰ vis κόμα ἂρ 2 f. 50 c. (EUVRES DE PIERRE LEBRUN, de l'Académie francaise. 2 vol. ............ 10 fr. Le Tome 1*' contient Ulysse; Marie Stuart; le Cid d'Andalousie. Le Tome 2* : Poeme surla mort de Napoléon ; Poéme de la Gréce; Poésies lyriques. * piDOT fils ainé (1786). — ESSAI DE FABLES NOUVELLES, dédiées au Roi, suivi de l'Epitre sur les progrés de l'Imprimerie , d'une note sur le papier vélin; sur la presse de M. Anisson. 1 vol. ELA, PrHN. d. ΕΣ. 0.0.0 mh. xod fr DARU,—L'ASTRONOMIE, poémeen 6 chants....... fr , OUVRAGES CLASSIQUES. COURS THÉORIQUE ET PRATIQUE DE LANGUE FRANCAISE, A L'USAGE DES COLLÉGES, DES ÉCOLES NORMALES ET DES GENS DU MONDE, PAR M. P. POITEVIN, ANCIEN PROFESSEUR AU COLLÉGE ROLLIN. Ouprage entitrement neuf, abopté par le Conseil supérieur ὃς l'instruction publtque rt autoriec pour l'usage Des colleges. L'auteur n'a suivi àla trace aucun de ses devanciers ; il a compris qu'il devait faire une grammaire en s'appuyant non des grammairiens connus, mais des grands écrivains , qui sont les seuls législateurs en fait de langage. Le cóté vraiment remarquable idu travail de M. P. Poitevin , ce qui lui appartient en propre et ce que nul ne peut lui re- vendiquer, c'est la forme meme de son livre. Le plan de l'auteur est si heureux qu'il est parvenu à présenter une double | cresce composée d'une théorie toujours claire et d'une suite nombreuse d'applications dont la solution est laissée à intellizence des eleves. Daus ce Cours, la théorie et les exercices marchent constamment de front et se prétent un mutuel 20 : les uns rendent clair ce que l'autre pourrait laisser obscur, et de leur concours perpétuel résulte la double évidence de l'exactitude des principes et de la vérité des fails. L'excellence d'une pareille méthode est incontestable et lui a mérité l'honorable sanction du Conseil de l'Instruction publique, qui a mis le livre de M. Poitevin au nombre de ceux qu'il recommande particulierement pour l'usage des colléges. COURS COMPLET. PARTIE DE L'ÉLÉVE. PARTIE DU MAITRE. 1 ANNÉE. LI* ANNEE. fr. ;5 GRAMMAIRE DU PREMIER AGE., ......... 60 6, | Des modéles de devoirs placés à la suite GRAMMAIRE DU PREMIER AGE, avec GRAMMAIRE Ono ill Yea βάρ ΦΈΡ ᾿ς dfr5c. ἘΣ : ed Sud pori s II- EE. tiennent lieu de tet » ^» GRAMMAIRE ÉLÉMENTAIRE , avec exerci- II: ANNÉE. ces en regard..... nep tees en 1 fr. 50 c. d A ᾿ Traité d' Analyse grammaticale , avec exer- Corrigé dela Grammaire élémentaire. .. . . ... 2.» Ner m Pere DINE 5 AS : ἐνν d fr. 50c. | Corrigé de l'analyse grammaticale.. .......... 3 » aité de la Conjugaison des verbes, avec : QUE NBN en Tépird-.. ..... v URP 1 fr: 5d t. Corrigá de la Conjugaison. ... σα σον c eee eee 2» Exercices de la Conjug. des verbes. .... 1 fr. 25c. | Corrigé des Exercices raisonnés sur la Conjugai- Cours gradué de dictées. ............ 1fr.50c. C PPP eso tes. 150 IH* ANNÉE. Corrigé du Cours gradué de dictées, ,,........ ἃν GRAMMAIRE COMPLETE, avec exercices HI* ANNÉE en rezard. ....... sonido NER uv eire t 3 fr. T Syntaxe théorique et pratique. ........ 2fr. 50 | Corrigé de la Grammaire compléete,,......... — 4 yir δ logique, avec exercices en «ἢ Corrigé de Ja Syntaxe... τς τ anite δ ἃ, ene [RIT TM aj«duis MR Vivis ὁ ἐδὼ νος, r. : ^ Traité des Participes, avec exercices en re- Corrigé del Analyse logique............ e 74 » DOW GT NDA VV EE AC 4 fr, | Corrigé des Participes................. e. 250 Cours complet de dictées... .......... ἃ {τι 60c. | Corrigé du Cours complet de dictées, ., ... .... 3 » SÉPARE: GRAMMAIRE ÉLÉMENTAIRE.— THÉORIE. »ír.90c.| LE PREMTER LIVRE DE L'ENFANCE » fr. 50 lide. ΟΣ 82 OUVRAGES CLASSIQUES. LHOMOND , Grammaire francaise, théorique et pratique, rédigée conformément au nouveau pro- gramme du Conseil supérieur de l'instruction publique, par M. Poitevin. 1 vol. in-12, cartonné. 75 c. Dans cet ouvrage M. Poilevin a conservé presque sans changement le premier travail'du maitre; toutefois il l'a and et complété en lui donnant la forme pratique de son propre cours. Ainsi aux principes de Lhomond il a rat- taché des exercices et des devoirs nombreux. Il a placé à la suite de chaque chapitre des récapitulations qui en rappellent Denke régles et des modéles d'analyse graduée qui, de l'étude des mots, conduisent pas à pas et sans peine les éleves à "élu es phrases, TRAITÉ PRATIQUE DE LA PONCTUATION, contenant plus de 800 exemples en vers et en prose, dans lequel sont exposées les véritables régles de la ponetuation, régles puisées dans la logique et confirmées par des citations variées et choisies; ouvrage donnant la solution des principales difficultés omises parles rammairiens, et dans lequel se trouvent relevées les erreurs et les méprises auxquelles ces omissions onnent lieu dans l'écriture et l'impression; par S.-A. Tassis, correcteur à l'imprimerie de MM. Firmin Didot fréres. 1 vol. in-18. ............ dos : 1 fr. 50 e, GUIDE DU CORRECTEUR ET DU COMPOSITEUR, par M. Tassrs. (Voir page 57.) BIGOT (CH.).cÉTUDE ET ENSEIGNEMENT DE LA LANGUE FRANCAISE A L'ÉTRANGER. 1 vol. linee Udo ei ete ESOS ΤΑΝ RD Pus Tom eene sies S oed Am don Bios B fr. Cet. ouvrage, le premier publié sur celte matiere, est l'exposé d'un cours complet de Írancais. ll renferme de piquan- tes révélations sur l'élat de cet enseignement à l'étranger. erts tt] at cnt att, trt n tetas tn tg ——— Qo ——— ——À— RECUEIL DE MORCEAUX CHOISIS DANS LES AUTEURS CLASSIQUES DES LITTÉRATURES GRECQUE, LATINE ET FRANCAISE, par At. Geil, PROFESSEUR AU LYCÉE SAINT-LOUIS. Ouvrage destiné à la réeitation et à l'explication. (4dopté par le Conseil supérieur de l'instruction publique.) Ces recueils ont recu l'approbation du Conseil de l'Université, exprimée dans les termes les plus favorables. Pour répaMue au vou formellement émis dans le rapport, la décision qui en autorise et en recommande l'usage dans les colléges a été notifiée à tous les chefs d'établissements universitaires. Classe de Sixiéme. τ vol., broché. ....... rfr. 50 c. | Classe de Troisieme. r vol, broché, ....... rfr. 5oc. Classe de Cinquieme, Idem.......... rfr. 5oc.| Class de Seconde... — Idem........ ORNA ἃ δ ΒΕ: Classe de Quatrieme, — Idem,......... rír.5o c.| Classede Rhétorique. α Idem............ 38 [τὶ GRAMMAIRE ÉLÉMENTAIRE DE LA LANGUE GRECQUE, A l'usage des établissements d'instruction publique, rédigée d'aprés les meilleurs travaux allemands, notamment sur ceux du docteur KuHNER, par M. Theil, professeur au lycée Saint-Louis. (Adoptée par l'Université.) 1 beau vol. in-8, broché. Deuziéme édition. .............. lees TEE EGGS Le mérite de cet ouvrage, adopté en Allemagne et en Angleterre pour les classes, est accru par de nouvelles additions que M. Theil y a faites. PETIT MANUEL GREC, ou Recueil d'exercices gradués, adaptés paragraphe par paraguas à la Grammaire de M. Theil....... . 80 c. Cette double série d'exercices( versions et thémes), parfaitement gradués, produira dans nos écoles les heureux résultats dont on Fepppudit dans les nombreux gymnases allemands Οὐ la grammaire de Kühner est adoptée. La pratiques'y trouve Jointeà la théorie,— Un double vocabulaire, grec-francais etfrancais-grec, termine le volume, 33oJ938093-conugdoneaadoasats see HESSE e DICTIONNAIRE LATIN-FRANCAIS, voyez page 10. LIVRES ÉLÉMENTAIRES FRANCAIS. €OURS COMPLET DE GRAMMAIRE FRANCAISE, rédigé d'apres l'Académie par Houdard; ouvrage adopté par M. le MixisrnE ΡῈ L4 Gurnnr pour les écoles ré- gimentaires de l'armée, et par le MixisrRE ΡῈ raMa- ΑΙΝῈ pour les écoles de maistrance , des apprentis des ports et des corps organisés de la marine, 2* édition, ἸΏ ΧΟ δὴν τὰ t fe gets het hen Sons s MAD AUS CHOIX DELECTURES MORALES ET RELIGIEUSES , ALPHABET ET PREMIER LIVRE DE LECTURE , approuvé par le Conseil de l'instruction publique, et répandu par le gouvernement dans toutes les villes de France. r vol. in-18 de ro8 pages......... 90 0, Le cartonnage se paye 5 centimes en sus. ALPHABET SEUL, sans le Livre de lecture. In-18 de 36: pages... eee ὡν εἰ ει uolo uo p la us mre V.ww "TO. LHOMOND. — ÉLÉMENTS DE LA GRAMMAIRE FRANCAISE, nouvelle édition, augmentée d'un Ap- pendice sur la Proposition et de l'Analyse logique et grammaticale, de la Liste des mots dans lesquels la lettre H est aspirée, des Parties aliquotes de r2 et d'une Table de multiplication jusqu'à 3oo. In-1» de ga pages cartonné. 4. Vise eser τος τες 30 c. LHOMOND , GRAMMAIRE FRANCAISE, théorique et pratique, rédigée conformément au nouveau programme du Conseil supérieur de l'Instruction. publique , par P. Poitevin. 1 vol, in-12, Cartonné. ,......... 79 € par l'abbé Jouvent, aumónier. 2 v. in-18,.. . . 4fr. | Ce choix de lectures est un recueil de tout ce qu'il y a de plus aubstantiel et de plus intéressant dans le dogme, la morale et l'histoire. Ce livre, qui réunit l'utlle à l'agréable, doit étre mis par tous les parents entre les mains de leurs enfants. LES DEVOIRS DU SOLDAT, par Dutheil, publié par ordre du Ministre de la guerre, pour étre distribué dans les régiments ; petit in-x2 de 288 p..... 90 €. CONFÉRENCES MORALES à l'usage des écoles commu- nales, primaires, élémentaires et supérieures, des col- léges, etc., par M. le baron de Nyvenheim. x vol. in-12. Pix SV QUVe Vv vo vw Vah T T Vn e os —iHs 200 E E LEMMLLLLhLÉLÉLA RSEN OUVRAGES CLASSIQUES. 33 BONNECHOSE. — LA PLUS FACILE DES GRAM- MAIRES FRANCAISES, broch......... Y fr. a5 c. LA MYTHOLOGIE DES ENFANTS , par M. de. Pon- gerville, de l'Académie francaise, Adopté par l'Uni- versité. στον in-18.. .... eee eee ee ere 8o c. ENCYCLOPÉDIE DU PREMIER AGE, par Mme Ulliae de Trémadeure. r vol, in-18, avec grav 8o c. LE GRAND-PERE, livre à l'usage des écoles primaires, adopté par l'Université, par madame Fouqueau de Pus- sy.3* édition. Fort v. in-12. . 1 fr. 50 c. WALÉVY, — MODELES D'HISTOIRE et de Fittérature francaise. Adopté par l'Univ. 2 vol. in-18., 1 fr. 60 c. CORTAMBERT. — PETIT DICTIONNAIRE des dé- FLEURY. — PETIT CATÉCHISME HISTORIQUE, contenant en. abrégé l'Histoire sainte et la. Doctrine chrétienne, 1 vol, in-18 de 9o pages....... 235€. IMITATION DE JÉSUS-CHRIST. Un joli volume in-18, o0 aere erm ceo EPRHR 3) χ φυὴν . 60 c. ROBINSON DANS SON ILE. Un petit volume in-18, approuvé par le Conseil] de l'instruction publique. Cartonn&, |... ee ces σον σε oo rhetor so 60 e. LETRONNE. — PREMIERES NOTIONS de géographie, de chronologie et d'histoire, à l'usage des écoles pri- maires ; ouvrage autorisé par le Conseil de l'instruction publique. 1 vol. in-18 de 143 pages et 6 cartes géo- graphiques. Cartonné.. «ien nnn 90 € couvertes et inventions. r vol.in-18.......,, 80€. HISTOIRE, LA SAINTE BIBLE, résumée dans son histoire et dans ses enseignements, par H. Wallon, mem- bre de l'Institut. (Ancien Testament.) Ouvrage approuvé par NN. SS**. les Archevéques de Paris et de Cambrai. 1 fort vol. in-8. Prix...... 6 fr. La Bible est le fondement de la foi catholique, mais il est facile de voir que sa lecture ne p étre proposée sans explication ni réserve aux fidéles. Non-seulement il y a dans les peintures nalves de cette antique histoire des scénes qui ne uvent sans danger étre placées sous les yeux du jeune áge, mais il y a des récits qui, meme dans l'áge mür, deman- ent quelques ax pour étre envisagés sous leur vrai jour, L'ouvrage de M. Wallon renferme la Bible réduite dans son ensemble et traduite presque texluellement dans ses plus beaux passages; c'est la Bible résumée dans ses enseignements comme dans son histoire et accompagnée de sages réflexions. LE NOUYEAU TESTAMENT, par le méme, 1 vol. in-8*............ wise siesta sua aam rais are o M Ris BOSSUET. Traduction des Evangiles, mise en ordre par M. H. ///allon, membre de l'Institut. 1 vol. in-89....... eee 4 fr. Tout le génie de Bossuet se retrouve dans la maniere dont il rend les Écritures. Le neveu de l'illustre prélat, depuis évéque de Troyes, en commencant la publication de ses ceuvres posthumes par La Politique tirée des propres paroles de P'Écriture sainte, disait : « Pour peu qu'on y fasse attention et qu'on se donne la peine de comparer les différentes traductions de l'Écriture, on apercevra aisément dans celle-ci une óriéveté, une netteté, une fidélité et pour ainsi dire une ingénuité qui lui est parti- culi?re. » M. H. Wallon a entrepris de recueillir et de mettre en ordre ce que Bossuet a traduit des Évangiles. Mais dans les éditions de Bossuet ses traductions sont confondues, sans aucune annotation qui les distingue, parmi celles que les premiers éditeurs ont ajoutées d'eux-mémes aux textes donnés seulement en latin, M. Wallon a soigneusement revu les manuscrits. 1l ἃ pu ainsi éliminer les traductions substituées, et quelquefois en retirer de nouvelles de pages barrées et restées inédites. Cela fait, on se trouvait avoir des variantes en certains endroits, et ailleurs des lacunes. A l'égard des variantes, on s'est décidé d'apres l'autorité du texte, conformément aux regles que Bossuet a tracées lui-méme dans ses instructions pastorales sur la version de Trévoux, Pour les lacunes, c'est encore à Bossuet qu'on a eu recours, en recueillant attentivement, dans la suite des traduc- tions, les mots et les tours de phrase, fort simples d'ailleurs et peu nombreux, qui forment la langue de l'Évangile, Tout ce qu'il a fallu ajouter pour compléter l'ensemble de la traduction est distingué du reste par des crochets [ ]. w*uetssesmtsus5trotussss5titsiscsstssttnis ΠΣ ΟΞ ΞΞΦΞΟ ΣΤ etti. iac] rtt]. tt n9 LA FIN DU MONDE , telle qu'elle est annoncée dans la sainte Bible. 1 vol. in-18.. . . 1 fr. 25 c. JÉSUS DEVANT CAIPHE ET PILATE. — Réfutation du chapitre de M. Salvador intitulé 3UGE- MENT ET CONDAMNATION DE JESUS; par M. Dupin ainé, membre de l'Académie francaise. — 4* édi- (000 NOCERE CLERO ES CRIOC S EET ICE LS OCT ER EE 1 fr. 25 c. HISTOIRE DE FRANCE, depuis l'invasion des Francs, sous Clovis, jusqu'à nos jours, rédigée con- formément au nouveau programme, et adoptée par le Conseil de l'Instruction publique, par M. Émile de Bonnechose. 2 forts volumes in-12 , ONZIEME édition. Prix.................. 9 fr. Cet ouvrage présente un résumé complet de nos annales depuis Clovis jusqu'à nos jours. L'auteur s'est éclairé des travaux contemporains qui ont jelé de vives lumieres sur les temps reculés de notre histoire, et a moditié avec bonheur lusieurs parties de son livre, en Tees de ramener l'attention de la généralion nouvelle sur les principes invariables le toutes les sociétés régulieres et sur les conditions reconnues nécessaires à leur existence comme à leur durée. Cha- que grande époque est précédée ou suivie d'un exposé rapide de l'état de la littérature, des sciences et des arts. HISTOIRE SACRÉE, .par M. de Bonnechose, avec une carte de la Terre sainte, adoptée par l'Université pour les Collézes et les Écoles primaires. Seconde édition. 1 vol. Prix............ 8 fr. Ce livre réunit tout ce que les écrits historiques et prophétiques de l'Ancien et du Nouveau Testament renferment de plus propre à élever l'àme et à former l'esprit. L'auteur a, autant qu'il était possible, fait parler eux-mémes les écri- vains sacrés, en conservant à chacun le caractere qui lui est particulier dans les saints livres. Le récit de chaque époque est précédé, dans cet ouvrage, d'un tableau général de l'histoire profane contemporaine. Cette Histoire, adoptée par le Conseil de l'instruction publique, a obtenu le suffrage des ecclésiastiques , et Mgr l'évéque de Dijon, par une lettre pastorale, l'a particulierement recommandée à tous les fideles de son diocese. *uthrusst5tsetuuttsstsn no ehh ti n hmm thue tueógmtueu tutes tt t m ttn "ett th m T . L'auteur, commencant son histoire ancienne par une analyse des premiers chapitres de la Genése, consacre deux chapi- tres à la Chine et à l'Inde; ensuite il s'occupe de l'Égypte; puis des Syriens, Phéniciens, Carthaginois, Assyriens, des ΠΝ egre iraniennes, Bactriens, Médes, Perses; d'oü il passe à la Gréce, s'appuyant sur Hérodote, Plutarque et sur eeren , et profitant des travaux les plus récents; en sorte que, sur plusieurs points, son livre est en avant de la science. PRÉCIS D'HISTOIRE ROMAINE, par le méme; adopté par [6 Conseil supérieur de l'instruction publique. 1 vol. in-12, 3* édition. Prix......................ue ALES do 4929-1 SE, 30 C. Renfermer toute l'histoire de Rome en un seul volume était une ceuvre difficile. Traitant sommairement les conquétes ex - térieures, l'auleur, alin d'éviter d'étre sec ou incomplet,a insisté principalement sur la véritable histoire de Rome, celle de ses éternelles guerres du Forum, de ses révolutions intérieures diu causes de sa grandeur et de sa chute. Il s'est efforcé de conserver à la narration vivacité et intérét, convaincu que le lus sür moyen de graver une lecon dans ]a mémoire, c'est de parler à l'imagination et d'exciter la curiosité, 3 à 7 ET ^ ἡ 34 OUVRAGES CLASSIQUES. HISTOIRE ROMAINE en deux volumes , par le méme. Prixz; eee eseeeeeeeene nnn R87 fre Cet ouvrage est un aide puissant pour les éleves des colléges ou lycées admis au concours général, dans les études qui doivent préceder cette épreuve solennelle. Plusieurs appendices importants ont été ajoutés à l'appendice de chaque volume, notamment une traduclion du testament politique d'Auguste d'apres la restitution de l'auteur, le discours de Claude pour l'admission des Gaulois dans le sénat romain, le sénatus-consulle qui confére les droits impériaux à Vespasien, et enin une traduclion du préambule de l'édit de Dioclétien. PRÉCIS D'HISTOIRE DU MOYEN AGE, par le méme. 2* édit. 1 fort volume in-12... 4 fr. 50 c. L'auteur a surtout évité l'aridité d'un résumé; il s'est attaché plutót au récit qu'à des considérations mi. par leur déve- loppement, auraient été au-dessus de la portée de la jeunesse; il a surtout cherché à faire étudier et lire l'histoire de l'huma- nité durant les dix siécles qui constituent le moyen áge. HISTOIRE DU MOYEN AGE, en 2 volumes, par le méme........... eene IS 7 [τὶ Les raisons qui ont déterminé l'auteur à donner plus d'étendue à son Histoire romaine l'ont aussi porlé à développer dans les mémes proportions son Histoire du moyen áge. Les récits y sont devenus plus fréquents ; plusieurs questions qui avaient élé omises ἃ dessein dans le Précis ont élé trailées avec soin dans ce nouveau travail, et de nombreux appendices ajoutés à la lin de chaque volume mettent en lumiere les points qui n'auraient pu élre traités dans le texte avec toute l'extension con- venable sans interrompre l'exposition des faits et nuire à l'intellizence de l'ensemble. ATLAS D'HISTOIRE ANCIENNE, publ. sous ladirection de M. Letronne. 10 cart. doubl. gr. in-4. 7 f. 50, COURS D'HISTOIRE DESTINÉ AUX ÉCOLES PRIMAIRES. Par M. Ph. LE Bas, membre de l'Institut et maitre de conférences à l'École normale. Couns de sixiéme et de cinquiéme. Histoire des peu- les de l'antiquité. Adopte par PUniversité. 1 vol. 1n-18. 4* édition. ........... ΡΥ ΥΥΣ κ᾿ CI ede: 2. Couns de quatrieme. Histoire romaine, ouvrage re- commandé par l'Université, 3* éd. I v. in-I&....... 80c. Covns de troisiéme. Histoire du moyen áge,seconde fr. c. édilion. I vol. ἰη- 18: Adopté par l'Université...... » Covns de seconde. Histoire moderne. 2 vol. in-I8.,.. 1 60 GÉOGRAPHIE. LETRONNE. — Premiéres notions de géographie, de chronologie et d'histoire, à l'usage des écoles primaires; ouvrage autorisé par le Conseil de l'instruction publique. 1 vol. in-18 de 143 pages et 6 cartes géographiques: Prix; cartonné... 4.224. ἐδ eee aule τος e sias e a o e eie lel v s eee o ela ie EE IE D EE Cet ouvrage est un des cinq manuels spécialement adoptés par le ministére de l'instruction publique, pour étre mis en usage dans les écoles primaires. GÉOGRAPHIE PHYSIQUE, HISTORIQUE ET POLITIQUE DE LA FRANCE , par M. Émile de Bonnechose, avec un Atlas de 18 cartes coloriées, pour servir de complément à toutes les Histoires de: Erance;: 11. vol.:An-8. τος νι neas c. mee ee es ον ls e cete lene eel e oce ei e E E DTE ἘΝ Tous les faits principaux relatifs à la formation du territoire de la France sont ici resserrés dans un cadre peu étendu. Ce travail est précédé des plus importantes notions de géographie physique, et suivi d'un tableau des principales divisions po- litiques et administratives de la France avant la révolulion, comparées aux divisions actuelles. Les I8 carles colorises qui accompagnent l'ouvrage sont extraites de l'atlas de M. Dussieux ; elles présentent aux regards la situation territoriale de la France à chacune des grandes époques historiques depuis vingt siécles. Ce livre est le complément nécessaire de l'histoire de France de M. Émile de Bonnechose. DUSSIEUX. — GÉOGRAPHIE HISTORIQUE DE LA FRANCE, depuis les temps les plus reculés jusqu'à nos jours, avec unatlas dressé par DussiEUx, professeur à l'Ecole militaire de Saint-Cyr, complément nécessaire à toutes les Histoires de France, avec 33 cartes coloriées indiquant les varia- tions successives des limites du territoire francais depuis les temps les plus reculés jusqu'à nos jours. Prit, Droché, ἘΠῚ δ. τι ἘΜΈ 5. ME oe drei cene seme mese cre eie a iM ee EAE EE Cet ouvrage, entiérement neuf, répond aux questions du programme prescrit par le Conseil de l'instruction publique pour l'enseignement de la GÉOGRAPHIE HISTORIQUE DE LA FRANCE dans les classes de rAétorique. Ces questions sont posées en téle del'ouvrage, qui y répond par un texte de 200 pages, ou les Mémoires de l'Académie des inscriptions et les ouvrages de nos meilleurs historiens, dom Bouquet, dom Vaissele , Mignet, Walckenaer, Michelet , Lehuérou , Schell , Muller, Papon , Pfeffel , etc., etc., sont mis à profit, et par 33 cartes coloriées indiquant les variations successives des limites du lerritoire francais depuis les temps les plus reculés jusqu'à nos jours. - Géographie ESAE de la France ; description des bassins; géographie historique, ou histoire de la réunion des fiefs et des apanages au domaine royal,et histoire de la conquéte de nos provinces frontiéres; histoire des traités; description de nos limites actuelles ; tradition de la vieille politique nationale; anciennes divisions géographiques et administratives, voilà ce qu'explique le texte, et mieux encore les cartes; car rien ne saurait mieux fixer dans la mémoire, à l'aide des yeux , les événements historiques et rendre visibles les moditications qu'a subies notre territoire. Cetatlas colorié est un com- plément nécessaire à toutes les Histoires de France. MATHÉMATIQUES. LEGENDRE. — ÉLÉMENTS DÉ GÉOMÉTRIE ET DE TRIGONOMÉTRIE. 14* édition....... 6 fr. — Le méme avec additions et modifications, par M. BLANCHET, directeur des études mathémati- ques de l'École de Sainte-Barbe. (Sizxiéme édition.) 1 vol. et pl... «eee etm 4 ff. — Annotations et Additions à la Géométrie de Legendre, par M. JoANET , ancien éléve de l'École πὰ ΣΎΝ τ. — Réciproques de la Géométrie de Lezendre, suivies de théorémes et de problémes sur la Géométrie, par 1e móme. 1 vól. 38-8, graVUres. e. dre certes Ee tl na ct NM AREE Ouvrage faisant. suite à l'Annotation de la Géométrie de Legendre. L'ouvrage de M. Garnier, qui a eu beaucoup de succes, étant depuis longtemps épuisé, MM. Didot ont cru faciliter les études de là Géométrie en contiant à M. Joanet le soin de publier ce travail sur un plan tout nouveau. vC OFIIMRERHER -"D-— vc. τς QUVRAGES CLASSIQUES. 35 CALLET.— TABLES DES LOGARITHMES. Stéréotypes. In-8, grand papier..... s... 15 fr. Elles donnent les logarithmes des nombres Jusqu'à 108,000, des sinus et tangentes de seconde en seconde pour les cin remiers degrés, el de dix en dix secondes pour tous les degrés, avec la. division centesimale, ete; elles sont à sep gures, TABLES DE LOGARITHMES, contenant les logarithmes des nombres de 1 à 108,000; les loga- rithmes des sinus et tangentes de seconde en seconde pour les cinq premiers degrés, et de dix en dix secondes pour tous les degrés du quart de cercle; nor FnANCOoIs CALLET, suivies d'un Recueil de Tables nautiques, par MM. les professeurs à l'École navale impériale, E. Borranp , ancien éleve de l'École polytechnique, professeur d'hydrographie, et ANSART-DEUsY, lieutenant de vaisseau. 15 fr. Les tables de logarithmes de Francois Callet peuvent seules étre considérées comme exemples de fautes; généraliser leur usage dans la marine, tel a. été le but unique de MM. Boitard et Ansart-Deusy ; pour l'atteindre ils ont dü augmen- ter l'ouvrage de Callet des Tables nautiques indispensables aux navigateurs. ; Ces Tables nautiques ont été collationnées avec soin sur celles des meilleurs auteurs, parfois méme recalculées. Toutes celles que ne nécessite pas le probléme de navigation , pris dans toute sa genéralité, ont été écartées. ' PouR LA PREMIERE FOIS, chaque table est précedée immédiatement d'une notice qui indique sa construction, son usage, la formule dont elle est l'expression ; on y trouve au besoin les constantes qui entrent dans cette formule et les principes sur lesquels repose la solution des problémes auxquels elle donne lieu. LALANDE. — TABLES DE LOGARITHMES.; Stéréotypes. In-18. Broché....:...... se. deber wr Ces Tables donnent les logarithmes des nombres jusqu'à 10,000, des sinus el tangentes de minute en minute; elles sont à cinq figures. Ces Tables de logarithmes sont les plus correctes qui existent. PLAUZOLES.— TABLES DES LOGARITHMES, Stéréotypes. In-8, grand papier........... 6 fr. Ces Tables donnent les logarithmes des nombres jusqu'à 21,750, des sinus et tangentes de minute en minute, et, de plus, es sinus et tangentes pour la division centésimale : elles sont à six figures. L'Académie des sciences a fait un rapport en faveur de cet ouvrage, dans lequel l'auteur a adopté la méthode d'Eu- clide. BERTHELIN. — LECONS ÉLÉMENTAIRES DE COMPTABILITÉ ET DE TENUE DE LIVRES, ac- eompagnées de 13 tableaux, ou Résumé des cours faits à Paris. 1 vol. in-8...............-. 3 fr. COURS COMPLET D'ÉTUDES MATHÉMATIQUES au grade de capitaine au LONG COURS, par Levret ainé , professeur d'hydrographie de 1'* classe au Havre. Cet ouvrage se compose de trois volumes de peu d'étlendue, et renferme cependant toutes les notions nécessaires sur les mathématiques, l'astronomie, la physique , les instruments et les machines à vapeur appliqués à la navigation. Le i** volume comprend l'arithmétique et les éléments d'algébre ; le 2*, la géométrie élémentaire, la trigonométrie recti- ligne et sphérique ; le 3*, notions de physique, précis sur les bateaux à vapeur, systéme du monde, astronomie élémentaire, astronomie nautique. ARITHMÉTIQUE. GÉOMÉTRIE, NAVIGATION, Le premier vol.......... 2fr. |Lesecond vol....... . Sfr.| Letroisiéme vol........... 6fr. COURS D'ÉTUDES NAUTIQUES, à l'usage des officiers de la marine marchande et des maitres au cabotage; par M. Levret ainé........... A doce $46. S. vem qd. ϑα τὸ ὡς σοί σοῦ ον θεοῦ nip. 9 Qt Ce cours, formant un volume d'étendue moyenne, fait suite au Cours complet d'études mathématiques, et en est en quelque sorte le complément . RESAL. — ÉLÉMENTS DE MÉCANIQUE, suivis d'Additions relatives à la mécanique des systémes des points matériels, par M. Resal, ancien éléve de l'École polytechnique. In-8? de 153 pages, avee 4 planches LOTO CETT TET ban scade cru mau dar cinis "quce ori reine ur dd eris sel RE Er RO Ces Éléments sont rédigés en conformité des nouveaux programmes d'admission pour l'École polytechnique. Ils contiennent sous un cadre resserré tout ce qui est indispensable pour subir les examens de cette école, En prenant pour guide les écrits et les lecons de M. Poncelet, l'auteur a eu principalement pour but d'initier les jeunes gens aux principes qui servent de base à lascience des moteurs et des machines, enseignée à l'École polytechnique et dans les différentes écoles de services publics, i a; rrüRÓRÓ— — — — TRAITE COMPLET D'HISTOIRE NATURELLE, Par MM. AcmmLE CowrE, professeur d'histoire naturelle à l'Académie de Paris , etc., et BLANCHARD, aide-naturaliste au Muséum d'histoire naturelle, Chaque volume est accompagne δια granb nombre ὃς fulanches. — prix : 3 ἔτ, 50 centimes. Physiologie comparée............... 3fr.50 Insectes, premiére partie.,...... 3 fr. 50 c. Zoologie.—Espéce humaine.......... 3 fr. 50 Insectes, deuxieme partie........ 3 fr.50c. LOGTUDOGSSENOCNC COTTON Om Poissons. (Sous presse.) LANGUES ALLEMANDE, ANGLAISE, GRECQUE, ITALIENNE, ETC. AHN (F).—NOUVELLE MÉTHODE PRATIQUE ET | SIMON. — GRAMMAIRE ALLEMANDE-FRANCAISE FACILE POUR APPRENDRE LA LANGUE AN- ÉLEÉMENTAIRE pour les Francais, adoptée ^ pour GLAISE, par F. Ahn, docteur en philosophie. r vol. | — les écoles, In-8, 2* éd. .......... Ali in-8», Prix....... Nr petes prre mes 4 Cet ouvrage est extrait de la Grammaire de M. Simon, qui a ; Hd -L μὲ. 1 été approuvée par l'Académie de Berlin. — NOUVELLE METHODE POUR APPRENDRE LA | THEOCHAROPOULOS ; Grammaire francaise-grecque LANGUE ITALIENNE. : vol.in-8. . . . rr, moderne, r vol.in-8....... e XE. COURS DE LITTÉRATURE ALLEMANDE, ou Recueil | INTERPRETE DU FRANCAIS EN GRECE, ou Méthode en prose eten vers extraits des auteurs allemands. pour parler la langue grecque sans l'avoir apprise, par Adopté par les écoles militaires. 2 v. in-8........ 8 fr. d'Orient de Bellegardeet Delgay. 1 v. in-8.,..... 4fr. TM i y COLLECTION ELZEVIRIENNE, Format petit in-18, Exéeutée avec des soins tout particuliers, avee notes marginales, grawvures, cartes, plans, ete. HORACE AVEC COMMENTAIRE, Α L'IMITATION DE CELUI DE JEAN BOND, PAR M. DUBNER. Ce savant critique, tout en conservant l'éminente clarté de l'interprétation qui a fait le principal mérite du travail de son lae mns s'est astreint au soin minutieux d'expliquer briévement toutes les difficultés, en mettant à profit les résultats de la critique et de la connaissance de l'antiquité depuis prés de deux cents ans que l'édition des Elzéviers a paru. Dans ces derniers temps, M. Meineke, pour le texte, et M. Orelli, pour le commentaire, laissaient peu de chose à glaner. On peut donc affirmer que notre édition offre le dernier résultat de la science critique sur les poésies d' Horace. Au mérite littéraire de cette édition, MM. Didot ont voulu joindre celui d'une exécution typographique qui rappelát celle des Elzéviers. Les divers tirages qui ont été faits et divers ornements permeltent à toutes les fortunes de éder ce livre, qui convient à quiconque conserve quelque souvenir de ses études classiques et l'amour du beau et du vrai. ,En téte de chaque édition est placée la notice sur la vie d'Horace, par M. Noél des Vergers, et chaque livre des poésies d'Horace est décoré d'une vignetle οὐ respire le sentiment de l'antiquité, que possede si bien le peintre Barrias. ,Des exemplaires ont, en outre, les plans de la villa d'Horace et des campagnes environnantes, dressés par M. Rosa, ingé- nieur de Sa Sainteté, et sont décorés des vues de ces campagnes, dessinées sur les lieux par M. Benouville, Le papier coquille, extrémement solide, a été exécuté de maniere à braver l'action du temps. PRIX DES DIFFÉRENTES ÉDITIONS : Edition filels noirs, titre et frontispice, vie Édition filets rouges, avec les dix vignettes, les deux plans TIHordpgAa E NS OE NRENS, V.TONOTHI E ENRSMNE ἢ 10 fr. » et le frontispice photographiés, plus les six vues photo- Gantonné: .- xo QUSS Y. 1 fr. 50 c. graphiées; cartonné. 7227 T τ 0. ..--. 4 « . ERR. Édition filets rouges, avec les vues «t les deux Sur papier blanc (coquille), 20 fr.; sur papier de Chine, OPUS scende erp ole TRIS, e t 57.7.5 Mbde. ὦ 20 fr.; sur papier jaune, 20 fr.; sur papier vert, 20 fr.; sur Dartonté.: "1 252. NUS. e AB 1. DUC. papier vert-d'eau, 20 fr. sur papier chamois, 20 fr. —— É— — — VIRGILE COMPLET, Y COMPRIS LE MOBETUM, CULEX , ETC., Avec un Commentaire perpétuel oü toutes les difficultés sont expliquées, par M. F. Dubner, et orné de 27 dessins par M. Barrias. 