PLOTINI ENNEADES PRAEMISSO PORPHYBII DE VITA PLOTINI DEQUE ORDINE LIBRORUM EIUS LIBELLO EDIDIT RICARDUS VOLKMANN. VOL. I. /€e : LIPSIAE IN AEDIBUS B. G. TEUBNERI MDCCCLXXXIII. ! v Ἢ -).4— ! L - i a Egi du VIRO ILLUSTRISSIMO HUMANISSIMO "a C. G. COBET LITTERARUM ANTIQUARUM IN UNIVERSITATE LUGDUNENSI BATAVORUM PROFESSORI DE EMENDANDIS GRAECIS SCRIPTORIBUS UNICE MERITO SACRUM. Praefatio. Ne lectores philosophiae antiquae studiosi hanc novam Plotini editionem cupidius in manus sumant eamque spe 8uà decepti propier exiguum fructum ex meo labore ad ipsorum studia redundantem mox in- dignabundi rursus deponant, praemonendi sunt me ipsum, quamvis inde ab adulescentia in legendo, interpre- tando emendandoque Plotino multum operae et temporis eonsumpserim, tamen de nova difficillimi scriptoris pa- randa editione nunquam cogitasse, neque cogitaturum unquam fuisse, Verum cum divenditis Kirchhoffianae editionis exemplaribus honestissimus bibliopola, Sosio- rum decus, Platonicorum principem inter bibliothecae Teubnerianae scriptores desiderari nollet, mihique re- cognoscendae, quod dicunt, editionis illius honorificum munus detulisset ita, ut novas librorum collationes non ipse instituerem, sed uterer paratis, consilhis eius cum alias ob causas tum propter ipsum scriptorem, cuius ad emendationem si non multum at certe nonnihil me allaturum esse sperabam, deesse nolui. Suscepto autem munere quomodo perfunctus sim, paucis expediam. Quod dudum intellectum est parum subsidii in re eritiea Plotino adhibenda e libris manu scriptis peten- dum esse, nuper confirmavit H. F. Muellerus nova praestantiorum codicum (Medicei AB, Marciani D, Darm- Stadiensis) in editionis usum instituta collatione. Nam ommes libri, de quibus idem vir doctus optime dispu- tavit in Hermae volumine XIV. p. 983—118, quorumque VI Praefatio. nulls ultra saeculum XIII. recedit, ita ex archetypo fluxerunt lacunoso et mendoso, ut translaticia scripturae vilia novis cuiusvis generis augerent. Quorum lectio si cum eis comparatur, quae veteres Platonici praeter Porphyrium Proclus, Marinus, Simplicius, nec non eccle- siae paires Eusebius, Cyrillus, Theodoretus αὐτολεξεέ ex Plotino attulerunt, in universum quidem Porphyria- nam Plotinianorum operum recensionem nobis servatam esse apparet sed per saeculorum decursum incredibili librariorum oscitantia et perversitate innumeris locis corruptam: donec ad eam pravitatem pervenerit, qualem editio Basileensis exhibet ad quattuor librorum, inter quos Sambuci codices fuerunt nune Vindobonenses 11. 12, Sed pessimorum fidem exarata. Cuius abstergendis sordi- bus cum Creuzerus se tam imparem praebuisset, ut edi- tionibus eius vel leviter inspectis virum alioqui doctissi- mum Graece indoctissimum fuisse quovis pignore con- tenderes, tandem aliquando anno 1856 salutaris lux Scriptori inique neglecto ex Kirchhoffii opera affulsit, qui ita certe eius verba edidit, ut sine nimia offensione legi possent. Kirchhoffii laborem egregie supplevit Vitringa adnotationibus criticis in Plotini Enneadum partem priorem Daventriae a. 1876 editis. Quibus do- clissimis viris tertius nuper accessit H. F. Muellerus feli- cissimus ille in explendis unius, vel plurium vocabulo- rum lacunulis, quas Kirchhoffius sagaciter indicaverat, non expleverat, omninoque sobrio iudicio in corrigendo scriplore usus, conira in expellendis, quae ipsi vide- bantur, glossematis et interpolalionibus paullo me qui- dem iudice calidior. Ipse igitur a codice Mediceo (À) tamquam primario scripturae fundamento ita profectus, ut melioris lectionis vestigia ut in reliquis eiusdem, ita in deterioris classis codicibus servata diligenter circum- Spicerem, Plotini verba, qualia feruntur, iterato subieci examini, receptisque virorum doctorum emendationibus, Praefatio. VII quae mihi certae vel saltem probabiles visae sunt, si quae corrupia remanserant, pro parte virili emendare conatus sum. Ceterum "αὖ lectores, quae in Plotini verbis codicum nobis tradidisset auctoritas, quaeve cri- ticorum deberentur sagacitati vel meae, si quae fuit, industriae, singulis locis accurate dispicerent, provisum esí adnotatione critica infra scripta. Kirchhoffii autem et Muelleri secutus exemplum manifesta glossemata de- levi. Ea conira, quae aliqua ex parte suspecta essent, ita tamen, ut de spuria eorum- natura iudicium mihi non constaret, rotundis uncinis saepsi: quadratis, quae inserenda vis& sunt, vel quae ex aliis scriptoribus ac- cesserunt. Aequabilitatem aliquam nedum constantiam in rebus orthographiam spectantibus pro ea quae nunc est apparatus critici condicione sectari non licuit. Re- tinui autem cum omnibus editoribus praeter Kirch- hoffium Enneadum ordinem ἃ Porphyrio institutum non solum propter ipsius cireumspectam prudentiam et aucto- ritatem, qui in edendis et ordinandis Plotini commen- lationibus pientissime dilectissimi praeceptoris executus est mandatum, maximopere probandum, sed etiam eam ob causam commendabilem, quod a facilioribus ad diffi- ciliora paullatim transducit lectorem, et cognata cognatis in universum recte coniunxit. Ceterum chronologicus ille, qui fertur, librorum ordo, quem putant viri docti & Porphyrio iraditum esse, vereor ne re vera nullus sit. Nam primum quidem Porphyrius de vita Plotini c. 4 viginti unum libros recenset, quos Plotinus ante ipsius adventum Gallieno imperante conscripserat. Se- quuntur viginti quattuor libri, quos Porphyrius per sex- ennium scriptos esse tradit, quo ipse Romae Plotini scholis interfuit. Quinque novos ad ipsum in Sicilia commorantem misit Plotinus primo anno Claudii im- peratoris: secundo anno postremos quattuor paullo ante ipsius obitum conscriptos. Tali modo Plotinianorum VIII Praefatio. librorum quattuor classes efficiuntur, in quarum possessio- nem Porphyrius deinceps pervenerat, diversis temporibus assignandae. Bingulorum vero ordinum singulos libros temporis ratione quo conscripti sint habita ἃ se enu- merari Porphyrius non indicavit, neque puto de hac ratione vel ipsi vel magistro vel reliquis discipulis satis consüiitisse. Itaque tota res eo redit, ut libros XXII — XXV. h. e. Enn. Vl, 4. 6. V, 6. II, 6 continuo scriptos esse constet, nam hoc Porphyrius disertis verbis testa- iur, de reliquis contra omnia dubia sint et incerta. Omnino autem in tali scriptore, qualis Plotinus fuit, qui quinquagenarius demum ad scribendum accessit, cum ipsius plaeita dudum in eius mente praeformata iacerent, non quo tempore singula chartae mandaverit, scire refert, sed quomodo sententiae per materias digestae invicem 80 excipiant, cui rei Porphyrianus Enneadum ordo commode satisfacit, quem vituperare certe facilius est quam emendare. Porphyr. v. Plot. p. 4, 26: ὑμῖν] ἡμῖν Ciz. Fic. p. 9, 16: c. ὃ perperam in editionibus incipit & verbo προσφοιτᾶν. p. 6, 22: αὐτοῦ] αὐτοὺς Cobet. Mnem. N. 8,1878 p. 3837 8qq. p. 7, 16: εἰς add. Duebnerns. p. 9, 12: yag ἔτῇ γάρ vt Cobet. p. 19, 17: αὐτὸν] αὐτὸν Cobet. 1. 18: αὑτῷ] αὐτῷ id. 1. 22: fregov] ἑταῖρον Nauckius. p. 18, 20: πραέτωρ — μέλλων] πραίτωρα — μέλλοντα K. i. e. Kirehhoffius. p. 14, 8: μεταβαλεὲν] με- ταλαβεῖν Duebnerus. 1. 14: xeà τῶν πραγμάτων addidi ex Wescheri Poliorcet. p. 201. 1, 18: ἐσκέπτετο) ἔδηε- zio K. 1. 20: μεταβάλλειν] μεταλαβεῖν Nauck. p. 15, 18: Ποτάμων)] Πολέμων Wyttenbachius. 1. 15: μετα- ποιοῦντος] μέτρα ποιοῦντος id. 1. 22: ἐγρηγορότως] ἐγρηγορώς Cobet. p. 16, 18: φησιν] φασὶν Nauck. p. 18, 2: κατηρειπωμένην] κατηριπωμένην. | librorum forma in Byzantinorum demum cadit aetatem. 1. 28: $ Praefatio. IX ἀνέχεσϑαι ὃ δὲ ἔφη] ὃ δὲ delevit K. itemque quae p. 19, 1: post φραξων sequuntur καὶ τὸ συμπαϑείας ἢ παραδόσεως. — p. 19, 6: οὐκ ἀρυϑμητικὸν] οὔτ᾽ ex Eudocia sive Palaeocappa K. p. 20, 21: πολλαχοῦ καὶ τῶν ἐν] τῶν del. K. in praef. 'fort. xol τῶν συγ- γραμμάτων". 1.27: καὶ 4vóo)] τοῦ “υδοῦ. p. 21, 7: ὅπως delendum censuit Cobet. 1. 16: ἐπεγράψαμεν] ἐπέγραψε μὲν Nauck. 1. 30: διατεϑρυλληκέναι gemi- nato ἃ me invito remansit. 1. 81: ἐς ἑαυτὸν] σεαυτὸν Wyitenbach. incería tamen emendatione. p. 22, 81: τοῦ Νουμηνίου] τὰ Ν. Westermannus. p. 24, 2: τὴν δὲ] τήν ys Toupius. 1. 7: γραψάντων] γραψόντων Cobet. 1. 16: τῷ δ᾽ ἦν ἀλλα] ἄρα post ἦν addendum censet Cobet. 1. 28: ἄξια] ἀξίου Duebner. p. 26, 26: ᾿4ϑηναῖος] ᾿ἀϑήναιος. ^p. 27, 93: οὐδὲν] οὐδ᾽ Cobet, . idem τὸ post ἐγγύς delevit, p. 28, 22: ἔγραψεν] ἐπέ- γραψεν Wyttenbach. 11. 32: ἑλομένου] ἑλομένους K. p. 29, 28: ποῦ] ποῖ Cobet. p. 80, 2: μελεχροτάται- σιν] μελιχροτάτῃσιν. item in sqq. restitui dativorum formas epicae dialecto convenientes, quales inde a v. 23 recte leguntur. 1. 6: παναρμονίαισί παναρμονίοισί G. Wolff. de nov. orac. aet. p. 7. idem 1. 8 ἠπύσωμεν pro ἀπύσωμεν scripsit. 1. 25: ὀρϑοπόρου)] ὀρϑοπόρους Duebner. 1.27: ἀπαὶ] ἀπὸ. 1. 29: πετάσας] σκεδάσας Wolff. p. 31, 16: πωλεῦαι] πωλέεαι Creuzerus. fe- μενῇσι] ξαμονέσσι Wolff, 1. 18: ἐμοῖο] ἐμεῖο Leid. 1.25: καὶ inseruit Wolff, 1. 27: ἐνάγοντι] ἀνάγοντε e Fi. cino K. p. 32, 16: ὥσπερ] ὅπερ. 1. 26: ϑεοὶ «ἔριστοι. σύνεισι. ϑεοῖς ἀρεστοὶ σύνεισεν. εἰσὶ Nauck. nisi quod ϑεῷ maluit. p.34,26: παρ᾽ αὐτοῖς] παρὰ τοῖς Duebner. p. 36, 27: αὐτῶν) αὐτῷ Nauck. |]. 29: σημαίνει] ση- μανεῖ K. Enn. I, lib. I, p. 39, 4: ἢ γὰρ τὸ] ἢ γὰρ τοῦτο. p. 40, 2: καὶ τὸ ἀϑάνατον. 1. 9: φοβερὰ μὴ παρῇ. 1. 10: ἐπιϑυμίαι τε] ἐπυϑυμίαι δὲ [πῶς]. 1. 18: ἢ τὸ] XII Praefatio. suspicio de interpolatione in Plotino orta est. 1], 14: προτυποῦς] προπετοῦς K. Porph. et Marin. secutus. 1. 15: αὕτη] αὐτὴ K. 1. 26: αὐτῷ] ξαυτῷ Porph. p. 50, 8: καὶ φρόνησις e Porph. add. K. 1. 9: διττὴ δὲ] διττὴ δὴ Vg. 1. 24: αὕτη] αὐτὴ K. 1. 26: ἀκολουϑοῦσι] ἀντακολουϑοῦσι e Porph. K. 1, 28: oí ἐν νῷ] of del. K. ]. 81: ἀυλότης] ταυτότης e Porph. K. p. 57, 12: ἐκεένη] ἐκεῖνα Vg. 1. 21: διαξῆν ins. ex Marino c. 28. 1. 22: ἄλλον δὲ ἑλόμενος ἕτερον δὲ ἀλλαξάμενος Marin. ]. 28: αὐτῷ acc. ex eodem. * — Lib. III, p. 57, 32: ὕπου] ὅποι Vg. p. ὅδ, 6: εἰσήει ins. M. 1. 6: φιλοσόφου [ἢ] μουσικοῦ] v φιλο- πάλου ἢ μουσικοῦ ins. M. ex Plat. Phaedr. p. 248 D. satis erat 7, nam de φιλοκάλῳ Plotinus non loquitur in sequentibus. 1. 10: καϑ'᾽ ἕνα ἕκαστον] Cr. libri x09 ἕνα aut καϑ'᾽ ἕκαστον. 1. 24: ἐκτύπων] κτύπων Vg. 1, 28: καὶ τὸ εὔρυϑμον) καὶ del. K. — p. 59, 19: δεῖ ins. K. 1. 30: v0] ὄντα K. — p. 60, 9: ἀΐδιον δηλονέτι] δηλονότε cum M. post ἐπιστήμῃ iransposui. 1, 19: LG τοῦ] γέ του K. 1. 80: ἂν ins. Κ. p. 61, 18: καὶ 4 ἀσθησιο] xor αἴσϑησιν Vg. Fic. secutus *more sensus'. p. 62, 3: ἔτι] μάλλον Fr Vg. haud scio an recte. 1. 9: γενομένης] προσγενομένης Vg. Lib. IV, p. 68, 3: ξωὴν αὐτοῖς] ζωὴν αὑτῆς K. ]. 8: ἄτοπος διὰ τί εἶναι] ἄτοπος εἶναι. 1. 27: γι- νώσκῃ] γινώσκηται. 1. 81: qp] τῇς, ». 64, 23: τρα- νωτέρᾳ] τρανοτέρᾳ K. 1. 29: εὐμήχανον] εὐμήχανος. p. 66, 24: ἀρίστη] ἀρίστην Ciz. M. p. 67, 8: εὐδαι- μονεῖν τοῦτο, σκεπτέον) εὐδαιμονεῖν, σκεπτέον. 1, 14: ὃν} 0. 1. 23: τῷ add. K. 1. 25: τούτου τὸ εἶναι] τοῦ τοῦτο [οὕτως] εἶναι K. τοῦ τοῦτο tivo; M. — p. 68, 14: dv καὶ] fort. ἂν [τοῦτο] xci. 1]. 18: πολυϑρυλ- λήτους] 1. πολυϑρυλήτους. p. 69,1: 0] ὅτε Κα. 1.22: τὸ] vov M. 1. 283: τῇ add, K. 1. 25: προσλαμβάνων] προσλαμβάνειν K. 1. 30: ἄν τις] τις K. p. 70, 8: Praefatio. XIII ξητεῖ] ξητεῖται K. 1. 82: ἡλίκαι οὖν ἐὰν] ἡλικαιοῦν &v K. μεγάλας] μεγάλα K. — p. 71, 12: ἂν add. K. 1. 17: ἑἕλκόμεναι vvol] &xóusvor υἱοί, posterius Ciz. in mg. et Marc, C. 1. 28: δόξαι] δοξάσαι K, 1]. 26: ofa] οἵαν. p. 72, 6: αὐτοῦ καὶ ἐν] αὐτοῦ ἐν K. 1. 16: λυπηρά, καὶ ὅταν] λυπηρά, ὅταν. 1. 17: ἂν add. K. p. 73, 16: δὲ ins. M. 1]. 21: σοφίᾳ γὰρ δεῖ] σοφέᾳ δεῖ M. 1. 29: αὐτὴ] αὖ K. — p. 74, 16: τὸ e Paris. 1816 add. M. p. 75, 12: ἀλλ᾽ ἐν τῷ αὐτῷ iv ξαυτῷ] ἀλλ᾽ ἐν ἑαυτῷ. 1. 24: λέγοι] λέγοις “81 posueris' Fic, p. 77, 8: δεῖ ins. M. p. 78, 22: παῖς] ὁ παῖς K. l. 28; ϑήσειε] ϑήσει K. Lib. V, p. 80, 15: παρὸν καὶ ξητεῖ] παρὸν ξητεῖ. ξητεῖ τὸ fog] ζητεῖ ἕως K. 1. 22: τί οὖν τὸ] τί οὖν; εἰ Engelhardt. et ita in mg. Paris. 1816 probante 'Tengstroem. p. 81, 10: αὐτοὺς] αὐτῶν. ]1. 28: πλείονι ἴσως τὸ] πλείονι τὸ Fic. secutus. 1, 29: πλεῖον ἴσον ovy] πλεῖον ἴσως οὐχ mg. Paris. 1816. Fio. "forsitan". p. 82, 24: μεῖναν ἂν καὶ] μεῖναν καὶ Cr. ν. 83, 2: χρονικὸν δὲ ἀεὶ] χρονικὸν ἀεὶ K.— 1. 11: μνήμη] μνή- μην K. 1. 27: ἀλλ᾽ ἐκ τῶν παρεληλυϑότων) ἀλλὰ παρεληλυϑότων K. 1. 80: εἰ μᾶλλον τὸ] τὸ μάλλον εἰ, Lib. VI, p. 84, 19: συνϑέσεις, ἔστι δὲ καὶ ἐν μουσικῇ καὶ ἁπάσῃ] συνϑέσεις καὶ ἐν μουσικῇ ἁπάσῃ Κ. 1. 26: καλαί] καλαῖς. ^p. 85, 5: καλληὴ] καλὰ. 1. 28: τὸ ins. K. 1. 82: τῶν] τῷς — p. 86, 17: καὶ] καίτοι Κ. 1, 28: βολῇ] ἐπιβολῇ. 1. 26: quod post προσβαλοῦσα ᾿ sequitur τὸ ἀνίλλεται ἢ καϑυποκρίνεται, συστρέφεται" κυρίως δὲ τὸ ἀπαξιοῖ relicto ἀνίλλεται in mg. relegavit ed. Bas. p. 87, 2: ἔστω] ἔσται. 1, 14: αὐτὸ] αὐτοῦ Wyttenb. ᾿1. 17: τὸ αὐτὸ] ἑαυτὸ K. idem. ins. εἰ, l 19: τὸ καλὸν] καλὸν v0. 11, 20: ϑεέων] ϑεῶν K. l. 24: αὔτη] αὐτὴ K. 1]. 29: ἐστὶ τὸ] ἐστίν ἡ Vg. l 81: οὖν καὶ ἡ] οὖν ἡ K. p. 88, 19: κρατοῦν] κρατούμενον Vg. Fic. secutus 'quando vero subiectum XIV Praefatio. non superatur'. 1. 21: φωναῖς αἷ ἀφανεῖς) φωναῖς ἀφανεῖς. 1.26: ve ins. Vg. 1, 28: o? ins. K. p. 89, b: μὴ τοῖς] τοῖς μὴ Dissen. 1]. 11: g] ὧν 1. 20: δρῶσι] ἐρῶσι ex ed. Bas. K. 1. 28: τῶν δὴ] τῷ δὴ Vg. coll. Stallbaum. ad Plat. Theaet. p. 179 D. ρ. 90, 6: ἐπνθέουσαν iv] ἐπανϑοῦσαν Vg. 1. 9: λέγομεν] λέ- γετε, 1. 24: τὸ ins. Κὶ, fort. λαβοῦσαν. 1. 28: οὐδὲ ---- οὐδὲ] οὔτε ---- οὔτε Κι — p. 91, 10: προσϑήκη] προσϑήκῃ K. 1.15: ἀναπεπλῆσϑαι δὲ τοῦ] δὲ del. K. p. 92, 1: ἐστε ὁ ϑάνατος χωρὶς] ἐστε χωρὶς K. 1. 10: νοῦς δὲ καὶ τὰ παρὰ νοῦ] "fort. νοῦς δὲ τὸ καλὸν καὶ παρὰ vov? Καὶ. l 17: αἰσχρὸν ins. Vg. p. 98, 16: δριμεῖς πόϑους] δριμέος πόϑου Vg. p. 94, 8: ovrog] rovrov. 1]. 10: ϑεάσηται)] ϑεάσεται K. — 1. 17: γνόντας] γνόντα K. l 19: ἀληϑινὸν] ἀληϑινοῦ Vg. 1. 21: δοκῶ) δοκεῖ ef. 1. 27 : αἰνιττόμενος. δοκεῖ μοι. 1. 32: δὴ) δὲ, p. 95, 1: ὅϑεν παρήλθομεν) ὕϑενπερ ἤλϑομεν Vg. 1. 8: sj] ἡ K. 1. 22: ἐκλάμψειέ σοι] ἐκλάμψῃ σοι. 1. 24: καϑαρῷ} βάϑρῳ Wyttenb. coll. Plat. Phaedr. p. 254 B. 1.25: αὐτὸ] σαυτὸν Vg. p. 96, 14: ϑεόν] τἀγαϑόν K. 1. 15: εἴσεται] εἰσόψεται. Lib. VII, p. 97, 8: dei] καὶ. ἐνέργεια τὸ κατα] τὸ delevi. 1, 6: ἀγαϑὸν] τἀγαϑὸν. 1]. 19: τῇ ins. Cr. p. 98, 8: ἐκεῖνο] ἐκεῖνον M. 1. 14: ὄμματι] ὄμμα τῷ. l 18: lacunam post ζωῆς indicavit K, p. 99, 3: αὐτῆς) αὑτῆς. 1. 4: κατὰ ins. K. Lib. VIII, p. 99, 11: dv ins. Κι ρ. 100, 10: δοὺς] δὸν dubit. Cr. 1. 15: ὡς] καὶ 1. 27: περὶ αὐτὸν] πρὸς αὐτὸν. 1.32: xolins. M. Ficinum secutus et cod. Paris. 1816 prob. Tengstr. p. 101, 4: ταῦτα] τοιαῦτά K. — p. 102, 19: κακὸν ἂν ov πρῶτον εἴη] xoxóv ἂν εἴη M. 1. 22: ῥέοντα, δεύτερον κακόν. ψυχὴ] δέοντα, ψυχὴ M. 1. 24: δουλωσαμένῳ] δουλωσαμένη Fie. *quae servit). ρ. 108, 1: αὑτὴν εἶναι ἡ] αὑτὴν 5; M. 1. 19: σκότον] σκότος. 1. 24: ἐλλείψει ἢ τῷ Praefatio. XV σκότῳ τῇ] ἐλλείψει τῇ. 1. 25: ἔστω) ἔσται. — p. 104, 2: αὐτὸ] αὐτὴν Preller. hist. philos. p. 540. 1. 24: ϑέσις δὲ ὕλης παρούσης] ϑέμις δὲ ὕλης παρεχούσης K. verum ϑέμις mihi non probatur, itaque nolui a librorum scri- ptura recedere quamvis suspecta. —p. 105, 15: ἀνάγκη] ἀνάγκῃ K. 1. 28: τῷ ἐπέκεινα] τὸ ἐπέκεινα A este Muellero itemque Mare. B, si OCreuzero fides: itaque transposuit M. ἀλλ᾽ εἰ οὐσία τἀγαϑόν, ἢ τὸ ἐπέκεινα οὐσίας. πῶς ἐστιν αὐτῷ τι ἐναντίον; 1. 81: δὲ οὐσία οὐχ] δὲ οὐκ Simplic. in Arist. Categ. f. 278. quem secutus est Cr. p. 106, 4: ἑκάτερα) ἑκατέρα Cr. Fic. Sec. 1.9: συμπληρώσει)] συμπλήρωσις K. τούτων] ὧν. l. 18: αὐτῆς] αὐτοῖς K. 1. 25: ἂν ἐναντίον καὶ] dv καὶ K. p. 107, 8: μεμιγμένη γὰρ οὖν δὴ] μεμιγμένη οὖν δὴ K. 1. 7: εἰ θεῶτο] εἴδεσιν M. ἐκ ϑεοῦ του Cr. 1. 20: αὐτὸ] αὐτοῦ, p. 108, 9: ταῦτα] ταὐτά K. idem ἂν ins. 1. 29: ὑπὲρ τοῦ δεξαμένου ἐκείνον] ὅπερ τὸ δεξάμενον ἐκείνους. dubit. K. ὅπερ τὸ δεξάμενον ἐκεῖνο. Ἰ. 31: ποιοῦσε ins. Cr. καὶ ins. M. p. 109, 7: δ᾽ ἡ] δὴ K. ex Vat. 1. 15: ἀρετῇ κακίαν βλέποντες] ἀρετῇ; βλέποντες K. 1. 18: τοῦτο] an τὸ ὄν et in sqq. pro τούτῳ --- τινὶ 1, 26: πὰράπαν εἶδος ἀφαιροῦντες] παράπαν ἀφαιροῦντες K. 1, 27: ταῦτα] τοῦτο. 1. 29 ἐμέλλομεν] μέλλομεν. 1. 31: αὐτοῦ] αὑτοῦ. — p. 110, 1: τὸ φῶς, ἵνα ἴδῃ τὸ σκότος, μεϑ᾽] τὸ φῶς μεϑ᾽ M. ]. 2: τοῦ] αὐτοῦ K. sec. Vind. A e corr. 1. ὅ: αὑτοῦ ἐλϑών, μὴ] αὑτοῦ, μὴ. 1.9: αὐτὴ] αὐτὴν. — 1. 23: ἵνα μὴ T] it& ed. Basil. et Cr. sec. Ciz. Leid, Marc. C. Vind. A. ἕνα — ἦν quod ex reliquis codicibus recepe- runt K. et M. hoc loco soloecum. 11. 24: ἀλλὰ μὴ ἐναντία) ἀλλὰ ἐναντία. — p. 111, 6: αὐτῇ] αὑτῇ itemque 1. 11. 12 αὑτῆς. 1. 19: αἴσϑησιν) vix sanum, 1.23: ἦ] ἡ K. 1 26: αὐτοῖς] evrg. — p. 112, 7: ἡ ϑεωρία ἥτις ἐστὶ] ἦ ϑεωρία τίς ἐστι. 1. 8: ἡ] ἧ. 1. 18: ἂν add. Cr.in nott, 1.28: εἰλήσεων] εἰλήσεων. φϑοράν]) φοράν ΧΥΙ Praefatio. p. 118, 1: ἀναλογία] ἀναλογίᾳ K. 1. 2: post αὐτὸ lacunam indic. K. fortasse recte. ]. 18: τὸ ξητούμενον, " ψυχῆς ἀσϑένεια, ἔστιν] τὸ ξητούμενον. ἔστιν Κι 1. 28: τὸ μὴ] τῷ μὴ K. bis item ]. 24. P 114, 7: ἀσϑε- veiv] ἀσϑενεῖ. — 1 14: τὴν ὕλην) τῇ ὕλῃ M. l. 30: ἐν τῷ ὕλῳ κακόν] τῷ ὅλως κακῷ iam M. p. 1165, 7: γενομένη] γενομένῃ K. positae? Fic. 1. 8: ἔξωϑεν] ἔξω. 1. 9: μόνον] μόνην. 1}. 14: xoi ins. ex Ciz. Lib. IX, p. 115, 18: ἔχουσά τι e Zoroastris quae feruntur oraculis magicis add. Bouillet. 1. 19: ἕνα] num ἵν᾿ ἂν 'quocunque evasura est? 1, 24: ἀδυνα- τοῦντος Pw τοῦ] ἀδυνατοῦντος τοῦ. συνδεῖν] ἐνδεῖν e Platone. Enn. II, lib. I, p. 119, 5: ἔπειτα] ἐπεὶ. 1. 16 μηδὲ τῷ] m τι Κα. 1. 21: uive] μενεῖ. — p. 120, 11: ἔστω] ἔσται mg. eod. Vat. prob. Cr. 1. 22: εἶναι] εἴη dv. 1. 28: καὶ τὸ] ἀεὶ itemque p. 121, 1: prae. eunte Chr. Schneider.ad Plat.de rep.II. p. 308. p. 121, 5: τὰς περὶ acc. ex Proclo in Plat. Tim. p. 78 A. ]. 16: αὐτοῦ] αὑτοῦ, 1. 32: ἡμῖν] ἡμῶν. p. 122, 5: ὧδε] an ὠδὲὺ 11. 8: στάσιν] ἔκτασιν M. Fic. *ampli- ficationem undique', itaque pro ἐπ᾿ ἄμφω fortasse ἁπάντη. p. 124, 24: συνεκλαμβανομένη] συνεπιλαμβανομένη. p. 126, 23: κινήσωμεν] κινήσομεν. alterum τὸ ins. Καὶ, p. 127, 3: παρὰ γὴς ins. M. coll Plat. Tim. p. 316. idem καὶ post συνεχὴς sustulit. 1, 5: αὐχμηρὸν ἔχοι δὲ καὶ] αὐχμηρὸν καὶ K. 1. 15: καὶ τὴν γῆν πυρὸς] καὶ πυρὸς M. 1. 23: πυρὸς — πυρὸς] πῦρ --- πῦρ K. p. 128, 18: τὸ post φῶς ins. K. 1]. 19: πρόσεστι προσέτε K. τὸ πόρρω] τῷ πόρρω K. 1. 28: πυρὸς δὲ] πῦρ δὲ K. 1. 81: ἔλαττόν τε τοῦτο] τοῦτο del. K. p.129, 5: ἦ ins. Κ. 1. 6: δέδεικται οὐδὲ ἐπ᾿ εὐϑείας δέδεικται ἐπ᾽ εὐϑείας K. Lib. II, p. 130, 8. 4: καὶ τὸ] κατὰ τὸ K. 1. 7: ς 7 ins. Vg. 1. 12: γενομένου] γενομένην. 1. 14: ὡς Praefatio. XVII ins. Vg. 1. 20: ἀλλ᾽ ἐν αὐτῷ] μᾶλλον δ᾽ αὐτῷ. 1. 25: αὐτὸς] αὐτὸ Vg. idem ims. 1. 26 ἐκεῖ. γεγενημένος] γεγενημένον Vg. — p. 131, 9: ἐλϑὸν] ἐλθὼν. 1. 25: ἐκεῖ} ἔχει Vg. *exiat nimirum alia eaque melior pars animae, quae non in mundo teneatur. quod haec extra mundum est posita, causa est illius motus circularis? l. 31: σώματος καὶ σφαιρικοῦ] σώμανος σφαιρικοῦ K. p. 182, 2: αὐτὴ ἔχει) αὐτῇ ἔχεε ΚΤ. 1 11: τοῦτο] ταὐτὸ Vg. 'idem? Fio. p. 133, 8: οὕτω] οὕπω K. 1, 10: κινεῖται) κινεῖσθαι K. Lib. III, p. 184, 7: ὄντας. ἀλλὰ ἰδόντας] ὄντας, ἰδόντας. 1. 26: διαφοράν] φορῶν K. — p. 186, 8: ἑκάστῳ] ἑκάστου. p. 187, 13: ἐκείνω] ἐκεῖνον Μ, 1.19: “τὸ δὲ πρὸς ἡμᾶς usque ad p. 138, 10 μέα ἁρμονία i in libris omnibus leguntur infra post Sr μον τοῦ εἴδους p. 143, 15. transposuit ea in versione Ficinus eumque secutus is, qui editionem curavit Basileensem.? K. 1. 29: xol ξῶος οὗτος] καὶ ὃ 'Edog οὕτως. articulum e mg. ed. Basil. in textum recepit Cr. idem οὕτως dedit in ed. Paris. 1. 31: σύμφορος ins. vidit Cr. ἀλλοτρίως] ἀλ- λότριος Cr. — p. 138, 7: παντελεῖ) παντὶ. 1. 8: ἄλλου] ἀηδοῦς. p. 189, 22; εἰρημένου] εἰρομένου. Fie. “ἴῃ quolibet eorum, quae optione sunt connexa'. 1]. 24: πολὺ ξῷον] πολύξζωον. p. 140, 16: συντυχία] συντυχία Κ. Fic. sec. 1]. 17: πῶς add. M. e Fic. 1. 18: συν- τυχία] συντυχίᾳ K. 1. 26: εἰσίν] εἶσιν K. *prodeunt? Fic. p. 141, 7: φύσιν add. M. e Paris. 1816. 1. 29. 30: σώμα καὶ] καὶ σῶμα M. p. 142, 16: τὸ κατ᾽ αὐτὴν] τῷ κατ᾽ αὐτὴν K. 1. 22: ἐστιν] εἶσιν. 1, 24: καὶ ἡ] καὶ εἰ Α (m. 2)ΒΟ. 1. 28: καὶ τὸ τιμῆς κτλ. locus turbatus videtur. fortasse post ἐν ἔρωτε ὃν ali- quid excidit. Fic. *sio honoris veri honestatisque stu- dium appetitum eorum offert, quae pulchra et honesta videntur.) ^ p.143, 11: τὸ ἔξω] τὰ ἔξω. 1. 16: ἐπειδὴ καὶ τὰ] ἐπειδὴ τὰ M. 1.26: πάντα ἅτε] πάντη ἅτε K. PLoTrIN. XVIII Praefatio. p. 144, 30: δοϑείσῃ) an δεθϑείσῃθ — p. 145, 12: τῶν τόπων ἔσχε τὰ] τῶν τόπων παρέσχε τι, τὰ M. cum Vg. ] 22: δὲ ins. M. p. 146, 2: ἑτέρων] ἑταίρων K. *amicorumque? Fic. 1. 10: ἐσχηκότος] ἐσχηκέναι K. l 16: τὸ ins. M. 1. 29: τὸ ins. K. p. 147, 9: οὐκ αὐτῆς} οὐχ αὑτῆς ed. Paris. 1. 15: ro πῶς} πῶς τὸ Cr. 1. 29: οὐδὲν τῶνδε] οὐδὲ τῶνδε Κι p. 148, 23: τὸ add. Cr. 1. 25: κατὰ φύσιν] παρὰ φύσιν Paris. 1816 s. 1. Fic. '*praeter naturam". ρ. 149, 1: δεο- μένης] δυναμένης. 1. 4: ποιούσης τὰ χείρω] ποιούσης χείρω. 1. 14: post εἰς τοῦτο quae sequuntur τῆς φυ- τικῆς δυνάμεως καὶ γεννητικῆς λεγομένης eiecit K. l. 15: τρέφειν] τρέπειν M. *movet et format? Fic. in- 7t deque m. 2 Par. 1816 τρέφειν. 1. 18: εἰ ins. K.. 1. 25: ἤδη τοῦτο toii] ἤδη ποιεῖ M. 1. 26: ἐμποδισϑεῖσα χείρω. ἅτε δὴ] χείρω del. M. p. 150, 10: εἶναι ins. M. Lib. IV, p. 151, 18: αὐτὸν αὐτῶν τὸν] αὐτὸν τὸν Vg. 1. 15: αὐτὸ] αὐτὴν Fic. sec. ' p. 152, 1: ἀφ᾽ ὧν] ἐφ᾽ ὧν Vg. 1. 22: μεταβάλλει sive μεταβάλ- λοι] μεταβαλεῖ. 1. 28: οὔτε] ovól. ή p. 158, 2: ἀεὶ τὸ] ἀεί τι. 1. 11: ἐστὶ τῷ ἑνὶ αὐτὰ μορφαὶ] ἐστὶ μορ- φαί Vg. 1. 12: τὸ ποικίλον] τὸ πολλὰ ὃν. 1. 18: ποικίλον] an ποικίλουν 1.19: ἐκεῖνο] ἐκεῖ Vg. 1. 22: ἂν ins. Κι 1]. 25: τὸ φῶς ὁ λόγος] articulum delevi, l 27: ἥγηται] ἡγεῖται Vg. 1. 28: βαλὼν] &n βλέπων l. 80: «ex. v. χρ. del. M. — p. 154, 2: αὐτῇ] αὐτὴ Vg. 1. 15: ἐνταῦϑα add. vidit K. 1. 23: ἀόριστον καὶ ἡ ὕλη καὶ τὸ ἕτερον] καὶ ἡ ὕλη del. Vg. 1. 26: ἀεὶ] ἀληϑινὸν. — p. 155, 20: ὕδωρ] ὕλην Steinhart, 1. 25: τοῦτο ὄν, τὸ μῖγμα, κἀκεῖνο] τοῦτο ὃν κἀκεῖνο. 1. 29. 80: ἀποίῳ οὔσῃ] ἀποίου οὔσης K. p. 156, 10: ὑγρὸν καὶ τὸ μὴ] ὑγρὸν μὴ Vg. 1. 28: προσάπτοιμεν τῇ αὖ- τῆς φύσει ὅσα] προσάπτοιμεν ὅσα M. — p. 157, 1: δώ- σει καὶ μορφὴν ἄλλην] δώσει ἄλλην Vg. 1. 8: αὑτῆς] Praefatio. XIX αὐτῆς Cr. 2. 1. 7: ἡ ὕλη ἢ πάντη] ἢ del. Κι 1. 8: μέγεθός vs] μέγεϑος δὲς 1. 15. 16: οὐ et δὲ ins. K. 1. 80. 81: αὐτό τι] αὐτὸ τὸ Κι — 1. 31: ἡ ins. K. p. 158, 14: τοῦ ἑτέρου] τοῦ ϑατέρου M. 1. 22: γινο- μένη] γινομένη Μ. 1. 81: κεχωρισμένα] κεχρωσμένα K. p. 159, 12: καὶ τῇ καὶ ἔτι. 1. 14: οὔκουν] οὐκοῦν K. ὄγκος] ὄγκου; Vg. 1. 24: τῆς éx] τῇ ἐκ K. p. 160, 7: τὸν δεξόμενον] τὸ 0. Vg. 1. 9: ὡς] εἰς Vg. 1.17: καὶ μικρόν] καὶ σμικρόν. 1. 18: ὕλη ὄγκου] ὄγκου ab- esse malim. 1]. 29: μέγιστα] μεγέϑη Vg. 1. 80: τά τε γὰρ] τὰ γὰρ Vg. p. 161, 1δ: δὲ ins. K. 1. 28: ἡ ins. K. 1.81: αἱροῦσιν ins. Vg. — p. 162, 8: κενῶς] κενῷ K. 'vacusg Fic. 1]. 5: γὰρ ins. K. e Leid. 1. 8: ποιότης τις τὸ] ποιότης τὸ Vg. 1. 22: ὁ δὴ] ὁ δὲ͵ p. 163, 11: αὐτῆς) αὐτὴν K. λέγων λόγος] λέγων. p. 164, 3: ἔστε δύο] ἔτε δύο Κ΄ ». 165, 7: μᾶλλον) an μάλλωνὺ 1. 9: εἴδωλον ὡς ἄπειρον] εἴδωλόν πως ἄπ. ὃν ins. K. 1. 10: εἶναε καὶ τὸ ἀληϑές] εἶναι τὸ ἀληϑές. ut supra 1. 10. — p. 165, 28: τὸ ἄπειρον καὶ καϑ᾽ ὅσον] τὸ ἄπειρον καϑ’ ὅσον. 1. 80: τὴν φύ- σιν τοῦ ἀπείρου προσελϑὸν] τὴν φύσιν προσελθὸν Καὶ. l. 82: dv ins. K. p. 166, 3: τὸ ϑῆλυ τοῦ ἄρρενος xci] τὸ ϑῆλυ ix τοῦ ἄρρενος wvij Vg. 1. 18: κάλλους, ἰσχύος, μορφῆς] κάλλους, μορφῆς Μ, Lib. V, p. 166, 27. 8: prius & ins. Vg., poste- rius K. 1. 28: xdv ἀεὶ ἦ] κἂν del, εἰ Κ᾿. p. 167, 1: οὐ τῷ χρόνῳ ἐξείργεσϑαι) τῷ τὸν χρόνον ἐξείργεσϑαι, *propterea quod tempore minime ροταρδίυχ᾽ Fic. quem ἐξειυγάσϑαι legisse non colligendum. 1. 6: τὸ e Sim- plieio add. K. 1. 18: ἄλλως γὰρ τὸ δυνάμει] ἄλλως γὰρ δυνάμει Simplic. 1]. 21: τὸ ins. K. 1. 26: ἐλ- ϑεῖν) ἑλεῖν Vg. 1. 27: βέλτιστον] βέλτιον Vat. in marg. ed. Bas. Cr. ρ. 168, 18: κατὼ συμβεβηκὸς ὁ ἀμαϑὴς] ὁ *. σ. ἀμ. p. 169, 2: ἔχειν] ἔχει K.. 1. 8. 9: καὶ εἰ ἐνέργεια πάντα] καὶ πάντα Vg. 11. 9: εἰ δὴ] εἰ δὲ | b* ΧΧ Praefatio. ed, Bas. rell. 1, 14: πάντα ὄντως ins. M. p. 170, 9: 0 δεῖ] ἃ δεῖ. 1. 19: ἐνέργεια δὲ πάντα] ἐμέργειαι τὰ πάντα Vg. “αἰαυθ ita, numquid etiam actus sunt omnia? Fic. verum plurali ἐνέργειαι non opus est. ]l 19: ἀληϑοῦς] ἀληϑῶς Κ΄ 1. 25: ἤδη γὰρ] ἢ γὰρ. 1. 29: ἐπ᾽ αὐτῆς] ἐπ᾽ αὐτῇ Vg. cf. 1. 80: ἐπὶ τῇ ὕλῃ, l 81: τῶν ἐπ᾿ αὐτῇς 1. 30: ἢ μὲν δὴ] εἰ μὲν δὴ K. “41 Fic. p. 171, 8: πλειόνως καὶ] καὶ πλειόνως. 1.9: λέγομεν] λέγωμεν. 1. 10: οὐκοῦν ὅτε ἤδη δυνάμει ἤδη οὖν ἔστι] οὔκουν. ὅτε δυνάμει. ἤδη ἔστε K. 1]. 10: ἔσται τι] ἔστε τι. 1. 17: οὐχ ἡ ὕλη] οὐχ ὕλη Κ' 1. 18: οὖν τοῦτο] οὖν τὸ M. ex Leid. Marc. A. Monac. A. C. p. 172, 12. 18: ἀπολώλεκας αὐτῶν τῆς ὑποστάσεως] ἀπολώλεκας τῆς ὑποστάσεως. Lib. VI, p. 172, 23: δὲ ἀρα] δὴ ἄρα deleto in- ierrogationis signo post συμβεβηκός. 1. 26: αὐτὴ ἡ οὐσία] αὐτὴ οὐσία M. p. 173, 29: ἡ ϑερμότης] ἢ 9«o- μότης M. — p. 174, 18: οὐκ ἐξ] ἐξ οὐκ M. item 1. 16. λέγοντες] λέγομεν Vg. 1. 19: οὕτως] τοῦ ὄντος. 1. 27: οὐ ἴμ8. Vg. p. 175, 15: ἐνέργειαι αἴ αὐτῶν] ἐνέργειαι αὐτῶν Vg. 1. 27: ἂν ins. K. p. 176, 7: ἀναλλαγὴν) ἐναλλαγὴν Cr. 1. 17: μόνην δὲ ἐν] μόνην ἐν, 1.27: σὺν ταύτῃ οὐσίαν ἢ εἶδος] σὺν ταύτῃ ἢ εἶδος K. 1. 28: ἐν αὑτῷ καὶ ἐν ἄλλῳ μόνον] ἐν αὑτῷ μόνον καὶ ἐν ἄλλῳ M. Lib. VII, p. 177, 12: παρ᾽ ξκατέρας} παρ᾽ ἕκατέ- ρου K. 1. 25: οἵ δ᾽ αὖ oi τὴν] of δ᾽ αὖ τὴν Cr. 2. p. 178, 6: δεύοντα] δεῦον Κ. διαρρεῖν) διώρρεον. ἐπὶ ϑάτερα τὸ ὑγρόν. ἀλλὰ] ἐπὶ ϑάτερα. ἀλλὰ. 1. 18: ἀλλ᾽ εἰ ἐνταῦϑ᾽] ἀλλ᾽ ἐνταῦϑ᾽. K. nisi quod ἀλλὰ scripsit. 1. 22: οὕτως ἂν γένοιτο ovy] οὐχ οὕτως ἂν γένοιτο. 1, 24: συνάψαι] συνάψασαι K. οὐδ᾽ ἡ αὔξη] οὗ δὴ αὔξη K. Fic. *ubi potest fieri augmentum'. 1]. 28: τὸ μικρότατον καὶ ἐφ᾽ dw] τὸ μικρότατον χωρεῖ, ἐφ᾽ ὦν. 1. 80: ov ins. Κι 1. 31: λέγοιεν] λέγοντος. 1, 82: Praefatio. XXI λέγουσιν] λέγοιεν ἂν. p. 179, 11: ἢ quod ex Fic. re- cipiendum esse intellexit Moser, ins. K. 1. 22: ὄντα] ὄντος K., item in mg. Paris. 1816. p. 180, 4: ποιότητας τὰς διὰ] ποιότητας διὰ K. sec. Cr. 1. 28: ἀλλ᾽ εἰ] ἀλλ᾿ ἢ K. 1. 28:. εἶδός τι ἡ σωματότης καὶ] εἶδός τε καὶ M. 1. 26: τοῦτο] ταὐτὸ 1. 32: ὕλην λόγον εἶναι] ὕλην εἶναι. | Lib. VIII, p. 181, 13: ἀφικνεῖται γινομένου καὶ] ἀφικνεῖται καὶ. καὶ αὐτοῦ καὶ ποίου] xal αὖ τοῦ ποιοῦ ]. 26: ἐλάττους] ἐλάττω. p. 182, 6: γλυκέος οὐ κατὰ) γλυκέος κατὰς 1, 18: τὸ εἶδός ἐστι] τὸ ἧττόν ἐστι. τὸ ἧττον ὅ ἐστι B C οὐ in mg. m. pr. A et Fic, 1. 21: καϑ᾽ ἕἔχαστον εἶδος} x«9' ἕκαστον ὄψις Cr. sec. Fic. 1. 23: δὲ] ve. 1. 32: τὸ ins. K. p. 183, 1: ἐσεὶν ὅσον] 000v ἐστὶν K, 1. 9: τὴν λοι τὴν] τὴν ὄψιν, 1. 10: ἄλλο τι ἢ ὄν τι ἔξωϑεν] ἄλλο τι ὃν ἔξωϑεν. 1. 25: γωνίας τοῦ ἐλάττω φαίνεσϑαι τὰ πόρρω αἰτιῷτο] γωνίας αἰτιῶτο K. Lib. IX, p. 184, 2: ἁπλῆ φύσις] φύσις ἁπλῆ. 1. 1: ταύτην] τὴν αὐτὴν Heigl. 1. 12: τὸ ins. K. 1. 21: λοιπὸν δὲ] λοιπὸν δὴ K. 1. 24: ἀρχῆς τῆς πάντων ἀρχῆς πάντων. p. 185, 16: τῷ ins. Heigl 1. 25: εἶεν] εἶμεν Heigl. Fic. "simus". 1, 26: ἔχομεν] ἔχοι- μὲ» K. p. 186, 4: ἐπεισάγοι τὴν ἐπὶ] ἐπεισάγοι ἐπὶ. 1. 5: νοεῖν add, esse vidit Cr. p. 187, 12: ἡ ins. K. l] 18: μετὰ τοῦ πρώτως fiv: foc] μετὰ τὸ πρώτως fdv ξῴη K. 1. 81: νεῦσέν] νεῦσαί. 1. 32: νεῦσιν] νεῦσαι. p. 188, 17: πάλιν] πάλαι. 1. 24: βέλτιον] βελτίων "Heigl! cum Fic. 1. 80: ἄλογον ins. M. sec. Cr. 1. 81: ἐπιθυμίαν] ἐπιϑυμίας M. 1. 32: παρ᾽ αὐτῆς) παρ᾽ αὐτοῖς Wytienbaeh. p. 189, 81: τοῦ κόσμου] τοῦ κόσμον K. »». 190, 1: καὶ τῇ καίτοι τί K. ἢ πρὸ τοῦ --- κόσμον ins. M. 1]. 17: εἰδότων καὶ σαφῶς τῶν Ἑλλήνων ἀτύφως] εἰδότων σαφῶς τῶν Ἑλλήνων καὶ ἀτύφως in iransponendo «ei Kirchhoffium secutus, non XXII Praefatio. in eiciendis τῶν Ἑλλήνων. 1. 29: 0 τόδε ποιῶν] τόδε ὁ ποιῶν K. Platonem secutus. p. 191, 21: λαβόντας] λαμβάνοντας K. 1. 26: δὲ ins. K. p. 192, 2: ἐκ τοῦ πρὸς ἄνδρας] ἐκ τοῦ ἄνδρας K. Cr. secutus. 1.9: τὰ δὲ] τά τε Heigl. p. 198, 8: τὸ δ᾽ ὅσον] τὸ γὰρ ὅσον K. 1. 7: ὃ δ᾽ αὖ τὸ] αὐτὸ δ᾽ αὖ K. 1. 20: ὅπου] ὅποι. 1. 80: ὑπὸ τούτων] ὑπὸ rovrov. p. 194, 18: ἂν ins. K. p. 195, 29: μετίσχει] μετίσχων. | p. 197, 5: καὶ πρὸς ϑεοὺς ins. K. 1. 6: σεμνὸν] σεμνύφειν Heigl. 1. 11: καὶ ὅσον] x«9' ὅσον. 1. 24: εἰ sive 5] ἢ Cr. 1.25: δ᾽ et εἰ πενταπήχεις ins. Κ. p. 198, 10: εἶναι] ἔστι. 1. 10: ἐκεῖ πάντα καὶ] ἐκεῖ, καὶ K. l 13: j] εἰ K. 1. 14: ἔχειν] ἔχει Κ. πολλὰ] πολλοὶ. p. 199, 4: ἐκεῖνα) ἐκεῖνο Κ. 1. 7: τῆς τοιαύτης] τῇ τοιαύτῃ. 1. 8: ϑέλουσιν] ϑέλοντες. 1. 20: λέγουσιν] ἄγουσιν Heigl. Fic. 'mundum ab ipso deducunt). 1]. 21: λοιδορήσηται] malim ληρήσῃ. — p. 200, 14: ποιεῖ ἐποίει M. 1. 15: τοῦ λογίξεσϑαι] τὸ λογίξεσϑαι Heigl. 1. 20: sj ποιῆσαι ins. M. 1. 27: ἐλϑόντας εἰς τὸν κόσμον τόνδε ἀλλ᾽ ἐλθόντας ἀλλ᾽ K. 1. 29: καὶ ins. Heigl, sec. Fic. p. 201, 2: ἐκ ins. K. 1. 17. 18: ὡς ἀν] ἂν ὡς K. p. 202, 3: φανείη] ἐφάνη K. 1. 6: οὐδ᾽ αὐτὸ τὸ] οὐδ᾽ αὖ τὸ K. 1, 11: mov] ὅποι. p. 208, 8: ταῦτα] ταὐτὰ K. — 1. 7: προσήκει ins. M. ρ. 204, 28: μεταδιώκουσα] μεταδιώκουσαν Heigl. 1.31: ἔχουσα χουσαν Heigl. ^p. 205, 1: πλέον οὕτω γὰρ περὶ] πλέον περὶ. scilicet οὕτω γὰρ est dittographia praecedentis οὐδὲν yàg. 1. 10: ὡς] πῶς. 1. 20: ἤϑεσι σύμφυτον] ἤϑεσιν ἔμφυτον. 1, 28: αὐτοὺς] αὑτοὺς. 1. 80: καλοῦ" καλὸν e cod. Vat. p. 206, 9: πῶς καὶ] καὶ πῶς. ]. 17: τὸ] τῷ '*ex hoc 'ρ8ο᾽ Fic. 1. 20:. πρότερον πᾶς κακὸς] πρότερόν τις κακὸς. 1. 89: καταφρονοῦντες ὅτι μηδὲ] καταφρονοῦντες μηδὲ K. —p. 207, 8: λέγουσι ins. Κ. 1, 28: τὸν ins. K. p. 208, 4: τῶν τῆς] τὰ τῆς K. 1.18: λαμβάνειν] λαμβάνει cod. Mon. 1, 20: Praefatio. XXIII εἶπε] εἰπεῖν ed. Basil. 1. 24: κατὰ τὸ] καὶ τὸ K. 1. 25: τοῦ γενομένου] τὸ γενόμενον K. 1]. 81: διοικούσης διοικοῦσαν Fic. 'gubernantem'. aberrarunt librarii ad sequens διοικούσης. p. 209, 4: xóouov] κόσμου K. l. 5: τοσούτῳ] τοσοῦτον Heigl. 1. 19: xol πῶς διατι- ϑέντες)] κακῶς διατεθϑέντες K. p. 210, 12: τι ins. Heigl. 1. 30: ποιεῖται δυσχεραίνειν, ἀγαπῶν) ποιεῖ ταῦτα δυσχεραίνων ἀλλ᾽ ἀγαπῶν Vg. . p. 211, 19: μι- μούμεϑ᾽ dv] μιμοίμεϑ᾽ ἂν Heigl. Ennead. III, lib. I, p. 215, 2: γένεται τὰ γινό- μενα καὶ ἔστι và ὄντα] γίνεται καὶ ἔστι. — p. 216, 7: τοῦ τάδε] τὸ τάδε K. 1. 10: ἔστιν οἷον et αἰτία ins. Vg. 1.15: εὑροῦσα sive εὔρους] εὔροια K. 1. 16: ἡ] ἦ eod. Mon. 1.25: ὃ uivins. M. p.217,10: và πάντα] καὶ πάντα Vg. p. 218, 11: πάντως] τακτῶς C. Orelli ex Grotii vers. 1l. 15: ἐπινοίας] ἐπιπνοίας Cr. "inspi- ratione? Fic. 1. 28: ποιήσεσι] ποιήσει Cr. 'fàcient? Fic. ἀναγκαίαις] an ἀναγκαίαςϑΥεα ^ p. 219, 8: ἀκο- Aoí9ov] ἀκολουϑεῖν K. — 1. 11: διοίκησιν) διήκουσαν K. p. 220, 28: ἤδη τινὰ ὄντα] ἤδη ὄντα. ». 221, 2: γιγνομένων) γονέων. 1. 10: ἰόντες sive ἐρῶντες] ἰδόν- τες Κ. 1. 17: προείποι] προείπῃ Κ. 1. 29: ἡ ἑκάστου -σχέσις ἐπὶ ἄστρων] ἡ ἐπὶ ἑκάστου σχέσις τῶν ἄστρων K. p. 222, 1: ἡ ins. K. 1]. 2: φησιν] φασι M. 1. 17: οὐχ ὅσα] ὅσα οὐ Orelli 1. 20: ἀστέρων post παρὰ ins. M. p. 223, 12: μὲν οὖν] μέντοι Vg. 1. 21: ὅτι μόνον δρμῶμεν] ὅτι ὁρμῶμεν. μόνον ex suprascripto versu temere iteratum. ρ. 224, 9: ἐξενεχϑεῖσα) ἔνε- χϑεῖσα Cr. 1. 15: ἢ γὰρ] ἡ γὰρ Oreli. ρ. 2265, 10: μὲν πάντα, διττὰς] μέν, διττάς. 1. 21: σπουδαίους πράττειν καὶ] σπουδαίους καὶ K. Lib. II, p. 226, 12: τῶν οὐ δεόντων] τῶν δεόν- vov K. 1. 16: τὸν χρόνον] τὸν κόσμον Cr. Fic. sec. p. 228, 5: οὗτος δὲ ὁ λόγος] τοῦτο δὲ λόγος. 1]. 18: ἐπ᾽ αὐτοῖς] ἐφ᾽ αὑτοῖς K. 1. 80: ὕλην τινα] ὕλην XXIV Praefatio. εἶναι. — p. 229, 12: ὡσαύτως] ὡς αὑτῷ K. ex Theo- doreto. l. 16: μικρὰ] σμικρὰ item. — 1. 18: λαβόντα] λαβόντος K. 1. 19: δακτύλων) δάκτυλον K. 1. 20: βλέπειν] βλέποι. Sylburgius verbum finitum deesse in- tellegens apud Theodoretum post δάκτυλον inseruit τινὰ σκοποῖτος. p. 280, 14. 15: δακτύλῳ — ὀφϑαλμῷ]) δα- κτύλων — ὀφϑαλμῶν Theod. δακτύλῳ] δακτύλου Theod. ]. 20: οὐκ] οὐδ᾽. 1. 21: ὑπ᾽ ἄλλου φϑορᾶς] malim ἐξ ἄλλου φϑορᾶς. 1. 24: τῷ μὲν γὰρ] ἐν μὲν γὰρ. 1. 27: σώματα καὶ ἄλλοτε] σώματα ἄλλοτε Cr, Fic. Sec. p. 281, 5: οὐδὲ γὰρ] οὐ γὰρ Κ. 1. 10: ἐπ’ ἄλλους] ἐπ’ ἀλλή- λους. 1. 12: τάττονταί τε] ταττόμενοί τε K, — 1. 28: τοῦτο] τούτου K. 1. 25: δὲ ὑπ᾽] καὶ inserui ex Theod. 1. 29: παρ᾽ αὐτοῦ] παρὰ τοῦ K. p. 282, 11: τὸν τόπον] &n τὸ πᾶν cum Theod.? 1]. 14: πενίαι] πενία Theod. sed pluralem satis tuentur ali 1loci. 1. 16: συμφορά] σύμφορα Cr. Fic. secutus. Cf. infra: καὶ τὰ μὲν αὐτοῖς συνήνεγκε τοῖς παϑοῦσιν, οἷον πενία καὶ νόσος. 1. 80: ἐγεῖραι) ἐγείρει (Theod. — p. 288, 6: τοῦ acc. ex Theod. 1.9: οὔτε] οὐδὲ K. 1.12: δὴ] δὲ Κ. l 18: καλῶς} καλὸν ut in A s. l. m. pr. 11. 23: αἰσχρὸς ὁ ἀγαϑός. ἀλλὰ] αἰσχρός. ἀλλὰ K, 1. 20: τὸ τοὺς δούλους τοὺς δὲ δεσπότας] τὸ δεσπότας K. suntque verba spuria in A oblitterata. 1. 81: οἷα] παντοῖα. p. 234, 5: ἔχῃ ἢ καὶ] ἔχῃ καὶ. 1. 12: ἀλλ᾽ acc. e Theod. 1. 15: τὸ ins. Κ, idem 1. 16 ἐπαινεῖν scripsit pro ἀπαιτεῖν. 1. 34: τὸ ἐντεῦϑεν)] τὸ abesse malim, Ἰ. 81: οὐκ ins. Κι 1. 82: αἰτία ἑλομένου] αἰτίαν ἕλο- μένῃ ed. Bas. Cr. αἰτία ἑλομένη m. Vat. p. 286, 4: ὅτι] an Ore? 1. 7: ὁ ins. K, 1. 15:: sol. ἑαυτῶν] καὶ αὐτῶν K. 1. 25: οὐδὲ — οὐδὲ] οὔτε — οὔτε K. 1. 29: μὴ ἢ ov κακῶς] μὴ κακῶς. 1. 80: πρόσωπα] πρόσωπον. p. 286, 2: καὶ πρὸς ἕν τι] καὶ ὡς ἕν τι M. quem secutus sum. est autem ὡς in Α s. l. ἃ m. sec. et in Paris. 1816. Fic. 'velut?. haud scio tamen, Praefatio. XXV an legendum sii καὶ προσέτι ἕν τι. 1. 5: κεῖται dvOgo- πος ἐν μέσῳ] κεῖται ἐν uéop K. — p.237,8: ἀγανακτεῖν δὲ] ἀγανακτεῖν δεῖ K. 1. 10: εἴη ἄμεινον] ἢ ἄμεινον Theod. ne ὅλως quidem, quod praecedit, sanum videtur. Fic. lotum locum verlit “81 modo in agricultura valuerint?, interpres Theodoreti neglecto ὅλως 'quod vel agros ipsi colant, vel melius. 1. 19: τὰ προνοίας] τὰ τῆς προνοίας Theod. ὄντως] οὕτως K. οὕτω Ciz. et Theod. ex Theod. acc. l. 20 of et l. 21 xoi. p. 238, 8: αὐτοῖς] αὐτοὶ M. 1. 25: yj] γῇ K. Fic. "terree*. p. 289, 32: ποιεὶ] ποιοῖ K. p. 240, 6: post τόπῳ in libris sequuntur καὶ αἱ πόλεις δὲ ovx ἐξ ἴσων roig εὐνομίαις χρῶνται, quae, quia in Theodoreto non le- guntur, deleverunt K. et M. quos quamquam iudicii non certus secutus sum, 1. 8: ἀγροέκως] ἄγροικος Theod. l 17: ov ins. Cr. Fic. secntus. 1. 18: ἄλλος] ἄλλως K. atque c habet A s.l. 8 m. sec. 1. 20: ἐναρμό- σαι} ἐναρμόσας. 1. 81: ὅτι ins. M. p. 241, 1: ποι- ἥσαντι) δρῶντε habet Procl. in Plat. de rep. p. 378. 1, 8: γυνὴ inserui Fic. secutus. 1]. 17: éugvrov] gv- τῶν iv. p. 242, b: καὶ] τὰ, 1. 15: ὃ δὲ] ὁ δὴ K. 1]. 28: &] ἡ K. p. 248, 8: οὐδ᾽ ἂν ἀνοχὴν λάβοι) οὐδ᾽ ἀνοχὴν λάβῃ K. 1. 6: καλὸς] καλῶς Ciz. Vat. 1. 7: ἔχειν αἰτία] ἔχει καὶ alvo Κι 1. 11: ἦν] ἧ. ᾿ αἰτία] αἰτίᾳ K. 1. 28: ἄλλου] ἄλλο. 1. 25: καί τινες ἀποθέσεις] καὶ παντελὴς ἀπόϑεσις. aut si mors est corpus omnino deponere? Fic. 1l. 27: τότε] οὔποτε K. p. 244, 28: καὶ τοῖς αὐτοῖς} καὶ αὐτοῖς K. 1. 81: παίγνιον] πρόσωπον personam" Fic. p. 245, 10: xoi] σῶν. l. 12: ποιοῦντος καὶ τοῦ ins. Cr. in ed. Paris. Fic. secutus. p. 246, 11: ὥσπερ ἂν εἰ δράματος λόγος εἷς] ὥσπερ ἂν εἷς. 1.16: διαστατῶν] διαστάτων. 1.24: ἄπουν ὑπόπουν] ἰγαμβροβυὶ Fic. secutus. p. 347,6: οἷον] ologed.Bas. 1.18: ἔχει] ἔχειν Κ. p. 248,3: ποιῶν del. M. p. 294, 4: παντὸς τοῦτο ποιοῦντος κυρίου] παντὸς τούτου XXVI Praefatio. ποιοῦντος κυρίους K. stique τούτου Marc. B et supra lineam . Med. Α. 'eum auctor universi hos auctoritate donave- ri? Fic. 1. 6: εἴδη τρόπων] εἴδη τόπων K. τόπων Med. A in marg. erasum o in Marc. B. óoí/fovot καὶ τῷ] ὁρίξουσι τῷ M. 1. 13: αὐτὴ] αὐτῇ Vat. Ciz, Mon. A. 1. 82: τόπους] τρόπους. ρ. 250, 2: καὶ ins Κα. quod supra lineam ab eadem manu additum habet Med. A. 1. 10: δεῖ δὲ — πολλάκις del. M. 1.24: ποιήσαντος τοὺς τόπους] ποιήσαντος τόπους (ita Marc. A C eosque secutus K. reliqui τρόπους). 1. 25: μέρος] μέρους Cr. 1. 29: ἔργων of λόγοι] ἔργων λόγοι K. l. 81: καὶ βελτίους] βελτίους καὶ. ^p. 251, 1: o$ δὲ] o? δὴ K. Lib. III, p. 251, 25: ἀνάγκη) ἀνάγκῃ Cr. Fic. secutus. p. 252, 1: ἐν ἵππων γένει] ἕν ἵππων γένος. 1, 2: μάχονται] μάχωνται Cr. 1, 6: ξῷον] ξῴων “δη1- malium genus? Fic. 1.13: τὴν ἐν αὐτῷ] τῶν ἐν αὐτῷ K. *unoquoque eorum, quae in ipso sunt? Fic. 1. 21: ἀκολουϑίαι)] ἀκολουϑίχ K. 1. 24: συμπνεόντων] an συμπονούντωνὺ 1. 25: ὁρώσης] ὁρώσῃ Cr. 1. 82: εἰ δὲ] οὐδὲ K. ». 253, 18: τούτῳ] τοῦτο τῷ K. p. 254, 1: ἐξίτηλον] ἐξιτήλων K. 1]. 10: μετ᾽ αὐτὸ] μεϑ᾽ αὑτὸ K, 1. 17: ταῦτα] ταὐτὰ K. — dv ins. K. p. 255, 8: αἰτία] αἰτίᾳ K. 1. 22: ἀνάγοι] ἀναγάγοι ed. Bas. unde ἂν ἀνάγοι Cr. p. 256, 1: ἢ ins. K. ]l. 7: ὄντος an Ὄντως ὃ Fic. 'neque, quod erat hie, immi- nuitur' unde quid legi voluerit, non expedio. p. 257, 9. 10: γενόμενα ἢ παρὰ ἀνθρώπων τὰ γενόμενα ἢ παρὰ ὁτουοῦν ἢ ζῴου ἢ ἀψύχου] ad removendam verborum synchysin τὰ γενόμενα post ἢ ἀψύχου collocavi, haud Scio tamen an delenda sint haec verba, 1. 15: τόλ- μης] τομῆς Cr. Fic. secutus. 1. 26: προσελϑὼν) προσ- si90v Cr. e cod. Vat, 1. 31: ἢ] xoi K. — p. 2658, 8: ὑγιαῖνον] ὑγιεινῶς. 1. 16: ori] ὁ. 1, 24: πρα- ϑεῖσαι) κρατηϑεῖσαι Cr. Fic. secutus. — 1. 28: ὑποκεί- Praefatio. XXVII μενον] γινόμενον K. — p. 259, 14: ποδὸς] ποῦς Cr. Fic. secuius. p. 260, 22: τῶν πεποιηκότων] πεποιη- φότων. Lib. IV, p. 260, 28: τῶν μὲν] fortasse τῶν μὲν ἐκεῖ, 1. 27: ov ins. M. p. 261, 18: τοῦ] αὑτοῦ K. ὑποδοχὴν] ὑπσδοχὴ K. — p. 262, 5: καὶ τῆς ἡδονῆς] καὶ ἡδονῆς K. 1. 12: εἰς ins. K. 1. 14: αἰρομένους] ὁρωμένους Schneider, ad Plat. de rep. III, p. 297. 1. 16: τηρήσας ins. Vg. 1. 24: καὶ ὃ δαίμων] xol del. Vg. p. 263, 3: ἐκεῖνο] ἐκεῖνος Vg. 11. 0: κατ᾽ ins. K. l. 12: τοῖς δὲ ἄνω καὶ τοῖς κόσμου τῷ νοητῷ] τοῖς δὲ ἄνω τῷ νοητῷ K. 1 19: ἢ] ἡ K. 1. 28: ἐνοχλου- μένου δὲ] ἐνοχλοῦν οὐδὲ M. p. 264, 1: καὶ εἰ τὸν] καὶ τὸν K. 1.7: αὐτῷ] αὐτῇ Κ. 1. 10: οὐδὲ ---- οὐδὲ] οὔτε — οὔτε K. 1]. 19: αἱροῦνται ins. Vg. 1. 24: οὐχ ὁ ἡμέτερος] οὐχ ἡμέτερος. δέ, εἰ ὡς] δέ, ὡς Vg. p. 265, 1: τί οὖν] τίς οὖν Cr. in ed. Paris. *quisnam igitur Fic. 1. 11: τοῦτον — ταύτην] τοιοῦτον — τοιαύ- τὴν K. — p. 266, 2: χρήσεται] χρήσεσθαι. K. 1.8: τοῦτο τὸ βέλτιον] τοῦτο βέλτιον ed. Basil 1. 5: ro ins. K. 1. 7: φιλογενέσεως} an φιλογενοῦς Ὁ — 1l. 15: ὅπου] ὁτὲ. 1. 19: καὶ τὴν ἐκ] καὶ ἐκ K. 1.29: καὶ ὥσπερ] ὥσπερ καὶ K. Lib. V, p. 267, 8: τοῦ ins. K. p. 268, 5: καὶ δῆλον ὅτι] δῆλον ὅτε καὶ. 1. 21: καὶ διὰ] οὐ διὰ "non commixtionis gratia! Fic. p. 269, 12: οἵ δὲ ἀμείνους" σωφρονοῦσι uiv ἄμφω] transposuit M. 1]. 13: of uiv καὶ τὸ] oí uiv τὸς 1]. 28: "4goodírg; — ἐν add. K. p. 270,3: ἔχει τὸν αὐτὸν τὸ] ἔχει τὸ, 1. 6: ἐφαπτομένην ἔφορον γάμων] ἐφ. y. 1.12: δυναμένην, ὅτι ἦν φύσεως μὴ] δυναμένην; μὴν nam ὅτι ἦν φύσεως est interpretamentum sequentis φῦσαν. 1.29: βλέπει] βλέπουσι. p. 271,1: δ᾽ αὐτοῦ vel δι᾽ αὐτοῦ] δι᾽ αὑτοῦ K. 1]. 25: ἐπιϑυμίαν] ἐπωνυμίαν Κ. 1. 26: καίτοι τό γε] καὶ τό γε. p. 272, 1: τῷ Οὐρανῷ] τὸν Οὐρανὸν M, 1. 8: αὐτῆς] αὐτὸς K. XXVIII Praefatio. ]l. 9: αὐτὴ] αὕτη K. 1. 24: αὐτοῦ] avrov. — p. 273, 18: ὡς] ὃς K. idem ins. τοῦ. p. 275, 4: ἀφ᾽ ἐφ᾽. ὅτι ἡ καϑαρὰ] ὅτε καϑαρὰ. 1. 12: συμπληροῦσαν καὶ συνδιοικοῦσαν] συμπληροῦσι καὶ συνδιοικοῦσι Κα. 1. 32: νοητοῦ οὐδ᾽ ἐκεῖθεν] νοητοῦ ἐκεῖϑεν 'naturae intelligi- bilis simulacrum inde velut apparens! ΕἾΘ. p. 276, 2: ἔχουσα] ἔχει K. — p. 277, 8: μέρος] μέρους. 1]. 10: xosírrovog ins. M. Fic. secutus, idem addidit δέ, 1. 12: οὐσία] οὐσίαι M. 1. 34: δεῖ δὲ ins. M. 1. 25: ὁμοῦ καὶ ἡμῶν] ὁμοῦ ὄντων ἡμῶν M. 1. 28: τις ins. M. Fic. secutus. p. 278, 28: συνεσπειραμένον καὶ ov] συνε- σπειραμένον οὐ M. 1. 30: πληροῦν] πληρούμενον K. p. 279, 8: ὁμοῦ δὲ] ὁμοῦ δὴ K. 1. 81: ῥυέντες) ῥυέν- τος K. p. 280, 12: ἢ ἡ] ἡ ἡ K. Lib. VI, p. 281, 3: οὐ τῆς κρίσεως πάϑους οὔσης οὐ πάθους οὔσης. 1. 12: ὑπολαβεῖν] ὑποβαλεῖν K. 1.21: ἀνοίας] ἀγνοίας K. *Signorantia' Fic. p. 282,4: ταῦτα τὰ ἀπὸ] ταῦτα ἀπὸ. 1. 5: κατ᾽ ἀναλογίαν μετενηνεγμένα] μετ. del. Vg. 1. 23: déev] an ἄδειῦ 1. 82. p. 288, 1: ἄνοιαν — ἄνοιαν] ἄγνοιαν — ἄγνοιαν Cr. Fic. sec. ]. 8: ἄλλως ἢ πέπονθεν; ἢ ὕταν] ἄλλως; ἢ ὅταν M. Fic. sec. l. 9: ἥν ἐστιν] ἡ ἐστιν Vg. cum Fic. 1 11: ἢ τὸ ἐπαίειν] τὸ δ᾽ ἐπαίειν K. 1. 27: οὐκοῦν] οὔκουν K. 1, 80: ποιοῦσα] ποιεῖ. p. 284, 12: παρέχεσϑαι] παρέ- χεται Κ. 1. 14: οἷς dv ἢ) οἷς dv ἦν K. 1. 16: πάντα] πάντη Vg. 1. 20: τὰς δ᾽ αἱ δ᾽ Vg. 1. 25: μὴ οὐ λέγειν] μὴ λέγειν Κ. 1. 29: λέγομεν] λέγοιμεν K. p. 285, 16: ἀλλοιοῦμεν] an ἀλλοίωσιν λέγομεν c. Vg.? 1. 19: τὰς ins. Κι p. 286, 11: ἐπὶ τὸ] ἐπὶ τῷ K. 1. 26: αὐτότε εἴπερ ἦν παϑόντα ταῦτα] αὐτό ys — πα- ϑὸν ταῦτα K. p. 287, 21: μουσικῶς acc. e Porphyrio. l. 81: ἀπαϑοῦς] ἀπαϑῶς K. 1. 32: τοῦ περὶ αὐτὴν δράματος post πάϑους utpote merum glossema delevi. p. 288, 2. 3: ποιοῖ ἡ εἶ] ποιοῖ εἰ K. 1. 9. 10: ὅστις — ὡς εἴρηται abesse malim. l. 11: ἐπὶ ϑάτερα τὰ Praefatio, XXIX ἄνω ἀπὸ τῶν κάτω] ἐπὶ ϑάτερα τῶν κάτω. 1]. 14: ὥσπερ φῶς μὴ ἐν ϑολερῷ καίτοι ἀπαϑὲς ὕμως ὃ καὶ ἐν ϑολερῷ]) μὴ οὐ ὃ delevi. 1, 15: τοῦ δὲ] τοῦ δὴ K. ἡ μὲν κάϑαρσις ἡ ἔγερσι0] ἡ μὲν κάϑαρσις ἔγερσις. l. 22: ἢ] ἦ Vg. 1. 80: δὲ] δὴ. p. 289, 5: τοῖς δοκοῦσιν εἶναι abesse malim. 1. 18: καὶ οὐκ ἐξ]. καὶ ἐξ Κ. 1. 27: ἐφ᾽ οἷς] ἐφ᾽ ἧς ed. Basil. ceterum in- ierrogalionis notam, quae in editionibus post πέτραι demum comparet, post ταῦτα posui. 1. 30: ὁμολογεῖν] ὁμολογεῖ K. 1. 81: μὴ ins. K. ex Marc, C. p. 290, 2: àv, quod M. post ἕστώσης inseruit, post μᾶλλον posui. 1. 7: ὅσῳ] ὅσα Vg. 1. 14: σώμασιν ἦν καὶ] σώμασι καὶ K. nisi quod σώμασιν retinuit. 1. 18: τῶν- δὲ] τῶν δὲ K. 1.28: γὰρ ins. K. 1. 28: ἀλλὰ ποιεῖν] ποιοῦσιν Vg. ». 291, 2: ποιοῦσι post ὀνειρώττουσι delevi, εἶναι post ὁρῶσιν delevit Vg. 1. 14: εἶτα] καὶ τὰ, nisi praestat cum Κὶ ἐπί ve τὰ. 1. 20: ἑτέρα] ἕτερον. 1. 29: τὸ] τὸν M. p. 292, 20: πεμψάντων τὴν εἰς] πεμψάντων εἰς Vg. — p. 298, 8: ἀλλοίωσις ἡ παρὰ] ἀλλοίωσις παρὰ K. 1. 81: οὔτε εἰς ἔλλειψιν ἐκεῖνο] οὔτε τις ἔλλειψις ἐκείνω Paris. B. in marg. quem secutus est M. p. 294, 18: ov ins. K. 1]. 22: ἄλλο ἀλλο] ἄλλο ἐν ἄλλῳ. — p. 296, 1: ἀπειλημμένον ἢ τοῖς] ἀπειλημμένον τοῖς K. 1. δ: ἔστω] ἔσται. 1. 9: ἐκτὸς - ἐκ τοῦ ed, Basil *ex passione? Fio. 1. 13: αὐτὴ] αὕτη K. 1]. 15: προιοῦσα] προιουσῶν. 1. 18: μένει] μενεῖ... 1. 34: ἀλλοιοῦσϑαι καὶ κατὰ συμβεβηκότα) ἀλ- λοιοῦσϑαι κατὰ συμβεβηκός. αὑτά] αὑτό Vg. 1. 25: δὲ] δὴ ex Marc. C. K. p. 296, 9: ἀεὶ acc. e Pla- ione. 1]. 10: εἰρηκέναι) εἰρηκότα. 1]. 15: τὸ ins. K. l. 16: τούτων τῶν εἰδῶν παρόντων] τούτων παρόντων K. l 256: τότε vel τό τι] τι. 1. 30: ve] τὸν. p. 297, 2: τὸ αἰσχρὰ] τῷ αἰσχρὰ K. 1. 8: οἷόν vs] οἷόν τι Cr. l 15: post μεταλαμβάνει Vg. add. τοῦ ἀγαϑοῦ. recte fortasse. 1.32: ξητοῦσα] ξητῶν K. Ciz. acorr. p. 298,1: ΧΧΧ Praefatio. óvins, K. 1. 9: ταύτης ταύτην] αὐτῆς ταύτῃ K. 'eius hoc pacto. Fic. 1. 27: τὴν αὐτὴν πυρουμένην] λέγῃ αὐτὴν καὶ πυρουμένην M. p. 299, 10: εἰς σχῆμα] εἰ σχῆμα K. 11. 18: ἀλλα] ἄλληλα. 1. 34: γένεσϑαι ἐγγένεσϑαι. 1. 28: λίϑους τὰ περιλαβόντα αὐτὴν καὶ πέτρας φύγοι) verba transposui, fortasse tamen praestat τὰ περιλαβόντα αὐτὴν delere. ^p. 300, 5: ὑφ᾽ αὑτῶν} ὑπ᾽ αὐτοῦ Vg. cf. Plat. Tim. p. 49 A. 1.10: ἥ τε] ἡ δὲ, τηρεῖν ἐν ᾧ ἐστιν] τηρεῖ ὅ ἐστιν Κ΄. 1. 21: σωτηρίαν ἀνάγκη αὐτὴν μὴ] σωτηρίαν μὴ Κ. 1. 26: ὁτουοῦν] ὅτου οὐχ K. p. 801, 1: ἐνορῴῷτο] ἐνορᾶται Κ. 1. 6: ἐνορᾶται ὁρᾶται Vg. 1. 29: ἀπείη] ἀπῇει. 1. 81: δεῖ τὸ ἄλλο] δεῖ ἄλλος | p. 802, 14: τοῦ ins. K, 1]. 15: τὰ ὄντα) τὸ ὄντα K. | 21: μένει ἐκεῖ, τούτῳ] μένει, τούτῳ Vg. l. 26: πρόοδον] πρόσοδον Cr. 1. 27: εἰς τὸ αὐτὸ τῶν] τῶν εἰς τὸ αὐτὸ Vg. p. 808, 9: ἀλλοτρίου] ἀλλοτρία Κ. l. 12΄: μήτε --- οὐδ᾽] οὔτε — οὔτ᾽ Κι 1. 17: ἔχει ins. Vg. habetque quod extra dicitur non propterea quod? Fic. 1. 19: εἴδωλον οἷον] transposui. 1. 24: σπουδῆς ins. M. 1.95: καίτοι αὐτὴν] καὶ τοιαύτην Vat. a corr. K. l. 28: ἐστιν ἢ ὡς] ἐστιν ὡς K. 1. 30: ἔχει δὲ δι᾽] ἔχει δι’ Κ. p. 304, 6: καὶ μέν] καὶ μήν K. 1. 22: οὐ πῦρ ins. M. 1. 25: σύμπασι] σὺν πᾶσι Cr. p. 305, 12: quae post μέγεθος sequuntur in libris ἀλλὰ xoi εἴ τι μίμημα αὐτῶν καὶ τούτου ἄμοιρον εἰς οἰκείωσιν εἶναι delevit K., utpote librariorum errore repetita ex cap. 19, quem cum M. secutus sum. 1. 18: οὐχ οὕτω μέγεϑος] ovx ἔν vo μέγεϑος M. quod tamen recipere non sum ausus. locus lacunosus, in quo verba, de qui- bus dixi, à librario perperam hic inculcata genuina ex- pulisse videntur. recte autem Μ, τὸ inseruit. 1. 18: τὸ μικρὸν] τὸ μὴ μέγα scite reposuit Vg. 'nimirum, quia ὕλη est non magna, ideo non est parva, sed est omnino negatio cuiusvis quantitatis attulitque locum e cap. 18: καὶ πεποίηκε μέγα τε ἐκεῖνο τὸ μὴ μέγα. Praefatio. XXXI l 28: τῶν ins. K. quae post εἰς và ἄλλα sequuntur ἢ τὸ ἄλλο delevi. 1. 26: τὸ ἑκάστου λόγον μετὰ τό τι μέγα. olov] τὸ ἐκάστου λόγου μέγα, οἷον. 1]. 97: τὸ μὲν αὐτό] τὸ μέγα αὐτό Vg. 1.28: τὸ ins. K. ἐκλαμ- πομένη) ἐλλαμπομένη cf. infra ἀπὸ τῆς ἐμφαντάσεως τοῦ μέγα κτλ. 1. 81: καὶ ἐν εἴδει τοῦτο] ἐν εἴδει τούτῳ deleto καὶ K. p. 306, 5: τὸ ins. M. 1. 9: δὲ] δὴ K, l. 13: ὡς δοκεῖ] ὡς δοκεῖν K. 1. 20: ἔστι] ἔστη ed. Basil. 'alioquin tantum in hoc ipso consisteret? Fic. l. 26: οὐδενός τε] οὐδενός vov K. idem ins. οὖν. 1. 29: τὸ ins. Κι p. 307, 2: τὰ συγγενῆ ἔχειν] transposui. l 4: ὄγκῳ τὸ ἴσον] ὄγκῳ ἴσον M. 1. 5: 069] ὅσον. l. 6: προσῆλϑέ τε ὅσον] προσῆλϑεν ὅσον M. Vg. secutus. l. 9: δόξαι] δόξαν. 1. 18: οἷά περ] οἴαπερ Κ. 1. 15: γε] γὰρ K. p. 808, 2: αὕτη] αὐτή Marc. C. 1. 28: συνημμέναις] συνημμέναι K. 1. 28: post οἷον aliquid excidit, ἄγονος puto vel IS p. 309, 7: γενέσεως malim γεννήσεως. Lib. VII, p. 311, 3: τὰ ἕτερα] τὸ ἕτερον M. λέγωμεν ἐν τῷ αἰῶνι κεῖσϑαι λέγωμεν κεῖσϑαι K. 1. 13: φατέον τὴν ἐκεῖ] φατέον ἐκεῖ. p. 812, 8: ἄρα γὰρ] ἀλλὰ yàg. 1.6: πάντα δὲ] πάντα δὴ K. 1. 7: οὖσαν] εἶναι, 1. 81: ἔστι] ἔχει. p. 313, 3: περὶ αὑτό] περὶ αὑτόν K. l 18: ἀλλ᾽ ἐκείνη καὶ] ἀλλὰ καὶ K. 1. 14: ἐνοῦσα παρ᾽ αὐτῆς] ἐν οὐσίᾳ παρ᾽ αὐτῇ K. 1. 28: δὲ ins. K. | p. 814, 9: τοῦτο δὴ τὸ ἔστιν εἶναι] τοῦτο δὲ τὸ ἔσται εἶναι Κ΄ 1. 11: παντὶ δεῖ] παντὶ δὲ K. 1. 28: μηδ᾽] μηδὲν. p. 315, 1: ἢ οὐ ins. Κ. 1]. 7: ἔσται (ἔστη) καὶ οὐκ] σταίη οὐκ K. 1. 17: quae post λέγει sequuntur λέγει δὲ τούτῳ τῷ ϑεῷ delevi cum M. 1. 28: τὸ μὴ] τῷ μὴ ed. Basil. p. 316, 8: εἶναι] ἐστι. 1. 15: ὁτιοῦν τὸ ἄλλο] ὁτιοῦν ἄλλος 1. 17: οὐδὲ — οὐδέ τι] οὔτε ---οὔτε τι K. 1. 25: λέγοιτο] λεγόμενον Κ, p. 317, 7: οὖν καὶ ὃν] οὖν ὃν K. 1. 9: δοκεῖ] δοκεῖν K. l 28: σημαίνων] σημαῖνον K. ἐπέκεινα παντὶ] ἐπ. XXXII Praefatio. παντὸς K. 1]. 31: λέγομεν] λέγοντες K. — p. 318, 10: οὖν ins. K. 1. 20: λέγοι] λέγοιεν K. p. 319, 5: τοῦτο καὶ Ovi] τοῦτο, ὅτι. 1. 8: τενὶ καὶ αὕτη περι- φέροιτ᾽ ἂν) τινὶ περιφέροιτ᾽ ἄν. 1. 18: àv] ἀνύεον K. 1. 26: ποτέρας δὴ) ποτέρας δὲ K. p. 320, 21: μὴ ἀϑρόα] μὴ ἀϑρόον. χρόνῳ, τὸ μὴ ἀϑρόον τίνι] χρόνῳ τένι. 1.22: ἀϑρόως] ἀϑρόου. p. 321, 12: συνεχούσης] συνεχοῦς οὔσης K. 1]. 81: πηχυαῖον μέγεϑος. μέγεϑος] πηχυαῖον μέγεϑος K. p. 322, 15: εἶναι) ἐστε K. 1. 25: ἕν᾽ ἡ ἡ] 5v ἡ K. 1. 27: τοῦ ins. K. p. 328, 13: Fere ovv ὃ χρόνος οὗτος] ἔσται οὖν οὗτος K. 1. 17: λαμ- βάνει] λαμβάνεται Κ, 1. 19: τὸ δὲ ὕστερον ὃς] τὸ δὲ ὃς K. 1. 24: ἔστι] εἴη Κ. ρ. 324, 5: εἶναι] ἐστιν. l. 7: μετρῆσαν] μετρῆσαι Eeinesius. 1. 16: δὲ ins. K. 1. 28: ve ins. K. 1. 25: ἄλλα c moi] ἄλλα καὶ K. p. 325, 1: δὲ χρόνου λόγῳ] δὲ λόγῳ M. 1. 5: οὐδ᾽ ins. K. 1. 20: βουλομένης) βουλομένη K. p. 326, 1: αὐτοῦ] αὐτῷ K. 1. 7: οὐδ᾽ — οὐδ᾽ o09' — οὔθ᾽ K. 1. 8. 9: τὸ ἄλλη] τῷ ἄλλη K. 'quatenus alia? Fic. l. 13: βίον χρόνον εἶναι vel χρόνον ξωὴν εἶναι] βίον ξωὴν εἶναι corr. Cr. e Simplicio in Arist. phys. p. 187b. p. 327, 4: αὕτη χρόνος τὸ] αὕτη τὸ K. 1. 6: ἔχον] ἔχει. 1. 80: ὁ δὲ] τὸ δὲ K. in praef. p. 828, 81. 2: εἰ — εἰ] ἡ --- ἧ K. 1. 82: καὶ] κατὰ K. — p. 329, 8: αὕτη] αὐτή K. 1. 20: τί ὃν] τί ὧν Simplie. 1. 21: περί τι] τε περὶ K. 1. 26: ὃν] ὧν K. p. 330, 2: καὶ] κατὰ K. 1]. 80: ἡμῖν] ἡμῶν K. 1. 82: ψεύδε- σϑαι} ψεύσεται Κ. ». 331, 6: προσελήλυϑε) προελή- λυϑὲ Κ, 11. 7: δρᾷ τῷ καὶ] ὁρᾷ καὶ K. 1. 17: post ἕξει quae e superioribus male repetita erant τοῦτο τοίνυν τὸ πρώτως del. K. 1]. 18: ὁ acc. e Simplicio. Lib. VIII, p. 332,1: αὐτοῖς κατὰ φύσιν ἔχοντα, ἄλλα] αὐτοῖς, ἄλλα M. 1. 14: ἑκουσίως] ἑκούσιος Vat. Marc. A. l 19: ἀνάξωμεν] ἀνάξομεν. 1. 21: καὶ πῶς post ἔχει del. M. 1. 25: ἐν εἴδει ποιεῖ] ἐν εἴδει ποιήσει. 1, 29: Praefatio. XXXIII κηροπλάσται 7 κοροπλάσται vel w. ἢ κηροπλάϑαι) κηρο- πλάσται M. — p. 838, 2: μετιόντων ὅτι δεῖ]ὕ μετιόντων δεῖ Μ. 1. 12: αὕτη] αὐτὴ K. 1. 14: τοῦτο καὶ] καὶ τοῦτο. 1. 18: ἢ μὴ] ἡ μὴ K. 1.-28: γενομένῳ] ysv- νωμένῳ M. ex Ciz. et Marc. A. - 1. 81: μένων καὶ ἐστὶ] μένων ἐστὶ ^p. 834, 2: αὐτὸς ὁ συνὼν] αὐτὸς συνὼν. 1. 8: μὲν] μὴν. 1. 9: ἦ πως] ἢ πῶς K. 1, 16: quae post αὐτῇ sequuntur καὶ ὅσον ἔστι τοῦτό ἐστι τὸ ποιοῦν M. cum K. delevit. 1. 28: σιώπησις] σιωπησάσης K. 'interea me tacente Fic; — p. 385, 7: ὡς uiv ἡ] ὡς ἡ K. cum Ciz. 1. 13: ἀλλὰ] ἄλλα Cr. l 14: εἴ τέ τις] εἴ τις ΚΑ. p. 836, 14: γένεσις] γέν- νησις M. *generatio? Fie. 1. 20: τέχνην ποιεῖ iv] τέχνην ἐν M. 1. 23: πρῶτον τὸ λογιστικὸν οὖν] πρῶ- τον οὖν K. πρὸς τὸ] πρὸς τοῦ K. 1. 25: πρόεισι γὰρ ἀεὶ] πρόεισιν ἀεὶ K. id. 1. 26 ξωῆς ins. 1.28: τὸ πρότερον τὸ ἑαυτῆς] τὸ ἑαυτῆς Κ. 1.82: αὐτὴν] αὐτῇς K. p. 337, 14: τοῦτο δὲ ἢ καὶ διὰ τοῦτο πανταχοῦ) τοῦτο δὲ παν- ταχοῦ K. 1. 19: εἶδον] εἶδεν K. — p. 338, 11: ὠκείωσεν] . ὠκείωται. 1. 14: οἰκεῖον εὕρῃ} an οἰκειωϑῇ Ὁ 1. 15: ὅμως] ὁμοίως K. 1. 16: οὐ γὰρ] ὃ γὰρ M. Fic. secutus. ]l. 22: γὰρ οὐ προήνεγκε] yàg προήνεγκε. — p. 839, 14: τὰ ins. K. 1. 20: ὧν ins. K. p. 840, 1: ἐρῶντες] ἔρωτες K. 1. 8: οὖν ins. K. 1. 22: ἐνεργεστέρα] ἔναρ- γεστέρα Cr. 'clarior et validior? Fic. 1]. 27: λέγοιμεν] λέγοιεν M. — p. 341, 9:- ὡς] εἰ καὶ K, 1. 11: οἷον γὰρ κύκλος] οἷον κύκλος K. 1. 19: αὑτοῦ] αὐτοῦ. 1, 80: οὕτως] ὄντως K. p. 342, 18: ὃν δεῖ] ὃ δεῖ K. l 21: τὸ γὰρ] τῷ γὰρ K. 1. 28: ἐρημίαν ἢ καὶ] ἐρημίαν καὶ K. 1. 29: κἀκεῖνα) κἀκεῖ K. p. 848, 82: συνόντας] συνιόντας. — p. 944, 14: τόδε] τὸ δὲ K. l. 15: ἂν ins. K. p. 346, 2: μὲν ἂν] *fort. μέντ᾽ dv' K. Lib. IX, p. 346, 19: δεῖν acc. e Platone. p. 347, 4: ὡς ὃν] οὕτως ὃν Vg. 1. 6: ἀλλ᾽ dv αὐτῷ τῷ ἐν αὑτῷ τὸ νοητὸν] ἀλλ᾽ ἐν αὑτῷ τὸ νοητὸν M. 1, 11: PLoTiIN. C " XXXIV Praefatio. olov ἐκεῖνον εἶναι] olov εἶναι. 1. 19: fort, προτείνων τὸ μὲν ἄλλως, τὸ δὲ ἄλλως. 1. 80: ἔργον, ἡ διάνοια, ἀλλὰ] ἔργον, ἀλλὰ K. — p. 848, 9: ἢ] ἡ K. 1. 20: εἶναι ins. Vg. p. 949, 2: δι᾽ αὐτὸν] δι᾽ αὐτοῦ M. idem ἐκεῖνο pro ἐκεῖνος, ut 1. 8. 