1 fort volume. Jusqu'à présent, les ceuvres de Virgile n'avaient jamais été accompagnées d'un commentaire concu sur le plan suivi par Jean Bond. C'est en nous conformant, dans notre édition d'Horace, à son systeme d'explication que nous en avons reconnu loute l'utilité, si toutefois, comme nous l'avons fait, on y tient compte des progres de la critique. Aussi avons nous pensé que ce serait rendre service au public amateur de bons ouvrages, que de faire paraitre une édition de Virgile pa- reille à celle d'Horace. Nous avons chargé de ce travail M. Dübner, qui y ἃ consacré plusieurs années. Son nom si connu dans la philologie et la critique sera pour les lecteurs une garantie de l'excellence du travail, de la clarté et de la justesse des explications, qui se présentent toutes sous la forme la plus simple. Toutes les fois cependant que l'iotelligence du texte et de l'intention de l'auteur a nécessité des notions d'un ordre plus savant, provenant soit de l'histoire de l'antiquité, soil des travaux de la critique, M. Dubner les a introduites sans hesiter dans son commentaire. Mais il a su par la netteté et la concision de ses explications les meltre à ia portée de tous les lecteurs. ll a suivi de préférence les commentateurs de l'antiquité, Servius, Probus, etc., toutes les fois qu'ils lui ont paru étre dans le vrai, et il a su lirer de ces anciens aus teurs plusieurs explications lumineuses, négligées ou méconnues par ses devanciers. Ce beau travail qui, outre les ceuvres completes de Virgile, contient encore plusieurs opuscules dont quelques-uns sem- blent faussement attribués au poéte de Mantoue, s'adresse donc aussi bien aux jeunes écoliers qu'aux lecteurs érudits et aux amateurs des chefs-d'ceuvre de l'antiquité. Édition filets rouges et vignettes gravées par Édition filets rouges avec vignettes photographiées, car- M. HUyOop.-- e. v ks ΕΝ ΠΥ ΤᾺ LODnBÓB.. Q πὲ σον ὦ τ κα τς » s. 3) m IEEE . . 40 fr. ἘΠΕ εν ον» τὸ ἘΠ Ee us » DAN Édition filets rouges , vignettes imprimées sur La méme, reliure antique... ... «s «« « OUff. paperdeChine.. . . . . . . . .. Suisse et Sous presse : DANTE, PÉTRARQUE, RABELAIS, MONTAIGNE, RACINE, BOILEAU, LA FONTAINE. à OUVRAGES GRECS ET LATINS AVEC LA TRADUCTION FRANCAISE, PINDARE et DE LA POÉSIE LYRIQUE A SES AGES DIVERS, par M. VILLEMAIN. 2 vol. in-8^. Les Hymnes de Pindare avec le texte grec et des notes, par M. Villemain. Le tom. 1** est en vente. Tome I*' : Essais sur le Génie de Pindare et sur la poésie lyrique dans ses rapports avec la vie mo- rale et religieuse des peuples. Prix....... erri E οὐ νύ... Dio. zer SMS δ ον, Ὁ P, HOMERE, Iliade, traduction francaise par Dugas-Monibel. 1 vol. in-08. ν «eese 3r, -— Odyssée, 1,v0l, In-18- je je ον eyes expe MICE ὁ rele ρὲ: niil e ἡ» eG ΜΡ à FABLES DE BABRIUS, trad. en francais par M. Boyer, prof. au collége Saint-Louis.In-8. 2 fr. 50 e. THUCYDIDE, traduit par 4mbr.-Firmin Didot, avecle texte enregard et notes. 4 vol. in-8.... 12 fr. Le texte et la traduclion, ainsi que les notes, forment en tout quatre volumes in-8. On s'est astreint à conserver la plus grande fidélité dans cetle traduction; aussi peut-on assurer que, pour faciliter l'intelligence du texte, elle sera d'un plus — secours que les traductions latines elles-mémes. Dans les notes, on s'est borné à ne rien dire que de neuf sur le texte e Thucydide, qui a été revu sur les manuscrits de la Bibliotheque impériale. THÉOCRITE , traduit en vers par M. Firmin Didot, avec le texte en regard. 1 vol. in-8........ Sfr. PROCOPE, texte et traduction francaise des Ἀνέχδοτα, avec portraits, notice sur l'autorité de Pro- cope, notes philosophiques et historiques et tables chronologiques et alphabétiques des monuments du régne de Justinien, par M. ISAMBERT. 2 vol. in-8. Prix... cese ms 18 fr ———— saa ALL LII ! OUVRAGES GRECS. ET LATINS. 37 JUSTINIEN ET SON ÉPOQUE, par M. IsaAMBERT. Cet ouvrage se compose de la traduction fran- qaise de Procope, d'une histoire chronologique et d'une dissertation sur Justinien , avec portraits et tables. 2 forts vol. in-8* en deux parties. ......- d.n διὸ εἰ «ον oro o o Ras ii aao vé Sd οὖν alid 2707 DO fir. ARISTOTE.— LA MORALE ET LA POLITIQUE, traduites du grec par M. TÀurof, professeur au Collége de France et à la Faculté des lettres de Paris : : ' LA MORALE, 1 fort v. in-8. Prix, br. 3 fr. — LA POLITIQUE, 1 v. in-8. Prix, br........ssss 8 fr. DIODORE DE SICILE, trad. par le méme. 7 vol. in-8 , contenant tous les nouveaux fragments. 21 fr. C'est la premiere fois qu'on a une traduction complete de Diodore de Sicile. M. Miot y a consacré plusieurs années d'un travail consciencieux et en s'éclairant des avis de ses collegues à l'Académie des inscriptions et belles-lettres. DION CASSIUS, texte et traduction par M. Gnos, inspecteur de l'Université, formera 7 vol. eollationnés sur les meilleures éditions, sur les mmss. de Rome, Florence, Venise, Naples, Turin, Munich, Heidelberg, Tours, Besancon. Tomes 1 à 4. Prix de chaque vol ......... οὐέσφο συν 10 fr. On peut dire qu'il n'existait pas de traduction francaise de cet important historien, dont le récit commencait aux origines de Rome jusqu'à Alexandre. M. Gros a remis à leur place chronologique les fragments découverls successivement par Orsini, Valois, Morelli et Angelo Mai. NICOLAS DE DAMAS, Vie de César. Fragment récemment découvert et publié pour la premiére fois en 1845. Nouvelle édition, par N. Piecolos, D. M., accompagnée d'une traduction francaise par M. Al/red- Firmin Didot, et suivie d'observations sur tous les fragments du méme auteur. 1 vol. in-8... 3 fr. Ce Fragment, nouvellement découvert dans la Bibliotheque de l'Escurial par M. Müller, est un des morceaux les plus inté- ressants de l'histoire romaine. 11 donne des détails tout nouveaux sur les événements qui se sont succédé depuis la mort de Cé- sar Jusqu'à l'avénement d'Auguste, événements peu connus jusqu'à présent, On s'est astreint, dans la traduction, à observer la Ius grande fidélité, HORACE. Okuvres lyriques, traduites en vers francais, avec des notes explicatives, par le comte Gabriel de Nattes.2 vol. in-8. Prix. ...... eee dco pa CU e Ro ΟΡ ΟΝ sx. 10H. Idem. Odes, Satires, Épitres, Art poétique. Traduction, par P.-L. Lezaud. 1 vol. in-18. Prix. 3 fr. J.-F. VAUVILLIERS. Traduction poétique des odes les plus remarquables de Pindare. 1 vol.in-8?. 6 fr. DEVILLE. Essai sur l'exil d'Ovide. 1 vol. in-8.. .. 4... . er. 2 fr. 50 MACROBE. — Traduction francaise seule, par M. DUROZOIR. 2 vol. in-8.......... eese. Sfr. COURNOL (Hippolyte). — HORACE, ceuvres completes, traduites en vers. 4 volumes in-18. Idem. YYRGILE, ceuvres complétes, traduites en vers. 3vol. in-18. Les deux ouvrages ensemble. 24 fr. WÉRODIEN. Histoire romaine depuis la mort de Marc-Auréle jusqu'à l'avénement de Gordien IIT, traduite du grec, par ΤΕῸΝ HALELY. 1! vol. in-18.,..... s.s néoscc oup bd duae cebcitec ORC d ————— —— —— OUVRAGES GRECS, LATINS ET ORIENTAUX. BABRIH (seu Balebrii) FABUL/E JESOPICJE ed. BOISSONADE, membre de l'Académie des ins* . criptions, avec traduction latine, notes et préface (editio princeps). Un vol. in-8........ 7 fr. 50 c. Publiées sur le manuscrit découvert au mont Athos par M. Minoide Minas, dans la mission que M. Villemain, ministre de l'instrucjion publique , lui a contiée. AIAAEKTIKH ΕἸΣΑΤΏΓΗ, parGalien (editio princeps), dédiée à M. Villemain , avec introduction et notes, par Minoide Minas. In-8. .... vds Cet ouvrage, ainsi que le précédent, a été découvert dans les monastére& du mont Athos par M. Minas, envoyé pour une exploration scientifique par M. Villemain, ministre de l'instruction publique. J£NEAS GAZJEUS ET ZACHARIAS ed. Boissonade. 1 fort volume in-8.................. 12fr. Ἢ KAINH AIAOHKH, Novum Testamentum juxta Griesbachianam recensionem , edente X. Brosset. 2 vol. δ.» dos. des cia vi c es qvi hend ied tede) δον 7 (EE in-18 d'environ 600 pag. Tres-jolieéd....... lee coo oaocd d στ ΤΌ τ τατος «τὸ δῺῊ CH. DAREMBERT. Philostrate, Traité sur la gymnastique (texte grec), accompagné d'une traduction en regard et de notes. 1 vol. in-8 . . . .. US XN OX τον AR ALIS OG Ws POTIS NOVUM TESTAMENTUM. Textus graecus versionis latine quem in antiquis codicibus et seriptis restauravit J. N. Jager. (Dédié à Mgr l'archevéque de Paris.) 1851. 1 beau volume in-12. 3 fr. 50 c. Yoir, pour le mérite de cette édition, Bibliothéque des auteurs grecs, arlicle NOUVEAU TESTAMENT. : NOVUM TESTAMENTUM GR.ECE ad antiquos testes recensuit lectionesque variantes Elzeviriorum, Stephani, Griesbachii notavit C Tischendorf. 1 vol. in-12........ COE EE D OCA SEES T1 vs EUSTATHII ARCHIEP. OPUSCULA THEOL., PHILOLOG., HISTOR., e Codicibus mss. Venet., Basil., Paris., edidit Tafel ; in-4...... cnn Wu dd de draMesededueducuNMcrendésxksees v. QA EE. LONGI PASTORALIA e duobus codicibus mss. italicis primum integra grace edidit P. Ludovicus Courier. Exemplar romanum emendatius et auctius recudendum curavit Ludovicus de Sinner.In-8. Prix.. — 9 fr. ORACULA SIBYLLINA, textu ad codices mss. recognito, Maianis supplementis aucto, cum versione metrica, commentario perpetuo, etc., curante Alexandre. 2 vol. grand in-8................. 26 fr. [O0 DO OC OTT T CIT, CLA E PERTALC OU LIC A IC ERRERA EHE: 4c PERSIHI FLACCI SATIR.E, etc., ed. Achaintre. 1 vol. in-8........ 8n τ κκ εκ καν εἷὰ ΘΝ, JUVENALIS SATIR.E ad codd. parisinos recensit2?, etc.; aecedunt Had. et Cl. Valesiorum nota inedite, ed. Achaintre. 2 vol. in-8........ eese enn HH nne ΡΘΕ ᾿ς τ ἡ PHJEDRI FABULARUM JESOPIARUM e codice Pithzeano et variantibus codicis remensi, ed. Berger COOBSCOAETERTQLCD IT LOLDILEIDILL E Σου. εὐ i Lg t MEI pe ce τ e PHILODEMI RHETORICA grace et latine. Ed. Gros, 1840, 1 vol. grand in-8............. 10 fr. THUCYDIDE DE MORSTADT et GERVINUS. 3 vol. de texte et 2 vol. d'annotations. Prix réduit. 16fr. LEXICON THUCYDIDEUM, par M. A. E. BErANT (de Genéve). 2 vol. in-8? cart... ....... 30 fr. |2ÉÉ—————— ÉÉUEIPI 38 OUVRAGES GRECS ET LATINS. PICCOLOS. Paul et Virginie, trad. en gree moderne. 1 vol. in-8......... esses Ε fr. 50 c. PARERGA. Choix de poésies, trad. en grec. 1 vol. in-8........ csse T ἢν DE GREGORY. De Imitatione Christi et Contemptu mundi omniumque ejus vanitatum. Editio primava autographica Codicis de Advocatis seculi xir, cum notis et variorum lectionibus, curante Equite G..de τοσοῦ 1855. vol. ib-8. Prix. 2301 4222.08 δ ἘΠῚ ἀροῦν ἤν δ ΟΣ EU GO de DE IMITATIONE CHRISTI, etc., edi/io secunda, orthographia emendata, Codicis de Advocatis seculi ΧΙ, cum notis et variorum lectionibus, curante Equite de Gregory, etc. 1833. 1 vol.in-8. 10 fr. VARRONIS ( M. Terentii) Sententiz inedite? , publiées et commentées par M. Dewit, professeur de l'Université.de Padoue: In-8-..53.. «. 9 ete enit em oie ue o afta olo oni n δα δε. σον sno IPIE REL Contient quelques autres fragments inédits de Cicéron, elc. extraits de ce manuscrit inédit de la bibliothéque du sé- minaire de Padoue. GOBINEAU (DE).— LECTURE DES TEXTES CUNÉIFORMES, 1 vol. in-8o. Prix....... 6 fr. 50 DE SLANE(MaC-GUCKIN). — VIE DES HOMMES ILLUSTRES de l'Islamisme (en arabe), par Ibn-Khallican. In-4, en cinq parties , chacune du prix de. ...«.. Ὁ Ὁ Ὁ κεν εν νκεν εν eese 10 fr. RIG-VEDA, ou Livre des hymnes, traduit du sanserit par M. Langlois, membre de l'Institut. 4 vol. grand in-8. Ouvrage terminé. Prix de ces quatre volumes.......... “σον νον nn nsn 40 fr. SPICILEGIUM SOLESMENSE, Complectens SS. Patrum auctorumque ecclesiasticorum anecdota hactenus opera, publici juris facta, curante Domno J. 8. Pitra, O. S. B. monacho, e congregatione gallica, nonnullis ex abbatia Solesmensi opem conferentibus. T. I, II, III et ἼΥ͂... -.«.. «0660 66.6 65.556 5 Mister rc sena BL. Cet important ouvrage, dü entiérement aux travaux éclairés des bénédictins de l'abbaye de Solesmes et comprenant plus de cent cinquante auteurs en partie ou totalement inédits, sera divisé en deux séries de cinq volumes chaque. Prix du vol. 15 fr. Des prolégoménes renfermeront une notice historique et littéraire sur chaque auteur. Le texte sera collationné sur les meilleurs manuscrits, enrichi de variantes et éclairci par des notes indispensables. Quelques dissertations seront ménagées pour ἢ νὴ les questions les plus graves. (Toute la publication sera latine, et les textes grecs ou orientauz traduits en regard.) GALLIA CHRISTIANA, In Provincias ecclesiasticas distributa; in qua series et historia Archiepiscoporum, Episcoporum et Abbatum regionum omnium quas vetus Gallia complectebatur ab origine Ecclesiarum ad nostra tem- pora deducitur, et probatur ex authentieis instrumentis ad calcem appositis. A Monachis congregationis S. Mauri ad tertium decimum tomum opere perdueto , £ozuwm quartum decimum, ubi de provincia Turonensi agitur, condidit Bartholomzus Hauréau. Ce volume, qui continue l'eeuvre des bénédictins, renferme les douze diocéses qui composent la province ecclésiastique de Tours. Le volume in-folio se compose de quatre livraisons. En vente le tome XIV. Prix... va s Dile loj e Mora e EUR NER '"Torne: X Y faseicule 475. Prix. cess κοῖτον οιριοον se tn cea oe vie nies vos aieo v erae le MIS CRNIS RENE ANNALES ECCLESIASTICI, . Quos post Casarem S. R. E. eard. Baronius, Odoricum Raynaldum ac Jacobum Laderchium presbyteros congregationis oratorii de urbe, ab anno MpLxxir ad nostra usque tempora continuat , Augustinus Theiner, ejusdem congregationis presbyter, consultor SS. congregationum indicis libro- rum prohibitorum , episcoporum et regularium , ac sancti officii , socius collegii theologorum archi- gymnasii romani, Academic pontifici: archeologi&/ et Academia Herculanensis, tabulariorum S. R. E. prefectus, etc. etc. 9 vol. ui-folio. — Prix... 2. . lere sopa ssi vp seni. NS ERR EE BIBLIOTHECA PATRUM CONCIONATORIA HOC EST, ANNI TOTIUS EVANGELIA, FESTA DOMINICA, SANCTISSIMJE DEIPAR.E ILLUSTRIORUMQUE SANCTORUM SOLENNIA , HOMILIS ATQUE SERMONIBUS ADORNATA 585. PATRUM SCRIPTORUMQUE ECCLESIASTICORUM , QUI TREDECIM PRIORIBUS SJECULIS FLORUERUNT, OPERA ET STUDIO F. FRANCISCI COMBEFIS, Ordinis FF. Predicatorum Congregationis Sancti Ludovici. Editio perquam diligenter castigata, novis monumentis amplificata, dissertationibus et commentariis illustrata, schoiiis, anno'ationibus appendicibusque locupletata, accurantibus una presbyteris Joan. Alexio Gow&L , quondam Parocho in Dicecesi Remensi, et Ludovico PERE, in litteris Licentiato , olim rhetoric: atque philosophiae Professore. La Bibliotheca Patrum concionatoria paraitra par parlies complétes dans le format in-4? à deux colonnes. Chaque volume , pouvant se délacher de la collection entiere, se vend séparément." II contient la matiére de plus de trois volumes in-5^, et coüte 10 francs. Le volume des Fétes de JYotre-Scigneur est en vente, —— 92 0 m ——— HISTOIRE ( UNIVERS PITTORESQUE . 39 HISTOIRE ET VOYAGES. UNIVERS PITTORESQUE. HISTOIRE ET DESCRIPTION DE TOUS LES PEUPLES, DE LEURS RELIGIONS, MOEURS, COUTUMES, ETC. Soixante-cinq vol. in-8, avec plus de 3000 gravures représentant les sites principaux, les monuments anciens et modernes , les costumes, meubles, objets d'art et autres. Le grand nombre de souscripteurs à cet important ouvrage (tout à la fois Histoire et Description de l'Univers) nousa permis d'apporter des améliorations successives qui ont été appréciées de tous nos lecteurs. Le mérite de la rédaetion, le grand nombre de gravures et leur belle exécution ont assuré à cet ouvrage un succes européen. En effet il est traduit dans presque tous les pays. Pour pouvoir renfermer dans un nombre de volumes peu considérable un ouvrage aussi impor- tant, et beaucoup plus complet que celui qui a été publié à Londres en 1747, et qui, traduit en francais, ne forme pas moins de 46 volumes in-4" et 126 volumes in-8?, il nous a fallu adopter une disposition typographique qui permit de renfermer en un seul volume la valeur de trois volumes. L'histoire et la description de chaque pays ont été confiées à des littérateurs distingués (la plupart membres de l'Institut ou de l'Université) qui, par le séjour qu'ils ont fait sur les lieux et par le mérite de leurs ouvrages, étaient désignés d'avance pour traiter chaque spécialité. Cette publication a rassemblé dés son origine vingt mille souseripteurs, car elle répond à un besoin général, celui de connaitre notre Univers. Il remplace une foule d'ouvrages volumineux , rares et souvent d'un prix inaccessible. Chaque volume se vend. séparément, et offre une histoire compléte d'un pays et tout ce qu'il offre d'intéressant et de véritablement utile à connaitre sous le rapport des mceurs el des usages. EURO P E. (Complet en 37 volumes, dont 14 pour la France.) ALLEMAGNE, par M. Le Bas, membre de l'Institut. 2 vol. de 62 feuilles de texte et 200 grav. 12 fr. Deux volumes renferment cette histoire si vaste , οὐ l'on voit &e développer successivement l'importance acquise par les États qui constituent l'Allemagne proprement dite. L'Autriche , si longtemps prépondérante en Allemagne, voil successi- vement là Prusse, la Saxe el les autres États lui disputer la suprémalie. ANGLETERRE, par MM. GALrBERT et Cl. PELLE, rédact. dela Revue britannique. 3 vol. et 136 gra- TEE D'carto-:. 2. $227 20v A ELJCRGCAGUE οὐ σον τ 3. B τ δ τ A cOOOOUOc do odecdonc: dice ie Aprés la France , l'histoire et description de l'Angleterre était l'une des parties les plus importantes de l'Univers pitto- resque. Liée intimement à notre histoire depuis Ta conquéte par Guillaume le Conquérant jusqu'à la fin du régne de Charles VII, l'Angleterre, depuis cette époque jusqu'à nos jours, par la rivalité politique et commerciale toujours inces- sante qui existe entre les deux pays, soil en paix, soi! en guerre, est de tous les pays celui qui nous offre le plus d'instruc- tions. nitore qui nous a précedes dans la forme du gouvernement constitutionnel, étend ses conquéles dans toutes les parties de l'univers, prépare les voies à la civilisation , et ofíre un intérét puissant, soit qu'on la suive dans ses im- menses envahissements à l'extérieur, soitdans les progres de son industrie, de son commerce et de sa politique, soit enlin qu'on l'étudie dans ses meeurs et usages. Les rédacteurs de cette Histoire, qui ont parcouru l'Angleterre ainsi qu'une partie de ses colonies, ont mis à profit les travaux les plus récents publiés dans le Royaume-Uni. ÉCOSSE ET IRLANDE, et Suite de l'Angleterre jusqu'à l'année 1844. 1 vol. et 72 pl....... 6 fr. AUTRICHE, BOHÉME, HONGRIE ET CONFÉDÉRATION GERMANIQUE, PRUSSE, SAXE, BA- VIERE, ET PETITS ÉTATS D'ALLEMAGNE. 1 trés-fort vol. accompagné de 76 planches, par M. Le Bas, membre de l'Institut. Prix.......... eU He E S νὸς IT τις κὸν δἰ τοῦτες ζσνως sos τὰ xor ΘΙ ῈΡ. dU avoir présenté dans les deux volumes précédents l'histoire générale de l'empire d'Allemagne, il fallait en donner les histoires parliculiéres, et pour ainsi dire les biographies des différents Elats, qui sont les personnages de ce drame Dagegen dont le dénoüment doit étre, sinon l'unité de l'Allemagne, du moins sa division en deux ou trois grandes natio- nalités. Ce volume conlient les histoires détaillées de l'Autriche, Boheéme et Hongrie, de la Prusse, de laSaxe, de la Baviére, du Hanovre et de tous les pelits Etats dont l'ensemble constitue la Confédération germanique. BELGIQUE et HOLÉANDE, par M. VAN HassELT, membre de l'Académie royale de Bruxelles. 1 vol. de 35 feuilles et 60 pl........;...-..... Ac e ccedpocprm He ec E SOS us bru MRDRERG Peu de pays en Europe offrent une histoire aussi difficile à coordonner que celle des Pays-Bas. Sa division en petites . principautes indépendantes, la division entre les races nationales qui Ja composent, enün les luttes successives de l'Alle- magne, l'Angleterre et la France, dont elle fut le théátre, s'opposaient à aucun mouvement d'ensemble. Au milieu de tant de mouvements contraires, l'historien Leo est le seul qui ait réussi à indiquer une méthode logique : C'est la méthode que M. Van Hasselt a adoptée en la modifiant par des documents nouveaux. Sans s'appesantir sur l'époque romaine et carlovingienne, qui est du domaine de l'histoire générale, il s'attache à la formation de l'individualité nationale des Pays-Bas ar l'érection des grands fiefs au IX* siecle, jusqu'à leur réunion presque totale sous le sceptre du duc de Bourgogne Philippe le Bon. Viennent ensuite les dominations élrangeres , d'abord de la maison de Valois, puis de celle d'Espagne, entin de celle d'Autriche, qui se prolongent jusqu'à la révolulion francaise. Α Vhistoire des communes, des expéiitions militaires au temps des croisades, etc., euccéde enfin la terrible guerre de n --— siecle, qui fait déchoir la Belgique de sa grandeur, tandis que la Hollande étonne l'Europe par sa puissance et sa splendeur. . DANEMARK, par M. Evni&s, membre del'Institut. 1 vol. et24 pl.............4 . ἐν 4 fr. M. Eyriés , mettant à profit les documents originaux publiés en Danemark et dansles langues du Nord, expose un tableau fidele des vicissitudes de ce pays , qui passe successivement de l'anarchie sous la domination de rois habiles, tels que Canuts qui récit une partie de la Norwége et de l'Angleterre; sous Waldemar 1“ et Waldemar ΠῚ] ; sous Marguerite, qui, par le traité de Calmar, réunit sous son sceptre les trois royaumes du Nord ; sous la tyrannie cruelle de Christian II; enfin, cette histoire est continuée jusqu'à l'époque actuelle. |m————————V-—VA—————— HÓUPMMU 40 HISTOIRE (UNIVERS PITTORESQUE ). ESPAGNE, par M. Joseph LAvALLÉE et M. Ad. GuÉnOULT , consul de France. 1 vol. de 31 feuilles et 52 planches......-« esee hehehe enne enne emnmee ems nns. Ὁ ἔν. En écrivant cette Histoire, on s'est atlaché à présenter ce pays si intéressant avec ses passions nalionales, ses superstitions, ses vices, ses vertus, ses légendes apocryphes et ses traditions chevaleresques, Pour cela, c'est sur les au- Leurs espagnols, dans les recueils des lois, constitutions, codes, etc., et autres documents qu'on s'est appuyé de préféren sans négliger les écrits modernes. Pour ce qui concerne la domination arabe, les ouvrages de Cardonne, Conde, Reinau et Romey ont été consultés; pour l'époque chevaleresque, les chroniques et romanceros; pour l'époque moderne, M. La- vallée a profité des mémoires inédits de son oncle le colonel Esteban, l'un des principaux défenseurs de Saragosse. La littérature et les beaux-arts occupent une part importanle de ce récit. ESPAGNE, continuée jusqu'à nos jours par M. JosEPH LAVALLÉE; ILES BALÉARES, par M. FRÉ- DÉRIC LACROIX ; SARDAIGNE, par M.le chevalier p GREGORY ; CORSE, par M. DE FRIESS-COLONNA. 1 vol. de 28 feuilles et 55 planches.......... eee eere teneis ἴθ fr. FRANCE, par, M. Lr Bas, membre de l'Académie des inscriptions et belles-lettres, maitre de conférences à l'École normale. : I'* Partie. ANNALES HISTORIQUES. 2 vol. et33 cartes hist. color., dressées par M. Dussieux. 12 fr. II* Partie. DICTIONNAIRE ENCYCLOPEDIQUE DE L'HISTOIRE DE FRANCE. 12 gros volumes avec 620 gravures représentant tout ce que la France offre de plus remarquable.......... 80 fr. Prix des 5 premiers volumes, chacun............ cerne eh ehh esse sss D f. Les tomes 6 à 11, ayant chacun plus de 800 pages......si een 7 ἔτ. Le tome XII et dernier, contenant 1015 pages...........e see nme. B fr. Le méme ouvrage, divisé en 12 volumes. ( Texte seulement.)....«. eee n n 95 fr. Planches:;.9 vOlnmnPs. e suee uio inmemor jn ejeitjao miei piolojole ioa c]ajein fe ien A SEC REED Les trois volumes de planches se vendent séparément......... eee IO 80 fr. On n'avait point encore eu l'idée d'en présenterles ANNALES dégagées de tous les détails concernant les mceurs, les usages, coutumes , les biographies, les descriptions des villes, contrées et provinces, enfin de tout ce qui entravait la lecture du récit et empéchait de saisir l'ensemble de notre histoire nationale. Jamais on ne l'aura connue aussi bien qu'à l'aide de cet ouvrage. Le DICTIONNAIRE ENCYCLOPÉDIQUE, qui se vend séparé, gerl decomplément indispensable à toute histoire de France. Les 12 volumes dont il se composerenferment Ja matiére de 86 volumes in-8 ordinaires, et cependant ils ne contiennent que ce qu'il n'est permis à personne d'ignorer. Dés qu'on consultera cet ouvrage, il répondra à toutes les questions. πον. On trouve dans le Dictionnaire l'histoire particuliére des rois, des grands vassaux, des fiefs, des abbayes , des ordres religieux et politiques, des communes , des villes, des institulions, des lettres et des arts , du commerce et de l'industrie; la géographie , l'archéologie, enfin la biographie des hommes célébres. Dans la préface, en téte du xii* volume, M. Le Bas indique les noms de MM. les professeurs de l'Université et éléves de l'École des Chartes qui ont concouru, par des articles spéciaux, à la rédaction de cette Encyclopédie nationale, Une série de 620 planches, exécutées d'apres les documents les plus authentiques et les renseignements que MM. Lenor- mant, Alexandre de Labordeet Le Bas, membres de l'Institut; MM. Albert Lenoir, Viollet-Leduc et Horeau, archi- tectes; MM. Taylor, Gailhabaud et autres savants et artistes ont bien voulu nous communiquer, a été réunie el coordonnée n M. Lemaiire, d'aprés un ordre chronologique et méthodique, afin que ce vaste recueil püt servir aux recherches iistoriques, archéologiques et artistiques, et formát une véritable Aistoire par les monuments. GRECE ANCIENNE , par M. POUQUEVILLE , membre de l'Académie des inscriptions et belles-lettres. 1 vol. orné: de 112 planches et de 2 cartes... ....-«- «aene ene anre ones iens pius ἢ Dans un cadre succinct, M. POUQUEVILLE ἃ pu décrire la Gréce et nous en offrir l'histoire, si pleine d'intérét, en esr toujours sur les auteurs originaux. Son travail embrasse le vaste espace quj s'écoule depuis l'invasion des Pélasges dans le Péloponése (1800 ans avant J. C.) jusqu'à l'asservissement des Grecs par les Romains (146 ans avant J. C.). GRECE ROMAINE ; BYZANTINE, TUnQUE et RÉGÉNÉRÉE, par M. Wladimir Brunet de Presles, membre de l'Académie des inscriptions et belles-lettres, et M. Alexandre Blanchet. (En publication.) Le premier volume de la Gréce, par Pouqueville, s'arréte à la prise de Corinthe, en I46 av. J. C. L'auteur du deuxieme volume, M. Brunet de Presles, membre de l'Institut, en poursuivant jusqu'à nos jours le récit des événements dont cette contrée est devenue le théátre, s'est attaché à faire ressortir tous les traits par Au red la nationalité grecque s'est conser- vée en dépit des révolutions et des conquétes. L'état des arts et de la littérature, l'établissement de la religion chrétienne, dans laquelle Ia Gréce opes une nouvelle vie, la lutte contre l'islamisme, les croisades qui mirent en présence deux races et deux civilisations si différentes, répandent sur les longues annales byzantines un intérét puissant. (20 2 MS sont en vente. La quatrieme partie, qui s'étend dela conquéte otlomane au regne du, roi Othon, est sous presse. ILES DE LA GRECE, par M. Lacroix, professeur d'histoire de l'Académie de Paris et de l'École francaise à Athénes. 1 vol. et 16 planches............ ον στον νον nen rre 8 ff. Un grand nombre de voyages et les missions scientifiques confiées par le gouvernement francais à MM. Ch. Texier, Ph. Le Bas, Buchon, etc., ont donné sur ces contrées si belles, si importantes etsi peu connues des renseignements pré- cieux, qui ont été mis à profit et. qui ajoutent un grand intérét à ce volume. M. Lacroix, par son séjour en Grece el ses MUS récents dans les iles, était mieux que personne en état de donner une histoire des iles de la Gréce, qui manquait complétement depuis celle d'O'Dapper. L'École francaise d'Athénes a permis aux jeunes professeurs de parcourir la Gréce dans toutes ses provinces et de la mieux ehudier. Plusieurs d'entre eux ont contribué à la rédaction de ce volume et ont mis leurs travaux à la disposition de . Lacroix. ITALIE ANCIENNE, par MM. Duruy, Filon, Lacroix et Yanoski, professeurs d'histoire de l' Académie de Paris, maitres de conférences ou anciens éléves de l' École normale. 2 vol., 128 plan- ches:et 7 Cartes. ἍΜ“ ΤΥ“ ie eri me MORES NE Cet ouvrage n'est point une nouvelle Histoire romaine. C'est l'histoire, comme le titre l'indique de toutes les po- pulations qui , des Alpes au détroit de Messine, ont coexisté dans l'Italie jusqu'au moment ou Rome les a placées suc- Cessivement , par la conquéte , sous sa forte domination. Rome n'apparaitra pas ezciusivement dans cetableau historique. On y verra figurer tour ἃ tour les Étrusques, les Latins, les Sabins, les Samnites , les Ombriens , les riches et populeuses cités de la Grande-Grece et les tribus gauloises de la Cisalpine. Aprés la guerre sociale, et surtout quand le Principat aura remplacé la République, c'est Rome particulierement qui sera l'objet du récit et des considérations ; toutefois l'histoire des diverses localités de l'Italie, sous le régime impérial, ne sera pas négligée; elle trouvera méme une large place dans les cha- pitres qui traiteront de l'état des propriétés et du régime municipal. : L'ouvrage se divise en deux parties : I^ le récit des événements qui se sont accomplis, en Italie depuis les temps les plus anciens Jusqu'à la grande invasion des barbares, époque οὐ commence le volume publié par M. le chevalier Artaud ; 2? les dissertations que l'on peut intituler Antiquités saliennes, et qui contiennent divers morceaux sur le gouvernement, des Romains (sénat, assemblées , magistratures , elc.), la religion, l'art militaire, le commerce et l'industrie, les maurs, les lettres , les sciences et les arts de l'ancienne Italie. ITALIE , par M. le chevalier ARTAUD, ancien chargé d'affaires à Florence et à Rome, mem- bre de l'Académie des inscriptions et belles-lettres. 1 vol. orné de 96 plancheset de 2 cart.| g fr. SICILE, par M. DE LA SALLE, correspondant de l'Institut de France, avec 24 gravures. . (Ces deux ouvrages réunis forment ensemble 1 vol. de 36 feuilles de texte et 120 planches. ) Personne ne connait mieux l'Italie que M. le chevalier Artaud , qui l'a longtemps habitée. Son Histoire est la seule qui, dans un pareil cadre, offre l'ensemble de tant d'histoires partielles des petits Elals de l'Italie, presque continuellement en HISTOIRE (UNIVERS PITTORESQUE). 41 uerre entre eux ou en révolation et dont le récit adfoitement disposé forme l'histoire générale de l'Italie, qu'on peut suivre ci dans tous ses détails. La Sicile a été contiée à M. de la Salle, correspondant de l'Institut. Les planches et les cartes ajoutent encore à l'intérét de ce volume, qui contient en un seul la matlére de trois. POLOGNE, par M. CnanLES FonsTER, ancien secrétaire du vice-roi de Pologne. 1 volume de 22 feuilles et 56 gravures....... S NV «s co» ehe oA EHCRHPOOE ET ON P! o0 C Li NEL 4 fr. ine avoir décrit l'histoire des diverses populations qui successivement vinrent fondre sur la Pologne , l'auteur en *erit l'histoire générale, divisee en quatre grandes époques : I* la Pologne conquérante (860-1139) ; 2* la Pologne en partage (1139-1333 ) ; 3* la Pologne florissante ( 1333-1588 ) ; 4* la Pologne en decadence (1589-1795). Les derniers et unestes événe- ments de 1830 terminent le tableau des malheurs de ce pays. PORTUGAL, par M. FERDINAND DENIS, conservateur à la Bibliothéque Sainte-Geneviéve. 1 vo- lume de 28 feuilles et 32 planches. Prix.......- EB, ΑΘ ΔᾺΝ yop ms Abe e γῶν οἱ "ΧΦ DE Le Portugal, disait le célébre Pombal , est comme ces continents dont nul ne connait l'intérieur et dont quelques per- sonnes seulement ont visité les cótes. En effet, à l'exception de quelques grands événements et de quelques grands nomas qui résonnent depuis trois siecles dans l'histoire, tout est resté ignoré. Nul peuple cependant, avec un territoire aussi restreint, n'a fait de plus grandes choses. M. Ferdinand Denis, profitant des travaux de ses devanciers, a cherché surtout dans les chroniques le sens historique du moyen áge. Lorsque vient l'époque mémorable ou le Portugal prend l'initiative des grandes découvertes et ou ce petit peuple marche à la (ete des nations, l'auteur raconte avec detail ou plutót laisse parler naivement les vieux historiens, bien plus exacts que ile l'ont été les historiens du xvri* siecle. De tous ces hommes qui jouent un róle Duc dans l'histoire du monde, il choisit les plus éminenls et leur conserve leur véritable caractéce. On voil se dévoiler une série d'événements extraordinaires. RUSSIE et SIBÉRIE, par M. CHOPIN; CRIMÉE et Provinces asiatiques, CIRCASSIE et GÉORGIE , par M. C. FAMIN ;et ARMÉNIE, par M. Bon£,orientaliste. 2 vol. de 55 feuill. et 156 gravures.. 12 fr. M. Chopin, ayant l'avantage d'avoir habité la Russie et. d'en savoir parfaitement la langue, a pu rectifier bien des erreurs de ses devaneiers et. nous instruire de beaucoup de faits ignorés qu'il a puisés aux sources originales. L'histoire de la Crimée et des autres provinces asiatiques de la Russie, telles que la Circassie, la Géorgie et l'Arménie, compléte l'histoire de ce vaste empire. CONTREES DE L'EUROPE ORIENTALE, par M. CuoptrN et M. UBICINI. — BOSNIE, SERVIE, HERZÉGOVINE ; BULGARIE, SLAVONIE, ILLYRIE, CROATIE, DALMATIE, MONTÉNÉGRO, ALBANIE, par M. CnoPIN ; VALACHIE , MOLDAVIE, BUKOVINE, TRANSYLVANIE, BESSARABIE, par M. UniCiNr, un fort vol. et 44 planches et cartes; prix. ........