4 αὐτὸ pro αὐτὸς. l. 28: νοῦς δὲ zsgl τὸ δεύτερον] νοῦς δὲ" τὸ δεύτερον M. l 28: τῷ ἐνεργείᾳ] τὸ ἐνεργείᾳ K. ex Vat. p. 880, ὅ: ἀλλ᾽ οὐ ϑεοὶ — ὄντες librorum scripturam quamvis viliosam intactam reliqui. nam neque Kirchhoffii neque Vitringae emendatio satisfacit, neque ipse, quod repo- nam habeo. K. ϑεοὶ τὸ πρῶτον ἐπέκεινα ὄντες. Vg. ϑεὸς τὸ πρῶτον ἐπέκεινα ὄντος. Aliter Ficinus locum con- slituit: *sed neque dii in sublimi ad entia incumbentes primum ipsum suni. 1. 28: τετυχηκέναι εἶναι αὐτοῦ} τετυχηκέναι αὑτῷ K. Seribebam lavoriae d. 7. m. Mart. 1883. ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ͂ ΠΕΡῚ IIASTINOT ΒΙΟΥ ΚΑΙ ΤῊΣ TAEEQ9 X ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΟΝ ATTOT. ῬΙΟΤΙΝ. 1 10 15 20 25 1. Πλωτῖνος ὁ x«9" ἡμᾶς ysyovOg φιλόσοφος ἐῴκει μὲν αἰσχυνομένῳ, ὅτι ἐν σώματι εἴη. ἀπὸ δὲ τῆς τοιαύτης διαϑέσεως οὔτε περὶ τοῦ γένους αὖ- τοῦ διηγεῖσϑαι ἠνείχετο οὔτε περὶ τῶν γονέων οὔτε περὶ τῆς πατρίδος. ξωγράφου δὲ ἀνασχέσϑαι 7] πλά-- ότου τοσοῦτον ἀπηξίου, ὥστε καὶ λέγειν πρὸς ᾿4μέ- λιον δεόμενον εἰκόνα αὐτοῦ γενέσθαι ἐπιτρέψαι" οὐ γὰρ ἀρκεῖ φέρειν, ὃ ἡ φύσις εἴδωλον ἡμῖν περι- τέϑεικεν; ἀλλὰ καὶ εἰδώλου εἴδωλον συγχωρεῖν αὖὐ-- τὸν ἀξιοῦν πολυχρονιώτερον καταλιπεῖν ὡς δή τι τῶν ἀξιοϑεάτων ἔργων. ὅϑεν ἀπαγορεύοντος καὶ καϑεδεῖσϑαι ἕνεκα τούτου ἀρνουμένου ἔχων φίλον ὁ ᾿Δμέλιος Καρτέριον τὸν ἄριστον τῶν τότε γεγονό- τῶν ξωγράφων εἰσιέναι καὶ ἀπαντᾶν εἰς τὰς συν-- ουσίας ποιήσας" ἐξῆν γὰρ τῷ βουλομένῳ φοιτᾶν εἰς τὰς συνουσίας" τὰς ἐκ τοῦ ὁρᾶν φαντασίας πληκτικωτέρας λαμβάνειν διὰ τῆς ἐπὶ πλέον προσ-- οχῆς συνείϑισεν. ἔπειτα γράφοντος ἐκ τοῦ τῇ μνήμῃ ἐναποκειμένου ἰνδάλματος τὸ εἴκασμα καὶ συνδιορ-- ϑοῦντος εἰς ὁμοιότητα τὸ ἴχνος τοῦ ᾿“μελίου εἰκόνα αὐτοῦ γενέσθαι ἡ εὐφυία τοῦ Καρτερίου παρέσχεν ἀγνοοῦντος τοῦ Πλωτίνου ὁμοιοτάτην. 2. κοιλιακῇ δὲ νόσῳ πολλάκις καταπονούμενος οὔτε κλυστῆφος ἠνέσχετο, οὐκ εἶναι πρὸς τοῦ πρε- σβύτου λέγων ὑπομένειν τὰς τοιαύτας ϑεραπείας, οὔτε τὰς ϑηριακὰς ἀντιδότους λαβεῖν ὑπέμεινε, 1* 4 Porphyrius μηδὲ τῶν ἡμέρων ξῴων τὰς ἐκ τοῦ σώματος τρο-- φὰς προσίεσϑαι λέγων. λουτροῦ δὲ ἀπεχόμενος καὶ τρίψεσι xo9' ἑκάστην ἡμέραν χρώμενος ἐπὶ τῆς οἰκίας, ἐπειδὴ τοῦ λοιμοῦ ἐπιβρίδαντος συνέβη τοὺς τρίβοντας αὐτὸν ἀποθανεῖν, ἀμελήσας τῆς τοιαύτης ϑεραπείας κατ᾽ ὀλίγον τὴν τοῦ κυνάγχου ἀγριότητα κατασκευαξομένην ἔσχε. κἀμοῦ μὲν παρόντος οὐδέν πῶ τοιοῦτον ὑπεφαίνετο' ἀποπλεύασαντος δὲ εἰς τοσοῦτον ἠγριώϑη τὸ πάϑος, ὡς ἔλεγεν ἐπανελθόντι Εὐστόχιος ὁ ἑταῖρος ὁ καὶ παραμείνας αὐτῷ ἄχρι O€uvdvov, ὡς καὶ τῆς φωνῆς περιαιρεϑῆναι τὸ το- ρὸν καὶ εὔηχον βραγχῶντος αὐτοῦ καὶ τὴν ὄψιν συγχυϑῆναι καὶ τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας ἕλκω- ϑῆναι" ὅϑεν ἐκτρεπομένων αὐτοῦ τὰς συναντήσεις τῶν. φίλων διὰ τὸ ἀπὸ στόματος πάντας προσαγο- ρεύειν ἔϑος ἔχειν, τῆς μὲν πόλδως ἀπαλλάττεται, εἰς δὲ τὴν Καμπανίαν ἐλθὼν εἰς Ζήϑου χωρίον ἑταίρου παλαιοῦ αὐτῷ γεγονότος καὶ τεϑνηκότος κατάγεται. τὰ δ᾽ ἀναγκαῖα αὐτῷ ἔκ τε τῶν τοῦ Ζήϑου ἐτελεῖτο καὶ ἐκ Μιντουρνῶν ἐκομίξετο ἐκ τῶν Καστρικίου' ἐν Μιντούρναις yàg ὁ Καστρί- XL0g τὰς κτήσεις εἶχδ. μέλλων δὲ τελευτᾶν, ὡς ὃ Εὐστόχιος ἡμῖν διηγεῖτο, ἐπειδὴ ἐν Ποτιόλοις κατοι- κῶν ὃ Εὐστόχιος βραδέως πρὸς αὐτὸν ἀφίκετο, εἰ- πῶὼν ὅτι σὲ ἔτι περιμένω καὶ φήσας πειρᾶσϑαι τὸ ἐν ἡμῖν ϑεῖον ἀνάγειν πρὸς τὸ ἐν τῷ παντὶ ϑεῖον, δράκοντος ὑπὸ τὴν «Avqv διελθόντος ἐν ἡ κατέ- κειτο καὶ εἰς ὀπὴν ἐν τῷ τοίχῳ ὑπάρχουσαν ὑπο- δεδυκότος ἀφῆκε τὸ πνεῦμα ἔτη γεγονώς , ὡς ὃ Εὐστόχιος ἔλεγεν, ξξ ve καὶ ἑξήκοντα, τοῦ δευτέ- gov ἔτους τῆς Κλαυδίου βασιλείας πληρουμένου. τελευτῶντι δὲ αὐτῷ ἐγὼ μὲν ὁ Πορφύριος ἐτύγχα- Q 10 20 80 10 1ὅ 20 2ὅ 80 de vita Plotini. 5 vov ἐν Λιλυβαίῳ διατρίβων, ᾿Δμέλιος δὲ ἐν A4za- μείᾳ τῆς Συρίας, Καστρίκιος δὲ ἐν τῇ Ῥώμῃ" μό- vog δὲ παρῆν ὁ Εὐστόχιος. ἀναψηφίζξζουσι δὲ ἡμῖν ἀπὸ τοῦ δευτέρου ἔτους τῆς Κλαυδίου βασιλείας εἰς τοὐπίσω ἔτη ξξ vs καὶ ἑξήκοντα ὃ χρόνος αὐτῷ τῆς γενέσεως εἰς τὸ τρισκαιδέκατον ἔτος τῆς Σευήρου βασιλείας πέπτει. οὔτε δὲ τὸν μῆνα δεδήλωκέ τινι καϑ' ὃν γεγένηται, οὔτε τὴν γενέϑλιον ἡμέραν, ἐπεὶ οὐδὲ ϑύειν ἢ ἑστιᾶν τινα τοῖς αὐτοῦ γενεϑλίοις ἠξίου, καίπερ ἐν τοῖς Πλάτωνος καὶ Σωκράτους παραδεδομένοις γενεϑλίοις ϑύων τε καὶ ἑστιῶν τοὺς ἑταίρους, ὅτε καὶ λόγον ἔδει τῶν ἑταίρων τοὺς δυ- νατοὺς ἐπὶ τῶν συνελθόντων ἀναγνῶναι. 8. ἃ μέντοι ἡμῖν αὐτὸς ἀφ᾽ ἑαυτοῦ ἐν ταῖς ὁμιλέαις πολλάκις διηγεῖτο, ἦν τοιαῦτα. προσφοι- τᾶν μὲν γὰρ τῇ τροφῷ καίπερ εἰς γραμματοδι-- δασκάλου ἀπιόντα ἄχρις ὀγδόου ἔτους ἀπὸ γενέ- σεως ὄντα καὶ τοὺς μαξοὺς γυμνοῦντα ϑηλάξειν προϑυμεῖσθαι' ἀκούσαντα δέ zovs, ὅτι ἀτηρόν ἐστι παιδίον, ἀποσχέσϑαι αἰδεσϑέντα. εἰκοστὸν δὲ καὶ ὄγδοον ἔτος αὐτὸν ἄγοντα δρμῆσαιν ἐπὶ φι-- λοσοφίαν καὶ τοῖς τότε κατὰ τὴν ᾿4λεξάνδρειαν εὐ- δοκιμοῦσε συσταϑέντα κατιέναι ἐκ τῆς ἀκροάσεως αὐτῶν κατηφῆ καὶ λύπης πλήρη, ὡς καί τινι τῶν φέλων διηγεῖσθαι ἃ πάσχει" τὸν δὲ συνέντα αὐτοῦ τῆς ψυχῆς τὸ βούλημα ἀπενέγκαι πρὸς ᾿Φμμώνιον, οὗ μηδέπω πεπεέίρατο. τὸν δὲ εἰσελϑόντα καὶ ἀκού- ὅαντα φᾶἄᾶναι πρὸς τὸν ἑταῖρον. τοῦτον ἐξήτουν. καὶ ἀπ’ ἐκείνης τῆς ἡμέρας συνεχῶς τῷ ᾿“μμωνίῳ παραμένοντα τοσαύτην ἕξιν ἐν φιλοσοφίᾳ κτήσασϑαι, ὡς καὶ τῆς παρὰ τοῖς Πέρσαις ἐπιτηδευομένης πεῖ- ραν λαβεῖν σπεῦσαι καὶ τῆς παρ᾽ Ἰνδοῖς κατορϑου- 6 Porphyrius μένης. Γορδιανοῦ δὲ τοῦ βασιλέως ἐπὶ vovg Πέρ- σας παριέναι μέλλοντος δοὺς ἑαυτὸν τῷ στρατοπέδῳ συνειδσήει ἔτος ἤδη τριακοστὸν ἄγων καὶ ἔννατον. ἕνδεκα γὰρ ὅλων ἐτῶν παραμένων τῷ Auucovio συνεσχόλασε. τοῦ δὲ Γορδιανοῦ περὶ τὴν Μεσο-- ποταμίαν ἀναιρεϑέντος μόλις φεύγων εἰς τὴν .4νὍν- τιόχειαν διεσώϑη. καὶ Φιλίππου τὴν βασιλείαν xga- τήσαντος τεσσαράκοντα γεγονὼς ἔτη εἰς τὴν Ῥώμην ἄνεισιν. ᾿Ερεννέῳ δὲ xol ἸὨριγένει καὶ Πλωτίνῳ συνθηκῶν γεγονυιῶν μηδὲν ἐκκαλύπτειν τῶν 'Au- μωνίου δογμάτων, ἃ δὴ ἐν ταῖς ἀκροάσεσιν αὐτοῖς ἀνεκεκάϑαρτο, ἔμενε καὶ ὁ Πλωτῖνος συνὼν μέν τισι τῶν προσιόντων, τηρῶν δὲ ἀνέκχπυστα τὰ παρὰ τοῦ Auucvíov δόγματα. 'Egsvvíov δὲ πρώτου τὰς συνθήκας παραβάντος fS3ouyévgc μὲν ἠκολούϑει τῷ φϑάσαντι Ἐρεννίῳ. ἔγραψε δὲ οὐδὲν πλὴν τὸ περὶ τῶν δαιμόνων σύγγραμμα καὶ ἐπὶ Γαλιήνου, ὅτι μόνος ποιητὴς ὁ βασιλεύς. Πλωτῖνος δὲ ἄχρι μὲν πολλοῦ γράφων οὐδὲν διετέλεσεν, ἐκ δὲ τῆς ᾿4μ- μωνίου συνουσίας ποιούμενος τὰς διατριβάς" καὶ οὕτως ὅλων ἐτῶν δέκα διετέλεσε, συνὼν μέν τισι, γράφων δὲ οὐδέν. ἦν δὲ ἡ διατριβή, ὡς ἂν αὐτοὺς ξητεῖν προτρεπομένου τοὺς συνόντας, ἀταξίας πλή- Qc καὶ πολλῆς φλυαρίας, ὡς ᾿Δμέλιος ἡμῖν διηγεῖτο. προσῆλθε δὲ αὐτῷ ὁ “μέλιος τρίτον ἔτος ἄγοντι ἐν τῇ Ῥώμῃ κατὰ τὸ τρίτον τῆς Φιλίππου βασιλείας ἔτος καὶ ἄχρι τοῦ πρώτου ἔτους τῆς Κλαυδίου βα- σιλείας παραμείνας ἔτη ὅλα συγγέγονεν εἴκοσι καὶ τέσσαρα, ἕξιν μὲν ἔχων ὅτε προσῆλθεν ἀπὸ τῆς “Δυσιμάχου συνουσίας, φιλοπονίᾳ δὲ ὑπερβαλλόμε-- vog τῶν xa9' αὑτὸν πάντων διὰ τὸ καὶ σχεδὸν πάντα τὰ Νουμηνίου καὶ γράψαι καὶ συναγαγεῖν καὶ σχε- 1ὅ 10 1ὅ 20 25 30 de vita Plotini. | T δὸν τὰ πλεῖστα ἐκμαϑεῖν" σχόλια δὲ ἐκ τῶν Gvv- ουσιῶν ποιούμενος ἑκατὸν που βιβλία συνέταξε τῶν σχολίων, ἃ Οὐστιλλιανῷ Ἡσυχίῳ τῷ ᾿Δπαμεῖ, ὃν υἱὸν ἔϑετο, κεχάρισται. 4, τῷ δεκάτῳ δὲ ἔτει τῆς Γαλιήνου βασιλείας ἐγὼ Πορφύριος ἐκ τῆς Ἑλλάδος μετὰ ᾿ἀντωνίου τοῦ Ῥοδίου γεγονὼς καταλαμβάνω μὲν τὸν 4usAuv ὀκτωκαιδέκατον ἔτος ἔχοντα τῆς πρὸς Πλωτῖνον συνουσίας, μηδὲν δέ zo γράφειν τολμήσαντα πλὴν τῶν 6xoA(ov, ἃ οὐδέπω εἰς ἑκατὸν τὸ πλῆϑος αὐτῷ συνῆκτο. ἦν δὲ ὁ Πλωτῖνος τῷ δεκάτῳ ἔτει τῆς Γαλιήνου βασιλείας ἀμφὶ τὰ πεντήκοντα ἔτη καὶ ἐννέα. ἐγὼ δὲ Πορφύριος τὸ πρῶτον αὐτῷ συγ-- γέγονα αὐτὸς οὖν τότε ἐτῶν τριάκοντα. ἀπὸ μέντοι τοῦ πρώτου ἔτους τῆς Γαλιήνου ἀρχῆς προτραπεὶς ὁ Πλωτῖνος γράφειν τὰς ἐμπιπτούσας ὑποϑέσεις [εἰς] τὸ δέκατον ἔτος τῆς Γαλιήνου ἀρχῆς; ὅτε τὸ πρῶ- τον αὐτῷ ἐγὼ ὁ Πορφύριος ἐγνωρίσϑην, γράψας εὑρίσκεται εἴκοσι καὶ ἕν βιβλίον, ἃ καὶ κατείληφα ἐκδεδομένα ὀλίγοις. οὐδὲ γὰρ ἦν πω ῥαδίέα ἡ ἔκ- δοσις οὐδὲ εὐσυνειδήτως ἐγίγνετο οὐδ᾽ ἁπλῶς κἀκ τοῦ ῥάστου, ἀλλὰ μετὰ πάσης κρίσεως τῶν λαμβα- νόντων. ἦν δὲ καὶ τὰ γεγραμμένα ταῦτα, ἃ διὰ τὸ μὴ αὐτὸν ἐπιγράφειν ἄλλος ἄλλο ἑκάστῳ τοὐπί- γραμμα ἐτίϑει. αἱ δ᾽ οὖν κρατήσασαι ἐπιγραφαί εἰσιν αἶδε' ϑήσω δὲ καὶ τὰς ἀρχὰς τῶν βιβλίων, εἰς τὸ εὐεπίγνωστον εἶναι ἀπὸ τῶν ἀρχῶν ἕκαστον τῶν δηλουμένων βιβλίων" περὶ τοῦ καλοῦ. οὗ ἡ ἀρχή' τὸ καλόν ἐστι μὲν ἐν ὄψει πλεῖστον. περὶ ψυχῆς ἀϑανασίας. οὗ ἡ ἀρχή" εἰ δέ ἐστιν "| ἀθάνατος ἕκαστος. Porphyrius περὶ εἱμαρμένης. οὗ ἡ doy: πάντα và γινόμενα. περὶ: οὐσίας τῆς ψυχῆς. οὗ ἡ ἀρχή" τὴν τῆς ψυχῆς οὐσίαν. περὶ νοῦ καὶ τῶν ἰδεῶν καὶ τοῦ ὄντος. οὗ ἡ ἀρχή" πάντες ἄνϑρωποι ἐξ ἀρχῆς γενόμενοι. ὅ περὶ τῆς εἰς τὰ σώματα καϑόδου τῆς ψυχῆς. oU ἡ ἀρχή, πολλάκις ἐγειρόμενος. πῶς ἀπὸ τοῦ πρώτου τὸ μετὰ τὸ πρῶτον. καὶ περὶ τοῦ ἑνός. οὗ ἡ ἀρχή᾽ εἴ vv ἐστὶ μετὰ τὸ πρῶτον. 10 εἰ πᾶσαι αἴ ψυχαὶ μία. οὗ ἡ ἀρχή: ρα ὥσπερ ψυχήν. περὶ τἀγαϑοῦ ἢ τοῦ ἕνός. οὗ ἡ ἀρχή ἅπαντα τὰ ὄντα. περὺ τῶν τριῶν ἀρχικῶν ὑποστάσεων. οὗ ἡ ἀρχή" 15 τί ποτε ἄρα ἐστὶ τὸ πεποιηκὸς τὰς ψυχάς. περὶ γενέσεως καὶ τάξεως τῶν μετὰ τὸ πρῶτον. οὗ ἡ ἀρχή" τὸ ἕν πάντα. περὶ τῶν δύο ὑλῶν. οὗ ἡ ἀρχή" τὴν λεγομένην ὕλην. 40 ἐπισκέψεις διάφοροι. οὗ ἡ ἀρχή᾽ νοῦς, φησιν, ὁρᾷ ἐνούσας ἰδέας. περὶ τῆς κυκλοφορίας. οὗ ἡ ἀρχή᾽ διὰ τί κύκλῳ κινεῖται." περὶ τοῦ εἰληχότος ἡμᾶς δαίμονος. οὗ ἡ ἀρχή᾽ 25 τῶν μὲν αἱ ὑποστάσεις. περὶ εὐλόμου ἐξαγωγῆς. οὗ ἡ ἀρχή" οὐκ ἐξάξεις; ἵνα μὴ ἐξίῃ. περὶ ποιότητος. οὗ ἡ ἀρχή: ρα τὸ ὃν καὶ ἡ οὐσία. 80 εἰ καὶ τῶν καϑέκαστα εἰσὶν ἰδέαι. οὗ ἡ ἀρχή᾽ εἰ καὶ τῶν καϑέκαστον. | de vita Plotini. 9 περὶ ἀρετῶν. ov ἡ ἀρχή" ἐπειδὴ τὰ κακὰ ἐνταῦϑα. περὶ διαλεκτικῆς. οὗ ἡ ἀρχή᾽ τίς τέχνη ἢ μέ- ϑοδος. πῶς ἡ ψυχὴ τῆς ἀμερίστου καὶ μεριστῆς. οὐσίας b μέση εἶναι λέγεται. οὗ ἡ ἀρχή" ἐν τῷ κόσμῳ τῷ νοητῷ. ταῦτα μὲν οὖν εἴκοσι καὶ ἕν ὄντα, ὅτε αὐτῷ τὸ πρῶτον προσῆλθον ὁ Πορφύριος, εὕρηται γεγραμ- μένα" πεντηκοστὸν δὲ καὶ ἔννατον ἔτος ἦγε τότε ὁ 10 Πλωτῖνος. D. συγγεγονὼς δὲ αὐτῷ τοῦτό vs τὸ ἔτος καὶ ἐφεξῆς ἄλλα ἔτη πέντε --- ὀλίγον γάρ τι πρότερον τῆς δεκαετίας ἐγεγόνειν ὁ Πορφύριος ἐν τῇ Ῥώμῃ, τοῦ Πλωτίνου τὰς ϑερινὰς μὲν ἄγοντος ἀργούς, συνόντος δὲ ἄλλως ἐν ταῖς ὁμιλίαις ---- ἐν δὴ τοῖς ἕξ ἔτεσι τούτοις πολλῶν ἐξετάσεων ἐν ταῖς συνου-- σίαις γιγνομένων καὶ γράφειν αὐτὸν ἀξιούντων Ἀμελίου τε καὶ ἐμοῦ, γράφει μὲν περὶ τοῦ τὸ ὃν πανταχοῦ ὅλον εἶναι ὃν καὶ ταὐτὸν βιβλία δύο. 20 τούτων δὲ τὸ πρῶτον ἀρχὴν &ysv God ye ἡ ψυχὴ πανταχοῦ" τοῦ δὲ δευτέρου ἡ ἀρχή τὸ ἕν καὶ ταὐτὸν πανταχοῦ. γράφει δὲ ἐφεξῆς ἄλλα δύο, ὧν τὸ μὲν περὶ τοῦ τὸ ἐπέκεινα τοῦ ὄντος μὴ νοεῖν καὶ τί τὸ πρώτως νοοῦν καὶ τί τὸ δευτέρως, οὗ 26 ἡ ἀρχή τὸ μέν ἐστι νοοῦν ἄλλο’ τὸ δὲ περὶ τοῦ δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ, οὗ ἡ ἀρχή" λέγεται τὸ μὲν δυνάμει. | περὶ τῆς τῶν ἀσωμάτων ἀπαϑείας. οὗ ἡ doyd: τὰς αἰσϑήσεις οὐ πάϑη λέγοντες. 80 περὶ ψυχῆς πρῶτον. οὗ ἡ ἀρχή" περὶ ψυχῆς ὅσα ΝΩπορήσαντας δεῖ. | : περὶ ψυχῆς δεύτερον: οὗ ἡ ἀρχή" τί οὖν ἐρεῖ. 1 Q 10 Porphyrius περὶ ψυχῆς τρίτον ἢ περὶ τοῦ πῶς ὁρῶμεν. ov 9 ἀρχή ἐπειδήπερ ὑπερεϑέμεϑα. περὶ ϑεωρίας. οὗ ἡ ἀρχή᾽ παίζοντες δὴ τὴν πρώτην. περὶ τοῦ νοητοῦ κάλλους. οὗ ἡ ἀρχή᾽ ἐπειδή φαμεν. ὅτι οὐκ ἔξω τοῦ νοῦ τὰ νοητὰ καὶ περὶ νοῦ καὶ τἀγαϑοῦ. οὗ ἡ ἀρχή" τὸν νοῦν τὸν ἀληϑῆ νοῦν. πρὸς τοὺς γνωστικούς. οὗ ἡ ἀρχή᾽ ἐπειδὴ τοί- νυν ἐφάνη ἡμῖν. περὶ ἀριϑμῶν. οὗ ἡ ἀρχή dod ἐστι τὸ πλῆϑος. πῶς τὰ πόρρω ὁρώμενα μικρὰ φαίνεται. οὗ ἡ ἀρχή ἄρά γε τὰ πόρρω ὁρώμενα. εἰ ἐν παρατάσει χρόνου τὸ εὐδαιμονεῖν. οὗ ἡ ἀρχή" τὸ εὐδαιμονεῖν. περὶ τῆς δι’ ὅλων κράσεως. οὗ ἡ ἀρχή᾽ περὶ τῆς δι᾽ ὅλων λεγομένης. πῶς τὸ πλῆϑος τῶν ἰδεῶν ὑπέστη καὶ περὶ τάγα- ϑοῦ. οὗ ἡ dgyd: εἰς γένεσιν πέμπων ὁ ϑεός. περὶ τοῦ ἑκουσίου. οὗ ἡ doy: Gg. ἐστι περὶ ϑεῶν. περὶ τοῦ κόσμου. οὗ ἡ ἀρχή᾽ τὸν κόσμον ἀεὶ λέγοντες. περὶ αἰσϑήσεως καὶ μνήμης. ov ἡ ἀρχή" τὰς αἰσϑήσεις οὐ τυπώσεις. περὶ τῶν τοῦ ὄντος γενῶν πρῶτον. οὗ ἡ ἀρχή᾽ περὶ τῶν ὄντων πόσα καὶ τίνα. περὶ τῶν τοῦ ὄντος γενῶν δεύτερον. οὗ ἡ ἀρχ ἐπειδὴ περὶ τῶν λεγομένων. περὶ τῶν τοῦ ὄντος γενῶν τρίτον. οὗ ἡ ἀρχή; περὶ μὲν τῆς οὐσίας ὅπῃ δοκεῖ. περὶ αἰῶνος καὶ χρόνου. οὗ ἡ dgyu: τὸν aibvo καὶ τὸν χρόνον. --ς 10 15 20 25 30 de vita Plotini. 11 ταῦτα τὰ εἴκοσι καὶ τέτταρα ὄντα, ὅσα iv τῷ ἑξαέτει χρόνῳ τῆς παρουσίας ἐμοῦ Πορφυρίου ἔγρα- ψεν, ἐκ προσκαίρων προβλημάτων τὰς ὑποϑέσεις λαβόντα, ὡς ἐκ τῶν κεφαλαίων ἑκάστου τῶν βιβλίων 6 ἐδηλώσαμεν, μετὰ τῶν πρὸ τῆς ἐπιδημίας ἡμῶν εἴ- κοσι καὶ ἑνὸς τὰ πάντα γένεται τεσσαράκοντα πέντε. 6. ἐν δὲ τῇ Σικελίᾳ διατρίβοντός μου ἐκεῖ γὰρ ἀνεχώρησα περὶ τὸ πεντεκαιδέκατον ἔτος τῆς βασιλείας Γαλιήνου: ὁ Πλωτῖνος γράψας πέντε 10 βιβλία ἀπέστειλέ μοι ταῦτα᾽ | περὶ εὐδαιμονίας. οὗ ἡ ἀρχή" τὸ εὖ (Qv καὶ εὐδαιμονεῖν. περὶ προνοίας πρῶτον. οὗ ἡ ἀρχή᾽ τὸ μὲν αὖὐ- τομάτῳ. 15 περὶ προνοίας δεύτερον. οὗ ἡ ἀρχή᾽ τί τοίνυν δοκεῖ περὶ τούτων. περὶ τῶν γνωριστικῶν ὑποστάσεων καὶ τοῦ ἐπέ- κεινα. οὗ ἡ ἀρχή" ἄρα τὸ νοοῦν ἑαυτὸ ποι- κίλον δεῖ εἶναι. 90 περὶ ἔρωτος. οὗ ἡ doy: περὶ ἔρωτος πότερον ϑεός. ταῦτα μὲν οὖν τῷ πρώτῳ ἔτει τῆς Κλαυδίου πέμπει βασιλείας" ἀρχομένου δὲ τοῦ δευτέρου, ὅτε καὶ μετ᾽ ὀλίγον ϑνήσκει, πέμπει ταῦτα᾽" 95 τένα τὰ κακά. οὗ ἡ ἀρχή᾽ οἷ ξητοῦντες πόϑεν τὰ xaxa. εἰ ποιεῖ τὰ ἄστρα. οὗ ἡ ἀρχή ἡ τῶν ἄστρων gopo«. τί τὸ ξῷον καὶ τίς ὁ ἄνθρωπος. ov ἡ doyWr 30 ἡδοναὶ καὶ λῦπαι. περὶ τοῦ πρώτου ἀγαϑοῦ ἢ περὶ εὐδαιμονίας. οὗ ἡ ἀρχή ἂρα ἄν τις ἕτερὸν εἴποι. 12 Porphyrius ταῦτα μετὰ τῶν τετταράκοντα πέντε τῶν πρώ-- τῶν καὶ δευτέρων γραφέντων γένεται τέτταρα καὶ πεντήκοντα. ὥσπερ δὲ ἐγράφη, τὰ μὲν κατὰ πρό-- την ἡλικίαν, τὰ δὲ ἀκμάξοντος, τὰ δὲ ὑπὸ τοῦ 00- ματος καταπονουμένου, οὕτω καὶ τῆς δυνάμεως ἔχει τὰ βιβλία. τὰ μὲν γὰρ πρῶτα εἴκοσι καὶ ὃν ἐλα-- φροτέρας ἐστὶ δυνάμεως καὶ οὐδέπω πρὸς εὐτονίαν ἀρκοῦν μέγεϑος ἐχούσης, τὰ δὲ τῆς μέσης ἐκδόσεως τυχόντα τὸ ἀκμαῖον τῆς δυνάμεως ἐμφαίνει καὶ ἔστι τὰ εἰχκοσιτέσσαρα πλὴν τῶν βραχέων τελεώτατα, τὰ μέντοι τελευταῖα ἐννέα ὑφειμένης ἤδη τῆς δυνά- μεῶς γέγραπται καὶ μᾶλλόν γε τὰ τελευταῖα τέσ-- σαρα ἢ τὰ πρὸ τούτων πέντε. 7. ἔσχε δὲ ἀκροατὰς μὲν πλείους, ξηλωτὰς δὲ καὶ διὰ φιλοσοφίαν συνόντας ᾿“μέλιόν τε ἀπὸ τῆς Τουσκίας, οὗ τὸ ὄνομα ἦν Γεντιλιανὸς τὸ κύριον, αὐτὸς δὲ διὰ τοῦ Q du£pgiov αὐτὸν καλεῖν ἠξίου ἀπὸ τῆς ἀμερείας ἢ τῆς ἀμελείας πρέπειν αὐτῷ καλεῖ- ὅϑαι λέγων. ἔσχε δὲ καὶ ἰατρικόν τινα Σκυϑοπο- λίτην Παυλῖνον, ὃν ὁ ᾿Δμέλιος Μίκκαλον προσηγό- ροευξ, παρακουσμάτων πλήρη γεγονότα. ἀλλὰ μὴν καὶ ᾿4λεξανδρέα Εὐστόχιον ἰατρικὸν ἔσχεν ἑταῖρον, ὃς περὶ τὰ τελευταῖα τῆς ἡλικίας γνωρισϑεὶς αὐτῷ διέμενε ϑεραπεύων ἄχρι τοῦ ϑανάτου καὶ μόνοις τοῖς Πλωτένου σχολάξων ἕξιν περιεβάλλετο γνησίου φιλοσόφου. συνὴν δὲ καὶ Ζωτικὸς κριτικός ve καὶ ποιητικός, ὃς καὶ τὰ ᾿ἀντιμάχου διορϑωτικὰ πεποί- ηται καὶ τὸν ᾿Ατλαντικὸν εἰς ποίησιν μετέβαλε πάνυ ποιητικῶς, συγχυϑεὶς δὲ τὰς ὄψεις πρὸ ὀλίγου τῆς Πλωτίνου τελευτῆς ἀπέϑανεν. ἔφϑασε δὲ καὶ ὁ Παυλῖνος προαποϑανὼν τοῦ Πλωτένου. ἔσχε δὲ καὶ Ζῆϑον ἑταῖρον, ᾿Αράβιον τὸ γένος, Θεοδοσίου 80 b 10 15 2 e 25 80 de vita Plotini. 13 τοῦ Auuovíov γενομένου ἑταίρου εἰς γάμον λαβόντα ϑυγατέρα. ἦν δὲ καὶ οὗτος ἑατρικὸς καὶ σφόδρα πεφίλητο τῷ Πλωτέίνῳ' πολιτικὸν δὲ ὄντα καὶ ῥο- πὰς ἔχοντα πολιτικὰς ἀναστέλλειν ὁ Πλωτῖνος ἐπει- φᾶτο. ἐχρῆτο 0à αὐτῷ οἰκείως, ὡς καὶ εἰς τοὺς ἀγροὺς πρὸς αὐτὸν ἀναχωρεῖν πρὸ ὃξξ σημείων Mw- τουρνῶν ὑπάρχοντας, ovg Καστρίκιος ἐκέκτητο ὁ Φίρμος καλούμενος, ἀνδρῶν τῶν xo9' ἡμᾶς φιλο- καλώτατος γεγονὼς καὶ τόν τε Πλωτῖνον σεβόμενος καὶ ᾿Αμελέῳ οἷα οἰκέτης ἀγαϑὸς ἐν πᾶσιν ὑπηρετού-- μένος καὶ Πορφυρίῳ ἐμοὶ οἷα γνησίῳ ἀδελφῷ ἐν πᾶσι προσεσχηκώς. καὶ οὗτος οὖν ἐσέβετο Πλωτῖ- νον τὸν πολιτικὸν ἡρημένος βίον. ἠκροῶντο͵ δὲ αὐτοῦ καὶ τῶν ἀπὸ τῆς συγκλήτου οὐκ ὀλίγοι, ὧν ἔργον ἐν φιλοσοφίᾳ μάλιστα ἐποίουν Μάρκελλος Ὀρρόντιος καὶ Σαβινίλλος. ἦν δὲ καὶ Ῥογατιανὸς ἐκ τῆς συγκλήτου, ὃς εἰς τοσοῦτον ἀπαστροφῆς τοῦ βίου τούτου προκεχωρήκει, ὡς πάσης μὲν κτήσεως ἀποστῆναι, πάντα δὲ οἰκέτην ἀποπέμψασϑαι, ἀπο- στῆναι δὲ καὶ τοῦ ἀξιώματος, καὶ πραέτωρα προιέ- ναν μέλλοντα παρόντων τῶν ὑπηρετῶν μήτε προ- δλϑεῖν μήτε φροντίσαι τῆς λειτουργίας, ἀλλὰ μηδὲ οἰκέαν ἑαυτοῦ ἐλέσϑαι κατοικεῖν, ἀλλὰ πρός τινας 'τῶν φίλων καὶ συνήϑων φοιτῶντα ἐκεῖ τε δειπνεῖν κἀκεῖ καϑεύδειν, σιτεῖσϑαι δὲ παρὰ μίαν. ἀφ᾽ ἧς δὴ ἀποστάσεως καὶ ἀφροντιστίας τοῦ βίου ποδα- γρῶντα μὲν οὕτως, ὡς καὶ δίφρῳ βαστάξεσϑαι, ἀναρρωσϑῆναι., τὰς χεῖρας δὲ ἐκτεῖναι μὴ οἷόν τε ὄντα χρῆσϑαι ναύταις πολὺ μᾶλλον εὐμαρῶς ἢ οἵ τὰς τέχνας διὰ τῶν χειρῶν μετιόντες. τοῦτον ἀπε- δέχετο ὃ Πλωτῖνος καὶ ἐν τοῖς μάλιστα ἐπαινῶν διετέλει εἰς ἀγαϑὸν παράδειγμα τοῖς φιλοσοφοῦσι 14 Porphyrius προβαλλόμενος. συνῆν δε xol Σεραπίων ᾿4λεξαν- δρεὺς ῥητορικὸς μὲν τὰ πρῶτα, μετὰ ταῦτα δὲ καὶ ἐπὶ φιλοσόφοις συνὼν λόγοις, τοῦ δὲ περὶ χρήματα καὶ τὸ δανείξειν μὴ δυνηϑεὶς ἀποστῆναι ἐλαττώμας-- τος. ἔσχε δὲ καὶ ἐμὲ Πορφύριον Τύριον ὄντα ἐν τοῖς μάλιστα ἑταῖρον, ὃν καὶ διορϑοῦν αὐτοῦ τὰ συγγράμματα ἠξίου. 8, γράψας γὰρ ἐκεῖνος δὶς τὸ γραφὲν μεταλα- βεῖν οὐδέποτ᾽ ἂν ἠνέσχετο, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἅπαξ γοῦν ἀναγνῶναι καὶ διελθεῖν διὰ τὸ τὴν ὅρασιν μὴ ὑπηρετεῖσθαι αὐτῷ πρὸς τὴν ἀνάγνωσιν. ἔγραφε δὲ οὔτε εἰς κάλλος ἀποτυπούμενος τὰ γράμματα οὔτε εὐσήμως τὰς συλλαβὰς διαιρῶν οὔτε τῆς ὀρϑογρα-- φίας φροντίξων, ἀλλὰ μόνον τοῦ νοῦ [καὶ τῶν πραγμάτων] ἐχόμενος, καί, ὃ πάντες ἐθαυμάξομεν,. ἐκεῖνο ποιῶν ἄχρι τελεντῆς διετέλεσε. συντελέσας. γὰρ παρ᾽ ἑαυτῷ ἀπ᾽ ἀρχῆς ἄχρι τέλους τὸ σκέμμα, ἔπειτα εἰς γραφὴν παραδιδοὺς ἃ ἔσκεπτο, συνεῖρεν οὕτως γράφων ἃ ἐν τῇ ψυχῇ διέϑηκεν,- ὡς ἀπὸ βιβλίου δοκεῖν μεταλαβεῖν τὰ γραφόμενα" ἐπεὶ καὶ διαλεγόμενος πρός τινα καὶ συνείρων τὰς ὁμιλίας πρὸς τῷ σκέμματι ἦν, ὡς ἅμα τε ἀποπληροῦν τὸ ἀναγκαῖον τῆς ὁμιλίας καὶ τῶν ἐν σκέψει προκει- μένων ἀδιάκοπον τηρεῖν τὴν διάνοιαν" ἀποστάντος γοῦν τοῦ προσδιαλεγομένου οὐδ᾽ ἐπαναλαβὼν τὰ γεγραμμένα, διὰ τὸ μὴ ἐπαρκεῖν αὐτῷ πρὸς ἀνά- ληψιν, ὡς εἰρήκαμεν, τὴν ὅρασιν, τὰ ἑξῆς ἂν ἐπι- συνῆψεν, ὡς μηδένα διαστήσας χρόνον μεταξὺ ὅτε τὴν ὁμιλίαν ἐποιεῖτο. συνῆν οὖν καὶ ἑαυτῷ ἅμα καὶ τοῖς ἄλλοις, καὶ τήν γε πρὸς ἑαυτὸν προσοχὴν οὐκ ἄν ποτε ἐχάλασεν, ἢ μόνον ἐν τοῖς ὕπνοις, ὃν ἂν ἀπέκρουεν ἥ τε τῆς τροφῆς ὀλιγότης, οὐδὲ γὰρ 5 20 e 10 15 20 2b 30 de vita Plotini. 15 ἄρτου πολλάκις ἂν ἥψατο, καὶ ἡ πρὸς τὸν νοῦν αὐτοῦ διαρκὴς ἐπιστροφή. 9. ἔσχε δὲ καὶ γυναῖκας σφόδρα προσκειμένας, Γεμέναν ve, ἧς καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ κατῴκει, καὶ τὴν ταύτης ϑυγατέρα Γεμέναν, ὁμοίως τῇ μητρὶ καλου- μένην. AugíxAswutv τε τὴν 'Aoíovovog τοῦ ἸΙαμβλέχου υἱοῦ γεγονυῖαν γυναῖκα, σφόδρα φιλοσοφίᾳ προσ- κειμένας. πολλοὶ δὲ καὶ ἄνδρες καὶ γυναῖκες ἀπο-- ϑνήσκειν μέλλοντες τῶν εὐγενεστάτων φέροντες τὰ ἑαυτῶν τέκνα, ἄρρενάς τε ὁμοῦ καὶ ϑηλείας, ἐκείνῳ παρεδίδοσαν μετὰ τῆς ἄλλης οὐσίας ὡς ἱερῷ τινι καὶ ϑείῳ φύλακι. διὸ καὶ ἐπεπλήρωτο αὐτῷ ἡ οἰκία παίδων καὶ παρϑένων. ἐν τούτοις δὲ ἦν καὶ Πο- Aduov, οὗ τῆς παιδεύσεως φροντίξων πολλάκις ἂν καὶ μέτρα ποιοῦντος ἠκροάσατο. ἠνείχετο δὲ καὶ τοὺς λογισμοὺς ἀναφερόντων τῶν ἐκείνοις παρα- μενόντων καὶ τῆς ἀκριβείας ἐπεμελεῖτο λέγων, &og . ἂν μὴ φιλοσοφῶσιν, ἔχειν αὐτοὺς δεῖν τὰς κτήσεις καὶ τὰς προσόδους ἀνεπάφους τε καὶ σωξομένας. καὶ ὅμως τοσούτοις ἐπαρκῶν τὰς εἰς τὸν βίον φρον- τίδας vs καὶ ἐπιμελείας τὴν πρὸς τὸν νοῦν τάσιν οὐδέποτ᾽ dv ἐγρηγορὼς ἐχάλασεν. ἦν δὲ καὶ πρᾷος καὶ πᾶσιν ἐκκείμενος τοῖς ὁπωσοῦν πρὸς αὐτὸν συνήϑειαν ἐσχηκόσι. διὸ εἴκοσι καὶ ἕξ ἐτῶν ὅλων ἐν τῇ Ῥώμῃ διατρίψας καὶ πλείστοις διαιτήσας τὰς πρὸς. ἀλλήλους ἀμφισβητήσεις οὐδένα τῶν πολιτι- κῶν ἐχϑρόν ποτε ἔδσχξ, 10. τῶν δὲ φιλοσοφεῖν προσποιουμένων Ὀλύμ- πίος ᾿Αλεξανδρεύς, "uucvíov ἐπ᾽ ὀλίγον μαϑητὴς γενόμενος, καταφρονητικῶς πρὸς αὐτὸν ἔσχε διὰ φιλοπρωτίαν" ὃς καὶ οὕτως αὐτῷ ἐπέϑετο, ὥστε καὶ ἀστροβολῆσαι αὐτὸν μαγεύσας ἐπεχείρησεν. ἐπεὶ 16 Porphyrius δὲ εἰς ἑαυτὸν στρεφομένην ῇσϑετο τὴν ἐπιχείρησιν, ἔλεγε πρὸς τοὺς συνήϑεις μεγάλην εἶναι τὴν τῆς ψυχῆς τοῦ Πλωτίνου δύναμιν, ὡς ἀποκρούειν δύ-- ναῦσϑαι τὰς εἰς ἑαυτὸν ἐπιφορὰς εἰς τοὺς κακοῦν αὐτὸν ἐπιχειροῦντας. Πλωτῖνος μέντοι τοῦ Ὀλυμ-- πίου ἐγχειροῦντος ἀντελαμβάνετο λέγων αὐτῷ τὸ σώμα τότε ὡς τὰ σύσπαστα βαλάντια ξλκεσϑαι τῶν μελῶν αὐτῷ πρὸς ἄλληλα συνϑλιβομένων. κινδυ- νεύσας δὲ ὁ Ὀλύμπιος πολλάκις αὐτός τι παϑεῖν ἢ δρᾶσαι τὸν Πλωτῖνον ἐπαύσατο. ἦν γὰρ καὶ κατὰ γένεσιν πλέον τι ἔχων παρὰ τοὺς ἄλλους ὁ Πλωτῖνος. «Αἰγύπτιος γάρ τις ἱερεὺς ἀνελθοῶν εἰς τὴν Ῥώμην καὶ διά τινος φίλον αὐτῷ γνωρισὃ εὶς ϑέλων ve τῆς ἑαυτοῦ σοφίας ἀπόδειξιν δοῦναι ἠξίωσε τὸν Πλωτῖνον ἐπὶ ϑέαν ἀφικέσϑαι τοὺ συνόντος αὐτῷ οἰκείου δαίμονος καλουμένου. τοῦ δὲ ἑτοίμως ὑπακούσαντος γίνεται μὲν ἐν τῷ Ἰσείῳ ἡ κλῆσιρ᾽ μόνον γὰρ ἐκεῖνον τὸν τόπον καϑαρόν φασιν só- ρεῖν ἐν τῇ Ῥώμῃ τὸν Αἰγύπτιον. κληϑέντα δὲ εἰς αὐτοψίαν τὸν δαίμονα ϑεὸν ἐλϑεῖν καὶ μὴ τοῦ δαι- μόνων εἶναι γένους. ὅϑεν τὸν Αἰγύπτιον εἰπεῖν" μακάριος εἶ ϑεὸν ἔχων τὸν δαίμονα καὶ οὐ τοῦ ὑφειμένου γένους τὸν συνόντα. μήτε δὲ ἐρέσϑαι τι ἐκγενέσϑαι μήτε ἐπιπλέον ἰδεῖν παρόντα τοῦ συνϑεωροῦντος φίλου τὰς ὄρνεις, ἃς κατεῖχε φυλα- κῆς ἕνεκα, πνίξαντος εἴτε διὰ φϑόνον εἴτε καὶ διὰ φόβον τινά. τῶν οὖν ϑειοτέρων δαιμόνων ἔχων τὸν συνόντα καὶ αὐτὸς διετέλει ἀνάγων αὐτοῦ τὸ ϑεῖον ὄμμα πρὸς ἐκεῖνον. ἔστι γοῦν αὐτῷ ἀπὸ τῆς τοιαύτης αἰτίας καὶ βιβλίον γραφὲν περὶ τοῦ s(Aq- χότος ἡμᾶς δαίμονος, ὅπου πειρᾶται αἰτίας φέρειν περὶ τῆς διαφορᾶς τῶν συνόντων. φιλοϑύτου δὲ 10 1ὅ 20 de vita Plotini, 11 γεγονότος τοῦ usA(ov xol τὰ ἱερὰ κατὰ νουμηνίαν καὶ τὰς ἑορτὰς ἐκπεριιόντος καί ποτε ἀξιοῦντος τὸν Πλωτῖνον σὺν αὐτῷ παραλαβεῖν ἔφη" ἐκείνους δεῖ πρὸς ἐμὲ ἔοχεσϑαι., οὐκ ἐμὲ πρὸς ἐκείνους. τοῦτο ὅ ὃὲ ἐκ ποίας διανοίας οὕτως ἐμεγαληγόρησεν, οὔτ᾽ αὐτοὶ συνεῖναι δεδυνήμεϑα οὔτ᾽ αὐτὸν ἐρέσϑαι ἐτολμήσαμεν. 11. περιῆν δὲ αὐτῷ ἐὐδαντὴ περιουσία ἠϑῶν κατανοήσεως, ὡς κλοπῆς ποτε γεγονυίας πολυτελοῦς 10 περιδεραίου Χιόνης, ἥτις αὐτῷ συνῴκει μετὰ τῶν τέκνων σεμνῶς τὴν χηρείαν διεξάγουσα, καὶ ὑπ᾽ ὄψιν τοῦ Πλωτίνου συνηγμένων τῶν οἰκετῶν ἐμ- βλέψας ἅπασιν" οὗτος, ἔφη, ἐστὶν ὃ κεκλοφώς, δεί- ξας ἕνα τινά. μαστιξόμενυος δὲ ἐκεῖνος καὶ ἐπιπλεῖον 16 ἀρνούμενος τὰ πρῶτα ὕστερον ὡμολόγησε καὶ φέρων τὸ κλαπὲν ἀπέδωκε. προεῖπε δ᾽ ἂν καὶ τῶν συνόν- vov παίδων περὶ ἑκάστου οἷος ἀποβήσεται" ὡς καὶ περὶ τοῦ Πολέμωνος οἷος ἔσται, ὅτι ἐρωτικὸς ἔσται καὶ ὀλιγοχρόνιος, ὅπερ καὶ ἀπέβη. καί ποτὲ ἐμοῦ 90 Πορφυρίου ἤσϑετο ἐξάγειν ἐμαυτὸν διανοουμένου τοῦ βίου. καὶ ἐξαίφνης ἐπιστάς μοι ἐν τῷ οἴκῳ διατρίβοντι καὶ εἰπὼν μὴ εἶναι ταύτην τὴν προϑυ-- μίαν ἐκ νοερᾶς καταστάσεως, ἀλλ᾽ ἐκ μελαγχολικῆς τινος νόσου, ἀποδημῆσαι ἐκέλευσε. πεισϑεὶς δὲ 25 αὐτῷ ἐγὼ εἰς τὴν Σικελίαν ἀφικόμην Πρόβον τινὰ ἀκούων ἐλλόγιμον ἄνδρα περὶ τὸ Διλύβαιον δια- τρίβειν" καὶ αὐτός τε τῆς τοιαύτης προϑυμίας ἀπε- GXóuqv τοῦ τε παρεῖναι ἄχρι ϑανάτου τῷ Πλωτίνῳ ἐνεποδίσϑην. 80 12, ἐτίμησαν ὃὲ τὸν Πλωτῖνον μάλιστα καὶ ἐσέφϑησαν Γαλιῆνός τε ὁ αὐτοκράτωρ καὶ ἡ τούτου γυνὴ Σαλωνίνα. ὁ δὲ τῇ φιλίᾳ τῇ τούτων κατα- PLoTIK. 2 18 Porphyrius χρώμενος φιλοσόφων τινὰ πόλιν κατὰ τὴν Καμπα-- νίαν γεγενῆσϑαι λεγομένην, ἄλλως δὲ κατηριπωμέ-- νην ἠξίου ἀνεγείρειν καὶ τὴν πέριξ χώραν χαρί- σασϑαι οἰκισϑείσῃ τῇ πόλει, νόμοις δὲ χρῆσϑαι τοὺς κατοικεῖν μέλλοντας τοῖς Πλάτωνος καὶ τὴν 'προσηγορέαν αὐτῇ Πλατωνόπολιν ϑέσϑαι, ἐκεῖ τε αὐτὸς μετὰ τῶν ἑταίρων ἀναχωρήσειν ὑπισχνεῖτο. καὶ ἐγένετ᾽ dv τὸ βούλημα ἐκ τοῦ ῥάστου τῷ φι-- λοδσόφῳ, εἰ μή τινες τῶν συνόντων τῷ βασιλεῖ φϑονοῦντες ἢ νεμεσῶντες ἢ δι’ ἄλλην τινὰ αἰτίαν μοχϑηρὰν ἐνεπόδισαν. 18. γέγονε δ᾽ ἐν ταῖς συνουσίαις φράσαι μὲν ἱκανὸς καὶ εὑρεῖν καὶ νοῆσαι τὰ πρόσφορα δυνα- τώτατος, ἐν δέ τισι λέξεσιν ἁμαρτάνων" οὐ γὰρ ἂν εἶπεν ἀναμιμνήσκεται, ἀλλ᾽ ἀναμνημίσκεται, καὶ ἄλλα τινὰ παράσημα ὀνόματα, ἃ καὶ ἐν τῷ γράφειν ἐτήρει. ἦν δ᾽ ἐν τῷ λέγειν ἡ ἔνδειξις τοῦ νοῦ ἄχρι τοῦ προσώπου αὐτοῦ τὸ φῶς ἐπιλάμποντος" ἐρά- όμιος μὲν ὀφϑῆναι, καλλίων δὲ τότε μάλιστα δρώ-- μενος" καὶ λεπτός τις ἱδρὼς ἐπέϑει καὶ ἡ πραότης διέλαμπε καὶ τὸ προσηνὲς πρὸς τὰς ἐρωτήσεις ἐδεί- xvvto καὶ τὸ εὕτονον. τριῶν γοῦν ἡμερῶν ἐμοῦ Πορφυρίου ἐρωτήσαντος, πῶς ἡ ψυχὴ σύνεστι τῷ σώματι, παρέτεινεν ἀποδεικνύς, ὥστε καὶ Θαυμασίου τινὸς τοὔνομα ἐπεισελϑόντος τοὺς καϑόλου λόγους πράττοντος καὶ εἰς βιβλία ἀκοῦσαι αὐτοῦ λέγοντος ϑέλειν, Πορφυρίου δὲ ἀποκρινομένου καὶ ἐρωτῶν- τος μὴ ἀνέχεσϑαι, ἔφη: ἀλλὰ ἂν μὴ Πορφυρίου ἐρωτῶντος λύσωμεν τὰς ἀπορίας, εἰπεῖν τι καϑά- παξ εἰς τὸ βιβλίον οὐ δυνησόμεϑα. 14. ἐν δὲ τῷ γράφειν σύντομος γέγονε καὶ πολύνους βραχύς τε καὶ νοήμασι πλεονάξων ἢ λέξεσι, 10 20 80 οι 10 15 20 2b 30 de vita Plotini. 19 τὰ πολλὰ ἐνθουσιῶν καὶ ἐκπαϑῶς qodtov. ἐμμέ- μικται δ᾽ ἐν τοῖς συγγράμμασι καὶ τὰ Στωικὰ λαν- ϑάνοντα δόγματα καὶ τὰ Περιπατητικά: καταπε- πύκνωται δὲ «καὶ ἡ μετὰ τὰ φυσικὰ τοῦ 'Δριστο- τέλους πραγματεία. ἔλαϑε δὲ αὐτὸν οὔτε γεωμετρικόν τι λεγόμενον ϑεώρημα οὔτ᾽ ἀριϑμητικόν, οὐ μηχα- νικόν, οὐκ ὀπτικόν, οὐ μουσικόν αὐτὸς δὲ ταῦτα ἐξεργάξεσϑαι οὐ παρεσκεύαστο. ἐν δὲ ταῖς συνου- σίαις ἀνεγινώδκετο μὲν αὐτῷ τὰ ὑπομνήματα, εἴτε Σεβήρου εἴη, εἴτε Κρονίου ἢ Νουμηνίου 19 Γαίου ἢ ᾿Αττικοῦ, x&v τοῖς Περιπατητικοῖς τά ve omacíov καὶ ᾿4λεξάνδρου ᾿ἀδράστου τε καὶ τῶν ἐμπεσόντων. ἐλέγετο δὲ ἐκ τούτων οὐδὲν καϑάπαξ, ἀλλ᾽ ἴδιος ἦν καὶ ἐξηλλαγμένος ἐν τῇ ϑεωρίᾳ καὶ τὸν Auuco- νίου φέρων νοῦν ἐν ταῖς ἐξετάσεσιν. ἐπληροῦτο 0à ταχέως καὶ δι᾿’ ὀλίγων δοὺς νοῦν βαϑέος ϑεω-- ρήματος ἀνίστατο. ἀναγνωσϑέντος δὲ αὐτῷ τοῦ τε περὶ ἀρχῶν Δογγένου καὶ τοῦ φιλαρχαίου 'φιλό- λογος μέν", ἔφη, *ó A4oyyivog, φιλόσοφος δὲ οὐδα-- μῶς. ἰΦριγένους δὲ ἀπαντήσαντός ποτὲ εἰς τὴν συνουσίαν πληρωϑεὶς ἐρυϑήματος ἀνίστασϑαι μὲν ἐβούλετο, λέγειν δὲ ὑπὸ ἸὩριγένους ἀξιούμενος ἔφη ὠνίλλεσϑαι τὰς προϑυμίας, ὅταν εἰδῇ ὃ λέγων, ὅτι πρὸς εἰδότας ἐρεῖ, ἃ αὐτὸς μέλλει λέγειν" καὶ οὕτως ὀλίψα διαλεχϑεὶς ἐξανέστη. 