- ἜΑ di var uitiis uoa ΚΙ Ir. Aprés un coup d'eil général sur les provinces qui sont comme le nceud de la question d'Orient, M. Chopin parcourt l'histoire politique de ces peuples, en glanant, selon l'ordre chronologique, dans les annales de l'empire romain, du Bas- Empire, de Venise, de la Hongrie, de l'Autriche, et finit par arriver à la situation actuelle, née de l'invasion des Mongols et des Turcs et de l'agrandissement de la Russie, Aprés avoir parlé des idiomes slaves, l'auteur insiste particulierement sur les meeurs, comme un des points de vue les plus intéressants de ces provinces. Il táche aussi d'expliquer pourquoi le christia- nisme a eu des effels divers sur ces peuples indépendants, qui auraient pu se constituer fortement étant unis , mais qui ne résistaient, les uns que par des motifs de religion, les autres que par amour de l'indépendance ou méme par des intéréts d'un ordre moins élevé. Dans la littérature M. Chopin a choisi ce qui lui a paru de plus frappant et de plus caractéristique dans les chants serbes et pelit-russiens. Ce travail est complété par celui de M. Ubicini, qui a entrepris d'embrasser dans son cadre non - seulement la Valachie etla Moldavie, mais encore les diverses provinces d'origine roumaine qui en ont été successivement détachées, telles ue la Bukovine, la Transylvanie, la Bessarabie. L'établissement des colonies de Trajan dans l'ancienne Dacie, la fonda- tion des deux principautés au xii* siecle, les capitulations avec la Porte au xtv* et au xv*, le regne des princes phanariotes et les envahissements du protectorat russe au x vii1*, enfin lerrétablissement:des princes indigenes à partir de 1822 marquent les principales divisions de cette histoire, que l'auteur conduit jusqu'à l'origine de la guerre actuelle. SUEDE et NORWÉGE , par M. Lz Bas , membre de l'Académie des inscriptions et belles - lettres, maitre de conférences à l'École normale. 1 vol. de 36 feuilles de texte et 56 grav.......... 6 fr. Des renseignements obtenus du gouvernement suédois ont permis de donner à cette histoire, si peu connue, un degré d'authenticilé dont la plupart des ouvrages historiques sur ce pays sont dépourvus. SUISSE et TYROL, par M. de GorBÉRY, correspondant de l'Académie des inscriptions et belles- lettres. 1 vol. de 30 feuilles de texte et 92 gravures.......... esee PRASOMUR JUI, XA. τ Ὁ ἢ) Cette Histoire, qui embrasse les temps anciens jusqu'à nos Jours, contient en outre la statistique et la description de chacun des cantons. M. de Golbéry a mis à profit toutes les sources authentiques, el il a pris les informations les plus exacles sur ces lieux, qu'il a souvent visités. VILLES ANSÉATIQUES, par M. Roux ΡῈ ROocHELLE, ancien ministre plénipotentiaire à Ham- bourg et aux États-Unis, président de la Société de géographie. 1 vol. et 24 planches. ........ 4 fr. La ligue anséatique formait, au moyen áge, une confédération de quatre-vingts villes unies par de communs intéréts và Leur position géographique donna un rapide essor à leur navigation, accrut leurs forces maritimes, leur mportance politique, et leur fit faire de grands progres dans la marine, le commerce, l'industrie et les arts uliles. Participant aux plus Deer affaires des puissances du Nord et d'une partie de l'Allemagne, elles furent souvent entrainées dans leurs guerres et leurs dissensions civiles et religieuses. L'auteur a cherché surtout à peindre leurs institutions sociales, les démélés qui les divisérent quelquefois, les troubles intérieurs et les moyens employés pour les pu et pour retarder la dissolution de cette ligue. Les trois villes, Lubeck, Bréme et Hambourg, qui la représentent aujourd'hui et qui en ont recueilli l'héritage doivent encore leur durée à la sagesse de leurs institutions. AFRIQUE. (Complet en 7 volumes.) . . ÉGYPTE ANCIENNE, par M. CHAMPOLLION-FIGEAC, ancien conservateur à la Bibliothéque impériale. Tvol:de $3. feuilles.et.92 gravures..- 545. «eme er ntn nnm DUBIE n eti: sete d Τὴν Ce m et beau travail est le premier qui ait été fzit d'apres les témoignages combinés des monuments originaux et des écrivains classiques de l'antiquité. L'histoire des arts, de la littérature et toutes les grandes questions relatives à ce peuple 8i ancien et si remarquable; ses relations avec les autres peuples, surtout avec les Hébreux, sont traitées dans cet ouvrage, pour lequel ont été à protit tous les manuscrits inédits de M. Champollion jeune. ÉGYPTE MODERNE, 1" sous la domination arabe; 2* sous la domination francaise; 3* sous Méhé- met-Ali, par MM. MARCEL , orientaliste, membre de l'expédition d'Égypte, etc., RvME et PRISSE, voyageurs en Egypte et orientalistes. 1 vol. de 41 feuilles et 76 planches.s ......... qs e 29s clam fr. AFRIQUE ANCIENNE, par M. D'AVEZAC. — CARTHAGE , par MM. DUREAU DE LA MALLE, membre de l'Institut, et YANOSKI. — NUMIDIE ET MAURITANIE, par M. L. LacROIX. — AFRIQUE CHRETIENNE et domination des Vandales en Afrique, par M. YANOSKTI. 1 vol. et 24 pl. 6 fr. Ce volume est le premier de la série qui ἃ pour objet l'histoire et 1a description complétes de l'Afrique: il commence 42 : HISTOIRE (UNIVERS PITTORESQUE . » * par une ESQUISSE GÉNÉRALE DE L'AFRIQUE, servant d'introduction à tout l'ouvrage, par M. d'4vezac.— Le reste du volume est consacré à l'AFRIQUE ANCIENNE, depuis les temps les plus reculés jusqu'à l'invasion des Arabes. Aprés une INTRODUCTION générale à l'Afrique ancienne, vient la 1** PARTIE, qui traite de la LIBYE PROPRE, COMPRENANT LA CYRÉNAIQUE ET LA MARMARIQUE, par M. d'Avezac. — La 2* PARTIE, qui traite de LA RÉGION D'AFRIQUE COMPRENANT L'AFRIQUE PROPRE, ou était Carthage, LA NUMIDIE ET LA MAURITANIE, commence par une INTRODUCTION commune à ces diverses contrées, par M. d'Avezac. Vient ensuite l'histoire spéciale de CanTHAGE par M. Dureau de la Malle et M. Yanoski. L'histoire de la NuMiDIE et de la MAURITANIE est l'ouvrage de M. le professeur Louis Lacroiz. Puis vient l'histoire de l'ÉGLISE D'A- FRIQUE , par M. YanosKi. Enfin le volume est terminé par le récit de la DOMINATION DES VANDALES et celui de la RESTAU- RATION BYZANTINE, par M. Yanoski. ALGER, TUNIS, TRIPOLI et FEZZAN, par MM. les capitaines du génie CARETTE et ROZET, M. MARCEL et M. HoErFER. 1 volume, 19 planehes et 2eartes..............seeeeeeernnss.. 6 fr. Ce volume offre 16 résultat des grandes publications exécutées aux frais du Gouvernement, et donne les renseignements les plus exacts et les plus récents sur l'Algérie. Les épreuves du travail! fait par M. Carette lui ont été envoyées ἃ Cons- tantine, ou il était préfet. Les manuscrits du docteur Frank , membre de l'expédition d'Egypte, ont été mis à profit par M. Marcel , pour nous donner une histoire et description d'aprés des documents écrits sur les lieux mémes. M. Espina, professeur au collége de Tunis, donne sur l'état présent du pays des renseignements entierement ignorés, et M. le docleur Hoefer a mis à profit les documents les plus récents publiés soit en Orient, soit dans les pays étrangers. SÉNÉGAMBIE ET GUINÉE, par M. Amédée TARDIEU.—NUBIE, par M. S. CHERUBINI. — ABYS- SINIE, par M. Noél Des VEnGERs. 1 vol. de 37 feuilles de texte, 38 gravures et 4 eartes. ..... 6 fr. On trouvera dans ce volume, rédigé sur les documents les plus récents et les plus authentiques , des renseignements pleins d'intérét. AFRIQUE AUSTRALE, Cap de Bonne-Espérance, Congo, ete. — AFRIQUE ORIENTALE, Mozam- bique, Monomotapa, Zanguebar, Gallas, Cordofan. — AFRIQUE CENTRALE, Darfour, Soudan, Bornou , "Tombouetou, grand désert de Sahara. — EMPIRE DE MAROC, par M. Hoefer. 1 vol. de 32 feuilles avec 2Í-erayures et-une/carte:.-.. «- e» emsrenrrer roles πα -0..:-.-. ς--. ILES DE L'AFRIQUE, par M. D'AvEZAC, garde des Archives de la marine, ete., avec la collabora- tion de MM. de Froberville, Frédéric Lacroix, F. Hoefer, Mae Carthy, Victor Charlier. 1 fort vol. de 51 feuilles'et 69 planelies: Ὁ. ὁ τς. εἴς 17108 UI O8. συν d euge e Sia Dinero ὦ lolo € aree du] S elo lel URN MER MUN Ce volume contientles iles de MALTE, ACORES, MADERE, CANARIES, CAP-VERT, FERNANDO-PO , ASCENSION, SAINTE-HÉLENE, BOURBON , DE FRANCE, MADAGASCAR, COMORES , AMIRANTES , SOCOTORA, iles de la mer Érythrée, ete. , ete. ASIE. (Complet en 11 volumes.) ASIE MINEURE, par M. Ph. Lx Bas, membre de l'Acad. des inscript. et belles-lettres. (En public.) 15 livraisons sont en vente. L'auteur, dans cet ouvrage, a mis à profit, indépendamment des historiens et des géographes de l'antiquité, les écrivains orientaux el byzantins et les voyageurs qui depuis le dix-septieme siécle jusqu'à nos jours ont parcouru l'Asie Mineure. ll a, de plus, extrait avec soin tout ce que les 70 volumes de l'Académie des inscriptions et belles-lettres fournissent de renseignements et de recherches sur cette terre classique. Enfin les Hie Een les médailles et les monuments lui ont aussi fourni de curieux documents sur une contrée dont lui-méme a exploré toute la partie occidentale et ou il a fait d'importantes découvertes. CHALDÉE, ASSYRIE, MÉDIE, BABYLONIE, MÉSOPOTAMIE, PHÉNICIE, PALMYRENE, par M$le;dr HoEFER. 30.planches,er.d Carte: ee» οἰκο suene arose NS" seis SR PIOR x τος Les découvertes résultant de voyages et de fouilles exécutées dans ces contrées, particulierement celles dont nous sommes redevables à M. Botta, donnent à cette histoire un aspect tout nouveau. SYRIE ANCIENNE, par M. Jean YANoskKi, professeur d'histoireau lycée Corneille; SYRIE MODERNE et HISTOIRE DES CROISADES, par M. A. Jules DaviD, orientaliste. 45 pl. et 1 carte....... 6 fr. Nul savant, jusqu'ici, n'a embrassé cette histoire, comme nous l'avons concue, dans son ensemble. On trouvera la série de tousles événements qui se sont accomplis, depuis les temps les plus reculés jusqu'à l'invasion arabe, dans la contrée comprise, d'une parl entre le mont Amanus et la Phénicie, et de l'autre entre la Méditerranée et l'Éuphrate. A cóté du récit se trouvent les descriptions et les nomenclatures géographiques, ainsi que des considérations sur les mceurs et l'ancienne religion des peuples araméens, et sur le commerce de la Syrie aux temps les plus reculés, Un chapitre spé- cial, trés-étendu , a été consacré aux origines du christianisme et à histoire de l'Église de Syrie. La SYRIE MODERNE donne les renseignements les plus exacts et les plus récents; on y trouve l'HISTOIRE DES CROI- SADES présentée sous un jour nouveau à l'aide des documents orientaux et des ouvrages modernes. PALESTINE, par M. MUNK, orientaliste attaché à la Bibliotheque imp. 1 fort vol. et 71 grav.. 7 fr. Aprés avoir décrit le territoire occupé par les Hébreux, l'état physique et l'histoire naturelle , l'auteur rattache à chaque ville les principaux événements , et entre dans les détails topographiques : il guide le lecteur à travers tout le pays, l'arré- tant partout ou s'offre quelque souvenir, quelque ruine, quelque monument remarquable , surtout lorsqu'ils se rapportent à l'Ancien ou au Nouveau Testament. La topographie de Jérusalem et de ses environs, les contrées à l'Est, naguére pres- que entierement inconnues, sont décrites d'apres les meilleurs ouvrages géographiques. Outre la Bible, les écrits de Joséphe et le Taimud, l'auteur a compulsé les Z/inérazres de la Terre sainte, les géographes arabes du moyen áge, les principaux voyages modernes et surtout la Palestine de Reland et la Géographie biblique de Rosenmüller. ARABIE, par M. Noél Drs VERGSERS, orientaliste, vice-prés. de la Société de géographie, etc. 44 plaueles et^f'earte. 2.21252... VUL. Eve Ile Ll uyuele ἄν qs aisfaldidieieie el. τὶς v UU S METRE ER NER Pour percer l'obscurité qui enveloppe l'histoire des Arabes avant l'islamIsme, M. Des Vergers a exposé les chroniques, les traditions, les anciennes poésies; puis , arrivé aux temps de Mahomet, au lieu des luttes de tribu à tribu, entre les habitants d'un désert, c'est un peuple organisé par un génie puissant qui s'élance à la voix de son chef et qui marche à la conquéte du monde. L'empire des kalifes est l'époque la p!us brillante de celte période de gloire. Sciences, littéra- ture, histoire, géographie sont tributaires de l'Arabie; alors la civilisalion arabe remplacait la civilisation romaine, étouffée par les barbares. Plus tard, sous l'empire des Turcs , le pays conserve sa supériorité religieuse ; l'auteur suit cette vaste histoire, el c'est avec sécurité qu'on l'accompagne sur cette terre, qui est encore peu connue de l'Europe. PERSE, par M. DUBEUX, conservateur à la Bibliotheque impériale, etc. 1 vol. et 88 pl.. 6 fr. Nous n'avions pas en France d'histoireet de description de la Perse. M. Dubeux, l'un de nos orientalistes les plus distin- gués, s'est charge de nous faire connaitre les mcurs et l'histoire de ce pays si curieux, jadis si puissant et qui maintenant est, ainsi que la Turquie, totalement déchu. Tout en consultant les sources originales, M. Dubeux s'est surtout appuyé de l'histoire de Perse de Malcolm et des voyageurs Morier, Ousley, Ker-Porter; entin dela relation manuscrite de notre der- niére ambassade à Téhéran, en 1840. INDE, par M. DuBOIS DE FANCIGNY, aide de camp du roi d'Oude, et par M. XAvIER RAYMOND, attaché à l'ambassade de Chine. 1 vol. et 88 AMPH EON ER MENSES CGxTUUSE Les documents originaux et les nombreux ouvrages publiés en Angleterre, ainsi que les renseignements récents re- cueillis sur les lieux mémes par M. de Jancigny, envoyé par le Gouvernement en mission dans l'Inde, sont la base de cette histoire et description, - offre beaucoup de faits et d'apercus nouveaux. M. Xavier Raymond, connu par ses études sur cette parlie de l'Asie, ἃ terminé, en l'absence de M. de Jancigny, son travail d'apres les matériaux qu'il avait laissés. HISTOIRE (UNIVERS PITTORESQUE . 43 * JAPON, COCHINCHINE, EMPIRES BIRMAN, D'ANAM, DE SIAM; DE TONKIN, ILE CEYLAN, ete., ar M. le colonel DUBOIS DE JANCIGNY, ancien aide de camp du roi d'Oude, envoyé en mission par le ouvernement dans l'Inde et la Chine, ete. 1 vol. avec 19 gravures et 3 cartes...........sss. θ {τι CHINE , par M. PAUTHIER, orientaliste. 1 vol. et 73 planches..............e.leeeeeeeeees Off. Ce pays, qui offre un si vif intérét et qui est si peu connu, le sera dans cet ouvrage plus peut-étre qu'il ne l'a encore été dans de volumineuses relations. L'auteur, sinologue distingue, s'est appliqué à consulter de préférence les sources originales, qui ne sont encore accessibles qu'à peu de personnes. C'est d'aprés les annales et encyclopédies des Chinois mémes que ce travail original est offert au public. CHINE MODERNE, par MM. BaziN et PAuTRIER. 1 vol. 16 planches..........usssusese. 6 fr. La Chine moderne est divisée en deux parties, Dans la premiere, M. Pauthier traite de la géographie des dix-huit provin- ces, de l'organisation politique et administrative de l'empire, de la langue et de la philosophie. On y trouve, sur la forme du gouvernement chinois, sur les ministeres, sur la répartition des impots, sur le budget des dépenses, des documents que l'on chercherait vainement ailleurs ; car presque tout a eté puisé aux sources les plus authentiques. Le laborieux examen de ces documents, l'analyse que l'auteur en présente avec une remarquable sagacité et la classification qui préside à l'ar- rangement des faits méritent assurément de fixer l'attention, Dans la seconde partie, M. Bazin, professeur à l'école des langues orientales, résume l'histoire du théátre et de la littéra- ture. Cette partie de l'ouvrage, qui ne remplit pas moins de 170 pages, est une de celles auxquelles le savant auteur a donné le plus de soin. C'est aussi la plus agréable et la plus curieuse peut-étre pour le plus grand nombre des lecteurs. "Tous les écrivains du premier ordre sont justement appréciées; de nombreux fragments, tirés des monuments écrils et livrés pour la premiere fois à la connaissance des Européens, offrent une peinture exacte des maurs chinoises. Dans les chapitres consacrés à l'agriculture et à l'industrie, M. Bazin fait entrer les principaux résultats des travaux modernes. Une bibliographie, ou table générale des ouvrages concernant les Chinois, termine cet important travail. Parmi les des- criptions de là Chine, il n'en est aucune en Europe qui mérite autant d'intérét, TARTARIE (Grande et Petite), MONGOLIE, TURCOMANS, BOUKARIE, KIRGUIS , BELOU- TCHISTAN, CABOUL, AFGHANISTAN, KALMOUKIE, NEPAUL, THIBET, DAHOURIE, MANTCHOU- RIE, etc., par M. DunEux, professeur au Collége de France, etc. 1 vol. de 29 feuill. et 26 pl. 4 fr. 50 c. Les nations tartares ont. à plusieurs époques désolé l'Europe; et l'empire romain , envahi par elles , succomba sous les flots incessants de ces populations barbares. La famille tartare des Ollomans commande encore aujourd'hui à Constan- tinople. En Asie, les Tartares renversérent l'empire des kalifes, et fonderent dans la Perse, la Syrie, l'Égypte, l'Inde et la Chine des gouvernements qui subsistent encore, quoique déchus. L'intérét qu'ofírit en tout temps l'histoire dela Tarlarie s'accroit chaque jour, puisque le plateau de l'Asie centrale doit devenir bientót le théátre de grands événements. La Russie , depuis Pierre |e Grand, poursuit avec une patiente opiniátreté le projet de ete ces vastes contrées. L'Anglelerrg surveille d'un cil jaloux ces proin, et sa diplomatie s'efforce de les ajourner. La France ne saurait rester spectatrice in- différente d'une guerre donlle prix sera la possession de toute l'Asie el de tant de millions d'hommes. ARMÉNIE, par M. Bonk. 9 f. de texte et 36 gr. Réunieà la Russie. (Séparée)........... 1 ἔτ, 80 c. CIRCASSIE et GÉORGIE, par M. César FAMIN, consul de France, membre de plusieurs sociétés savantes. Ces deux provinces font partie du tome II de la Russie........... eee 60€. AMÉRIQUE. (Complet en. 5 volumes.) , * a. rA mn * ΔΝ ÉTATS-UNIS, par M. Roux DE RocHELLE, ancien ministre plénipotentiaire aux États-Unis, président de la Société de géographie, etc. 1 volume avec 96 gravures et 1 carte..............ueel.s.-s. 6 fr. Les récits si pleins d'interét des premiers voyageurs qur découvrirent l'Amérique; l'histoire des premiers établissements formés par les Européens ; la guerre de l'indépendance, dans laquelle la France joua un róle si honorable; le grand dévelop- pement industriel et commercial de ce pays, rival déja des plus vieilles civilisations, se retrouvent dans cet ouvrage, pré- sentés avec art et méthode par un homme qui exerca longtemps aux Etats-Unis d'Amérique les plus hautes fonctions et «αἰ s'est toujours occupé d'études historiques et géographiques. MEXIQUE, TEXAS et GUATIMALA, par M. DE LA RENAUDIERE, vice-président de la Société de géographie; PÉROU, par M. Frédéric Lacnoix. 1 fort vol. avec 88 planches et cartes. ....... 6 fr. L'histoire et la description de cet empire des Aztéques, qui périt avec Montézuma sous les coups de cette poignée d'Euro- péens, gens de cceur et d'exécution, commandés par un héros , étonnent l'imagination. L'ancienne civilisation de ce vaste royaume , sa hiérarchie aristocratique , qui rappelle notre systeme féodal; sa religion, liée à ses institulions politiques ; son industrie et le luxe asiatique de son immense capitale, couverte de palais et bordée de jardins flottants, offrent le plus vi intérét. On voit ensuite les avides vainqueurs de ces populations si civilisées s'énerver et languir sous le plus beau climat de la terre, puis pousser des cris de liberté, proclamer son indépendance et prolonger jusqu'à nos jours une anarchie funeste à l'Europe comme au reste du monde. L'histoire du Texas, du Guatimala et surtout celle du Pérou offrent, réunies dans un seul volume, le résultat des grands ouvrages publiés, en Angleterre, en France, en Espagne et méme en Amérique, sur ces curieux pays. BRÉSIL, par M. Ferdinand DENIS, conservateur à la bibliothéque Sainte-Geneviéve. COLOMBIE et GUYANES, par M. César FAMIN. 1 volume avec 106 gravures..............eeeeeese seres. 6 ἵν. Dans cet ouvrage, la partie descriptive a une grande étendue, et cela devait étre, puisque l'histoire proprement dite de ces le est toute moderne. Les mceeurs des sauvages, les productions si extraordinaires des régnes végétal, animal et minéral de ce territoire offrent un attrait dont sont dépourvues nos contrées européennes. L'auteur, qui a vécu dans ce pays, dont il a fait l'objet de ses études spéciales, nous le fait connaitre tel qu'il a été et tel qu'il est maintenant, et il en indique les destinées futures. BUENOS-AYRES, PARAGUAY, URUGUAY, CHILI, par M. César FawIN, consul de France à Lisbonne; PATAGONIE, TERRES POLAIRES, ILES DE L'OCEAN, par M. le colonel BoRv DE Sa1NT-VINCENT, membre de l'Institut, etc., et par M. Frédérie LAcRoIx.1 vol. et 88 planches. 6 fr. Dans ce seul volume sont renfermées une foule de notions qu'on ne pourrait se procurer que difficilement ailleurs sur des pays pour la plupart inconnus ou dont on n'a que des relations plus ou moins incompletes fournies par les rares voya- geurs qui les ont parcourus. À cóté des détails historiques sur l'état actuel de ces pays on trouve des détails de maurs curieux, et l'on s'intéresse vivement à la description des phénoménes les plus étonnants de la nature. Les ANTILLES , Saint-Dominzue, Cuba, Porto-Rico, la Jamaique, la Dominique, Antigoa , la Tri- nité, la Barbade, Tabago, Saint-Thomas, etc. La GUADELOUPE, la MARTINIQUE, etc., par M. ELIAS REGNAULT.—La suite des Etats-Unis, depuis 1812 jusqu'à nos jours, par MM. Élias REGNAULT et L4- BAUME. — POSSESSIONS ANGLAISES dans l'Amérique du Nord ( CANADA, ACADIE, etc.), par M. Frédéric LAcROIX. — Les CALIFORNIES, l'OREGON. — Les POSSESSIONS RUSSES en Amérique, les iles Noutka et de la Reine-Charlotte, par M. Ferdinand DEwis, conservateur à la Bibliotheque Sainte-Geneviéve. 1 vol. avec 28 planches et 1 δαγῖβ.... «ον. 9 Ὁ οὐ ον νοννονεννον ον νον 6 fr. Ce volume, par l'importance et la muitiplicité des pays qui y sont traités, est l'un des plus intéressants de la collection. On y trouve les renseignements les plus récents. La suite de l'histoire des États-Unis s'arréte à l'annexion du Texas; elle cst suiv.e d'une statistique et d'un exposé des meeurs, etc. Les Californies, l'Orégon, l'Amérique russe, les iles Noutka et de la Reine-Charlotte terminent ce volume. Cette immense région de la cóte du Nord, naguére déserte, a pris tout à coup une importance politique et commerciale par les derniers traités conclus entre le Mexique et les Étals-Unis. La baie de San- Francisco et le Rio Sacramento deviennent le siézge d'une immense colonisation : la découverte de mines d'or qui semblent inépuisables doit influer sur l'économie politique du monde entier. L'Amérique russe a atteint en peu d'années un haut degré de prospérité, Ι, 0500008 0 090 0 0o 0 9 0o 0 0 0 o o 0 0 ERE π|ὺπὰοσππῆππππππυδπαδοααιι ΑΒ ΡΝ 44 HISTOIRE. 4 OCÉANIE , 5* PARTIE DU MONDE. ( Complet en 3 volumes.) ἃ MALAISIE et POLYNÉSIE, précédées du Tableau général de l'Océanie, par M. nE RIENZI, voyageur en Océanie. 2 volumes de 50 feuilles de texte, 204 planches et cartes.................... 19 fr. , , , * MELANESIE, AUSTRALIE et fin de l'OCÉANIE. 1 vol.de40 feuilles, 106 planches et carte. 6 fr. 1l faudrait posséder une quantité d'ouvrages, tous rares et souvent inaccessibles en raison de leur prix élevé, pour pouvoir réunir les détails que renferment en 3 volumes la description et l'histoire des innombrables iles de l'Océanie, dont quelques- unes, telles que Bornéo, sont aussi grandes que la France: l'étendue de l'Australie égale presque celle de l'Europe. Les 306 planches gravées sur acier représentent tout ce que les atlas et grands ouvrages à gravures des divers voyages autour du monde, publiés en France, en Angleterre, en Russie, etc., contiennent de plus remarquable. C'est une véritàble encyclo- pédie du marin, du commercant et de quiconque veut connaitre notre univers. HISTOIRE UNIVERSELLE, BOSSUET. HISTOIRE UNIVERSELLE. Voyez pages 23 et 28, — UNIVERS PITTORESQUE,. Voyez page 39. CANTU. HISTOIRE UNIVERSELLE, soigneusement remaniée par l'auteur et traduite sous ses yeux par MM. Eug. AROUX, ancien député, et PrensiLvEsTRO LEoPAnpI. Seconde édition francaise, traduite sur la septiéme édition italienne. 19 vol. in-8B&. ........ eese eese. 118 fr. L'Histoire universelle de M. CANTU a surtout le mérite d'avoir été concue sur un plan tout à fait nouveau. Au lieu de pee en revue les différents peuples l'un aprés l'autre, systeme qui entraine nécessairement des redites perpétuelles, il ait marcher d'un seul pas le genre humain tout entier, et met sous nos yeux l'ensemble de ses vicissitudes et de ses progrés. Il ne se borne pas aux guerres et aux révolutions , qui , par elles-mémes , ne sont que des manifestations incom- plétes de ce que les nations renferment dans leur sein d'énergie ou. de faiblesse, de bonheur ou de misére; il pénétre dans la vie intérieure de chacune d'elles ; il en étudie les mceeurs , la législation, la littérature, les croyances , les opinions εἴ il nous montre derriere les rois et les héros la foule inapercue qui travaille , souffre et espere. E Aussi cet ouvrage ne saurait-il étre considéré comme une simple recherche et une aride exposition des faits, ou l'homme et la société sont envisagés seulement sous le rapport des intéréts matériels ; c'est surtout aux idées que M. CANTU s'atta- che, eL il nous fait connaitre comment, par des voies diverses, elles tendent sans cesse vers un but placé bien au-dessus de la vie d'un individu ou des vicissitudes d'un peuple. Ainsi c'est vraiment l'bistoire de l'humanité qu'il retrace ; et, pro- fitant des découvertes les plus récentes, il nous fait assister au magnifique spectacle des progres continuels de l'intelli- foon humaine et des conquétes successives de l'esprit sur la matiére, soit dans les arts, soit dans les sciences , soit dans es mcurs, soit enfin dans la liberté. : "n * Ennemi de ces pàles généralités dont on a tant. abusé dans l'histoire, c'est toujours par le relief des détails qu'il anime les portraits historiques; et,en écartant les systémes ténébreux qui cachent trop souvent sous des formes prétentieuses EAM du ugs » il ne vise pas à captiver l'attention du lecteur par des paradoxes ; mais il interroge les faits, qu'il appelle e langage de Dieu. Ce beau travail, publié d'abord en italien, est divisé en dix-huit livres, dont chacun comprend une grande époque ou période de l'histoire; il a obtenu en Italie un succés sans exemple. La 7* édition vient d'y paraitre, et il a été traduit dans ἰοῦ :65 les langues. C'était un gage de l'accueil favorable qu'il a obtenu en France, οἱ les études historiques ont pris un si grand essor et ou, plus qu'ailleurs, les esprits s'occupent des intéréts de l'humanité entiére. Cet ouvrage, qui com- mence aux origines du monde et s'arréte à notre époque, est, pour les familles, une véritable bibliotheque historique oü l'on peut suivre les progrés du genre humain dans toutes les parties du monde. ἢ μὴν: ἡ L'auteur, pendant son séjour à Paris, a repris en ΒΟΙΒ-ΟΘΌΥΓΟ son travail, soit pour l'enrichir des découvertes histo- riques toutes récentes, soit pour lui donner une allure plus conforme au génie francais. La nouvelle édition francaise a été revue sur la 7* édition italienne par MM. Noél Des Vergers, Dehéque, Chopin , Lacombe et par M. Amédée Renée. HISTOIRE DE CENT ANS (DE 1750 A 1850.) 'Traduite sur la seconde édition italienne par M. Amédée RENÉE. 4 vol. gr. in-í8. . ........ 14 fr. Aucune période n'offre plus d'intérét que l'histoire des cent derniéres années, A ce passé d'hier , dont nous sortons et auquel nous tenons encore par tant de liens, s'attache naturellement la curiosité la plus vive. C'est du milieu du dix-hui- tieme siecle que date le mouvement qui a ébranlé la vieille sociélé et modifié si pro ondément nos institutions. Mais l'his- loire des divers Etats européens se trouve disséminée dans des livres spéciaux ou reunie seulement dans quelques ouvrages volumineux. M. César Cantu, gráce à la méthode qui a fait le succes de son grand ouvrage, à la concision nerveuse de son style, à la sobriété substantielle de ses récits, a su faire entrer dans un cadre trés-resserré tout ce qu'il y ἃ d'essentiel à re- tenir dans l'histoire générale de ces cent années. l i Le traducteur, M. Amédée Renée, y a joint des notes et des observations, soit .en vue de contester ou de reclitier certains jugements, soit pour apporter quelque clarté de plus à un récit dont l'un des mérites est la concision. DAUNOU. COURS D'ÉTUDES HISTORIQUES, par M. Daunou, pair de France, secrétaire perpétuel de l'Aca- démie des inscr. et bell.-lettres, profess. au Collége de France, etc. 20 v. et table des matiéres.. 160 fr. Cel important ouvrage, qui contient le résultat des lecons faites au Colléze de France de 1819 à 1830, était entiérement rédigé, écrit, recopié par M. Daunou; le premier volume avait méme élé imprimé avant sa mort. Aprés avoir recherché quelles sont les sources de l'histoire et de quelle maniere la connaissance des Choses passées a pu naitre el se perpétuer, comment on a obtenu les moyens de juger les témoignages, de vérifier les faits, de discerner dans les récits ce qu'ils ont de vrài, ce qui n'est que probable, ce qui manque de vraisemblance, ce qu'il convient de rejeter comme fabuleux, chimérique ou méme impossible, M. Daunou établit les rézles de critique pour donner à l'histoire le caractere d'une véritable science composée de fails positifs, dont on a reconnu la certitude ou la probabilité. Ee La fe A prés s'étre occupé de la critique historique, M. Daunou traite des usages ou dela morale de histoire, etc. Là se ter- mine la premiere partie du Cours, qui a pour obJet l'eramen et le choix des faits. : 4 La 35 partie traite de la classification des faits. Cetle partie embrasse la géographie et la chronologie, qui est divisée en chronologie technique, litigieuse et politique. j 1232345. E La 3* et derniere parlie traite de l'erposition des faits. M. Daunou y examine la théorie générale de l'art d écrire, et en articulier celle de l'art d'écrire l'histoire; il fait connaitre les traités qui ont paru sur cet art depuis Cicéron jusqu'à nos [ours Puis pour appuyer ses doctrines de l'authenticité des exemples les plus remarquables, il analyse avec un grand soin es principaux historiens de l'antiquité : Hérodote, Thucydide, Xénophon, Polybe, Diodore de Sicile, Denys d'Halicarnasse, Tite-Live, etc., et il complete leur récit en le conduisant jusqu'à l'ére vulgaire. " Le Cours est oga par un examen des systémes philosophiques appliqués à l'histoire de la philosophie, depuis Platon usquau xiIx* siécle. E M. Taillandier, exécuteur testamentaire de M. Daunou, M. Guérard et MM. Natalis de Wailly, Boissonade, etc., membres de l'Institut, se sont chargés des soins de la publication dece grand ouvrage. —— ——— HISTOIRE., 45 HISTOIRE ANCIENNE. ROLLIN, HISTOIRE ANCIENNE, Voy. p. 24. — LE BAS, HISTOIRE ANCIENNE. Voyez page 33. — BARTHÉLEMY, VOYAGE DU JEUNE ANACHARSIS. VOLNEY, etc. Voyez Bibliotheque francaise, page 2u. LEBEAU. — HISTOIRE DU BAS-EMPIRE, par LRBEAU, nouvelle édition, revue entierement , corrigée et augmentée d'aprés les historiens orientaux, par M. Saint-Martin, membre de l'Institut (Académie des inscriptions et belles lettres). 21 vol. in-8.......eeueeeeeeeeer en n. 109 fr. (Cette édition est presque entiérement épuisée. II n'en reste plus que 30 exemplaires.) MATTER. — HISTOIRE DE L'ÉCOLE D'ALEXANDRIE, par M. MATTER , inspecteur général del'Uni- versité (ouvrage couronné par l'Institut); seconde édition. 3 vol. in-8............eeeeees... 20b. M. Matter a employé les dix-huit ans qui se sont écoulés entre la premiére et la seconde édition à perfectionner et com- pléter ce beau et grand travail, qu'on peut considérer comme définitif. HEEREN,—DE LA POLITIQUE ET DU COMMERCE DES PEUPLES DE L'ANTIQUITÉ, par Heeren, poses d'histoire à l'Université de Goettingue. Traduit de l'allemand sur la quatriéme et derniere dition, par M. J^. Suckau. 7 volumes in-8, avec plans, cartes et notes inédites de l'auteur. Prix de NEN URS E fe ODnVSg AID OEL. eeu simae di in NI. siMp c jto/inpiupesis eae dER euetoaxh ser f. Depuis longtemps on sentait le besoin en France d'avoir une bonne traduction de cet ouvrage, devenu indispensable à tout historien , politique, Jurisconsulte, etc. Il nous presente le développement intellectuel et politique des peuples de l'antiquité depuis leur état nomade et agricole, el nous retrace avec autant. de clarté que de concision l'origine et la marche des re- [vod commerciales jusqu'à la découverte de l'Amérique. Les tradilions , les recherches des écrivains allemands, francais et anglais el les renseignements puisés aux lieux mémes par les voyageurs modernes, tels que Cailliaud, Belzoni, Niebuhr, Champollion, sont consignés dans ce bel ouvrage, monument historique dont l'Allemagne se gloritie; il nous donne une idée exacte des temps anciens, el il jette une vive lumiere sur l'Asie, berceau du genre humain, et spécialement sur l'Inde, l'Afrique et sur la Gréce. Des additions imporlantes dues à M. Heeren lui-méme et à M. Stahl rendent cet ouvrage plus complet que n'est la derniére édition donnée par l'auteur. .HEEREN. — MANUEL DE L'HISTOIRE ANCIENNE, par 77eeren, professeur d'histoire à l'Univer- sité de Goettingue, associé correspondant de l'Institut de France. Traduit par M. Alex. Thurot. 1 vol. in-8 de 560 pages. Troisiéme édition. Adopté par l'Université. Prix...........eeeeeee.. 7TÍr. 50 c. Ce manuel comprend l'histoire des États de l'Asie et de l'Afrique, l'histoire grecque et romaine M es- les temps les plus reculés jusqu'à la chute de l'empire romaiu. Chaque division est précédée de notions sur la géographie ancienne et com- parée, accompagnées d'une liste raisonnée, tant ancienne que moderne, οὐ l'on trouve tous les détails et renseignements nécessaires; les fails y sont racorités d'une maniere claire et précise, et les constitutions de tant d'États si divers y sont ana- Iysées avec la plus grande exactitude. Plusieurs parties importantes, telles que l'histoire des colonies grecques, celle des successeurs d'Alexandre , de l'empire des Parthes, sont traitées avec plus de clarté et de méthode qu'on ne l'a fait méme dans des ouvrages beaucoup plus étendus. ROBINSON.—ANTIQUITÉS GRECQUES, ou Tableaux des mceurs, usages et institutions des Grecs, dans lequel on expose tout ce qu a rapport à leur religion, gouvernement, lois, magistratures, procé- dures judiciaires, tactique et diseipline militaires, marine, fétes, jeux publics et particuliers, repas, speetaeles,, exercices, mariages, funérailles, habillements, poids et mesures, monnaies, édifices pu- blies, maisons , jardins, agriculture , ete., ete.; traduit de l'anglais. Deuxiéme édition, revue , corrigée et augmentée d'une ample table des matieres. 2 volumes in-8..................seeeessss. 8 fr. Contient tout ce qu'ofírent de plus important les recueils de Potter et de Rambach. WLADIMIR BRUNET. — RECHERCHES sur les Établissements des Grecs en Sicile jusqu'à la réduc- tion de cette ile en provinee romaine, par M. WI. Brunet , Mémoire couronné en 1842 par l'Académie des inseriptions et belles-lettres. 1 vol. in-8 de 658 pages, avec cartes .........lelllleeeess.... 15 fr. Dans la premiere partie, l'auteur examine les sources historiques et recueille les debris des ouvrages nombreux aujour- d'hui perdus. Il trace ensuite l'histoire des événements pendant les cinq siécles de la domination des Grecs. Le gouverne- ment, la religion, les sciences, les lettres, les arts, etc, sont l'objet d'autant de chapitres, qui forment de petites disserla- tions, Toutes les qnestions ont été abordeées, et les faits qui peuvent aider à les résoudre rassemblés avec soin. ARBANERE. — Histoire asiatique et grecque. 2 vol.in-8......eceeeeeee eso [δ fr. oo Won ΕΟ Add cadtad rep oes deti Ho THNIERES S: entente τις Σου ρων ἂν 1 8708 —DOGUOUURESEROLEUIT SSUBEEECDLICOOCORE ΤΉ ΤΥ ΟΠ 58538 FRANCE. ANNALES DE LA FRANCE, par Le Bas. Voyez page 40. — DICTIONNAIRE encyclopédique de Ia France. Voy. page 3. — Histoire de France, par M. p BoNNECROsE. Dixiéme édition. Voyez page 34. — Bibliotheque des Mémoires, avec Notices, par M. Barriere. Voy. page 27. — Catalogue de la bibliotheque Impériale. Voir p. 4. LES GRANDS FAITS DE L'HISTOIRE DE FRANCE, racontés par les contemporains, choix de lec- tures à l'ussge de la jeunesse et des gens du monde, par L. DussiEUx , professeur d'histoire à l'Ecole impériale militaire de Saint-Cyr, officier d'Académie. 8 à 10 vol. in-8*. Le 1*" volume paraitra dans le courant de l'année. On se plaint depuis longtemps qu'il n'y ait pas un seul livre à mettre entre les mains de la jeunesse pour lui faire lire l'histoire de France; c'est ce livre que nous avons essayé de faire. Composé d'extraits choisis dans les auteurs contempo- rains qui ont vu et raconté les grands faits de nos annales, cet ouvrage formera une histoire de France d'une nature par- ticuliere et nouvelle, écrile par les contemporains, et ne parlant que des hommes et des faits principaux, les seuls que I'on ait besoin de conuaitre, mais les racontant avec les plus grands détails εἰ sans aucun systeme préconcu. Notre choix de lectures formera un abrégé de toutes les collections de mémoires et de chroniques que bien peu de personnes peuvent lire; ce sera aussi une histoire de la langue et de la littérature francaise. VICTOIRES ET CONQUÉTES PES FRANCAIS DEPUIS 17929 JUSQU'A NOS JOURS. Nouvelle édition, comprenant en plus la guerre d'Espagne en 1823, la bataille navale de Navarin, l'expédition de Morée, la conquéte de l' Algérie, la révolution de 1830, le siége d'Anvers, 1832, l'occu- pation d'Ancóne , la révolution de février 1848 et /a guerre d'Orient 1854. Environ 15 vol. in-8?, avec prés de 200 planches, cartes, plans de bataille, etc. (Les tomes 1 à 10 sont en vente.) Prix du volume............ e... eo enne. 66 ff. . Le but de cet ouvrage a été de retracer tous les faits d'armes que présente cette époque féconde en événements militaires 40 GUIDES. — HISTOIRE. si glorieux pour la France. C'est un monument consacré à la mémoire de tous les Francais qui ont fait admirer dans les combats leur courage et leur génie. — L'Europe conjurée a vaincu la France, mais elle n'a pu lui ravir l'estime des peuples, ni sa propre estime, ni ses glorieux souvenirs; el c'est à la puissance de ces souvenirs qu'il faut attribuer le prodigieux succés de la premiére édilion de cel ouvrage. à A: NM La révision de cette nouvelle édition, οὐ des renseignements inconnus ont été mis à profit, a élé confiée à M. Guérin, chargé, au Dépót de la guerre, de la conservation des archives historiques et dela publication des Memoires militaires rela * tifsà la succession d' Espagne, publiés par ordre du Gouvernement dans la collection des documents sur l'histoire de France. Les matériaux manuscrits recueillis dans les établissements publics, les mémoires imprimés depuis la premiére édition des /'ictoires el conquétes , les relations disséminées dans les recueils francais et étrangers etla correspondance des géné- raux ont été consultes et-analysés. On ne connaissait qu'imparfaitement les mouvements et les opérations des armées élran- geres à l'époque ou ces Annales ont paru; on peut mieux apprécier aujourd'hui les circonstances qui ont contribué à nos succés et ont occasionné nos revers. es Du reste, rien n'a été innové dans la distribution et le classement des matiéres; l'ordre chronologique suivi dans la premiére édition a été maintenu. On a conservé les deux tables : l'une des événements militaires avec les dates, l'autre de tous les noms des personnes désignées dans le texte. Une amélioration qui sans doute sera appréciée, c'est la scrupu- leuse exactitude apportée dans l'orthographe des noms géographiques, qui a été trop nésligée dans l'ancienne édition. Quant aux notes placées sous le texte, on n'a conservé que celles qui peuvent éclairer le lecteur el en méme temps sim- plitier la narration des faits. Pour éviter la répélition des mémes Age de sources à chaque article, la citation des Ouvrages consultés a élé placée à la fin des volumes. GUIDE PITTORESQUE ET PORTATIF DU VOYAGEUR EN FRANCE , Divisé en cinq grandes régions et en vingt-neuf itinéraires principaux indiquant les routes et les che- mins de fer, et orné d'une grande carte de France, sur laquelle sont imprimées en couleur les lignes des chemins de fer en activité ainsi que de ceux en cours d'exécution. Prix, cartonné. 9 fr. 50 c. Brüché. μοι πε sgetitisteti qur s vimA PASCUIS - site Y queis sere WPtuo Ite set SOME EBEN Un fort volume de plus de 600 pages de texte, et 20 gravurcs en taille-douce, représentant les prin- cipaux sites, monuments, villes, etc., contenant l'indication des postes et la description des bourgs, vil- lages, cháteaux, augmenté des itinéraires et tarifs des chemins de fer de Rouen, Orléans , Corbeil, Strasbourg, du Nord et du Midi, et du prix de transport par les bateaux à vapeur. Ce nouveau guide est d'une utilité réelle, en ce qu'il donne une description exacte et fort étendue des villes, des bourgs, des villages et généralement de tous les lieux remarquables de la France. JOURNAL DU MARQUIS DE DANGEAU, Publié et annoté par MM. Soulié, Dussieux, de Chennevieres, de Montaiglon et Mantz, avec LE COMMENTAIRE INÉDIT DU DUC DE SAINT-SIMON, publié et annoté par M. Feuillet de Conches. 18 vol. sont en vente. Prix de chaque volume. .............eeuecc eee eren rs ΝΘ fF. Le journal de Dangeau s'étend de 1684 à 1720. Nous le publions en entier pour la premiere fois, en v joignant les notes inédites dont Saint-Simon a accompagné la copie des mémoires de Dangeau qui lui appartenait. L'eeuvre de Dangeau est le tableau le plus fidéle et le plus complet de l'histoire de la cour de Louis XIV et de la famille royale. C'est une mine inépuisable de précieux renseignements de toute espéce qu'on ne trouve que là. Les noles de Sainl-Simon, si pas- sionnées et si caractéristiques, complélent le tableau; si Dangeau est l'écho de la chambre à coucher de Louis X y. Saint-Simon est l'écho de l'OEil-de-Bceuf. L'eeuvre deces deux grands personnages forme un monument historique comme il n'en existe pour aucune période de notre histoire; c'est le complément indispensable de toutes les collections de mémoires. Il est difficile, dés le début d'une publication aussi étendue que celle du Journal de Dangeau, complété par les additions inédites de Saint-Simon, de fixer d'une maniére positive le nombre des volumes dont eile doit se composer. En annoncant le chiffre approximatif de 12à I4 volumes, nous espérions ne pas dépasser cette limite : mais les nombreux documents qu'il nous a été permis de puiser dans les archives du cháteau de Dampierre, au Dépót de la guerre, à la bibliothéque de la ville d'Avignon , sont venus augmenter à la fois l'importance de cette édition et le nombre des volumes ; nous pouvons dire aujourd'hui avec certitude qu'elle formera 19 volumes, en y comprenant la Table générale alphabétique des noms et des matiéres, qui sera d'une si grande utilité pour faciliter les recherches dans ce vaste répertoire de faits historiques. Les sous- cripteurs sauront gré aux editeurs de n'avoir pas reculé devant ce grand et pénible travail. MÉMOIRES DU DUC DE LUYNES SUR LA COUR DE LOUIS Xv (1735-1758). Publiés sous le patronage de M. le due de Luynes, par MM. L. DussrEUX et Eun. δοῦμε. 14 vol. in-8. (Les quatre premiers volumes sont en vente).......e.eeeeeee een Ie 61r. levol. Ces Mémoires, écrits par Charles-Philippe d'Albert, duc de Luynes et de Chevreuse, pair de France, chevalier des ordres du roi, commencent à la fin de l'année 1735, au moment οὐ la duchesse de Luynes vient d'étre nommée dame d'honneur de la reine Marie Leczinska, et s'arrétent au mois d'octobre 1758, quinze jours avant la mort du duc de Luynes. AFFAIRES RELIGIEUSES DE LA FRANCE DEPUIS !790 JUSQU'A 1800, Recueil de Documents inédits extraits des Archives secrétes du Vatican, et publies parle R. P. Theiner, prétre de l'Oratoire, préfet des Archives du Vatican. 2 vol. in-8*. Prix. ....... eese orte. 15 fr. Le tome I** contient : les Brefs et instructions en partie inédits de Pie VI, et les lettres entierement inédites de Louis X VI, des évéques et des ecclésiastiques de France au sujet du schisme et de la grande persécution du Egi Mg: Le tome II. renferme: la correspondance inédite des évéques et des ecclésiastiques francais, émigrés et réfugiés en Espa- gne, en Italie, en Suisse, en Allemagne, dans les Pays-Das, la Hollande et l'Angleterre. Générosités du Pontife à leur égard, Récit de la translation de ses restes mortels de Valence à Rome. , LES NIECES DE MAZARIN.— Tableau de la société au xvrresiéele, par Amédée Renée. 1 beau vol. in-8?. Cinquiéme édition avec additions, corrections et une table des matiéres. Prix. ......... 6 fr. Idem. £dilion de luxe avec 7 portraits photographiés. Prix... cc eese 95 fr. Aucune lecture ne saurait offrir plus d'intérét que cet ouvrage, qui estune histoire de meeurs appuyée sur les documents les plus authentiques. , MADAME DE MONTMORENCY. Mceurs etcaractéres du xvire siecle, par AMÉDEE RENÉE. Edi- lion revue et augmentée d'un Appendice. 1 vol. in-8 (froisiéme édilion). .......... eem O fr. LOUIS XVI ET SA COUR, par AMEDÉE RENÉE, 1 vol. in-8 (Geuciéme édition). .....«.-. 6 fr. HISTOIRE DE MARIE-ANTOINETTE , par MM. de Goncourt. 4 vol. 2e édition. ........... 9 fr. Publiée d'aprés les documents les plus authentiques, celte histoire nous montre Marie-Antoinetle sous un jour nouveau, LES MAITRESSES DE LOUIS XY (lettres et documents inédits), par Edmond et Jules de Goncourt, 9. vgl. in-8.. 2.299 eom oro τόν δέν ὑασωνον δῦ, MOVERI X s dM die σέ PvE OUO QS NER. Aprés tant de romans, plus ou moins historiques, plus ou moins faux, sur les maitresses de Louis XV, le livre de MM. de ον agat ἃ φ- ἢ HISTOIRE DE FRANCE. A7 Goncourt est enfin une histoire, l'histoire des amours du Roi et l'histoire de ses favorites, Par l'étade approfondie de leur sujet, par une connaissance toute spéciale du dix-huitiéme siecle, par une crilique sévére des documents, par des précieu- ses decouvertes de correspondances intimes de madame de Cháteauroux, de madame de Pompadour, de madame du Barry; MM. de Goncourt ont retrouvé et reconstitué, non seulement la biographie des maitresses de Louis XV, mais encore l'his- toire secréte. de la France sous le régne et le gouvernement des favoriles, Leur livre fait pénétrer, non seulement dans l'alcove du roi, mais aussi dans les coulisses de la politique et le seeret des affaires ministérielles. ΠῚ explique les plus grands faits du temps dans leur principe et dans leur cause; et s'il intéresse comme la chronique d'une époque de scandale, il intéresse aussi comme une révelation sur le regne qui a précédé el précipité la révolution. LES REINES DE FRANCE (nées espagnoles), par M. Aug. Noel, professeur de rhétorique à la Faculté ΝΣ, ... αὐτῶι odpo ter ἃ. rd L C MR BELot n pM Made, kaveX o litt Bieten «kW iR tito eua 5 fr. MIGNET.— HISTOIRE DE LA RÉVOLUTION FRANCAISE, par M. Mignet, membre de l'Institut , archiviste des Affaires étrangéres , etc. Sixiéme édition, 2 vol. in-8 avec gravures. Prix........ 10 fr. La méme, 2 vol. in-18 , édition sans gravures. Prix. ....... i ANA TELLE 7. fi Cet ouvrage, aussi remarquable que celui de M. Thiers, a eu un débit non moins considérable; traduit dans tous les pays , il jouit de la plus haute estime. M. Mignet envisage l'histoire de la révolution sous un autre point de vue que son illustre ami M. Thiers. I! en montre plutót les causes qu'il n'en décrit les détails. Nulle histoire ne fait mieux connaitre l'en- semble de notre révolution. Le style est brillant, ferme et concis. A. ROCHE. — HISTOIRE DE FRANCE depuis les temps les plus reculés (1847). 2 vol. in-8. 12 fr. J. CAILLET, docteur és lettres. — DE L'ADMINISTRATION EN FRANCE SOUS LE MINISTÉRE DU CARDINAL DE RICHELIEU. 1 vol. in-8......... S ICH PIS PRTEM APP TRI . UI δῦ Cet ouvrage contient un grand nombre de documents inédils fort importants, puisés aux archives du ministere de la Guerre. ÉTUDES HISTORIQUES SUR LA RÉVOLUTION FRANCAISE DE 1789, par un étranger. 3 vol. in-8". - sol:cccTT ιν, :».. «οἷν κα «...,.5» αἶα νὰ αἰ διαα΄ ἐπι αν n 0 ἐν Nn d s uU QUUD Gui due vd δον d ved eu Vioid 15 fr. L'auteur, aprés dix-huit ans d'études profondes des hommes et des choses de la Révolution, a publié une véritable ceu- vre de bénédiclin. Car, non-seulement 1l raconte en détail et avec un vérilable talent d'écrivain tous les grands événe- ments de la Révolution; mais à la suite de chacun de ces récits il met en regard les uns des autres les récits et les opi- nions des - o MN les plus célébres. Ce que l'auteur a lu d'ouvrages, compulsé de documents, remué de matériaux est incroyable. Toute cette érudition est mise en relief avec une rare habileté et une connaissance de la langue francaise qui fait douter si l'écrivain est véritablement un étranger. f L'Histoire de la Revolution francaise est un livre intéressant à lire, utile à consulter et qui mérile d'étre placé dans les bibliothéques à cóté des ceuvres les plus sérieuses de l'histoire contemporaine. JAGER (l'abbé)— HISTOIRE DE L'ÉGLISE DE FRANCE PENDANT LA RÉVOLUTION. 3 vol. LONG (J.D.).— LA RÉFORME ET LES GUERRES DE RELIGION EN DAUPHINÉ, de 1560 à l'édit de Nantes (1598). 1 vol. in-8. Prix. ............-- e «iei «Dye vehe cdelacerdk 2/2 ἘΠῚ" 6 fr. BIGNON. — HISTOIRE DE FRANCE SOUS NAPOLÉON , par M. Jignon, depuis le 18 brumaire jusqu'à la paix de Tilsitt. 6 vol. (rare)......... eee III ses 2 ABIT. Depuisla paix de Tilsitt jusqu'en 1812. 4 volumes......... en 2 fr. On sait que M. Bignon fut désigné par l'empereur pour écrire l'histoire de son régne. La haute position qu'il a occupée dans le gouvernement, la connaissance des faits et les documents inédits lui ont permis d'exécuter cette entreprise de ma- niére à justitier l'opinion qu'avait Napoléon du rare mérite de M. Bignon. Son livre jouit de la plus haute considération , surtout dans les pays étrangers, ou l'on peut mieux appréfier sans passion l'exactitude des fails. -- DERNIERE ÉPOQUE, depuis le commencement de la guerre de Russie jusqu'à la derniére restau- ration (1812-1815). 4 volumes. PriX ............».. e erret tort Aqu MK fr. Le premier volume de cette partie a élé rédigé entiérement par M. Bignon. Les trois volumes suivants, qui terminent la táche que lui aléguée Napoléon, étaient M entiérement finis et recopiés de la main de M. Bignon, lorsque la mort est venue ἰδ frapper. Son gendre, M. Ernouf de Verclives, se conformant aux instructions de l'auteur,a pu aisément compléter certaines parties à l'aide des documents recueillis et préparés par M. Bignon. L'ouvrage entier forme 14 volumes, (Ouvrage complet.) 4 — LETTRES AUTHENTIQUES DE NAPOLÉON ET DE JOSÉPHINE. 2 vol. in-8, papier vélin, avec fac-simile de 7 lettres autographes. ΡΥΪΧ. . « «Ὁ Ὁ τ στο κεν κε κόνιν κ κε Im 10 fr. Ces lettres sont comme la révélation intime de Napoléon. Elles montrent comment sentait, comment parlait le général, le consul , l'enipereur, non dans ses discours ou ses proclamations, mais dans les libres épanchements des affections les plus assionnées et les plus tendres. Celte correspondance prouve que ie conquérant était humain, le maitre du monde bon époux, e grand homme entin homme excellent. OPINIONS DE NAPOLÉON sur divers sujets de politique et d'administration, recueillies par un membre de son conseil d'État, M. le baron Pelet (dela Lozére). In-8. Prix. .........ueeees. 5. fr. Contenant les opinions de Napoléon sur l'instruction publique et l'Université, la justice, le conseil d'État, les cultes, les juifs, les sépultures, ia conscription, les finances , les impóls, la banque de France, les mines, les émigrés, la liberté dela presse, les communes, les foréts, les théátres, les maisons de jeux, etc. L E NAPOLÉON JUGÉ PAR LUI-MÉME ET PAR SES BAILLY. — HISTOIRE FINANCIERE DE LA ÉCRITS, par M. le baron Masstas. 1 v.in-8. 5 fr | FRANCE, depuis l'origine de la monarchie, avec NAPOLÉON. Chefs-d'eeuvre. (Voir page 25.) un tableau général des anciennes impositions , e t JU "e recettes et dépenses du Trésor royal ; par Zailly, ZEE Ὑ ΑΝΟΙ ΈΤΈΒΕΕ, Edition inspecteur général des finances. 2 vol. in-8. 12 fr. vendue à plus de 40,000 exemplaires; in-8. 1 fr. ν᾿ Vae Dept 5] MÉMOIRES sur les opérations militaires des — ^— jin48............. eese 50 c. Tet Ε P : généraux en chef Custine et Houchard pendant NAPOLEON IH ET L'ITALIE. In-8... 1 fr. | Jes années 1792 et 1793, par le baron Gay de /'er- LE PAPE ET LE CONGRES. In-89..... 1 fr. | non, avec 2 cartes. in-8. ............... 6 fr. CHARLES FORSTER. — QUINZE ANS A PARIS, VIE DU MARÉCHAL GOUVION DE SAINT-CYR, 1832-1848. PARIS et les PARISIENS. 2 v. in-8.15fr. | par Gay DE VERNON. 1 vol. in-8?........ 6$ fr. BELMAS. — JOURNAUX DES SIÉGES. 4 volumes et un Atlas. Prix. . .....ssseeeeeeee 84 [τ᾿ JE EEEEEREEEEIIGGGGZGZGÓZGZTCZITZCIÓZCIIICCIITÉÍCTICTIZELELILLIBETÁ)CEETILLTETPCIPFSETTCCTP]ÁC CISSSSSIGIE] LLL) ÉÉLCSTCCEP))D]])11111.]LN LE.LLLÓT?] LLÍIIEZÉZZZZÍ 48 HISTOIRE. ( ITALIE.) COLLECTION DE DOCUMENTS INÉDITS SUR L'HISTOIRE DE FIAME, Publiés par ordre du Gouvernement et par les soins du ministre de l'instruction publique (format in-4*). Cette précieuse collection , dont un petit nombre d'exemplaires a été mis dans le commerce , ne doit contenir que des ou- vrages inédits relatifs à l'histoire de France. Une publication aussi importante qas háter le progrés des études historiques était vivement désirée; mais un Gouver- nement ami des lettres pouvait seul Premiére série. HISTOIRE POLITIQUE. ARCHIVES DE LA VILLE DE Rxiws, par M. Varin. 8 vol. en ro tomes (en vente, 6 volumes en 8 tomes). Se compose des 4rchives A4dministratives. 3 tomes en 5 vol. — Archives législatives, 1"* partie, CouruMs 1 v. — 2* partie, Srarurs. 2 vol., plus x vol. de tables. Carriviré pv. Ror Fnancors I*7, par 4imé- Champollion Figeac. x vol. CorrEcrIO0N DES CARTULAIRES DE FRANCE, par M. Gué- rard. Formera 9 vol. — DE L'ABBAYE DE Sa1NT-DrnriN , 1 vol, — nk SaiwT-PERE DE CHARTRES. 2 vol. — pr NornE-Dawk ΡῈ Panis, 4 vol., formant les to- mes 4, 5 » 6, 7. — nt SaviGwv ET D'Aiwav, par M. 4. Bernard, 17e et 2* parlies. 2 vol, — DE L'AznBaYE DE Sarwr-VicrOR. 2 vol. -— nk L'AssAvr Dr Braurrkeu, par Mazimin Deloche. 1 vol. CATALOGUE GÉNÉRAL DES MANUSCRITS DES BIBLIOTHIQUES PUBLIQUES DES DÉPARTEMENTS,2 vOl. Prix ..... 48 fr. CaRoxiQUE ΡῈ BenrRAND Du GurscLix, par Cuvelier, publiée par M. Charriére. 2 vol. CunRowiQuE prs nucs pnr NomgmawprE, par Benoit, publiée par M. Francisque-Michel. 3 vol. CHRONIQUE DES RELIGIEUX DE SarwT-DrwIis, texte et traduct, par M. Je/laguet. 6 vol. ConnrsrowpANCE de Sourdis, avec l'état de la marine sous Richelieu, par M. Eugéne Sue. 3 vol. ConnrspoNDANCE ADMINISTRATIVE sOus Louis XIV, recueillie par G. 8. Depping. 4 vol. CaorsADE coNTRE LES ÀLBIGEOIS, publiée et traduite par M. Fauriel. 1 vol. ÉLÉMENTS DE PALÉOGRAPHÍE, par M. Natalis de W'ailly. 2 vol. avec planches. Tres-rare........... esses 70 fr. HisrorRE pu mrERS ÉTAT EN Fnamwck (Recueil des mo- numents inédits), par M. Augustin Thierry. (3 v. publiés.) JouRNAL DES ETATS GÉNÉRAUX TENUSA TOURS EN 1484, par Jehan Masselin, publ. et trad. par 4. Bernier. x vol. LrTTRES DK ROIS, REINES et autres personnages des cours de France et d'Angleterre, depuis Louis VII jusqu'à Henri IV ; par Champoílion-Figeac. 2 vol. LivRE DE 3USTICE ET DE PLET, par Aapetti, avec un Glossaire par M. Chabaille. x vol. MérAwGrs nmrsrORIQUES Qu DOCUMENTS HISTORIQUES extraits de la Bibliotheque impériale, des archives et des biblioth. de départements, par Champollion-Figeac. 4 vol. MÉmOIRES MILITAIRES RELATIKS A LA SUCCESSION D'Es- rAGwE, par le général Pe/et. τὸ vol. 7 livrais. d'atlas. 12 fr. le vol. et 24 fr. chaque livraison d'atlas. N£cocraTroNS DE LA FRANCE DANS ΤῈ LrvawT, Corres- pondances publiées par Carriére. (3 vol. publiés.) NEGocrATIONS ENTRE LA FRANCE ET LA ToscaNt. Tom. I'*. NÉGOCIATIONS ENTRE LA FRANCE ET L'ÁUTRICHE, δι commencement du xvi* siecle, par M. /e G/ay, 2 vol. INÉGOCIATIONS RELATIVES A LA SUCCESSION D'ÉSPAGNE, par M. Mignet. 6 vol. (4 vol. publiés.) NÉGOCIATIONS , LETTRES ET PIECES DIVERSES relatives au régne de Francois II, par M. Louis Paris. x vol. Ori (les), ou arréts rendus parla cour du roi sous LouisIX, Philippe le Hardi, Philippe le Bel, Louis le Hutin et Philippe le Long, publiés par M. Zeugnot. 4 vol., tome T, tome 11, à 24 fr. le vol.; tome III en deux parties, à τῷ fr, chaque. entreprendre........-.. Format IN-QUARTO. Prix : 12 francs le volume OEuvnEs rxÉprrEs nAsÉLARD, par M.Victor Cousin, 1 vol. PRIVILÉGES ACCORDÉS A LA COURONNE DE FRANCE PAR LE SAINT-SIÉGE. I vol. Μέμοιβεβ de C/aude Haton, contenant le récit des événements accomplis de 1553 à 1582, principalement dans la Champagne et la Brie, publiés par M. Féliz Bour- quelot, 2 vol. Deuxiéme série. LETTRES ET SCIENCES. PAPtERS D'ÉTAT DU CARDINAL DE GRANVELLE, par M. Ch. IF'eiss. 13 vol. in-4. (9 publiés.) Paurs sous PurriPPE rr Ber, d'apres des documents ori- ginaux, et. LIVRE DE LA TAILLE DE Panis, publié par Géraud. x vole Pnocts prs TrwrLIERs, par M. Michelet. 2 vol. Pnocks-vERBAUX DES ÉTATS GÉNÉRAUX de 1593, pu- bliés par M. Auguste Bernard. τ vol. in-4. PROCES-VERBAUX DU CONSEIL DE RÉGENCE DE CHAR- LES VIII, publiés par A. Zernier. x vol. in-4. QvuarkE (les) rrvRss nes Rois, par £e Rouz de Lincy. 1 vol. RELATIONS DES AMBASSADEURS VÉNITIENS sur les affai- res de France au xirit écle, par Tommaseo. ? vol. in-4. Lrrrnes ΡῈ Hrxwar IV, par M. Berger de Xivrey. 7 vol. REGLEMENTS SUR LES ARTS ET METIERS DE PARIS, par Ἐτιεννε BorrgAv, publié par M. Depping. x vol, Lrs ÉCLAIRCISSEMENTS DE LA LANGUE FRANCAISE, DE MAISTRE Jenax. PALscRAVE, par M. Génin. 1 vol. . 24 fr. CORRESPONDANCE ET PAPIERS D'ÉTAT DU CARDINAL DE RicnkcrEU, par M. «Ἵνεπεί, 7 vol. (Les tomes I, II et III sont publiés.) HisrOIRE DE LA GUERRE DE NavaRRE, par M, Fran- cisque Michel. x vol. y "roisiéme série. ARCHÉOLOGIE, IcowocRAPBIE CHRÉTIENNE, histoire de Dieu, par Di- dron. x vol. MoxwoGRAPHIE DE LA CATHÉDRALE DE CHARTRES, par MM. Lassus et Amaury Duval, exte par M. Didron aine. 12 livr. in-f^ (6 livr. publiées, x à 5).. τῷ fr. la livr. — Livr. 6e avec Chromolithographie . . . . δά ἔν. ΜΟΝΟΘΆΛΡΗΙΕ DE r'ÉGLIsE Dk Norne-Dawre ng Novow, dessins de M. /amée, texte de M. Σοὶ, x vol. et atlas ἐπ addio peregi si PEINTURES A FRESQUE DE SarxT-Savrw, texte de M. P. Mérimée, dessins de M. Gérard Seguin. x vol. in-f* de, texte, 20 fr.; planches, 4 livr. in-f», 80 fr.; oo fr. l'ou- vrage. (Ouvrage termine.) SrATISTIQUE MONUMENTALE DE Panis, par M. fibert Lenoir, 4o livraisons in-folio avec texte (33 livraisons de planches sont publiées). ............ sss x2 fr. la livr. CowPTES DE DÉPENSES DE LA CONSTRUCTION DU CHATEAU n* Garrrox , par M. chi. Deville. 1 vol. atlas in-fol. 5o fr. INSTRUCTIONS SUR L'ARCHITECTURE MONASTIQUE AU MOYEN AGE,par Μ. 4). Lenoir. Tomes I, 1I. 24 fr. le vol. SOUS PRESSE : ConnrsrospAwcE nr CarnkRINE ὉΚ Mépicis, par. Pfi- lippe Busoni. 5 vol. ke" MPa ov ὦ íCC—— HISTOIRE. (ITALIE.) 49 ITALIE. WISTOIRE ROMAINE, par M. Le Bas, membre de l'Institut. Voyez p. 33, — IDEM (Univers), par MM. Duruy, Filon, etc, le 10, — HISTOIRE MODERNE, par M. le chevalier Artaud , membre de l'Institut, p. 40. — INFLUENCE DE L'ITALIE UR LES LETTRES, par Rathery. Voyez p. 30. CANTU. — HISTOIRE DES ITALIENS, . Traduite par M. Lacombe, sous les yeux et avec le concours de l'auteur, sur la seconde édition ita- lienne. 12 vol. in-8. Les six premiers volumes sont en vente. Prix de ehaque volume. ...... 6 fr. Cet ouvrage, qui avant l'achévement de la premiere édition italienne tirée à grand nombre a dü étre réimprimé, tant le succés en a ete complet en Italie, offre le résultat des travaux. historiques et archéologiques les plus récents. On peut uae que celle histoire d'Italie differe considérablement de toutes les précédentes et que sa lecture offre un grand ntérét. DARU. — HISTOIRE DE LA RÉPUBLIQUE DE VENISE, par P. Daru, membre de l'Académie francaise, etc., avec les extraits des archives, la correspondance de M. le comte Daru et de M. Tiepolo, la eritique de M. Tiepolo et de sa réfutation, précédée d'une Notice sur la vie et les ouvrages de M. Daru, par M. VrENNET, membre de l'Académie francaise. Quatriéme édition , avec cartes et planches, plus complete que les précédentes, 9 volumes in-8. ......... eese ct er Gee ar cene ere .. 64 fr. VINCENS.—HISTOIRE DE GÉNES, par M. 7incens , conseiller d'État, etc. 3 vol.in-8.. 22 f. 50 c. Pendant son séjour à Génes, et par sa haute position au ministere du commerce, M. Vincens a m avoir communica - lion de toutes les recherches faites dans les archives secrétes de Génes à l'instigation de l'Institut de France. Au moyen également de la correspondance des chargés d'affaires de France à Génes, des collections manuscrites de la Bibliotheque royale, l'auteur a pu se flatter de donner une histoire exacte; M. Mignet a signalé, dans six grands articles insérés dans le Journal des Savants, le mérite incontestable de ce bel ouvrage historique. HISTOIRE DU PONTIFICAT DE CLÉMENT XIV, d'aprés les documents inédits des Archives secrétes du Vatican, par le R. P. Theiner, prétre de l'Oratoire, préfet-coadjuteur des archives du Vati- mud ide. 3 vol- im-8. Tomes.1 et 9.....-..-..-- e pere enitn nin E uen ee edes 215 fr. Cet ouvrage rend au pontificat, jusqu'à ce Jour méconnu, de Clément XIV la haute et noble place qui lui est légitime- ment due dans les annales de l'histoire ecclésiastique. Ce saint pape est entierement relevé aux yeux de la chrétienté par M. l'abbé Theiner. Gráce aux piéces constatant les acles du pontificat entier de Clément XIV, aux correspondances des anmbassadeurs avec les cours étrangéres , aux piéces officielles conservées dans les Archives secretes du Vatican et qui lui ont été communiquées, M. l'abbé Theiner a pu remettre l'histoire de ce pontificat dans son vrai jour, et rendre à Clé- ment XIV la gloire dont on a si habilement cherché à le priver. Méme ouvrage. ÉDITION ALLEMANDE. Crscljiclte bes. pontificats Clemens XIV. B. IetIl. 15 fr. Tome ΠῚ. CLEMENTIS XIV, PONT. MAX., EPISTOLJE ET BREVIA SELECTIORA, ac nonnulla alia Acta Rouen ejus illustrantia, quze ex secretioribus Tabulariis Vaticanis deprompsit et nune primum edidit Augustinus Theiner. 1 vol. in-8...............ueeeeeee.leeee δος e mess 5 MF. Ce volume de documents contient toute la correspondance de Clément XIV avec l'univers chrétien. Il corrobore l'histoire de ce saint pontife, et démontre jusqu'a la derniere évidence que toutes les lettres publiées aprés la mort de ce pape et sous son nom sont supposées, HISTOIRE DE L'ÉGLISE DE ROME, sous les pontificats de saint Victor, de saint Zéphyrin et de saint Calliste, de l'an 192 à l'an 224, un siécle avant le concile de Nicée, avec une dissertation littéraire sur les Philosophumena, par l'abbé M. P. Cruice, chanoine honoraire de Paris, membre de l'Académie de la Religion catholique de Rome, supérieur de l'École ecclésiastique des hautes études. 1 v. in-89. 7 fr. HISTOIRE DE L'ITALIE, par Roux de Rochelle. 2 vol. in-8.................eeeeeee... 12fr. GUERRES DES FRANCAIS EN ITALIE, depuis 1794 jusqu'en 1814, 2 vol. in-8 avec 26 cartes et plans des principales batailles. Prix. ........leeeee κε κκνενν Ust Ou LU ICM Ari On a réuni dans ces deux volumes toutes les opérations et actions d'éclat des Francais en Italie qui se trouvaient dissé- minées dans les douze volumes de notre nouvelle édition des J'ictoires et conquétes, revue et reclifiée sur les documents nouveaux et authentiques. VICTOR LE CLERC. —DES JOURNAUX CHEZ LES ROMAINS, par M. ictor Le Clerc, membre del'Institut, doyen de la Faculté des lettres. 1 vol. in-8....... dotada agi S OG Op Oeo is: «Cet ouvrage, dont le titre ressemble à un paradoxe, met en évidence des faits d'une incontestable vérité. On nous écrit de Rome qu'il y a déjà plus d'un malin parallele entre le Diarium du temps des Scipions et le Diario d'au- jourd'hui.... Il appartenait à la France, qui domine réellement l'opinion moderne par l'ascendant de la publicité quotidienne, de retrouver par quels moyens, plus faibles sans doute que les nótres, mais déjà puissants, l'antiquité romaine transmet- tait de toutes parts les fails de chaque jour. Cette découverte de l'érudition francaise est désormais acquise à l'histoire. » LES RUINES DE POMPÉI, par M. F. Mazors, ouvrage continué par M. Gav, architecte, d'aprés les dessins de MM. Mazois et Gau. (Terminé.) Pap. ord. 700 fr.; pap. vélin.......... Aul. qogU I Un heureux concours de circonstances a permis à M. Mazois de dessiner, de mesurer pendant douze ans les ruines si bien conservées de cette ville. Son ouvrage est reconnu comme fondamental tant par le mérite du lexte que par le nombre et l'exactitude des dessins, qui représentent beaucoup de monuments qui déjà n'existent plus. Il se divise en 4 parties. La premiere traite de la voie publique, des tombeaux, des porteset murailles; la deuxieme traite des fontaines publi- ques, des rues et habitations particulieres; la troisieme, des monuments xy ,tels que le Portique et le Forum; la quatriéme, des temples, des théàtres, de l'amphithéátre, des bains et de la ville entiére, dontil donne un plan complel et exact. Cet ouvrage , qui a duré vingt ans à exécuter, a été terminé récemment. FERUCCI. — STEPH. ANTONII MORCELLI ET PHILIPP! SCHIASSII de Napoleone Magno Avg. imp. Gallorvm, rege Italiz, deqve rebvs ad Itali: regnvm pertinentibvs inscriptiones. 