15. ἐμοῦ δὲ ἐν Πλατωνείοις ποέημα ἀναγνόν-- τος τὸν ἱερὸν γάμον, καί τινος διὰ τὸ μυστικῶς πολλὰ μετ᾽ ἐνθουσιασμοῦ ἐπικεκρυμμένως εἰρῆσϑαι εἰπόντος μαίνεσϑαι τὸν Πορφύριον, ἐκεῖνος εἰς ἐπή- xoov ἔφη πάντων “ἔδειξας ὁμοῦ καὶ τὸν ποιητὴν καὶ τὸν φιλόσοφον καὶ τὸν ἱεροφάντην. ὅτε δὲ ὁ ῥήτωρ 4Π΄οφάνης ἀνέγνω ὑπὲρ ᾿Δ4λκιβιάδον τοῦ ἐν 9* 20 Porphyrius τῷ Συμποσίῳ τοῦ Πλάτωνος ἀπολογίαν δογματίξων χρῆναι ἀρετῆς ἕνεκα μαϑήσεως εἰς συνουσίαν αὖὗ- τὸν παρέχειν ἐρῶντι ἀφροδισίου μίξεως τῷ καϑη- γεμόνι, ἤιξε μὲν πολλάκις ἀναστὰς ἀπαλλαγῆναι τῆς συνόδου, ἐπισχὼν δ᾽ ἑαυτὸν μετὰ τὴν διάλυσιν τοῦ ἀκουστηρίου ἐμοὶ Πορφυρίῳ ἀντιγράψαι προσέταξε. ux ϑέλοντος δὲ τοῦ Διοφάνους τὸ βιβλίον δοῦναι διὰ τῆς μνήμης ἀναληφϑέντων τῶν ἐπιχειρημάτων ἀντιγράψας ἐγὼ καὶ ἐπὶ τῶν αὐτῶν ἀκροατῶν συν- ηγμένων ἀναγνοὺς τοσοῦτον τὸν Πλωτῖνον ηὔφρανα, ὡς κἀν ταῖς συνουσίαις συνεχῶς ἐπιλέγειν" βάλλ᾽ οὕτως, αἴ κέν τι φόως ἄνδρεσσι γένηαι. γράφοντος δὲ Εὐβούλου ᾿ϑήνηϑεν τοῦ Πλατωνι- κοῦ διαδόχου καὶ πέμποντος συγγράμματα ὑπέρ τι- νῶν Πλατωνικῶν ξητημάτων ἐμοὶ Πορφυρίῳ ταῦτα δίδοσϑαι émoís, καὶ σκοπεῖν καὶ ἀναφέρειν αὐτῷ τὰ γεγραμμένα ἠξίου. προσεῖχε δὲ τοῖς μὲν περὶ τῶν ἀστέρων κανόσιν οὐ πάνυ τι μαϑηματικῶς, τοῖς δὲ τῶν γενεϑλιαλόγων ἀποτελεστικοῖς ἀκρι-- βέστερον. καὶ φωράδας τῆς ἐπαγγελίας τὸ ἀνεχέγ- γυον ἐλέγχειν πολλαχοῦ καὶ ἐν τοῖς συγγράμμασιν οὐκ ὥκνησδ. 16. γεγόνασι δὲ κατ᾽ αὐτὸν τῶν Χριστιανῶν πολλοὶ μὲν καὶ ἄλλοι, αἱρετικοὶ δὲ ἐκ τῆς παλαιᾶς φιλοσοφίας ἀνηγμένοι οἱ περὶ ᾿4δέλφιον καὶ ᾽άχυ- Aivov, ot τὰ ᾿4λεξάνδρου τοῦ Μίβυος καὶ Φιλοκώ- μου καὶ Ζημοστράτου τοῦ Μυδοῦ συγγράμματα πλεῖστα κεχτημένοι ἀποκαλύψεις τε προφέροντες Ζωροάστρου καὶ Ζωστριανοῦ καὶ Νικοϑέου καὶ ᾿“λλογενοῦς καὶ Μέσου καὶ ἄλλων τοιούτων πολλοὺς ἐξηπάτων καὶ αὐτοὶ ἠπατημένοι, ὡς δὴ τοῦ Πλά- τῶνος εἰς τὸ βάϑος τῆς νοητῆς οὐσίας οὐ πελάσαν- 20 80 de vita Plotini. 21 τος. 096v αὐτὸς μὲν πολλοὺς ἐλέγχους ποιούμενος. ἐν ταῖς συνουσίαις, γράψας δὲ καὶ βιβλίον, ὅπερ πρὸς τοὺς Γνωστικοὺς ἐπεγράψαμεν, ἡμῖν τὰ λοιπὰ κρένειν καταλέλοιπεν. ᾿Ζμέλιος δὲ ἄχρι τεσσαρά- κοντα βιβλίων προκεχώρηκε πρὸς τὸ Ζωστριανοῦ βιβλέον ἀντιγράφων. Πορφύριος δὲ ἐγὼ πρὸς τὸ Ζωροάστρου συχνοὺς πεποίημαι ἐλέγχους, (ὅπως) νό- ϑον τὲ καὶ νέον τὸ βιβλέον παραδεικνὺς πεπλασμέ- νον tt ὑπὸ τῶν τὴν αἴρεσιν συστησαμένων εἰς δόξαν 10 τοῦ εἶναι τοῦ παλαιοῦ Ζωροάστρου τὰ δόγματα, ἃ αὐτοὶ εἵλοντο πρεσβεύειν. 11. τῶν δ᾽ ἀπὸ τῆς Ἑλλάδος τὰ Νουμηνίου αὐτὸν ὑποβάλλεσθαι λεγόντων καὶ τοῦτο πρὸς ᾽4μέ- λίον ἀγγέλλοντος Τρύφωνος τοῦ Στωικοῦ vs καὶ 16 Πλατωνικοῦ γέγραφεν ὁ ᾿4μέλιος βιβλίον, ὃ ἐπέ- γραψε μὲν περὶ τῆς κατὰ τὰ δόγματα τοῦ Πλωτίνου πρὸς τὸν Νουμήνιον διαφορᾶς, προσεφώνησε δὲ αὐτὸ Βασιλεῖ ἐμοί. Βασιλεὺς δὲ τοὔνομα τῷ Πορ- φυρίῳ ἐμοὶ προσῆν, κατὰ μὲν πάτριον διάλεκτον 20 Μάλχῳ κεκλημένῳ, ὅπερ μοι καὶ ὃ πατὴρ ὄνομα κέκλητο, τοῦ δὲ Μάλχου ἑρμηνείαν ἔχοντος βασι- AsUg, εἴ τις εἰς Ελληνίδα διάλεκτον μεταβάλλειν ἐθέλοι. ὅϑεν ὁ Aoyyivog μὲν προσφωνῶν τὰ περὶ δρμῆς Κλεοδάμῳ τὲ κἀμοὶ Πορφυρίῳ "Κλεόδαμέ τε 25 καὶ Μάλχε᾽ προὔγραψεν" ὁ δ᾽ ᾿Ζμέλιος ἑρμηνεύσας τοὔνομα, ὡς ὃ Νουμήνιος τὸν Μάξιμον εἰς τὸν Μέγαλον, οὕτως τὸν Μάλχον οὗτος εἰς τὸν Βασιλέα γράφει" "AudAtog Βασιλεῖ εὖ πράττειν. Αὐτῶν μὲν ἕνεκα 30 τῶν πανευφήμων ἀνδρῶν, οὖς διατεθϑρυλληκέναι σεαυτὸν φής, τὰ τοῦ ἑταίρου ἡμῶν δόγματα εἰς τὸν ᾿παμέα Νουμήνιον ἀναγόντων, οὐκ ἂν προηκάμην Q 22 Porphyrius φωνήν, σαφῶς ἐπίστασο. δῆλον γάρ, ὅτι xal τοῦτο ἐκ τῆς παρ᾽ αὐτοῖς ἀγαλλομένης προελήλυϑεν εὐστο-- μίας τε καὶ εὐγλωττίας, νῦν μὲν ὅτι πλατὺς φλή-- ψναφος. αὖϑις δὲ ὅτι ὑποβολιμαῖος, ἐκ τρίτων δὲ ὅτι καὶ τὰ φαυλότατα τῶν ὄντων ὑποβαλλόμενος τῷ διασιλλαίνειν αὐτὸν δηλαδὴ κατ᾽ αὐτοῦ λεγόν- τῶν. σοῦ δὲ τῇ προφάσει ταύτῃ οἰομένου δεῖν ἀπο-- χρῆσϑαι πρὸς τὸ καὶ τὰ ἡμῖν ἀρέσκοντα ἔχειν προ-- χειρότερα εἰς ἀνάμνησιν καὶ τὸ ἐπ᾽ ὀνόματι ἑταίρου ἀνδρὸς οἵου τοῦ Πλωτίνου μεγάλου εἰ καὶ πάλαι διαβεβοημένα ὁλοσχερέστερον γνῶναι ὑπήκουσα, καὶ νῦν ἥκω ἀποδιδούς Gov τὰ ἐπηγγελμένα ἐν τρισὶν ἡμέραις, ὡς καὶ αὐτὸς οἶσϑα, πεπονημένα. χρὴ δὲ αὐτὰ ὡς ἂν μὴ ἐκ τῆς τῶν συνταγμάτων ἐκείνων παραϑέσεως οὔτ᾽ οὖν συντεταγμένα οὔτ᾽ ἐξειλεγ-- μένα, ἀλλ᾽ ἀπὸ τῆς παλαιᾶς ἐντεύξεως ἀναπεπολη- μένα καὶ ὡς πρῶτα προὔπεδεν ἕκαστα οὕτω ταχϑέντα ἐνταῦϑα νῦν συγγνώμης δικαίας παρὰ σοῦ τυχεῖν, ἄλλως τε καὶ τοῦ βουλήματος τοῦ ὑπὸ τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμολογίαν ὑπαγομένου πρός τινων ἀνδρὸς οὐ μάλα προχείρου ἑλεῖν ὑπάρχοντος διὰ τὴν ἄλλοτε ἄλλως περὶ τῶν αὐτῶν ὡς ἂν δόξειε φοράν. ὅτι δέ, εἴ τι τῶν ἀπὸ τῆς οἰκείας ἑστίας παραχαράττοιτο, διορϑώσῃ εὐμενῶς, εὖ οἶδα. ἠνάγκασμαι δ᾽ ὡς ἔοικεν, ὥς πού φησιν ἡ τραγῳδία, ὧν φιλοπράγμων τῇ ἀπὸ τῶν τοῦ καϑηγεμόνος ἡμῶν δογμάτων δια-- στάσει εὐθύνειν τε καὶ ἀποποιεῖσϑαι. τοιοῦτον ἄρα ἦν τὸ σοὶ χαρίξεσϑαι ἐξ ἅπαντος βούλεσϑαι. ἔρρωσο." 18. ταύτην τὴν ἐπιστολὴν ϑεῖναι προήχϑην οὐ μόνον πίστεως χάριν τοῦ τοὺς τότε καὶ ἐπ᾽ αὐτοῦ γεγονότας τὰ Νουμηνίου οἴεσθαι ὑποβαλλόμενον κομπάξειν, ἀλλὰ καὶ ὅτι πλατὺν αὐτὸν φλήναφον 10 20 80 Cx 10 15 20 2b 30 de vita Plotini. 93 εἶναι ἡγοῦντο καὶ κατεφρόνουν τῷ μὴ νοεῖν ἃ λέγει καὶ τῷ πάσης δοφιστικῆς αὐτὸν σκηνῆς καϑαρεύειν καὶ τύφου, ὁμιλοῦντι δὲ ἐοικέναι ἐν ταῖς συνουσίαις καὶ μηδενὶ ταχέως ἐπιφαίνειν τὰς συλλογιστικὰς ἀνάγκας αὐτοῦ τὰς ἐν τῷ λόγῳ λαμβανομένας. ἔπα- ον δ᾽ οὖν τὰ ὅμοια ἐγὼ Πορφύριος, ὅτε πρῶτον αὐτοῦ ἠκροασάμην. διὸ καὶ ἀντιγράψας προσήγαγον δεικνύναι πειρώμενος, ὅτι ἔξω τοῦ νοῦ ὑφέστηκε τὰ νοητά. ᾿Δμέλιον δὲ ποιήσας ταῦτ᾽ ἀναγνῶναι, ἐπειδὴ ἀνέγνω, μειδιάσας 'Góv ἂν εἴη, ἔφη, “ὦ ᾿Δμέλιε, λῦσαι τὰς ἀπορίας, εἰς ἃς δι’ ἄγνοιαν τῶν ἡμῖν δοκούντων ἐμπέπτωκε.᾽ γράψαντος δὲ βιβλίον οὐ μικρὸν τοῦ ucA(ov πρὸς τὰς τοῦ Πορφυρίου ἀπορίας, καὶ αὖ πάλιν πρὸς τὰ γραφέντα ἀντιγρά- ψαντός μου, τοῦ δὲ ᾿Δμελίου καὶ πρὸς ταῦτα ἀντει-- πόντος, ἐκ τρίτων μόλις συνεὶς τὰ λεγόμενα ἐγὼ ὁ Πορφύριος μετεϑέμην καὶ παλινῳδίαν γράψας ἐν τῇ διατριβῇ ἀνέγνων. κἀκεῖϑεν λοιπὸν τά τε βι- βλία τὰ Πλωτίνου ἐπιστεύϑην, καὶ αὐτὸν τὸν δι- δαάσκαλον εἰς φιλοτιμέαν προήγαγον τοῦ διαρϑροῦν καὶ διὰ πλειόνων γράφειν τὰ δοκοῦντα. οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ "uéAvov εἰς τὸ συγγράφειν πρόϑυμον ἐποίησα. 19. ἣν δὲ ἔσχε καὶ “ογγῖνος περὶ τοῦ Πλωτί- νου δόξαν ἐξ ὧν μάλιστα πρὸς αὐτὸν ἐγὼ γράφων ἐσήμαινον, δηλώσει μέρος ἐπιστολῆς γραφείσης πρός μὲ ἐπέχον τοῦτον τὸν τρόπον. ἀξιῶν γάρ μὲ ἀπὸ τῆς Σικελίας κατιέναι πρὸς αὐτὸν εἰς τὴν Φοινίκην xol κομίξειν τὰ βιβλία τοῦ Πλωτίνου φησί" καὶ σὺ μὲν ταῦτά τὲ πέμπειν, ὅταν σοι δοκῇ, μᾶλλον δὲ xou(fsw: οὐ γὰρ ἂν ἀποσταίην τοῦ πολ- λάκις δεῖσθαί cov τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁδὸν τῆς ἑτέρωσε 24 Porphyrius προκρῖναι, κἂν εἰ μηδὲν Ov ἄλλο: τί yàg ἂν καὶ σοφὸν παρ᾽ ἡμῶν προσδοκῶν ἀφίκοιο; τήν ys πα- λαιὰν συνήϑειαν καὶ τὸν ἀέρα μετριώτατον ὄντα πρὸς ἣν λέγεις τοῦ σώματος ἀσϑένειαν: κἂν ἄλλο τι τύχῃς οἰηϑείς, παρ᾽ ἐμοῦ δὲ μηδὲν προσδοκᾶν καινότερον, μηδ᾽ οὖν τῶν παλαιῶν ὅσα φὴς ἀπο-- λωλεκέναι. τῶν γὰρ γραψόντων τοσαύτη σπάνις ἐνταῦϑα καϑέστηκεν, ὥστε νὴ τοὺς ϑεοὺς πάντα τὸν χρόνον τοῦτον τὰ λειπόμενα τῶν Πλωτίνου κατασκευάζων μόλις αὐτῶν ἐπεκράτησα τὸν ὑπο- γραφέα τῶν μὲν εἰωϑότων ἀπάγων ἔργων. πρὸς £vl ὃὲ τούτῳ τάξας γενέσϑαι. καὶ κέκτημαι μὲν ὅσα δοκεῖν πάντα καὶ τὰ νῦν ὑπὸ σοῦ πεμφϑέντα, κέκτημαι. δὲ ἡμιτελῶς" οὐ γὰρ μετρίως ἦν διημαρ- τημένα, καίτοι τὸν ἑταῖρον ᾿ζμέλιον ὥμην ἀναλή- ψεσϑαι τὰ τῶν γραφέων πταίσματα᾽ τῷ δ᾽ ἦν ἄλλα προυργιαίτερα τῆς τοιαύτης προσεδρείας. οὔκουν ἔχω τίνα χρὴ τρόπον αὐτοῖς ὁμιλῆσαι καίπερ ὑπερ- ἐπιϑυμῶν τά τε περὶ ψυχῆς καὶ τὰ περὶ τοῦ ὄντος ἐπισκέψασθαι" ταῦτα γὰρ οὖν καὶ μάλιστα διημάρ- τηται. καὶ πάνυ βουλοίμην ἂν ἐλϑεῖν μοι παρὰ σοῦ τὰ μετ᾽ ἀκριβείας γεγραμμένα τοῦ παραναγνώῶς-- ναι μόνον, εἶτα ἀποπέμψαι πάλιν. αὖϑις δὲ τὸν αὐτὸν ἐρῶ λόγον, ὅτι μὴ πέμπειν, ἀλλ᾽ αὐτὸν ἥκειν δ 10 15 20 ἔχοντα μᾶλλον ἀξιῶ ταῦτά τε xol τῶν λοιπῶν cl 25 τι διαπέφευγε τὸν ᾿ἡμέλιον. ἃ μὲν γὰρ ἤγαγεν, ἅπαντα διὰ σπουδῆς ἐκτησάμην. πῶς δ᾽ οὐκ ἔμελ- λον ἀνδρὸς ὑπομνήματα πάσης αἰδοῦς ἀξίου καὶ τιμῆς κτήσεσϑαι; τοῦτο γὰρ οὖν καὶ παρόντι σοι καὶ μακρὰν ἀπόντι καὶ περὶ τὴν Τύρον διατρίβοντι τυγχάνω δήπουϑεν ἐπεσταλκώς, ὅτι τῶν μὲν ὑπο- ϑέσεων οὐ πάνυ us τὰς πολλὰς προσέεσϑαι συμβέ- 80 σι 10 de vita Plotini. 95 puxs: τὸν δὲ τύπον τῆς γραφῆς καὶ τῶν ἐννοιῶν τἀνδρὸς τὴν πυκνότητα καὶ τὸ φιλόσοφον τῆς τῶν ξητημάτων διαϑέσεως ὑπερβαλλόντως ἄγαμαι καὶ φιλῶ καὶ μετὰ τῶν ἐλλογιμωτάτων ἄγειν τὰ τού- του βιβλία φαίην ἂν δεῖν τοὺς ξητητικούς.᾽ 20. ταῦτα ἐπιπλέον παρατέϑεικα τοῦ καϑ᾽ ἡμᾶς κριτικωτάτου γενομένου καὶ τὰ τῶν ἄλλων σχεδὸν πάντα τῶν xa αὑτὸν διελέγξαντος ᾿ δεικνὺς οἵα γέγονεν ἡ περὶ Πλωτίνου κρίσις" καίτοι τὰ πρῶτα ἐκ τῆς τῶν ἄλλων. ἀμαϑίας καταφρονητικῶς ἔχων πρὸς αὐτὸν διετέλει. ἐδόκει δὲ ἃ ἐκτήσατο ἐκ τῶν Ἀμελίου λαβὼν ἡμαρτῆσϑαι διὰ τὸ μὴ νοεῖν τοῦ ἀνδρὸς τὴν συνήϑη ἑρμηνείαν. εἰ γάρ τινα καὶ ἄλλα, καὶ τὰ παρ᾽ ᾿Αμελίου διώρϑωτο ὡς ἂν ἐκ τῶν 1ὅ 20 25 80 αὐτογράφων μετειλημμένα. ἔτι δὲ τοῦ “ογγίνου ἃ ἐν συγγράμματι γέγραφε περὶ Πλωτίνου vs καὶ ᾿Δμελίου καὶ τῶν καϑ᾽ ἑαυτὸν γεγονότων φιλοσόφων ἀναγκαῖον παραϑεῖναι, ἵνα καὶ πλήρης γένηται ἡ περὶ αὐτῶν κρίσις οἵα γέγονε vov ἐλλογιμωτάτου ἀνδρὸς καὶ ἐλεγκτικωτάτου. ἐπιγράφεται δὲ τὸ βι- βλίον Δογγίνου πρὸς Πλωτῖνον καὶ ΓΕεντιλιανὸν "uéALov περὶ τέλους. ἔχει δὲ τοιόνδε προοίμιον᾽ “πολλῶν καϑ᾽ ἡμᾶς, ὦ Μάρκελλε, γεγενημένων φιλοσόφων οὐχ ἥκιστα παρὰ τοὺς πρώτους τῆς ἡλι- κίας ἡμῶν χρόνους' ὁ μὲν γὰρ νῦν καιρὸς οὐδ᾽ εἰπεῖν ἔστιν ὅσην σπάνιν ἔσχηκε τοῦ πραγματος᾿ ἔτι δὲ μειρακέων ὄντων ἡμῶν οὐκ ὀλίγοι τῶν ἐν φιλοδοφίᾳ λόγων προέστησαν, oUg ἅπαντας μὲν ὑπῆρξεν ἰδεῖν ἡμῖν διὰ τὴν ἐκ παίδων ἐπὶ πολλοὺς τόπους ἅμα τοῖς γονεῦσιν ἐπιδημίαν, συγγενέσϑαι δὲ αὐτῶν τοῖς ἐπιβιώσασι κατὰ ταὐτὸ συχνοῖς ἔϑνεσι καὶ πόλεσιν ἐπιμίξαντας" οἱ μὲν καὶ διὰ γραφῆς 26 Porphyrius ἐπεχείρησαν τὰ δοκοῦντα σφίσι πραγματεύεσϑαι καταλιπόντες τοῖς ἐπιγιγνομένοις τῆς παρ᾽ αὐτῶν ἀφελείας μετασχεῖν, oí δ᾽ ἀποχρῆναι σφίσιν ἡγή- ὅαντο τοὺς συνόντας προβιβάξειν εἰς τὴν τῶν ἀρε- σκόντων ἕαυτοῖς κατάληψιν. ὧν τοῦ μὲν προτέρου γεγόνασι τρόπου Πλατωνικοὶ μὲν Εὐκλείδης καὶ Δημόκριτος καὶ Προκλῖνος ὁ περὶ τὴν Τρῳάδα δια- τρίψας οἵ τε μέχρι νῦν ἐν τῇ Ῥώμῃ δημοσιεύοντες Πλωτῖνος καὶ Γεντιλιανὸς ᾿Δἀμέλιος ὁ τούτου γνώρι- μος, Στωικῶν δὲ Θεμιστοκλῆς καὶ Φοιβίων οἵ τε μέχρι πρῴην ἀκμάσαντες ᾿Αννιός τε καὶ Μήδιος, Περιπατητικῶν δὲ ὁ ᾿4λεξανδρεὺς Ἡλιόδωρος" τοῦ δὲ δευτέρου Πλατωνικοὶ μὲν ᾿Δἀμμώνιος καὶ $29i- γένης, οἷς ἡμεῖς τὸ πλεῖστον τοῦ χρόνου προσεφοι-- τήσαμεν, ἀνδράσιν οὐκ ὀλίγῳ τῶν καϑ' ἑαυτοὺς εἰς σύνεσιν διενεγκοῦσιν, οἵ τε ᾿ϑήνησι διάδοχοι Θεό-- δοτος καὶ Εὔβουλος" καὶ γὰρ εἴ τι τούτων γέγρα-- πταί τισιν, ὥσπερ ϑριγένει μὲν τὸ περὶ δαιμόνων, Εὐβούλῳ δὲ τὸ περὶ τοῦ Φιλήβου καὶ τοῦ Γοργίου καὶ τῶν ᾿“ριστοτέλει πρὸς τὴν Πλάτωνος πολιτείαν ἀντειρημένων, οὐκ ἐχέγγυα πρὸς τὸ μετὰ τῶν ἐξειρ-- γασμένων τὸν λόγον αὐτοὺς ἀριϑμεῖν ἂν γένοιτο πάρεργον τῇ τοιαύτῃ χρησαμένων σπουδῇ καὶ μὴ προηγουμένην περὶ τοῦ γράφειν ὁρμὴν λαβόντων᾽ τῶν δὲ Στωικῶν Ἑ ρμῖνος καὶ “υσίμαχος οἵ τε ἐν ἄστει καταβιώσαντες ᾿Αϑήναιος καὶ Μουσώνιος, καὶ Περιπατητικῶν ᾿ἀμμώνιος καὶ Πτολεμαῖος φιλολο- γώτατοι μὲν τῶν καϑ'᾽ ἑαυτοὺς ἄμφω γενόμενοι καὶ μάλιστα ὁ ᾿Δμμώνιος" οὐ γὰρ ἔστιν ὅστις ἐκείνῳ γέγονεν εἰς πολυμάϑειαν παραπλήσιος" οὐ μὴν καὶ 80 γράψαντές γε τεχνικὸν οὐδέν, ἀλλὰ ποιήματα καὶ e 3 - ^ λόγους ἐπιδεικτικούς, ἅπερ ovv καὶ σωϑῆναι τῶν 10 1ὅ 20 2ὅ 80 de vita Plotini. 9t ἀνδρῶν τούτων οὐχ ἑκόντων οἶμαι" μὴ yàg ἂν αὖ- τοὺς δέξασϑαι διὰ τοιούτων βιβλίων ὕστερον γενέσϑαι γνωρίμους, ἀφέντας σπουδαιοτέροις συγγράμμασι τὴν ἑαυτῶν ἀποϑησαυρίσαι διάνοιαν. τῶν δ᾽ οὖν γραψάντων οἱ μὲν οὐδὲν πλέον ἢ συναγωγὴν καὶ μεταγραφὴν τῶν τοῖς πρεσβυτέροις συντεϑέντων ἐποιήσαντο, καϑάπερ Εὐκλείδης καὶ Ζημόκριτος καὶ Προκλῖνος, oí δὲ μικρὰ κομιδῇ πράγματα τῆς τῶν παλαιῶν ἱστορίας ἀπομνημονεύσαντες εἰς τοὺς αὖ- τοὺς τόπους ἐκείνοις ἐπεχείρησαν συντιϑέναι βιβλία, καϑάπερ "Αννιός τε καὶ Μήδιος καὶ Φοιβέων, οὗτος μὲν ἀπὸ τῆς ἐν τῇ λέξει κατασκευῆς γνωρίξεσϑαι μᾶλλον ἢ τῆς ἐν τῇ διανοίᾳ συντάξεως ἀξιῶν" οἷς καὶ τὸν Ἡλιόδωρον συγκατανείμειέ τις ἄν, οὐδ᾽ ἐκεῖνον παρὰ τὰ τοῖς πρεσβυτέροις ἐν ταῖς ἐκροά- σεσιν εἰρημένα πλέον τι συμβαλλόμενον εἰς τὴν τοῦ λόγου διάρϑρωσιν" οἱ δὲ καὶ πλήϑει προβλημάτων ἃ μετεχειρίδαντο τὴν σπουδὴν τοῦ γράφειν ἀπο- δειξάμενοι καὶ τρόπῳ ϑεωρίας ἰδίῳ χρησάμενοι Πλω-- τῖνός εἰσι καὶ Γεντιλιανὸς ᾿Δμέλιος, ὁ μὲν τὰς Πυ- ϑαγορείους ἀρχὰς καὶ Πλατωνικάς, ὡς ἐδόκει, πρὸς σαφεστέραν τῶν πρὸ αὐτοῦ καταστησάμενος ἐξήγη- σιν" οὐδὲ γὰρ οὐδ᾽ ἐγγύς τι τὰ Νουμηνίου καὶ Κρονίου καὶ Μοδεράτου καὶ Θρασύλλου τοῖς Πλω- τίνου περὶ τῶν αὐτῶν συγγράμμασιν εἰς ἀκρίβειαν" ὁ δὲ ᾿Δμέλιος κατ᾽ ἴχνη μὲν τούτου βαδίξειν προ- αἱρούμενος καὶ τὰ πολλὰ μὲν τῶν αὐτῶν δογμάτων ἐχόμενος, τῇ δὲ ἐξεργασίᾳ πολὺς ὧν καὶ τῇ τῆς ἑρμηνείας περιβολῇ πρὸς τὸν ἐναντίον ἐκείνῳ ξῆλον ὑπαγόμενος, ὧν καὶ μόνων ἡμεῖς ἄξιον εἶναι νομί- Couev ἐπισκοπεῖσθαι τὰ συγγράμματα. τοὺς μὲν γὰρ λοιποὺς τί τις ἂν κινεῖν οἴοιτο δεῖν ἀφεὶς ἐξετάξειν 28 Porphyrius ἐκείνους, παρ᾽ ὧν ταῦτα λαβόντες οὗτοι γεγράφασιν οὐδὲν αὐτοὶ παρ᾽ αὑτῶν προσϑέντες οὐχ ὅτι τῶν κεφαλαίων, ἀλλ᾽ οὐδὲ τῶν ἐπιχειρημάτων, οὐδ᾽ οὖν ἢ συναγωγῆς τῶν παρὰ τοῖς πλείοσιν ἢ κρίσεως τοῦ βελτίονος ἐπιμεληϑέντες. ἤδη μὲν οὖν καὶ δι᾽ ἄλ- ὅ λῶν τουτὶ πεποιήκαμεν, ὥσπερ καὶ τῷ μὲν ΓΕεντι-- λιανῷ περὶ τῆς κατὰ Πλάτωνα δικαιοσύνης ἀντει-- πόντες,. τοῦ δὲ Πλωτίνου τὸ περὶ τῶν ἰδεῶν ἐπι-- σκεψάμενοι" τὸν μὲν γὰρ κοινὸν ἡμῶν τε κἀκείνων ἑταῖρον ὄντα, Βασιλέα τὸν Τύριον, οὐδ᾽ αὐτὸν ὀλίγα 10 πεπραγματευμένον κατὰ τὴν τοῦ Πλωτίνου μίμησιν, ὃν ἀποδεξάμενος μᾶλλον τῆς παρ᾽ ἡμῖν ἀγωγῆς ἐπεχείρησε διὰ συγγράμματος ἀποδεῖξαι βελτέω δό- ξἕαν περὶ τῶν ἰδεῶν τῆς ἡμῖν ἀρεσκούσης ἔχοντα, μετρίως ἀντιγραφῇ διελέγξαι δοκοῦμεν οὐκ εὖ πα- 15 λινῳδήσαντα κἀν τούτοις οὐκ ὀλίγας τῶν ἀνδρῶν τούτων κεκινηκότες δόξας, ὥσπερ κἀν τῇ πρὸς τὸν ᾿Αμέλιον ἐπιστολῇ, μέγεϑος μὲν ἐχούσῃ συγγράμ- ιἰατος, ἀποκρινομένῃ δὲ πρὸς ἄττα τῶν ὑπ᾽ αὐτοῦ πρὸς ἡμᾶς ἀπὸ τῆς Ῥώμης ἐπεσταλμένων, ἣν αὐτὸς 20 μὲν ἐπιστολὴν περὶ τοῦ τρόπου τῆς Πλωτίνου φι-- λοσοφίας ἐπέγραψεν, ἡμεῖς δὲ αὐτὸ μόνον προσηρ- κέσϑημεν τῇ κοινῇ τοῦ συγγράμματος ἐπιγραφῇ πρὸς τὴν ᾿Αμελίου ἐπιστολὴν αὐτὸ προσαγορεύ- δαντες.᾽ 25 21. ἐν δὴ τούτοις τότε ὡμολόγησε μὲν πάντων τῶν ἐπ᾽ αὐτοῦ γεγονότων πλήϑει τε προβλημάτων διενεγκεῖν Πλωτῖνόν τε xol ᾿Ζμέλιον, τρόπῳ δὲ ϑεωρίας ἰδίῳ μάλιστα τούτους χρήσασϑαι, τὰ Νου- μηνίου δὲ οὐχ ὅτι ὑποβάλλεσθαι καὶ τἀκείνου πρε-- 80 σβεύειν δόγματα, ἀλλὰ τὰ τῶν Πυϑαγορείων αὐτοῦ τε ἑλομένους μετιέναι δόγματα, καὶ οὐδ᾽ ἐγγὺς εἶναι 10 1ὅ 20 25 80 de vita Plotini. 209 τὰ Νουμηνίου καὶ Κρονίου καὶ Μοδεράτου καὶ Θρασύλλου τοῖς Πλωτίνου περὶ τῶν αὐτῶν συγγράμ- μασιν εἰς ἀκρίβειαν. εἰπὼν δὲ περὶ "AyusA(ov, ὅτι κατ᾽ ἴχνη μὲν τοῦ Πλωτίνου ἐβάδιξε, τῇ δὲ ἐξερ- γασίᾳ πολὺς ὧν καὶ τῇ τῆς ἑρμηνείας περιβολῇ πρὸς τὸν ἐναντίον ἐκείνῳ ξῆλον ὕπηγετο, ὅμως μνησϑεὶς ἐμοῦ Πορφυρίου ἔτι ἀρχὰς ᾿ἔχοντος τῆς πρὸς τὸν “Πλωτῖνον συνουσίας φησὶν ὅτι *0 δὲ κοινὸς ἡμῶν τε κἀκείνων ἑταῖρος Βασιλεὺς ὁ Τύριος οὐδ᾽ αὐτὸς ὀλίγα πεπφαγματευμένος κατὰ τὴν Πλωτίνου μέμη- σιν συνέϑηκε᾽, ταῦτα ὄντως κατιδών, ὅτι τῆς Auc- Atov περιβολῆς τὸ ἀφιλόσοφον παντελῶς ἐφυλαξά- μην καὶ πρὸς ξῆλον τὸν Πλωτίνου γράφων ἀφεώρων. ἀρκεῖ τοίνυν ὁ τοσοῦτος ἀνὴρ καὶ ἐν κρίσει πρῶτος ὧν καὶ ὑπειλημμένος ἄχρι νῦν τοιαῦτα γράφων περὶ Πλωτίνου, ὡς sí καὶ καλοῦντί ue τὸν Πορφύριον συνέβη δυνηϑῆναι συμμῖξαι αὐτῷ, οὐδ᾽ ἂν ἀντέ- γραψεν, ἃ πρὶν ἀκριβῶσαι τὸ δόγμα γράψαι ἐπε- χείρησεν. 22, ἀλλὰ τιή μοι ταῦτα περὶ δρῦν ἢ περὶ πέ- τραν --- φησὶν ὁ Ἡσίοδος --- λέγειν; εἰ γὰρ δεῖ ταῖς μαρτυρίαις χρῆσϑαι ταῖς παρὰ τῶν σοφῶν γεγενη- μέναις, τίς ἂν εἴη σοφώτερος ϑεοῦ; καὶ ϑεοῦ τοῦ ἀληϑῶς εἰρηκότος" οἶδα δ᾽ ἐγὼ ψάμμου τ᾽ ἀριϑμὸν καὶ μέτρα ϑα- λάσσης καὶ κωφοῦ ξυνίημι καὶ οὐ λαλέοντος ἀκούω. ὁ γὰρ δὴ ᾿ἀπόλλων ἐρομένου τοῦ "usi(ov, ποῖ ἡ Πλωτένου ψυχὴ κεχώρηκεν, ὁ τοσοῦτον εἰπὼν περὶ Σωκράτους" ἀνδρῶν ἁπάντων Σωκράτης σοφώτατος, ἐπάκουσον, ὅσα καὶ οἷα περὶ Πλωτίνου ἐθέσπισεν" 30 Porphyrius ἄμβροτα φορμίξειν ἀναβάλλομαι ὕμνον ἀοιδῆς ἀμφ᾽ ἀγανοῖο φέλοιο μελιχροτάτῃσιν ὑφαίνων φωναῖς εὐφήμου κιϑάρης χρυσέῳ ὑπὸ πλήκτρῳ. κλήξω καὶ Μούσας ξυνὴν ὄπα γηρύσασϑαι παμφώνοις ἰαχῇσι παναρμονίοισί τ᾽ ἐρωαῖς, 5 olov ἐπ’ Αἰακίδῃ στῆσαι χορὸν ἐκλήιχϑεν ἀϑανάτων μανίῃσιν Ὁμηρείῃσί τ᾽ ἀοιδαῖς. ἀλλ᾽ ἄγε Movoaov ἱερὸς χορός, ἠπύσωμεν εἰς ἕν ἐπιπνείοντες ἀοιδῆς τέρματα παδης" ὕμμι καὶ ἐν μέσσῃσιν ἐγὼ Φοῖβος βαϑυχαίτης." 10 δαῖμον, ἄνερ τὸ πάροιϑεν, ἀτὰρ νῦν δαίμονος αἴσῃ ϑειοτέρῃ πελάων, ὅτ᾽ ἐλύσαο δεσμὸν ἀνάγκης ἀνδρομέης, ῥδεϑέων δὲ πολυφλοίσβοιο κυδοιμοῦ ῥωσάμενος πραπίδεσσιν ἐς ἠόνα νηχύτου ἀκτῆς νήχε᾽ ἐπειγόμενος δήμου ἀπονόσφιν ἀλιτρῶν 15 στηρίξαι καϑαρῆς ψυχῆς εὐκαμπέα οἴμην, ἦχι ϑεοῖο σέλας περιλάμπεται, ἦχι ϑέμιστες ἐν καϑαρῷ ἀπάτερϑεν ἀλιτροσύνης ἀϑεμίστου. καὶ τότε μὲν σκαίροντι πικρὸν κῦμ᾽ ἐξυπαλύξαι αἰμοβότου βιότοιο καὶ ἀσηρῶν (Aíyycv 20 ἐν μεσάτοισι κλύδωνος ἀνωίστου τε κυδοιμοῦ πολλάκις ἐκ μακάρων φάνϑη σκοπὸς ἐγγύϑι ναίων. πολλάκι δεῖο νόοιο βολὰς λοξῇσιν ἁταρποῖς ἱεμένας φορέεσϑαι ἐρωῇσιν σφετέρῃσιν ὀρϑοπόρους ἀνὰ κύκλα καὶ ἄμβροτον οἶμον ἄειραν 25 ἀθάνατοι ϑαμινὴν φαέων ἀκτῖνα πορόντες ὕσσοισιν δέρκεσϑαι ἀπὸ σκοτίης λυγαίης. οὐδέ 6s παμπήδην βλεφάρων ἔχε νήδυμος ὕπνος" ἀλλ᾽ ἄρ᾽ ἀπὸ βλεφάρων σκεδάσας κηλῖδα βαρεῖαν ἀχλύος ἐν δίνῃσι φορεύμενος ἔδρακες ὕσσοις 80 πολλά ve καὶ χαρίεντα. τά xsv ῥέα οὔτις ἴδοιτο ἀνθρώπων, ὅσσοι σοφίης μαιήτορες ἔπλευν. de vita Plotini. 31 νῦν δ᾽ ὅτε δὴ σκῆνος μὲν ἐλύσαο, σῆμα δ᾽ ἔλειψας ψυχῆς δαιμονίης, μεϑ᾽ ὁμήγυριν ἔρχεαι ἤδη δαιμονίην ἐρατοῖσιν ἀναπνείουσαν divos, ἔνϑ᾽ ἕνι μὲν φιλότης. ἕνι δ᾽ ἵμερος ἁβρὸς ἰδέσϑαι, 5 εὐφροσύνης πλείων καϑαρῆς, πληρούμενος αἰὲν ἀμβροσίων ὀχετῶν ϑεόϑεν, ὅϑεν ἐστὶν ἐρώτων πείσματα, καὶ γλυκερὴ πνοιὴ καὶ νήνεμος αἰϑήρ᾽ χρυσείης γενεῆς μεγάλου Διὸς ἧχι νέμονται Μίνως καὶ Ῥαδάμανϑυς ἀδελφεοί, ἦχι δίκαιος 10 «Ἵἰακός., ἦχι “Πλάτων, ἱερὴ lg, ἧχί τε καλός ᾿Πυϑαγόρης 0060, τε χορὸν στήριξαν ἔρωτος ἀϑανάτου, ὅσσοι γενεὴν ξυνὴν ἐλάχοντο δαίμοσιν ὀλβίστοις, ὅϑι τοι κέαρ ἐν ϑαλίῃσιν αἰὲν ἐυφροσύνῃσιν ἰαίνεται. ὦ μάκαρ, ὅσσους 18 ὀτλήσας ἀριϑμοὺς ἀέϑλων μετὰ δαίμονας ἁγνοὺς πωλέεαι ξαμενέσσι κορυσσάμενος ξωῇσι. στήσωμεν μολπήν τε χοροῦ τ᾽ εὐδινέα κύκλον Πλωτίνου, Μοῦσαι πολυγηϑέες" αὐτὰρ ἐμεῖο χρυσείη κιϑάρη τόσσον φράδσεν εὐαίωνι. 20 23. ἐν δὴ τούτοις εἴρηται μὲν ὅτι ἀγαϑὸς yé- γονε καὶ ἥπιος καὶ πρᾶός ye μάλιστα καὶ μείλιχος, ἅπερ καὶ ἡμεῖς ὄντως ἔχοντι συνήδειμεν" εἴρηται δ᾽ ὅτι ἄγρυπνος καὶ καϑαρὰν τὴν ψυχὴν ἔχων καὶ ἀεὶ σπεύδων πρὸς τὸ ϑεῖον, οὗ διὰ πάσης τῆς ψυχῆς 25 ἤρα, ὅτι τὲ πάντ᾽ ἐποίει ἀπαλλαγῆναι [καὶ] πικρὸν κῦμ᾽ ἐξυπαλύξαι τοῦ αἰμοβότου τῇδε βίου. οὕτως δὲ μάλιστα τούτῳ τῷ δαιμονίῳ φωτὶ πολλάκις ἀνά-- γοντι ἑαυτὸν εἰς τὸν πρῶτον καὶ ἐπέκεινα ϑεὸν ταῖς ἐννοίαις καὶ κατὰ τὰς ἐν τῷ Συμποσέῳ ὑφηγημένας 80 ὁδοὺς τῷ Πλάτωνι ἐφάνη ἐκεῖνος ὁ ϑεὸς ὁ μήτε μορφὴν μήτε τινὰ ἰδέαν ἔχων, ὑπὲρ δὲ νοῦν καὶ πᾶν τὸ νοητὸν ἱδρυμένος. ᾧ δὴ καὶ ἐγὼ Πορφύριος 92 Porphyrius ἅπαξ λέγω πλησιάσαι καὶ ἐνωϑῆναι ἔτος ἄγων ἕξη-- κοστόν τὲ καὶ ὄγδοον. ἐφάνη γοῦν τῷ Πλωτίνῳ σκοπὸς ἐγγύϑι ναίων. τέλος γὰρ αὐτῷ καὶ σκοπὸς ἦν τὸ ἐνωϑῆναι καὶ πελάσαι τῷ ἐπὶ πᾶσι ϑεῷ. ἔτυχε δὲ τετράκις που, ὅτε αὐτῷ συνήμην, τοῦ σκοποῦ τούτου ἐνεργείᾳ ἀρρήτῳ (καὶ οὐ δυνάμει). καὶ ὅτι λοξῶς φερόμενον πολλάκις οἵ ϑεοὶ κατηύϑυναν 9a— μινὴν φαέων ἀκτῖνα πορόντες, ὡς ἐπισκέψει τῇ παρ᾽ ἐκείνων καὶ ἐπιβλέψει γραφῆναι τὰ γραφέντα, εἴ- ρηται. ἐκ δὲ τῆς ἀγρύπνου ἔσωϑέν τε xal ἔξωϑεν ϑέας ἔδρακες, φησίν, ὄσσοις πολλά τε καὶ χαρίεντα, τά xtv ῥέα οὔτις ἴδοιτο ἀνθρώπων τῶν φιλοσοφίᾳ προσεχόντων. ἡ γὰρ δὴ τῶν ἀνθρώπων ϑεωρία ἀνθρωπίνης μὲν ἂν γένοιτο ἀμείνων: ὡς δὲ πρὸς τὴν ϑείαν γνῶσιν χαρίεσσα μὲν ἂν εἴη, οὐ μὴν ὥστε τὸ βάϑος ἑλεῖν ἂν δυνηϑῆναι, ὅπερ αἱροῦσιν of ϑεοί. ταῦτα μὲν οὖν ὅτι ἔτι σῶμα περικείμενος ἐνήργει καὶ τίνων ἐτύγχανε δεδήλωκε. μετὰ δὲ τὸ λυϑῆναι ἐκ τοῦ σώματος ἐλθεῖν μὲν αὐτόν φησιν εἰς τὴν δαιμονίαν ὁμήγυριν, πολιτεύεσϑαι δ᾽ ἐκεῖ φιλότητα, ἵμερον, εὐφροσύνην, ἔρωτα ἐξημμένον τοῦ $9500, τετάχϑαι δὲ καὶ τοὺς λεγομένους δικαστὰς τῶν ψυχῶν, παῖδας τοῦ ϑεοῦ, Μίνω καὶ Ῥαδάμαν- ϑυν xal Αἰακόν, πρὸς oUg οὐ δικασϑησόμενον oi- χεῦϑαι, συνεσόμενον δὲ τούτοις, οἷς καὶ οἱ ἄλλοι ϑεοῖς ἀρεστοὶ σύνεισιν. [εἰσὶ] δὲ οὗτοι Πλάτων, Πυ-- ϑαγόρας ὁπόσοι vs ἄλλοι χορὸν στήριξαν ἔρωτος ἀϑανάτου" ἐκεῖ δὲ τὴν γένεσιν τοὺς ὀλβίστους δαί-- μονας ἔχειν βίον vs μετιέναι τὸν ἐν ϑαλίαις καὶ εὐφροσύναις καταπεπυκνωμένον καὶ τοῦτον διατε-- λεῖν καὶ ὑπὸ ϑεῶν μακαριξόμενον.. ὃ 24. τοιοῦτος μὲν οὖν ὁ Πλωτίνου ἡμῖν ἴἔστό-- 20 25 10 1ὅ 20 25 80 de vita Plotini. 33 ρηται βίος. ἐπεὶ δὲ αὐτὸς τὴν διάταξιν καὶ τὴν διόρϑωσιν τῶν βιβλίων ποιεῖσθαι ἡμῖν ἐπέτρεψεν, ἐγὼ δὲ κἀκείνῳ ξῶντι ὑπεσχόμην καὶ τοῖς ἄλλοις ἐπηγγειλάμην ποιῆσαι τοῦτο, πρῶτον μὲν τὰ βιβλία οὐ κατὰ χρόνους ἐᾶσαι φύρδην ἐκδεδομένα ἐδι-- καίωσα, μιμησάμενος δ᾽ ᾿“πολλόδωρον τὸν ᾿ά4ϑη- ναῖον καὶ ᾿Ανδρόνικαν τὸν Περιπατητικόν, ὧν ὁ μὲν Ἐπίχαρμον τὸν κωμῳδιογράφον εἰς δέκα τόμους φέρων συνήγαγεν, ὁ δὲ τὰ ᾿Δριστοτέλους καὶ Θεο- φράστου εἰς πραψματείας διεῖλε τὰς οἰκείας ὑπο- ϑέσεις εἰς ταὐτὸν συναγαγών" οὕτω δὴ καὶ ἐγὼ πεντήκοντα τέσσαρα ὄντα ἔχων τὰ τοῦ Πλωτίνου βιβλία διεῖλον μὲν εἰς ἕξ ἐννεάδας τῇ τελειότητι τοῦ ἕξ ἀριϑμοῦ καὶ ταῖς ἐννδάσιν ἀσμένως ἐπιτυχών, ἑκάστῃ δὲ ἐννεάδι τὰ οἰκεῖα φέρων συνεφόρησα δοὺς καὶ τάξιν πρώτην τοῖς ἐλαφροτέροις προβλή- μασιν. ἡ μὲν γὰρ πρώτη ἐννδὰς ἔχει τὰ ἠϑικω- τερα τάδε" | | τί τὸ ξῷον καὶ τίς ὁ ἄνθρωπος. περὶ ἀρετῶν. περὶ διαλεατικῆς. περὶ εὐδαιμονίαρ. εἰ ἐν παᾳρατάσει χρόνου τὸ εὐδαιμονεῖν. περὶ τοῦ καλοῦ. περὶ τοῦ πρώτου ἀγαϑοῦ καὶ τῶν ἄλλων ἀγαϑῶν. πόϑεν τὰ κακα. περὶ τῆς ἐκ τοῦ βίου εὐλόγου ἐξαγωγῆς. ἡ μὲν οὖν πρώτη ἐννδὲς τάδε περιέχει ἠϑικῶ-- τέρας ὑποϑέσδεις περιλαβοῦσα. ἡ δὲ δευτέρα τῶν φυσικῶν συναγωγὴν ἔχουσα τὰ περὶ κόσμου καὶ τὰ τῷ κόσμῳ ἀνήκοντα περιέχει. ἔστι δὲ ταῦτα᾽ περὶ τοῦ κόσμου. | ProTIX. 3 84 Porphyrius περὶ τῆς κυκλοφορίας. εἰ ποιεῖ τὰ ἄστρα. περὶ τῶν δύο ὑλῶν. περὶ τοῦ δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ. περὶ ποιότητος καὶ εἴδους. 5 περὶ τῆς δι’ ὅλων xQ&ctOg. πῶς τὰ πόρρω ὁρώμενα μικρὰ φαίνεται. πρὸς τοὺς κακὸν τὸν δημιουργὸν τοῦ κόσμου καὶ τὸν κόσμον κακὸν εἶναι λέγοντας. ἡ δὲ τρίτη ἐννεὰς ἔτι τὰ περὶ κόσμου ἔχουσα περι- 10 είληφε τὰ περὶ τῶν κατὰ κόσμον ϑεωρουμένων ταῦτα" περὶ εἱμαρμένης. . περὶ προνοίας πρῶτον. περὶ προνοίας δεύτερον. περὶ τοῦ εἰληχότος ἡμᾶς δαίμονος. 15 περὶ ἔρωτος. περὶ τῆς ἀπαϑείας τῶν ἀσωμάτων. περὶ αἰῶνος καὶ χρόνου. περὶ φύσεως καὶ ϑεωρίας καὶ τοῦ ἕνός. ἐπισκέψεις διάφοροι. 90 2D. ταύτας τὰς τρεῖς ἐννεάδας ἡμεῖς ἐν ἑνὶ σω-- ματίῳ τάξαντες κατεδκευάσαμεν. ἐν δὲ τῇ τρίτῃ ἐννεάδι ἐτάξαμεν καὶ τὸ περὶ τοῦ εἰληχότος ἡμᾶς δαίμονος, ὅτι καϑόλου ϑεωρεῖται τὰ περὶ αὐτοῦ καὶ ἔστι τὸ πρόβλημα καὶ παρὰ τοῖς τὰ κατὰ τὰς γε- 25 νέδσεις τῶν ἀνθρώπων σκχεπτομένοις. ὁμοίως δὲ καὶ ὁ περὶ ἔρωτος τόπος. τὸ δὲ περὶ αἰῶνος καὶ χρό- - vov διὰ τὰ περὶ τοῦ χρόνου ἐνταῦϑα ἐτάξαμεν. τὸ ὃὲ περὶ φύσεως καὶ ϑεωρίας καὶ τοῦ ἑνὸς διὰ τὸ περὶ φύσεως κεφάλαιον ἐνταῦϑα τέτακται. ἡ δὲ 80 τετάρτη ἐννεὰς μετὰ τὰ περὶ κόσμου τὰ περὶ ψυχῆς εἴληχε συγγράμματα. ἔχει δὲ τάδε" 10 18 20 25 de vita Plotini. 35 περὶ οὐσίας ψυχῆς πρῶτον. περὶ οὐσίας ψυχῆς δεύτερον. περὶ ψυχῆς ἀποριῶν πρῶτον. περὶ ψυχῆς ἀποριῶν δεύτερον. περὶ ψυχῆς ἀποριῶν τρίτον ἢ περὶ ὄψεως. περὶ αἰσϑήσεως καὶ μνήμης. περὶ ἀϑανασίας ψυχῆς. περὶ τῆς εἰς τὰ σώματα καϑόδου τῆς ψυχῆς. εἰ πᾶσαι αἵ ψυχαὶ μία. ἡ μὲν οὖν τετάρτη ἐννεὰς τὰς περὶ ψυχῆς αὐ- τῆς ὑποϑέδεις ἔσχε πάσας. ἡ δὲ πέμπτη ἔχει μὲν τὰς περὶ νοῦ, περιέχει δὲ ἕκαστον τῶν βιβλίων ἔν τισι καὶ περὶ τοῦ ἐπέκεινα καὶ περὶ τοῦ ἐν ψυχῇ νοῦ καὶ περὶ τῶν ἰδεῶν. ἔστι δὲ τάδε" περὶ τῶν τριῶν ἀρχικῶν ὑποστάσεων. περὶ γενέσεως καὶ τάξεως τῶν μετὰ τὸ πρῶτον. περὶ τῶν γνωριστικῶν ὑποστάδεων καὶ τοῦ ἐπέ- κεινα. πῶς ἀπὸ τοῦ EUST τὸ μετὰ τὸ πρῶτον καὶ περὶ τοῦ évóg. ὅτε οὐκ ἔξω τοῦ νοῦ τὰ νοητὰ καὶ περὶ τά- γαϑοῦ. περὶ τοῦ τὸ ἐπέκεινα τοῦ ὄντος μὴ νοεῖν καὶ τί τὸ πρώτως νοοῦν καὶ τί τὸ δευτέρως. περὶ τοῦ εἰ καὶ τῶν xa9' ἕκαστα ἔστιν εἴδη. περὶ τοῦ νοητοῦ κάλλους. περὶ νοῦ καὶ τῶν ἰδεῶν καὶ τοῦ ὄντος. 20. καὶ τὴν τετάρτην οὖν καὶ τὴν πέμπτην ἐν-- νεάδα εἰς ἕν σωμάτιον κατετάξαμεν. λοιπὴν δὲ τὴν 80 ἕκτην ἐννεάδα εἰς ἕν ἄλλο σωμάτιον, ὡς διὰ τριῶν σωματίων γεγράφϑαι τὰ Πλωτίνου πάντα, ὧν τὸ μὲν πρῶτον σωμάτιον ἔχει τρεῖς ἐννεάδας, τὸ δὲ 4} 86 Porphyrius de vita Plotini. δεύτερον δύο, τὸ δὲ τρίτον μίαν. ἔστι δὲ τὰ τοῦ τρίτου σωματίου, ἐννεάδος δὲ ἕκτης, ταῦτα" περὶ τῶν γενῶν τοῦ ὄντος πρῶτον. περὶ τῶν γενῶν τοῦ ὄντος δεύτερον. περὶ τῶν γενῶν τοῦ ὄντος τρίτον. περὶ τοῦ τὸ ὃν ἕν καὶ ταὐτὸ ὃν ἅμα πανταχοῦ εἶναι ὅλον πρῶτον. περὶ τοῦ τὸ ὃν ἕν καὶ ταὐτὸ ὃν ἅμα πανταχοῦ εἶναι ὅλον δεύτερον. σερὶ ἀριϑμῶν. πῶς τὸ πλῆϑος τῶν ἰδεῶν ὑπέστη καὶ περὶ τά- γαϑοῦ. περὶ τοῦ ἑκουσίου καὶ ϑελήματος τοῦ ἕνός. περὶ τἀγαϑοῦ ἢ τοῦ évOg. τὰ μὲν οὖν βιβλία εἰς ἕξ ἐννεάδας τοῦτον τὸν τρόπον κατετάξαμεν τέσσαρα καὶ πεντήχοντα ὄντα" καταβεβλήμεϑα δὲ καὶ εἴς τινα αὐτῶν ὑπομνήματα ἀτάκτως διὰ τοὺς ἐπείξαντας ἡμᾶς ἑταίρους γράφειν εἰς ἅπερ αὐτοὶ τὴν σαφήνειαν αὑτοῖρ γενέσϑαι ἠξίουν. ἀλλὰ μὴν καὶ τὰ κεφάλαια τῶν πάντων πλὴν τοῦ περὶ τοῦ καλοῦ διὰ τὸ λεῖψαι ἡμῖν πε- ποιήμεϑα κατὰ τὴν χρονικὴν ἔκδοσιν τῶν βιβλίων" ἀλλ᾽ ἐν τούτῳ οὐ τὰ κεφάλαια μόνον καϑ' ἕκαστον ἔκκειται τῶν βιβλίων, ἀλλὰ καὶ ἐπιχειρήματα, ἃ ὡς κεφάλαια συναριϑμεῖται. νυνὶ δὲ πειρασόμεϑα ἕκαστον τῶν βιβλίων διερχόμενοι τάς τε στιγμὰς αὐτῷ προσϑεῖναι καὶ ci τι ἡμαρτημένον εἴη κατὰ λέξιν διορϑοῦν" καὶ ὅ τι ἂν ἡμᾶς ἄλλο κινήσῃ, αὐτὸ σημανεῖ τὸ ἔργον. 10 15 20 25 ΠΛΩΤΊΝΟΥ ΒΝΝΕΑΣ ΠΡΩΤῊ. ————M 1. TI TO ΖΩΙΟΝ ΚΑΙ ΤΙΣ O ΑΝΘΡΩ͂ΠΟΣ. 1, Ηδοναὶ καὶ λῦπαι φόβοι τε καὶ ϑάρρη ἐπι-- yp. 1 ϑυμίαι τε καὶ ἀποστροφαὶ καὶ τὸ ἀλγεῖν τίνος ἂν εἶεν; ἢ γὰρ ψυχῆς, ἢ χρωμένης ψυχῆς σώματι, ἢ τρέτου τινὸς ἐξ ἀμφοῖν. διχῶς δὲ καὶ τοῦτο ἢ γὰρ 5 τοῦτο μῖγμα, ἢ ἄλλο ἕτερον ἐκ τοῦ μίγματος. ὁμοί- ὡς δὲ καὶ τὰ ἐκ τούτων τῶν παϑημάτων γινόμενα καὶ πραττόμενα καὶ δοξαξζόμενα. καὶ οὖν καὶ διά- νοια καὶ δόξα ξητητέαι, πότερα ὧν τὰ πάϑη. ἢ αἱ μὲν οὕτως. αἱ δὲ ἄλλως. καὶ τὰς νοήσεις δὲ ϑεω-- 10 ρητέον πῶς καὶ τίνος, καὶ δὴ καὶ αὐτὸ τοῦτο τὸ ἐπισκοποῦν καὶ περὶ τούτων τὴν ξήτησιν καὶ τὴν κρίσιν ποιούμενον τί ποτ᾽ ἂν εἴη. καὶ πρότερον τὸ αἰσϑάνεσϑαι τίνος; ἐντεῦϑεν γὰρ ἄρχεσϑαι προσ- ἥκει, ἐπείπερ τὰ πάϑη ἢ αἰσϑήσεις τινὲς ἢ οὐκ ἄνευ 16 αἰσϑήσεως. 2. πρῶτον δὲ ψυχὴν ληπτέον, πότερον ἄλλο μὲν ψυχή, ἄλλο δὲ ψυχῇ εἶναι. εἰ γὰρ τοῦτο, σύνϑετόν τι ἡ ψυχὴ καὶ οὐκ ἄτοπον ἤδη δέχεσθαι αὐτὴν καὶ αὐτῆς εἶναι τὰ πάϑη τὰ τοιαῦτα, εἰ ἐπιτρέψει καὶ 40 οὕτως ὁ λόγος, καὶ ὅλως ἕξεις καὶ διαϑέσεις χείρους καὶ βελτίους. 1j, εἰ ταὐτόν ἐστι ψυχὴ καὶ τὸ ψυχῇ εἶναι, εἶδός τι Qv εἴη ψυχὴ ἄδεκτον τούτων ἁπασῶν τῶν ἐνεργειῶν, ὧν ἐποιστικὸν ἄλλῳ, ἑαυτῷ δὲ συᾳ--. Y 40 Enn. I. φυᾶ ἔχον τὴν ἐνέργειαν ἐν ἑαυτῷ, ἥντινα ἂν φήνῃ ὁ λόγος. οὕτω γὰρ καὶ ἀϑάνατον ἀληϑὲς λέγειν, εἴπερ δεῖ τὸ ἀϑάνατον καὶ ἄφϑαρτον ἀπαϑὲς εἶναι, ἄλλῳ ἑαυτοῦ πως διδόν, αὐτὸ δὲ παρ᾽ ἄλλου μηδὲν ἢ ὅσον παρὰ τῶν πρὸ αὐτοῦ ἔχειν, ὧν μὴ ἀποτέ- τμηται κρειττόνων ὄντων. τί γὰρ ἂν καὶ φοβοῖτο τοιοῦτον ἄδεκτον ὃν παντὸς τοῦ ἔξω; ἐκεῖνο τοίνυν φοβείσϑω, ὃ δύναται παϑεῖν. οὐδὲ ϑαρρεῖ τοίνυν" τούτοις γὰρ ϑάρρος, οἷς ἂν τὰ φοβερὰ παρῇ. ἐπι- ϑυμίαι δὲ[πῶς], αὖ διὰ σώματος ἀποπληροῦνται κενουμένου καὶ πληρουμένου, ἄλλου τοῦ πληρου- μένου παὶ. κενουμένου ὄντορ. πῶς δὲ μέξεως [δε- κευκόν). εἰ τὸ οὐσιῶδες ἄμικτον. πῶς δὲ ἐπευσε- γωψῆς τινῶν! οὕτω γὰρ ἂν σπεύδοι εἰς τὸ μὴ εἶναι ὅ ἐσει. τὸ δ᾽ ἀλγεῖν ἔτι πόρρω. λυπεῖσθαι δὲ πῶς ἢ ἐκὶ τίνι; αὔταρκες γὰρ τό ye ἁπλοῦν ἐν οὐσέᾳ, οἷόν ἐστι μένον ἐν οὐσίᾳ τῇ αὑτοῦ. ἥδεται δὲ προσ- γενομένου τένος, οὐδενὸς οὐδ᾽ ἀγαθοῦ προσιύντος ; ὃ γάρ ἐστιν, ἔστιν ἀεί. καὶ μὴν οὐδὲ αἴσθησες ἔσεται οὐδὲ διάνοια οὐδὲ ϑύξα περὶ αὐτό": αἴσθησις γὰρ παραδοχὴ δἴδους ἢ ἀπαθοῦς σώματος, διάφψοια δὲ καὶ δόξα ἐπ᾿ αἴσθησιν. περὶ δὲ νοήσεως ic σπκεντέον πῶς, εἰ ταύτην αὐτῇ παταλείψομεν᾽ xai περὶ ἡδονῆς αὖ καϑαρᾶς, εἰ συμβαίνει περὶ em μόνην ιοὖσαν. 8. ἀλλὰ γὰρ ἐν σώματι ϑεεέον φυχήν. οὖσαν εἴτε πρὸ τούτου, sit! ἐν τούτῳ, ἐξ οὗ καὶ αὐτῆς ξῷον τὸ σύμπαν ἐκλήϑη. χρωμένη μὲν οὖν σώματι οἷα ὀργώνῳ οὐκ ἀναγπάζεται δέξασθαι và διὰ τοῦ σώματος παϑήματα, ὥσπερ οὐδὲ τὰ τῶν ὑργάνων παϑήματα oí τεχνῖται" αἴσθησιν δὲ vy ἂν ἀναγ- καίῶς, δἴπερ δεῖ χρῆσθοι τῷ ὀργάνῳ γινωσκούσῃ 1ὅ 20 25 Q 10 15 20 30 I, 2—4. | A1 τὰ ἔξωϑεν παϑήματα ἐξ αἰσϑήσεως" ἐπεὶ καὶ τὸ χρῆσϑαι ὕμμασίν ἔστιν ὁρᾶν. ἀλλὰ καὶ βλάβαι περὶ τὸ ὁρᾶν, ὥστε καὶ λῦπαι καὶ τὸ ἀλγεῖν καὶ ὅλως 0 τι περ ἂν περὶ σῶμα πᾶν γίγνηται" ὥστε καὶ ἐπκεθυμίαι ξητούσης τὴν ϑεραπείαν τοῦ ὀργάνου. ἀλλὰ πῶς ἀπὸ τοῦ σώματος sig αὐτὴν ἥξει τὸ πάϑη; σῶμα μὲν γὰρ σώματι ἄλλω μεταδώσει τῶν ἑαυτοῦ, σῶμα δὲ ψυχῇ πῶς; τοῦτο γάρ ἐστιν οἷον ἄλλου παϑόντος ἄλλο παϑεῖν. μέχρι γὰρ τοῦ τὸ μὲν εἶναι τὸ χρώμενον, τὸ δὲ o χρῆται, χωρές ἐστιν éxdvsgov: χωρέξει γοῦν ὁ τὸ χρώμενον διδούς. ἀλλὰ πρὸ τοῦ. χωρίσαι διὰ φιλοσοφίας αὐτὸ πῶς εἶχεν; ἡ ἐμέμικτο. ἀλλὰ εἰ ἐμέμικτο, ἢ 'κρᾶσίς τις ἦν, ἢ ὡς διαπλα- κεῖσα, ἢ ὡς εἶδός tt κεχωρισμένον, ἢ εἶδος ἐφαπτό- μένον, ὥσπερ ὁ κυβερνήτης, ἢ τὸ μὲν οὕτως αὐτοῦ, τὸ ὃὲ ἐκείνως" λέγω δὴ τὸ μὲν κεχωρισμένον, ὅπερ τὸ χρώμενον, τὸ δὲ μεμιγμένον ὁπωσοῦν καὶ αὐτὸ ὃν ἐν τάξει τοῦ εὖ χρῆται, ἵνα τοῦτο ἡ φιλοσοφία καὶ αὐτὸ ἐπιστρέφῃ πρὸς τὸ χρώμενον καὶ τὸ χρώ- μενον ἀπάγῃ, ὅσον μὴ πᾶσα ἀνάγκη, ἀπὸ τοῦ ᾧ χρῆται, ὡς μὴ ἀεὶ χρῆσϑαι. 4, ϑώμεν τοίνυν μεμῖχϑαι. ἀλλ᾽ εἰ μέμικται, τὸ μὲν χεῖρον ἔσται βέλτιον, τὸ δὲ [βέλτιον͵] χεῖρον᾽ καὶ βέλτιον μὲν τὸ σῶμα ξωῆς μεταλαβόν, χεῖρον δὲ ἡ ψυχὴ θαδκτου καὶ ἀλογέας. τὸ δὴ ἀφαιρεϑὲν ὁπωσοῦν ξωῆς πῶς ἂν προσϑήκην λάβοι τὸ αἰσϑά- νεσϑαι; τοὐναντίον δ᾽ ἂν τὸ σώμα ζωὴν λαβὸν τοῦτο ἂν εἴη τὸ αἰσθήσεως καὶ τῶν ἐξ αἰσϑήσεως παθημάτων μεταλαμβάνον. τοῦτο τοίνυν καὶ ὀρέ- bsc," τοῦτο γὰρ καὶ ἀπολαύσει ὧν ὀρέγεται καὶ φοβήσεται περὶ αὑτοῦ τοῦτο γὰρ καὶ οὐ τεύξεται τῶν ἡδέων καὶ φϑαρήσεται. ζητητέον δὲ καὶ τὸν Ῥ. 49 Enn. I. τρόπον τῆς μίξεως, μήποτε οὐ δυνατὸς 5, ὥσπερ ἂν εἴ τις λέγοι μεμῖχϑαι λευκῷ γραμμήν, φύσιν ἄλλην ἄλλῃ. τὸ δὲ διαπλακεῖσα οὐ ποιεῖ ὁμοπαϑῆ τὰ διαπλακέντα, ἀλλ᾽ ἔστιν ἀπαϑὲς εἶναι τὸ δια-- πλακὲν καὶ ἔστι ψυχὴν διαπεφοιτηκυῖαν μήτι πάσχειν τὰ ἐκείνου πάϑη, ὥσπερ καὶ τὸ φῶς, καὶ μάλιστα, εἶ οὕτω, δι᾽ ὅλου ὡς διαπεπλέχϑαι. οὐ παρὰ τοῦτο οὖν πείσεται τὰ σώματος πάϑη, ὅτι διαπέπλεκται, ἀλλ᾽ ὡς εἶδος ἐν ὕλῃ ἔσται ἐν τῷ σώματι. ἀλλὰ πρῶτον μὲν ὡς χωριστὸν εἶδος ἔσται, εἴπερ οὐσία, καὶ μᾶλλον ἂν εἴη κατὰ τὸ χρώμενον εἰ δὲ ὡς τῷ πελέκει τὸ σχῆμα τὸ ἐπὶ τῷ σιδήρῳ, καὶ τὸ συναμ- φότερον ποιήσει ἃ ποιεῖ ὁ σίδηρος ὁ οὕτως ἐσχη- ματισμένος, κατὰ τὸ ὄχῆμα μέντοι. μάλλον ἂν τῷ σώματι διδοῖμεν ὅσα κοινὰ πάϑη, τῷ μέντοι τοιού- TQ, τῷ φυσικῷ, ὀργανικῷ, δυνάμει ξωὴν ἔχοντι. καὶ γὰρ ἄτοπόν φησι τὴν ψυχὴν ὑφαίνειν λέγειν, ὥστε καὶ ἐπιϑυμεῖν καὶ λυπεῖσθαι" ἀλλὰ τὸ ξῷον μᾶλλον. . b. ἀλλὰ τὸ ξῷον ἢ τὸ σῶμα δεῖ λέγειν τὸ τοι- óvÓs, ἢ τὸ κοινόν, ἢ ἕτερόν τι τρέτον ἐξ ἀμφοῖν γεγενημένον. ὅπως δ᾽ ἂν ἔχῃ, ἤτοι ἀπαϑῆ δεῖ τὴν ψυχὴν φυλάττειν αὐτὴν αἰτίαν γενομένην ἄλλῳ τοῦ τοιούτου. ἢ συμπάσχειν καὶ αὐτήν" καὶ ἢ ταὐτὸν πάσχουσαν πάϑημα πάσχειν, ἢ ὅβοιόν τι, οἷον ἄλλως μὲν τὸ ξῷον ἐπιϑυμεῖν, ἄλλως δὲ τὸ ἐπυϑυ- μητικὸν ἐνεργεῖν ἢ πάσχειν. τὸ μὲν οὖν σῶμα τὸ τοιόνδε ὕστερον ἐπισκεπτέον" τὸ δὲ συναμφότερον οἷον λυπεῖσθαι πῶς; ρα, ὅτι τοῦ σώματος οὑτωσὶ διατεϑέντος καὶ μέχρις αἰσθήσεως διελθόντος τοῦ πάϑους τῆς αἰσϑήσεως εἰς ψυχὴν τελευτώσης; ἀλλ᾽ ἡ αἴσϑησις οὕπω δῆλον πῶς. ἀλλ᾽ ὅταν ἡ λύπη Q 30 I, 4—6. 43 ἀρχὴν ἀπὸ δόξης καὶ κρίσεως λάβῃ τοῦ κακόν τι παρεῖναι ἢ αὐτῷ ἥ τινι τῶν οἰκείων, εἶτ᾽ ἐντεῦϑεν τροπὴ λυπηρὰ ἐπὶ τὸ σῶμα καὶ ὅλως ἐπὶ πᾶν τὸ ξῷον γένηται; ἀλλὰ καὶ τὸ τῆς δόξης οὔπω δῆλον 5 τίνος, τῆς ψυχῆς ἢ τοῦ συναμφοτέρου" εἶτα ἡ μὲν δόξα ἡ περὶ τὸ κακὸν τὸ τῆς λύπης οὐκ ἔχει πάϑος" καὶ γὰῤ δυνατὸν τῆς δόξης παρούσης μὴ πάντως ἐπιγίνεσϑαι τὸ λυπεῖσθαι, μηδ᾽ «v τὸ ὀργίξζεσϑαι δόξης τοῦ ὀλιγωρεῖσϑαι γενομένης, μηδ᾽ αὖ ἀγαϑοῦ 10 δόξης κινεῖσθαι τὴν ὄρεξιν. πῶς οὖν κοινὰ ταῦτα; 5, ὅτι καὶ ἡ ἐπιϑυμία τοῦ ἐπιϑυμητικοῦ καὶ ὁ ϑυ- μὸς τοῦ ϑυμικοῦ καὶ ὅλως τοῦ ὀρεκτικοῦ ἡ ἐπί τι ἔκτασις; ἀλλ᾽ οὕτως οὐκέτι κοινὰ ἔσται, ἀλλὰ τῆς ψυχῆς μόνης, ἢ καὶ τοῦ σώματος. ὅτι δεῖ αἷμα καὶ 16 χολὴν ξέσαι καί zog διατεϑὲν τὸ σῶμα τὴν ὄρεξιν κινῆσαι, οἷον ἐπὶ ἀφροδισίων. ἡ δὲ τοῦ ἀγαϑοῦ ὕρεξις μὴ κοινὸν πάϑημα ἀλλὰ ψυχῆς ἔσται, ὥσπερ καὶ ἄλλα, καὶ οὐ πάντα τῷ κοινῷ δίδωσιν ὁ λόγος. ἀλλὰ ὀρεγομένου ἀφροδισίων τοῦ ἀνθρώπου ἔσται 90 μὲν ὁ ἄνϑρωπος ὁ ἐπιϑυμῶν, ἔσται δὲ ἄλλως καὶ p. 4 τὸ ἐπιθυμητικὸν ἐπιθυμοῦν. καὶ πῶς; ρα ἄρξει μὲν ὁ ἄνθρωπος τῆς ἐπιϑυμίας, ἐπακολουϑήσει δὲ τὸ ἐπιθυμητικόν; ἀλλὰ πῶς ὅλως ἐπεθύμησεν ὁ ἄνθρωπος μὴ τοῦ ἐπιϑυμητικοῦ κεκινημένου; ἀλλ᾽ 26 ἄρξει τὸ ἐπιϑυμητικόν. ἀλλὰ τοῦ σώματος μὴ πρό- τερον οὑτωσὶ διατεϑέντος πόϑεν ἄρξεται; 6. ἀλλ᾽ ἴσως βέλτιον εἰπεῖν καϑόλου τῷ παρεῖ- ναι τὰς δυνάμεις τὰ ἔχοντα εἶναι τὰ ἐνεργοῦντα κατ᾽ αὐτάς, αὐτὰς δὲ ἀκινήτους εἶναι χορηγούσας 80 τὸ δύνασϑαι τοῖς ἔχουσιν. ἀλλ᾽ εἰ τοῦτό ἐστι, πά-- όχοντος τοῦ ξῴου τὴν αἰτίαν τοῦ (yv τῷ συναμφο- τέρῳ δοῦσαν ἀνάγκη αὐτὴν ἀπαϑῆ εἶναι τῶν παϑῶὼν 44 . Enn. I. καὶ τῶν ἐνεργειῶν τοῦ ἔχοντος ὄντων. ἀλλ᾽ si τοῦτο, καὶ τὸ ξῆν ὅλως οὐ τῆς ψυχῆς, ἀλλὰ τοῦ συναμφοτέρου ἔσται" ἢ τὸ τοῦ συναμφοτέρου ξῆν οὐ τῆς ψυχῆς ἔσται" καὶ ἡ δύναμις ὃὲ ἡ αἰσϑητικὴ οὐκ αἰσϑήσεται, ἀλλὰ τὸ ἔχον τὴν δύναμιν. ἀλλ᾽ εἰ ἡ αἴσϑησις διὰ σώματος κίνησις οὖσα εἰς ψυχὴν τελευτᾶ, πῶς ἡ ψυχὴ ovx αἰσϑήσεται; ἡ τῆς δυνά- μδῶς τῆς αἰσϑητικῆς παρούσης τῷ ταύτην παρεῖναι αἰσθήσεται. τί [οὖν] αἰσϑήσεται; τὸ συναμφότερον. ἀλλ᾽ εἰ ἡ δύναμις μὴ κινήσεται. πῶς ἔτι τὸ συναμ- φότερον μὴ συναριϑμουμένης ψυχῆς μηδὲ τῆς ψυχι- κῆς δυνάμεως: 1. ἢ τὸ συναμφότερον ἔσται τῆς ψυχῆς τῶ παρεῖναι οὐχ αὑτὴν δούσης τῆς τοιαύτης εἰς τὸ συναμφότερον ἢ εἰς ϑάτερον, ἀλλὰ ποιούσης ἐκ τοῦ σώματος τοῦ τοιούτου καί τινος οἷον φωτὸς τοῦ παρ᾽ αὐτῆς δοθέντος τὴν τοῦ ξῴου φύσιν ἕτερόν τι, οὗ τὸ «ἰσϑάνεσθαι καὶ τὰ ἄλλα ὅσα ξῴου πάϑη εἴρηται. ἀλλὰ πῶς ἡμεῖς αἰσθανόμεθα; ἤ, ὅτι οὐκ ἀπηλλά- yuutv τοῦ τοιούτου ξῳῴου, καὶ sí ἄλλα ἡμῖν τιμιώ- τερα εἰς τὴν ὅλην ἀνθρώπου οὐσίαν ἐκ πολλῶν οὖσαν πάρεστι. τὴν δὲ τῆς ψυχῆς τοῦ αἰσϑάνεσϑαι δύναμιν οὐ τῶν αἰσθητῶν εἶναι δεῖ, τῶν δὲ ἀπὸ τῆς αἰσϑήσεως ἐγγιγνομένων τῷ (0o τύπων ἀντι- ληπτικὴν εἶναι μᾶλλον" νοητὰ γὰρ ἤδη ταῦτα ὡς τὴν αἴσθησιν τὴν ἔξω εἴδωλον εἶναι ταύτης, ἐκεί- νην δὲ ἀληϑεστέραν τῇ οὐσία οὖσαν εἰδῶν μόνον ἀπαθῶς εἶναι θεωρίαν. ἀπὸ δὴ τούτων τῶν εἰδῶν, ἀφ’ ὧν ψυχὴ ἤδη παραδέχεται μόνη τὴν τοῦ ξῴου ἡγεμονίαν, διάνοιαι δὴ καὶ δόξαι καὶ νοήσεις" ἔνϑα δὴ ἡμεῖς μάλιστα. τὰ δὲ πρὸ τούτων ἡμέτερα, ἡμεῖς δὲ τὸ ἐντεῦθεν ἄμω ἐφεστηκότες τῷ (oq. 10 20 25 30 Ι, 6—8. 45 κωλύσει δὲ οὐδὲν τὸ σύμπαν ξῷον λέγειν, μικτὸν μὲν τὰ κάτω, τὸ δὲ ἐντεῦϑεν ὁ ἄνθρωπος ὁ ἀλη- ϑὴς σχεδόν ἐκεῖνα δὲ τὸ λεοντῶδες καὶ τὸ ποικίλον ὅλως ϑηρίον. συνδρόμου γὰρ ὄντος τοῦ ἀνθρώπου 5 τῇ λογικῇ ψυχῇ, ὅταν λογιξώμεϑα, ἡμεῖς λογιξόμεϑα 76 τοὺς λογισμοὺς ψυχῆς εἶναι ἐνεργήματα. . 8. πρὸς δὲ τὸν νοῦν πῶς; νοῦν δὲ λέγω οὐχ ἣν ἡ ψυχὴ ἔχει ἕξιν οὖσαν (τῶν) παρὰ τοῦ νοῦ, ἀλλ᾽ αὐτὸν τὸν νοῦν. ἢ ἔχομεν καὶ τοῦτον ὑπερ- 10 ἄνω ἡμῶν, ἔχομεν δὲ ἢ κοινὸν ἢ ἴδιον, ἢ καὶ κοι- νὸν πάντων καὶ ἴδιον" κοινὸν μέν, ὅτι ἀμέριστος καὶ εἷς καὶ πανταχοῦ ὁ αὐτός, ἴδιον δέ, ὅτι ἔχει καὶ ἕκαστος αὐτὸν ὅλον ἐν ψυχῇ τῇ πρώτῃ. ἔχομεν . οὖν καὶ τὰ εἴδη διχῶς, ἐν μὲν ψυχῇ οἷον ἀνειλιγ-- 16 μένα καὶ οἷον κεχωρισμένα, ἐν δὲ νῷ ὁμοῦ τὰ πάντα. πρὸς δὲ ϑεὸν πῶς; ἢ ὡς ἐποχούμενον τῇ νοητῇ φύσει καὶ τῇ οὐσίᾳ τῇ ὄντως, ἡμᾶς δὲ ἐκεῖθεν τρί- τους ἐκ τῆς ἀμερίστου, φησί, τῆς ἄνωϑεν καὶ ἐκ τῆς περὶ τὰ σώματα μεριστῆς, ἣν δὴ δεῖ νοεῖν οὕτω 20 μεριστὴν περὶ τὰ σώματα, ὅτι δίδωσιν ἑαυτὴν τοῖς σώματος μεγέϑεσιν, ὁπόσον dv ξῷον ἢ ἕκαστον, ἐπεὶ κἀν τῷ παντὶ ὅλῳ οὖσα μία" ij, ὅτι φαντάζξεται τοῖς σώμασι παρεῖναι ἐλλάμπουσα εἰς αὐτὰ καὶ ξῷα ποι- οὖσα οὐκ ἐξ αὑτῆς καὶ σώματος, ἀλλὰ μένουσα μὲν 95 αὐτή, εἴδωλα δὲ αὑτῆς διδοῦσα, ὥσπερ πρόσωπον ἐν πολλοῖς κατόπτροις. πρῶτον δὲ εἴδωλον αἴσϑησις ἡ ἐν τῷ κοινῷ᾽ εἶτα ἀπὸ ταύτης αὖ πᾶν ἄλλο εἶδος λέγεται ψυχῆς, ἕτερον ἀφ᾽ ἕτέρου ἀεί, καὶ τελευτᾷ μέχρι γεννητικοῦ καὶ αὐξήσεως καὶ ὅλως ποιήσεως 80 ἄλλου καὶ ἀποτελεστικοῦ ἄλλου παρ᾽ αὐτὴν τὴν ποιοῦσαν ἐπεστραμμένης αὐτῆς τῆς ποιούσης πρὸς τὸ ἀποτελούμενον. 46 Enn. I. 9, ἔσται τοίνυν ἐκείνης ἡμῖν τῆς ψυχῆς ἡ φύσις ἀπηλλαγμένη αἰτίας κακῶν, ὅσα ἄνθρωπος καὶ ποιεῖ καὶ πάσχει" περὶ γὰρ τὸ ξῷον ταῦτα καὶ τὸ κοινόν, ὡς εἴρηται. ἀλλ᾽ εἰ δόξα τῆς ψυχῆς καὶ διάνοια, πῶς ἀναμάρτητος; ψευδὴς γὰρ δόξα καὶ πολλὰ κατ᾽ αὐτὴν πράττεται τῶν κακῶν. ἢ πράττεται μὲν τὰ κακὰ ἡττωμένων ἡμῶν ὑπὸ τοῦ χείρονος" πολλὰ γὰρ ἡμεῖς" ἢ ἐπιϑυμίας ἢ ϑυμοῦ ἢ εἰδώλου κακοῦ" ἡ δὲ τῶν ψευδῶν λεγομένη διάνοια φαντασία οὖσα οὐκ ἀνέμεινε τὴν τοῦ διανοητικοῦ κρίσιν, ἀλλ᾽ ἐπράξαμεν τοῖς χείροσι πεισϑέντες, ὥσπερ ἐπὶ τῆς αἰσϑήσεως πρὶν τῷ διανοητικῷ ἐπικρῖναι ψευδὴ ὁρᾶν συμβαίνει τῇ κοινῇ αἰσϑήσει. ὁ δὲ νοῦς οὐκ ἐφήψατο, ὥστε ἀναμάρτητος. ἢ οὕτω δὴ λεκτέον, ὡς ἡμεῖς ἢ ἐφηψάμεϑα τοῦ ἐν τῷ νῷ νοητοῦ ἢ oU, (ἢ τοῦ ἐν ἡμῖν) δυνατὸν γὰρ καὶ ἔχειν καὶ μὴ πρόχειρον ἔχειν. διείλομεν δὴ τὰ κοινὰ καὶ τὰ ἴδια τῷ τὰ μὲν σωματικὰ καὶ οὐκ ἄνευ σώματος εἶναι, ὅσα δὲ οὐ δεῖται σώματος εἰς ἐνέργειαν, ταῦτα ἴδια ψυχῆς εἶναι καὶ τὴν διάνοιαν ἐπίκρισιν ποιουμένην τῶν ἀπὸ τῆς αἰσϑήσεως τύπων εἴδη ἤδη ϑεωρεῖν καὶ ϑεωρεῖν olov συναισϑήσει, τήν γε κυρίως τῆς ψυχῆς τῆς ἀληϑοῦς διάνοιαν" νοήδεων γὰρ ἐνέργεια ἡ διάνοια ἡ ἀληϑὴς καὶ τῶν ἔξω πολλάκις πρὸς τἄνδον ὁμοιότης καὶ κοινωνία. ἀτρεμήσει οὖν οὐδὲν ἧττον ἡ ψυχὴ πρὸς ἑαυτὴν καὶ ἐν ἑαυτῇ αἱ δὲ τροπαὶ καὶ ὁ ϑόρυβος ἐν ἡμῖν παρὰ τῶν συνηρτη- μένων καὶ τῶν τοῦ κοινοῦ, ὅ τι δήποτέ ἐστι τοῦτο, ὡς εἴρηται, παϑημάτων. 10. ἀλλ᾽ εἰ ἡμεῖς ἡ ψυχή, πάσχομεν δὲ ταῦτα ἡμεῖς, ταὐτὰ ἂν εἴη πάσχουσα ἡ ψυχὴ καὶ αὖ ποι- ήσει ἃ ποιοῦμεν. ἢ καὶ τὸ κοινὸν ἔφαμεν ἡμῶν put 0 30 I, 9—12. 41 εἶναι καὶ μάλιστα οὕπω κεχωρισμένων" ἐπεὶ καὶ ἃ Ρ. ὃ πάσχει τὸ σῶμα ἡμῶν ἡμᾶς φαμεν πάσχειν. διττὸν οὖν τὸ ἡμεῖς, ἢ συναριϑμουμένου τοῦ ϑηρίου, ἢ τὸ ὑπὲρ τοῦτο ἤδη" ϑηρίον δὲ ξῳωϑὲν τὸ σώμα. 5 ὁ δ᾽ ἀληϑὴς ἄνϑρωπος ἄλλος ὁ καϑαρὸς τούτου τὰς ἀρετὰς ἔχων τὰς ἐν νοήσει. αἵ δὴ ἐν αὐτῇ τῇ χωριζομένῃ ψυχῇ ἵδρυνται, χωριξομένῃ δὲ καὶ χωρι- στῇ ἔτι ἐνταῦϑα οὔσῃ" ἐπεὶ καί, ὅταν αὕτη παν- τάπασιν ἀποστῇ, καὶ ἡ ἀπ’ αὐτῆς ἐλλαμφϑεῖσα 10 ἀπελήλυϑε συνεπομένη. αἷ δ᾽ ἀρεταὶ αἱ μὴ φρο- νήσει, ἔϑεσι δὲ ἐγγινόμεναι καὶ ἀσκήδεσι, τοῦ κοι- νοῦ" τούτου γὰρ αἱ κακίαι, ἐπεὶ καὶ φϑόνοι καὶ ξῆλοι καὶ ἔλεοι. φιλίαι δὲ τένος; ἢ αἱ μὲν τούτου, αἷ δὲ τοῦ ἔνδον ἀνθρώπου. 15 ll. παίδων δὲ ὄντων ἐνεργεῖ μὲν τὰ δὰ τοῦ συνϑέτου, ὀλίγα δὲ ἐλλάμπει ἐκ τῶν ἄνω εἰς αὐτό. ὅταν δ᾽ ἀργῇ εἰς ἡμᾶς, ἐνεργεῖ πρὸς τὸ ἄνω εἰς ἡμᾶς δὲ ἐνεργεῖ, ὅταν μέχρι τοῦ μέσου ἥκῃ. τί οὖν; οὐχ ἡμεῖς καὶ τὸ πρὸ τούτου; ἀλλ᾽ ἀντίληψιν 40 δεῖ γενέσϑαι" οὐ γάρ, ὅσα ἔχομεν, τούτοις χρώμεϑα ἀεί, ἀλλ᾽ ὅταν τὸ μέσον τάξωμεν ἢ πρὸς τὰ ἄνω ἢ πρὸς τὰ ἐναντία, (ἢ) ὅσα ἀπὸ δυνάμεως ἢ ἕξεως εἰς ἐνέργειαν ἄγομεν. τὰ δὲ ϑηρέα πῶς τὸ ξῷον ἔχει; ἢ εἰ μὲν ψυχαὶ εἶεν ἐν αὐτοῖς ἀνθρώπειοι, 95 ὥσπερ λέγεται, ἁμαρτοῦσαι, οὐ τῶν ϑηρίων γένεται τοῦτο, ὅσον χωριστόν, ἀλλὰ παρὸν οὐ πάρεστιν αὐτοῖς, ἀλλ᾽ ἡ συναίσϑησις τὸ τῆς ψυχῆς εἴδωλον μετὰ τοῦ σώματος ἔχει" σῶμα δὴ τοιόνδε οἷον ποι- ωϑὲν ψυχῆς εἰδώλῳ εἰ δὲ μὴ ἀνθρώπου ψυχὴ 80 εἰσέδυ, ἐλλάμψει ἀπὸ τῆς ὅλης τὸ τοιοῦτον ξῷον γενόμενόν ἐστιν. 12. ἀλλ᾽ εἰ ἀναμάρτητος ἡ ψυχή, πῶς αἱ δίκαι; 48 Enn. I. LI ἀλλὰ ydg οὗτος ὁ λόγος ἀσυμφωνεῖ παντὶ λόγῳ, ὅς φησιν αὐτὴν καὶ ἁμαρτάνειν καὶ καϑαρϑῆναι καὶ διδόναι δίκας (καὶ) ἐν ἄδου καὶ μετενσωμα- τοῦσϑαι. προσθετέον μὲν οὖν ὅτῳ τις βούλεται λόγῳ" τάχα δ᾽ ἄν τις ἐξεύροι καὶ ὅπῃ μὴ μαχοῦνται. ὁ μὲν γὰρ τὸ ἀναμάρτητον διδοὺς τῇ ψυχῇ λόγος ἕν ἁπλοῦν πάντη ἐτίϑετο τὸ αὐτὸ ψυχὴν καὶ τὸ ψυχῇ εἶναι λέγων, ὁ δ᾽ ἁμαρτεῖν διδοὺς συμπλέκει μὲν καὶ προστίϑησιν αὐτῇ καὶ ἄλλο ψυχῆς εἶδος τὸ τὰ δεινὰ ἔχον πάϑη" σύνϑετος οὖν καὶ τὸ ἐκ πάντων ἡ ψυχὴ αὕτη γένεται καὶ πάσχει δὴ κατὰ τὸ ὅλον καὶ ἁμαρτάνει τὸ σύνϑετον καὶ τοῦτό ἐστι τὸ διδὸν δίκην αὐτῷ, οὐκ ἐκεῖνο. ὕϑεν φησί' τεϑεάμεϑα γὰρ αὐτήν, ὥσπερ οἱ τὸν ϑαλάττιον Γλαῦκον ὁρῶντες.᾽ δεῖ δὲ περικρούσαντας τὰ προσ- τεϑέντα, εἴπερ τις ἐϑέλει τὴν φύσιν, φησίν, αὐτῆς ἰδεῖν, εἰς τὴν φιλοσοφίαν αὐτῆς ἰδεῖν, ὧν ἐφάπτε- ται καὶ τίσι συγγενὴς οὖσα ἐστὶν ὅ ἐστιν. ἄλλη οὖν ξωὴ καὶ ἄλλαι ἐνέργειαι καὶ τὸ κολαξόμενον ἕτερον᾽' ἡ δὲ ἀναχώρησις καὶ ὁ χωρισμὸς οὐ μόνον τοῦδε τοῦ σώματος, ἀλλὰ καὶ ἅπαντος τοῦ προστε-- ϑέντος. καὶ γὰρ ἐν τῇ γενέσει ἡ προσϑήκη" ἢ ὅλως ἡ γένεσις τοῦ ἄλλου ψυχῆς εἴδους. τὸ ὃὲ πῶς ἡ γένεσις εἴρηται, ὅτι καταβαινούσης, ἄλλου του ἀπ᾽ αὐτῆς γινομένου τοῦ καταβαίνουτος ἐν τῇ νεύσει. ἀρ’ οὖν ἀφίησι τὸ εἴδωλον; καὶ ἡ νεῦσις ὃΣ πῶς οὐχ ἁμαρτία; ἀλλ᾽ εἰ ἡ νεῦσις ἔλλαμψις πρὸς τὸ κάτω, οὐχ ἁμαρτία, ὥσπερ οὐδ᾽ ἡ σκιά, ἀλλ᾽ αἴτιον τὸ ἐλλαμπόμενον" εἰ γὰρ μὴ εἴη, οὐκ ἔχει ὅποι ἐλλάμψει. καταβαίνειν οὖν καὶ νεύειν λέγεται τῷ συνεζηκέναι αὐτῇ τὸ ἐλλαμφϑὲν παρ᾽ αὐτῆς. ἀφίησιν οὖν τὸ εἴδωλον, εἰ μὴ ἐγγὺς τὸ 10 20 25 30 σι 10 15 20 2b I, 12. 13. II, 1. 49 ὑποδεξόμενον ἀφίησι δὲ οὐ τῷ ἀποσχισϑῆναι, ἀλλὰ τῷ μηκέτι εἶναι" οὐκέτι δὲ ἔστιν, ἐὰν ἐκεῖ βλέπῃ ὅλη. χωρίζειν δὲ ἔοικεν ὃ ποιητὴς τοῦτο ἐπὶ τοῦ Ἡρακλέους τὸ εἴδωλον αὐτοῦ διδοὺς ἐν ἄδου, αὐτὸν δὲ ἐν ϑεοῖς εἶναι ὑπ᾽ ἀμφοτέρων τῶν λόγων κατε- χόμενος, καὶ ὅτι ἐν ϑεοῖς καὶ ὅτι ἐν δου" ἐμέρισε δ᾽ οὖν. τάχα δ᾽ ἂν οὕτω πιϑανὸς ὁ λόγος εἴη" ὅτι δὴ πρακτικὴν ἀρετὴν ἔχων Ἡρακλῆς καὶ ἀξιωϑεὶς διὰ καλοκαγαϑίαν ϑεὸς εἶναι, ὅτι πρακτικός, ἀλλ᾽ οὐ ϑεωρητικὸς ἦν, ἵνα ἂν ὅλος ἦν ἐκεῖ, ἄνω τέ ἐστι καὶ ἔτι ἐστί τι αὐτοῦ καὶ κάτω. 18. τὸ δὲ ἐπισκεψάμενον περὶ τούτων ἡμεῖς ἢ Ἥ ἡ ψυχή; ἢ ἡμεῖς, ἀλλὰ τῇ ψυχῇ. τὸ δὲ τῇ ψυχῇ πῶς; ἄρα τῷ ἔχειν ἐπεσκέψατο; ἢ dj ψυχή. οὔκουν κινήσεται. ἢ κίνησιν τὴν τοιαύτην δοτέρν αὐτῇ, ἣ μὴ σωμάτων, ἀλλ᾽ ἐστὶν αὐτῆς ξωή. καὶ ἡ νόησις δὲ ἡμῶν οὕτως, ὅτι καὶ νοερὰ ἡ ψυχὴ καὶ £o) κρείττων ἡ νόησις, καὶ ὅταν ψυχὴ vor, καὶ ὅταν νοῦς ἐνεργῇ εἰς ἡμᾶς" μέρος γὰρ καὶ οὗτος ἡμῶν καὶ πρὸς τοῦτον ἄνιμεν. 11. ΠΕΡῚ APETON. 1. Ἐπειδὴ τὰ κακὰ ἐνταῦϑα καὶ τόνδε τὸν τόπον περιπολεῖ ἐξ ἀνάγκης. βούλεται δὲ ἡ ψυχὴ φεύγειν τὰ κακά, φευκτέον ἐντεῦϑεν. τίς οὖν ἡ φυγή; ϑεῷ, φησιν, ὁμοιωϑῆναι. τοῦτο δέ, εἰ δί- xcLoL καὶ ὅσιοι μετὰ φρονήσεως γενοίμεϑα καὶ ὅλως ἐν ἀρετῇ. εἰ οὖν ἀρετῇ ὁμοιούμεϑα, ρα ἀρετὴν ἔχοντι; καὶ δὴ καὶ τίνι (958); ἀφ᾽ οὖν τῷ μᾶλλον PLorIX. & . 11 . 12 DO Enn. I. δοκοῦντι ταῦτα ἔχειν xol δὴ τῇ τοῦ κόσμου ψυχῇ καὶ τῷ ἐν ταύτῃ ἡγουμένῳ, ᾧ φρόνησις ϑαυμαστὴ ὑπάρχει; x«l γὰρ εὔλογον ἐνταῦϑα ὄντας τούτῳ ὁμοιοῦσϑαι. ἢ πρῶτον μὲν ἀμφισβητήσιμον, εἰ καὶ τούτῳ ὑπάρχουσι πᾶσαι" οἷον σώφρονι [ἢ] ἀνδρείῳ εἶναι, ᾧ μήτε τι δεινόν ἐστιν οὐδὲν γὰρ ἔξωϑεν' μήτε προσιὸν ἡδύ, οὗ καὶ ἐπιϑυμία ἂν γένοιτο μὴ παρόντος, ἵν᾽ ἔχῃ ἢ ἕλῃ. εἰ δὲ καὶ αὐτὸ ἐν ὀρέξει ἐστὶ τῶν νοητῶν, ὧν καὶ αἱ ἡμέτεραι, δῆλον ὅτι καὶ ἡμῖν ἐκεῖϑεν ὁ κόσμος καὶ αἱ ἀρεταί, dg! οὖν ἐκεῖνο ταύτας ἔχει; ἢ οὐκ εὔλογον τάς ys πολιτι-- x&g λεγομένας ἀρετὰς ἔχειν, φρόνησιν μὲν περὶ τὸ λογιξόμενον, ἀνδρείαν δὲ περὶ τὸ ϑυμούμενον, σω- φροσύνην δὲ ἐν ὁμολογίᾳ τινὶ καὶ συμφωνίᾳ ἐπυ- ϑυμητικοῦ, πρὸς λογισμόν, δικαιοσύνην δὲ τὴν ἑκάστου τούτων ὁμοῦ οἰκειοπραγίαν ἀρχῆς πέρι καὶ τοῦ ἄρχεσϑαι. ἀρ’ οὖν οὐ κατὰ τὰς πολιτικὰς ὁμοιούμεϑα, ἀλλὰ κατὰ τὰς μείζους τῷ αὐτῷ ὀνό- ματι χρωμένας; ἀλλ᾽ εἰ κατ᾽ ἄλλας, κατὰ τὰς πο- λιτικὰς ὅλως οὔ; ἢ ἄλογον μηδ᾽ ὁπωσοῦν ὁμοιοῦ- ὄϑαι κατὰ ταύτας --- τούτους γοῦν καὶ ϑείους ἡ φήμη λέγει καὶ λεκτέον ἀμηγέπη ὡμοιῶσϑαι ---- κατὰ ὃὲ τὰς μείξους τὴν ὁμοίωσιν εἶναι. ἀλλ᾽ ἑκατέρως γε συμβαίνει ἀρετὰς ἔχειν κἂν εἰ μὴ τοιαύτας. εἰ οὖν τις συγχωρεῖ ὁμοιοῦσϑαι δύνασϑαι, ἄλλως ἡμῶν ἐχόντων πρὸς ἄλλας καὶ μὴ πρὸς τὰς πολιτικὰς ἀρετὰς ὡμοιωμένων, οὐδὲν κωλύει ἡμᾶς ταῖς αὑτῶν ἀρεταῖς ὁμοιοῦσϑαι τῷ μὴ ἀρετὴν κεκτημένῳ. καὶ πῶς; ὧδε' εἴ τι ϑερμότητος παρουσίᾳ ϑερμαίνεται, ἀνάγκη καὶ ὅϑεν ἡ ϑερμότης ἐλήλυϑε ϑερμαίνεσϑαι; καὶ si τι πυρὸς παρουσίᾳ ϑερμόν ἐστιν, ἀνάγκη καὶ τὸ πῦρ αὐτὸ πυρὸς παρουσίᾳ ϑερμαίνεσθϑαι; 2ῦ 80 10 1ὅ 20 26 80 Tl, 1. 2. 61 ἀλλὰ πρὸς μὲν τὸ πρότερον εἴποι ἄν τις καὶ ἐν τῷ πυρὶ εἶναι ϑερμότητα, ἀλλὰ σύμφυτον, ὥστε τὸν λόγον ποιεῖν τῇ ἀναλογίᾳ ἑπόμδνον ἐπακτὸν μὲν τῇ ψυχῇ τὴν ἀρετήν, ἐκείνῳ δέ, ὅϑεν μιμησαμένη ἔχει, σύμφυτον" πρὸς δὲ τὸν ἐκ τοῦ πυρὸς λόγον τὸ ἐκεῖνον ἀρετὴν εἶναι' ἀρετῆς δὲ ἀξιοῦμεν εἶναι μείζονα. ἀλλ᾽ εἰ μὲν οὗ μεταλαμβάνει ψυχὴ τὸ αὐτὸ ἦν τῷ ἀφ᾽ οὗ, οὕτως ἔδει λέγειν. νῦν δὲ ἕτερον μὲν ἐκεῖνο, ἕτερον δὲ τοῦτο. οὐδὲ γὰρ οἰκία ἡ αἰσϑητὴ τὸ αὐτὸ τῇ νοητῇ, καίτοι. ὁμοίωται" καὶ τάξεως δὲ καὶ κόσμου μεταλαμβάνει ἡ οἰκία ἡ ai- σϑητὴ κἀκεῖ ἐν τῷ λόγῳ οὐκ ἔστι τάξις οὐδὲ κό- ὅμος οὐδὲ συμμετρία. οὕτως οὖν κόσμου καὶ τάξεως καὶ ὁμολογίας μεταλαμβάνοντες ἐκεῖϑεν καὶ τούτων ὄντων τῆς ἀρετῆς ἐνθάδε, οὐ δεομένων δὲ τῶν ἐκεῖ ὁμολογέας οὐδὲ κόσμου οὐδὲ τάξεως, οὐδ᾽ ἂν ἀρετῆς εἴη χρεία καὶ ὁμοιοέμεϑα δὲ οὐδὲν ἧττον τοῖς ἐκεῖ δι᾿ ἀρετῆς παρουσίαν. πρὸς μὲν οὖν τὸ μὴ ἀναγκαῖον κἀκεῖ ἀρετὴν εἶναι, ἐπείπερ ἡμεῖς ἀρετῇ ὁμοιούμεϑα, ταυτί" δεῖ δὲ πειϑὼ ἐπάγειν τῷ λόγῳ μὴ μένοντας ἐπὶ τῆς βίας. 2. πρῶτον τοίνυν τὰς ἀρετὰς ληπτέον, xa ἅς φαμεν ὁμοιοῦσϑαι, ἵνα τὸ αὐτὸ εὕρωμεν, ὃ παρ᾽ ἡμῖν μὲν μίμημα ὃν ἀρετή ἐστιν, ἐκεῖ δὲ οἷον ἀρ- χέτυπον ὃν οὐκ ἀρετή, ἐπισημηνάμενοι, ὡς ἡ ὁμοί- ὦσις διττή" καὶ ἡ μέν τις ταὐτὸν ἐν τοῖς ὁμοίοις ἀπαιτεῖ, ὅσα ἐπίσης ὡμοίωται ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ" ἐν οἷς δὲ τὸ μὲν ὡμοίωται πρὸς ἕτερον, τὸ δὲ ἕτερόν ἐστι πρῶτον, οὐκ ἀντιστρέφον πρὸς ἐκεῖνο οὐδὲ ὅμοιον αὐτοῦ λεγόμενον, ἐνταῦϑα τὴν ὁμοίωσιν ἄλλον τρόπον ληπτέον οὐ ταὐτὸν εἶδος ἀπαιτοῦν- τας, ἀλλὰ μᾶλλον ἕτερον, εἴπερ κατὰ τὸν ἕτερον 4: . 18 52 Enn. I. τρόπον ὡμοίωται. τί ποτε οὖν ἐστιν ἡ ἀρετὴ ἢ τε σύμπασα καὶ ἑκάστη; σαφέστερος δὲ ὃ λόγος ἔσται ἐφ᾽ ἑκάστης" οὕτω γὰρ καὶ ὅ τι κοινόν, xc)" ὃ ἀρεταὶ πᾶσαι, δῆλον ῥαδίως ἔσται. αἷ μὲν τοίνυν πολιτικαὶ ἀρεταί, ὃς ἄνω που εἴπομεν, κατακοσμοῦσι μένοντας [ἔτι καὶ ἔχοντας ἐνταῦϑα) καὶ ἀμείνους ποιοῦσιν ὁρίξουσαι xal μετροῦσαι τὰς ἐπιϑυμίας καὶ ὅλως τὰ πάϑη καὶ ψευδεῖς δόξας ἀφαιροῦσαι τῷ ὅλως ἀμείνονι καὶ τῷ ὡρίσϑαι καὶ τῶν ἀμέ- τρῶν καὶ ἀορίστων ἔξω εἶναι τὸ μεμετρημένον᾽ καὶ αὐταὶ ὁρισϑεῖσαι T μέτρα ys ἐν ὕλῃ τῇ ψυχῇ ὡμοέωνται τῷ ἐκεῖ μέτρῳ καὶ ἔχουσιν ἴχνος τοῦ ἐκεῖ ἀρίστου. τὸ μὲν γὰρ πάντη ἄμε- τρον ὕλη ὃν πάντη ἀνωμοίωται" καϑ' ὅσον δὲ μεταλαμβάνει εἴδους, κατὰ τοσοῦτον ὁμοιοῦται ἀνει- δέῳ ἐκείνῳ ὄντι. μᾶλλον δὲ τὰ ἐγγὺς μεταλαμβάνει" ψυχὴ δὲ ἐγγυτέρω σώματος καὶ συγγενέστερον ταύτῃ καὶ πλέον μεταλαμβάνει, ὥστε καὶ ἐξαπατᾶν ϑεὸς φαντασϑεῖσα, μὴ τὸ πᾶν ϑεοῦ τοῦτο ἧ. οὕτω μὲν οὖν αὗται ὁμοιοῦνται. 9. ἀλλ᾽ ἐπεὶ τὴν ὁμοίωσιν ἄλλην ὑποφαίνει ὡς τῆς μείζονος ἀρετῆς οὖσαν, περὶ ἐκείνης λεκτέον" ἐν ᾧ καὶ σαφέστερον ἔσται μᾶλλον καὶ τῆς πολιτι- κῆς ἡ οὐσία, καὶ ἥτις ἡ μείξων κατὰ τὴν οὐσίαν, καὶ ὅλως, ὅτι ἔστι παρὰ τὴν πολιτικὴν ἑτέρα. λέγων δὴ ὁ Πλάτων τὴν ὁμοίωσιν τὴν πρὸς ϑεὸν φυγὴν τῶν ἐντεῦϑεν εἶναι, καὶ ταῖς ἀρεταῖς ταῖς ἐν πολι- τείᾳ οὐ τὸ ἁπλῶς διδούς, ἀλλὰ προστιϑεὶς πολιτικάς 10. 1ὅ 20 25 γε, καὶ ἀλλαχοῦ καϑάρσεις λέγων ἁπάσας δῆλός τέ ἐστι διττὰς τιϑεὶς καὶ τὴν ὁμοίωσιν οὐ κατὰ τὴν πολιτικὴν τιϑείς. πῶς οὖν λέγομεν ταύτας καϑάρ- σεις καὶ πῶς καϑαρϑέντες μάλιστα ὁμοιούμεϑα; ἢ 80 10 1ὅ 20 2b Ij, 2—4. 53 ἐπειδὴ κακὴ μέν ἐστιν ἡ ψυχὴ συμπεφυρμένη τῷ σώματι καὶ ὁμοπαϑὴς γινομένη αὐτῷ καὶ πάντα συνδοξάξουσα, εἴη ἂν ἀγαϑὴ καὶ ἀρετὴν ἔχουσα, εἰ μήτε συνδοξάξοι, ἀλλὰ μόνη ἐνεργοῖ ὅπερ ἐστὶ νοεῖν vs καὶ φρονεῖν" μήτε ὁμοπαϑὴς εἴη" ὅπερ ἐστὶ σωφρονεῖν" μήτε φοβοῖτο ἀφισταμένη τοῦ σώματος" ὅπερ ἐστὶν ἀνδρίξεσϑαι" ἡγοῖτο δὲ λόγος καὶ νοῦς, τὰ δὲ μὴ ἀντιτείνοι" δικαιοσύνη δ᾽ ἂν εἴη τοῦτο. τὴν δὴ τοιαύτην διάϑεσιν τῆς ψυχῆς, καϑ' ἣν vost τε xol ἀπαϑὴς οὕτως ἐστίν, εἴ τις ὁμοίωσιν λέγοι πρὸς ϑεόν, οὐκ ἂν ἁμαρτάνοι" καϑαρὸν γὰρ καὶ τὸ ϑεῖον καὶ ἡ ἐνέργεια τοιαύτη, ὡς τὸ μιμούμενον ἔχειν φρόνησιν. τί οὖν; οὐ κἀκεῖνο οὕτως διάκει-- ται; ἢ οὐ διάκειται, ψυχῆς δὲ ἡ διάϑεσις. νοεῖ τε ἡ ψυχὴ ἄλλως" τῶν δὲ ἐκεῖ τὸ μὲν ἑτέρως, τὸ δὲ οὐδὲ ὅλως. πάλιν οὖν τὸ νοεῖν ὁμώνυμον; οὐδα--: μῶς" ἀλλὰ τὸ μὲν πρώτως, τὸ δὲ παρ᾽ ἐκείνου ἑτέρως. ὡς γὰρ ὁ ἐν φωνῇ λόγος μίμημα τοῦ ἐν ψυχῇ. οὕτω καὶ ὁ ἐν ψυχῇ μίμημα τοῦ ἐν ἑτέρῳ. ὡς οὖν μεμιμημένος ὁ ἐν προφορᾷ πρὸς τὸν ἐν ψυχῇ, οὕτως καὶ ὁ ἐν ψυχῇ ἑρμηνεὺς ὧν ἐκείνου πρὸς τὸ πρὸ αὐτοῦ. ἡ δὴ ἀρετὴ ψυχῆς" νοῦ δὲ οὐκ ἔστιν οὐδὲ τοῦ ἐπέκεινα. | 4. ξητητέον δέ, εἰ ἡ κάϑαρσις ταὐτὸν τῇ τοι- αὐτῃ ἀρετῇ, ἡ προηγεῖται μὲν ἡ κάϑαρσις, ἕπεται δὲ ἡ ἀρετή, καὶ πότερον ἐν τῷ καϑαίρεσϑαι ἡ ἀρετὴ ἢ ἐν τῷ κεκαϑάρϑαι. [ἡ γοῦν ἐν τῷ καϑαί- ρεσϑαι] ἀτελεστέρα τῆς ἐν τῷ κεκαϑάρϑαι, [τὸ γὰρ κεκαϑάρϑαι] οἷον τέλος ἤδη. ἀλλὰ τὸ κεκαϑάρϑαι ἀφαίρεσις ἀλλοτρέου παντός, τὸ δὲ ἀγαθὸν ἕτερον αὐτοῦ. ij, εἰ πρὸ τῆς καϑάρσεως ἀγαϑὸν qv, ἡ κάϑαρσις ἀρκεῖ; ἀλλ᾽ ἀρκέδει μὲν ἡ κάϑαρσις, τὸ 54. Enn. I. δὲ καταλειπόμενον ἔσται τὸ ἀγαϑόν, ovy ἡ κάϑαρ- σις. καὶ τί τὸ καταλειπόμενόν ἐστι ξητητέον᾽" ἴσως γὰρ οὐδὲ τὸ ἀγαϑὸν ἦν ἡ φύσις ἡ καταλειπομένη᾽" οὐ γὰρ ἂν ἐγένετο ἐν κακῷ. ἄρ᾽ ovv ἀγαϑοειδῆ λεκτέον; ἢ οὐχ ἱκανὴν πρὸς τὸ μένειν ἐν τῷ ὄντως ἀγαθῷ" πέφυκε γὰρ ἐπ᾽ ἄμφω. τὸ οὖν ἀγαθὸν αὐτῆς τὸ συνεῖναι τῷ συγγενεῖ, τὸ δὲ κακὸν τὸ τοῖς ἐναντίοις. δεῖ οὖν καϑηραμένην συνεῖναι. συνέσται δὲ ἐἐπιστραφεῖσα. ἄρ᾽ οὖν μετὰ τὴν κάϑαρσιν ἐπιστρέ- φεται; ἢ μετὰ τὴν κάϑαρσιν ἐπέστραπται. τοῦτο οὖν ἡ ἀρετὴ αὐτῆς; ἢ τὸ γινόμενον αὐτῇ ἐκ τῆς ἐπιστροφῆς. τί οὖν τοῦτο; ϑέα καὶ τύπος τοῦ ὀφϑέντος ἐντεϑεὶς καὶ ἐνεργῶν, ὡς ἡ ὄψις περὶ τὸ ὁρώμενον. οὐκ ἄρα εἶχεν αὐτὰ οὐδ᾽ ἀναμιμνήσκε- vut; ἢ εἶχεν οὐκ ἐνεργοῦντα, ἀλλὰ ἀποκείμενα ἀφώτιστα. ἵνα δὲ φωτισϑῇ καὶ τότε γνῷ αὐτὰ ἐνόντα, δεῖ προσβαλεῖν τῷ φωτίξζοντι. εἶχε δὲ οὐκ αὐτά, ἀλλὰ τύπους" δεῖ οὖν τὸν τύπον τοῖς ἀλη-- ϑινοῖς, ὧν καὶ οἱ τύποι. ἐφαρμόσαι. τάχα δὲ καὶ οὕτω λέγεται ἔχειν, ὅτι ὃ νοῦς οὐκ ἀλλότριος καὶ μάλιστα δὲ οὐκ ἀλλότριος, ὅταν πρὸς αὐτὸν βλέπῃ; εἰ δὲ μή, καὶ παρὼν ἀλλότριος. ἐπεὶ καὶ αἵ ἐπι- στῆμαι, ἐὰν μηδ᾽ ὅλως ἐνεργῶμεν κατ᾽ αὐτάς, ἀλ- λότριαι. 5. ἀλλ᾽’ ἐπὶ πόσον ἡ κάϑαρσις λεκτέον" οὕτω yàg καὶ ἡ ὁμοίωσις τένι φανερὰ καὶ ἡ ταυτότης τίνι 950. τοῦτο δέ ἐστι μάλιστα ζητεῖν ϑυμὸν πῶς [χαϑαίρει)] καὶ ἐπιϑυμίαν καὶ τἄλλα πάντα, λύπην καὶ τὰ συγγενῆ, καὶ τὸ χωρίζειν ἀπὸ σώματος ἐπὶ πόσον δυνατόν. ἀπὸ μὲν δὴ σώματος ἴσως μὲν καὶ τοῖς οἷον τόποις συνάγουσαν ἑαυτήν, πάντως [γε] μὴν ἀπαϑῶς ἔχουσαν καὶ τὰς ἀναγκαίας τῶν ὄ 10 20 25 30 10 1ὅ 20 25 80 II, 4—6. 