1 vol. in-89. 4 fr. MÉLANGES D'ÉPIGRAPHIE, par M. Léon Renier, biblioth. à la Sorbonne. 1 vol. in-8?... 10 fr. XIERY (l'abbé). — COURONNEMENT DES EMPEREURS | LÉOPARDI.—DES ESPÉRANCES DE L'ITALIE. 1 volum PAR LES PAPES. 1 vol.in89. . . . . . .. h fr, 50 c. πο OW eI ecc CIRCA T 50 HISTOIRE, (ESPAGNE, ANGLETERRE). GRECE. HISTOIRE DE LA GRÉCE ANCIENNE, par Pouqueville. Voy. p. 40.— ILES DE LA GRECE, par L. Lacroix. Voy. p. 48. VOYAGE ARCHEÉOLOGIQUE en Gréce eten Asie Mineure, par M. Ph. Le Bas, membre de l'Institut, etc. 11 vol., dont 10 grand in-4, et 1 vol. grand in-folio. ,Ce voyage, exécuté par ordre du Gouvernement francais pendant les années 1843 et I844, a été fécond en résultats. En- viron 4000 inscriptions tant grecques que latines, pour la plupart inédites, ont été recueillies par le voyageur, qui rapporte en outre 350 carles, plans ou dessins exécutés par M. Eugene Landron, architecte, qui l'accompagnait dans sa mission. L'ouvrage se composera de quatre parties , savoir : Premiere partie. Itinéraire. 2 vol. gr. in-4. Troisiéme partie. Monum. d'antiquité figurée. 3 v. gr. in-4*. Deuxiéme partie. Inscriptions grecques et latines. 4 vol. gr. Quatrieme partie. Architecture. I vol. gr. in-folio de 90 pl. in4j. 1 et I vol. de texte gr. in-4. Quarante-trois livraisons in-4 et vingt-trois in-folio sont en vente. Prix de chaque livraison, com- posée. de 4.feuill. gr. in-4 et. de 2 planches... ... Ὁ... το. 2. oec μον δον συνε oo cio iau en ἡ 5. δ. δ δ. BEULÉ. — L'Acropole d'Athénes. 2 vol. gr. in-8 et planches. Prix........ esses. 20 fr, Cet ouvrage, publié sous les auspices du ministére de l'instruction publique, donne le récit des fouilles exécutées à Athé- nes et la description, d'aprés des documents nouveaux, des monuments de l'Acropole. E: Quatre planches, dessinées par M. LEBoUTEUX , architecte de l'Académie de Rome, terminent le premier volume : 15 vue piltoresque de (Acropole et de la nouvelle entrée (in-8?) ; — 2? plan général des Propylées et de la nouvelle entrée (in-4*) ; — 35 coupe sur l'axe du plan général (in-") ; — 4? élévation εἰ détails (in-4*.) à Quatre planches terminent également le second volume : 15 pla» général de Acropole (in-4^) , dessiné par M. DESBUIS- 80N, de l'Académie de Rome ; — 2^ plan restauré du. Parthénon (in-8?), par M. PaccanD, de l'Académie de Rome; — 3* plan et coupes restaurés de l'Érechtheion (in-&^) , par M. TETAZ, de l'Académie de Rome; — 4? danse p rrhique et poi cyclique, bas-reliefs trouvés dans les fouilles (in-4^), dessinés par MM. DE CURZON et LEBOUTEUX , de l'Académie e Rome. BEULÉ. — Études sur le Péloponnése. Série de recherches archéologiques sur les prineipaux points du Péloponnése : — 1? l'art à Sparte; — 2» voyage en Arcadie ; — 3^ la Triphylie; — 4^ l'Elide et la Cité Olympique; — 5?» l'Achaie; — 6? Sicyone et ses écoles de peinture et de sculpture; — 7? Corinthe et l'Isthme. — Ce volume, d'environ 500 pages, fait suite à l'ouvrage précédent. Prix....... 10 fr. Les études sur le.Péloponnese complétent les études sur l'Acropole d'Athénes. Aprés avoir décrit les chefs-d'ceuvre de l'art athénien, l'auteur rend justice à Sparte, l'ennemie d'Athenes, et montre ce qu'ellea fait aussi pour les arts. Il parcourt ensuite le Péloponneése, s'arrétant partout oü il rencontre une question neuve, un monument inconnu, par exemple les trois grandes inscriptions d'Olympie, qui lui ont permis de reconstituer la cité olympique aux ri et rv* siécles apres 1. C. BEHR. Recherches sur l'histoire des temps héroiques dela Gréce. 1 vol. in-8 avec Atlas. Prix. 7. fr. HEUZEY. LE MONT OLYMPE ET L'ACARNANIE, Exploration de ces deux régions, avec l'étude de leurs antiquités , de leurs populations anciennes et modernes, de leur géographie et de leur histoire ; ouvrage accompagné de planches, par L. HEuzEv , ancien membre, de l'école d'Athénes. Publié sous les auspices du ministére de l'instruction publique et du ministere d'État. 1 beau vol. in-8^, accompagné de nombreuses gravures noires et d'une belle planche chromolithographiée................. 20 fr. EXPÉDITION SCIENTIFIQUE EN MORÉE, ordonnée par le Gouvernement francais. Architec- ture, Sculptures, Inseriptions et Vues du Péloponnése, des Cyclades et de l'Attique, mesures, dessinées, recueillies et publiées par bel Blouet , architecte, directeur de l'expédition, et par MM. Zavoisié, Poi- rot, F. de Gournay et F. Trézel. Ce magnifique ouvrage est composé de 280 planches, exécutées par les plus célébres graveurs de la France, et 200 pages de texte, formant 3 volumes in-folio. ῬΥΙΧ. « «νον ν νυν εν κεν εν κεν tne . 528 fr. Le Gouvernement francais, voulant perpétuer par un monument durable la gloire acquise par l'expédition généreuse en faveur de la Gréce, envoya, à la suite de notre armée libératrice, une cominission de savantset d'artistes pour recon- naitre et recueillir tout ce qui pouvait rester d'intéressant ou d'ignoré dans ce pays célebre. * 3 1] comprend les antiquités de Pylos, Méthone, Colonis, Coroné, Messéne, E réum, Scillonte, Olympie, Phigalie , Mégalopolis, Sparte, Mantinée, Argos, Tyrinthe, Nauplie, Scyros, Ténos, Myconos, Délos, Naxos, Paros, Mélos, Sunium , Égine, Épidaure, Hiéro, Mycénes, Némée, Corinthe, Sicyone, Patras, Elis, etc., etc. Jamais ouvrage pareil n'avait été entrepris sur la Gréce; il fallait l'appui d'un gouvernement ami des arts pour l'exécuter. POUQUEVILLE. — VOYAGE DK LA GRECE ?* édit. 6 | 1 vol.in-8. ........-- Se aeneis n xo ΝΡ Στ Δ" τ, ΟΝ foris vol. in-8, avec36 vues et cartes, plus la carte générale Parmi tout ce qui a élé publié sur la Gréce moderne, cet de la Grece, collée sur toile. .............. 2s. — 94 fr, | ouvrage est le plus exact. SOUTZO,— HISTOIRE DE LA RÉVOLUTION GRECQUE, LETRONNE.— CONSIDÉRATIONS SUR LES MONNAIES par Soutzo, témoin oculaire, avec portrait d'Hypsilanti, etc. | GRECQUES ET ROMAINES. Ins... .-.-. eene 4 fr. ESPAGN E. HISTOIRE D'ESPAGNE, par M. Guéroult et Lavallée. Voyez p. 40. P. DE LA GIRONIEÉRE, — LES ILES PHILIPPINES, 1 vol. /oyez p. 53. PRESCOTT. — HISTOIRE DU REGNE DE PHILIPPE II, traduite de l'anglais par G. Renson et P. Ithier. 5 vol. in-8". En vente, tom. I, II, ΠῚ et IV. Prix du volume. .....- sees s 05 fr. L'histoire du régne de Philippe II n'intéresse pas seulement l'Espagne, mais l'Europe tout entiére; c'est l'histoire de l'Espagne, de la France, de l'Angleterre, des Pays-Bas et de l'Italie pendant la seconde moitié du seiziéme siecle, et l'ex- posé des luttes entre le catholicisme et la réforme, entre l'esprit de tolérance et le fanatisme, entre le moyen áge qui tinit €t les temps modernes qui commencent, avec Henri IV et Elisabeth. Une telle ceeuvre ne pouvait étre écrite que par un homme de l'importancc de W. Prescott. , BIGLAND, — HISTOIRE D'ESPAGNE, depuis sa premiere période jusqu'à la fin de 1809, et con- linuée jusqu'en 1814, par MM. Bigland et le comte Mathieu Dumas. Avec une grande Carte et une Notice géographique, par M. le colonel ory de Saint-/'incent. 3 vol. in-8..,...... Prix. 8fr. 75 e. LABORDE. — ITINÉRAIRE DESCRIPTIF DE L'ESPAGNE. 3e édition revue et considérablement augmentée, par M. le comte 4]. de Laborde; 6 vol. enrichis de vignettes représentant les principaux monuments de l'Espagne; d'un atlas in-4, contenant les plans de ville, et eartes routieres. Prix.. 24 fr. LEJEUNE (LE GÉNÉRAL). — HISTOIRE DU SIÉGE DE SARAGOSSE, avec carte. Prix. . 4 fr. ANGLETERR E. GALLIBERT ET PELLÉ, —HISTOIRÉ DE L'ANGLETERRE, DE L'ÉCOSSE ET DE L'IRLANDE. Voyez p. 4I. P. ROLAND. —HISTOIRE DE L' ANGLETERRE, Voyez p. 33. HISTOIRE D'ANGLETERRE DEPUIS LES TEMPS LES PLUS RECULÉS, par Antonin Roche. (Ouvrage approuvé par le Conseil de l'instruction publique.) 2 vol. in-18........ eie 6 fr. ^4 p uem HISTOIRE. (RUSSIE, ALLEMAGNE, TURQUIE, EGYPTE). 51 Ce livr- -ontientla substance des meilleurs ouvrages sur l'histoire d'Angleterre, Elle s'y trouve partagée en huit grandes époques, p récédées ehacunes d'un tableau synoptique présentant l'ensemble des principaux événements. Des tableaux gé- néalogiques offrent la filiation des souverains et indiquent comment les dynasties se rattachent les unes aux autres. Chaque régne est divisé par un certain nombre d'événements principaux auxquels viennent se raltacher les faits secondaires, — Mais ce qui rend surtout. cet ouvrage remarquable, c'est l'impartialité avec laquelle il est écrit; c'est l'absence complete de sympathie politique, religieuse ou nationale. C'est là le caractére que l'auteur a désiré surtout imprimer à son récit. DARGAUD. — HISTOIRE DE MARIE STUART. 2 beaux vol. ἴῃ - 8... «ον κεν κκκκνκ εκ εκ κεν καν 6 fr. Pour composer cet ouvrage, l'auteur a parcouru l'Angleterre et l'Écosse, consullant partout les musées , les collections , les bibliotheques et recueillant les légendes populaires LETTRES, INSTRUCTIONS ET MÉMOIRES DE MARIE STUART, reine d'Écosse, publiés sur les originaux et les manuscrits du State Paper office de Londres, et des principales Archives et Bibliothé- ques de l'Europe, et accompagnés d'un résumé chronologique par le prince Alexandre LABANOFF, 7 vol. in-8*, dont 1 de supplément. Prix............. Sodec per c noctes oiim e 50 fr. Le supplément séparément , 1 vol..... ds e s Ere DOCU CE «εχ αν epi Po KC es MERLE D'AUBIGNÉ. — LE PROTECTEUR OU LA RÉPUBLIQUE D'ANGLETERRE AUX JOURS DE CROMWELL, 1 vol. in-8.... ......... GEO irt cot mpi Aged. EXE Y «visa. 7 fr. 50 c. BAILLY. — FINANCES DE LA GRANDE-BRETAGNE, 3 vol. in-89........e isses ἤν εν ar. MACAULAY. — HISTOIRE ET CRITIQUE. Trad., avec l'autorisation de l'auteur, par G. Lisse, et P. Petroz, préeédée d'une Notice biographique sur Macaulay. 1 vol. in-18....... lees eee. .. 3fr.50 ALLEMAGNE ET SUISSE. GOLBÉRY, — HISTOIRE DE LA SUISSE. Voyez page 41. — LE BAS. — ALLEMAGNE , Confédération germanique , elc. Voyez page 39, — DE STAEL. — DE L'ALLEMAGNE, page 35. — BRASILEIRA. — ITINÉRAIRE D'UN VOYAGE EN ALLEMAGNE, page 26. RUSSIE ET POLOGYN E. CHOPIN, — HISTOIRE DE RUSSIE. Voyez p. 41. — FORSTER, — HISTOIRE DE POLOGNE. Voyez p. 41. τυ Fables russes. 2,v0l.in-8.5. «Ὁ στον eerie p rial ἐν οἷο nes PT ET. TED 10 fr. TURQU!E ET ARABIE. JOUANNIN, — HISTOIRE ET DESCRIPTION DE LA TURQUIE, Voyez page 4I. — HISTOIRE ET DESCRIPTION DE L'ARABIE, par Noél Des Vergers. Voyez page 42. ALIX. — HISTOIRE DE L'EMPIRE OTTOMAN, par .4/ix, 3 vol. in-8aveccartes... 8 fr. 75 c. D'OHSSON. — TABLEAU GÉNÉRAL DE L'EMPIRE OTTOMAN, par d'O/isson. 3 vol. gr. in-fol., avee un grand nombre de planches. Prix des 3 volumes cartonnés............leee reels. 500 fr. Prix du 3* volume séparé...............-- TNR EE διε ρυαϑ,.ς οἷν, ates criar QOO ΓΟ Les tomes 1 et 2 contiennent le Code religieux. Le troisiéme et dernier volume comprend les Codes civil, criminel, politique et militaire. Il compléte la législation mahométane. Cet ouvrage est tellement estimé des Turcs eux-mémes qu'ils l'ont fait traduire dans leur langue. BEAUJOUR (FELIX). — VOYAGE DANS L'EMPIRE OTTOMAN, et Description de ses frontiéres na- turelles et artificielles, par Féliz Beaujour, consul général en Orient. 2 forts vol............ 15 fr. 5 EGYPTE. CHAMPOLLION-FIGEAC, — HISTOIRE de l'Égypte. Voyez p. 41. MONOMENTS DE L'ÉGYPTE ET DE LA NUBIE, d'apres les dessins exéeutés sur les lieux sous la direction de M. Champollion le jeune et les descriptions autographes qu'ila laissées. 4 volumes rand in-folio, renfermant 400 planches en partie coloriées. Publié par ordre du Gouvernement, pour aire suite à l'ouvrage de l'Expédition d'Ézypte. Chaque livraison se compose de 10 planches. Prix de chaque livraison, 12 fr. 50 c. Ouvrage terminé.... ........ HOS eoae Ec edeldeedt es GOD REI: Le Gouvernement francais , aprés avoir fait les frais d'une nouvelle expédition scientifique en Égypte sous la direclion de M. Champollion, repondít au veu de la science en acquérant et en faisant publier les manuscrits et dessins laissés par ce savant. Dans ce grand ouvrage, tous les monuments dont la science est parvenue à découvrir le sens sont reproduils avec le soin le plus minutieux. Chaque jour le temps en détruit quelques-uns; mais dans cet ouvrage ils seront à jamais sauyés de l'oubli. SUITE AUX MONUMENTS DE L'ÉGYPTE ET DE LA NUBIE, par M. Prisse d'Avennes. Cinquante- deux planches, dont onze eoloriées. Prix : cartonné ............ll eere cb dgeoAdoot WEM C- NOTICES DESCRIPTIVES conformes aux notices autographes rédigées sur les lieux par. Champol- lion jeune. 1 vol. petit in-folio, publié en 6 livraisons à 12 fr. 50. C'est la copie fidéle des Notices autographes rédigées par ce célebre voyageur, en présence méme des monuments de PÉgypte et dela Nubie. Cet ouvrage contient, outre l'explication des planches déjà publiées, une foule de notices nouvelles qui lont de ce texte un des plus précieux recueils de matériaux, un des plus utiles manuels pour l'étude approfondie de l'archéologie et dela philologie egyptiennes. — Six livraisons sont en vente. GRAMMAIRE ÉGYPTIENNE, ou Principes généraux de l'écriture sacrée ézyptienne appliqués à la représentation de la langue parlée, par Champollion le jeune. 1 vol. petit in-folio. Prix....... 765 fr. Les principes généraux de celte langue 7 sont exposés méthodiquement et démontrés par de nombreux exemples. L'ou- vrage ἃ XIV chapitres, subdivisés en sections et arlicles. Le I*' chapitre, JVorss , Jormes et dispositions des caractéres sacrés, à 3 sections et 4s artIcles. DICTIONNAIRE HIÉROGLYPHIQUE, par Chanmpollion le jeune. 1 vol. petit in-fol........ 60 fr. * LETTRES A M. DE BLACAS, formant une histoire chronologique des dynasties égyptiennes, d'apres les monuments et les papyrus, par CAampollion le jeune. Prix dela premiére lettre........... 5 fr Prix de Ὁ seconde, avec planches. Δ Παρ τυ ΤῊ ΥΥΤΗΝ no eee πο δ «i eo ca : Ces quatre ouvrages de Champollion jeune complétent la publication de ses manuscrits, ordonnée par le Gouvernement rancais. 52 HISTOIRE. (AFRIQUE, ASIE.) LETTRES ÉCRITES D'ÉGYPTE en 1838 et 1839 par M. Nestor l'Hóte, in-8, avec gravures... 9 fr. Ce volume, accompagné de notes par M. Letronne, contient les notices et observalions sur les monuments égyptiens nouvellement explorés et dessinés par M. l'Hóte en 1839, et qui doivent faire parlie du grand ouvrage de M. Champollion , intitulé Monuments de l'Egypte et de la Nubie. (Le volume des Lettres de Champollion , in-8, est épuisé.) , SREENE (1. B.), membre de la Société asiatique. — FOUILLES EXÉCUTÉES A THEBES DANS L'ANNÉE 18553. Textes hiéroglyphiques et documents inédits. 1 vol. in-folio, Prix.......... 12 fr. FOURIER ET NAPOLÉON. — ΤΡ ÉGyPrE et Les CENT-JOURS. Mémoires et .documents inédits, par M. Champollion-Figeac. 1 vol. in-8 avec planches..... Doxoos57 "IO DEEHEERCICOEOODODROO Uo RT s L'ÉGYPTE PHARAONIQUE, ou Histoire des Institutions qui régirent les ézyptiens sous leurs rois nationnaux par M. J. Henry, bibliothécaire de Toulon. 2 volumes in-8, avec planches. La pre- miére partie, THÉOSOPHIQUE, comprend ce qui tient à la religion et à la philosophie; la seconde, toute la partie technologique, les sciences et l'industrie; les prolézomenes traitent de l'histoire du sol égyptien et de la chronologie des rois...... ................ πο τ πῆ... ὃ 0 : ἐπὶ ouvrage offre, avec des vues nouvelles, le résultat des grandes et dispendieuses publications exécutées en France el étranger. LETRONNE.—RECUEIL DES INSCRIPTIONS GRECQUES ET LATINES DE L'ÉGYPTE, étudiées dans leur rapport avec l'histoire politique, l'administration intérieure, les institutions civiles et religieuses de ce pays depuis la conquéte d'Alexandre jusqu'à celle des Arabes. Tomes I et II, in-4, et atlas in-fol. 90 fr. VOYAGE DANS LA MARMARIQUE ET LA CYRÉNAIQUE, par Pacho. 1 vol. grand in-4 de texte et un atlas in-folio de 100 planches dont plusieurs coloriées. Prix.................. e... 140 fr. BIOT.— Recherches sur plusieurs points de l'Astronomie égyptienne, appliquées aux monuments as- tronomiques trouvés en Égvpte. In-8, 4 planches lithozraphiées, dont deux grandes représentant ie Zodiaque de Denderah........ DX eososceco ssossse 10 Ir. AFRIQUE. D'AVEZAC.— HISTOIRE DE L'AFRIQUE ANCIENNE, Voyez p. 4I. — ILES DE L'AFRIQUE , ÉTATS BARBARESQUES, AFRIQUE AUSTRALE. Voyez p. 42. — ALGÉRIE, par Carette et Rozet. Voyez p. 42. DUREAU DE LA MALLE. — HISTOIRE des guerres des Romains, des Byzantins et des Vandales dans la partie de l'Afrique septentrionale comprise dans les limites de l'Algérie actuelle. 1 vol. in-18... 3 fr. Ce volume se compose d'une introduction, du récit de la guerre de Scipion contre Annibal, du récil de la guerrede Ju- gurtha, de l'expédition de Théodore contre Firmus , enfin de l'histoire dela guerre des Vandales par Procope. —RECHERCHES sur la topographié DE CARTHAGE, par Dureau de la Malle, in-8 et 4 pl. 6 fr. 50 c. EXPLORATION DE L'ALGÉRIE pendantles années 1840, 1841 et 1842, publié par ordre du Gou- vernement. Partie des beaux-Arts (architecture, sculpture, inscriptions et vues), par M. “45:1. Ravoisié, architecte. Livraisons 1 à 32, grand in-folio. Prix de chaeune......... eee es. 16 fr. GENTY DE BUSSY. — De l'établissement des Francais dans la Régence d'Alger et des moyens d'en assurer la prospérité; suivi de pieces justificatives, 2* édition. 2 vol. in-8.....«.... esee. 20 fr. ASIE. DUBEUX. Histoire de la Perse. Voy. p. 42. — PAUTHIER. Histoire de la Chine. Voy. p. 43. — EAZIN ET PAUTHIER, Chine moderne. Voyez p. 43. — DUBOIS DE JANCIGNY. Histoire de l'Inde, etc. Voyez p. 43. — CHATEAUBRIAND, Itinéraire de Paris à Jérusalem. Voyez p. 25. LA RÉVOLTE DE L'INDE, ses commencements, ses progrés.— Histoire des causes qui l'ont amenée, précédée d'une lettre à lord Stanley, président du conseil des Indes, sur la situation des colonies an- glaises dans les Indes orientales, par Montgomery-Martin, auteur de l'Zistoire des colonies britanni- ques, traduit de l'anglais par M. Kermoysan. 1 vol. in-8*. Prix........ leeren vs ca V ΘΙ. M. Montgomery-Martin est un des écrivains les plus laborieux de l'Angleterre. L'histoire des colonies anglaises et celle de l'empire anglais dans les Indes lui ont fait une tres-grande réputation. Son ouvrage n'étant pas encore terminé lorsque éclata la révolte des Indes, il a pu recueillir un grand nombre de documents lors de l'enquete faite à ce sujet par le par- lement. HISTOIRE DES RELATIONS POLITIQUES DE LA CHINE avec les puissances occidentales depuis les temps anciens jusqu'à nos jours, comprenant la traduction intégrale du cérémonial chinois pour la réception des ambassadeurs, et suivi de tous les traités conclus par la Chine avec les puissances occi- dentales, par M. Pauthier. 1 vol. in-8». Prix. ........... desee sioe siete Miss uis 9 M. LP IT EE PEERS "a rios nale, 1854, grand in-8. (Tome 2* et 3*: les documents.) Prix..... ς΄ Le I" volume renferme la fin des documents inédits extraits des archives d'Italie et. d'Espagne, depuis le regne de Jean II de Lusignan jusqu'à la fin de la dynastie des Lusignan ; des documents de l'époque venitienne et turque; l'éta des personnes et des terres, la constitution de l'Église, les genéalogies, la numismatique , les inscriplions el les sources de l'histoire de l'ile. Un récit général complétera cet ouvrage. : À Une carte de l'ile, dressée en Chypre par M. de Mas-Latrie,, au 250,000*, sera jointe au volume sur la géographie. Ce bel ouvrage, imprimé à deux cents exemplaires seulement, sera terminé à la fin de l'année. Prix des 3 grands vol. et de la carte............ esee. ς΄ En prenant les tomes II et III, on paye d'avance le tome I**, qui paraitra incessamment. DESCRIPTION DE L'ASIE MINEURE, par M. CA. Tecier (ordonnée par le Gouvernement). 8 volumes. Ouvrage terminé en 1849. Prix, complet. . . . . . «e. 1000 fr. Le rapport fait à l'Institut ὩΣ MM. Letronne, Hase, Raoul-Rochetlte, etc. , constate le mérite de ce grand ouvrage, résullat de quatre voyages consécutiís faits en Asie Mineure par M Texier. Un grand nombre de villes anciennes ont été retrouvées Site HISTOIRE. — (AMÉRIQUE.) 53 par lui, offrant une foule de monuments d'art du plus haut intérét et de Ia plus belle conservation; l'architecture grecque montre son plus beau style. Les monuments medes οἱ phrygiens offrent à la science, à l'histoire et aux arts des décou- vertes du plus haut intérét ; entin, la géologie et la géographie de l'Asle, si peu connues Jusqu'à présent, vont l'étre grüce au zele, au courage et aux talents divers que M. Texier a déployés dans ses missions ctn id quee et perilleuses. L'ARMÉNIE, LA PERSE ET LA MÉSOPOTANMIE. Géographie et félogie de ces contrées , monu- ments anciens et modernes, histoire, mceurs et coutumes, par M. CA. Texier. 2 volumes. Ouvrage terminé en 1852. Prix, complet...... eressesosacsssostos esoocsssossossseos 020 fh. Les monuments assyriens aux environs de Van et de Bayazid n'avaient Jamais été dessinés. Les monuments anciens de 18 Perse n'avaient Jamais été réunis en corps d'ouvrage οἱ mesurés géométriquement. Le temple de Kangovar avait été l'obJet d'observations superlicielles, aucun plan n'en avait été levé. Les ruines de Persépolis n'avaient été l'objet d'aucune étude architecturale. Les bas-reliefs seront reproduils avec la plus grande fidélité. Il en sera de méme des monuments modernes de la Perse. MM. le comte dela Guiche et le marquis de Beaufort, officier d'état-major, et M. le comte de la Bourdonnaie ont secondé M. Texier dans le grand travail publié sur ces contrées peu connues et,d'un accéssi difficile. Les dessins des monuments et des sculptures ont été execuleés à la camera. (ucida. AVENTURES D'UN GENTILHOMME BRETON AUX ILES PHILIPPINES, avec un apercu sur la géo- logie et la nature du sol de ces iles; sur ses habitants; sur le regne minéral, le regne végétal et le régne animal; sur lagrieulture, l'industrie et le commerce de cet archipel , par P. de /a Gironiére. 1 beau vol. grand in-8, avee illustrations d'aprés documents et croquis originaux, par Z/enri Falentin (doni Vosdes); deuxiàme éditionc Prix. «2.4 .«964«v« ove eret edere eer ree rrr evo. 12 fr. VOYAGE EN ORIENT, ASIE MINEURE ET SYRIE, par M. le comte de Laborde. 2 vol. in-fol. de 180 planches à doubles sujets, exécutées avec τὸ mph grand soin, d'apres le procédé de Hardings. 1i formera 40 livraisons. 36 sont en vente.Prix de chaque livraison. ..........eseees esee Τῷ {τ᾿ Cet ouvrage nous fait connaitre et nous donne le plan de beaucoup de villes et de monuments inconnus de l'Asie Mineure εἰ de la Syrie; c'est de plus un ouvrage d'art extrémement remarquable οἱ qui est exécuté par des procédés nouveaux. ViCTOR JACQUEMONT. — VOYAGE DANS L'INDE, 4 volumes grand in-4, avec 300 planches du méme format ; publié sous les auspices de M. Guizot. 55 livraisons formant 6 volumes dont 2 de plan- ches. ( Ouvrage terminé.) Prix, complet.............. e eee esee ehe rr ros. 400 fr. La mort, en enlevant Jacquemont à ses amis, nous a du moins laissé intact le manuscrit de son voyage, et on est étonué de l'activité d'esprit de l'auteur, qui, travaillant chaque jour dans les villes, dans les bivouacs, au milieu des mon- tagnes, a pu nous laisser achevé un aussi grand travail. Peu d'expéditions ont donné d'aussi grands résultats et ont. en- richi notre Muséum de colleclions aussi variées. La géologie, la géographie , la météorologie ne lui devront pas moins que /a botanique et l'histoire naturelle. Son esprit vaste et toujours occupé étudiait en méme temps les meeurs , les insti- tutions, les langages, le commerce, les productions naturelles et industrielles des immenses contrées qu'il a examinées. I! parcourut toute l'Inde, et resta cinq mois à visiter le Pendjab et le Cachemir, ou Bernier au x vit? siecle et Forster au xvini* sont les seuls voyageurs qui l'aient précédé. Il observa partout, avec ce coup d'eeil rapide et pénétrant qui le distingue, les différentes races de l'espéce humaine sous leur aspect physique et. moral. Cet ouvrage sur l'Inde est le plus exact et le plus complet. FAMIN, consul de France. — Histoire de la rivalité et du protectorat des Églises chrét. en Orient. ΝΕ τ το δ το ndercc roues mmis osculum riuforajs ωῶν deis es) suadeat o TUM SS DD δ: Cet ouvrage d'un des consuls de France en Orient est du plus haut inlérét relalivement à une question des plus gra- ves sous les rapports politiques et religieux. RAYMOND. — VOYAGE A BABYLONE , Dissertation sur | dansl'incendie de la papeterie de MM. Didot, est devenu trés- lePallac opas, etc. 1 vol. in-8, gravures.... 7 fr. Net. 5 fr. | rare. B&£RTOU. — RECHERCHES sur la topographie de Tyr, — VOYAGE EN DALMATIE, parle méme, I vol. in-folio. par M. de Bertou. I vol, gravures........ ofr. Net. 3 fr. A 180 fr. VOYAGE EN SYRIE ET EN PHÉNICIE , par Cassas. 2 vol. DEUX MEMOIRES SUR LES RUINES DE NINIVE, par io-folio....... -. .. 380 fr. Net 300 fr. | M.ledocteur Hoefer..... «4.» 49e eee e Alber. Ce magnifique onvrage , dont les cuivres ont été détruits AMÉRIQUE. ROUX DE ROCHELLE. — HISTOIRE des Etats-Unis d'Amérique. Voyez p. 43. — FÉRDINAND DENIS. — HISTOIRE du Brésil. Voyez p. 43. HISTOIRE ET CONQUÉTE DU MEXIQUE, avec un tableau préliminaire de l'ancienne civilisation mexieaine et la vie de FERNAND CORTES, par M. W. H. PnEscorr , membre correspondant de l'Insti- tut de France; trad. par AMEDEE PICHOT. 3 vol. in-8 et 45 gravures..........eeessessess. 15 fr. C'est un des ouvrages les plus remarquables de ce siecle. Les nombreux documents relatifs à la conquéte du Mexique et du Pérou ont été mis par l'Académie de Madrid à la disposition de M. Prescott, faveur dont fut privé Roberlson. A l'aide de ces documents authentiques et qui ne comprennent pas moins de 8000 pages in-folio , M. Prescott a pu donner à ce merveil- leux récit tous les degres de la certitude. PELET (de la Lozére). — PRECIS de l'histoire des États-Unis d'Amérique depuis la colonisation jusqu'à nos jours, par M. le comte Pelet de la Lozére, pair de France. 1 vol........... 7 fr. 50 c. Dans cet ouvrage, M. le comte Pelet de la Lozére nous donne un tableau animé des discussions qui ont eu lieu entre les colonies anglaises et leurs métropoles, et plus tard entre la nouvelle république americaine et la France et l'An- leterre. On y voit comment les treize colonies, qui n'étaient d'aucun poids en 1783 dans la balance commerciale et' politique u monde, sont arrivées en un demi-siecle à occuper la seconde place parmi les nations commercantes et à exercer une si grande influence dans la politique générale de l'Europe. VOYAGE PITTORESQUE ET HISTORIQUE AU BRÉSIL, depuis 1816 jusqu'en 1831, par Debret , premier peintre et professeur de l'Académie impériale brésilienne des beaux-arts de Rio de Ja- πον cU Ὁ volupies In-folio. Priz. «bec e eus ue sn nme rumano sessssesss sss) ES IE, Le méme ouvrage, les planches coloriées avec le plus grand soin. Prix.................. 860 ἔτ. M. Debret, dont les tableaux ont acquis une célébrité historique, a consacré un séjour de seize ans dans l'empire brési- lien à la collection la plus complete de documents sur la situation physique et morale de ce pays. Le premier volume est consacré à la population brésilienne encore sauvage el aux foréts vierges. Le second comprend l'industrie en général. Le troisiéme, tout ce qu concerne l'instruction publique, le culle religieux, les événements poli- liques, enin jusqu'aux feétes et cérémonies, et les portraits des principaux personnages qui y ont figuré. $54 INSTITUT DE FhANCE. Les Mémoires de l'Institut publiés avant 1816, formant 29 volumes in-4 , contiennent les colleetions suivantes : Classe des sciences physiques et mathématiques. 14 volumes | Savants étrangers. 2 vol. in-4. «. 40 «νον νον ν γεν κενεν . 56 fr. s CHEER Dapur eS ΤῊΣ OO OUT OC 250 fr. | Académie des inscriptions et belles-lettres. 50 vol. Classe de littérature et beaux-arts. 5 vol. in-4 ..... 90 in-Á (rarg):5o..2:22.. ἐν δεν 0 E 405102222. 2000 €00 Classe des sciences morales et politiques. 5 vol. in-á, 100 Table des tomes 45 à 50. — Ancienne collection. (Pu- Base du systeme métrique, 3 vol. in-4 (rare).......- 100 bliée en 1845)... ..........- EM FN Ves ws ACADÉMIE DES SCIENCES. TP IRINSS ar 20 fr. | T. VIII. 1829. 20 fr. | T. XV. 1839.. 25 fr. | Tom, XXII. 1850..... 235fr. TI. 1817..-- 20 IX. 1830.. 20 XVI. 1839. 925 (III. 1853.... 95 HI. 1518..... 25 X. 1531... 20 XVII. 1840. 25 XXIV.1854.... 925 IV. 1819-1820 30 XL. 1832.. 25 XVIII. 1842 25 XXV. I860.... V. 1821-1822. 20 XII. 1533. 20 XIX. 1845. 25 XXVII.1'*part.(1856). 12 50 VI. 1823..... 20 XIII. 1836. 25 XX. 1846. 25 — 2* part 12 50 VII 1826.. 20 XIV. 1838. 25 XXI. 1847. 25 XXXI. 17* part. MÉMOIRES PRÉSENTÉS PAR DIVERS SAVANTS A L'ACADEMIE DES SCIENCES. T. I. 1827. In-4 20 fr. | T. V. I835.. 25 fr. | Tome VIII. 25 fr. | TomeXI..-2. 2:25:00 98 fr. II. 1830. 20 VI. 1835. 25 EX... 25 XI. ^ni III. 1832... 20 YI... 25 zou 25 XIII. . IV. 1833.... 25 XIY7... 20-422 285 ACADÉMIE FRANCAISE, DICTIONNAIRE DE L'ACADÉMIE, sixiéme édition, publiée en 1835. Voyez page 5. RECUEIL de Rapports , Discours et Pieces diverses. (1830-1839) 1 v. 15 f. — (1820-1829) 1 v. 15 f. — (1803-1819) premiére partie, 12 fr. — Seconde partie, 12 fr. — De1840 à 1849, premiere part., 12 f. — Seconde part., 12 f. — De 1850 à 1859, premiere et deuxieme part., 12 fr. chacune. ACADÉMIE DES INSCRIPTIONS ET BELLES-LETTRES, T. I. I815... 21 fr. | T. VIT. 1824......- 25 fr. | T. XII.1** 2* partie 30fr. | T. XVI. 2e partie.. 21 fr. II. I8I5.. 21 VIII. 1825. ..... 25 XIII. 1839...... 26 XVII. 2 parties. 42 III. 1817. 2h IX. 1831......- 25 XIV. 2 parties. 30 XVIIL 2 parties, 42 IV. 1817. 24 X 38332657. τῶν 25 XV. 2 parties, 30 XIX. 1τὸ partie. 21 V. 1822.. 24 XI 1839. Tables 25 XVI. r** partie. 15 XXI. I** partie. 2I VI. 1823. 24 SAVANTS ÉTRANGERS. [τὸ série. (Sujets divers d'érud.) Tome V, 1"* partie, 21 fr.; tome I** et II*, chaque.......... ese Pee ebeteh tdi Wee n dedere des cesse i55 "coge Seres ip IE SEIS da 2a MEE. II* série. (Antiquités de la France.) Tome I**, Antiquités romaines et gallo-Cromaines de Paris, par M. Jollois, ete., avec un grand nombre de planches : 21 fr. Tome II, Antiquités de Fréjus, par M. Ch. 'Texier; Mémoires sur la Bourgogne et les Vocontii, par M. ..... 1 vol. avec planches...... ve. PRRMBAES HISTOIRE LITTÉRAIRE DE LA FRANCE. Tom. XI à XXIII, in-4. Prix de ehaque volume. 21 fr. ACADÉMIE DES SCIENCES MORALES ET POLITIQUES. Mémoires publiés avant 1835. | Tome II. 1838. 25 fr. | T. V. 1847.... 95fr. | Tome VII. 1852..... 95fr. 5 volumes.... ...- 100 fr. ΤῊ IEEE 25 VI. 1850... 25 IX. 1855.....«* 96 Tome I. 1837........- 25 fr. Lb RSS 25 VII. 1850... 95 SAVANTS ÉTRANGERS. TomeI, 25 fr. Tome II, 1847. ........... MEREKENDERMREUEMSVS Um ANNUAIRE POUR L'INSTITUT DE FRANCE. 1 vol. in-18 ........... IM. ene PETITS TRAITÉS PUBLIES PAR L'ACADÉMIE DES SCIENCES MORALES ET. POLITIQUES, « Pour défendre les intéréts les plus sacrés de la société, l'Académie des Sciences morales et politiques a formé la plus utile el la plus généreuse entreprise. Les divers membres de cete Académie ont composé une série de Petits Trailés destinés à présenter sous un point de vue grave et pourtant populaire les vérités fondamentales qui sont également précieuses pour les citoyens de tous les états, pour les propriétaires, les fabricants et les commercants, pour, les patrons et surtout pour les ouvriers qu'on s'efforce d'égarer. ; « | « Pour que cette noble et patriotique entreprise produise tous les bienfails que la France a droit d'en attendre, il faut que les Petits Trailés soient répandus dans les manufactures, les ateliers, les magasins et les comptoirs; il faut que le commis, l'arlisan, le manouvrier les lisent et les méditent. Ce sera le contre-poison des doctrines si funestes que les écrivains incendiaires s'efforcent de propager pour attaquer la religion, la famille et la propriété, 168 liberlés de l'industrie et les succés paisibles du commerce. » "Tels sont les termes de la circulaire du 5 Janvier I849, adressée par MM. Dumas et Charles Dupin, au nom de la Société pour l'encouragemenl de Pindustrie nationale, à tous ses membres. AAAA Prix de chaque partie: 75 cent. PHILOSOPHIE POPULATRE., suivie de la Profession de foi | VIE DE FRANKLIN , par M. Miznet, 2 parties. du /'icaire Savoyard, par M. Cousin, et d'un Appendice sur le style de Rousseau. JUSTICE ET CHARITÉ, par M. Cousin. x L^ PROPRIÉTE d'apres le Code civil, par M. Trop- onz. DES CAUSES DE L'INÉGALITÉ DES RICHESSES , par M. Hippolyte Passy. BIEN-ÉTRE ET CONCORDE DU PEUPLE FRANCAIS, par M. Ch. Dupin. DE LA PROPRIÉTÉ, par M. Thiers, 2 parties. ———— 0 — ^ VRAIE DÉMOCRATIE, par M. B. St-Hilaire. :IGNEMENT ET SORT DES OUVRIERS ET DE L'IN- n RIE, par M. Ch. Dupin. DES ASSOCIATIONS OUVRIERES , par M. Villermé, L'HOMME ET LA SOCIÉTÉ, par M. Porlalis, 2 parties. DES CLASSES OUVRIÉRES EN FRANCE PENDANT L'AN- NÉE 1848, par M. Blanqui, 2 parties. DE LA PROVIDENCE , par M. vy 2 parties. t DE LA SANTÉ DU PEUPLE, par M. Lélut. UN CLUB AU VILLAGE, £f DEI SCIENCES CHIMIQUES, ^ " n^ |^ kpFr vVEÉngÉ BERZÉLIUS. — TRAITÉ DE CHIMIE MINÉRALE ET VÉGÉTALE, traduit. par MM. Zsslinger et Hoefer, sur les manuscrits inédits de l'auteur et en partie sur la cin- quieme et derniere édition allemande (seconde édition francaise). La CHIMIE MINERALE forme quatre gros volumes iu-8, accompagnés de planches. Tome 1à 4. Prix. ........