55 ἡδονῶν [καὶ τὰς] αἰσϑήσεις μόνον ποιουμένην ἐατρεύσεις καὶ ἀπαλλαγὰς πόνων, ἵνα μὴ ἐνοχλοῖτο, τὰς δὲ ἀλγηδόνας ἀφαιροῦσαν καί, εἰ μὴ οἷόν τε, πράως φέρουσαν καὶ ἐλάττους τιϑεῖσαν τῷ μὴ συμπάσχειν" τὸν δὲ ϑυμὸν ὅσον οἷόν τε ἀφαιροῦσαν καί, εἰ δυνατόν, πάντη, εἰ δὲ μή, μὴ γοῦν αὐτὴν συνοργιξομένην, ἀλλ᾽ ἄλλου εἶναι τὸ ἀπροαίρετον, τὸ δὲ ἀπροαίρετον ὀλίγον εἶναι καὶ ἀσϑενές" τὸν δὲ φόβον πάντη --- περὶ οὐδενὸς γὰρ φοβήδεται᾽ τὸ δὲ ἀπροαίρετον καὶ ἐνταῦϑα --- πλήν γε ἐν νουϑετήσει. ἐπιϑυμία δὲ ὅτι μὲν μηδενὸς φαύλου, δῆλον" σέτων δὲ καὶ ποτῶν πρὸς ἄνεσιν οὐκ αὐτὴ ἔξει" οὐδὲ τῶν ἀφροδισίων δέ" εἴ δ᾽ ἄρα, φυσικῶν, οἶμαι, καὶ οὐδὲ τὸ ἀπροαίρετον ἐχόντων᾽ εἴ δ᾽ ἄρα, ὅσον μέχρι φαντα- σέας προπετοῦς καὶ ταύτης. ὅλως δὲ αὐτὴ μὲν πάντως τούτων καϑαρὰ ἔσται καὶ τὸ ἄλογον δὲ βουλήσεται καὶ αὐτὸ καϑαρὸν ποιῆσαι, ὥστε μηδὲ πλήττεσϑαι" εἰ δ᾽ ἄρα, μὴ σφόδρα, ἀλλ᾽ ὀλίγας τὰς πληγὰς αὐτοῦ εἶναι καὶ εὐθὺς λυομένας τῇ γειτονήσει" ὥσπερ εἶ τίς σοφῷ γειτονῶν ἀπολαῦοι τῆς τοῦ σοφοῦ γειτνιά- σεως ἢ ὅμοιος γινόμενος ἢ αἰδούμενος, ὡς μηδὲν τολμᾶν ποιεῖν ὧν ὁ ἀγαϑὸς οὐ ϑέλει. οὔκουν ἔσται μάχη" ἀρκεῖ γὰρ παρὼν ὁ λόγους. ὃν τὸ χεῖρον αὐδέσεται. ὥστε καὶ αὐτὸ τὸ χεῖρον δυδσχερᾶναι, ἐάν τι ὅλως κινηϑῇ, ὅτι μὴ ἡσυχίαν ἦγε παρόντος τοῦ δεσπότου καὶ ἀσϑένειαν ἑαυτῷ ἐπιτιμῆσαι. 6. ἔστε μὲν οὖν οὐδὲν τῶν τοιούτων ἁμαρτία, ἀλλὰ κατόρϑωσις ἀνθρώπῳ ἀλλ᾽ ἡ σπουδὴ οὐκ ἔξω ἁμαρτίας εἶναι, ἀλλὰ ϑεὸν εἶναι. εἰ μὲν οὖν τι τῶν τοιούτῶν ἀπροαίρετον γίγνοιτο, 950g ἂν εἴη ὁ τοιοῦτος καὶ δαίμων διπλοῦς ὦν, μᾶλλον δὲ ἔχων σὺν αὐτῷ ἄλλον ἄλλην ἀρετὴν ἔχοντα" εἰ δὲ μηδέν, . 1ὅ 56 Enn. I. ϑεὸς μόνον: 450g δὲ τῶν ἑπομένων τῷ πρώτῳ. αὐτὸς μὲν γάρ ἐστιν ὃς ἦλθεν ἐκεῖθεν καὶ τὸ καϑ' αὑτόν, εἰ γένοιτο οἷος ἦλϑεν, ἐκεῖ ἐστι" νῷ δὲ συνῳκίσϑη ἐνθάδε ἥκων καὶ τοῦτον αὑτῷ ὁμοιώδσει κατὰ τὴν δύναμιν τὴν ἐκείνου, ὥστε, εἰ δυνατόν, ἄπληκτον εἶναι ἢ ἄπρακτόν γε τῶν μὴ δοκούντων τῷ δεσπότῃ. τίς οὖν ἑκάστη ἀρετὴ τῷ τοιούτῳ; ἢ σοφία μὲν [καὶ φρόνησις] ἐν ϑεωρίᾳ ὧν νοῦς ἔχει" νοῦς δὲ τῇ ἐπαφῇ. διττὴ δὴ ἑκατέρα, ἡ μὲν ἐν νῷ οὖσα, ἡ δὲ ἐν ψυχῇ. κἀκεῖ μὲν οὐκ ἀρετή, ἐν δὲ ψυχῇ ἀρετή. ἐκεῖ οὖν τί; ἐνέργεια αὐτοῦ καὶ ὃ ἐστιν’ ἐνταῦϑα δὲ τὸ ἐν ἄλλῳ ἐκεῖϑεν ἀρετή. οὐδὲ γὰρ αὐτοδικαιοσύνη καὶ ἑκάστη ἀρετή, ἀλλ᾽ οἷον παράδειγμα" τὸ δὲ ἀπ᾽ αὐτῆς ἐν ψυχῇ ἀρετή. τινὸς γὰρ ἡ ἀρετή" αὐτὸ δὲ ἕκαστον αὑτοῦ, οὐχὶ δ᾽ ἄλ- λου τινός. δικαιοσύνη δὲ εἴπερ οἰκειοπραγία, ἄρα ἀεὶ ἐν πλήϑει μερῶν; ἢ ἡ μὲν ἐν πλήϑει. ὅταν πολλὰ ἡ τὰ μέρη, ἡ δὲ ὅλως οἰκειοπραγία, κἂν ἕνὸς ἧ. ἡ γοῦν ἀληϑὴς αὐτοδικαιοσύνη ἑνὸς πρὸς αὑτό, ἐν ᾧὦ οὐκ ἄλλο, τὸ δὲ ἄλλο' ὥστε καὶ τῇ ψυχῇ δι- καιοσύνη ἡ μείζων τὸ πρὸς νοῦν ἐνεργεῖν, τὸ δὲ σωφρονεῖν ἡ εἴσω πρὸς νοῦν στροφή, ἡ δὲ ἀνδρεία ἀπάϑεια καϑ᾽ ὁμοίωσιν τοῦ πρὸς ὃ βλέπει ἀπαϑὲς ὃν τὴν φύσιν' αὐτὴ δὲ ἐξ ἀρετῆς, ἵνα μὴ συμ- παϑῇ τῷ χείρονι συνοίκῳ. 1. ἀντακολουϑοῦσι τοίνυν ἀλλήλαις καὶ αὗται αἱ ἀρεταὶ ἐν ψυχῇ, ὥσπερ κἀκεῖ τὰ πρὸ τῆς ἀρετῆς ἐν νῷ ὥσπερ παραδείγματα. καὶ γὰρ ἡ νόησις ἐκεῖ ἐπιστήμη καὶ σοφία, τὸ δὲ πρὸς αὑτὸν ἡ σωφροσύνη, 10 25 τὸ δὲ οἰχεῖον ἔργον ἡ οἰκειοπραγία, τὸ δὲ olov dv- 80 δρεία ἡ ταυτότης καὶ τὸ ἐφ᾽ αὑτοῦ μένειν καϑαρόν. ἐν ψυχῇ τοίνυν πρὸς νοῦν ἡ ὅρασις σοφία καὶ φρό- Q 10 15 20 25 Ii, 6. 7.— III, 1. δ᾽ νησις,. ἀρεταὶ αὐτῆς" οὐ γὰρ αὐτὴ ταῦτα, ὥσπερ ἐκεῖ, καὶ τὰ ἄλλα ὡσαύτως ἀκολουθεῖ" καὶ τῇ κα- ϑάρσει δέ, εἴπερ πᾶσαι καϑάρσεις κατὰ τὸ κεκαϑάρ- ὅαι, ἀνάγκη πάσας ἢ οὐδὲ μέα τελεία. καὶ ὃ μὲν ἔχων τὰς μείζους καὶ τὰς ἐλάττους ἐξ ἀνάγκης δυ-- νάμει, ὁ δὲ τὰς ἐλάττους οὐκ ἀναγκαίως ἔχει ἐκείνας. p. 16 ὁ μὲν δὴ προηγούμενος τοῦ σπουδαίου βίος οὗτος" πότερα δὲ ἐνεργείᾳ ἔχει καὶ τὰς ἐλάττους ἢ τὰς μεί- ξους ἢ ἄλλον τρόπον, σκεπτέον καϑ' ἑκάστην᾽ οἷον φρόνησιν" εἰ γὰρ ἄλλαις ἀρχαῖς χρήσεται, πῶς ἔτι ἐκείνη μένει κἂν εἰ μὴ ἐνεργοῦσα; καὶ εἰ ἡ μὲν φύσει τοσόνδε, ἡ δὲ τοσόνδε, καὶ ἡ σωφροσύνη ἐκεῖνα μετροῦσα, ἡ δὲ ὅλως ἀναιροῦσα; ταὐτὸν δὲ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὅλως τῆς φρονήσεως κινηϑείσης. ἢ εἰ- δήσει ys αὐτὰς καὶ ὅσον παρ᾽ αὐτῶν ἕξει" τάχα δέ ποτε περιστατικῶς ἐνεργήσει κατά τινας αὐτῶν. ἐπὶ μείξους δὲ ἀρχὰς ἥκων καὶ ἄλλα μέτρα κατ᾽ ἐκεῖνα πράξει" οἷον τὸ σωφρονεῖν οὐκ ἐν μέτρῳ ἐκείνῳ τιϑείς, ἀλλ’ ὅλως κατὰ τὸ δυνατὸν χωρίζων καὶ ὅλως ξῶν οὐχὶ τὸν ἀνθρώπου βίον τὸν τοῦ ἀγαϑοῦ, ὃν ἀξιοῖ ἡ πολιτικὴ ἀρετὴ [διαξῆν], ἀλλὰ τοῦτον μὲν καταλιπών, ἕτερον δὲ ἀλλαξάμενος τὸν τῶν ϑεῶν" πρὸς γὰρ τούτους [αὐτῷ], οὐ πρὸς ἀνϑρό- πους ἀγαϑοὺς ἡ ὁμοέωσις. ὁμοίωσις δὲ ἡ μὲν πρὸς τούτους, ὡς εἰκὼν εἰκόνι ὡμοίωται ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ ἑκατέρα. ἡ δὲ πρὸς ἄλλον ὡς πρὸς παράδειγμα. I1. IIEPI AIAAEKTIKHZ. 1. Τίς τέχνη ἢ μέϑοδος ἢ ἐπιτήδευσις ἡμᾶς οἷ p. 19 δεῖ πορευϑῆναι ἀνάγει; ὅποι μὲν οὖν δεῖ ἐλϑεῖν, . 20 δ8 Enn. I. ὡς ἐπὶ τἀγαϑὸν καὶ τὴν ἀρχὴν τὴν πρώτην, κείσϑω δειωμολογημένον καὶ διὰ πολλῶν δεδειγμένον" καὶ δὴ καὶ δι᾿ ὧν τοῦτο ἐδείκνυτο ἀναγωγή τις ἦν. τίνα δὲ δεῖ εἶναι τὸν ἀναχϑησόμενον; ἄρά ys τὸν πάντα 1] τὸν πλεῖστά, φησιν, ἰδόντα, ὃς ἐν τῇ πρώτῃ γενέσει [εἰσήει)] εἰς γονὴν ἀνδρὸς ἐσομένου φιλο- σόφου [ἢ] μουσικοῦ τινος ἢ ἐρωτικοῦ; ὁ μὲν δὴ φιλόσοφος τὴν φύσιν καὶ ὃ μουσικὸς καὶ ὁ ἐρωτι- κὸς ἀνακτέοι. τίς οὖν ὃ τρόπος; ἀρά γε εἷς καὶ ὃ αὐτὸς ἅπασι τούτοις, ἢ xoO" ἕνα ἕκαστον εἷς τις; ἔστι μὲν οὖν ἡ πορεία διττὴ πᾶσιν ἢ ἀναβαίνουσιν ἢ ἄνω ἐλθοῦσιν: ἡ μὲν γὰρ προτέρα ἀπὸ τῶν κάτω, ἡ δέ γε δευτέρα, οἷς ἤδη ἐν τῷ νοητῷ γενο- μένοις καὶ οἷον ἴχνος ϑεῖσιν ἐκεῖ πορδύεσϑαι ἀνάγκη, Émg ἂν εἰς τὸ ἔσχατον τοῦ τόπου ἀφίκωνται, ὃ δὴ τέλος τῆς πορείας ὃν τυγχάνει, ὅταν τις ἐπ᾽’ ἄχρῳ γένηται τῷ νοητῷ. ἀλλ᾽ ἡ μὲν περιμενέτω, περὶ δὲ τῆς ἀναγωγῆς πρότερον πειρατέον λέγειν. πρῶ-- τον δὴ διασταλτέον τοὺς ἄνδρας τούτους ἡμῖν ἀρ-- ξαμένους ἀπὸ τοῦ μουσικοῦ ὅστις ἐστὶ λέγοντας τὴν φύσιν. ϑετέον δὴ αὐτὸν εὐκίνητον καὶ imvog- μένον μὲν πρὸς τὸ καλόν, ἀδυνατώτερον δὲ παρ᾽ αὑτοῦ κινεῖσϑωι, ἕτοιμον δὲ ἐκ τῶν τυχόντων οἷον κτύπων, ὥσπερ οἱ δειλοὶ πρὸς τοὺς ψόφους, οὕτως καὶ τοῦτον πρὸς τοὺς φϑόγγους καὶ τὸ καλὸν τὸ ἐν τούτοις ἕτοιμον, φεύγοντα (δὲ) ἀεὶ τὸ ἀνάρμο- στον καὶ τὸ μὴ ἕν ἐν τοῖς ἀδομένοις καὶ ἐν τοῖς ῥυϑμοῖς τὸ εὔρυϑμον καὶ τὸ εὔσχημον διώκειν. | μετὰ τοίνυν τοὺς αἰσϑητοὺς τούτους φϑόγγους καὶ ῥυϑμοὺς καὶ σχήματα οὕτως ἀκτέον. χωρίξοντα τὴν ὕλην ἐφ᾽ ὧν αἵ ἀναλογίαι καὶ oí λόγοι εἰς τὸ κάλλος τὸ ἐπ᾽ αὐτοῖς ἀκτέον καὶ διδακτέον, ὡς περὶ 10 15 20 265 30 ΠῚ, 2. 8. 59 ἃ ἐπτόητο ἐκεῖνα ἦν, ἡ νοητὴ ἁρμονία καὶ τὸ ἐν ταύτῃ καλὸν καὶ ὅλως τὸ καλόν, οὐ τό τι καλὸν μόνον, καὶ λόγους τοὺς φιλοσοφέας ἐνθετέον. ἀφ᾽ ὧν εἰς πίστιν ἀκτέον ὧν ἀγνοεῖ ἔχων. τένες δὲ οἵ λόγοι, ὅ ὕστερον. 2. ὁ δὲ ἐρωτικός, εἰς ὃν μεταπέσοι ἂν καὶ ὁ μουσικὸς καὶ μεταπεσὼν ἢ μένοι ἂν ἢ παρέλϑοι, μνημονικός ἐστέ zog κάλλους" χωρὶς δὲ ὧν dóv- νατεῖ καταμαϑεῖν, πληττόμενος δὲ ὑπὸ τῶν ἐν 10 ὄψει καλῶν περὶ αὐτὰ ἐπτόηται. διδακτέον οὖν αὐτὸν μὴ περὶ ἕν σῶμα πεσόντα ἐπτοῆσϑαι, ἀλλ᾽ ἐπὶ πάντα ἀκτέον τῷ λόγῳ σώματα δεικνύντα τὸ ἐν πᾶσι ταὐτὸν καὶ ὅτι ἕτερον τῶν σωμάτων καὶ ὅτι ἄλλοϑεν λεκτέον καὶ ὅτι ἐν ἄλλοις μᾶλλον, οἷον 16 ἐπιτηδεύματα καλὰ καὶ νόμους καλοὺς δεικνύντα --- ἐν ἀσωμάτοις γὰρ ὁ ἐθϑισμὸς τοῦ ἐρασμίου ἤδη — καὶ ὅτι ἐν τέχναις καὶ ἐν ἐπιστήμαις καὶ ἐν ἀρε- ταῖς. εἶτα ἕν ποιητέον καὶ διδακτέον, ὅπως ἐγγί- νονται. ἀπὸ δὲ τῶν ἀρετῶν ἤδη [δεῖ] ἀναβαίνειν 40 ἐπὶ νοῦν, ἐπὶ τὸ ὄν: κἀκεῖ βαδιστέον τὴν ἄνω πορείαν. 8. ὁ δὲ φιλόσοφος τὴν φύσιν ἕτοιμος οὗτος καὶ οἷον ἐπτερωμένος καὶ οὐ δεόμενος χωρίσεως, ὥσπερ οἱ ἄλλοι αὗτοι, κεκινημένος πρὸς τὸ ἄνω, 26 ἀπορῶν δὲ τοῦ δεικνύντος δεῖται μόνον. δει- «τέον οὖν καὶ λυτέον βουλόμενον καὶ αὐτὸν τῇ φύσει καὶ πάλαι λελυμένον. τὰ μὲν δὴ μαϑή- ματα δοτέον πρὸς συνεϑισμὸν κατανοήσεως καὶ πίστεως ἀσωμάτου --- καὶ γὰρ ῥάδιον δέξεται φιλο-- 80 μαϑὴς ὦν --- καὶ φύσει ἐνάρετον ὄντα πρὸς τελείω- σιν ἀρετῶν ἀκτέον καὶ μετὰ τὰ μαϑήματα λόγους p. 21 διαλεκτικῆς δοτέον καὶ ὅλως διαλεκτικὸν ποιητέον. 60 Enn. I. 4. τίς δὲ ἡ διαλεκτική, ἣν δεῖ καὶ τοῖς προτέ- ροις παραδιδόναι; ἔστι μὲν δὴ ἡ λόγῳ περὶ ἑκάστου δυναμένη ἕξις εἰπεῖν τί τε ἕκαστον καὶ ví ἄλλων διαφέρει καὶ τίς ἡ κοινότης" ἐν οἷς ἐστι καὶ ποῦ τούτων ἕκαστον καὶ εἰ ἔστιν ὃ ἐστι καὶ τὰ ὄντα ὁπόσα καὶ τὰ μὴ ὄντα αὖ, ἕτερα δὲ ὄντων. αὕτη καὶ περὶ ἀγαϑοῦ διαλέγεται καὶ περὶ μὴ ἀγαϑοῦ καὶ ὅσα ὑπὸ τὸ ἀγαϑὸν καὶ ὅσα ὑπὸ τὸ ἐναντίον καὶ τί τὸ ἀίδιον καὶ τὸ μὴ τοιοῦτον, ἐπιστήμῃ 09- λονότι περὶ πάντων, οὐ δόξῃ. παύσασα δὲ τῆς περὶ τὸ αἰσϑητὸν πλάνης ἐνιδρύει τῷ νοητῷ κἀκεῖ τὴν πραγματείαν ἔχει τὸ ψεῦδος ἀφεῖδα ἐν τῷ λεγομένῳ ἀληϑείας πεδίῳ τὴν ψυχὴν τρέφουσα, τῇ διαιρέσει τῇ Πλάτωνος χρωμένη μὲν καὶ εἰς διάκρισιν τῶν εἰδῶν, χρωμένη δὲ καὶ εἰς τὸ τί ἐστι, χρωμένη δὲ καὶ ἐπὶ τὰ πρῶτα γένη, καὶ τὰ ἐκ τούτων vos- ρῶς πλέκουσα, ἕως ἂν διέλθῃ πᾶν τὸ νοητόν, «καὶ ἀνάπαλιν ἀναλύουσα., εἰς ὃ ἂν ἐπ᾽’ ἀρχὴν ἔλϑῃ. τότε δὲ ἡσυχίαν ἄγουσα, ὡς μέχρι γέ του ἐκεῖ εἶναι ἐν ἡσυχέᾳ, οὐδὲν ἔτι πολυπραγμονοῦσα εἰς ἕν γενο-- μένη βλέπει, τὴν λεγομένην λογικὴν πραγματείαν. περὶ προτάσεων καὶ συλλογισμῶν, ὥσπερ ἂν τὸ εἰδέναι γράφειν, ἄλλῃ τέχνῃ δοῦσα' ὧν τινὰ ἀναγκαῖα καὶ πρὸ τέχνης ἡγουμένη, κρίνουσα δὲ αὐτὰ 10 15 20 ὥσπερ καὶ τὰ ἄλλα καὶ τὰ μὲν χρήσιμα αὐτῶν, τὰ δὲ 25 περιττὰ ἡγουμένη καὶ μεϑόδου τῆς ταῦτα βουλομένης. ὅ. ἀλλὰ πόϑεν τὰς ἀρχὰς ἔχει ἡ ἐπιστήμη αὕτη; ἢ νοῦς δίδωσιν ἐναργεῖς ἀρχάς, εἴ τις λαβεῖν δύ- ναῖιτο ψυχή' εἶτα τὰ ἑξῆς καὶ συντέίϑησι καὶ συμ- πλέκει καὶ διαιρεῖ, ἕως [ἂν] εἰς τέλειον νοῦν ἥκῃ. ἔστι γάρ᾽, φησιν, "αὕτη τὸ καϑαρώτατον νοῦ καὶ φρονήσεως. ἀνάγκη οὖν τιμιωτάτην οὖσαν ἕξιν 80 10 15 20 25 30 III, 4—6. 61 τῶν ἐν ἡμῖν περὶ τὸ ὃν καὶ τὸ τιμιώτατον εἶναι, φρόνησιν μὲν περὶ τὸ ὄν, νοῦν δὲ περὶ τὸ ἐπέκεινα τοῦ ὄντος. τί οὖν ἡ φιλοσοφία; τὸ τιμιώτατον. ἢ ταὐτὸν φιλοσοφία καὶ διαλεκτική; ἢ φιλοσοφέας μέρος τὸ τίμιον οὐ γὰρ δὴ οἰητέον ὄργανον τοῦτο εἶναι τοῦ φιλοσόφου: οὐ γὰρ ψιλὰ ϑεωρήματά ἐστι καὶ κανόνες, ἀλλὰ περὶ πράγματά ἐστι καὶ οἷον ὕλην ἔχει τὰ ὄντα: ὁδῷ μέντοι ἐπ᾽ αὐτὰ χωρεῖ ἅμα τοῖς ϑεωρήμασι τὰ πράγματα ἔχουσα τὸ δὲ φεῦδος καὶ τὸ σόφισμα κατὰ συμβεβηκὸς γινώσκει ἄλλου ποιή- ὅαντος ὡς ἀλλότριον κρένουσα τοῖς ἐν αὐτῇ ἀλη- ϑέσι τὸ ψεῦδος, γινώσκουσα, ὅταν τις προσαγάγῃ, ὅτι παρὰ τὸν κανόνα τοῦ ἀληϑοῦς. περὶ προτάσεως οὖν οὐκ οἷδε --- καὶ γὰρ γράμματα --- εἰδυῖα δὲ τὸ ἀληϑὲς οἷδεν ὃ καλοῦσι πρότασιν, καὶ καϑόλου οἷδε τὰ κινήματα τῆς ψυχῆς, 0 τε τέϑησι καὶ ὃ αἴρει, καὶ sí τοῦτο αἴρει ὃ τίϑησιν ἢ ἄλλο, καὶ εἰ ἕτερα ἢ ταὐτά, προσφερομένων ὥσπερ κατ᾽ αἴσϑησιν ἐπι- βάλλουσα, ἀκριβολογεῖσϑαι δὲ ἑτέρᾳ δίδωσι τοῦτο ἀγαπώσῃ. 6. μέρος οὖν τὸ τίμιον ἔχει γὰρ καὶ ἄλλα φιλο- σοφία: καὶ γὰρ καὶ περὶ φύσεως ϑεωρεῖ βοήϑειαν παρὰ διαλεκτικῆς λαβοῦσα, ὥσπερ καὶ ἀριϑμητικῇ προσχρῶνται αἱ ἄλλαι τέχναι. μᾶλλον μέντοι αὕτη ἐγγύϑεν κομίζεται παρὰ τῆς διαλεκτικῆς" καὶ περὶ ἠθῶν ὡσαύτως ϑεωροῦσα μὲν ἐκεῖθεν, προστιϑεῖσα δὲ τὰς ἕξεις καὶ τὰς ἀσκήσεις, ἐξ ὧν προίασιν αἵ ἕξεις. ἴσχουσι δὲ αἱ λογικαὶ ἕξεις καὶ ὡς ἴδια ἤδη τὰ ἐκεῖθεν" καὶ γὰρ μετὰ τῆς ὕλης τὰ πλεῖστα" καὶ αἱ μὲν ἄλλαι ἀρεταὶ τοὺς λογισμοὺς ἐν τοῖς πάϑεσι τοῖς ἰδίοις καὶ ταῖς πράξεσιν, ἡ δὲ φρόνη- σις ἐπιλογισμός τις καὶ τὸ καϑόλου μᾶλλον καὶ εἰ p. 22 P- 29 62 Enn. I. ἀντακολουϑοῦσι καὶ εἰ δεῖ νῦν ἐπισχεῖν ἢ εἰσαῦϑις ἢ ὅλως ἄλλο βέλτιον" ἡ δὲ διαλεκτικὴ καὶ ἡ σο- φία ἔτι καϑόλου καὶ ἀύλως πάντα εἰς χρῆσιν προ-- φέρει τῇ φρονήσει. πότερα δὲ ἔστι τὰ κάτω εἶναι ἄνευ διαλεκτικῆς καὶ σοφίας; ἢ ἀτελῶς καὶ ἐλλει-- πόντως. ἔστι δὲ δοφὸν εἶναι καὶ διαλεκτικὸν οὔ- τως ἄνευ τούτων; 9 οὐδ᾽ ἂν γένοιτο, ἀλλὰ ἢ πρό- τερον ἢ ἅμα συναύξεται. καὶ τάχα ἂν φυσικᾶς τις ἀρετὰς ἔχοι, ἐξ ὧν a( τέλειαι σοφίας προσγενομένης. μετὰ τὰς φυσικὰς οὖν ἡ σοφέα᾽ εἶτα τελειοῖ τὰ ἤϑη. ἢ τῶν φυσικῶν οὐσῶν συναύξεται. ἤδη ἄμφω καὶ συντελειοῦται ἢ προλαβοῦσα ἡ ἑτέρα τὴν ἑτέραν ἐτελείωσεν ὅλως γὰρ ἡ φυσικὴ ἀρετὴ καὶ ὄμμα ἀτελὲς καὶ ἦϑος ἔχει, καὶ αἵ ἀρχαὶ τὸ πλεῖστον ἀμφοτέραις, ἀφ᾽ ὧν ἔχομεν. IV. ΠΕΡῚ ETAAIMONIAZ. 1. Τὸ εὖ ξῆν xal τὸ εὐδαιμονεῖν ἐν τῷ αὐτῷ τιϑέμενοι καὶ τοῖς ἄλλοις ξῴοις ὧρα τούτων μετα- δώσομεν; εἰ γὰρ ἔστιν αὐτοῖς ἡ πεφύκασιν ἀνεμπο- δίστως διεξάγειν, κἀκεῖνα τί κωλύει ἐν εὐξωΐέᾳ λέγειν εἶναι; καὶ γὰρ εἴτε ἐν εὐπαϑεία τὴν εὐξωίαν τις ϑήσεται, cive ἐν ἔργῳ οἰκείῳ veAovuévo, κατ᾽ ἄμφω καὶ τοῖς ἄλλοις ξῴοις ὑπάρξει. καὶ γὰρ εὐ-- παϑεῖν ἐνδέχοιτο ἂν καὶ ἐν τῷ κατὰ φύσιν ἔργῳ εἶναι" οἷον καὶ τὰ μουσικὰ τῶν ξῴων ὅσα τοῖς τὲ ἄλλοις εὐπαϑεῖ καὶ δὴ καὶ ἔδοντα ἡ πέφυκε καὶ ταύτῃ αἱρετὴν αὑτοῖς τὴν ξωὴν ἔχει. καὶ τοίνυν καὶ εἰ τέλος τι τὸ εὐδαιμονεῖν τυϑέμεϑα, ὅπερ ἐστὶν ἔσχατον τῆς ἐν φύσει ὀρέξεως, Καὶ ταύτῃ ἂν αὖ- 10 1ὅ 25 IV, 1. 2. 63 τοῖς μεταδοίημεν τοῦ εὐδαιμονεῖν εἰς ἔσχατον ἀφυ- κνουμένων, εἰς ὃ ἐλθοῦσιν ἵσταται ἡ ἐν αὐτοῖς φύ-- σις πᾶσαν ξωὴν αὑτῆς διεξελϑοῦσα καὶ πληρώσασα ἐξ ἀρχῆς εἰς τέλος. εἰ δέ τις δυσχεραίνει τὸ τῆς εὐδαιμονίας καταφέρειν εἰς τὰ ξῷα τὰ ἄλλα ---- οὕτω γὰρ ἂν καὶ τοῖς ἀτιμοτάτοις αὐτῶν μεταδώσειν" με- ταδώσειν δὲ καὶ τοῖς φυτοῖς ξῶσι καὶ αὐτοῖς καὶ ξωὴν ἐξελιττομένην εἰς τέλος ἔχουσι --- πρῶτον μὲν ἄτοπος εἶναι οὐ δόξει μὴ ξῆν εὖ τὰ ἄλλα ξῷα λέγων, ὅτι 10. μὴ πολλοῦ ἀξια αὐτῷ δοκεῖ εἶναι; τοῖς δὲ φυτοῖς οὐκ ἀναγκάζοιτο ἂν διδόναι ὃ τοῖς ἅπασι ξῴοις δίδωσιν, ὅτε μὴ αἴσϑησις πάρεστιν αὐτοῖς. εἴη δ᾽ ἄν τις ἴσως καὶ ὁ διδοὺς τοῖς φυτοῖς, εἴπερ καὶ τὸ 5v: ξωὴ δὲ ἡ μὲν εὖ ἂν εἴη, ἡ δὲ τοὐναντίον. οἷον 15 ἔστι καὶ ἐπὶ φυτῶν δεὐπαϑεῖν καὶ μή, καὶ καρπὸν αὖ φέρειν καὶ μὴ φέρειν. εἰ μὲν οὖν ἡδονὴ τὸ τέλος καὶ ἐν τούτῳ τὸ εὖ ξῆν, ἄτοπος ὁ ἀφαιρού- μδνος τὰ ἄλλα ξῷα τὸ εὖ (jv: καὶ εἰ ἀταραξία δὲ εἴη, ὡσαύτως" καὶ εἰ τὸ κατὰ φύσιν ξῆν δὲ λέγοιτο 90 τὸ εὖ ξὴν εἶναι. | 2. τοῖς μέντοι φυτοῖς διὰ τὸ μὴ αἰσϑάνεσϑαι οὐ διδόντες κινδυνεύουσιν οὐδὲ τοῖς ξῴοις ἤδη p. 30 ἅπασι διδόναι. εἰ μὲν γὰρ τὸ αἰσϑάνεσϑαι τοῦτο λέγουσι, τὸ τὸ πάϑος μὴ λανϑάνειν, δεῖ αὐτὸ ἀγα- 25 ϑὸν εἶναι τὸ πάϑος πρὸ τοῦ μὴ λανϑάνειν, οἷον τὸ κατὰ φύσιν ἔχειν, κἂν λανθάνῃ, καὶ [τὸ] οὐἰκδῖον εἶναι, κἂν μήπω γινώσκηται ὅτι οἰκεῖον καὶ ὅτι ἡδύ" δεῖ γὰρ ἡδὺ εἶναι" ὥστε ἀγαϑοῦ τούτου ὄν-- τος καὶ παρόντος ἤδη ἐστὶν ἐν τῷ εὖ τὸ ἔχον. ὥστε 30. τί δεῖ τὴν αἴσϑησιν προσλαμβάνειν; εἰ μὴ ἄρα οὐκ ἐν τῷ γινομένῳ πάϑει τῇ καταστάσει τὸ ἀγαϑὸν διδόασιν, ἀλλὰ τῇ γνώσει καὶ τῇ αἰσϑήσει. ἀλλ᾽ e 64 Enn. I. οὕτω γε τὴν αἴσϑησιν αὐτὴν τὸ ἀγαϑὸν ἐροῦσι καὶ ἐνέργειαν ξωῆς αἰσϑητικῆς᾽ ὥστε καὶ ὁτουοῦν ἀντιλαμβανομένοις. εἰ δὲ ἐξ ἀμφοῖν τὸ ἀγαϑὸν λέγουσιν, οἷον αἰσϑήσεως τοιούτου, πῶς ἑκατέρου ἀδιαφόρου ὄντος τὸ ἐξ ἀμφοῖν ἀγαϑὸν εἶναι λέγου- σιν; εἰ δὲ ἀγαϑὸν μὲν τὸ πάϑος, καὶ τὴν τοιάνδε κατάστασιν τὸ εὖ ξῆν, ὅταν γνῷ τις τὸ ἀγαϑὸν αὑτῷ παρόν, ἐρωτητέον αὐτούς, εἰ γνοὺς τὸ παρὸν δὴ τοῦτο ὅτι πάρεστιν εὖ ξῇ, ἡ δεῖ γνῶναι οὐ μόνον ὅτι ἡδύ, ἀλλ᾽ ὅτι τοῦτο τὸ ἀγαϑόν. ἀλλ᾽ εἰ ὅτι τοῦτο τὸ ἀγαϑόν, οὐκ αἰσϑήσεως τοῦτο ἔργον ἤδη, ἀλλ᾽ ἑτέρας μείξονος ἢ κατ᾽ αἴσϑησιν δυνάμεως. οὐ τοίνυν τοῖς ἡδομένοις τὸ εὖ ξῆν ὑπάρξει, ἀλλὰ τῷ γινώσκειν δυναμένῳ, ὅτι ἡδονὴ τὸ ἀγαϑόν. αἴτιον δὴ τοῦ εὖ ξῆν οὐχ ἡδονὴ ἔσται, ἀλλὰ τὸ κρίνειν δυνάμενον, ὅτι ἡδονὴ ἀγαϑόν. καὶ τὸ μὲν κρῖνον βέλτιον ἢ κατὰ πάϑος" λόγος γὰρ ἢ νοῦς" ἡδονὴ δὲ πάϑος" οὐδαμοῦ δὲ κρεῖττον ἄλογον λόγου. πῶς ἂν οὖν ὃ λόγος αὑτὸν ἀφεὶς ἄλλο ϑήσεται ἐν τῷ ἐναντίῳ γένει κείμενον κρεῖττον εἶναι ἑαυτοῦ; ἀλλὰ γὰρ ἐοίκασιν, ὅσοι τε τοῖς φυτοῖς οὐ διδόασι καὶ ὅσοι αἰσϑήσει τοιζδε τὸ εὖ, λανθάνειν ἑαυτοὺς μεῖ- ξόν τι τὸ εὖ ξῆν ξητοῦντες καὶ ἐν τρανοτέρᾳ ξωῇ τὸ ἄμεινον τιϑέντες. καὶ ὅσοι δὲ ἐν λογικῇ ξωῇ εἶναι λέγουσιν, ἀλλ᾽ οὐχ ἁπλῶς fof, οὐδ᾽ εἰ αἱ- σϑητικὴ εἴη, καλῶς μὲν ἴσως ἂν λέγοιεν. διὰ τί δὲ οὕτω καὶ περὶ τὸ λογικὸν ξῷον μόνον τὸ εὐδαι- μονεῖν τίϑενται ἐρωτᾶν αὐτοὺς προσήκει" *do& γε τὸ λογικὸν προσλαμβάνετε," ὅτι εὐμήχανος μᾶλλον ὁ λόγος καὶ ῥαδίως ἀνιχνεύειν καὶ περιποιεῖν τὰ πρῶτα κατὰ φύσιν δύναται, ἢ κἂν μὴ δυνατὸς ἡ ὠνιχνεύειν μηδὲ τυγχάνειν; ἀλλ᾽ εἰ μὲν διὰ τὸ 25 10 15 20 25 80 IV, 2. 8. 65 ἀνευρίσκειν μᾶλλον δύνασθαι, ἔσται xol volg μὴ λόγον ἔχουσιν, εἰ ἄνευ λόγου φύσει τυγχάνοιδν τῶν - πρώτων, κατὰ φύσιν τὸ εὐδαιμονεῖν, καὶ ὑπουργὸς ἂν ὁ λόγος καὶ οὐ δι᾽ αὑτὸν αἱρετὸς γίγνοιτο οὐδ᾽ αὖἡ ἡ τελείωσις αὐτοῦ, ἣν φαμεν ἀρετὴν εἶναι. εἰ δὲ φήσετε μὴ διὰ τὰ κατὰ φύσιν πρῶτα ἔχειν τὸ τίμιον, ἀλλὰ δι’ αὑτὸν ἀσπαστὸν εἶναι, λεκτέον τί τε ἄλλο ἔργον αὐτοῦ καὶ τίς ἡ φύσις αὐτοῦ καὶ τί τέλειον αὐτὸν ποιεῖ. ποιεῖν γὰρ δεῖ αὐτὸν τέλειον οὐ τὴν ϑεωρίαν τὴν περὶ ταῦτα, ἀλλὰ ἄλλο τι τὸ τέλειον αὐτῷ εἶναι καὶ φύσιν ἄλλην εἶναι αὐτῷ καὶ μὴ εἶναι αὐτὸν τούτων τῶν πρώτων κατὰ φύσιν μηδὲ ἐξ ὧν τὰ πρῶτα κατὰ φύσιν μηδ᾽ ὅλως τού- του τοῦ γένους εἶναι, ἀλλὰ κρείττονα τούτων ἁπάντων" ἢ πῶς τὸ τίμιον αὐτῷ οὐκ οἶμαι ἕξειν αὐτοὺς λέγειν. ἀλλ᾽ οὗτοι μέν, ἕως ἂν πρείτ- τονα εὕρωσι φύσιν τῶν περὶ ἃ νῦν ἵστανται, ἐατέοι ἐνταυϑοῖ εἶναι, οὗπερ μένειν ἐϑέλουσιν, ἀπόρως ἔχοντες ὅπῃ τὸ εὖ ξῆν, οἷς δυνατόν ἐστι τούτων. ᾿ ὃ. ἡμεῖς δὲ λέγωμεν ἐξ ἀρχῆς, ví ποτε τὸ εὐ- δαιμονεῖν ὑπολαμβάνομεν εἶναι. τιϑέμενοι δὴ τὸ εὐδαιμονεῖν ἐν ξωῇ, εἰ μὲν συνώνυμον τὸ tjv ἐποι- ούμεϑα, πᾶδι μὲν ἂν τοῖς ξῶσιν ἀπέδομεν δεκτι--: κοῖς εὐδαιμονίας εἶναι, εὖ δὲ ζῆν ἐνεργείᾳ ἐκεῖνα, οἷς παρὴν ἕν τι καὶ ταὐτόν, οὗ ἐπεφύκει δεκτικὰ πάντα τὰ ξῶα εἶναι, καὶ οὐκ ἂν τῷ μὲν λογικῷ ἔδομεν δύνασθαι τοῦτο, τῷ δ᾽ ἀλόγῳ οὐκέτι" ξωὴ γὰρ ἦν τὸ κοινόν, ὃ δεκτικὸν τοῦ αὐτοῦ πρὸς τὸ εὐδαιμονεῦν ἔμελλεν εἶναι, εἴπερ ἐν ξωῇ τινι τὸ εὐδαιμονεῖν ὑπῆρχεν. ὅϑεν, οἶμαι, καὶ οἵ ἐν λογικῇ ξωῇ λέγοντες τὸ εὐδαιμονεῖν γέίνεσϑαι οὐκ ἐν τῇ PLorix. b P. 31 66 Enn. I. κοινῇ ξωῇ τιϑέντες ἠγνόησαν τὸ εὐδαιμονεῖν οὐδὲ ξωὴν ὑποτιϑέμενοι. ποιότητα δὴ τὴν λογικὴν δύ- ναμιν, περὶ ἣν ἡ εὐδαιμονία συνίσταται, ἀναγκά- fowro ἂν λέγειν. ἀλλὰ τὸ ὑποκείμενον αὐτοῖς λογική ἐστι ξωή᾽ περὶ γὰρ τὸ ὅλον τοῦτο ἡ εὐδαι-- 5 μονία συνίσταται" ὥστε περὶ ἄλλο εἶδος ξωῆς. λέγω 0à οὐχ ὡς ἀντιδιῃρημένον τῷ λόγῳ, ἀλλ᾽ ὡς ἡμεῖς φαμὲν [τὸ μὲν] πρότερον, τὸ δὲ ὕστερον εἶναι. πολλαχῶς τοίνυν τῆς ζωῆς λεγομένης καὶ τὴν δια- φορὰν ἐχούσης κατὰ τὰ πρῶτα καὶ δεύτερα καὶ 10 ἐφεξῆς καὶ ὁμωνύμως τοῦ ξῆν λεγομένου --- ἄλλως μὲν τοῦ φυτοῦ, ἄλλως δὲ τοῦ ἀλόγου — καὶ τρα- νότητι καὶ ἀμυδρότητι τὴν διαφορὰν ἐχόντων, ἀνά- λογον δηλονότι καὶ τὸ εὖ. καὶ εἰ εἴδωλον ἄλλο ἄλλου, δηλονότι καὶ τὸ εὖ ὡς εἴδωλον τοῦ εὖ. εἰ 15 δὲ ὅτῳ ἄγαν ὑπάρχει τὸ ξῆν --- τοῦτο δέ ἐστιν ὃ μηδενὶ τοῦ ξῆν ἐλλείπει ---- τὸ εὐδαιμονεῖν, μόνῳ ἂν τῷ ἄγαν ξῶντι τὸ εὐδαιμονεῖν ὑπάρχοι" τούτῳ γὰρ καὶ τὸ ἄριστον, εἴπερ ἐν τοῖς οὖσι τὸ ἄριστον τὸ ὄντως ἐν ξωῇ καὶ ἡ τέλειος ξωή οὕτω γὰρ 20 ἂν οὐδὲ ἐπακτὸν τὸ ἀγαϑὸν ὑπάρχοι, οὐδ᾽ ἄλλο τὸ ὑποκείμενον ἀλλαχόϑεν γενόμενον παρέξει αὐτῷ ἐν ἀγαϑῷ εἶναι. τί γὰρ τῇ τελείᾳ ξωῇ ἂν προσ- γένοιτο εἰς τὸ ἀρίστην εἶναι; εἰ δέ τις τὴν τοῦ ἀγαθοῦ φύσιν ἐρεῖ, οἰκεῖος μὲν ὁ λόγος ἡμῖν, οὐ 25 μὴν τὸ αἴτιον, ἀλλὰ τὸ ἐνυπάρχον ξηταῦμεν. ὅτι δ᾽ ἡ τελεία ξωὴ καὶ ἡ ἀληϑινὴ καὶ ὄντως ἐν ἐκείνῃ τῇ νοερᾷ φύσει, καὶ ὅτι αἱ ἄλλαι ἀτελεῖς καὶ ἐν- δάλματα ξωῆς καὶ οὐ τελείως οὐδὲ καϑαρῶς καὶ οὐ μᾶλλον ξωαὶ 9 τοὐναντίον, πολλάκις μὲν εἴρη-- 30 ται καὶ νῦν δὲ λελέχϑω συντόμως ὡς, ἕως ἂν πάντα τὰ ξῶντα ἐκ μιᾶς ἀρχῆς ἦ, μὴ ἐπίσης δὲ 10 15 20 25 30 IV, 3. 4. 61 τὰ ἄλλα ξῇ, ἀνάγχη τὴν ἀρχὴν τὴν πρώτην ξωὴν καὶ τὴν τελειοτάτην εἶναι. 4. εἰ μὲν οὖν τὴν τελείαν ξωὴν ἔχειν οἷός τε ἄνϑρωπος, καὶ ἄνϑρωπος ὁ ταύτην ἔχων τὴν ξωὴν εὐδαίμων. εἰ δὲ μή, ἐν ϑεοῖς ἄν τις τὸ εὐδαιμο- νεῖν ϑεῖτο, εἰ ἐν ἐκείνοις μόνοις ἡ τοιαύτη ξωή. ἐπειδὴ τοίνυν φαμὲν εἶναι καὶ ἐν ἀνδρώποις τὸ εὐδαιμονεῖν, σκεπτέον πῶς ἔστι τοῦτο. λέγω δὲ ὧδε: ὅτι μὲν οὖν ἔχει τελείαν ξωὴν ἄνϑρωπος οὐ τὴν αἰσϑητικὴν μόνον ἔχων, ἀλλὰ καὶ λογισμὸν καὶ νοῦν ἀληϑινόν, δῆλον καὶ ἐξ ἄλλων. ἀλλ᾽ ἀρά γε ὡς ἄλλος ὧν ἄλλο τοῦτο ἔχει; ἢ οὐδ᾽ ἐστὶν ὅλως ἄνϑρωπος μὴ οὐ καὶ τοῦτο ἢ δυνάμει ἢ ἐνεργείᾳ ἔχων, ὃ δὴ καί φαμεν εὐδαίμονα εἶναι. ἀλλ᾽ ὡς μέρος αὐτοῦ τοῦτο φήσομεν ἐν αὐτῷ τὸ εἶδος τῆς ξωῆς τὸ τέλειον εἶναι; ἢ τὸν μὲν ἄλλον ἄνϑρωπον μέρος τι τοῦτο ἔχειν δυνάμει ἔχοντα, τὸν δὲ εὐδαί- μονα ἤδη, ὃς δὴ καὶ ἐνεργείᾳ ἐστι τοῦτο καὶ ueva- βέβηκε πρὸς τὸ αὐτὸ εἶναι τοῦτο περικεῖσθαι δ᾽ αὐτῷ τὰ ἄλλα ἤδη, ἃ δὴ οὐδὲ μέρη αὐτοῦ ἄν τις ϑεῖτο οὐκ ἐθέλοντι περικείμενα" ἦν δ᾽ ἂν αὐτοῦ κατὰ βούλησιν συνηρτημένα. τούτῳ τοίνυν τί ποτ᾽ ἐστὶ τὸ ἀγαϑόν; ἢ αὐτὸς αὑτῷ [vo] ὅπερ ἔχει" τὸ ὃὲ ἐπέκεινα αἴτιον τοῦ ἐν αὐτῷ καὶ ἄλλως ἀγαϑόν, αὐτῷ παρὸν ἄλλως. μαρτύριον δὲ τοῦ τοῦτο εἶναι τὸ μὴ ἄλλο ξητεῖν τὸν οὕτως ἔχοντα, τί γὰρ ἂν καὶ ξητήσειε; τῶν μὲν γὰρ χειρόνων οὐδέν, τῷ δὲ ἀρίστῳ σύνεστιν. αὐτάρκης οὖν ὁ βίος τῷ οὕτω ξωὴν ἔχοντι. κἂν σπουδαῖος ἧ, αὐτάρκης εἰς εὐ- δαιμονίαν καὶ εἰς κτῆσιν ἀγαϑοῦ" οὐδὲν γὰρ ἔστιν ἀγαϑὸν ὃ μὴ ἔχει. ἀλλ᾽ ὃ ξητεῖ ὡς ἀναγκαῖον ξη-- τεῖ. καὶ οὐχ αὑτῷ, ἀλλά τινι τῶν αὑτοῦ. σώματι δ᾽ . 98 68 Enn. I. γὰρ προσηρτημένῳ tgvet: x&v ξώντι δὲ σώματι, τὰ αὑτοῦ ξῶντι τούτῳ, οὐχ ἃ τοιούτου τοῦ ἀνθρώπου ἐστί. καὶ γινώδκει ταῦτα καὶ δίδωσιν ἃ δίδωσιν οὐδὲν τῆς αὐτοῦ παραιρούμενος ξωῆς. οὐδ᾽ ἐν τύχαις τοίνυν ἐναντίαις ἐλαττώσεται εἰς τὸ εὐδαι- uovsiv: μένει γὰρ καὶ ὡς ἡ τοιαύτη Boni" ἀποϑνη-- GxOvtov τε οἰκείων καὶ φίλων οἷδε τὸν ϑάνατον o τι ἐστίν, ἴσασι δὲ καὶ οἵ πάσχοντες σπουδαῖοι ὃν- τες. οἰκεῖοι δὲ καὶ προσήκοντες τοῦτο πάσχοντες κἂν λυπῶσιν, οὐκ αὐτόν, τὸ δ᾽ ἐν αὐτῷ νοῦν οὐκ ἔχον, οὗ τὰς λύπας οὐ δέξεται. 5. ἀλγηδόνες δ᾽ ἔτι καὶ νόσοι καὶ τὰ ἄλλως κωλύοντα ἐνεργεῖν; εἰ δὲ δὴ μηδ᾽ ἑαυτῷ παρακο- λουϑοῖ; γένοιτο γὰρ ἂν καὶ ἐκ φαρμάκων καί τινῶν νόσων. πῶς δὴ ἐν τούτοις ἅπασι τὸ ξῆν εὖ καὶ τὸ εὐδαιμονεῖν ἂν ἔχοι; πενίας γὰρ καὶ ἀδοξίας ἐατέον. καίτοι καὶ πρὸς ταῦτα ἄν τις ἀποβλέψας ἐπιστήσειξ καὶ πρὸς τὰς πολυϑρυλλήτους αὖ μάλιστα Πριαμι- κἂς τύχας" ταῦτα γὰρ εἰ καὶ φέροι καὶ ῥᾳδίως φέ- ροι, ἀλλ᾽ οὐ βουλητά ys ἦν αὐτῷ" δεῖ δὲ βουλη- τὸν τὸν εὐδαίμονα βίον εἶναι" ἐπεὶ οὐδὲ τοῦτον εἶναι τὸν σπουδαῖον. ψυχὴν τοιάνδε, μὴ συναρι- ϑμεῖσϑαι δ᾽ αὐτοῦ τῇ οὐσίᾳ τὴν σώματος φύσιν. ἑτοίμως γὰρ τοῦτο φαῖεν ἂν λαμβάνειν, ἕως ἂν αἵ τοῦ σώματος πείδεις πρὸς αὐτὸν ἀναφέρωνται καὶ ᾿αὖ καὶ αἱ αἱρέδεις καὶ φυγαὶ διὰ τοῦτο γίγνωνται αὐτῷ. ἡδονῆς δὲ συναριϑμουμένης τῷ εὐδαίμονι βίῳ πῶς ἂν λυπηρὸν διὰ τύχας καὶ ὀδύνας ἔχων εὐδαίμων sin, ὅτῳ ταῦτα σπουδαίῳ ὄντι γίγνοιτο; ἀλλὰ ϑεοῖς μὲν ἡ τοιαύτη διάϑεσις εὐδαίμων καὶ αὐτάρκης, ἀνθρώποις δὲ προσϑήκην τοῦ χείρονος λαβοῦσι περὶ ὅλον χρὴ τὸ γενόμενον τὸ εὔδαιμον. 10 1ὅ 20 26 b IV, 4.—6. 69 ξητεῖν, ἀλλὰ μὴ περὶ μέρος, ὅτι ἐκ ϑατέρου κακῶς ἔχοντος ἀναγκάξοιτο ἂν καὶ ϑάτερον ἐμποδίξζεσϑαι πρὸς τὰ αὑτοῦ, ὅτι μὴ καὶ τὰ τοῦ ἑτέρου καλῶς ἔχει. ῇ ἀπορφήξαντα δεῖ σῶμα 9 καὶ αἴσϑησιν τὴν σώματος οὕτω τὸ αὕταρκες rstv πρὸς τὸ εὐδαι- μονεῖν ἔχειν. 6. ἀλλ᾽ εἰ μὲν τὸ εὐδαιμονεῖν ἐν τῷ μὴ ἀλγεῖν μηδὲ νοσεῖν μηδὲ δυστυχεῖν μηδὲ συμφοραῖς μεγά- λαις περιπέπτειν ἐδίδου ὃ λόγος, οὐκ ἦν τῶν 10 ἐναντίων παρόντων εἶναι ὁντινοῦν εὐδαίμονα᾽ εἰ δ᾽ 1ὅ 20 28 890 ἐν τῇ τοῦ ἀληϑινοῦ ἀγαϑοῦ κτήσει τοῦτό ἐστι κεί- μενον, τί δεῖ παρέντας τοῦτο καὶ τὸ πρὸς τοῦτο βλέποντας κρίνειν τὸν εὐδαίμονα τὰ ἄλλα ζητεῖν, ἃ μὴ ἐν τῷ εὐδαιμονεῖν ἠρίϑμηται;, εἰ μὲν γὰρ συμφόρησις ἦν ἀγαϑῶν καὶ ἀναγκαίων ἢ καὶ οὐκ ἀναγκαίων, ἀλλ᾽ ἀγαϑῶν καὶ τούτων λεγομένων, ἐχρῆν καὶ ταῦτα παρεῖναι fqvsiv: εἰ δὲ τὸ τέλος ἕν τι εἶναι ἀλλ᾽ οὐ πολλὰ δεῖ --- οὕτω γὰρ ἂν οὐ τέλος, ἀλλὰ τέλη ἂν ξητοῖ --- ἐκεῖνο χρὴ λαμβάνειν μόνον, ὃ ἔσχατόν τέ ἐστι καὶ τιμιώτατον καὶ ὃ ἡ ψυχὴ ξητεῖ ἐν αὑτῇ ἐγκολπίσασϑαι. ἡ δὲ ξήτησις αὕτη καὶ ἡ βούλησις οὐχὶ τοῦ μὴ ἐν τούτῳ εἶναι" ταῦτα γὰρ οὐκ αὐτῇ [τῇ] φύσει ἀλλὰ παρόντα μό- vov φεύγει ὁ λογισμὸς ἀποικονομούμενος ἢ καὶ προσλαμβάνειν ξητεῖ" αὐτὴ δὲ ἡ ἔφεσις πρὸς τὸ κρεῖττον αὐτῆς, οὗ ἐγγενομένου ἀποπεπλήρωται καὶ ἔστη, καὶ οὗτος ὁ βουλητὸς ὄντως βίος. τῶν δ᾽ ἀναγκαίων τι παρεῖναι οὐ βούλησις ἂν εἴη, εἰ κυ- ρίως τὴν βούλησιν ὑπολαμβάνοι, ἀλλὰ μὴ καταχρώ- μενός τις λέγοι, ἐπειδὴ καὶ ταῦτα παρεῖναι ἀξιοῦ-- μὲν. ἐπεὶ καὶ ὅλως τὰ κακὰ ἐκκλίνομεν, καὶ οὐ δήπου βουλητὸν τὸ τῆς ἐκκλίσεως τῆς τοιαύτης" . 84 1O Enn. I. “μᾶλλον γὰρ βουλητὸν τὸ μηδὲ δεηϑῆναι τῆς ἐκκλί- 'ὅεως τῆς τοιαύτης. μαρτυρεῖ δὲ καὶ αὐτά, ὅταν 'παρῇ" οἷον ὑγίεια καὶ ἀνωδυνία. τί γὰρ τούτων ἐπαγωγόν ἐστι; καταφρονεῖται γοῦν ὑγίεια παροῦσα καὶ τὸ μὴ ἀλγεῖν. ἃ δὲ παρόντα μὲν οὐδὲν ἐπα- γωγὸν ἔχει οὐδὲ προστίϑησί τι πρὸς τὸ εὐδαιμο- νεῖν, ἀπόντα δὲ διὰ τὴν τῶν ἐναντίων λυπούντων παρουσίαν ξητεῖται, εὔλογον ἀναγκᾶϊα, ἀλλ᾽ οὐκ ἀγαϑὰ φάσκειν εἶναι. οὐδὲ συναριϑμητέα τοίνυν τῷ τέλει, ἀλλὰ καὶ ἀπόντων αὐτῶν καὶ τῶν ἐναν- τέων παρόντων ἀκέραιον τὸ τέλος τηρητέον. 7. διὰ τί οὖν ὁ εὐδαιμονῶν ταῦτα ἐϑέλει πα- θεῖναι καὶ τὰ ἐναντία ἀπωϑεῖται; ἢ φήσομεν οὐχ ὅτι πρὸς τὸ εὐδαιμονεῖν εἰσφέρεταί τινα μοῖραν, ἀλλὰ μᾶλλον πρὸς τὸ εἷναι" vd δ᾽ ἐναντία τούτων T7 πρὸς τὸ μὴ εἶναι ἢ ὅτι ἐνοχλεῖ τῷ τέλει παρόντα, οὐχ ὡς ἀφαιρούμενα αὐτό, ἀλλ᾽ ὅτι ὁ ἔχων τὸ ἄρι- στον αὐτὸ μόνον βούλεται ἔχειν. οὐκ ἄλλο τι μετ᾽ αὐτοῦ, ὃ ὅταν παρῇ, οὐκ ἀφήρηται μὲν ἐκεῖνο, ἔστι δ᾽ ὅμως κἀκείνου ὄντος. ὅλως δὲ οὐκ, εἴ τι ὁ εὐδαίμων μὴ ἐθέλοι, παρείη δὲ τοῦτο, ἤδη παραι- ρεῖταί τι τῆς εὐδαιμονίας" ἢ οὕτω γε καϑ'᾽ ἑκάστην τὴν ἡμέραν μεταπίέπτοι ἂν καὶ ἐκπίπτοι τῆς εὐδαι- μονίας" οἷον εἰ καὶ παῖδα ἀποβάλοι ἢ καὶ ὁτιοῦν τῶν κτημάτων. καὶ μυρία ἂν εἴη ἃ οὐ κατὰ yvo- μην ἐκβάντα οὐδέν τι παρακινεῖ τοῦ παρόντος τέ- λους αὐτῷ. ἀλλὰ τὰ μεγάλα, φασί, καὶ οὐ τὰ τυχόντα. τί δ᾽ Qv εἴη τῶν ἀνθρωπίνων μέγα, ὥστ᾽ ἂν μὴ καταφρονηϑῆναι ὑπὸ τοῦ ἀναβεβηκότος πρὸς τὸ ἀνωτέρω ἁπάντων τούτων καὶ οὐδενὸς ἔτι τῶν κάτω ἐξηρτημένου; διὰ τί γὰρ τὰς μὲν εὐτυχίας, ἡλικαιοῦν ὧν ὦσιν, οὐ μεγάλα ἡγεῖται, olov βασι- 10 20 25 80 Θι 10 15 20 25 IV, 6. 1. 11 “λείας καὶ πόλεων καὶ ἐϑνῶν ἀρχάς, οὐδὲ οἰκίσεις καὶ κτίσεις πόλεων, οὐδ᾽ εἰ ὑπ᾽ αὐτοῦ γίγνοιντο, ἐκπτώσεις δὲ ἀρχῶν καὶ πόλεως αὑτοῦ κατασκαφὴν ἡγήσεταί τι εἶναι μέγα; εἰ δὲ δὴ καὶ κακὸν μέγα ἢ ὅλως κακὸν. γέλοιος dv εἴη τοῦ δόγματος καὶ οὐκ ἂν ἔτι σπουδαῖος εἴη ξύλα καὶ λέϑους καὶ νὴ Δία ϑανάτους ϑνητῶν μέγα ἡγούμενος, ᾧ φαμεν δεῖν δόγμα παρεῖναι περὶ ϑανάτου τὸ ἄμεινον ξωῆς τῆς μετὰ σώματος εἶναι. αὐτὸς δὲ εἰ τυϑείη. κα- κὸν οἰήσεται αὑτῷ τὸν ϑάνατον, ὅτι παρὰ βωμοῖς τέϑνηκεν; ἀλλ᾽ εἰ μὴ ταφείη, πάντως που καὶ ὑπὲρ γῆς καὶ ὑπὸ γῆν τεϑὲν τὸ σῶμα [ἂν] σαπείη. εἰ δ᾽ ὅτι μὴ πολυδαπάνως, ἀλλ᾽ ἀνωνύμως τέϑαπται οὐχ ἀξιωϑεὶς ὑψηλοῦ μνήματος, τῆς μικρολογίας. ἀλλ᾽ εἰ αἰχμάλωτος ἄγοιτο, πάρ τοί ἐστιν ὁδὸς ἐξιέναι, εἰ μὴ εἴη εὐδαιμονεῖν. εἰ δὲ οἰκεῖοι αὐτῷ αἰχμάλωτοι, οἷον ἑλκόμενοι υἱοὶ καὶ ϑυγατέρες — “τί οὖν, φήσομεν, εἰ ἀποϑνήσκοι μηδὲν τοιοῦτον ἑωρακώς; ἄρ᾽ ἂν οὕτως δόξης ἔχοι ἀπιών, ὡς μὴ ἂν τούτων ἐνδεχομένων γενέσθαι; ἀλλ᾽ ἄτοπος ἂν εἴη. οὐκ ἂν οὖν δοξάσειεν, ὡς ἐνδέχεται τοιαύταις τύχαις τοὺς οἰκείους περιπεσεῖν; ἄρ᾽ οὖν διὰ τὸ οὕτως ἂν δοξάσαι ὡς καὶ γενησομένου ἂν οὐκ εὐ- δαίμων; ἢ καὶ δοξάξων οὕτως εὐδαίμων" ὥστε καὶ γινομένου. ἐνθυμοῖτο γὰρ ἄν, ὡς ἡ τοῦδε τοῦ παντὸς φύσις τοιαύτη, οἵαν καὶ τὰ τοιαῦτα φέ- ρειν καὶ ἔπεσϑαι χρή. καὶ πολλοὶ δὴ καὶ ἄμεινον αἰχμάλωτοι γενόμενοι πράξουσι. καὶ ἐπ’ αὐτοῖς δὲ βαρυνομένοις ἀπελθεῖν. ἢ μένοντες ἢ εὐλό- yos μένουσι καὶ οὐδὲν δεινὸν ἢ ἀλόγως μένον- τες, δέον μή, αὑτοῖς αἴτιοι. οὐ γὰρ δὴ διὰ τὴν τῶν ἄλλων ἄνοιαν οἰκείων ὄντων αὐτὸς ἐν κακῷ p. 35 12 Enn. I. ἔσται καὶ εἰς ἄλλων εὐτυχίας καὶ δυστυχίας ἀναρ-- τήσεται. 8. τὸ δὲ τῶν ἀλγηδόνων αὐτοῦ, ὅταν σφοδραὶ ὦσιν, ἕως δύναται φέρειν, οἴσει" εἰ δὲ ὑπερβάλ-- λουσιν, ἐξοίσουσι. καὶ οὐκ ἐλεεινὸς ξαται ἐν τῷ ἀλγεῖν, ἀλλὰ τὸ αὐτοῦ ἐν τῷ ἔνδον φέγγος, οἷον ἐν λαμπτῇρι φῶς πολλοῦ ἔξωϑεν πνέοντος ἐν πολλῇ ξάλῃ ἀνέμων καὶ χειμῶνι. ἀλλ᾽ εἰ μὴ παρακολουϑοῖ, ἢ παρατείνοι τὸ ἀλγεῖν ἐπὶ τοσοῦτον αἰρόμενον, ὥστε ἐν τῷ σφοδρῷ ὅμως μὴ ἀποκτιννύναι; ἀλλ᾽ εἰ μὲν παρατείνοι. τί χρὴ ποιεῖν βουλεύσεται" οὐ γὰρ ἀφήρηται τὸ αὐτεξούσιον ἐν τούτοις. χρὴ δὲ εἰδέναι, ὡς οὐχ, οἷα τοῖς ἄλλοις φαίνεται, τοιαῦτα καὶ τῷ σπουδαίῳ φανεῖται ἕκαστα, καὶ οὐ μέχρι. τοῦ εἴσω ἕκαστα οὔτε τὰ ἄλλα, οὔτε ἀλγεινὰ οὔτε λυπηρά, ὅταν περὶ ἄλλους τὰ ἀλγεινά: ἀσϑένεια γὰρ [ἂν] εἴη ψυχῆς ἡμετέρας. καὶ τοῦτο μαρτυρεῖ, ὅταν λανϑάνειν ἡμᾶς κέρδος ἡγώμεϑα καὶ ἀποϑα- νόντων ἡμῶν, εἰ γίγνοιτο, κέρδος εἶναι τιϑεμένων καὶ οὐ τὸ ἐκείνων ἔτι σχκοπουμένων., ἀλλὰ τὸ «v- τῶν, ὅπως μὴ λυποίμεϑα. τοῦτο δὲ ἡμετέρα ἤδη ἀσϑένεια, ἣν δεῖ περιαιρεῖν, ἀλλὰ μὴ ἐῶντας φο- βεῖσϑαι μὴ γένηται. εἰ δέ τις λέγοι οὕτως ἡμᾶς πεφυκέναι, ὥστε ἀλγεῖν ἐπὶ ταῖς τῶν οἰκείων συμ-- φοραῖς. γιγνωσκέτω, ὅτι οὐ πάντες οὕτω, καὶ ὅτι τῆς ἀρετῆς τὸ κοινὸν τῆς φύσεως πρὸς τὸ ἄμεινον ἄγειν καὶ πρὸς τὸ κάλλιον παρὰ τοὺς πολλούς" κάλλιον δὲ τὸ μὴ ἐνδιδόναι τοῖς νομιξομένοις τῇ κοινῇ φύσει δεινοῖς εἶναι. οὐ γὰρ ἰδιωτικῶς δεῖ, 10 2ὅ ἀλλ᾽ οἷον ἀθλητὴν μέγαν διακεῖσθαι τὰς τῆς τύχης 80 πληγὰς ἀμυνόμενον, γινώσκοντα μέν, ὅτι τινὶ φύδει τὰ τοιαῦτα οὐκ ἀρεστά, τῇ δὲ αὑτοῦ φύσει οἰστά, ΙΝ, 8. 9. 13 οὐχ ὡς δεινά, ἀλλ᾽ ὡς παισὶ φοβερά. ταῦτ᾽ οὖν ἤϑελεν; ἢ καὶ πρὸς τὰ μὴ ϑελητά, ὅταν παρῇ, ἀρε- τὴν καὶ πρὸς ταῦτα ἔχει δυσκίνητον καὶ δυσπαϑῆ τὴν ψυχὴν παρέχουσαν. δ 9. ἀλλ᾽ ὅταν μὴ παρακολουϑῇ βαπτισϑεὶς ἢ νόσοις ἢ μάγων τέχναις; ἀλλ᾽ εἰ μὲν φυλάξουσιν αὐτὸν σπουδαῖον εἶναι οὕτως ἔχοντα καὶ οἷα ἐν ὕπνῳ κοιμώμενον, τί κωλύει εὐδαίμονα αὐτὸν εἶναι; ἐπεὶ οὐδὲ ἐν τοῖς ὕπνοις ἀφαιροῦνται τῆς εὐδαι- 10 μονίας αὐτόν, οὐδ᾽ ὑπὸ λόγον ποιοῦνται τὸν χρόνον τοῦτον, ὡς μὴ πάντα τὸν βίον εὐδαιμονεῖν λέγειν" εἰ δὲ μὴ σπουδαῖον φήσουσιν, οὐ περὶ τοῦ σπου-- δαέου ἔτι τὸν λόγον ποιοῦνται. ἡμεῖς δὲ ὑποθέμενοι δπουδαῖον, εἰ εὐδαιμονεῖ, ἕως ἂν ἡ σπουδαῖος, 15 ξητοῦμεν. ἀλλ᾽ ἔστω σπουδαῖός, φασι" μὴ αἰσϑα-- νόμενος [δὲ] μηδ᾽ ἐνεργῶν κατ᾽ ἀρετήν, πῶς ἂν εὐδαίμων εἴη; ἀλλ᾽ εἰ μὲν μὴ αἰσϑάνοιτο ὅτι ὑγιαίνει, ὑγιαίνει οὐδὲν ἥττον, καὶ si μὴ ὅτι καλός, οὐδὲν ἧττον καλός" εἰ δὲ ὅτι σοφὸς μὴ αἰσϑάνοιτο, 90 ἧττον σοφὸς ἂν εἴη; εἰ μή πού τις λέγοι, ὡς ἐν τῇ σοφίᾳ δεῖ τὸ αἰσϑάνεσθαι καὶ παρακολουϑεῖν αὑτῷ παρεῖναι" ἐν γὰρ τῇ κατ᾽ ἐνέργειαν σοφίᾳ καὶ τὸ εὐδαιμονεῖν παρεῖναι. ἐπακτοῦ μὲν οὖν ὄντος τοῦ φρονεῖν καὶ τῆς σοφίας λέγοι ἄν τι ἴσως 25.6 λόγος οὗτος" εἰ δ᾽ ἡ τῆς σοφίας ὑπόστασις ἐν οὐσίᾳ τινέ, μᾶλλον δὲ ἐν τῇ οὐσίᾳ, οὐκ ἀπόλωλε ὃὲ αὕτη ἡ οὐσία ἔν τε τῷ κοιμωμένῳ καὶ ὅλως ἐν τῷ λεγομένῳ μὴ παρακολουϑεῖν ἑαυτῷ, καὶ ἔστιν ἡ τῆς οὐσίας αὖ ἐνέργεια ἐν αὐτῷ καὶ ἡ τοιαύτη 80 ἄυπνος ἐνέργεια, ἐνεργοῖ μὲν ἂν καὶ τότε ὁ σπου- δαῖος ἡ τοιοῦτος᾽ λανϑάνοι δ᾽ ἂν αὕτη ἡ ἐνέργεια p. 86 οὐκ αὐτὸν πάντα, ἀλλά τι μέρος αὐτοῦ" οἷον καὶ 14 Enn. I. τῆς φυτικῆς ἐνεργείας ἐνεργούσης οὐκ ἔρχεται εἰς τὸν ἄλλον ἄνϑρωπον ἡ τῆς τοιαύτης ἐνεργείας ἀν-- τίληψις τῷ αἰσϑητικῷ, καί, εἴπερ ἦμεν τὸ φυτικὸν ἡμῶν, ἡμεῖς ἂν ἐνεργοῦντες ἦμεν: νῦν δὲ τοῦτο μὲν οὐκ ἐσμέν, ἡ δὲ τοῦ νοοῦντος ἐνέργεια" ὥστε ἐνεργοῦντος ἐκείνου ἐνεργοῖμεν ἂν ἡμεῖς. 10. λανθάνει δὲ ἴσως τῷ μὴ περὶ ὁτιοῦν τῶν αἰσϑητῶν" διὰ γὰρ τῆς αἰσϑήδεως ὥσπερ μέσης περὶ ταῦτα ἐνεργεῖν δεῖ καὶ περὶ τούτων. αὐτὸς ὃὲ ὁ νοῦς διὰ τί οὐκ ἐνεργήσει καὶ ἡ ψυχὴ περὶ αὐτὸν ἡ πρὸ αἰσϑήσεως καὶ ὅλως ἀντιλήψεως; δεῖ γὰρ τὸ πρὸ ἀντιλήψεως ἐνέργημα εἶναι, εἴπερ τὸ αὐτὸ τὸ νοεῖν καὶ εἶναι. καὶ ἔοικεν ἡ ἀντίληψις εἶναι καὶ γένεσϑαι ἀνακάμπτοντος τοῦ νοήματος καὶ τοῦ ἐνεργοῦντος τοῦ κατὰ τὸ ξῆν τῆς ψυχῆς οἷον ἀπωσϑέντος πάλιν, ὥσπερ τὸ ἐν κατόπτρῳ περὶ τὸ λεῖον καὶ λαμπρὸν ἡσυχάξον. ὡς οὖν ἐν τοῖς τοιούτοις παρόντος μὲν τοῦ κατόπτρου ἐγένετο τὸ εἴδωλον, μὴ παρόντος δὲ ἢ μὴ οὕτως ἔχοντος ἐνέργεια πάρεστιν οὗ τὸ εἴδωλον ἦν ἄν, οὕτω καὶ περὶ ψυχὴν ἡσυχίαν μὲν ἄγοντος τοῦ ἐν ἡμῖν τοιούτου, ᾧ ἐμφαίνεται τὰ τῆς διανοίας καὶ τοῦ νοῦ εἰχονέσματα, ἐνορᾶται ταῦτα καὶ οἷον αἰσϑητῶς γινώσκεται μετὰ τῆς προτέρας γνώσεως, ὅτι ὁ νοῦς καὶ ἡ διάνοια ἐνεργεῖ. συγκλασϑέντος δὲ τούτου διὰ τὴν τοῦ σώματος ταραττομένην ἁρμονίαν ἄνευ εἰδώλου ἡ διάνοια καὶ ὁ νοῦς νοεῖ καὶ ἄνευ φαν- ὅ 10 ary b 25 τασίας ἡ νόησις vÓvrs: ὥστε καὶ τοιοῦτον ἄν τι νοοῖτο μετὰ φαντασίας τὴν νόησιν γίγνεσϑαι οὐκ οὔσης τῆς νοήσεως φαντασίας. πολλὰς δ᾽ ἄν τις εὕροι καὶ ἐγρηγορότων καλὰς ἐνεργείας καὶ ϑεωρίας καὶ πράξεις, ὅτε ϑεωροῦμεν καὶ ὅτε πράττομεν, τὸ 80 Qx 10 15 20 25 30 IV, 10. 11. 15 παρακολουθεῖν ἡμᾶς αὐταῖς οὐκ ἐχούσας. οὐ γὰρ τὸν ἀναγινώσκοντα ἀνάγκη παρακολουϑεῖν ὅτι ἀναγινώσκει καὶ τότε μάλιστα, ὅτε μετὰ τοῦ συν- τόνου ἀναγινώσκει" οὐδὲ ὁ ἀνδριξόμενος ὅτι ἀν- δρίζεται καὶ κατὰ τὴν ἀνδρίαν ἐνεργεῖ ὅσῳ ἐνεργεῖ" καὶ ἄλλα μυρία' ὥστε τὰς παρακολουϑήσεις κιν- δυνεύειν ἀμυδροτέρας αὐτὰς τὰς ἐνεργείας. αἷς παραχολουϑοῦσι, ποιεῖν, μόνας δὲ αὐτὰς οὔσας καϑαρὰς τότε εἶναι καὶ μᾶλλον ἐνεργεῖν καὶ μᾶλλον ξῆν καὶ δὴ καὶ ἐν τῷ τοιούτῳ πάϑει τῶν σπου-- δαίων γενομένων μᾶλλον τὸ ξῆν εἷναι, οὐ κεχυμένον εἰς αἴσϑησιν, ἀλλ᾽ ἐν ἑαυτῷ συνηγμένον. 11. εἰ δέ τίνες μηδὲ fuv λέγοιεν τὸν τοιοῦτον, tv μὲν αὐτὸν φήσομεν, λανϑάνειν δ᾽ αὐτοὺς τὴν εὐδαιμονίαν τοῦ τοιούτου, ὥσπερ καὶ τὸ ξῆν. εἰ Ób μὴ πείθοιντο, ἀξιώσομεν αὐτοὺς ὑποϑεμένους τὸν ξῶντα καὶ τὸν σπουδαῖον οὕτω ξητεῖν, εἰ εὐδαίμων, μηδὲ τὸ ξῆν αὐτοῦ ἐλαττώσαντας τὸ εὖ £v ξητεῖν εἰ πάρεστι μηδὲ ἀνελόντας τὸν ἄνϑρω- zov περὶ εὐδαιμονίας ἀνθρώπου ξητὲῖν μηδὲ τὸν σπουδαῖον συγχωρήδαντας εἰς τὸ εἴσω ἐπεστράφϑαι ἐν ταῖς ἔξωϑεν ἐνεργείαις αὐτὸν ξητεῖν μηδὲ ὅλως τὸ βουλητὸν αὐτοῦ ἐν τοῖς ἔξω. οὕτω γὰρ ἂν οὐδὲ ὑπόστασις εὐδαιμονίας εἴη, εἰ τὰ ἔξω βουλητὰ λέγοις. καὶ τὸν σπουδαῖον βούλεσϑαι ταῦτα. ἐθέλοι γὰρ ἂν καὶ πάντας ἀνθρώπους εὖ πράττειν καὶ μηδὲν τῶν κακῶν περὶ μηδένα εἶναι" ἀλλὰ μὴ γινομένων ὅμως εὐδαίμων. εἰ δέ τις παράλογον ἂν αὐτὸν ποιήσειν φήσει, εἰ ταῦτα ἐθελήσει --- μὴ γὰρ οἷόν τε τὰ κακὰ μὴ εἶναι — δῆλον ὅτι συγχωρήσει ἡμῖν ἐπιστρέφουσιν αὐτοῦ τὴν βούλησιν εἰς τὸ εἴσω. 12. τὸ δὲ ἡδὺ τῷ βίῳ τῷ τοιούτῳ ὅταν ἀπαι- 16 Enn. I. τῶσιν, οὐ τὰς τῶν ἀκολάστων οὐδὲ τὰς τοῦ σώμα- τος ἡδονὰς ἀξιώσουσι παρεῖναι --- αὗται γὰρ ἀδύ-- νατοι παρεῖναι καὶ τὸ εὐδαιμονεῖν ἀφανιοῦσιν --- οὐδὲ μὴν τὰς περιχαρείας --- διὰ τί γάρ; --- ἀλλὰ τὰς συνούσας παρουσίᾳ ἀγαϑῶν οὐκ ἐν κινήσεσιν οὔσας. οὐδὲ γενομένας voí(vvv: ἤδη γὰρ τὰ ἀγαϑὰ πάρεστι, καὶ αὐτὸς αὑτῷ πάρεστι, xol ξστηκε τὸ ἡδὺ καὶ τὸ ἵλεων τοῦτο. ἵλεως δὲ ὁ σπουδαῖος ἀεὶ καὶ κατάστασις ἥσυχος καὶ ἀγαπητὴ ἡ διάϑεσις, ἣν οὐδὲν τῶν λεγομένων κακῶν παρακινεῖ, εἴπερ ὅπου- δαῖος. εἰ δέ τις ἄλλο εἶδος ἡδονῆς περὶ τὸν σπου- δαῖον βίον ξητεῖ, οὐ τὸν σπουδαῖον βίον ξητεῖ. 18, οὐδ᾽ αἱ ἐνέργειαι δὲ διὰ τὰς τύχας ἐμπο- δίζοιντ᾽ ἄν, ἀλλὰ ἄλλαι ἂν κατ᾽ ἄλλας γίγνοιντο τύχας, πᾶσαι δὲ ὅμως καλαὶ καὶ καλλίους ἴσως ὅσῳ περιστατικαί. αἱ δὲ κατὰ τὰς ϑεωρίας ἐνέρ- γειαι αἱ μὲν καϑ' ἕκαστα τάχα ἂν οἷον ἃς ξητήσας ἂν καὶ σκεψάμενος προφέροι" τὸ δὲ μέγιστον μά- Oque πρόχειρον ἀεὶ καὶ μετ᾽ αὐτοῦ καὶ τοῦτο μᾶλλον, κἂν ἐν τῷ Φαλάριδος ταύρῳ λεγομένῳ 1, ὃ μάτην λέγεται ἡδὺ δὶς ἢ καὶ πολλάκις λεγόμενον. ἐκεῖ μὲν γὰρ τὸ φϑεγξάμενον τοῦτο αὐτό ἐστι τὸ ἐν τῷ ἀλγεῖν ὑπάρχον, ἐνταῦϑα δὲ τὸ μὲν ἀλγοῦν ἄλλο, τὸ δὲ ἄλλο, ὃ συνὸν ἑαυτῷ, ἕως ἂν ἐξ ἀνάγκης συνῇ, οὐκ ἀπολελείψεται τῆς τοῦ 290900 ὅλου ϑέας. 14. τὸ δὲ μὴ συναμφότερον εἶναι τὸν ἄνϑρω- zov καὶ μάλιστα τὸν σπουδαῖον μαρτυρεῖ καὶ Ó χωρισμὸς ὁ ἀπὸ τοῦ σώματος καὶ ἡ τῶν λεγομένων 25 ἀγαϑῶν τοῦ σώματος καταφρόνησις. τὸ δὲ καϑόδον 30 ἀξιοῦν τὸ ξῷον τὴν εὐδαιμονέαν εἷναι γελοῖον εὐ- ξωίας τῆς εὐδαιμονίας οὔσης, ἣ περὶ ψυχὴν συνί- 10 15 26 30 IV, 12—16. T όταται, ἐνεργείας ταύτης οὔσης καὶ ψυχῆς οὐ πάσης — οὐ γὰρ δὴ τῆς φυτικῆς, ἵν᾽ ἂν καὶ ἐφήψατο σώματος. οὐ γὰρ δὴ τὸ εὐδαιμονεῖν τοῦτο ἦν σώματος μέγεϑος καὶ εὐεξία --- οὐδ᾽ αὖἡ ἐν τῷ αἰσϑάνεσϑαι εὖ, ἐπεὶ καὶ κινδυνεύσουσιν αἴ τούτων πλεονεξίαι βαρύνασαι πρὸς αὑτὰς φέρειν τὸν ἄν- ϑρωπον. ἀντισηκώσεως δὲ οἷον ἐπὶ ϑάτερα πρὸς τὰ ἄριστα γενομένης μινύϑειν [δεῖ] καὶ χείρω τὰ σώματα ποιεῖν, ἵνα δεικνύοιτο οὗτος ὁ ἄνϑρωπος ἄλλος ὧν ἢ τὰ ἔξω. ὁ δὲ τῶν τῇδε ἄνϑρωπος ἔστω καὶ καλὸς καὶ μέγας καὶ πλούσιος καὶ πάντων ἀν-- ϑρώπων ἄρχων ὡς ἂν ὧν τοῦδε τοῦ τόπου, καὶ οὐ φϑονητέον αὐτῷ τῶν τοιούτων ἠπατημένῳ. περὶ δὲ σοφὸν ταῦτα ἴσως μὲν ἂν οὐδὲ τὴν ἀρχὴν γέ- voito, γενομένων δὲ ἐλαττώσει αὐτός, εἴπερ αὑτοῦ κήδεται. καὶ ἐλαττώσει μὲν καὶ μαρανεῖ ἀμελείᾳ τὰς τοῦ σώματος πλεονεξίας, ἀρχὰς δὲ ἀποϑήσεται.. σώματος δὲ ὑγέίξιαν φυλάττων οὐκ ἄπειρος νόσων εἶναι παντάπασι βουλήσεται᾽ οὐδὲ μὴν οὐδὲ ἄπειρος εἷναι ἀλγηδόνων, ἀλλὰ καὶ μὴ γινομένων νέος ὧν μαϑεῖν βουλήδεται, ἤδη δὲ ἐν γήρᾳ ὧν οὔτε ταύτας οὔτε ἡδονὰς ἐνοχλεῖν οὐδέ τι τῶν τῇδε οὔτε προσ- ηνὲς οὔτε ἐναντίον, ἵνα μὴ πρὸς τὸ σῶμα βλέπῃ. γινόμενος δὲ ἐν ἀλγηδόσι τὴν πρὸς ταύτας αὐτῷ πεπορισμένην δύναμιν ἀντιτάξει οὔτε προσϑήκην ἐν ταῖς ἡδοναῖς καὶ ὑγιείαις καὶ ἀπονέαις πρὸς τὸ εὐδαιμονεῖν λαμβάνων οὔτε ἀφαίρεσιν ἢ ἐλάττωσιν ταύτης ἐν τοῖς ἐναντίοις τούτων. τοῦ γὰρ ἐναντίου μὴ προστιϑέντος τῷ αὐτῷ πῶς dv τὸ ἐναντίον ἀφαιροῖ; 15. ἀλλ᾽ εἰ δύο εἷεν σοφοί, τῷ δὲ ἑτέρῳ παρείη ὅσα κατὰ φύσιν λέγεται, τῷ δὲ τὰ ἐναντία, ἴσον Ῥ. 88 18. Enn. 1. φήσομεν τὸ εὐδαιμονεῖν αὐτοῖς παρεῖναι; φήσομεν, εἴπερ ἐπίσης σοφοί. εἰ δὲ καλὸς τὸ σῶμα ὃ ἕτερος καὶ πάντα τὰ ἄλλα ὅσα μὴ πρὸς σοφίαν μηδὲ ὅλως πρὸς ἀρετὴν καὶ τοῦ ἀρίστου ϑέαν καὶ τὸ ἄριστον εἶναι, τί τοῦτο ἂν εἴη; ἐπεὶ οὐδ᾽ αὐτὸς ὁ ταῦτα ἔχων δεμνυνεῖται ὡς μᾶλλον εὐδαίμων τοῦ μὴ ἔχοντος οὐδὲ γὰρ ἂν πρὸς αὐλητικὸν τέλος ἡ τούτων πλεονεξία συμβάλλοιτο. ἀλλὰ γὰρ ϑεωροῦ- μὲν τὸν εὐδαίμονα μετὰ τῆς ἡμετέρας ἀσϑενείας φρικτὰ καὶ δεινὰ vouífovveg, ἃ μὴ ἂν ὁ εὐδαίμων νομίσειεν ἢ οὔπω οὔτε σοφὸς οὔτε εὐδαίμων εἴη μὴ τὰς περὶ τούτων φαντασίας ἁπάσας ἀλλαξάμενος καὶ οἷον ἄλλος παντάπασι γενόμενος πιστεύσας ὄ ἑαυτῷ, ὅτι μηδέν ποτε κακὸν ἔξει" οὕτω γὰρ καὶ. ἀδεὴς ἔσται περὶ πάντα ἢ δειλαίνων περί τινα οὐ τέλειος πρὸς ἀρετήν, ἀλλὰ ἡμισύς τις ἔσται. ἐπεὶ καὶ τὸ ἀπροαίρετον αὐτῷ καὶ τὸ γινόμενον πρὸ κρέσεως δέος κἄν ποτὲ πρὸς ἄλλοις ἔχοντι γένηται, προσελϑὼν ὁ δοφὸς ἀπώσεται καὶ τὸν ἐν αὑτῷ κινη- ϑέντα οἷον πρὸς λύπας παῖδα καταπαύσει ἢ ἀπειλῇ ἢ λόγῳ ἀπειλῇ δὲ ἀπαϑεῖ, οἷον εἰ ἐμβλέψαντος σεμνὸν μόνον [ὁ] παῖς ἐκπλαγείη. οὐ μὴν διὰ ταῦτα ἄφιλος οὐδὲ ἀγνώμων ὃ τοιοῦτος" τοιοῦτος γὰρ καὶ περὶ αὑτὸν καὶ ἐν τοῖς ἑαυτοῦ. ἀποδιδοὺς οὖν ὅσα αὐτῷ καὶ τοῖς φίλοις φίλος ἂν εἴη Hitt μετὰ τοῦ νοῦν ἔχειν. 16. εἰ δέ τις μὴ ἐνταῦϑα ἐν τῷ νῷ τούτῳ ἄρας ϑήσει τὸν σπουδαῖον, κατάγοι δὲ πρὸς τύχας καὶ ταύτας φοβήσεται περὶ αὐτὸν γενέσϑαι., οὔτε Gzov- δαῖον τηρήσει, οἷον ἀξιοῦμεν εἶναι, ἀλλ᾽ ἐπιεικῆ ἄνϑρωπον καὶ μικτὸν ἐξ ἀγαϑοῦ καὶ κακοῦ διδοὺς μικτὸν βίον ἔκ τινος ἀγαϑοῦ καὶ κακοῦ ἀποδώσει 20. 2ῦ 80 10 15 20 25 IV, 15. 16. 19 τῷ τοιούτῳ, καὶ oU ῥάδιον γενέσϑαι. ὃς εἰ καὶ γένοιτο, οὐκ ἂν ὀνομάξεσϑαι εὐδαίμων εἴη ἄξιος οὐκ ἔχων τὸ μέγα οὔτε ἐν ἀξίᾳ σοφίας οὔτε ἐν καϑαρότητι ἀγαϑοῦ. οὐκ ἔστιν οὖν ἐν τῷ κοινῷ εὐδαιμόνως ξῆν. ὀρϑῶς γὰρ καὶ Πλάτων ἐκεῖϑεν &voOsv τὸ ἀγαϑὸν ἀξιοῖ λαμβάνειν καὶ πρὸς ἐκεῖνο βλέπειν τὸν μέλλοντα σοφὸν καὶ εὐδαίμονα ἔσεσϑαι καὶ ἐκείνῳ ὁμοιοῦσϑαι καὶ κατ᾽ ἐκεῖνο ξῆν. τοῦτο οὖν δεῖ ἔχειν μόνον πρὸς τὸ τέλος, τὰ δ᾽ ἄλλα, ὡς ἂν καὶ τόπους μεταβάλλοι οὐκ ἐκ τῶν τόπων προσϑήκην πρὸς τὸ εὐδαιμονεῖν ἔχων, ἀλλ᾽ ὡς δτοχαξόμενος καὶ τῶν ἄλλων περικεχυμένων αὐτόν, οἷον εἰ ὡδὶ κατακείσεται ἢ QOL, διδοὺς μὲν τούτῳ ὅσα πρὸς τὴν χρείαν καὶ δύναται, αὐτὸς δὲ ὧν ἄλλος οὐ κωλυόμενος καὶ τοῦτον ἀφεῖναι, καὶ ἀφή-- σων δὲ ἐν καιρῷ φύσεως, κύριος δὲ καὶ αὐτὸς ὧν τοῦ βουλεύσασϑαι περὶ τούτου. ὥστε αὐτῷ τὰ ἔργα τὰ μὲν πρὸς εὐδαιμονίαν συντείνοντα ἔσται, τὰ δὲ οὐ τοῦ τέλους χάριν καὶ ὅλως οὐκ αὐτοῦ ἀλλὰ τοῦ προσεξευγμένου, οὗ φροντιεῖ καὶ ἀνέξεται, ἕως δυνατόν, olovsl μουσικὸς λύρας, ἕως οἷόν τε χρῆ- σϑαι" εἰ δὲ μή, ἄλλην ἀλλάξεται, ἢ ἀφήσει τὰς λύρας χρήσεις καὶ τοῦ εἰς λύραν ἐνεργεῖν ἀφέξεται ἄλλο ἔργον ἄνευ λύρας ἔχων καὶ κειμένην πλησίον περιόψεται ἄδων ἄνευ ὀργάνων. καὶ οὐ μάτην αὐτῷ ἐξ ἀρχῆς τὸ ὄργανον ἐδόϑη" ἐχρήσατο γὰρ αὐτῷ ἤδη πολλάκις. Ῥ. 89 . 48 80 Enn. Ἵ. Υ. EI EN IIAPATAZEI XPONOT TO ΕΥ̓ΔΑΙΜΟΝΕΙ͂Ν. 1. Εἰ τὸ εὐδαιμονεῖν ἐπίδοσιν τῷ χρόνῳ λαμ-- βάνει τοῦ εὐδαιμονεῖν ἀεὶ κατὰ τὸ ἐνεστὸς λαμβα- vouévov; οὐδὲ γὰρ ἡ μνήμη τοῦ εὐδαιμονῆσαι ποιοῖ ἄν τι, οὐδ᾽ ἐν τῷ λέγειν, ἀλλ᾽ ἐν τῷ διακεῖσθαί zog τὸ εὐδαιμονεῖν. ἡ δὲ διάϑεσις ἐν τῷ παρεῖναι καὶ ἡ ἐνέργεια τῆς forc. 2. εἰ δ᾽ ὅτι ἐφιέμεϑα ἀεὶ τοῦ ξῆν καὶ τοῦ ἐνεργεῖν, τὸ τυγχάνειν τοῦ τοιούτου εὐδαιμονεῖν λέγοι μᾶλλον, πρῶτον μὲν οὕτω καὶ ἡ αὔριον εὐδαιμονία μείξων ἔσται καὶ ἡ ἑξῆς ἀεὶ τῆς προ- τέρας, καὶ οὐκέτι μετρηϑήσεται τὸ εὐδαιμονεῖν τῇ ἀρετῇ. ἔπειτα καὶ οἱ ϑεοὶ νῦν μᾶλλον εὐδαιμονή- σουδσιν ἢ πρότερον καὶ οὕπω τέλειον καὶ οὐδέποτε τέλειον. ἔπειτα καὶ ἡ ἔφεσις λαβοῦσα τὴν τεῦξιν τὸ παρὸν εἴληφε καὶ ἀεὶ τὸ παρὸν ζητεῖ, ἕως ἂν ἢ τὸ εὐδαιμονεῖν ἔχειν. ἡ δὲ ἔφεσις τοῦ ξῆν τὸ εἶναι ξητοῦσα τοῦ παρόντος ἂν εἴη, εἰ τὸ εἶναι ἐν τῷ παρόντι. εἰ δὲ τὸ μέλλον καὶ τὸ ἐφεξῆς ϑέλει, ὃ ἔχει ϑέλει καὶ ὅ ἐστιν, οὐχ ὃ παρελήλυϑεν οὐδ᾽ ὃ μέλλει, ἀλλ᾽ ὃ ἤδη ἐστὶ τοῦτο εἶναι, οὐ τὸ εἰσαεὶ ξητοῦσα, ἀλλὰ τὸ παρὸν ἤδη εἶναι ἤδη. 8. τέ οὖν; εἰ πλείονα χρόνον εὐδαιμόνησε καὶ πλείονα χρόνον εἶδε τοῖς ὄμμασι τὸ αὐτό; εἰ μὲν γὰρ ἐν τῷ πλείονι τὸ ἀκριβέστερον εἶδε, πλέον ἄν τι ὁ χρόνος αὐτῷ εἰργάσατο' εἰ δὲ ὁμοίως διὰ παντὸς εἶδε. τὸ ἴσον καὶ ὁ ἅπαξ ϑεασάμενος ἔχει. 4, ἀλλὰ πλείονα ἅτερος ἤσϑη χρόνον. ἀλλὰ τοῦτο οὐκ ἂν ὀρϑῶς ἔχοι ἀριϑμεῖν εἰς τὸ εὐδαι- μονεῖν. εἰ δὲ τὴν ἡδονὴν λέγει τις τὴν ἐνέργειαν 20 10 15 20 25 80 V, 1—96. 81 τὴν ἀνεμπόδιστον, τὸ αὐτὸ τῷ ξητουμένῳ λέγει. καὶ ἡ ἡδονὴ δὲ ἡ πλείων ἀεὶ τὸ παρὸν μόνον ἔχδι, τὸ δὲ παρεληλυϑὸς αὐτῆς οἴχεται. 5. τί οὖν; εἰ ὁ μὲν ἐξ ἀρχῆς εὐδαιμόνησεν εἰς τέλος, ὃ δὲ τὸν ὕστερον χρόνον, ὁ δὲ πρότερον εὐδαιμονήσας μετέβαλεν, ἔχουσι τὸ ἴσον; ἢ ἐνταῦϑα ἡ παραβολὴ οὐκ εὐδαιμονούντων γεγένηται πάντων, ἀλλὰ μὴ εὐδαιμονούντων, ὅτε μὴ εὐδαιμόνουν, πρὸς εὐδαιμονοῦντα. εἴ τι οὖν πλέον ἔχει, τοῦτο ἔχει, ὅσον ὁ εὐδαίμων πρὸς οὐκ εὐδαίμονας, ᾧ καὶ συμβαίνει πλεονεχτεῖν αὐτῶν τῷ παρόντι. 6. τί οὖν ὁ κακοδαίμων; οὐ μᾶλλον κακοδαίμων τῷ πλείονι; καὶ τὰ ἄλλα δὲ ὅσα δυσχερῆ οὐκ ἐν τῷ πλείονι χρόνῳ πλείονα τὴν συμφορὰν δίδωσιν, οἷον ὀδύναι πολυχρόνιοι καὶ λῦπαι καὶ πάντα τὰ τούτου τοῦ τύπου; ἀλλ᾽ εἰ ταῦτα οὕτω τῷ χρόνῳ τὸ κακὸν ἐπαύξει, διὰ τί οὐ καὶ τὰ ἐναντία καὶ τὸ εὐδαιμονεῖν ὡσαύτως; ἢ ἐπὶ μὲν τῶν λυπῶν καὶ ὀδυνῶν ἔχοι ἄν τις λέγειν, ὡς προσϑήκην ὁ χρόνος δέδωσιν, οἷον τὸ ἐπιμένειν τὴν vócov: ἕξις γὰρ γένεται, καὶ κακοῦται μᾶλλον τῷ χρόνῳ τὸ σώμα. ἐπεί, εἴ γε τὸ αὐτὸ μένοι καὶ μὴ μείξων ἡ βλάβη, καὶ ἐνταῦϑα τὸ παρὸν ἀεὶ τὸ λυπηρὸν ἔσται, εἰ μὴ τὸ παρεληλυϑὸς προσαριϑμοῖ ἀφορῶν εἰς τὸ γενό- μενον καὶ μένον ἐπί vs τῆς κακοδαίμονος ἕξεως τὸ κακὸν εἰς τὸν πλείονα χρόνον ἐπιτείνεσϑαι αὐξανο- μένης καὶ τῆς κακίας τῷ ἐμμόνῳ. τῇ γοῦν προσ- ϑήκῃ τοῦ μάλλον, οὐ τῷ πλείονι τὸ μᾶλλον κακο- δαιμονεῖν γίνεται. τὸ δὲ πλεῖον ἴσως οὐχ ἅμα ἐστὶν οὐδὲ δὴ πλεῖον ὅλως λεκτέον τὸ μηκέτι ὃν τῷ ὄντι συναριϑμοῦντα. τὸ δὲ τῆς εὐδαιμονίας ὅρον τε καὶ πέρας ἔχει καὶ ταὐτὸν ἀεί. εἰ δέ τις καὶ ἐν-- PLOTIX. 6 P. p. 46 82 Enn. I. ταῦϑα ἐπίδοσις παρὰ τὸν πλείονα χρόνον, ὥστε μᾶλλον εὐδαιμονεῖν εἰς ἀρετὴν ἐπιδιδόντα μείξονα, οὐ τὴν πολυετῆ εὐδαιμονίαν ἀριϑμῶν ἐπαινεῖ, ἀλλὰ τὴν μᾶλλον γενομένην τότε, ὅτε μᾶλλόν ἐστιν. 1. ἀλλὰ διὰ ví, εἰ τὸ παρὸν ϑεωρεῖν δεῖ ὅ μόνον καὶ μὴ συναριϑμεῖν τῷ γενομένῳ, οὐκ ἐπὶ τοῦ χρόνου τὸ αὐτὸ ποιοῦμεν, ἀλλὰ καὶ τὸν παρε- ληλυϑότα τῷ παρόντι συναριϑμοῦντες πλείω λέγο-- μεν; διὰ τί οὖν οὐχ, ὅσος ὁ χρόνος, τοσαύτην καὶ τὴν εὐδαιμονίαν ἐροῦμεν; καὶ διαιροῖμεν ἂν κατὰ τὰς τοῦ χρόνου διαιρέσεις καὶ τὴν εὐδαιμονίαν" καὶ γὰρ αὖ τῷ παρόντι μετροῦντες ἀδιαίρετον αὐτὴν ποιήσομεν. ἢ τὸν μὲν χρόνον ἀριϑμεῖν καὶ μηκέτι ὄντα οὐκ ἄτοπον, ἐπείπερ καὶ τῶν γενομένων μέν, μηκέτι δὲ ὄντων, ἀριϑμὸν ἂν ποιησαίμεϑα, οἷον τῶν τετελευτηκότων εὐδαιμονίαν δὲ μηκέτι οὖσαν παρεῖναι λέγειν τῆς παρούσης πλείονα ἄτοπον. τὸ μὲν γὰρ εὐδαιμονεῖν συμβεβηκέναι ἀξιοῖ, ὃ δὲ χρόνος ὁ πλείων παρὰ τὸν παρόντα τὸ μηκέτι εἶναι. ὅλως δὲ τοῦ χρόνου τὸ πλέον δκέδασιν βούλεται ἑνός τινος ἐν τῷ παρόντι ὄντος. διὸ καὶ εἰκὼν αἰῶνος εἰκότως λέγεται ἀφανίζειν βουλομένη ἐν τῷ δκιδναμένῳ αὑτῆς τὸ ἐκείνου μένον. ὅϑεν κἂν ἀπὸ τοῦ αἰῶνος ἀφέληται τὸ ἐν ἐκείνῳ μεῖναν καὶ αὑτῆς ποιήσηται, ἀπώλεσεν αὐτό, σωξόμενον τέως ἐκείνῳ τρόπον τινά, ἀπολόμενον δέ, ἐν αὐτῇ εἰ πᾶν γένοιτο. εἴπερ οὖν τὸ εὐδαιμονεῖν κατὰ ξωὴν ἀγα- θήν, δηλονότι κατὰ τὴν τοῦ ὄντος αὐτὴν ϑετέον ξωήν" αὕτη γὰρ ἀρίστη. οὐκ ἄρα ἀριϑμητέα χρόνῳ, ἀλλ᾽ αἰῶνι" τοῦτο δὲ οὔτε πλέον οὔτε ἔλαττον οὔτε μήκει τινί, ἀλλὰ τὸ τοῦτο καὶ τὸ ἀδιάστατον καὶ τὸ οὐ χρονικὸν εἶναι. οὐ συναπτέον τοίνυν τὸ ὃν 10 15 20 25 80 10 1ὅ 20 2ὅ 80 V, 6—10. 83 τῷ μὴ ὄντι οὐδὲ τῷ αἰῶνι τὸν χρόνον οὐδὲ τὸ χρονικὸν ἀεὶ τῷ αἰωνέῳ οὐδὲ παρεκτατέον τὸ ἀδιά-- στατον, ἀλλὰ πᾶν ὅλον ληπτέον, εἴ ποτε λαμβάνοις, λαμβάνων οὐ τοῦ χρόνου τὸ ἀδιαίρετον, ἀλλὰ τοῦ αἰῶνος τὴν ἑωὴν τὴν οὐκ ἐκ πολλῶν χρόνων, ὅπ τὴν ἐκ παντὸς χρόνου πᾶσαν ὁμοῦ. 8. εἰ δέ τις λέγοι τὴν μνήμην τῶν eddie. ϑότων ἐν τῷ ἐνεστηχότι μένουσαν παρέχεσϑαι τὸ σλέον τῷ πλείονα χρόνον ἐν τῷ εὐδαιμονεῖν γεγενη- μένῳ, τί ἂν τὸ τῆς μνήμης λέγοι; ἢ γὰρ φρονήσεως μνήμην τῆς πρόσϑεν γεγενημένης, ὥστε φρονιμώ- τερον ἂν λέγοι καὶ οὐκ ἂν τηροῖ τὴν ὑπόϑεσιν᾽ ἢ τῆς ἡδονῆς τὴν μνήμην, ὥσπερ πολλῆς περιχαρείας δεομένου τοῦ εὐδαίμονος καὶ οὐκ ἀρκουμένου τῇ παρούσῃ. καίτοι τί ἂν ἡδὺ ἡ μνήμη τοῦ ἡδέος ἔχοι; ὥσπερ ἄν, εἰ μνημονεύοι Tig, ὅτι χϑὲς ἐπὶ ὄψῳ ἤσϑη᾽ ἢ εἰς δέκατον ἔτος, ἔτι ἂν εἴη γελοιό-- τερος" τὸ δὲ τῆς φρονήσεως, ὅτι πέρυσιν ἐφρόνουν. 9. εἰ δὲ τῶν καλῶν εἴη ἡ μνήμη, πῶς οὐκ ἐνταῦϑα λέγοιτο ἄν τι; ἀλλὰ ἀνθρώπου ἐστὶ τοῦτο ἐλλείποντος τοῖς καλοῖς ἐν τῷ παρόντι καὶ τῷ μὴ ἔχειν νυνὶ ξητοῦντος τὴν μνήμην τῶν γεγενημένων. 10. ἀλλ᾽ ὁ πολὺς χρόνος πολλὰς ποιεῖ καλὰς πράξεις, ὧν ἄμοιρος ὁ πρὸς ὀλίγον εὐδαίμων" εἰ δεῖ λέγειν ὅλως εὐδαίμονα τὸν οὐ διὰ πολλῶν τῶν καλῶν. ἢ ὃς ἐκ πολλῶν τὸ εὐδαιμονεῖν καὶ χρόνων καὶ πράξεων λέγει, ἐκ τῶν μηκέτι ὄντων ἀλλὰ παρεληλυϑότων καὶ évóg τινος τοῦ παρόντος τὸ εὐδαιμονεῖν συνίστησι. διὸ κατὰ τὸ παρὸν ἐϑέ- μεϑα τὸ εὐδαιμονεῖν, εἶτα ἐξητοῦμεν, τὸ μᾶλλον εἰ ἐν πλείονι εὐδαιμονῆσαι μᾶλλόν ἐστι. τοῦτο οὖν ξητητέον, εἰ ταῖς πράξεσι ταῖς πλείοσι πλεονεκτεῖ 6" p. 46 p. 50 84 Enn. I: τὸ ἐν πολλῷ χρόνῳ εὐδαιμονεῖν. πρῶτον μὲν ovv ἔστι καὶ μὴ ἐν πράξεσι γενόμενον εὐδαιμονεῖν καὶ οὐκ ἔλαττον ἀλλὰ μᾶλλον τοῦ πεπραχότος" ἔπειτα αἵ πράξεις οὐκ ἐξ αὑτῶν τὸ εὖ διδόασιν. ἀλλ᾽ oí διαϑέσεις καὶ τὰς πράξεις καλὰς ποιοῦσι καρποῦταί τὲ ὁ φρόνιμος τὸ ἀγαθὸν καὶ πράττων, οὐχ ὅτι πράττει οὐδ᾽ ἐκ τῶν συμβαινόντων, ἀλλ᾽ ἐξ οὗ ἔχει. ἐπεὶ καὶ ἡ σωτηρία τῆς πατρίδος γένοιτο ἂν καὶ παρὰ φαύλου, καὶ τὸ ἐπὶ σωτηρίᾳ τῆς πατρίδος ἡδὺ καὶ ἄλλου πράξαντος γένοιτο ἂν αὐτῷ. οὐ τοίνυν τοῦτό ἐστι τὸ ποιοῦν τὴν τοῦ εὐδαίμονος ἡδονήν, ἀλλ᾽ ἡ ἕξις καὶ τὴν εὐδαιμονίαν καὶ εἴ τι ἡδὺ δι’ αὐτὴν ποιεῖ. τὸ δὲ ἐν ταῖς πράξεσι τὸ εὐδαιμονεῖν τέϑεσϑαι ἐν τοῖς ἔξω τῆς ἀρετῆς καὶ τῆς ψυχῆς ἐστι τιϑέντος" ἡ γὰρ ἐνέργεια τῆς ψυχῆς ἐν τῷ φρονῆσαι καὶ ἐν ἑαυτῇ ὡδὶ ἐνεργῆσαι. καὶ τοῦτο τὸ εὐδαιμόνως. VI. IIEPI TOT KAAOT. 1. Τὸ καλόν ἐστι μὲν ἐν ὄψει πλεῖστον, ἐστι δ᾽ ἐν ἀκοαῖς κατά τε λόγων συνϑέσεις καὶ ἐν μου- δσικῇ ἁπάσῃ᾽ καὶ γὰρ μέλη καὶ ῥυϑμοί εἰσι καλοί" ἔστι δὲ καὶ προιοῦσι πρὸς τὸ ἄνω ἀπὸ τῆς αἰσϑή-- σεως καὶ ἐπιτηδεύματα καλὰ καὶ πράξεις καὶ ἕξεις καὶ ἐπιστῆμαί τε καὶ τὸ τῶν ἀρετῶν κάλλος. εἰ δέ τι καὶ πρὸ τούτων, αὐτὸ δείξει. τί οὖν δὴ τὸ πεποιηκὸς καὶ τὰ σώματα καλὰ φαντάξεσϑαι καὶ τὴν ἀκοὴν ἐπινεύειν ταῖς φωναῖς, ὡς καλαῖς; καὶ ὅσα ἐφεξῆς ψυχῆς ἔχεται, πῶς ποτε πάντα καλά; 10 20 25 σι 10 1ὅ 20 25 VI, 1. 8b καὶ ἄρά γε ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ καλὰ và πάντα, ἢ ἄλλο μὲν ἐν σώματι (τὸ) κάλλος, ἄλλο δὲ ἐν ἄλλῳ; καὶ τίνα ποτὲ ταῦτα ἢ τοῦτο; τὰ μὲν γὰρ οὐ παρ᾽ αὐτῶν τῶν ὑποχειμένων καλά, οἷον τὰ σώματα, ἀλλὰ μεϑέξει, τὰ δὲ καλὰ αὐτά, ὥσπερ ἀρετῆς ἡ φύσις. σώματα μὲν γὰρ τὰ αὐτὰ ὁτὲ μὲν καλά, ὁτὲ δὲ οὐ καλὰ. φαίνεται, ὡς ἄλλου ὄντος τοῦ σώ- ματα εἶναι, ἄλλου δὲ τοῦ καλά. τί οὖν ἐστι τοῦτο τὸ παρὸν τοῖς σώμασι; πρῶτον γὰρ περὶ τούτου σκεπτέον. τί οὖν ἐστιν, ὃ κινεῖ τὰς ὄψεις τῶν ϑεω- μένων καὶ ἐπιστρέφει πρὸς αὑτὸ καὶ ἕλκει καὶ εὐφραίνεσθαι τῇ ϑέᾳ ποιεῖ; τοῦτο γὰρ εὑρόντες τάχ᾽ ἂν ἐπιβάϑρᾳ αὐτῷ χρώμενοι καὶ τὰ ἄλλα ϑεασαίμεϑα. λέγεται μὲν δὴ παρὰ πάντων, ὡς εἰπεῖν, ὡς συμμετρία τῶν μερῶν πρὸς ἄλληλα καὶ πρὸς τὸ ὅλον τό τε τῆς εὐχροίας πρυστεϑὲν τὸ πρὸς τὴν ὄψιν κάλλος ποιεῖ καὶ ἔστιν αὐτοῖς καὶ ὅλως τοῖς ἄλλοις πᾶσι τὸ καλοῖς εἶναι τὸ συμμέτροις καὶ μεμετρημένοις ὑπάρχειν" οἷς ἁπλοῦν οὐδέν, μόνον δὲ τὸ σύνϑετον ἐξ ἀνάγκης καλὸν ὑπάρξει" τό τε ὅλον ἔσται καλὸν αὐτοῖς, τὰ δὲ μέρη ἕκαστα οὐχ ἕξει παρ᾽ ἑαυτῶν τὸ καλὰ εἶναι, πρὸς δὲ τὸ ὅλον συντελοῦντα, ἵνα καλὸν fj: καίτοι δεῖ, εἴπερ [τὸ] ὅλον, καὶ τὰ μέρη καλὰ εἶναι" οὐ γὰρ δὴ ἐξ αἱ- σχρῶν, ἀλλὰ πάντα κατειληφέναι τὸ κάλλος. τά τε χρώματα αὐτοῖς τὰ καλά, οἷον καὶ τὸ τοῦ ἡλίου φῶς, ἁπλᾶ ὄντα καὶ οὐκ ἐκ συμμετρίας ἔχοντα τὸ κάλλος ἔξω ἔσται τοῦ καλὰ εἶναι. χρυσός τε δὴ πῶς καλόν; καὶ νυκτὸς ἡ ἀστραπὴ ἢ [τὰ] ἄστρα ὁρᾶσϑαι τῷ καλόν; ἐπί τὲ τῶν φωνῶν ὡσαύτως τὸ ἁπλοῦν οἰχήσεται, καίτοι ἑκάστου φϑόγγου πολ- λαχῇ τῷ ἐν τῷ ὅλῳ καλῷ καλοῦ καὶ αὐτοῦ ὄντος. . 01 86 Enn. I. ὅταν δὲ δὴ xol τῆς αὐτῆς συμμετρίας μενούσης ὁτὲ μὲν καλὸν τὸ αὐτὸ πρόσωπον, ὁτὲ δὲ μὴ φαίνηται, πῶς οὐκ ἄλλο δεῖ ἐπὶ τῷ συμμέτρῳ λέγειν τὸ καλὸν εἶναι, καὶ τὸ σύμμετρον καλὸν εἶναι δι᾽ ἄλλο; εἰ δὲ δὴ μεταβαένοντες καὶ ἐπὶ τὰ ἐπιτηδεύματα καὶ τοὺς λόγους τοὺς καλοὺς τὸ σύμμετρον καὶ ἐπ᾽ αὐτῶν αἰτιῶντο, τίς ἂν λέγοιτο ἐν ἐπιτηδεύμασι συμμετρία καλοῖς ἢ νόμοις ἢ μαϑήμασιν 1) ἐπιστήμαις; ϑεωρήματα μὲν γὰρ σύμμετρα πρὸς ἄλληλα πῶς ἂν εἴη; εἰ δ᾽ ὅτι σύμφωνά ἐστι, καὶ κακὼν ἔσται ὁμολογία τε καὶ συμφωνία. τῷ γὰρ τὴν σωφροσύνην «QA. ϑιότητα εἶναι τὸ τὴν δικαιοσύνην γενναίαν εἶναι εὐήϑειαν σύμφωνον καὶ συνῳδὸν καὶ ὁμολογεῖ πρὸς ἄλληλα. κάλλος μὲν οὖν ψυχῆς ἀρετὴ πᾶσα καὶ κάλλος ἀληϑινώτερον ἢ τὰ πρόσϑεν: ἀλλὰ πῶς σύμμετρα; οὔτε γὰρ ὡς μμεγέϑη οὔτε ὡς ἀρυϑμοὶ σύμμετρα καίτοι πλειόνων μερῶν τῆς ψυχῆς ὄντων. ἐν ποίῳ γὰρ λόγῳ ἡ σύνϑεσις ἢ ἡ κρᾶσις τῶν μερῶν 7 τῶν ϑεωρημάτων; τὸ δὲ τοῦ νοῦ κάλλος μονουμένου τί ἂν εἴη; 2. πάλιν οὖν ἀναλαβόντες λέγωμεν, ví δῆτά ἐστι τὸ ἐν τοῖς σώμασι καλὸν πρῶτον. ἔστι μὲν i) 20 γάρ τι xal ἐπιβολῇ τῇ πρώτῃ αἰσϑητὸν γινόμενον καὶ ἡ ψυχὴ ὥσπερ συνεῖσα λέγει καὶ ἐπιγνοῦσα ἀποδέχεται. καὶ οἷον συναρμόττεται. πρὸς δὲ τὸ αἰσχρὸν προσβαλοῦσα ἀνέλλεται καὶ ἀρνεῖται καὶ ἀνανεύει ἀπ’ αὐτοῦ οὐ συμφωνοῦσα καὶ ἀλλο- τριουμένη. φαμὲν δή, ὡς τὴν φύσιν οὖσα ὅπερ ἐστὶ καὶ πρὸς τῆς κρείττονος ἐν τοῖς οὖσιν οὐσίας, ὅ τι ἂν ἴδῃ συγγενὲς 7) ἴχνος τοῦ συγγε- νοῦς, χαίρει τε καὶ διεπτόηται καὶ ἀναφέρει πρὸς ἑαυτὴν καὶ ἀναμιμνήσκεται ἑαυτῆς καὶ τῶν ἑαυτῆς. 80 VI, 1---8. 