— 88 fr. La CHIMIE VÉGÉTALE forme deux gros volumes, Tome 5 et 6... ... 00 νν νον νυν νννν εν ν νον εννν νον τ HOHT δὴ ΔΝ ἧς L'édition que nous avons publiée avee le concours de M. Berzelius étant épuisée, nous nous sommes adressés à l'auteur pour donner une nouvelle édition d'aprés la cinquieme édition dont l'impression s'acheve en Allemagne. Les additions et changements nombreux apportés par M. Berzelius à cet ouvrage en font un répertoire tout nouveau et infiniment plus éten du que le précédent. ^; 1 M. Hoéfer, auteur de plusieurs ouvrages sur la chimie, et M. Esslinger, à qui nous devons la traduction de notre premiere édition , dont toutes les épreuves ont été envoyées à Stockholm et corrigées par M. Berzelíus, ont presque entiéremeni re- traduit cette nouvelle édition. C'est le coursle plus complet de chimie qui existe jusqu'à présent. GERHARDT. — CHIMIE ORGANIQUE. 4 gros vol in-8............seeelesessss 89 ff. Berzelius étant mort avant d'avoir pu terminer cette partie de son ouvrage, M. Gerhardt, ancien professeur de chimie à Montpellier, s'est chargé de ce travail en le mettant au courant dela science actuelle et des nouvelles découvertes faites Jusqu'à ce jour. - La chimie organique forme 4 trés-gros volumes in-8*, avec gravures sur bois, d'environ 50 feuilles, La chimie organique se divise en cinq parties. La premiere contient l'analyse organique ; la seconde la description des corps organiques classés en séries naturelles, d'aprés leurs métamorphoses. La troisiéme partie donne la description des corps non sériés; la quatriéme contient les généralités et les développements théoriques; enfin, la cinquiéme se compose d'un recueil de documents servant à la physiologie végétale et animale. BERZELIUS. — THÉORIE DES PROPORTIONS CHIMIQUES. 2^ édition, revue et augmentée par l'auteur. 1 vol. in-8, contenant les tableaux des proportions chimiques. Prix................. 8 fr. Dans cet ouvrage , indispensable à tout praticien, M. Berzelius a vérifié de nouveau chaque calcul, en recommencant cu faisant recommencer sous ses yeux chaque expérience. T BARRUEL. — CHIMIE TECHNIQUE appliquée aux arts et à l'industrie, à la pharma- macie et à l'agriculture. 7 vol. in-8, avee un grand nombre de gravures. 4 volumes sont en vente. ΝΕ volume: 4.10, ἐς "$e 32-1. 549. δὲ σῷ $9 SuqU 4 D NOM lcu wf Cet ouvrage comprendra 7 volumes ; le premier est consacré aux généralités préliminaires, à l'étude des corps non mé- talliques, à leurs combinaisons entre eux, 1] traite des acides et de l'ammoniaque , de l'éclairage au gaz et de tout ce qui est susceptible d'application dans l'industrie, ainsi que des généralités sur les métaux et de leurs combinaisons. Le second est consacré aux métaux alcalins et aux. métaux terreux ; à leurs oxydes, sulfates et sels. Fabrication de la poudre, extraction du sel; fabrication des verres, — des cristaux, — des émaux; de la chaux , — des mortiers et des ci- ments , — du plátre, — des aluns, — des argiles, — des poteries; — De la porcelaine, etc., etc. Le troisiéme est consacré aux métaux proprement dits; à leurs oxydes, sulfures, sels; modes d'extraction des metaux qui ne sont pas trailés par les méthodes métallurgiques; préparation des couleurs qu'ils peuvent produire, dorure, ar- genture, elc.... Galvanoplastie , photographie. ! à Dans le quatrieme , on traite de la chimie organique sous le point de vue général. Le cinquiéme aura pour but les applications industrielles et les matiéres pour la fabrication du papier, du carton ; les di- verses boissons, entre autres, le vin artificiel, l'alcool ; la blanchisserie ,la teinture, le tannage, etc. 3 Le sixieme et le septieme seront entiérement consacrés ἃ [ἃ chimie appliquée à l'agriculture; on v traitera des terrains de leur analyse, des moyens deles amender, des engrais naturels ou arliticiels les plus convenables aüx diverses cullures que l'on veut entreprendre. HOEFER. — DICTIONNAIRE DE CHIMIE ET DE PHYSIQUE, 8" édition revue, corrigée et aug- mentée d'un supplément contenant les résultats des plus récentes découvertes. 1 vol. in-18...... 4 fr. SCIENCES PHYSIQUES. BECQUEREL. — TRAITÉ D'ÉLECTRICITÉ ET DE MAGNÉTISME. Leurs applications aux Sciences physiques, aux Arts et à l'Industrie, par MM. Zecquerel, membre de l'Institut, professeur-administra- teur au Muséum d'histoire naturelle, et £d. Becquerel, professeur au Conservatoire des arts et métiers. 'Trois volumes in-8*, avec un grand nombre de planches. «Ὁ «τον τ εν ννν κνν εν νειν εν εν νννννν, 94 fr. Cet ouvrage est l'exposé des lecons qui sont failes au Muséum d'histoire naturelle et au Conservatoire des arts et métiers sur l'électricité, le magnetisme et toutes leurs applications. On y a joint, en outre, le traitement électro-métallurgique du minerai d'argent, de plomb, de cuivre, mis en regard de l'amalgamation et des autres traitements en usage. Cet ouvrage se compose de trois parties formant chacune un volume. I** volume : Électricité, principes généraux ; — 2* vol. : Électro-chimies — 3* vol. : Magnétisme et électro-magnétisme. Chaque volume renferme les applications relatives au sujet principal qui s'y trouve traité. — Les figures , dessinées et gra- vées avec soin, sont intercalées dans le texte. — RÉSUMÉ DE L'HISTOIRE DE L'ÉLECTRICITÉ ET DU MAGNÉTISME, et des applications de ce: deux sciences à la chimie, aux sciences naturelles et à l'industrie. 1 vol. in-8*. Prix.......... 6 fr. Cet ouvrage est le complément indispensable du Traité de Physique et d'Électricilé de MM. Becquerel et Edmond Bec- querel. Dans cet ouvrage, l'électricilé et le magnétisme y sont traités sous le point de vue chronologique, didactique et philosophique, sans l'intermédiaire d'aucune figure, ni d'aucune formule algébrique, ni de description d'appareils. — TRAITÉ D'ÉLECTRICITÉ ET DE MAGNÉTISME, suivi d'un exposé de leurs rapports avec les actions chimiques et les phénomenes naturels, par M. Becquerel, membre de l'Institut, professeur au Muséum d'histoire naturelle. 7 volumes in-8 et atlas. L'ouvrage complet.............. 72 fr. 50 c. On peut regarder cet ouvrage comme l'encyclopédie de tout ce qui concerne l'électricité et le magnétisme, sciences dont les progrés doivent tant à M. Becquerel. Les physiciens , chimistes , médecins ne sauraient se dispenser d'étudier un ouvrage qui est si en avant de la science et qui les intéresse sous tant de rapports. 2 — TRAITE DE PHYSIQUE DANS SES RAPPORTS AVEC LA CHIMIE ET LES SCIENCES NATU- mom uM iBecquenel. 3,ol-.etatlas: i. «aio rele emere κατῆρε ον mme tisieivEghete:o oid e vios de ὙΠ ΠΕΣ Précédé d'une Introduction comprenant l'Histoire de la Physique, depuis les temps les plus anciens, dans ses rapports avec la civilisation. — TRAITÉ COMPLET DU MAGNÉTISME. 1 vol. in-8 avec 18 planches................. 10 fr. — ÉLÉMENTS DE PHYSIQUE TERRESTRE ET DE MÉTÉOROLOGIE. 1 fort vol. avec pl. 12 fr. 50 6. Cet ouvrage, d'un intéré! universel, est le résultat du Cours de physique appliquée fait par M. Becquerel au Muséum d'his- toire naturelle. Il contient la théorie de la terre, à laquelle se rattachent les tremblements de terre, sa température, les gla- | ciers, les changements survenus à la surface du sol , les climals, les mers, l'atmosphere, l'air, l'aurore, l'arc-en-ciel, la pola- risation, l'électricité atmosphérique, l'action magnétique du globe, les étoiles filantes, l'altération des roches, etc. DICTIONNAIRE D'ASTRONOMIE, à l'usage des gens du monde, d'aprés W.etJ. Herschell, Laplace, Arago, de Humboldt, Leverrier, Francceur, Schumacher, Struve, Nurnberger, Mitchell et autres auteurs les plus modernes, avec figures et planisphéres, précélé d'un abrézé historique dela science, et de nou- velles conjectures sur les formations planétaires, par M. A. de Guynemer, 2* édition revue avec soin et ErpadErstlemenE anpgmentea. $ vol: 1E89....- e sae epase no nirimse hem sraAbrmcE rt ua Baecho tu. B EE ΜΝ απο CÉCIÍCÍ]CCCPB8CLLLCÍ'ÍÓCEELLÍTIÉCZÍCÍZCÉTfÓ8]ÉLLEÉCÉLETÉTTECPPPP DPI] 1): C] ÉZÍZLTTTTITIP)^ T] T | EI P5] ?? £??]11] 11111111 7:111 1] L]1]??] |] Tj ] ÉN 56 SCIENCES NATURELLES, AGRICULTURE ET MATHÉMATIQUES. EXPOSITION ÉLÉMENTAIRE DU SYSTEME DU MONDE, par F. Moustey, professeur de mathé- matiques. 1 vol. in-8 avec planches. Deuxiéme édition, revue et augmentée. ................. 6 fr. Cet ouvrage est spécialement destiné:aux gens du monde. Voici ce qu'en dit M. Paul Romieu, ancien professeur d'his- toire (Courrier de la Rochelle, n? 102) : « Que sait-on parmi les gens du monde des lois qui gouvernent les corps célestes? Rien ou peu de chose. Si l'on veut pénétrer cependant à l'entrée, sinon au sanctuaire de la science, ou s'adresser?...... .. Apres toutes ces ceuvres, assurément éminentes, il reste une place libre, l'auteur l'a senti. Il manque un traité court, clair, suivi, méthodique, réunissant en un corps de doctrines accessible à lous ce que la science a déterminé du systeme du monde. Il [aut que ce traité soit suffisamment élémentaire pour que tout esprit droit et un peu cullivé puisse le compren- dre, suffisamment exact et précis pour que le savant ne le dédaigne pas; il faul enfin qu'il puisse servir d'étude a l'enfant et de délassement à l'homme de science, et que le charme du style s'allie à la rigueur du raisonnement. « En disant ce qu'il y avait à faire, nous avons dit ce qu'a fait M. Moustey. » ἢ CN E Tu ERU PRÉCIS DE MINÉRALOGIE, comprenant les principes de cette science, la description des minéraux et des roches, leurs gisements, leurs usages, etc. 1 vol. in-8" contenant un grand nombre de figures in- terealées dans le texte, et un Atlas de planches coloriées, ouvrage pricipalement destiné aux gens du monde et aux étudiants, par M. RrvIERE, docteur és-scienees, aide-naturaliste au Muséum d'histoire naturelle, etc. (Sous presse). M E AGRICULTURE ET HORTICULTURE ENCYCLOPÉDIE PRATIQUE DE L'AGRICULTEUR, par MM. J/o//, professeur d'Agriculture au Conservatoire des Arts et Métiers, et Eug. Gayot, ancien directeur de l'Administration des haras. 12 à 15 volumes in-8 ornés de gravures sur bois. Tomes I, IL et ΠῚ. (oir page 5). Prix. . . 21 fr. L. MOLL et EUG. GAYOT. — LA CONNAISSANCE GÉNÉRALE DU B(EUF. Études de zootechnie pratique sur les races bovines de la France, de l'Algérie, de l'Angleterre, de l'Allemagne, de la Suisse, de l'Autriche, de la Russie et de la Belgique. 1 vol. in-8^ et un Atlas de 83 figures. 15 fr. REVUE AGRICOLE DE L'ANGLETERRE, par M. F. RoBIOU DE LA TREHONNAIS, paraissant tous les trois mois en un cahier de 100 à 120 pages grand in-8", avec des gravures sur bois, et une ou deux planches gravées en taille-douce ou lithographiées. Elle forme tous les ans un magnifique volume sur beau papier glacé et satiné. — Prix de l'abonnement : 15 fr. par an. DICTIONNAIRE 'D'AGRICULTURE, par plusieurs agriculteurs, sous la direction de M. le docteur Hoefer, d'apres les meilleurs ouvrages publiés en Angleterre, en Allemagne, en Belgique et en France; ouvrage accompagé de gravures dans le texte. ...... MEUSE SO DEO ἢ dee Jus ὉΠ τ DICTIONNAIRE RAISONNÉ D'AGRICULTURE ET D'ÉCONOMIE DU BÉTAIL, suivant les princi- pes des sciences naturelles appliquées , par M. A. RicHamD (du Cantal), d'-médecin, ancien d* de l'École des haras, et professeur à Grignon. 2 forts vol. in-8. ........... s E he occn- - 45. Dr. BRIAUNE, cultivateur.—Du 27x des Grains, du Libre échange et des Réserves. 1 v. in-8 (1857). 5f. BECQUEREL. — DES ENGRAIS INORGANIQUES en général, et du sel marin (chlorure de sodium) en partieulier. 1 vol. grand in-18 . .... eee jogdedacoz MU - — DES CLIMATS ET DE L'INFLUENCE DES SOLS BOISÉS ET NON BOISÉS. 1 vol. Prix, 7 fr. QUESTION DES ENGRAIS. PRINCIPES DE CHIMIE AGRICOLE, et Ecamen des expériences Jaites en Angleterre, par M. le baron LrEBI1G, traduits sous les yeux de l'auteur par M. J. P. Pieard, docteur en médeeine. -- 6. Ὁ...005. τοι τ Rr pm S εἰ ὼς ς Te ἦν ele, o T no] 0o] εἰ τ DICTIONNAIRE DE BOTANIQUE PRATIQUE ET D'HORTICULTURE, par M. le docteur Hoefer. Dons la nomenclature si nombreuse des plantes indigenes et exotiques dont cet ouvrage donne la description , on s'est appliqué plus partieulierement aux plantes utiles; les renseignements donnés pour leur culture rendent pratique cet ouvrage. Seconde édition............ eese dolo i5 ids DECAISNE. — LE JARDIN FRUITIER DU MUSÉUM, ou Iconographie descriptive des différentes espéces et variétés d'arbres fruitiers cultivés dans cet établissement, avee la description de leurs ca- ractéres, leur synonymie, etc., par M. 1. DECAisNE, membre de l'Institut, professeur de culture au Muséum d'histoire naturelle de Paris. 12 livraisons paran, texte et 4 planches coloriées. Les 36 pre- mieres livraisons sont en vente. Prix de chaque livraison...... TSOAIGJL Sob IEEE SS. c4 — TRAITÉ GÉNÉRAL D'HORTICULTURE, comprenant les plantes potageres, d'ornement, de plein air et de serre, les arbres fruitiers, par M. J. DEcAIsNE, membre de l'Institut, professeur de culture au Muséum d'histoire naturelle, ete. 2 vol. in-18 jésus (format anglais), avec gravures. (Sous presse.) —— má 0-0 O-————— SCIENCES MATHÉMATIQUES. | CALLET. — TABLES DES LOGARITHMES, Stéréotypes. In-8, grand papier........ 15 fr. Elles donnent les logarithmes des nombres jusqu'à 108,000, des sinus et tangentes de seconde en seconde pour les cinq premiers degrés , et de dix en dix secondes pour tous les degrés, avec la division centésimale, etc.; elles sont à sept figures. l — TABLES DES LOGARITHMES, contenant les logarithmes des nombres de 1 à 108,000, les loga- rithmes des sinus et tangentes de seconde en seconde pour les cinq premiers degiés , et de dix en dix secondes pour tous les degrés du quart de cercle; par FnANcoIs CALLET, suivies d'un Recueil de | Tables nautiques, par MM. les professeurs à l'École navale impériale, E. BorrAmD, ancien éléve de | l'École polytechnique, professeur d'hydrographie, et ANsART-DrusY, lieutenant devaisseau. . 15 fr. ὶ Édition publiée sur la demande et avec l'approbation du ministre de la marine, δ j Les tables de logarithmes de Francois Callet peuvent seules étre considérées comme exemples de fautes; généraliser leur usage dans la marine, tel a été le but unique de MM. Boitard et Ansart-Deusy ; pour l'atteindre ils ont dü augmenter l'ou- vrage de Callet des Tables nautiques indispensables aux navigateurs. — : Ces tables nautiques ont été collationnées avec soin sur celles des meilleurs auteurs, parfois méme recalculées. Toutes celles que ne nécessite pas le probléme de navigation, pris dans toute sa généralité, ont eté écarlées. P | POUR LA PREMIERE FOIS, chaque table est précédée immédiatement d'une notice qui indique sa construclion , son usage, la formule dont elle est l'expression; on y trouveau besoin les constantes qui entrent dans cette formule et les principes sur | lesquels repose la solution des problémes auxquels elle donnelieu. ππστοταπαπαιπαι τὰ στὐὐσ tL LÉÉÓá LEE EE EE CLLECESCCCCOCCCIESOPISÓIZITIGISCIC'LUQAQZCOÓ SCIENCES MATHÉMATIQUES , TECHNOLOGIE. 51 BOITARD ct ANSART-DEUSY. — NAVIGATION. PRATIQUE, etc. 1 vol. in-8^, CORE re E TRPPPEPECIRIRERCOTPTPPRRERES SCR EPPEEL T ved d ve 3 fr. LEGENDRE. — GÉoMÉTRIE ET TRIGONOMÉTRIE (14* et derniere édition). In-8.. 6 fr. Cet ouvrage , adopté par l'Université, est suivi dans les Colléges el les Institutions particuliéres. BLANCHET. — ÉLÉwENTS ΡῈ GÉOMÉTRIE, par AJ. M. Legendre. Nouvelle édition avec additions et modilications, par M. A. BLANCHET, ancien éléve de l'École polytechnique, directeur des études mathématiques de Sainte-Barbe, avec gravures sur bois (quatrieme édition). ....... 4 fr. Au lieu de joindre au texte de Legendre les additions sous la forme de notes, qui auraient été placées soit au bas de chaque page, soit à Ia fin de chaque livre, M. Blanchet , afin d'éviter la difficulté qu'éprouveraient les éléves pour coordonner les notes avec le texte , a prefere combiner avec le texte les additions, de maniere à former un trailé suivi et complet, ANNOTATION A LA GÉOMÉTRIE DE LEGENDRE ; par J. Joanet, ancien éléve de l'École polytech- nique. In-8. Figures sur bois dans le texte. ...... ee disini « aolioodemrdie e - uot ea dS e ss 11 1π0.δ0 c. RÉCIPROQUES DE LA GÉOMETRIE DE LEGENDRE, par M. Joanet....... eee τον δος 4 Ils LALANDE. — TABLE DES LOGARITH3IES, Stéréotypes. in-18. Broché..,.... σν «s y « ATE, Ces Tables donnent les το γε ΚΠ des nombres jusqu'à 10,000, des sinus et tangentes de minute en minute, et, de plus, sont à cinq figures. Ces Tables de logarithmes sont les plus correctes qui existent. PLAUZOLES. — TABLES DES LOGARITHMES., Stéréotypes. in-8. grand papier ...... ues & fr. Ces Tables donnent les logaritlhmes des nombres jusqu'à 21,750, des sinus el tangentes de minute en minute, et de plus les sinus et tangentes pour la division centésimale : elles sont à six figures. BAGAY. — NOUVELLES TABLES ASTRONOMIQUES ET HYDROGRAPHIQUES, précédées : 1* d'un "Traité abrégé des cercles de la sphere; 2? dela Description des instruments à réflexion, tels que l'oc- tant, le sextant, le cercle de Borda, ete.; 3* des quatre principes fondamentaux de la résolution des routes et des problémes par les latitudes croissantes; 4? des diverses méthodes pour obtenir les lon- gitudes et les latitudes en mer ; suivies d'une nouvelle Table sexagésimale , contenant les logarithmes des sinus, cosinus , tangentes et cotangentes, de seconde en seconde pour tous les degrés du quart de cercle, par 7". Bagay, professeur d'hydrographie. 1 vol. in-4 (épuise). Prix...... Aeccodco Ne Lo as ÉLÉMENTS DE MÉCANIQUE, suivis d'additions relatives à la mécanique, des systémes de points matériels, par H. Resal, ancien éléve de l'École polytechnique. In -8 de 158 pages, avec 4 planches sur cuivre, 1851. Prix......... CP uper VATER SUM ας “ΘΕ Εν ΞΞ ἐπ ale e niMsge ed Es 4 fr. 50 c. Ces Éléments sont rédigés en conformité des nouveaux programmes d'admission pour l'École polytechnique. Ils contien- nent, sous un cadre resserré, tout ce qui est indispensable pour subir les examens de cette École. En prenant pour guide les écrits et les lecons de M. Poncelet, l'auteur a eu principalement pour but d'initier les jeunes gens aux principes qui servent de base à la science des moteurs et des machines, enseignée à l'École polytechn. et dans les différentes Écoles de services publics, DUPORT. — DE LA PRODUCTION DES MÉTAUX PRÉCIEUX au Mexique, sous ses rapports avec la géolozie, la métallurgie et l'économie politique, par Duport. 1 vol. in-89..............-.. 10 fr. DE PRONY, membre de l'Institut. — Deseription hydrographique et historique des Marais Pontins, relief du sol , cadastre, détails intérieurs, etc.; analyse raisonnée des principaux projets proposés pour leur desséchement ; histoire critique des travaux executés d'aprés ces projets; état actuel du sol Pon- tin, avee l'exposition des principes , fondés sur la théorie et l'expérience, qui ont servi de base à ces projets , les opérations du jaugeage, nivellement, etc. 1 vol. in-4 et atlas in-fol............. 40 fr. Cet ouvrage donne tous les détails des procédés employés pour le desséchement de ces marais, et un recueil de doctrines applicables à tous les dessechements. —— Án Q-Q-0-— —— TECHNOLOGIE. GUIDE DU COMPOSITEUR , par M. ΤῊ. Lefevre, | vol. in-85, avec vignettes. ......... 15 fr. Cet ouvrage, composé dans le but de former l'instruction typographique des jeunes compositeurs, donne à l'éléve, aprés la connaissance de la casse, la démonstration de ce qui concerne la composition, la distribution, la correction, la mise en ges et l'imposition. On y trouve l'indieation des signes algébriques, de géométrie, de botanique, des chiffres romains et es abréviations les bx usitées. On y traite de la composilion des frontispices, titres, couverlures, caracteres d'écriture, tableaux , algébre, de l'interlinéaire et du plain-chant. La composition des langues étrangeres, latin, italien, anglais, grec, cople, hébreu, arabe, allemand, etc., y est savamment détaillée, ainsi que les fonctions relatives de l'apprenti, des paquetiers, du metteur en pages et de l'homme de conscience. Enlin, un plan de toutes les impositions connues est suivi d'un vocabulaire typographique. De nombreuses vignettes accompaguent la partie démonstrative. INSTRUCTION POUR LA LECTURE DES ÉPREUVES, extrait du Guide du compositeur , par Th. Lefevre, demi-feuille...............-. COGOR LEUTE OODCRCOT τ OECD ET ETE UL GUIDE DU CORRECTEUR ET DU COMPOSITEUR, donnant la solution des principales difficultés pour l'emploi des majuscules, le pluriel des substantifs simples et composés, ete., par M. 'TASSIS, cor- recteur à l'imprimerie de MM. Firmin Didot fréres, 5* édit., revue et augmentée... ....-- t fr. 50 e. PLANCHE. — DE L'INDUSTRIE DE LA PAPETERIE. 1 magnifique vol. grand in-8? de plus de 300 pages, accompagné de planches explicatives, contient les documents les plus récents et les plus com- plets sur l'industrie de la papeterie. ....... πος || esie sey καί 95 * : qs sus χύν atia Εν: RECUEIL D'ÉLÉMENTS D'HIDPOLOGIE , d'apres MM. Girard, le baron Richerand , Milne- Edwards, Lecoq, Grenier, Hurtrel d'Arboval et Beurcher de Saint-Ange , destiné aux officiers et sous-ofliciers de cavalerie, par M. le chevalier de Quillinan , officier de cavalerie, éléve de l'Ecole impériale de Saumur. 1 vol. in-8 avec planches. Prix......... ceeccedtée ctt s esee ses eire RO ἘΠῚ DU PLOMB , de son état dans la nature, de son exploitation, de sa métallurgie et de son emploi dans les arts, par M. A. LANDRIN, ingénieur civil des mines. 1 vol. in-18 avec gravures,........- 5 fr. KURR. — ALBUM DE MINÉRALOGIE. 1 vol, in-4^, richement colorié, . . ... . .. . . 30 fr. | 22 —————Jw»x9—«x-—QÀ—QM]M—— MÀ9M MÓ]]ÀM——MÀMÀMMÀMÀ—À—XX—XÀ9—MÀ————M—M— MM 58 JURISPRUDENCE ET ÉCONOMIE POLITIQUE. BAZAINE. — Cours de Stéréométrie appliquée au Jau- DUBUAT, — Principes fgdraniique et de pyrodyna- geage, elc., Traité des futailles, etc. , Instructions sur le jau- | mique. 3 vol. in-8, avec 11 planches. Prix..... . . 90 fr. geage des bateaux et navires. Iv. in-8. . . . . . 4fr.50c. n : A i : : DELAMARCHE, — Éléments de télégraphie sous-marine. — Cours élémentaire de Géométrie pratique, etc., etc., el blié avec l'autorisation de S. E. l'Ami : nis" Nouvelle quadrature et cubature qui remplace le toisé des μ᾿ ber τῶν b périale. incgelt m NS Beneipy £p surfaces et des solides, etc. 1 vol. in-S. . . . . . . . 6fr. BÉRARD. — Statique des voütes, in-4^, fig. (1810). Prix FÉE. — FLORE DE THÉOCRITE. . .............. 4 fr. broché... - . » - « μων e Eis de 6 fr. 50 c. — Essai sur la Cryptogamie des écorces exotiques offici- nales. 1 vol. grand in-4? orné de 34 planches coloriées. Prix cartonné... 2... ο1})- BERTHOLLET. — ÉLÉMENTS DE L'ART DE LA TEIN- TURE, avec une description de l'art du blanchiment par l'acide muriatique oxygéné. 2*édit. Prix... . . . 12fr. *otstsint erii esu χα ΔΑ ΙΤΗ BORDA. — Description et usage du Cercle de réflexion, | ΜΟΒΕΙ͂, — Traité pratique des Feux d'arlifice. 1 vol. avec la maniere de calculer les observations nautiques. In-á, | in-8........-een m mH ».. Afr. 50 et planchpsiivsaui ebbe. $12 ἐγ τύνη v» gaxbtinua ub Ris BUSSON D'ESCARS. — Essai sur la cubaturedes terrasses OZANAM. — Usage du Compas de proportion; revu par ΕΟ ΠΈΣ 12053 1*0. 1s $ ru^sW oso. ὦ SIE fel Garnier, et planches in-12............. ene ὁ Fr. CLINCHAMP, — Éléments de Perspective linéaire et —Méthode pour lever les plans de terre et de mer. 1 vol. a&rienne, Planclies, ὅπ 5: 0.5... 2.120245 imis πὶ ΒΡ, | AERE E EE τ᾿ —— ám οὐ αε----ςςς.ς JURISPRUDENCE ET ECONOMIE POLITIQUE. COMMENTAIRE SUR LE CODE DE JUSTICE MILITAIRE POUR L'ARMÉE DE TERRE, préeédé d'une introduction et suivi des déerets d'exécution, des instructions ministérielles et des formules ; dé- dié à S. M. Napoléon III, par M. Vrcron FoucHEn, conseiller à la Cour de cassation, grand officier et membre du conseil impérial de la Légion d'honneur. 1 vol. in-8. Prix..............sueeeses. dófr. I! suffit aux éditeurs, pour donner une juste idée de l'importance de cet ouvrage et de l'autorité qu'il doit avoir, de re- produire ici la lettre de M. le Ministre de la guerre : « MONSIEUR LE CONSEILLER, j'ai mis sousles yeux de Sa Majesté l'Empereur la lettre, en date du 4 de « ee mois, par laquelle vous demandez à Sa Majesté l'autorisation de placer sous son auguste patro- « nage le commentaire dont vous vous oceupez, et qui formera un utile complément du nouveau Code « de justice militaire. L'Empereur m'a ordonné de vous faire savoir qu'il accepte votre offre; il a « paru voir avec plaisir que vous nous prétiez le concours de vos lumieres jusqu'a la fin, et qu'aprés « avoir pris une si grande part à la confection méme du Code, vous vouliez bien en faciliter la mise à exé- « eution. Je vous renouvelle l'assurance de ma haute considération. A M. VicTOR FOUCRER, conseiller à la cour de cassation. « Le Maréchal Ministre : VAILLANT. » TRAITÉ DU DROIT ROMAIN, par M. ΡῈ SaviGNYy, traduit de l'allemand par M. GuENOUX. 8 vol. in-85, 1855. (Seconde édition.) Prix. ............ DS 35:855 85 τ τ΄ o l0 - La réputation de cet ouvrage est universelle, ainsi que Ie mérile de son auteur. La traduction faite par M. Guenoux, 50us les yeux de M. de Savigny, réunit à l'élégance du style le mérite de la fidélité la plus rigoureuse. ESSAI SUR L'HISTOIRE DU DROIT FRANCAIS AU MOYEN AGE, par M. Ch. Giraud, membre de l'Institut, inspecteur général des études de droit. 2 vol. in-89....... Vider) vulsl. dis an. ipei fub GOBINEAU (A. DE). — ESSAI SUR L'INÉGALITÉ DES RACES HUMAINES, 4 vol.in-89.. 80 fr. Cet ouvrage a pour but de développer une nouvelle formule historique. Il résume dans un tableau complet les grandes phases de l'humanité, et appuie ses démonstrations sur l'ensemble des plus récentes découvertes de la science, RÉPERTOIRE DE LA NOUVELLE LÉGISLATION CI- VILE, COMMERCIALE ET ADMINISTRATIVE, ou Analyse raisonnée des principes consacrés par le Code civil, le Code de commerce et le Code de procédure; par les lois sur 16 contentieux de l'administration; par les décrets qui s'y rat- tachent et par les arréls qui en ont formé l'application, par M. le baron FaAvARD DE LANGLADE, conseiller d'État, président de la cour de cassalion, et par d'autres magistrats. b gros vol in-4*. 90 fr. COLINS, — SCIENCE SOCIALE, 5v. in-8?. 25 fr. — LIBERTÉ DE CONSCIENCE. In-18. 75 c. — ÉCONOMIE POLITIQUE. 3 v. in-I2, 10 fr. 50 — RÉPONSE A M, P.-J. PROUDHON, In-I8. 75 c. - SOUVERAINETÉ. 2 vol. in-8?. 10 fr. -- SOCIÉTÉ NOUVELLE , SA NÉCESSITÉ, 2 vol. in-8^, 10 fr. - QU'EST-CE QUE LA SCIENCE SOCIALE ? 4 vol. in-8*. 20 fr. MOTIFS ET CONFÉRENCES DU CODE CIVIL, discours el opinions des orateurs qui ont concouru à la rédaction de ce code. 2 vol. gr. in-8* à deux colonnes. 90 fr. Imprimés dans le formet des grands classiques, ces deux volumes con- tiennent les 16 volumes qui formaient la Collection des motifs et conféren- ces, dont MM, Didot ont publié plusieurs éditions depuis longtemps épui- sées, FERRIÉRE MODERNE, ou Nouveau Dictionnaire de üroit et de pratique. 9 vol. in-s^, 10 fr. RAPPORT DU 17* JURY, présenté par M. Aun, FInWMIN Dipor , membre du jury central de France. — L'imprimerie, la librairie et la papeterie à l'exposition universelle de 1851. I vol. in-8*, 2 fr. 50 c. MATTER. — DE L'INFLUENCE DES LOIS SUR LES MOEURS, οἱ de l'influence des mceurs sur ies lois, par M. MaTTER, inspecteur de l'Université (ouvrage auquel l'Académie francaise a décerné un prix de 10,000 fr.). 1 vol. in-8?. 7 fr. 50 Seconde édition, revue, corrigée et considérablement augmentée, HUET, — RÉGNE SOCIAL DU CHRISTIANISME, I vol. in-s". 6 fr. DE L'ASSISTANCE ET DE L'EXTINCTION DE LA MEN- DICITÉ, par M. A. de Magnitot, préfet de la Niévre, offi- cier de la Légion d'honneur. 1 vol. in-8". 6 fr. Cet ouvrage vient d'étre couronné par l'Institut, ou jl a obtenu le pre- mier prix de la fondation Morogues. DE LA TRANSPORTATION, Apercus législatifs, philoso- phiques et politiques sur la colonisation pénitentiaire, par C. O. BARBAROUX , conseiller d'État. 1 vol. in-8", 7 fr. LES POUVOIRS CONSTITUTIFS DE L'ÉGLISE M. BonpAs DEMOULIN. 1 fort vol. in-8*, L'HOPITAL. (le chancelier de). — OEuvres complétes, 6 vol. in-8". 28 fr. LOIS DES FRANCS, contenant la loi salique et la loi ripuaire, suivant le texte de Dulillet, revu, avec traduc- tion en regard et notes, par M. PEYRÉ, el une préface par par "e fr. M. ISAMBERT. 1 vol. in-8o. 5 fr. BEAUJOUR, — THÉORIE DES GOUVERNEMENTS, 2 vol. in-8". 13 fr; OEUVRES DE CONDORCET, précédées de son Éloge par M. An46O0, secrétaire perpétuel de l'Académie des sciences, et ornées de son portrait, gravé par Mercuri. I2 vol. in-8", Prix. δά fr, Cette. édition, revue sur les Mémoires de Condorcet, contient, outre les écrits imprimés dans l'édition de 1804 en 24 volumes, la correspondance inédite de Condorcet avec Voltaire, Turgot, etc,, et plusieurs écrits inédits, CARDAILLAC. — ÉTUDES ÉLÉMENTAIRES DE PHI- LOSOPHIE, 2 vol. in-5", 14 fr. | ARCHITECTURE ET ARCHÉOLOGIE. MONUMENTS ANCIENS ET MODERNES. Collection formant une histoire de l'architecture des différents peuples à toutes les époques, con- tenant des notiees archéologiques; par MM. Jomard, Champollion-Figeae, Langlois, Dubeux, Ernest Breton, Raoul-Rochette, L. Vaudoyer, de Caumont, Girault de Prangey, Lenoir, J. Gailhabaud, etc., aecompagné de 400 planches gravées d'aprés les dessins d'architectes et d'artistes et d'apres des planches daguerréotypées ; 4 vol. in-4, ὈΓουϊιόβ. «. .. «οὐ ν ον οο ον ον οουσσοούνονύον σύ οου 300 fr. Cet ouvrage, unique en son genre, est tellement estimé qu'il en est fait une édition en Anglelerre, en Allemagne, en Italie et en Espagne. Les quatre volumes en belle reliure demi-chagrin.......... DETAIL DES VOLUMES. Y* SÉRIE. Le Kélaca , à Ellora. Temple Visoua-Karma , à Fllora. Temple d'Aroeris, à Edfou. Spéos d'Athor, à Ebsamboul. ombeau de Nakschi-houstam. Temple dans l'ile de Gozzo. Trésorerie d'Atrée, à Mycenes. Acropole de Tyrinthe et de Mycénes. Porte des ions, à Mycénes. Ordres grecs. Temple de Jupiter, à Sélinonte. Temple de Ségeste. Temple de Thesee, à Athénes. Temple de Minerve , à Athénes. Temple de Vesta, à Tivoli. Basi Sin de Pompél, de Rome, etc. Amphithéátre Flavien (le Colisée), à Rome. Amphitheátre de Pola. Monuments celtiques. Baesilique de Saint-Clément , à Rome. — de saint-George, au Vélabre. lise de Grotta-Ferrata. lise de Saint-Vital, à Ravenne, C»thédrale d'Athénes. ;hapelle de Cividal du Frioul. glise de Salnte-Marie, à Toscanella. Ilse de San-Miniato , prés de Florence. Cathédrale de Bonn. Mosquee de Cordoue. Mosquée de Touloun, au Caire. osquée d'El-Moyed, au Caire. [ise de Saint-Francois, à Assise. Cathédrale de Báie. Egi Foscari, à Venise. Bh Planches. I P π|--,.-.- χοὐνο δ᾽...» 0 νγὉ 0 15 “αὶ Οὐ γΟ Θ ἐδ δ᾽ “πα Οἱ τῷ P L———— lise de Saint-Zacharie, ἃ Venise. ibliothéque de saint-Marc, à Venise. ouvelles Procuraties, à Venise. lise de Saint-Gervais, à Paris. lise de Saint-Paul-Saint-Louis, à Paris. kglise de l'Hótel des Invalides, à Paris. Halle au Blé, à Paris. Marché Saint-Germain, à Paris. 115 SÉRIE. Sphinx, lions et béliers égyptiens, Palais de Ménephtah, à Thébes. Maisons égyptiennes. Temple de Paestum. Amphitheátre de Nimes. Arc de Trajan, à Bénévent. Arc de Septime Sévére, à Rome. Tombeau de Caius Cestius. à Rome. Tombeau de Cécilia Métella, à Rome Basilique de Sainte-Marie in Cosmedin, à Rome. Ambons à Saint-Laurent, à Rome. Cloitre de Saint-Paul hors les murs. Eeie: de l'atrium de l'église de Lorsch. li wor ὦ πὶ π - ise de Saveniéres. ise de Saint-Martin, à Angers. 1:00 : Vlanches Yglise du Théotocos, à Constantinople. 3 Kglise de Salnt-Front, à Périgueux. 4 Autel de l'église de ποτ ῳ ὃ 2 Portes seulptées de l'église du Capltole, à Cologne. 1 Portail de l'église de Saint-Jacques, à Ratisbonne, Portail de la cathédrale de Strasbourg. Maisons de Cologne. Église de Saint-Simon, à Palerme. Cathédrale de Palerme. Cathédrale de Fribourg. zatheédrale de Cologne. EEise de Saint-Etienne, à Vienne. glise de Saint-Laurent, à Nuremberg. Cathédrale d'York. Clóture du cheur de Notre-Dame, à Paris, i Jubé de l'église de la Madeleine, à Troyes. 2 Chaire de l'église de Saint-Étienne, à Vienne. 1 nu d'orgue de la cathédrale de Stras- ourgz. Fonts baptismaux, en Angleterre, Église de Dorchester (fenetre). Salle capitulaire, à Salisbury. Maison de Jacques Ceur, à Bourges. Hótel de ville, à Saumur. Komhesu de l'évéque Bridport, à Salis- ury. Églisc de Vétheuil, prés Mantes. Vitraux de la cathédrale d'Auch. ombeau de Louis XII, à Saint-Dents. :glise de Saint-Paul, à Londres. Iil* SÉRIE. Fortificatlons helléniques (prés de Misso- longhi). Speos d'Abou-Sembyl. Hemi-Spéos à Girché. Temple de Khons à Karnac. Tombeau hypogéens à Thébes et à Deni- Hassan. Pyramides de Giseh, etc. Théátre de Jassus. Murs et porte de Messéne. Temple de l'Honneur et de la Vertu, à home. Temple dit /a Maison Carrée, à Nimes. Palais de Dioclétien, à Spalatro. Maison de Pansa, à Pompéi. Forum de Pompei. Grand Théàtre de Pompei. Thermes d'Antonin Caracalla. Pont à Alcantara, et aqueduc prés de Nimes. Murs de Pompéi et de Faléries. Tombeau de la famille Plautia. Église de Saint-Taxiarque, à Athénes, Mosquée de Hassan, au Caire. Baptistére Saint-Jean, à Poitiers. Cathédrale de Spire. Cathédrale Saint-Martin, à Mayence, Eglise de Hadiscoe. o-am--uouw-» on---- ww was w- -L--5---- --0- πιο σὺ δὴ πα πο &eeogoaen7ahoseepoposóngeseoa ὅ909 IP» Planches Cathédrale de Bourges (porche). E Waptistére de Pise. 1 Egiise de Notre-Dame, à Tréves. 3 Sainte- Marle des Fleurs, à Florence. 5 Ciborium de Saint-Paul. hors les murs. Tabernacle-autel, à Florence (San-Miehlcle) Cloitre de Molssac Palais épiscopal de Llége. Maison, à Hanovre (Koebelinger-Strasse). Ponts d'Avignon et de Cahors. Fortifications d'Aigues-Mortes, Chapelle funéraire, à Fontevrault. Église de la Chartreuse, prés de Pavle; Basilique de saint-Pierre, à Rome. Eglise de Gisors. Église du Rédempteur, à Venise. Eglise de Saint-Etienne-du-Mont, à Paris. Église de Saint-Ignace, à Rome. Cathédrale d'Evreux (boiseries). Hótel de vilie de Cologne. Tombeau du doge Vandramini , à Venise. Docks de Londres. IV SÉRIE. Palais à Persépolis, "Temples de Minerve Poliade, etc. Monum. chron. de Lysicrate, à Athénes, Horloge et Tour des Vents, à Athenes. 'Tombeau à Telmissus. Tombeaux étrusques. Nymphées prés de Rome et à Albano. C. de Romulus, dit de Caracalla, à Rome. Basilique de Saint-Sabas, à Rome. Baptistére et torobeau desaint Constantin, à Rome. Cathédrale de Tréves. Église de Notre-Dame du Port, à Clermont. Église de Marmoutiers. Église de Royat. Cryptes romanes. Tombeaux dans la cathédrale de Tr?ves. Alhambra, à Grenade. Chapelle Palatine, à Palerme. Église de Saint-Botolph, à Boston, Siége épisc. dans la basilique Saint-Laurent. Stalles dans la cathédrale d'Amiens Portes dans l'église abbatiale de Saint-Alban Cháteau de Meilhant. Sarcophage de sir Thomas Carew. Tombeau de sir Thomas Tropenell. Chapelle sépulerale à Montmorillon. Eglise de Saint-Frangois des Nobles, à Pe- rugia. Palais Strozzi, à Florence. Loge des Lances, à Florence. Maisons, à Rouen. Chàteau de Chambord. Cháteau d'Azay-le-Rideau. Fort de Saint-André, à Venise. Tombeau du cardinal d'Amboise, à Rouen. Eglise du Jésus, à Rome. Monuments mexicains. exo “οὐ στε ΩΝ απ LUI οὐ ον πο uPT “οὐ. σον DII π΄ π πῆρ LES ÉDIFICES CIRCULAIRES ET LES DOMES, par Isabelle, architecte du Gouvernement , texte et planches, 20 livraisons in-fol. demi-colombier. Ouvrage terminé en 1855. Prix ..........- 200 fr. I! suffit d'indiquer le Panthéon chez les anciens et Saint-Pierre de Rome chez les modernes pour donner une idée de l'élégance, de la noblesse et de la difticulté de construction de ce genre d'édifices, qui tous, tant anciens que modernes , se trouvent réunis dans cet ouvrage, Ii forme un traité complet de ce genre d'édifices. CHARPENTE DE LA CATHÉDRALE DE MESSINE. 1 vol. in-fol. et 8 pl. chromo-lithographiques, par M. Roux, édit. des vues de Pompéi et du Recueil des peintures et bronzes d'Hereulanum. 40 fr. Cet ouvrage, dont les dessins, rapportés par M. Morey, architecte, ont été exécutés avec la plus grande fidélité, est d'au- tant plus intéressant que le monument a élé entierement détruit dans les derniers troubles de la Sicile. ARCHITECTURE ARABE, οὐ MONUMENTS DU EAIRE, dessinés et mesurés pen- dant les années 1820, 1821, 1822, par P. Coste. Un volume in-folio, eontenant 66 plan- ehes et un texte composé de l'explication de ces planches, de la description historique de ehaque monument et d'un précis sur l'histoire des kalifes d'EÉgypte. Prix : 180 fr. Net. 150 fr. ON ERES ER CIE Xx 360 fr. Jamais ouvrage sur l'architecture arabe, si élézante, si hardie et cependant si solide, n'a été exéculé avec un soin pareil, M. Coste, l'un de nos plus habiles architectes, connu par l'exactitude rigoureuse qu'il apporte dans les moindres détails , à protité de sa uA d'architecte du pacha d'Egvpte pour dessiner et mesurer pendant cinq années tous les monuments du Kaire qui olfrent le type le plus pur et le plus sévere de cette belle et riche architecture. TRAITÉ THÉORIQUE ET PRATIQUE DE L'ART DE BATIR, Par J. RONDELET , architeete, membre de l'Institut. Diziéme édition. 5 grands volumes in-4, ΝΟ 9116: planches: «2999. τιν τ em. ueste 67$ 2/09. ou. Ceea b Vp aS" fr, L4 PREMIERE PARTIE comprend : |? LA. CONNAISSANCE DES MATÉRIAUX, pierres, pierres artificielles, mortiers, plátre, bois, fer, ec.; 2? DE LA FORCE DES MATÉRIAUX, pesanteur spécifique des pierres, résistances, force com- parative, etc. , du morlier, du plátre; — idem du bois de charpente ; — idem des fers. Effets dufroid et de la chaleur, etc. L^ DEUXIEME PARTIE comprend: CONSTRUCTIONS EN PIERRE DE TAILLE Acre , pose, etc. STERÉOTOMIE des courbes, des projections, angles, etc., voütes et plafonds ; escaliers, vis de Saint-Gilles, etc., etc. MACONNERIES , aires, voies publiques, chemins, pavés; des murs, des enduits. * E LA TROISIEME PARTIE comprend: LA CHARPENTE: Principes des combles, des pans de bois , cloisons , planchers, es- caliers, voüles et. ponts, combles à surfaces planes et courbes, échafauds, cintres, étayements. MENUISERIE: des I—————————————————————————————————''ÓÓÓÁáÁÓÓÁ'In (€ DAD EE DE EE EEMEEEEEEMECILXLUBOIZOÓLLITCITIIBTPEELIETCLTECTZELÉ/SÁCIPCTIÉÉ.£ÉCCL CETTCCCCPEELTZCLZZDÉLZSLETCCCFC)EZÉLET]]EETESSLUSIILEHÁ'L LT£CLESLTIES?IÍLLELZTÍDÜGÉZGAEnH? Aim rete t n t1 n ΟΞ Ξ Ξ ΞΟ ttt n 60 OUVRAGES A GRAVURES. planches et parquets , lambris, cloisons , revétements, escaliers en menuiserie, croisées, volets, persiennes , des portes , armoires , stalles , buffels d'orgues, etc. ; décorations. SERRURERIE : des chaines, tirants, linteaux , des armatures , des planchers et voütes en fer , combles, ponts, coupoles. COUVERTURE : de la pente des combles , couvertures en bardeaux, en tuiles, en ardoises, en pierres, en cuivre, plomb et zinc, en chaume et roseaux. L4 QUATRIEME PARTIE comprend : THÉORIE DEs CONSTRUCTIONS. Principesde Mécanique : du parallélogramme des forces, des leviers, centre de gravité , plan incliné. Mouvement des Matériaux : machines à transporter et élever les fardeaux. Fondements des édifices: en bon sol ,en mauvais terrain , sur roc, dans l'eau. Stabilité el force des Murs et poinis d'appui: de l'épaisseur à donner aux murs, stabilité des points d'appui, forces, etc., etc. Murs de revétement: de la poussée des terres, des murs de revélement, etc. Théorie des 'oütes: de la poussée des voüles, arcs en plein cintre, surhaussés, surbaissés, rampants, extradossés, des voütes composées ; force du plátre et du mortier dans la construction des voütes des ponts en pierre. L4 CINQUIEME PARTIE comprend: MÉTHODE DE MESURER, DÉTAILLER ET ÉVALUER LES OUVRAGES DE BATI- MENT, terrasses, fouilles, maconneries diverses, charpente, menuiserie, sculpture d'ornement, peintures diverses, décors. FORMATION DU DEVIS, des diverses espéces, des cahiers des charges, etc.; exemples , réglements relatifs à ]a police des constructions. SUPPLÉMENT A L'ART DE BATIB, Par M. BrouzEr, membre de l'Institut , professeur à l'École des beaux-arts ; contient le résultat de tous les progres les plus récents de l'4rt de Bátir en France et à l'étranger, particuliérement en Angleterre et aux États-Unis, oü M. Blouet a été envoyé en mission par le Gouvernement. 2 volumes in-4 et un atlasin-folio de 100 planches. .....--. «τιον eee ese eoo tuens nra slo ce ΠΡΌ Depuis la publication de l'ouvrage de Rondelet, les constructions en fer ont pris un grand développement, particuliére- ment pour les chemins de fer. M. Blouet a de plus consigne dans son ouvrage tous les progres faits par la science pour ce qui concerne , 1? la nature des MATÉRIAUX , les pierres artificielles, le mortier, le plátre,le bois, le fer; 3" les résultats d'ex- périences faites pour en déterminer la force; 3? constructions en pierres de taille; 4? la stéréotome ; 5*la maconnerie, murs, voütes soit en pierre, en briques ou mixtes, les enduils; 6? charpentes, escaliers, voüles, ponts, elc.; 7? combles à sur- faces planes el courbes; 85 échafauds, cinlres, étayemenls; 9? menuiserie; I0? serrurerie, chaines, tirants, etc.; 11? cons- tructions en fer forgé, combles en tóle; 12? en fer fondu, ponts, coupoles, etc.; 13? couvertures, pente des combles; 149 théo- rie des constructions; 15? évalualion des ouvrages de bátiment. EXPLORATION DE L'ALGERIE pendant les années 1840, 1841, 1842, publiée par ordre du Gou- vernement. Partie des beaux-arts (architecture, sculpture, inscriptions et vues ); par M. AM. RAYOISIE, architecte du Gouvernement. Quoique l'Algérie ait élé visilée par plusieurs voyageurs avant la conquéte francaise, aucun architecle n'avait entrepris , par des fouilles multipliées, par des tracés géométriques , de nous représenter les plans des villes, les temples, les arcs de triomphe, les portes, les théátres, es amphitheéátres, les thermes, les cirques, les hippodromes, les monuments commémora- tifs, les lombeauz, les voies publiques, 165 ponts , les aqueducs, les citernes, les réservoirs, enfin les Basiliques chrétiennes et les monuments chrétiens. Protégé par le Gouvernement et secondé de nos soldats, M. Ravoisié a pu mesurer et dessiner exactement tous les monu- ments qui disparaissent chaque jour. Les monuments arabes ont été également l'objet de ses recherches. Cet ouvrage nous représente donc l'élat complet de ce qui existe en monuments d'architecture sur le sol de l'Algérie. L'ouvrage, classé en trois grandes divisions ( province de Constantine, celle d'Alger et celle d'Oran), formera 3 volumes grand in-lolio demi-colombier, publié en 35 livraisons, chacune de 6 planches. Priz de la livraison , 16 fr. Trente-deuz livraisons sont en vente. RESTAURATION DES THERMES D'ANTONIN CARACALLA A ROME. État actuel et restauration présenté en 1826, à l'Institut de France, par M. -4bel Blouet. 1 vol. in-fol.de 23 pl.et texte.... 60 fr. — Sur papier vélin bon pour laver. 85 fr. — Sur le méme, lavé et colorié. ............. 900 fr. VITRUVII. ARCHITECTURA , textu et recensione Codi- | mum, studiis Simonis Stratici, Utini, Maliuzzi, 1825-30. cum emendata, cum exercitationibus notisque novissimis | 8 vol in-4?, avec 141 pl., dont 109 gravées sur cuivre. Joanis Poleni et commentariis variorum additis nunc pri- | Prix. ...... — € EMIT. "TET 180 fr. Cette édition célebre, qui contient tous les commentaires et toutes les planches gravées des éditions publiées depuis l'origine jusqu'en 1830, est une sorte d'Encyclopédie Vitruvienne et le recueil le plus complet qui existe sur l'architecture des anciens. LE PALAIS DE SCAURUS, ou Description d'une maison romaine, fragment d'un voyage de Méro- vir à Rome, vers la fin de la République, par F. Mazois, précédé d'une Notice biographique, par M. Varcollier, conseiller de préfecture de la Seine. — Troisieme édition. 1 vol. in-8*. Prix. zs iod LA SCIENCE DES INGÉNIEURS, par Jélidor, 1 vol. in-4, grand papier. Nouvelle édition avec un grand nombre de notes, par M. Navier, 1812 ; broché.......... eee v. 96 fr. H. FORTOUL. — ÉTUDES D'ARCHÉOLOGIE ET D'HISTOIRE, par M. Fortoul, membre de l'A- cadémie des inscriptions et belles-lettres. 2 vol. in-89......... eee s 12 fr DICTIONNAIRE DES ANTIQUITÉS ROMAINES ET GRECQUES, par M. Ant. Rich, professeur au collége de Cambridge, traduit et revu par M. Chéruel, inspecteur d'académie. 1 vol. avec nombreuses gravuress)broCHe 10 fr--'cartonne- 2 πὸ e ee ΠΡΟ Ν dose Seb dede C HASSENFRATZ. — L'ART DU CHARPENTIER. 1 vol. in-4 et planches................ 18 fr. FOURNEAU.—T[L'Art du trait de charpenterie, avec 88 pl., | velle édition (1820), in-4, grand papier, relié, avec un atlas, en 4 parties, 1Π ΠΟ Ὸ - 5525. 4 rere see ἘΝ νόθον. σον Cnr E OS GSC E S IDA COE IDEE ES i ER T Chaque partie se vend séparément. Toutes les planches de cet important ouvrage, qui ont PERRONET. — Description des projets de la construction | coülé plus de 300,000 fr. de gravure, ont été retouchées avec des ponts de Neuilly, etc., du canal de Bourgogne, etc. Nou- | le plus grand soin. Le texte a été réimprimé. 0 Q OM OUVRAGES D'ART. VECELLIO (CESARE). — COSTUMES DU XVI* SIECLE (principalement). Ce Recueil, dont il a été publié trois éditions à la fin du XVI* siécle et au commencement du XVII*, est devenu trés- rare, Εἰ son prix, toujours croissant, dépasse cent francs dans les ventes. Mais pour le reproduire, il faut lui conserver son caractere original et large qui a toujours fait attribuer cette ceuvre au Tilien | Tiziano Vecellio). Le dessin rappelle telle- ment sa maniere, qu'on peut étre certain qu'il n'est pas resté etranger à l'aeuvre de son parent Cesare Vecellio, si méme il n'en est pas le seul anteur; car on sait que le Titien a executé des dessins pour étre gravés sur bois. (Voyez Barlsch L. XVI, p. 93.) Le texte italien qui l'accompagne prouve le soin apporté à la fidéle representation de ces costumes don le nombre dépasse 500, nous le reproduisons en y joignant une traduction francaise, alin de rendre plus générale l'utilité de ce bel ouvrage, indispensable à tous les arlistes. ἢ Deux artistes distingués, M. Gérard Séguin et M. Huyot, se sont chargés, l'un de décalquer et de redessiner ces plan- ches en leur conservant leur grand caractere et leur naivete, l'autre de les graver sur bois avec la plus grande exactitude. Les encadrements ont élé dessinés d'aprés les modeles les plus parfaits exécutés en Italie, en France et en Allemagne au Xvi* siecle, par MM. Calenacci οἱ Fellmann. On n'à méme appor!é quelque changement que dans une partie des entou- rages, alin de varier davantage les cadres primitifs, mais on s'est toujours inspiré des meilleurs modeles de l'époque, qui sou - vent ont élé reproduits intégralement. L'ouvrage paraitra en 70 livraisons, chacune de 8 planches, accompagnees du texte, Prix de chaque livraison, composée de 16 pages encadrées (60 livraisons sont en vente)...... 70 e. d Pole I". PEE τ πὸ e τ δὸς NER EN OR UNE TI TCEEBREE OUVRAGES A GRAVURES, 61 HERCULANUM ET POMPEI, recueil général des peintures, bronzes, mosaiques, ete., découverts jusqu'à ce jour, et reproduits d'aprés tous les ouvrages publiés jusqu'à présent, avec un texte expli- catif de M. Barré.7 vol. in- 4, cartonnés, avec 700 planches. Prix. .....eseeeeeese enses 11402 fr. Le 8* volume, contenant le Musée Secret (ce volume ne se vend pas séparé). Prix..........— 15 fr. Réunir dans une seule οἱ méme publication toutes les Leo tae , lous les bronzes , toutes les mosalques que contiennent tous les ouvrages rares et dispendieux publiés sur Herculanum οἱ Pompéi, tels que les Antiquités d'Herculanum , publiées par l'Académie de Naples en 9 vol, in-fol.,, le Museo. Borbonico, 10 vol. in-à, Pompeiana de Geel, la Τὰ Suburbana, publiée à Naples, οἵοις etc.; l'enrichir d'un grand nombre de sujels inédils que nous avons pu, à grands frais, nous procu- rer ; établir une division distincte par parties οἱ séries, faire suivre chaque planche d'un texte explicatif qui ne contienne que ce ui est nécessaire à l'intelligence du sujet; enfin restreindre le prix de notre publication de maniere à en faciliter l'acquisition : tel est le but atteint par cet ouvrage. PIRANESI. — OEuvres completes, texte et pl., 29 vol. Se composent des Antiquités romaines, Tom- beaux des Scipions, Panthéon , Magnificences de Rome et de la Grece, Architecture étrusque , Faits et "Trophées consulaires, Champ de Mars, Antiquités d'Albano, Vases et Candélabres, Colonnes Trajane et Antonine, Ruines de Pzsstum, Vues et Monuments de Rome antique et moderne, Statues antiques , Théátre d'Herculanum , Ornements de eheminées, Tableaux et Dessins des premiers peintres d'Italie, Sala Borgia et Villa Lanté, Cabinet de Jules IT, Villa Altoviti, Antiquités de Pompéia, Choix des Costu- mes antiques, par Villemin, Cirque de Caracalla, Petites Vues de Rome, formant en tout prés de 2,000 planches. Publié en 100 livraisons. Prix des 29 volumes, texte et planches......... 1,800 fr. Ce magnifique ouvrage, résultat des travaux de deux générations d'hommes de talent, secondés par d'habiles arlistes, n'a pu étre créé que par la volonté et le concours des Papes et de Napoléon, qui y ont consacré prés de deux millions. Il re- présente les grands monuments de la ville éternelle. Cet ouvrage , exécuté sur ὑπὸ échelle grandiose, est nécessaire aux éru- dits, indispensable à consulter pour les artistes, et doit étre une des bases de toute grande bibliotheque. Le texte italien, qui ne se trouve que dans un trés-petit nombre d'exemplaires , est réimprimé textuellement : ἢ] distingue particuliérement notre édition. Jusqu'ici presque Lous les exemplaires connus sont incomplets quant au nombre des plan- ches, et presque toujours privés du texte. MASES ET CANDÉLABRES. 2 vol. in-folio: «..- --- ec eee eene erret nnne Sues usc τε 200) ez Quelques exemplaires des /'ases et Candelabres ont été tirés à part. Le mérite et la perfection de la gravure donnent une idée de l'eeuvre magnitique de Piranesi. Les deux volumes forment 112 planches grand in-folio. PIROLI — MUSÉE NAPOLÉON , contenant les Statues et Monuments antiques du Musée tel. qu'il était sous Napoléon, avec les explications par Petit-Radel et Sehweighaeuser. 4 vol. in-4, 318 pl. 32 fr. Chaque nec e est précédée d'un texte formant au moins deux feuilles d'impression , οὐ chaque monument est expliqué avec autant de goüt que de science. LES AMOURS DE PSYCHÉ ET DE CUPIDON , par Apulée, avec [165 trente-deux compositions de Raphael. Petit in-folio. (Landon.) Cartonné....... ....... ΡΤ IE d A 9$. qeu Oa fes LEVAILLANT — HISTOIRE DES PERROQUETS. 2 vol. in- fol......... AHOODUDOUDCDO ΒΠΠΝ ἐπὲ CEUVRES DE 1. A. INGRES, gravées au trait sur acier, par 4. Keveil. Un vol. in-& de 102 plan- ches, avec table explicative formant texte, cartonné avec luxe. ΡΥΪΧ. «ον τιν νυν ενννννννννννν, 25 fr. MONUMENTS ANTIQUES A ORANGE, Arc de triomphe et théátre, publiés sous les auspices de S. E. M. le Ministre d'État, par Aug. Caristie, architecte, membre de l'Institut (Académie des Beaux- Arts). L'ouvragze, complétement terminé, comprend 55 planches gravées sur cuivre et tirées sur grand in-folio, colombier vélin, avec texte méme format orné de gravures sur bois. . . .. . ... 150 fr. ÉDITIONS PIERRE DIDOT, DITES DU LOUVRE. VIRGILIUS MARO (an vir, 1799). 1 vol. grand in-folio, imprimé sur papier vélin, à 250 exem- plaires seulement, et orné de 24 estampes .. ... EE RACE VE T t CI OP DE τ κε 360! fr. « Cette édition, tres-correcte, offre dans l'ensemble des gravures, faites d'apres les dessins de Gérard et de Girodet, pein- * tres éléves de David et rivaux de leur maitre,les composilions les plus heureuses. Celles des Bucoliques et des Gcorgi- « ques ont la gráce et la naiveté de ces poémes; celles de l'Énéide sont d'un style noble et élevé, le seul qui convienne à « Npopée; elles sont dignes, en un mot, de leurs auteurs et du poéte. Elles ont réuni au suffrage unanime des souscrip- * leurs et des amateurs de l'art typographique celui de l'Institut national, qui en a fait l'objet d'un rapport particulier, * singuliérement honorable pour tous les artistes coopérateurs de ce monument élevé à la gloire de Virgile. » (avis de P. Didot l'aíné.) Le prix de souscription était de.... 600 fr. Et avant la lettre... .............-- 900 fr. HORATIUS FLACCUS (an ὙΠ, 1799). 1 vol. grand in-folio, imprimé sur papier vélin, à 250 exem- Pagi oceégorccóDSSdPOCOCE OHIO TC Od pe C XOT Ἐξ CERES OMEIE CUR E cer NS. S 200 fr. « Cette édition est ornée de douze vignettes placées en téte de chaque livre. Ces vignettes, du meilleur styleet du goüt Ie plus pur, dessinées par Percier, architecle, ont été gravées avec le plus grand soin par Girardet. » Le prix de souscription était de.... 884 fr. Avant fa'Tettre ον 70008 δ προ νος οἷς 480 fr. RACINE, 3 volumes avec 57 planches dessinées par Girardet, Gérard, Prud'hon, Chaudet, etc., et gravées par Maslard, Marais, etc. Cet ouvrage a été déclaré, par le jury, le plus beau monument typographique de tous les pays et πο ERR, DIES. τον τ οτος οὐβεξοςςς dqer esa sre ace eve ee drei «sae Rd pnus etas Tr EMT E 450 fr. LA FONTAINE , 2 volumes avec 13 vignettes de Percier,, gravéesavec le plus grand talent par Girardet. Prix... 9280 fr. Ce qui rend encore plus précieux ces ouvrages, c'est que les cuivres ont éle détruits par l'usage qui en a été fait à l'époque des licences accordées par le gouvernement impérial en 1811. Tous les exemplaires imprimés dans ce but, jusqu'à complete usure des cuivres, ont été jetés à la mer. Ces quatre ouvrages sont les seuls qui ont été imprimés au Louvre. ——— HENRIADE, PAR VOLTAIRE. —- Cette édilion, imprimée avec le plus grand soin par Firmin Didot dans le méme format que l'édition du Camoéns, a été mise en ordre par M. Daunou, qui y a joint des notes inédites. Elle est ornée de deux gravures d'aprés Gérard et Percier, exécutees par MM. Henriquel Dupont ei Müller..................... 80 fr. M ———M 62 ANNUAIRE. TABLEAUX, STATUES, BAS-RELIEFS ET CAMÉES DE LA GALERIE DE FLORENCE ET DU PALAIS PITTI, Dessinés d'apres Wican, peintre , et gravés sous la direction de C. L. MASQUELIER, ex-pensionnaire de l'Académie de France à Rome, avec les explications par MoxcEz, membre de l'Institut de France. NOUFELLE PUBLICATION. L'ouvrage est publié en 100 livraisons , composées chacune de trois et presque toujours quatre ta- bleaux, bas-reliefs ou camées imprimés sur 2 feuilles 1/2 jésus, et de 2 feuilles de texte méme format Ouvrage terminé. Prix : 300 fr.; élégamment cartonné, 350 fr. GALERIE COMPLETE DES TABLEAUX DES PEINTRES LES PLUS CÉLEBRES DE TOUTES LES ÉPOQUES, ou Recueil des plus belles compositions tirées des saintes Écritures, de l'Histoire ancienne, et autres objets, Gravées au trait d'aprés RAPHAEL, — MICHEL-ANGE, — LE CORRÉGE, — LE POUSSIN, — LE DOMINIQUIN, LESUEUR, — L'ALBANE, — BACCIO BANDINELLI,— DANIEL DE VOLTERRE, — JOUVENET, LÉONARD DE VINCI, — LE TITIEN, — LE GUIDE, — PAUL VÉRONÉSE, ET LES PEINTURES ANTIQUES. 1300 gravures grand in-4, accompagnées de Notices sur la vie de chaque Peintre, et publiées en 119 livraisons composées de 12 planches chacune et formant 12 volumes in-4^. — Prix de chaque livraison, 2 fr. ; La EE a déjà prononcésur les grands arlistes dont nous publions les OEuvres: nous n'avons donc pas besoin d'en aire l'éloge. Mais ce que nous croyons pouvoir recommander à l'attention des artistes et du public, c'est l'heureuse idée qui a fait réunir dans une seule et méme collection, sous un format commode et cependant convenable pour les personnes qui font des études sérieuses, les chefs-d'eeuvre de tous les maitres de l'art, dispersés aujourd'hui dans tous les musées du monde. L'artiste pourra suivre, dans ce recueil, le progres du talent des maitres ses prédécesseurs , comparer les manieres diffé- rentes dont le génie des divers auteurs ou des divers siécles aura compris et exécuté les mémes sujets; il aura sous les veux l'histoire successive et simultanée de son art dans tous les pays età toutes les époques; l'homme du monde , outre l'ins- iruction qu'il y puisera, y trouvera le souvenir de ses voyages. Devenus, par un heureux concours de circonstances, propriétaires des planches gravées sous la direction de Landon pour l'ouvrage intitulé : Pies εἰ OEuvres des peintres les plus célebres, ce sont ces planches que nous publions de nouveau. Justement appréciées dans le monde des artistes, elles ont coüté des sommes énormes au premier éditeur, et cependant elles sont trés-peu connues du public. Le prix considérable de l'ouvrage avait éloigné les acheteurs , et il n'en a éle tiré que peu d'exemplaires complets. Nous donnons la collection entiére au public avec une réduction des cinq sixiémes sur le prix originaire. Ce qui coütait Jadis 1,250 francs ne coütera plus que 228 francs. Ouvrages brochés à 20 fr. le volume. Cartonnés à 25 fr. Raphael, 4 vol. in-4. — Michel-Ange, Baccio Bandinelli et Daniel de Volterre, 1 vol.— Corréze, 1 vol.—Lesueur, 1 vol. — Le Poussin, 2 vol. — Le Dominiquin, 1 vol. — L'Albane, Léonard de Vinci, le Titien, le Guide et Paul Véronése, i vol. — Les Peintures antiques , 1 vol. CHALCOGRAPHIE ROMAINE. Par un arrangement pris avec le Gouvernement pontifical, MM. Didot peuvent fournir tous les Ouvrages et Gravures exécutés d'apres les grands mailres par les célebres artistes qui ont concouru à la gloire de cette belle institution; i] suffit de citer les noms de Morghen, Volpato, etc., etc. On peut se procurer chaque ouvrage, chaque gravure isolément. Ces gravures, exécutées avec unsentiment vrai du style de chaque maitre, sont d'un prix peu élevé; elles représentent tous les chefs-d'ceuvre de Michel-Ange, Raphaél, Annibal Carrache, Dominiquin, Guerchin, Jules Romain, Poussin, Canova, etc. TABLEAU DE PARIS, par Edmond TrxrEm, ouvrage illustré de 1,500 gravures, représentant Paris sous tous ses aspects et à toutes ses époques. 2 volumes grand in-49............. ses 80 dr. ANNUAIRE ET ALMANACH DU COMMERCE; FIRMIN DIDOT ET BOTTIN RÉUNIS, ex. ZUmanacl) 3es 500,000 Aoresscs. Année 1860. — 65* Année de la publication. CONTENANT: 1? Les Ministres et leurs attributions ; 6? Les Adresses de Paris classées par rues et numéros, 2" La liste des Ambassadeurs, Consuls et Vice-Consuls | par ordre alphabétique et par professions ; francais résidant à l'étranger, et les Ambassadeurs, Con- suls et Vice-Consuls résidant en France ; 3^ La liste de Magistrats et Administrateurs de Paris et des départements ; ,Á'Les Académies, Facultés et autres établissements d'instruction publique, Musées, Bibliothéques, Cercles, Sociétés savantes, Journaux, Théáàtres; 85 Etablissements financiers, de Crédit pnblic ou privé, banque de France, Caisse des Dépóts et consignations, Comptoirs, Caissses d'épargne, etc.; 7? Le nom des Banquiers , Négociants , Fabricants et autres industriels des départements et des principales villes du monde; 8* Statistique de la France sous le rapport adminis- tratif et commercial ; 9? Tous les chàteaux de France; 109Monnaies, poids et mesures des divers pays dela terre; 11? Tarif des DoUANES DE LA FRANCE, larif des Dova- NES Russrs, οἱ tarif des lignes télégraphiques ; 12? Table géographique et table des matieres. 1 trés-fort volume petit in-4, de plus de 2500 pages, contenant la matiére de 30 vol. in-8. Prix: Broché, 14 fr.; cart. toile, 16 fr.; relié..... Rem MAII Gc NT oos C - Franco par la poste (rendu à domicile dans toute la France) 4 fr. de plus broché. La plupart des améliorations indiquées sur le titre de ce vaste répertoire sont dues aux soins de MM. Didot, qui en 1845 ont réuni à leur Annuaire, l'Almanach général de M. U. Sebille, et en 1855 l'A!manach Bottin , parais- sant depuis 1797. La table des matiéres ofíre une véritable statistique de l'industrie puisqu'elle indique , pour chaque DOUANES. — LA MODE ILLUSTRÉE. 63 genre de manufacture ou d'industrie , les localités oü se fabriquent les produits de toute espéce, ce qui donne au commerce la possibilité de savoir oü vendre et acheter. MM. les Ministres, Ambassadeurs, Consuls francais et étrangers; — MM. les Préfels, Sous-Préfets , Maires et chefs d'administration; MM. les commercants francais eL étrangers ; les Chambres de commerce en France et à l'étranger, veulent bien nous préter leur concours bienveillant pour qu'une c'uvre aussi vaste atteigne le plus haut. degré de perfection que nous nous efforcons d'obtenir au moyen de nos relations étendues et d'un grand. nombre d'employés attachés à l'administration de l'Annuaire et AUmanach du Commerce, qui parcourent annuellement Paris, les départements et méme les pays étrangers pour modifier ce que le temps renouvelle chaque jour. Α mesure que cette cuvre immense prend plus d'accroissement. et d'importance , le concours de tous devient de plus en. plus indispensable. L'Annuaire et Almanach du Commerce s'imprime chaque année à vingt mille exemplaires. AECUEIL DES TARIFS RÉUNIS DES DOUANES D'APRES LES LOIS ET REGLEMENTS EN VIGUEUR, REMIS CHAQUE ANNÉE AU COURANT DES CHANGEMENTS OPÉRÉS. ? vol. in-9^, P'rix : 15 fr. Le tome I comprend les Tarifs des Douanes des pays du Nord, tels que des Douanes de France, d'Allemagne, d'Angleterre, d'Autriche, de Belgique, de Danemark, des Pays-Bas, de Russie, de Suede et Norwége, de la Confédération Suisse et des Villes Hanséatiques. Le tome ΠῚ comprend les Tarifs des Douanes des pays du Sud, de la Gréce, de la Turquie, de l'Espagne, de l'Amerique, des États-Unis, de la Chine, des Colonies, etc., etc. LA MODE ILLUSTRÉE JOURNAL DE LA FAMILLE PARAISSANT TOUS LES SAMEDIS DEPUIS LE 1: JANVIER 1860. 8 PAGES PAR NUMÉRO. — GR. IN-4» DE TEXTE, AVEC GRAVURES DONNANT PAR ANNÉE PLUS DE 2,000 DESSINS DE TRICOT, PLUMETIS, TAPISSERIE, CROCHET, GRAVURES DE MODES, ETC. ET |10 A 12 SUPPLÉMENTS DE PATRONS, LINGERIE, ETC. Abonnement.—Um an. 1? fr. —Six mois, 6 fr. — Trois nois, 3 fr. DÉPARTEMENTS (Service direct par la poste).—Un an, 44 fr.—Six mois, 7 fr.—Trois mois, 5 fr. 50. La Mode illustrée difíere totalement des autres pu- blications de modes, en ce qu'elle ne contient prin- cipalement que des sujets d'utilité pratique et qui s'adressent aussi bien aux classes modestes qu'aux classes riches.—En effet, bien que ce journal donne toutes les évolutions de la mode, son but principal pourtant est d'apprendre, au moyen de gravures et de descriptions d'une rigoureuse exactitude, à toutes les méres de famille et aux jeunes personnes à faire par elles-mémes, d'apres les plus nouveaux modéles, tous les objets utiles à leur entretien, et que bien souvent, vu leur prix élevé, elles ne sauraient se procurer sans s'imposer quelques privations. Pour arriver à ce résultat, il fallait accompagner le texte d'un grand nombre de bois. Aussi, loin de se contenter de quelques figures, la Mode illustrée offre- t-elle à chaque page trois ou quatre gravures intéres- santes, — C'est ce qui lui permettra, dans le courant de l'année, de donner plus de 2,000 dessins de tra- vaux d'agrément et d'objets de toilette , accompagnés chaque fois de descriptions tellement exactes et précises que l'exécution en sera toujours facile, méme pour la main la moins exercée. Dessins originaux de Paris, de Berlin pour brode- ries, tapisseries, plumetis, tricots, travaux au crochet et de perles, le tout s'y trouve méthodiquement classé, — Outre douze grandes gravures de modes , on don- nera des modeles et patrons pour lingerie, manteaux, vétements de femmes et. d'enfants. — Ces patrons se- ront toujours de grandeur naturelle, afin de rendre plus facile la confection des objets. Des nouvelles littéraires, contenues dans chaque numéro, offriront un choix de lecturés intéressantes et que leur moralité permettra toujours de meltre im- punément entre les mains des jeunes personnes de tout áge. -— Enfin des morceaux de musique pour piano et chant, enliérement originaux, en méme temps que des rébus et des énigmes, joindront d'agréablea dis- tractions à l'utilité du Journal. LE PRIX D'ABONNEMENT DOIT ETRE ENVOYÉ EN UN MANDAT SUR LA POSTE A l'ordre de MM. FIRMIN DIDOT, fréres, fils et C", OU EN UN MANDAT A VUE SUR PARIS. N.-B. Les abonnements ne sont recus que pour un Trimestre, un Semestre ou un An, c'est-à-dire à partir du1** Janvier, du 1** Avril, du 1** Juillet et du 1** Octobre. RÉDACTION, ADMINISTRATION, 4BONNEXENTS, rue Jacob, 56. (Toutes les lettres doivent étre affranchies.) On s'abonne également chez tous les libraires de France et de l'étranger. Paris. — Typographie de Firmin Didot fréres, fils et C*, rue Jacob, 56. TABLE DES OUVRAGES ET DES AUTEURS. . Pages. JEnzas Gaz:us, él, Boissonade. f v. in-8. 37 Ahn. Méthode anglaise, . . « « « 5.1 Aime-Champollion Figeac. Captivité du roi Fruncois ler. 1 v0... 4 4 ee Alix, Hist, del'empireottoman. 3 vol. in-8. Alphabet et premier livre de lecture. In-18. Alphabet seul... 4. see rt τ Aminien. Marcellin, Texte et trad. fr. In-8. Amours de l'syché et de Cupidon. 1 vol. petit in-fol., cartonné , . . - Annales ecclesiastici, 3 vol. in-fol . . . Annuaire général du commerce. 1 vol. in-8, Annuaire de l'Institut. , . .. ... 6. τ Anthologie grecque, par Jacobs, 1 vol. in-8 Appien . grec et latin, τ νοὶ, grand in-8.. . Apulée. Ainours de Psyché et de Cupidon. Ilu-fol.. .. . » . Arbanere. Analyse d'hist, rom, 4 vol. in-8, — Histoire asiatique. 2 vol. in-8. . . . . . —Moyen àge.2 vol... 4 4 e een nn Ariosto, Orlando furioso. 2 vol. in-18. . . Aristophane , grec et latin, 1 vol. gr. in-B . — Traduction francaise, in-18. . . Ἢ Aristophaue ( les Scolies d'), grec et latin. 1 vol. grand in-B.. . . . Aristote, trad. franc. par Thurot. 2 vol.in-8, Aristote, grec-latin, 3 vol, grand in.B , . . 1 vol. graud in. Artaud, ltalie ( Univ. ). x vol. in- Athénée, grec et latin. 1 vol. gr. in-8. . Avenel. Correspondance et papiers d'Etat du cardinal de Richelieu, 7 vol... .. Avezac (de), Afrique ancienne.. . — liesdel'Afrique. . . . ..- Az. Compensations, 1 vol. in-18. Babrii Fab., éd. Boissonade. 1 vol, g, in-8. — Tiad., par Boyer, in-8. . Bagay. Tables astronomiques. 1 vol in-á. . Baill!y. Hist. financiere de la France. 2 v. in-8 — Finances de la Grande-Bretagne. 2 vol. in-8.......-. DEDE Barbaroux. De la transportation. . . . , Baronius. Annales ecclesiastici. 3 vol. . . Barriere, Mémoires. . eade ἘΥ ΤῊ Barruel, Chimie technique. 6 vol.in-8.. . Barthélemy. Voyage d'Anacharsis. r vol. grand in-8... eee rr n Bazaine, Stéréométrie. In-B. . . . . . . — Cours de Géometrie pratique.in-8. . . Baudouin, Anecdotes de Ia Restaurat. in-18. Bazin. Chine moderne, . . . ... . .. Beaujour, Voyage dans l'empire ottoman., 2 vol,in-BB.. . . 4. eere ne — Théorie des gouvernements. 2 vol.in-8. Beaumarchais. OEuvres. x vol. grand in-8. — Théátre. r vol. in-318.. . Ὁ νὸν ων Becquerel. Traité de l'électricité. 7 vol. in-8. — Traité de physique. 2 vol. in-8, , . Ὁ — Traité d'électricite.3 vol. in-8. . . . . — Magnétisme.r vol. in. . . «4... — Physique terrestre, τ vol. in-8, ... . — Des engrais inorganiques. r vol. in-18.. — Climats et sols boises, In-B. . , . 0 Ὁ — Résumé du Magnétisme.. . . ν΄ νων Behr. Recherches, εἴς, . . . . $45. Me Bélidor. Science desingénieurs. x vol. in-4. Belmas. Journaux des Siéges. 4 vol. avec AflaS.. ... 0... 6} 5» -ο τιν» no on Bellaguet. Chronique des religieux de Saint Denis, 6 vol... .. Bérard Statique des vontes, In-8. ... . .. Béraud, Dictionn, de géographie. τιν. in-18, Berger de Xivrey. Lettres de Henri IV. Ἵ ΜΟΙ, riu as a MipI nt Bernard. Proces-verbaux des états-géné- Yol in... “.. Bernard. Dictionnaire mythol. x vol.in-18. Bernardin de Saint-Pierrc. Paul et Virginie. — Etudes de la nature. τ vol. in-18.. . . . Bernier. Procés verbaux du conseil de ré- gence de Charles VII, 1 vol. in-j.. .. Bertnelin. Lecons de comptabilité In-8. . Berthollet. L'Art de la teinture, In-8, . . . Bertou. Recherches sur la topographie de Tyr. In-8:- o0 τ ὦ Berzelius. Traité de chi — Proportions chimique * e ws i. BWengnot. Olim (les), ou arréts rendus par 1» cour duroi sous Louis IX, Philippe le Hardi, Philippe le Bel, Louis le Hutin et. Philippe le Long. 4 vol, * Benlé L'Acropole d'Athénes. 2 vol... Ὁ — Etudes sur le Péloponnese, 1 vol. in-8 . Bible desSeptante, 3 vol. gr. etlat., gr, in-8,. — Texte grec. 1 vol. grand in-8.. . . . Bibliographie de la France ΡΝ t n Ribliothieca. patrum concionatoria t libliotheque francaise. Grand in-8 à ἃ col. — desauteurs grecs, et trad. lat. Gr. in-8. — des auteurs latins, et traduction francaise, ἴδ. 4 vol. in-8, . 11-35 48 51 32 Pages. Bibliothéque des mémoires relatifs ἃ l'his- 1oire de France, In-18. 4. 2... 27 Bigland. Histoire d'Espagne. 3 vol.in-8.. . 50 Bignon. Histoire de France. 14 vol.in-B.. 47 — Lettres autlientiques de Napoléon et de Josephine. 2 vol in-8 ..— ... .-..- 47 Bigot, Langue fraucaiseà l'étranger... . . 32 Biographie générale (nouvelle). 30 v. in-8. 8 Biographie universelle des Musiciens... .. 7 Biot. Astronomie égyptienne. In-& . 52 Blanchet. Eléments de géométrie. v. in-8. 57 Blouet. Expéd, scient. en Morée. 3vol.in-f, 50 — Thermesde Caracalla. !n-folio,. . . . 60 — Supplément a lArtde batirde Rondelet. 2 vol.in-gavec Atlas. ........ νον δὸ Boccaccio. ll Decamerone, a vol, in-18.. . 27 Boileau, 1 vol. grand in-B, . . . 0 0 « .- 20 Boileau. OEuvres, edit, Lefevre, 1 v. in. 28 -—arwoeLin-138.. . . . 5.» δος. 23 Boitard, Navigation pratique. . . . Ὁ 57 Boiste, Dictionnaire universel. 1 vol.in-4.— 2 Bonnechose (E. de). Hist. de Fr. 2 v. ἴπ12, 33 — Géographie physique. 1 v.in-B. . . . 34 — Grammaire. 1vol.inz92. . 4. 4... 33 — Histoire sacrée, rvol.in-12 . . ... .. 83 Borda. Cerclede réflexion, In-4, . . . . . — 58 Bordus-Demoulin. Pouvoirs de l'Eglise, . 58 Bore. Arménie(Univers). In-8. . .... 41-43 Bory de Saint-Vincent, Patagonie(Univers). 43 Bossuet, OEuvres. 4 vol.grund in-8B. . .. 21 — Chefs-d'euvre oratoires, 2 v, in-8, éd. Lefüyre. 3.7. TRUCO - 599. ens. 848 — Discours sur l'Histoire univ. [n-18. 1 v. 23 — Discours, édit, Lefévre. 1 vol. in-8. . . 28 — Oraisonsfunebres, r v. in-138. , . , . . 23 — Sermonschoiis, 1v. in-138. . . . . . 23 Bourdaloue. OEuvres, 3 v. gr. in-B. . . . 2r Bourquelot, Mémoires de Claude Haton. 2v0l..... e. n s n n n s. A8 Brasileira. Voyage en Allemagne. . , . . 26 Briaune. Prix desgrains .. ...... 56 Brunet. Manuel du libraire. . .. ... 3 Brunet(Wladimir)Grece rom. v v. (Univers). 40 Brunet, Recherches sur la Sicile, rv. in-8. 45 Buflon. Histoire des animaux. r v.in-18. . 24 — Epoquesde la Nature, 1 v.in-218. . . . 24 Burgaud des Marets. Fables et Contes, . 23-3f Buson:, Correspondance de Catherine de de Médicis. 5v0l.. .. 2.» - - » . «.. 48 Busson d'Escars Cubaturedesterrasses.In-8. 58 Caillet. Administration sous Richelieu..... 47 Callet, Tables de logaritbmes. x v. in-8. 35-56 — par Boitard , .. .. 5 ὁ etel» sas DTE Camoens. Les Lusiades, tr. Millié 2 v. in-B.. 3! Cantu. Histoireuniverselle, In-8. . . . ,— 44 — llistoire de cent ans, In-! 44 — Histoire des Italiens. . . 49 Cardaillac, Philosophie, 2 vol. in-8. . . , 58 Caristie. Monuments antiques à Orange. . δὲ Carette, Alger (Univers). . . . . . . 42 Cassas. Voyage en Syrie. 2 vol. in-folio.... 53 — Voyage en Dalmatie. In-folio. . 4. 58 Catalogue de la Bibliotheque impériale.. . E Catalogue général des manuscrits des bi- bliotheques publiques des departements. 2v0l. i . A v.e» recusa «luu AB Caton, Texte et trad. franc. [πὸ 19 Gelie iidem. en δον 2x OUR NONO S Chalcographieromaine.. . . . . . .«.. 0x Champoilion-Fizeac. Egypte(Univers).In-8. 4t — Fourier et Napoléon. . .... ... . 51 Champollion-Figeac. Lettres de rois εἰ reines. 3'vol, . ΡΝ 9» » » 5s» AU — Mélanges historiques. 4 vol; . . . .. 48 Champollionle Jeune. Monumentsd'Egypte, 51 — Grammaire égyprienne, In-folio. . . . 5t — Dictionaaire hiéroglyphique, 1 v.in-fol. 51 — Notices descriptives sur les monuments d'Egypte. 7 cahiersin-folio.. . . 4... 5r Champollion. Lettres au duc de filacas.In-8B.— 5r Charriere. Négociations de la France dans le'Levant.. -... & . s ον» e AN Cbateaubriand, ro v. in-18 . , 4. 4 4. 25 -— At 3.5172 7. ox e Are 1e We o; δὲ 088 — Genie du Christianisme. 2 vol. . . .. 25 —UMATRyUE X NUI Uu irem es e te 5 — Nitchez. ral. τς sea pa ὡτεχοήων AD — luünéraire de Paris à Jérusalem. 2 vol. 25 — Melanges politiques et littéraires. 1 v. 25 — Etdes historiques... .. ... ess. 35 — Analyse . 2... & elléls 2^. e ΔΒ Chefs-d'OEuvre de la Litt. francaise. In-18. 23 Chefs-d'OEuvre de la Litt. étrangére. In-18. 26 Chefs-d'OEuvre littéraires du r7» siécle, pu- bliés par M. Lefevre. 25 vol, in-8... . . 28 Chefs-d'OEuvre tragiqnes. 2 v,in-18.. νιν 326 Chefs-d'euvre comiques . . . . . . 26 Cherubini. Nubie (Univers). In-8... . . .. 42 Chopin. Russie (Univers).2 vol in-B. . , . — 4t — Provinces Danubiennes (Ünivers.). . , — 41 Pages Cicéron, Texte et trad. franc. 5 vol. in-8.. — Trad.franc,In-18. .... 4 « « « « Classiques de la Table, 2 vol. i es Clinchamp. Perspective, 1 vol... . . Code 1, Motits et conférences. 2 v, in-5. Colins. Science sociale, . . Ὁ — Liberté de conscience . — Economie politique. . . — Sonveraineté, . . — Héponse à Proudhon. . — Sociéte nouvelle. . . — Qu'est-ce que la science soci Collection Elzévirienne, . . Collection des Documents l'histoire de France.ln-4.. » «. « » * « Combefis. Bibliotheca patrum concionae tOriR. 5... «2. [n 9] RUPEM Comte(Achille), Traité d'hist, nat, 5 vol. Condorcet. OEuvres. 12 vol. in-8. . . « - Cooper. Romans, 6 vol. in-8..... 4. Corneille (P, et Th.). OEuvres, 2 v, gr. in-8. — OEuvres, 12 vol, in-B, . , — Théàtre. In-18.. .. . «ον. — Cuels-d'OEuvre, éd, Lefev. 2 Cornéiius Népos. Texte et trad. franc. Correspondance inédite de J. J. Rousseau, Cortambert, Dict. des Découvertes. 1n-18. Coste. Architecture arabe. 1 v. in-fol. . Ὁ Courier. 1 v. grand in-8 “-ἵνοῖ. ἰπ18. .. .- «ee e Cournol. Horace et Virgie. 7 vol. in-18, . Cours de littérature allemande, 2v. in-8 . ἡ Cousin. OEuvres inedites d'Abélard. ἃ v. Cruice. Église de Rome. 1 vol, in-89 . , .. Cuvelier. Chronique de Bertrand du Gues- clin. vol... ες Cuvier. Discours, x vol, in-18, m D'Aguesseau, Mercuriales, 1 vol. in-18,. ἡ Dangeau (Journal du marquis de). . . . Dante, con Commentari,1 v.in-18. . .. . H - * ΠΧ | t n] nn 21 Dante (le), par Artaud. 3* éd, r v. in-18.. 26-27 Darembert. Philostrate gymnastique, r vol.in-89. , . . - « « « «e 4 e rn Dargaud. Hist. de Marie-Stuart. 2 vol,in-8. Daru. Histoire de Venise. 9 vol. in-8, . . — L'Astronomie. . . . τ νιν «eee n Daunou. Cours d'études historiques. In-8. Debret. Voyage au Brésil, 3 v. in-folio . ,- Dec»isne, Traite général d'borticulture,. , — Jardin fruitier du Muséum . . «4. Defoé. Robinson Crusoe. In«18. « « « «« Delamarche.Télégraphie sous-marine, in«8. Delatre, La langue irancaise dans ses rap- ports avec lesanscrit, in-8. ; 2... « κι. Deiille r v. gr. in-B...» « « « « «e —1vol.in-18... . «en n n Deloche Abbaye de Beaulieu. Demosthene, en fran — grec et latin. 1 vol. in-8. . . « . se Denis(Ferd.). Le Brésil (Univers). 1v. in-8. — LesCalifornies, l'Oregon.. « «4. « e — Portugal (Univers)... . 9 * e. e Denys d'Halicarnasse, grec, par Ritschl.z v. Depping. Correspondance administiative sous Louis XIV. 4 vol... 42. seen — Reglements sur les aits εἴ métiers de Paris vol...» ee otn nn Descartes. OEuvres, éd. Lef, 1 vol, in-8,. , Des Vergers. Arabie(Univers).In-8 . . .. Deville. Comptes et dépenses de la cons- truction du cháteau de Gaillon. 1 vol, in-fol.. . .... 5 - — Essai sur l'exil d'Ovide. x vol, in-8.,.. Diconnaire de l'Académie francaise. ἃ .ana?. — Complément. τ vol. in-4?.. . . « « — Abregé. 1 vol. gr. in-89. , . «e — Petit. 1 vol. iu-12. . Dictionnaire de la conversation. « « 9 « « Dictionnaire des Beaux-Arts, « . νιν Dictionnaire latin-fran: de Freund, In-4. Dictionnaire anglais-fru! s εἰ íraacais-an- glais. a v. in-& « «s ee m eornm n Dictionnaire anglais abrégé, par Tibbins. ett m om n t] nm arabe-francais, . Dictionnaire francais-arabe. . . Dictionnaire encyclopédique des Anecdo- Til... ae Dictionnaire encyclopédique de Histoire de France(Univers). 4. ee e Distionnatre. historique de la langue fran- ise, par l'Académie francaise. Tom. I, rend. iiz19. 2 2 EROR EDI SUR Dictionnaires manuels. In-132. . «. « « Dictionnaire latin, par Theil. 1 v.in-8. , Dictionnaire d'Agriculture. 1 v. in-18.. . , Dictionnaire d'Archéologie, « « « « «e Dictionnaire d'Astronomie , «ss ne Dictionnaire de Botanique, .... rS LINE 5€ 9o . wu wem wm. -maREEO em. uium Pages de bi: le. x vol. In-18. . prr ovi ire des Devisen “κω e aire de Mytbolo o , rede Tuéologle . . « «en ieseenaie de fog. Ve*eoetove lonnaire d'antiquités grecques . . « . Lettres de ]a marquise du Delfant à Wa!pole. In-8.. . 4. «ee s 35 Ee ete. v oe οἷ E: Didot (Ambr.-Firm.) Rappozt du 15* jury. - et de Thucydide "-- νοσοῦν... r, histoire 48 5 Diogene Leere i6 erce, pa "6 w'«e 1 Dion Cassius, tr. par Gros. T. ἃ lll, 1n-8,.. 37 --melao. . . . . .......6... 18 Dabeux. La Perse (Univers). [0-8. ... .— 42 ^ Tartarie (Univers). 10-8... . . . .. 43 Dubois de Jancigny. Inde (Univers). ln-8,.. 42 Carpentier. Glossaire, In-4.. μα hus devant Plate, . . ᾿ .. 33 D iétaux précieux du Mexiqu οὖν la Mal n Univ.). "Ti tique ἀν} griculteur.n-$. 5 τ δ 18 w4e.wess-. 46 grec et latin. n. 13 torat des ég' 53 Fauriel. Croisade contre les Albigeois. 1 v. Favard de Langlade. Repertoire de la légis- aue ὩΣ E νς . sur la cryptogamie, 1 vol. in-4.. 58 — Flore is Théocri. € vol n-4. .-. 58 Fénelon. OEuvres, 3 vol.gr.in-8.. . . .. ar — Télémaque et Fables. 1 vol. in-1 -— Té , éd. Lefévre. 1 vol, in as — Education des 8lies, Dialogues des morts, 1 vol. in-1 123 23 τοῖς 58 μα τον rr... d ie des Μακίείεησ.. .. . . - Fetis. Biogra, "Fi (in ἀν onde a i. Cz τος 33 ius Josephe, grec-latin. . gr. in-8. Fleming. Dictionnaire a m hy τὰς κα ! Ἂς VW. S. w τὶ Ξι Ab ERIT in-80 . : . isme his! ue. Ia-18... . . e) edis mur Bhesoe..—. d'é us ele 30 Florian. Fables, etc. 1 vol. in-18. . ...... — Don Quichotte. 1 νοὶ. in-i Fortoul Fouqueau de Pussy, Le Grand-Pére. r vol. 3} Fournesu, L'Art de la charpente. 4 parties CODI WHMNDSEBHERSOGUPMNME Fragments des hist. grecs avec trad. latine, ἃ vol. gr. in-8. COITORGORECHRE RCM RES ! | [oce hon ra ar grecs.In-8,.. .— »3 ragment des phil hes grecs... . .6-)8 ἀρ το Dictioanaire latiu francáls.In-4 Ἢ τὰ - a8... .. Friess de Colonna. 12. τὸ ^ e rs). In-8.. 4o Froissard. Choix. 1 vol. fe , -.. 23 Gailbabaud. Monum. ancienset mod. In-j, 59 Galerie des peintres. Grand in-4. es 63 Galerie de Florence ct du palais Pitti. . . 63 Galibert et Pelíé. Angleterre (Üniv.). In-8. 3g eisagoge. Galien. Dialectice 3; i 38 4) 4) 39 . 5 45 Genoude. Vie de Jésus-Christ. 1 vol.in-18. " 26 Genty de Bussy. Rézence d'Alger. 3 vol in-8 52 grzci minores, grec-latio. 1 v... 1; Pages. Gerhardt, Chimie organique, Suite de Der- zélius. ὁ vOl. in-8. e n n Géraud. Paris sous Philippe-le-Bel. 1 vol. Gervais, Dict, de Zoologie , . «s , Droit romain . t de Saint-Farge la France. 1 vol, i8. Seen Gironiére (1a). Aventures d'un. gentil- homme breton, 1 vol. in-3. . ees Glay (1e). Négociations entre la France et l'Autriche, en. commencement du. αν slécle. 2 vol... . «eer n Glossaire nautique de M. Jal... 0. Glossarium mediae etinümm latinitatis. In-4. Gobineau, Races — Textes cunéifor Goldoni, Commedie scelte. 1 vol. ἐπεὶ Goncour! (de). Marie-Antoinette. 1 vol, in.-8. — Les Maltiessesde Louis XV, t. I. lo-8, Greene. — Fouilles, «4 4e n Grégoire de Tours. Histoire des. Francs. Grégory. Del Grégory (de) vers). In-8. .. Guerres des Francais en lialie. 2 vols. in-8. Guérard, Collection des. cartulaires. de France. 9 0... «e » ee o ne Guide portatif du voyageur en France. 1 v. ΔΙ δι ὁ ὦ, e tt 8 δ ᾧ n9 Gulistan. Poésies.. .. « .« Guynemer. Dict. d'a Halévy. Hist. etlittér. franc.2 vol. - dierodien. 1 vol. in-18. 4, 4 4... . Hamilton. rvol.in-218. . «4. 4 » « νον Hassenfratz. Charpenterie, 1 vol. in-4. . . Heeren. Politique et commerce des peuples de l'antiquité. 7 vol. in-8. . 4 . ... — Manuel d'histoire ancienne. 1 vol, in-8.. Wenry. L'Egypte pharaonique, 3 vol. in-8. Herculanum et Pompéi. 8 vol, grand in-8.. Hérodote, traduit par Miot, a vol. in-8.. . -—grecetlotin. 1 vol. in-8. ... 4... Hery (l'abbé). Couronnement des Empe- reurs par les papes. 1 vol, in-8.. 4 . . Heéstode, etc., grec et latin.x vol. gr. Heuzey. Le Mont-Olympe, 1 vol, in-8... Hippeau, Les écrivains normands.. , . . Histoire... ee Mistoire et voyages... 4... Hoefer. Dictionnaire de chimie. x vol. Hoefer. Diction. de médecine. 1 vol. in-18. — Dictionnaire de botanique, t vol. in-18, — Dictionnaire d'agriculture. 1 vol. In 18, — Afrique australe (Univers). . — Le Maroc (Univers), . . — Chaldée, Assyrie, Mésopotamie. . . . — Mémoires sur Ninive... . . ν νον Homére, grec etlatin. 1 vol, in-B., «ον , — liiade et Odyssée. 2 vol. in-18.. . . . — Trad. par Dugas-Montbel. In-18. .,. Ὁ Hópital (I'). Ses OEvvres. 6 vol. in-8 Horace. r vol. in-folio. . "*^« — Texte et traduction francaise. In-8.,. . — Trad. en vers francais, 2 vol. in-8. ,. , — Edit. Elzévirieune, . . . . e. 5 Houdard, Grammaire francaise . . Huet. Regne social du Christianism Imitation de Jésus-Christ. x vol. i .- Ingrcs ().-Α.). Ses OEuvres, 2 v. in-49,. Institut impérial de France, Mémoires, . . Interprete ἀν Francais en Gréce. . . .. Isabelle. Les Edifices circulaires. In-folio. Isambert. Traduct. de Procope. . . . .. - Vie de Justinien... e («cr oe Jacquemont. Voyoge dans l'Inde, In-4 . . Jacquin. Dict. de théologie. ... . . .. Jager, L'Eglise pendant la révolution. . ,. Jasmin, les l'apillottes, In-:8.. « . . .. Josnet. Annotations à la géométrie de Le- Rendre. 1 vol. in-8. . ...... 9.57 -34 — Réciproques. 1 vol.in.8... . . νὸν 57-34 Joinville, Vie de S Louis, ]1n38. . . . . Jouannin. Turquie (Univers). 1 vol, in-8. , Journal du marquis de Dangeau . . . Jouvent, Lectures morales... * Julien, grec-latin.. . 9 . . . . Justinien, par M. Isambert,, . . -.. Juvénal et Perse, de Lacroix. 1 vol. in-8.. — Satires, par Achaintre, 2 vol. in-8. . Καινὴ Διαθήχη, par Brosset.. . . .. Kermoysan. Napoléon. 3 v0... . . . Korr. Alb. de Minér.,in-j.. 4... . Labanoff. Lettres, instructions et mémoires de Mane Smart, 7. τς CVV. Laborde(de). Voyage en Orient. In-folio, , — ltinéraire d'Espagne, 6 vol, in-8, . . , La Bruyere. Caracteres... 2... .. — — Edition Lef. . . , Lacroix, Iles de la Grece, — Numidie et Mauritanie. . . . . .... — Possessions anglsises dans l'Amérique. -— LePérou(Univers). .......... — lies Baléares (Univers). . . . La Fontaine. 1 vol. grand in-8 . —2 vol-in4folio. «᾽ς. .... -. 66 — O&uvres,éd. Lef. 1 vol. im$8.. . . .. — Fabies. 1 vol.in-18. . La liarpe. Cours de littér: 3vw.gr. in-8. ... Lalande. Logarithmes » v.i Landrin. Dict, de Minéralogie. 1 vol, i —— Ae Piomb. 9 2:25 2 Lov nere La Rochefeucauld etVauvenargues.t v,in-18. —éd.Lef. z vol. in-8.. ... .. . .« Chénier , etc. — Autriche (Univers). 1 v. in- "526 Cours d'histoire, destiné aux écoles prim. — Suede et Norwége ( Univers). 1 vol. in-8. TABLE DES OUVRAGES ET DES AUTEURS. Pogen - Mle Mineuré, , rns — la France, Annales. 2v. in-8.... Lebeau. ΠΡ’, du Lebrun (E.). OE Lebrun (P.). O e. "" Leclerc. Des Journaux chez les Romains. Lefevre. Guide du compositeur. . . . , — Lecture des épreuves. . Legendre. Geometrie. in-8. » 0/9 5 a WT 34 -— Géométrie, par Dlanchet. In-8,.. . . 573 Leibniz. OEÉuvres, publ. P. Foucher de Ca- reil. 30 vol. in:8. . Lejeune. Siége de Sarag Lemoyne (André), Steila Maris, .. . . , Lenoir. lnstruction sur l'agriculture mo- nastique au moyenáge. . .... . — Statistique monumentale de Paris, .. Léopardi, Éspéranees. . .. 2... .. Le Houx de Liucy. Les Quatee livica de Rois. 1 vol, ... ἃ Lesoge. 1 v. gr.in-8. . Lesoge. Gil-Blas. 1 v. in. Letronne, Monnaies grecques.ln«4. — PetiteGéographie,,..... .. . . 33, Letronne. Recueil des[nscript. del'Egypte, tom letil.]n-d.. e 24. δον ἡ ὁ — Atlasd'bistoireancienne.In-4... . . . Levaillant, Histoire des Perroquets, 3vol., In-follo, 2....00..ὄ ὁ 5» « οἷο αὶ s e Levret. Cours complet d'études hém, — Cours d'études nautiques ert n Lexicon thucydideum, 2 vol. Lezaud. ftésumés philosophiq FN Lhomond. Grammaire franc . ἔστι. τε τὴ franc. avec notes de Poitevin, C δὸς EAQUE M EX * IDEE UE L'Hóte. Lettres sur l'Egypte. In- Liebig. Engrais. . . . . . Littérature. ancienne. q»ise. In-18.. , e» ^. e Littérature étrangére, In-18, , XE Littérature moderne... 2... 4... Livres élémentaires francais. . . . . νον Locke et Leibnitz. 1 v. gr. ín-8. . .... Lamg.'Béforme, . 5 & .'« δ΄ οἰ 55s" e vis Lorgin, grec-latin, . . . Longus, edit. Courier.In-8. .... .... Lorain. Abr. du Dict, de l'Ac.a v. g. in-8 Lorris (de). Le roman dela Rose. r v. in-18. Lucain. Texte et trad, francaise. In-8. . Ὁ Lucien, grec etlatin. 1 v. gr. in-8... , ,. Luynes (duc de) Mémoires. . . ,. . , Macaulsy. Histoire εἰ critique... . ν Macrobe , trad. par Durozoir. 2 vol. in- — Texte et traduction. In-8..... . . . Ὁ Magnitot (de). De l'assistance et de l' tion dela mendicité, in-89,. , , Malherbe, OEuvres, 2 vol. in-8 cav.. Malherbe. 1 vol. in38,. . . . . . Manuel dulibraire. .. ..... Marcel, Egypte moderne (Univers). . .. . . Marmontel. Eléments de litt, 3 vol.in-18, Massias, Napoléon jugé. In-5.. . . . . . Masselin. Journal des états généraux te- nusà Toursen 3484... . 2... ὁ ἢ Massillon. 2 v. gr. in-8 — Chefs d'OEuvre ora — Petit Caréme. 1 v. πον vw δὺς ὦ ἢ Mas-Latrie. Hist. de l'ile de Chypre, in-8. Matter, Inf, des lois sur les murs, 1n-5. — Ecole d'Alexandrle, 3 vol, in-8..... . .. Maury. Eloquence dela Chaire. r v. in-18. Maynard, Les Provinciales............ Mazois. Les Ruines de Pompei, 4 v. in-fol, — Palais deScaurus... ... .. . ... Mémoires de l'Acad. des sciences. In-4..., — de l'Acad. des scienc. Savants étr. In-4, — del'Acad. des inscript. et belles-lettres, — de l'Acad. des sciences morales.In-4. . — de l'Académie francaise. Recuci! des rap- poris. In-:. 4 « 5... Lee e ἢ — dudaucdeLuynes. . . . . . . . .. Merle d'Aubigné. Le Protecteur. 1n-8, . Michel (Francisque). Le pays basque. . . — Chronique des ducs de Normandie, S volvo. erg a δ. δὺς Te v e o τὰ — Histoire de la guerre de Navarre, t vol, Michelet. Procés des Templiers, 2v0l, ,.. Mickiéwiez. Poésies. .......... Mignet. llist. dela révolution, 2 vol, in.8.. — 2vwol in-18. . . . . . . . . — Négociations relatives à la. succession d'Espagne.6 v0... ...-. . 2 Minoide Minas, AIAAEKTIKH. 1n-8. Mode (la) illustrée. Grand in-49. .. .... Moliere. OEuvres. 1 v.gr.in-$... νον — OEusres, éd. Lef. 4 vol -—1vwolin-18.. ... . . . Moll, Encyclopédie d'Agricul Moll et Gayot. Le Dceuf. x v. in-8 et Atlas, Monograpliiede la cathédrale de Chartres. - de l'église de. Notre Dame de Noyon. Monuments anciens er modernes. Gr. in-4. Montaigne. Essais, 1v. in-8.,.... 4 «4. Montesquieu. OEusvres, 1 v. — Grandeur et Lettres. 1 vol — Esprit deslois. 1 v. in-18. Mon'gomery. Trad. Kermoyss: Moralistes francais, 1 v. er. i Moratin. Trad. francaise. 1n-8. . . «- . . Morel. Feux d'artiáce.1n-8. 4... Traduction fran- Napoléon HI et l'Angleterre, in-8. . .. — etl'italie, In-8,. 4. eene Napoléon I£*, Recueil de ses discours. In-18 Nicolas de Damas, Fragment. 1 vol. in-8.. . francaise.3 vol... «eene Nodier. Vocabulaire. In-18... . . - Noel. Les reinesde France. . . . - - Nonnos de Panopolis. r vol. in-8. . . Nyvenheim, Conférences morales... . Okttinger. Dictionnaire des devises. . Oüusson (d'). Tableau de l'empire ottoman. 3 vol. in-folio Oracula Sibylli. 2-4; o IyV s a Aue rà 7 ed, Alexandre, 1 v. in-8. — Grecetlatin.. . Ὁ : . . - Oratores Attici, T, l., grec latin, gr. Orloff. Fables russes, 2 vol. in-8... . . . Ovide, Texte et trad, francaise. In-3.. . . Ozanam. Compas de proportion. 1 v. in-8. — Lever des plans, Ín.8... ... «Ὁ Pacho. Voyage dans la Marmarique. 1 v. in-$. Pallas, Voyage en Russie, 5 vul, in-&,. . . Pape (le) et Ie Congres. In-8.. . -.. .- Paris, Négociations, lettres et piéces di- verses relatives au regne de Francois II. Ywo.. ...-.-.-e e ce rte Parny. OEuvres choisies, 1 vol. in-8, cav., Parcmiographes, grec-latin, par Leutsch. , Pascal, Pensées. 1 vol. grand in-8, cay. . . — Pensées. r vol. in-18. 4... «τ — Pensées, éd. Lef. 1 vol. in-8.. . - « « — Provinciales, 1 vol, in-18, Cav. . 4 - - — Proviuciales. 1 vol, in-18, . . . — Provinciales, éd. Lef. 1 vol. in-8. . Pasquier, Recherches, lettres. 2 vol in-18. Pausanias, grec et lat n, 1 vol. gr. in-8. . . Pauthier. La Chine (Univers). x vol. in-8.. — Histoire des relations de la Chine. 1jv. Ὄπ ΗΝ. το ar... leo» iw x ae οἱ ἐπ 6. or Peintures à fresque de Saint-Savin . . .. Pelet. Mé.noires militaires "relatifs à la succession d'Espagne. τὸ vol. Pelet de la Lozere. Etats-Unis. 1 — Opinions de Napoléon. 1 vol, in-8 . Perronet. Descript. des ponts. 1 vol, in-4.. Perse, ed. Aclaintre. In-8. . . « « « « » Petrarca. Rime. 1 vol. in-18. .... νὸν κεν Pétrone. Texte et trad. francaise. In-8, . . Peyré. Lois des Francs.In-2. . . 4 . .. Phzdri. Fabularum &sopiarum, ... .. Philodeme , grec et latin, [n-8. . . Philostrate, grec-latin. 1 vol... 4 «4 Ὁ Piccolos, Paul et Virginie.. Q4. « « « ον -— Parerga.Y vol. in-B.. . ,. . 4s. eee Pindare, par M. Villemain, 2 vol, in-8. . Piranési, OEusv. compl. 29 v. in-fol.. . .. — Vases et candélabres, In-folio. .. .... Piroli. Musée Napoléon, 4 v. in-á. 4 . .. Planche. Papeterie. 1 vol. in-82 , . . .. Platon, grec et latin, 2 vol. in-8 — et Aristote, Traduction francaise.In-18. Plaute. Texte et trad, francaise.[n-8.. . . Plethon,. r vol. in-89. . . ὡς Nisard ( Désire). Histoire de la littérature 3; Plauzoles, Logarithmes. 1 v, in-12. . . . 35-57 Pline le Jeune. Texte et trad. franc. In-8. 20 Plotin. Enneades, greclatin. . . . . . . 16 Plutarque, Morales, grec etlatin. Gr. in-8.. 15 - Fragment... ...... ΟΣ 15 — Vies, par lticard, 2 v. gr. in-8. . . A I — Vies, grec et latin,2 vol. grand in-8. 14 Poetes francais(petits). 3 v, in-8. . . .. 20 — lyriques, par Dubner. . . . . . 18313 Poitevin. Cours tliéor, et pratiquéde langue francaise. In-12; 4... « «e» .. BI Poitevin. Couronne poétique du premier Age.r vol.in-I2.. . - .. « - « - -. 9I Polybe, grec et latin. 1 vol, gr. in-8. . . τή Pongerville. Mythologie des enfants, [n-18. 33 Pouqueville. La Grece(Univers).. . . . . 4o — Voyage dela Gréce, G vol, in-8. . . . . — 50 Prat. Etudes historiques. 7 vol.in-78.. . . 3o — Etudes littéraires. 7 vol. in-18,. . .. . 3o Prescott. Conquéte du Mexique. 3 v. in-8. 53 coy OM oye: Sc dE RS RECS 5o Prisse d'Avesnes, Suite aux monuments d'Esypte.In-folio.. ... . . - . ... Br Priviléges accordés à la couronne de Fran- ce parlesaint-siége. r vol... ... 4. 48 Procope de M. Isanbert , . . . . . . .. 36 Procope.par Dubeux.. . . . . . . . .. 18 Prony (de). Descript. des marais Pontins, dope E TEDTCOMOSNCOYRA I αν 19 δ᾽ Quérard. La France littéraire, In-8. . , ,— 4 Paris — Typographie de Firmin Didol fréres fils et Ὁ", rue Jacob, b6. Ravoisié. Algerie. In-folio. . « . Raymond, Voyageà Babylone, In- Regnard, Théatre et Voyages. 1 vol, in-18.. 24 Regnault, Antilles (Uuivers). 1 vol, in-8. . Renaudiére, Mexique, Texas et Guatimal 1n-8...-.77 26.0. ce les acta. fe 9- e ga e v P 48 Renée, Niecesde Mazarin. . . . . . « .. 46 — Mmede Montmorency... . . τ... 46 — Louis XVlet sa cout. . . . . - - -. 46 52-60 e. 2. 56 * 4-60 € raisonné 56 44 38 56 33 Rebinson. Antiquités grecques. a v. in-8. 45 Roche. Histoire d'Angleterre. . . . . 26-50 — Histoire de France. 2 vol. in-vol. in-8. 47 Roland, Histoire d'Angleterre. r v. in-12.. 26 Rollin. Histoire ancienne. ro vol 18. 24 — Traité des études, 3 vol. in-1 Ee c! | Romanciers grecs, par W. A. Hirschig.rvol, 17 Rondelet. Artde bàtir, 5 vol. in-.. . . . 59 — Supplément, 2 vol. in-á. .. .. . .. . 60 Ronsard. Choix de poésies, r vol. in-18, . 123 Rousseau. (J.-B.) OEuvres, r vol.grandin-8. 21 — OkEuvres poétiques.2 v. in-8, Cav... . . 29 Rousseau (J.J.). Nouvelle Héloise, 1v.in-18. 35 — Emile. 1 vol. in-18.. . τήν ϑνο 5 — Confessions, τ νοὶ, in-18. 4 2.2.0 τ. 25 — Contrat social, etc. r vol. . «δον κα, (ἈΞ Roux. Charpente de Messiine. . . . . . . 59 Roux de Rochelle. Les Etats-Unis,r vol. in-8 43 — Histoirede l'Italie... . . .. « « « — 49 — Villesanséatiques.., . . . . « « .«. — 41 Saint-Evremont. Choix. 1 vokin-18. . .. 24 Saint-Jean Chrysostome, grec-latin. . . 18 Saint-Réal. Rulhiere, Florian, Verthot. X vol. in-18.. τ » 4 -« το οἱ ev ὁ: 836 Salle (Dela). Sicile. [In-8.. . . . . . .. 4o Salluste. Texte et trad, francaise. In-8.. . 10 Sarrazin , de Retz et Dessé, 1 vol, in-18. , — a4 Savigny. Droit romain. 8 vol. in-8.. . . . 58 Scott (Walter). Romans, 28 vol. in-B. .. 29 Scribe. Chefs-d'OEuvre, 5 vol. in-18. . 26 — Le Philosophe. Idem. In-8. .. . . . . 19 Seneéque latin, trad. franc... . . . . Sévigné. Choix de le!tres. r vol, in-18.. 33 — Lettres. 6 vol. in18 .......... . .. 23 Shakspeare. OEuvres, 3 vol. gr. in-8. . . 22 — &vwolin-338. . .- . . πὶ . &". a6 Silvio Pellico, Μὲς Prisons. In-18.. . . ..« 25 Simon. Grammaire allemande.r vol. in-8.. 35 Slane (de). Vies des hommes illustres , en arabe, In-4. .. ... 4. 38 Soutzo. Révolution grecque. 5o Souza, Lettres portugaises. 26 Spicilegium Solesmense . . 38 Stace. Texte et trad, francaise, In.8.. . 18 Stael (de). OEuvres completes. 3 v. gr. i 22 — Corinne. t1 vol. in-18. . .. e* v5. -25 — Allemagne, 1 vol. in-18.... e. 25 — Delphine. r vol. in-38. ..... .. . Stephani Thesaurus graecze linguae. [n-folio,, τὰ Stobée, greclatin. . . . . ENS ovg Strabon, grec et latin. 1 v. gr. in-B. . . χ7 Sue (Eugene). Correspondonce de Sour- dis. 8 vol; . . «. « ν - v 4 29» 2» 48 Suétone, Texte et trad, francaise, In-8. . .— τῷ Tableau de Paris. (Ouvrage illustré.). . . 62 Tacite, Texte et traduction francaise, In-8, τὸ Tardieu, Sénégambie (Univers). . . . . « 4a Tarifs réunis des douanes. . . . . . . . 63 Tassis. Guide du correcteur et du composit, 57 — Traité de Ponctuation, ., . . . . . . 32 Tasso. Gerusalemme liberata, T v. in-IS. . 27 Tertullien, Texte et trad. franc. In-8. . . 1 Testamentum. (Novum), éd. Tischendorf. x w.In-33.. 4 2» »- - σ e» * - e ^» .» 87 — (Novum), éd, Jager et Tischendorf. rvolin-I2... «e «eee e ne 31 AS T. Testamentum (Novum), éd. grec et latin. 1 vol. gr. in-8. — de Brosset, 2 vol. in-18. . . Ὁ z— (Vetus) en grec. P. Bible des Septante, Texier. Descript. del'Asie Mineure. In-fo| — L'Arménie ,la Perse, In-folio. — Tableau de Pari: n Théàtre francais du moyen ἀρ! Theil. Recueil de morceaux clioi — Grammaire grecque, 1 vol, in-8. — Petit manuel grec. 1 vol — Dictionnaires latin-fran Theiner (Aug.). Clément XIV. — Meme ouvrage en allemand. Theiner. Affaires religieuses de la France, 2volin-BB. .. .-.. e cens Théocharopoulos, Gramm. fr. et £ Théocrite , grec et francais. 1 vol. t Théocrite , etc., grec etlatin. gr. in-8. . «Ὁ. — Scholies.......... Théophraste, grecet latin, 1 v. ει Theroulde, Chanson de Roland. In-18. — Le Loyalserviteur, . . . « οἷο « — Vie du cheval — par Ambr. Firmin Dido: Tibbins, Dictionnaire ang! * i Tite-Live. Texte et trad, francaise, 3 vol. Tommasseo, Relations des ambassadeurs vélilt ns sur les affaires de France au xin? siecle, 2 vol. Tragiques grecques. Scoli. Traités (petits), publiés par. Ubicini, Valachie, εἰς, (Univers). . . . » áx Ulliac Tremadeure. Encyclopédie. In-18. . 38 Univers pittoresque. 1n-8. 1.» je Wpseh 39 Van Hasselt, Belgique (Univers). . .. .. 89 Varin. Archives dela ville de Reims. 8v. 48 Varronis Sententia, ed, Dewit, In-8. ,.. 38 Vases et Candélabres, par Piranesi.. . . . δὲ Vauvilliers. Traduction poétique de Pins dare. 1 vol. in-B. .. 4. « » ee e e* 37 Vecellio. Costumes, . . . . . τι .« . 60 Victoires et Conquétes des Francais Viernet. Mélanges de poésie. 1 vol, — Promenade au Pére Lachaise, In-18. . . Vies des Saints. .:-.. 2 EE Villehardouin.Conquéte deMorée, 1 v.in-18. Villemain. Pindare et poésielyrlque, . , 36 Vincens. Histoirede Génes, 3 vol. in-8, , . 4g Virgile. r vol.in-folio.. ὦ . . 4. « «- « « 4. 6t — Texte et traduction francaise. In-8, . .— 18 ion elzévirienne. . . . - . . , « 36 Vitruvii Architectura, 8 vol. in-á... . . . 6o Vocabulaires de la langue francaise, par Nodier. x vol | — Petit. 1 vol. in-18.-. . « « « . Voiture, OEuvres, In-8?.(Lefevre) Volney. OEuvres. 1 vol, gr.in-8,. . . .. 22 Poltaire en 5oséries, . 1 .. - . . . « « 29 — Otkuvres. 13 vol. gr. in-8. . , . — Contes, 1 vol, in-18. ... . « — Henriade, 1 vol. in-18. — Henriade, t vol. in-fol. — Charles XII. σ vol, in-1 — Siecle de LouisXV. . . . . — Commentaires sur Corn: — Siécle de LonisXIV. 1 vol. ii — Charles XII. Édit. Lefévre, 1 vol. in-89, Wailly. Eléments de paléograph: Walckenaer. Mémoires sur Mme deSévigne, 5vol.in-B. . .......« “ὁ οἷς 25 — Caractéres de Théophraste, rw.Ín-18, ,— 26 — Vie d'Horace..,- Ὁ τς ον τ — ViedeLa Βοπιαῖπε.. . . ... «^. 26 — Géographie des Gaules. .. . . . . . 36 — Opusculesdivers.. . , . . . .« . 25 Wallon. La sainte Bible, , . . « «s. - — Le Nouseau Testament. . . Weyland le Forgeron, par F. Wey (Francis). Remarq I — Histoire des révolutions du langage en France. 1 fort vol. i ee n s S δὸ Xénophon ,grec et latin. 1 vol. gr.in-8. .— τά Yanosky. Afriquechr. (Univers). αν. in-8.— 4r — Syrie ancienne (Univers)... . , , . ..— ἂν