81 τίς οὖν ὁμοιότης τοῖς τῇδε πρὸς τὰ ἐκεῖ καλά; καὶ γάρ, δἰ ὁμοιότης, ὅμοια μὲν ἔσται" πῶς δὲ καλὰ p. 62 κἀκεῖνα καὶ ταῦτα; μετοχῇ εἴδους φαμὲν ταῦτα. πᾶν μὲν γὰρ τὸ ἄμορφον πεφυκὸς μορφὴν καὶ εἶδος b δέχεσθαι ἄμοιρον ὃν λόγου καὶ εἴδους αἰσχρὸν καὶ ἔξω ϑείου λόγου καὶ τὸ πάντη αἰσχρὸν τοῦτο. αἰσχρὸν δὲ καὶ τὸ μὴ κρατηϑὲν ὑπὸ μορφῆς καὶ λόγου οὐκ ἀνασχομένης τῆς ὕλης τὸ πάντη κατὰ τὸ εἶδος μορφοῦσϑαι. προσιὸν οὖν τὸ εἶδος τὸ μὲν 10 ἐκ πολλῶν ἐσόμενον μερῶν ἕν συνϑέσει Ovvévaké v5 καὶ εἰς μίαν συντέλειαν ἤγαγε καὶ ἕν τῇ Óuo- λογίᾳ πεποίηκεν, ἐπείπερ ἕν ἦν αὐτὸ ἕν τε ἔδει τὸ μορφούμενον εἶναι ὡς δυνατὸν αὐτῷ ἐκ πολλῶν ὄντι. ἵδρυται οὖν ἐπ᾽ αὐτοῦ τὸ κάλλος εἰς ἕν 16 συναχϑέντος καὶ τοῖς μέρεσι διδὸν ἑαυτὸ καὶ τοῖς ὅλοις. ὅταν δὲ ἔν τι καὶ ὁμοιομερὲς καταλάβῃ, εἰς ὅλον δίδωσιν ἑαυτό" οἷον [εἴ] ὁτὲ μὲν πάσῃ οἰκέᾳχ μετὰ τῶν μερῶν, ὁτὲ δὲ ἑνὶ λέϑῳ διδοίη τις φύσις . *0 καλλος, τῇ δὲ ἡ τέχνη. οὕτω μὲν δὴ καλὸν τὸ 20 σώμα γίγνεται λόγου ἀπὸ ϑεῶν ἐλϑόντος κοινωνίᾳ. ὃ. γινώσκει 0À αὐτὸ ἡ ἐπ᾽ αὐτὸ δύναμις τεταγ- μένη, ἧς οὐδὲν κυριώτερον εἰς κρίσιν τῶν ἑαυτῆς, ὅταν καὶ ἡ ἄλλη συνεπιπρίνῃ ψυχή. τάχα δὲ καὶ αὐτὴ λέγει συναρμόττουσα τῷ παρ᾽ αὐτῇ εἴδει 25 κἀκείνῳ πρὸς τὴν κρίσιν χρωμένη ὥσπερ κανόνι τοῦ εὐθέος. πῶς δὲ συμφωνεῖ τὸ περὶ δῶμα τῷ πρὸ σώματος: πῶς δὲ τὴν ἔξω οἰχίαν τῷ ἔνδον οἰκέας εἴδει ὁ οἰκοδομικὸς συναρμόσας καλὴν εἶναι λέγει; ἢ ὅτι ἐστὶν ἡ ἔξω, εἰ χωρίδειας τοὺς λέθους, 80 τὸ ἔνδον εἶδος μερισϑὲν τῷ ἔξω ὕλης ὄγκῳ, ἀμερὲς ὃν ἐν πολλοῖς φανταξόμενον. ὅταν οὖν ἡ αἴσϑησις τὸ ἐν σώμασιν εἶδος ἴδῃ συνδησάμενον καὶ xgatrj- P. 53 88 Enn. I. cav τῆς φύσεως τῆς ἐναντίας ἀμόρφου οὔσης καὶ μορφὴν ἐπὶ ἄλλαις μορφαῖς ἐκπρεπῶς ἐποχουμένην, συνελοῦσα ἀϑρόον αὐτὸ τὸ πολλαχῇ ἀνήνεγκέ τε καὶ εἰσήγαγεν εἰς τὸ εἴσω ἀμερὲς ἤδη καὶ ἔδωκε τῷ ἔνδον σύμφωνον καὶ συναρμόττον καὶ φέλον" οἷα ἀνδρὶ ἀγαϑῷ προσηνὲς ἐπιφαινόμενον ἀρετῆς ἴχνος ἐν νέῳ συμφωνοῦν τῷ ἀληϑεῖ τῷ ἔνδον. τὸ δὲ τῆς χρόας κάλλος ἁπλοῦν μορφῇ καὶ κρατήσει τοῦ ἐν ὕλῃ σχοτεινοῦ, παρουσέᾳ φωτὸς ἀσωμάτου καὶ λόγου καὶ εἴδους ὄντος. ὅϑεν καὶ τὸ πῦρ αὐτὸ παρὰ τὰ ἄλλα σώματα καλόν, ὅτι τάξιν εἴδους πρὸς τὰ ἄλλα στοιχεῖα ἔχει, ἄνω μὲν τῇ ϑέσει, λεπτότα- τον δὲ τῶν ἄλλων σωμάτων, ὡς ἐγγὺς ὃν τοῦ ἀσω- μάτου, μόνον δὲ αὐτὸ οὐκ εἰσδεχόμενον τὰ ἄλλα" τὰ δὲ ἄλλα δέχεται αὐτό. ϑερμαένεται γὰρ ἐκεῖνα, οὐ ψύχεται δὲ τοῦτο, κέχρωσταί τὲ πρώτως, τὰ δὲ ἄλλα παρὰ τούτου τὸ εἶδος τῆς χρόας λαμβάνει. λάμπει οὖν καὶ στίλβει, ὡς ἂν εἶδος ὄν. τὸ δὲ μὴ κρατούμενον ἐξίτηλον τῷ φωτὶ γινόμενον οὐκέτι καλόν, ὡς ἂν τοῦ εἴδους τῆς χρόας οὐ μετέχον ὅλου. αἱ δὲ ἁρμονίαι αἴ ἐν ταῖς φωναῖς ἀφανεῖς τὰς φα- νερὰς ποιήδασαι καὶ ταύτῃ τὴν ψυχὴν σύνεσιν τοῦ καλοῦ λαβεῖν ἐποίησαν, ὡς ἐν ἄλλῳ τὸ αὐτὸ δεί- ξασαι. παρακολουϑεῖ δὲ ταῖς αἰσϑηταῖς μετρεῖσθαι ἀριϑμοῖς ἐν λόγῳ οὐ παντί, ἀλλ᾽ ὃς ἂν ἦ δουλεύων εἰς ποίησιν εἴδους εἴς [τε] τὸ κρατεῖν. καὶ περὶ μὲν τῶν ἐν αἰσϑήσει καλῶν, ἃ δὴ εἴδωλα καὶ δκιαί, [ov] οἷον ἐκδραμοῦσαι εἰς ὕλην ἐλθοῦσαι ἐκόσμη- σάν τὲ καὶ διεπτόησαν φανεῖσαι, τοσαῦτα. 4, περὶ δὲ τῶν προσωτέρω καλῶν, ἃ οὐκέτι αἴσϑησις ὁρᾶν εἴληχε, ψυχὴ δὲ ἄνευ ὀργάνων δρᾷ καὶ λέγει, ἀναβαένοντας δεῖ ϑεάσασϑαι καταλιπόν-- 10 25 o 10 15 20 25 80 VI, 8—5. 89 τας τὴν αἴσϑησιν κάτω περιμένειν. ὥσπερ δὲ ἐπὶ τῶν τῆς αἰσϑήσεως καλῶν οὐκ ἦν περὶ αὐτῶν λέγειν τοῖς μήτε ἑωρακόσι μήθ᾽ ὡς καλῶν ἀντειλημμένοις, οἷον εἴ τινες ἐξ ἀρχῆς τυφλοὶ γεγονότες, τὸν αὐτὸν τρόπον οὐδὲ περὶ κάλλους ἐπιτηδευμάτων τοῖς μὴ ἀποδεξαμένοις τὸ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ ἐπιστη- μῶν καὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων κάλλος, οὐδὲ περὶ ἀρετῆς φέγγους τοῖς μηδὲ φαντασϑεῖσιν, ὡς καλὸν τὸ τῆς δικαιοσύνης καὶ σωφροσύνης πρόσ-- ὥπον, καὶ οὔτε ξόπερος οὔτε ἑῷος οὕτω καλά. ἀλλὰ δεῖ ἰδόντας μὲν εἶναι, ὧν ψυχὴ τὰ τοιαῦτα βλέπει, ἰδόντας δὲ ἡσθῆναι καὶ ἔκπληξιν λαβεῖν καὶ πτοη- ϑῆναι πολλῷ μᾶλλον, ἢ ἐν τοῖς πρόσϑεν, ἅτε ἀλη- ϑινῶν ἤδη ἐφαπτομένους. ταῦτα γὰρ δεῖ τὰ πάϑη γενέσϑαι περὶ τὸ ὃ τι ἂν ἡ καλόν, ϑάμβος καὶ ἔκ- πληξιν ἡδεῖαν καὶ πόϑον καὶ ἔρωτα καὶ πτόησιν μεϑ᾽ ἡδονῆς. ἔστι δὲ ταῦτα παϑεῖν καὶ πάσχουσιν αἱ ψυχαὶ καὶ περὶ τὰ μὴ ὁρώμενα πᾶσαι μέν, ὡς εἰπεῖν, μᾶλλον μέντοι αἱ τούτων ἐρωτικώτεραι, ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν σωμάτων πάντες μὲν ἐρῶσι, κεντοῦνται δὲ οὐκ ἴσα, ἀλλ᾽ εἰσὶν οἱ μάλιστα, oi καὶ λέγονται ἐρᾶν. ὅ. τῷ δὴ καὶ περὶ τὰ ἐν οὐκ αἰσϑήσει ἐρωτικῶν ἐναπυνϑάνεσθϑαι δεῖ' τί πάσχετε περὶ τὰ λεγόμενα ἐπιτηδεύματα καλὰ καὶ τρόπους καλοὺς καὶ ἤϑη σώ- φρονα καὶ ὅλως ἔργα ἀρετῆς καὶ διαϑέσεις καὶ τὸ τῶν ψυχῶν κάλλος: καϊξαυτοὺς δὲ ἰδόντες τὰ ἔνδον καλοὺς τί πάσχετε; καὶ πῶς ἀναβακχεύεσϑε καὶ ἀνακινεῖσϑε καὶ ἑαυτοῖς συνεῖναι ποϑεῖτε συλλεξάμενοι αὑτοὺς ἀπὸ τῶν σωμάτων; πασχουόσι μὲν γὰρ ταῦτα οἵ ὄν- τως ἐρωτικοί. τί dé ἐστι, περὶ ὃ ταῦτα πάσχουσιν; οὐ σχῆμα, οὐ χρῶμα, οὐ μέγεϑός τι, ἀλλὰ περὶ 90 Enn. I. ψυχήν, ἀχρώματον μὲν αὐτήν, ἀχρώματον δὲ καὶ τὴν σωφροσύνην ἔχουσαν καὶ τὸ ἄλλο τῶν ἀρετῶν p. 54 φέγγος, ὅταν ἢ ἐν αὑτοῖς ἴδητε, ἢ καὶ ἐν ἄλλῳ ϑεάσησϑε μέγεϑος ψυχῆς καὶ ἦϑος δίκαιον καὶ σω- φροσύνην καϑαρὰν καὶ ἀνδρείαν βλοσυρὸν ἔχουσαν πρόσωπον καὶ δεμνότητα καὶ αἰδῶ ἐπανϑοῦσαν ἀτρεμεῖ καὶ ἀκύμονι καὶ ἀπαϑεῖ διαϑέσει, ἐπὶ πᾶσι ὃὲ τούτοις τὸν ϑεοειδὴ νοῦν ἐπιλάμποντα. ταῦτα οὖν ἀγάμενοι καὶ φιλοῦντες πῶς αὐτὰ λέγετε καλά; ἔστι μὲν γὰρ καὶ φαίνεται καὶ οὐ μήποτε ὁ ἰδὼν ἄλλο τι φήσει, ἢ τὰ ὄντως ὄντα ταῦτα εἶναι. τί ὄντα ὄντως; ἢ καλά. ἀλλ᾽ ἔτι ποϑεῖ ὁ λόγος, τί ὄντα πεποίηκδ τὴν ψυχὴν εἶναι ἐράσμιον" τί τὸ ἐπὶ πάσαις ἀρεταῖς διαπρέπον οἷον φῶς; βούλει δὴ καὶ τὰ ἐναντία λαβών, τὰ περὶ ψυχὴν αἰσχρὰ γινόμενα, ἀντιπαραϑεῖναι; τάχα γὰρ ἂν συμβάλλοιτο πρὸς ὃ ξητοῦμεν τὸ αἰσχρὸν ὅ τί ποτ᾽ ἐστὶ καὶ διότι φανέν. ἔστω δὴ ψυχὴ αἰσχρά, ἀκόλαστός vs καὶ ἄδικος, πλείστων μὲν ἐπιϑυμιῶν γέμουσα, πλείστης δὲ τα- ραχῆς, ἐν φόβοις διὰ δειλίαν, ἐν φϑόνοις διὰ μι-- κροπρέπειαν, πάντα φρονοῦσα ἃ δὴ καὶ φρονεῖ ϑνητὰ καὶ ταπεινά, σκολιὰ πανταχοῦ. ἡδονῶν οὐ καϑαρῶν φίλη, ξῶσα ξωὴν τοῦ ὅ τι ἂν πάϑῃ διὰ σώματος ὡς ἡδὺ λαβοῦσα [τὸ] αἶσχος. αὐτὸ τοῦτο τὸ αἶσχος αὐτῇ ἄρα οὐ προσγεγονέναι οἷον ἐπακτὸν κακὸν φήσομεν. ὃ ἐλωβήσατο μὲν αὐτῇ, πεποίηκε ὃὲ αὐτὴν ἀκάθαρτον καὶ πολλῷ τῷ κακῷ συμπε- φυρμένην, οὔτε ξωὴν ἔτι ἔχουσαν οὔτε αἴσϑησιν καϑαράν, ἀλλὰ τῷ μίγματι τοῦ κακοῦ ἀμυδρᾷ τῇ bon κεχρημένην καὶ πολλῷ τῷ ϑανάτῳ κεκραμένην, οὐκέτι μὲν ὁρῶσαν ἃ δεῖ ψυχὴν ὁρᾶν, οὐκέτι δὲ ἐωμένην ἐν αὑτῇ μένειν τῷ ἔλκεσϑαι dsl πρὸς τὸ 10 20 10 15 20 25 VI, 5. 6. 91 ἔξω καὶ τὸ κάτω καὶ τὸ σκοτεινόν; ἀκάϑαρτος δή, οἶμαι, οὖσα καὶ φερομένη πανταχοῦ ὁλκαῖς πρὸς τὰ τῇ αἰσϑήσει προσπίπτοντα, πολὺ τὸ τοῦ σώματος ἔχουσα ἐγκεκραμένον, τῷ ὑλικῷ πολλῷ συνοῦσα καὶ εἰς αὑτὴν εἰσδεξαμένη εἶδος ἕτερον ἠλλάξατο κράσει τῇ πρὸς τὸ χεῖρον" οἷον εἴ τις δὺς εἰς πηλὸν ἢ βόρβορον τὸ μὲν ὅπερ εἶχε κάλλος μηκέτι προφαί- νοι, τοῦτο δὲ ὁρῷτο, ὃ παρὰ τοῦ πηλοῦ ἢ βορβό- ρου ἀπεμάξατο' Q δὴ τὸ αἰσχρὸν προσθήκῃ τοῦ ἀλλοτρίου προσῆλϑε καὶ ἔργον αὐτῷ. εἴπερ ἔσται πάλιν καλός, ἀπονιψαμένῳ καὶ καϑηραμένῳ ὅπερ ἦν εἶναι. αἰσχρὰν δὴ ψυχὴν λέγοντες μίξει καὶ κράσει καὶ νεύσει τῇ πρὸς τὸ σῶμα καὶ ὕλην ὁρ- ϑῶς ἂν λέγοιμεν. καὶ ἔστι τοῦτο αἶσχος ψυχῇ μὴ καϑαρᾷ μηδὲ εἰλικρινεῖ. εἶναι, ὥσπερ χρυσῷ ἀνα- πεπλῆσϑαι τοῦ γεώδους, ὃ εἴ τις ἀφέλοι, καταλέ- λειπται χρυσὸς καὶ ἔστι καλός, μονούμενος μὲν τῶν ἄλλων, αὑτῷ δὲ συνὼν μόνῳ. τὸν αὐτὸν δὴ τρό- πον καὶ ψυχή, μονωϑεῖσα μὲν ἐπιϑυμιῶν, ἃς διὰ τὸ σῶμα ἔχει, €) ἄγαν προσωμίλει, ἀπαλλαγεῖσα δὲ τῶν ἄλλων παϑῶν καὶ καϑαρϑεῖσα ἃ ἔχει σωματω-- p. 55 ϑεῖσα, μείνασα μόνη τὸ αἰσχρὸν τὸ παρὰ τῆς ἑτέρας φύσεως ἅπαν ἀπεϑήκατο. 6. ἔστι γὰρ δή, ὡς Ó παλαιὸς λόγος, καὶ ἡ σω- φροσύνη καὶ ἡ ἀνδρεία καὶ πᾶσα ἀρετὴ κάϑαρσις καὶ ἡ φρόνησις αὐτή. διὸ καὶ αἷ τελεταὶ ὀρϑῶς αἰνίττονται τὸν μὴ κεκαθαρμένον καὶ εἰς δου κεί- ὄεσϑαι ἐν βορβόρῳ, ὅτι τὸ μὴ καϑαρὸν βορβόρῳ διὰ κάκην φίλον" οἷα δὴ καὶ ὕες, οὐ καϑαραὶ τὸ σῶμα, χαίρουσι τῷ τοιούτῳ. τί γὰρ ἂν καὶ si σωφροσύνη ἀληϑὴς ἢ τὸ μὴ προσομιλεῖν ἡδοναῖς τοῦ σώματος, φεύγειν δὲ ὡς οὐ καϑαρὰς οὐδὲ καϑα- 92 Enn. I. ροῦ; ἡ ὃὲ ἀνδρεία ἀφοβία ϑανάτου. ὁ δέ ἐστι χωρὶς εἶναι τὴν ψυχὴν τοῦ σώματος. οὐ φοβεῖται δὲ τοῦτο, ὃς ἀγαπᾷ μόνος γενέσϑαι. μεγαλοψυχέα ὃΣ δὴ ὑπεροψία τῶν τῇδε. ἡ δὲ φρόνησις νόησις ἐν ἀποστροφῇ τῶν κάτω, πρὸς δὲ τὰ ἄνω τὴν ψυχὴν ἄγουσα. γένεται οὖν ἡ ψυχὴ καϑαρϑεῖσα εἶδος καὶ λόγος καὶ πάντη ἀσώματος καὶ νοερὰ καὶ ὕλη τοῦ ϑείου, ὅθεν ἡ πηγὴ τοῦ καλοῦ καὶ τὰ συγγενῆ πάντα τοιαῦτα. ψυχὴ οὖν ἀναχϑεῖσα πρὸς νοῦν ἐπὶ τὸ μᾶλλόν ἐστι καλόν. νοῦς δὲ καὶ τὰ παρὰ νοῦ τὸ κάλλος αὐτῇ οἰκεῖον καὶ οὐκ ἀλλότριον, ὅτι τότε ἐστὶν ὄντως μόνον ψυχή. διὸ καὶ λέγεται Óg- ϑῶς τὸ ἀγαϑὸν καὶ καλὸν τὴν ψυχὴν γίένεσϑαι ὁμοιωϑῆναι εἶναι ϑεῷ, ὅτι ἐκεῖθεν τὸ καλὸν καὶ ἡ μοῖρα ἡ ἕτέρα τῶν ὄντων. μᾶλλον δὲ τὰ ὄντα ἡ καλλονή ἐστιν, ἡ δὲ ἑτέρα φύσις τὸ αἰσχρόν. τὸ δ᾽ αὐτὸ [αἰσχρὸν] καὶ πρῶτον κακόν, ὥστε κἀκεῖνο ταὐτὸν ἀγαϑόν vs καὶ καλόν, ἢ τἀγαϑόν τε καὶ καλλονή. ὁμοίως οὖν ξητητέον καλόν τε καὶ ἀγα- ϑὸν καὶ αἰσχρόν τε καὶ κακόν. καὶ τὸ πρῶτον ϑετέον τὴν καλλονήν, ὅπερ καὶ τἀγαϑόν: ἀφ᾽ οὗ νοῦς εὐθὺς τὸ καλόν: ψυχὴ δὲ νῷ καλόν" τὰ δὲ ἄλλα ἤδη παρὰ ψυχῆς μορφούσης καλά, τά τε ἐν ταῖς πράξεσι τά τε ἐν τοῖς ἐπιτηδεύμασι. καὶ δὴ καὶ τὰ σώματα, ὅσα οὕτω λέγεται, ψυχὴ ἤδη ποιεῖ" ἅτε γὰρ ϑεῖον οὖσα καὶ οἷον μοῖρα τοῦ καλοῦ, ὧν ἂν ἐφάψηται καὶ κρατῇ. καλὰ ταῦτα, ὡς δυνατὸν αὐτοῖς μεταλαβεῖν, ποιεῖ, 1. ἀναβατέον οὖν πάλιν ἐπὶ τὸ ἀγαϑόν, οὗ ὀρέγεται πᾶσα ψυχή. εἴ τις οὖν εἶδεν αὐτό, οἷδεν ὃ λέγω, ὅπως καλόν. ἐφετὸν μὲν γὰρ ὡς ἀγαϑὸν καὶ ἡ ἔφεσις πρὸς τοῦτο, τεῦξις δὲ αὐτοῦ ἀναβαί- δ 15 80 10 1ὅ 20. 2b 80 VI, 6. 7. 93 νουδι πρὸς τὸ ἄνω καὶ ἐπιστραφεῖσι καὶ ἀποδυο- μένοις. ἃ καταβαίνοντες ἠμφιέσμεϑα᾽ οἷον ἐπὶ τὰ ἅγια τῶν ἱερῶν τοῖς ἀνιοῦσι καϑάρσδεις τε καὶ ἵμα- τίων ἀποϑέσεις τῶν πρὶν καὶ τὸ γυμνοῖς ἀνιέναι" ξἕξως ἄν τις παρελθὼν ἐν τῇ ἀναβάσει πᾶν ὅσον ἀλλότριον τοῦ ϑεοῦ αὑτῷ μόνῳ αὐτὸ μόνον ἴδῃ εἰλικρινές, ἁπλοῦν, καϑαρόν, ἀφ᾽ οὗ πάντα ἐξήρ-- τηται, καὶ πρὸς αὐτὸ βλέπει καὶ ἔστι καὶ ξῇ καὶ voti: ξωῆς γὰρ αἴτιον καὶ νοῦ καὶ τοῦ εἶναι. τοῦτο οὖν εἴ τις ἴδοι, ποίους ἂν ἴσχοι ἔρωτας, ποίους δὲ πόϑους, βουλόμενος αὐτῷ συγκερασϑῆναι, πῶς δ᾽ ἂν ἐκπλαγείη μεϑ᾽ ἡδονῆς; ἔστι γὰρ τῷ μὲν μήπω ἰδόντι ὀρέγεσϑαι ὡς ἀγαϑοῦ" τῷ δὲ ἰδόντι ὑπάρχει ἐπὶ καλῷ ἄγασθϑαί τὸ καὶ θάμβους πίέμ- πλασϑαι μεϑ᾽’ ἡδονῆς καὶ ἐκπλήττεσθαι ἀβλαβῶς καὶ ἐρᾶν ἀληϑῆ ἔρωτα καὶ δριμέος πόϑου καὶ τῶν ἄλλων ἐρώτων καταγελᾶν καὶ τῶν πρόσϑεν νομι- ξομένων καλῶν καταφρονεῖν. ὁποῖον πάσχουσιν ὅσοι ϑεῶν εἴδεσιν ἢ δαιμόνων προστυχόντες οὐκέτ᾽ ἂν ἀποδέχοιντο ὁμοίως ἄλλων κάλλη σωμάτων. τί δῆτα οἰόμεϑα, εἴ τις αὐτὸ τὸ καλὸν ϑεῷῶτο αὐτὸ ἐφ᾽ ἑαυτοῦ καϑαρόν, μὴ σαρκῶν, μὴ σώματος ἀνάπλεων, μὴ ἐν γῇ, μὴ ἐν οὐρανῷ, ἵν᾽ ἢ καϑαρόν; καὶ γὰρ ἐπακτὰ πάντα ταῦτα καὶ μέμικται καὶ οὐ πρῶτα; παρ᾽ ἐχείνου δέ. εἰ οὖν ἐκεῖνο, ὃ χορηγεῖ μὲν ἅπασιν, ἐφ᾽ ἑαυτοῦ δὲ μένον δίδωσι καὶ οὐ δέχεταί τι εἰς αὑτό, ἴδοι, μένων ἐν τῇ ϑέᾳα τοῦ τοιούτου καὶ ἀπολαύων αὐτοῦ ὁμοιούμενος τένος ἂν ἔτι δέοιτο καλοῦ; τοῦτο γὰρ αὐτὸ μάλιστα κάλλος ὃν αὐτὸ καὶ τὸ πρῶτον ἐργάξεται τοὺς ἐραστὰς αὐτοῦ κα- λοὺς καὶ ἐραστοὺς ποιεῖ. οὗ δὴ καὶ ἀγὼν μέγιστος καὶ ἔσχατος ψυχαῖς πρόκειται; ὑπὲρ οὗ καὶ ὁ πᾶς P. 56 . 57 94. Enn. I. πόνος, μὴ ἀμοίρους γενέσϑαι τῆς ἀρίστης ϑέας, ἧς ὁ μὲν τυχὼν μακάριος ὄψιν μακαρίαν τεθεαμένος" ἀτυχὴς δὲ τούτου ὁ μὴ τυχών. οὐ γὰρ ὁ χρωμά- τῶν ἢ σωμάτων καλῶν μὴ τυχὼν οὐδὲ δυνάμεως οὐδὲ ἀρχῶν οὐδ᾽ ὁ βασιλείας μὴ τυχὼν ἀτυχής, ἀλλ᾽ ὁ τούτου καὶ μόνου, ὑπὲρ οὗ τῆς τεύξεως καὶ βασιλείας καὶ ἀρχὰς γῆς ἁπάσης καὶ ϑαλάττης καὶ οὐρανοῦ προέσϑαι χρεών, εἰ καταλιπών τις ταῦτα καὶ ὑπεριδὼν εἰς ἐκεῖνο στραφεὶς ἴδοι. 8. τίς οὖν ὃ τρόπος; τίς μηχανή; πῶς τις ϑεά- σεται κάλλος ἀμήχανον οἷον ἔνδον ἐν ἁγίοις (egotg μένον οὐδὲ προιὸν εἰς τὸ ἔξω, ἵνα τις καὶ βέβηλος ἴδῃ; ἴτω δὴ καὶ συνεπέσϑω εἰς τὸ εἴσω ὁ δυνάμε-- vog ἔξω καταλιπὼν ὄψιν ὀμμάτων μηδ᾽ ἐπιστρέφων αὑτὸν εἰς τὰς προτέρας ἀγλαίας σωμάτων. ἰδόντα γὰρ δεῖ τὰ ἐν σώμασι καλὰ μήτοι προστρέχειν, ἀλλὰ γνόντα, ὥς εἰσιν εἰκόνες καὶ ἴχνη καὶ σκιαί, φεύγειν πρὸς ἐκεῖνο, οὗ ταῦτα εἰκόνες. εἰ γάρ τις ἐπι- δράμοι λαβεῖν βουλόμενος ὡς ἀληϑινοῦ, οἷα εἰδώ- Aov καλοῦ ἐφ᾽ ὕδατος ὀχουμένου, οὗ λαβεῖν βουλη- ϑείς, ὥς πού τις μῦϑος, δοκεῖ μοι, αἰνίττεται, δὺς εἰς τὸ κάτω τοῦ ῥεύματος ἀφανὴς ἐγένετο, τὸν av- τὸν δὴ τρόπον ὁ ἐχόμενος τῶν καλῶν σωμάτων καὶ μὴ ἀφιεὶς οὐ τῷ σώματι, τῇ δὲ ψυχῇ κατα- δύσεται εἰς σκοτεινὰ καὶ ἀτερπὴ τῷ νῷ βάϑη, ἔνϑα τυφλὸς [καὶ] ἐν δου μένων καὶ ἐνταῦϑα κἀκεῖ σκιαῖς συνέσται. φεύγωμεν δὴ φίλην ἐς πατρέδα, ἀληϑέστερον ἄν τις παρακελεύοιτο. τίς οὖν ἡ φυγή; καὶ πῶς ἀναξόμεϑα; οἷον ἀπὸ μάγου Κίρκης φησὶν ἢ Καλυψοῦς Ὀδυσσεὺς αἰνιττόμενος, δοκεῖ μοι, μεῖ- ναι οὐκ ἀρεσϑείς, καίτοι ἔχων ἡδονὰς δι᾽ ὀμμάτων καὶ κάλλει πολλῷ αἰσϑητῷ συνών. πατρὶς δὲ ἡμῖν, VI, 1--9. 95 ὄθϑενπερ ἤλθομεν, καὶ πατὴρ ἐκεῖ. τίς οὖν ὁ στό- Aog καὶ ἡ φυγή; οὐ ποσὶ δεῖ διανύσαι. πανταχοῦ γὰρ φέρουσι πόδες ἐπὶ γῆν ἄλλην ἀπ᾽ ἄλλης" οὐδέ 65 δεῖ ἵππων ὄχημα vj τι ϑαλάττιον παρασκευάσαι, ὃ ἀλλὰ ταῦτα πάντα ἀφεῖναι δεῖ καὶ μὴ βλέπειν, ἀλλ᾽ οἷον μύσαντα ὄψιν ἄλλην ἀλλάξασϑαι καὶ ἀνεγεῖ- ραι, ἣν ἔχει μὲν πᾶς, χρῶνται δὲ ὀλίγοι. 9. τί οὖν ἐκείνη ἡ ἔνδον βλέπει; ἄρτι μὲν ἐγει- ρομένη οὐ πάνυ τὰ λαμπρὰ δύναται βλέπειν. ἐϑε- 10 Gtéov οὖν τὴν ψυχὴν αὐτὴν πρῶτον μὲν τὰ καλὰ βλέπειν ἐπιτηδεύματα" εἶτα ἔργα καλά, οὐχ ὅσα αἱ τέχναι ἐργάξονται, ἀλλ᾽ ὅσα οἱ ἄνδρες οἵ λεγό- μενοι ἀγαϑοί' εἶτα ψυχὴν ἰδὲ τῶν τὰ ἔργα τὰ καλὰ ἐργαξομένων. πῶς ἂν οὖν ἴδοις ψυχὴν ἀγαϑὴν οἷον i5 τὸ κάλλος ἔχει; ἄναγε ἐπὶ σαυτὸν καὶ (Of: κἂν μήπω σαυτὸν ἴδῃς καλόν, οἷα ποιητὴς ἀγάλματος, ὃ δεῖ καλὸν γενέσθαι, τὸ μὲν ἀφαιρεῖ, τὸ δὲ ἀπέ- ξεσε, τὸ δὲ λεῖον, τὸ δὲ καϑαρὸν ἐποίησεν, ἕως ἔδειξε καλὸν ἐπὶ τῷ ἀγάλματι πρόσωπον, οὕτω καὶ 90 σὺ ἀφαίρει ὅσα περιττὰ καὶ ἀπεύϑυνε ὅσα σκολιά, ὅσα σκοτεινὰ καϑαίρων ἐργάζου εἶναι λαμπρὰ καὶ μὴ παύσῃ τεχταίνων τὸ σὸν ἄγαλμα, ἕως ἂν ἐκ- λάμψῃ σοι τῆς ἀρετῆς ἡ ϑεοειδὴς ἀγλαία, ἕως ἂν ἴδῃς σωφροσύνην ἐν ἁγνῷ βεβῶσαν βάϑρῳ. εἰ γέ- 95 γονας τοῦτο καὶ εἶδες σαυτὸν καὶ σαυτῷ καϑαρῶς συνεγένου οὐδὲν ἔχων ἐμπόδιον πρὸς τὸ εἷς οὕτω γενέσϑαι οὐδὲ σὺν αὑτῷ ἄλλο τι ἐντὸς μεμιγμένον ἔχων, ἀλλ’ ὅλος αὐτὸς φῶς ἀληϑινὸν μόνον, οὐ μεγέϑει μεμετρημένον οὐδὲ σχήματι εἰς ἐλάττωσιν 80 περιγραφὲν οὐδ᾽ αὖ εἰς μέγεθος Ov ἀπειρίας αὐ- ξηϑέν, ἀλλ᾽ ἀμέτρητον πανταχοῦ, ὡς ἂν μεῖξον παν- τὸς μέτρου καὶ παντὸς κρεῖσσον ποσοῦ" εἰ τοῦτο 96 Enn. I. γενόμενον σαυτὸν ἴδοις, ὄψις ἤδη γενόμενος ϑαρ- σήσας περὶ σαυτῷ καὶ ἐνταῦϑα ἤδη ἀναβεβηκὼς μηκέτι τοῦ δεικνύντος δεηϑεὶς ἀτενίσας ἰδέ οὗτος γὰρ μόνος ὁ ὀφθαλμὸς τὸ μέγα κάλλος βλέπει. ἐὰν 0à ἴῃ ἐπὶ τὴν ϑέαν λημῶν κακίαις καὶ οὐ κεκαϑαρ- μένος ἢ ἀσϑενής, ἀνανδρίᾳ οὐ δυνάμενος τὰ πάνυ λαμπρὰ βλέπειν, οὐδὲν βλέπει, κἂν ἄλλος δεικνύῃ παρὸν τὸ ὁραϑῆναι δυνάμενον. τὸ γὰρ ὁρῶν πρὸς τὸ ὁρώμενον συγγενὲς καὶ ὅμοιον ποιησάμενον δεῖ ἐπιβάλλειν τῇ ϑέα. οὐ γὰρ ἂν πώποτε εἶδεν ὀφϑαλ-- μὸς ἥλιον ἡλιοειδὴς μὴ γεγενημένος, οὐδὲ τὸ καλὸν 5 ἂν ἴδοι ψυχὴ μὴ καλὴ γενομένη. γενέσϑω δὴ zoó- - τον ϑεοειδὴς πᾶς καὶ καλὸς πᾶς, εἰ μέλλει ϑεάσα- σϑαι τἀγαϑόν ve καὶ καλόν. ἥξει γὰρ πρῶτον ἀνα- p. 58 βαίνων ἐπὶ τὸν νοῦν κἀκεῖ πάντα εἰσόψεται καλὰ τὰ εἴδη καὶ φήσει τὸ κάλλος τοῦτο εἶναι, τὰς ἰδέας " πάντα γὰρ ταύταις καλά, τοῖς νοῦ γεννήμασι καὶ οὐσίᾳ. τὸ δὲ ἐπέκεινα τούτου τὴν τοῦ ἀγαϑοῦ λέ- γομὲεν φύσιν προβεβλημένον τὸ καλὸν πρὸ αὑτῆς ἔχουσαν. ὥστε ὁλοσχερεῖ μὲν λόγῳ τὸ πρῶτον κα- Aov: διαιρῶν δὲ τὰ νοητὰ τὸ μὲν νοητὸν καλὸν τὸν τῶν εἰδῶν φήσει τόπον, τὸ δ᾽ ἀγαϑὸν τὸ ἐπέ- κεινα καὶ πηγὴν καὶ ἀρχὴν τοῦ καλοῦ. ἢ ἐν τῷ αὐτῷ τὸ ἀγαϑὸν καὶ καλὸν πρῶτον ϑήσεται" πλὴν ἐκεῖ τὸ καλόν. VII. IIEPI TOT IIPSTOT AT'AGOT KAI TON AAAQN ADTAGQN [H ΠΕΡῚ ETAAIMONIAZ]. l. do! ἄν τις ἕτερον εἴποι ἀγαϑὸν ἑκάστῳ εἶναι ἢ τὴν κατὰ φύσιν τῆς ξωῆς ἐνέργειαν, καὶ εἴ 2ὅ 10 15 20 25 80 VI, 9— VII, 1. 2. 9 τὸ ἐκ πολλῶν εἴη, τούτῳ εἶναι ἀγαθὸν τὴν τοῦ ἀμείνονος ἐν αὐτῷ ἐνέργειαν οἰκείαν καὶ κατὰ φύ- σιν καὶ μηδὲν ἐλλείπουσαν; ψυχῆς δὴ ἐνέργεια κατὰ φύσιν ἀγαϑὸν αὐτῇ. εἰ δὲ καὶ πρὸς τὸ ἄριστον ἐνεργοῖ ἀρίστη οὖσα, οὐ μόνον πρὸς αὐτὴν τὸ ἀγα- ϑόν, ἀλλὰ καὶ ἁπλῶς τοῦτο τἀγαϑὸν ἂν εἴη. εἰ οὖν τι μὴ πρὸς ἄλλο ἐνεργοῖ ἄριστον ὃν τῶν ὄντων καὶ ἐπέκεινα τῶν ὄντων, πρὸς αὐτὸ δὲ τὰ ἄλλα, δῆλον, ὡς τοῦτο ἂν εἴη τὸ ἀγαϑόν, δι᾽ ὃ καὶ τοῖς ἄλλοις ἀγαϑοῦ μεταλαμβάνειν ἔστι’ τὰ δὲ ἄλλα διχῶς ἂν ἔχοι, ὅσα οὕτω τὸ ἀγαϑόν, καὶ τῷ πρὸς αὐτὸ ὧμοι- ὥσϑαι καὶ τῷ πρὸς αὐτὸ τὴν ἐνέργειαν ποιεῖσϑαι. εἰ οὖν ἔφεσις καὶ ἐνέργεια πρὸς τὸ ἄριστον ἀγα- ϑόν, δεῖ τὸ ἀγαϑὸν μὴ πρὸς ἄλλο βλέπον μηδ᾽ ἐφιέμενον ἄλλου ἐν ἡσύχῳ οὖσαν πηγὴν καὶ ἀρχὴν ἐνεργειῶν κατὰ φύσιν οὖσαν καὶ τὰ ἄλλα ἀγαϑοειδῆ ποιοῦσαν οὐ τῇ πρὸς ἐκεῖνα ἐνεργείᾳ --- ἐκεῖνα γὰρ πρὸς αὐτήν — οὐ τῇ ἐνεργείᾳ [οὖν] οὐδὲ τῇ νοήσει τἀγαϑὸν εἶναι, ἀλλ᾽ αὐτῇ [τῇ] μονῇ vayo- ϑὸν εἶναι. καὶ γὰρ ὅτι ἐπέχεινα οὐσίας, ἐπέκεινα καὶ ἐνεργείας καὶ ἐπέκεινα νοῦ καὶ νοήσεως. καὶ γὰρ αὖ τοῦτο δεῖ τἀγαϑὸν τίϑεσϑαι, εἰς ὃ πάντα ἀνήρτηται, αὐτὸ δὲ εἰς μηδέν: οὕτω γὰρ καὶ ἀλη- ϑὲς τὸ οὗ πάντα ἐφίεται. δεῖ οὖν μένειν αὐτό, πρὸς αὐτὸ δὲ ἐπιστρέφειν πάντα, ὥσπερ κύκλον πρὸς κέντρον, ἀφ᾽ οὗ πᾶσαι γραμμαί. καὶ παρά- δειγμα ὁ ἥλιος ὥσπερ κέντρον ὧν πρὸς τὸ φῶς τὸ παρ᾽ αὐτοῦ ἀνηρτημένον πρὸς αὐτόν πανταχοῦ γοῦν μετ᾽ αὐτοῦ καὶ οὐκ ἀποτέτμηται, κἂν ἀποτε- μεῖν ἐθελήσῃς ἐπὶ ϑάτερα, πρὸς τὸν ἥλιόν ἐστι τὸ φώς. 2. τὰ δ᾽ ἄλλα πάντα πρὸς αὐτὸ πῶς; ἢ τὰ μὲν p. 62 ῬΙΟΤΙΚ. rí 08 Enn. I. ἄψυχα πρὸς ψυχήν, ψυχὴ δὲ πρὸς αὐτὸ διὰ νοῦ. ἔχει δέ τι αὐτοῦ τῷ ἕν πὼς καὶ τῷ 0v πῶς ἕκαστον εἶναι, καὶ μετέχει δὲ καὶ εἴδους. ὡς οὖν μετέχει τούτων, οὕτω καὶ τοῦ ἀγαϑοῦ. εἰδώλου ἄρα: ὧν γὰρ μετέχει, εἴδωλα ὄντος καὶ ἑνός, καὶ τὸ εἶδος ὡσαύτως. ψυχῇ δὲ τὸ ξῆν, τῇ μὲν πρώτῃ τῇ μετὰ νοῦν, ἐγγυτέρω ἀληϑείας, καὶ διὰ νοῦ ἀγαϑοειδὲς αὕτη" ἔχοι δ᾽ ἂν τὸ ἀγαϑόν, εἰ πρὸς ἐκεῖνον βλέ- ποι" νοῦς δὲ μετὰ τἀγαϑόν. ξωὴ τοίνυν, ὅτῳ τὸ ev, τὸ ἀγαϑόν, καὶ νοῦς, ὅτῳ νοῦ μέτεστιν" ὥστε ὅτῳ ξωὴ μετὰ νοῦ, διχῶς καὶ ἐπ’ αὐτό. 9. εἰ δ᾽ ἡ ξωὴ ἀγαϑόν., ὑπάρχει τοῦτο ξῶντι παντί; ἢ οὔ χωλεύει γὰρ ἡ £o] τῷ φαύλῳ, ὥσπερ ὄμμα τῷ μὴ καϑαρῶς ὁρῶντι" οὐ γὰρ ποιεῖ τὸ ἔρ-- γον αὑτοῦ. εἰ δὴ ἡ ξωὴ ἡμῖν. ἧ μέμικται, κακὸν ἀγαϑόν, πῶς οὐχ ὃ ϑάνατος κακόν; ἥ τίνι; τὸ γὰρ κακὸν συμβεβηκέναι δεῖ τῷ" ὃ δ᾽ οὐκ ἔστιν ἔτι ὄν, d, εἰ ἔστιν. ἐστερημένον foc, [οὐκ ἔστι δεκτικὸν κακοῦ], οὐδ᾽ οὕτω κακὸν τῷ λίϑῳ. εἰ δ᾽ ἔστι ξωὴ καὶ ψυχὴ μετὰ ϑάνατον, ἤδη ἂν εἴη &ya9óv, ὅσῳ μᾶλλον ἐνεργεῖ τὰ αὑτῆς ἄνευ σώματος. εἰ δὲ τῆς ὅλης γίνεται, τί ἂν ἐκεῖ οὔσῃ εἴη κακόν; καὶ ὅλως ὥσπερ τοῖς ϑεοῖς ἀγαϑὸν μέν ἐστι, κακὸν δὲ οὐ- δέν, οὕτως οὐδὲ τῇ ψυχῇ τῇ σωξούσῃ τὸ καϑαρὸν αὑτῆς" εἰ δὲ μὴ σώξοι, οὐχ ὁ ϑάνατος ἂν εἴη κα- κὸν αὐτῇ. ἀλλ᾽ ἡ fo. εἰ δὲ καὶ ἐν ἄδου δέκαι, πάλιν αὐτῇ ἡ ξωὴ κἀκεῖ κακόν, ὅτι μὴ ξωὴ μόνον. ἀλλ᾽ εἰ σύνοδος μὲν ψυχῆς καὶ σώματος ξωή, ϑά- νατος δὲ διάλυσις τούτων, ἡ ψυχὴ ἔσται ἀμφοτέ- ρῶν δεκτική. ἀλλ᾽ εἰ ἀγαϑὴ ἡ ξωή, πῶς ὃ ϑάνατος οὐ κακόν; ἢ ἀγαϑὴ μὲν ἡ ξωὴ οἷς ἐστιν, ἀγαϑὸν οὐ καϑόσον σύνοδος, ἀλλ᾽ ὅτι δι᾽ ἀρετῆς ἀμύνεται 10 2ὅ 80 10 15 20 2 σι VII, 3— VIII, 1. 99 τὸ xaxóv: ὃ δὲ ϑάνατος μᾶλλον. ἀγαϑόν. ἢ λεκτέον αὐτὴν μὲν τὴν ἐν τῷ σώματι ξωὴν κακὸν μὲν παρ᾽ αὐτῆς, τῇ δὲ ἀρετῇ ἐν ἀγαθῷ γίνεσϑαι τὴν ψυχὴν οὐ ξῶσαν [κατὰ] τὸ σύνϑετον, ἀλλ᾽ ἤδη χωρίξουσαν ἑαυτήν. VIII. ΠΕΡῚ TOT ΤΙΝΑ ΚΑΙ ΠΟΘῈΝ TA KAKA, 1. Ol ξητοῦντες πόϑεν τὰ κακά, εἴτ᾽ οὖν εἰς τὰ ὄντα sive περὶ γένος τῶν ὄντων παρελήλυϑεν, ἀρ- χὴν ἂν προσήκουσαν τῆς ξητήσεως ποιοῖντο, εἰ τί ποτ᾽ ἐστὶ τὸ κακὸν καὶ ἡ κακοῦ φύσις πρότερον ὑποϑεῖντο. οὕτω γὰρ καὶ ὅϑεν ἐλήλυϑε καὶ ὅπου ἔδρυται καὶ ὅτῳ συμβέβηκε γνωσϑείη [ἄν]. καὶ ὅλως εἰ ἔστιν ἐν τοῖς οὖσιν ὁμολογηϑείη. κακοῦ δὲ φύ- σιν τίνι ποτὲ δυνάμει τῶν ἐν ἡμῖν γνοίημεν ἂν τῆς γνώσεως ἑκάστων δι᾽ ὁμοιότητος γιγνομένης ἄπορον ἂν εἴη. νοῦς μὲν γὰρ καὶ ψυχὴ εἴδη ὄντα εἰδῶν καὶ τὴν γνῶσιν ἂν ποιοῖντο, καὶ πρὸς αὐτὰ ἂν ἔχοιεν τὴν ὄρεξιν' εἶδος δὲ τὸ κακὸν πῶς üv τις φαντάζοιτο ἐν ἀπουσίᾳ παντὸς ἀγαϑοῦ ἐνδαλ- λόμενον; ἀλλ᾽ εἰ, ὅτι τῶν ἐναντίων ἡ αὐτὴ γένοιτ᾽ ἂν ἐπιστήμη καὶ τῷ ἀγαϑῷ ἐναντίον τὸ κακόν, ἥπερ τοῦ ἀγαϑοῦ καὶ τοῦ κακοῦ ἔσται, ἀναγκαῖον περὶ ἀγαϑοῦ διιδεῖν τοῖς μέλλουσι τὰ κακὰ γνώσεσϑαι., ἐπείπερ προηγούμενα τὰ ἀμείνω τῶν χειρόνων καὶ εἴδη, τὰ δὲ οὔ, ἀλλὰ στέρησις μᾶλλον. ξήτημα δ᾽ ὅμως καὶ [ὥς], πῶς ἐναντέον τὸ ἀγαθὸν τῷ xaxd: εἰ μὴ ἄρα, ὡς τὸ μὲν ἀρχή, τὸ δὲ ἔσχατον, ἢ τὸ μὲν ὡς εἶδος, τὸ δὲ ὡς στέρησις. ἀλλὰ ταῦτα μὲν ὕστερον. 7 * . 42 p. 43 100 Enn. I. 2. νῦν δὲ λεγέσϑω, τίς ἡ τοῦ ἀγαϑοῦ φύσις; καϑ᾽ ὅσον τοῖς παροῦσι λόγοις προσήκει. ἔστι δὲ τοῦτο, εἰς ὃ πάντα ἀνήρτηται καὶ οὗ πάντα τὰ ὄντα ἐφίεται ἀρχὴν ἔχοντα αὐτὸ κἀκείνου δεόμενα" τὸ δ᾽ ἐστὶν ἀνενδεές, ἱκανὸν ἑαυτῷ, μηδενὸς δεό- μενον, μέτρον πάντων καὶ πέρας, δὸν ἐξ αὑτοῦ νοῦν καὶ οὐσίαν καὶ ψυχὴν καὶ ξωὴν καὶ περὶ νοῦν ἐνέρ-- ysuxv. καὶ μέχρι μὲν τούτου καλὰ πάντα αὐτός τε γὰρ ὑπέρκαλος καὶ ἐπέκεινα τῶν ἀρίστων βασι--: λεύων ἐν τῷ νοητῷ, νοῦ ἐκείνου ὄντος οὐ κατὰ νοῦν, ὃν οἰηϑείη ἄν τις κατὰ τοὺς παρ᾽ ἡμῖν λεγο-- μένους νοῦς εἶναι τοὺς ἐκ προτάσεων συμπληρου- μένους καὶ τῶν λεγομένων συνιέναι δυναμένους λογιξομένους τε καὶ τοῦ ἀκολούϑου ϑεωρίαν ποιου-- μένους καὶ ἐξ ἀκολουϑίας τὰ ὄντα ϑεωμένους ὡς πρότερον οὐκ ἔχοντας, ἀλλὰ κενοὺς ἔτι πρὶν μαϑεῖν ὄντας, καίτοι νοῦς ὄντας. οὐ δὴ ἐκεῖνος ὁ νοῦς τοιοῦτος, ἀλλ᾽ ἔχει πάντα καὶ ἔστι πάντα καὶ σύν-- εστιν αὑτῷ συνὼν καὶ ἔχει πάντα οὐκ ἔχων. οὐ γὰρ ἄλλα, ὁ δὲ ἄλλος: οὐδὲ χωρὶς ἕκαστον τῶν ἐν αὐτῷ" ὅλον τε γάρ ἔστιν ἕκαστον καὶ πανταχῇ zv: καὶ οὐ συγκέχυται, ἀλλὰ αὖ χωρίς. τὸ γοῦν μετα-- λαμβάνον οὐχ ὁμοῦ πάντων, ἀλλ᾽’ ὅτου δύναται μεταλαμβάνει. καὶ ἔστι πρώτη ἐνέργεια ἐκείνου καὶ πρώτη οὐσία ἐκείνου μένοντος ἐν ἑαυτῷ ἐνερ- γεῖ μέντοι περὶ ἐκεῖνον οἷον περὶ ἐκεῖνον ξῶν. ἡ δὲ ἔξωϑεν περὶ τοῦτον χορεύουσα ψυχὴ πρὸς αὐτὸν βλέπουσα καὶ τὸ εἴσω αὐτοῦ ϑεωμένη τὸν ϑεὸν δι’ αὐτοῦ βλέπει. καὶ οὗτος ϑεῶν ἀπήμων καὶ μα- κάριος βίος καὶ τὸ κακὸν οὐδαμοῦ ἐνταῦϑα καὶ εἰ ἐνταῦϑα ἔστη, κακὸν οὐδὲν ἂν ἦν, ἀλλὰ πρῶτα καὶ δεύτερα τἀγαϑὰ καὶ τρίτα. [καὶ] περὶ τὸν πάντων 10 15 20 25 80 10 15 20 25 30 VIII, 2. 8. 101 βασιλέα πάντα ἐστί, καὶ ἐκεῖνο αἴτιον πάντων κα-- λῶν; καὶ πάντα ἐστὶν ἐκείνου, καὶ δεύτερον περὶ τὰ δεύτερα καὶ τρίτον περὶ τὰ τρίτα. ὃ. εἰ δὴ τοιαῦτα ἐστι τὰ ὄντα καὶ τὸ ἐπέκεινα τῶν ὄντων, οὐκ ἂν ἐν τοῖς οὖσι τὸ κακὸν ἐνείη, οὐδὲ ἐν τῷ ἐπέκεινα τῶν ὄντων ἀγαϑὰ γὰρ ταῦτα. λείπεται τοίνυν, εἴπερ ἔστιν, ἐν τοῖς μὴ οὖσιν εἶναι οἷον εἶδός τι τοῦ μὴ ὄντος ὃν καὶ περί τι τῶν με-- μιγμένων τῷ μὴ ὄντι ἢ ὁπωσοῦν κοινωνούντων τῷ μὴ ὄντι. μὴ ὃν δὲ οὔτι τὸ παντελῶς μὴ ὄν. ἀλλ᾽ ἕτερον μόνον τοῦ Ovrog: οὐχ οὕτω ὃὲ μὴ ὄν, ὡς κίνησις καὶ στάσις ἡ περὶ τὸ ὄν, ἀλλ᾽ ὡς. εἰκὼν τοῦ ὄντος ἢ καὶ ἔτι μᾶλλον μὴ ὄν. τοῦτο δέ ἐστι τὸ αἰσϑητὸν πᾶν καὶ ὅσα περὶ τὸ αἰσϑητὸν πάϑη ἢ ὕστερόν τι τούτων καὶ ὡς συμβεβηκὸς τούτοις ἢ ἀρχὴ τούτων ἢ ἕν τι τῶν συμπληρούντων τοῦτο τοιοῦτον ὄν. ἤδη γὰρ ἄν τις εἰς ἔννοιαν ἥκοι αὖ-- τοῦ οἷον ἀμετρίαν εἶναι πρὸς μέτρον καὶ ἄπειρον πρὸς πέρας καὶ ἀνείδεον πρὸς εἰδοποιητικὸν καὶ ἀεὶ ἐνδεὲς πρὸς αὕταρκες, ἀεὶ ἀόριστον, οὐδαμῇ ἑστώς, παμπαϑές, ἀκόρητον, πενέα παντελής" καὶ οὐ συμ-- βεβηκότα ταῦτα αὐτῷ, ἀλλ᾽ οἷον οὐσία αὐτοῦ ταῦτα, καὶ ὅ τι ἂν οὐτοῦ μέρος ἴδῃς, καὶ αὐτὸ πάντα ταῦτα" τὰ δ᾽ ἄλλα, ὅσα ἂν αὐτοῦ μεταλάβῃ καὶ ὁμοιωϑῇ; κακὰ μὲν γίνεσϑαι, οὐχ ὅπερ δὲ κακὰ εἶναι. τίνι οὖν ὑποστάσει ταῦτα πάρεστιν οὐχ ἕτερα ὄντα ἐκεί- v) ἀλλ᾽ ἐκείνη; καὶ γὰρ εἶ ἑτέρῳ συμβαίνει τὸ κακόν, δεῖ τι πρότερον αὐτὸ εἶναι, κἂν μὴ οὐσία τις *j. ὡς γὰρ ἀγαϑὸν τὸ μὲν αὐτό, τὸ δὲ ὃ συμ- βέβηκεν. οὕτω καὶ κακὸν τὸ μὲν αὐτό. τὸ δὲ ἤδη κατ᾽ ἐκεῖνο συμβεβηκὸς ἑτέρῳ. τίς οὖν ἀμετρία, εἰ μὴ ἐν τῷ ἀμέτρῳ; τί δὲ μέτρον, εἰ μὴ ἐν τῷ Ῥ. 74 102 Enn. I. μεμετρημένῳ; ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐστὶ μέτρον μὴ ἐν τῷ μεμετρημένῳ, οὕτω καὶ ἀμετρία οὐκ ἐν ἀμέτρῳ. εἰ γὰρ ἐν ἄλλῳ, ἢ ἐν ἀμέτρῳ --- ἀλλ᾽ οὐ δεῖ αὐτῷ ἀμετρίας αὐτῷ ἀμέτρῳ ὄντι — ἢ ἐν μεμετρημένῳ᾽ ἀλλ᾽ οὐχ οἷόν τε τὸ μεμετρημένον ἀμετρίαν ἔχειν καϑ᾽ ὃ μεμέτρηται. δεῖ οὖν εἶναί τι καὶ ἄπειρον. καϑ' αὑτὸ καὶ ἀνείδεον αὖ αὐτὸ καὶ τὰ ἄλλα τα πρόσϑεν, ἃ τὴν τοῦ κακοῦ ἐχαρακτήριξε φύσιν, καὶ εἴ τι μετ᾽ ἐκεῖνο τοιοῦτον, ἢ μεμιγμένον ἔχει τοῦτο ἢ βλέπον πρὸς αὐτό ἐστι τοιοῦτον ἢ ποιητικόν ἐστι τοιούτου. τὴν δὴ ὑποκειμένην σχήμασι καὶ εἴδεσι καὶ μορφαῖς καὶ μέτροις καὶ πέρασι καὶ ἀλλοτρέῳ κόσμῳ κοσμουμένην, μηδὲν παρ᾽ αὑτῆς ἀγαϑὸν ἔχουσαν, εἴδωλον δὲ ὡς πρὸς τὰ ὄντα, κακοῦ δὲ οὐσίαν. εἴ τις καὶ δύναται κακοῦ οὐσία εἶναι, ταύ-- τὴν ἀνευρίσκει ὁ λόγος κακὸν εἶναι πρῶτον καὶ xa" αὑτὸ κακόν. 4. σωμάτων δὴ φύσις, καϑόσον μετέχει ὕλης, κακὸν ἂν εἴη" ἔχει μὲν γὰρ εἶδός τι οὐκ ἀληϑινὸν ἐστέρηταί τε ξωῆς φϑείρει τε ἄλληλα φορᾷ τῇ παρ᾽ αὐτῶν ἀτάκτῳ ἐμπόδιά τε ψυχῆς πρὸς τὴν αὐτῆς ἐνέργειαν φεύγει τε οὐσίαν ἀεὶ ῥέοντα, ψυχὴ δὲ xa9' ἑαυτὴν μὲν οὐ κακὴ οὐδ᾽ αὖ πᾶσα κακή. ἀλλὰ τίς ἡ κακή; οἷόν, φησι, δουλωσαμένη μὲν ᾧ πέφυκε κακέα ψυχῆς ἐγγίνεσθαι, ὡς τοῦ ἀλόγου τῆς ψυχῆς εἴδους τὸ κακὸν δεχομένου, ἀμετρέαν καὶ ὑπερβο- λὴν καὶ ἔλλειψιν, ἐξ ὧν καὶ ἀκολασία καὶ δειλέα καὶ ἡ ἄλλη ψυχῆς κακία, ἀκούσια παϑήματα, δόξας ψευδεῖς ἐμποιοῦντα κακά τε νομίξειν καὶ ἀγαϑὰ ἃ φεύγει τὸ καὶ διώκει. ἀλλὰ τί τὸ πεποιηκὸς τὴν κακίαν ταύτην καὶ πῶς εἰς ἀρχὴν ἐκείνην καὶ αἰ- τίαν ἀνάξεις; ἢ πρῶτον μὲν οὐκ ἔξω ὕλης οὐδὲ καϑ' οι 10 1ὅ 20 25 80 VIII, 8--ὅ. 108 αὑτὴν ἡ ψυχὴ ἡ τοιαύτη. μέμικται οὖν ἀμετρίᾳ καὶ ἄμοιρος εἴδους τοῦ κοσμοῦντος καὶ εἰς μέτρον ἄγοντὸς" σώματι γὰρ ἐγκέκραται ὕλην ἔχοντι. ἔπειτα δὲ καὶ τὸ λογιξόμδνον εἰ βλάπτοιτο, ὁρᾶν κωλύεται καὶ τοῖς πάϑεσι καὶ τῷ ἐπισκοτεῖσθαι τῇ ὕλῃ καὶ πρὸς ὕλην νενευκέναι καὶ ὅλως οὐ πρὸς οὐσίαν, ἀλλὰ πρὸς γένεσιν ὁρᾶν, ἧς ἀρχὴ ἡ ὕλης φύσις οὕτως οὖσα κακὴ ὡς καὶ τὸ μήπω ἐν αὐτῇ, μόνον ὃὲ βλέψαν εἰς αὐτήν, ἀναπιμπλάναι κακοῦ ἑαυτῆς. ἄμοιρος γὰρ παντελῶς οὖσα ἀγαϑοῦ καὶ στέρησις τούτου καὶ ἄκρατος ἔλλειψις ἐξομοιοῖ ἑαυτῇ πᾶν ὅ τι Qv αὐτῆς προσάψηται ὁπωσοῦν. ἡ μὲν οὖν τε- λεία καὶ πρὸς νοῦν νεύουσα ψυχὴ ἀεὶ καθαρὰ καὶ ὕλην ἀπέστραπται καὶ τὸ ἀόριστον ἅπαν καὶ τὸ ἄμετρον καὶ κακὸν οὔτε ὁρᾷ οὔτε πελάξει" καϑαρὰ οὖν μένει ὁρισϑεῖσα νῷ παντελῶς. ἡ δὲ μὴ μείνασα τοῦτο, ἀλλ᾽ ἐξ αὑτῆς προελθοῦσα τῷ μὴ τελείῳ μηδὲ πρώτῳ οἷον ἴνδαλμα ἐκείνης τῷ ἐλλείμματι καϑόσον ἐνέλιπεν ἀοριστίας πληρωϑεῖσα σκότος ὁρᾷ καὶ ἔχει ἤδη ὕλην βλέπουσα εἰς ὃ μὴ βλέπει, ὡς λεγόμεϑα ὁρᾶν καὶ τὸ σκότος. D. ἀλλ᾽ εἰ ἡ ἔλλειψις τοῦ ἀγαϑοῦ αἰτία τοῦ ὁρᾶν καὶ συνεῖναι τῷ σκότει, τὸ κακὸν εἴη ἂν ἐν τῇ ἐλλείψει τῇ ψυχῇ καὶ πρῶτον --- δεύτερον δὲ ἔσται τὸ σκότος --- καὶ ἡ φύσις τοῦ κακοῦ οὐκέτι ἐν τῇ ὕλῃ, ἀλλὰ καὶ πρὸ τῆς ὕλης. ἢ oUx ἐν τῇ ὁπωσοῦν ἐλλείψει, ἀλλ᾽ ἐν τῇ παντελεῖ τὸ κακόν" τὸ γοῦν ἐλλεῖπον ὀλίγον τοῦ ἀγαϑοῦ οὐ κακόν, δύναται γὰρ καὶ τέλειον εἶναι ὡς πρὸς φύσιν τὴν αὑτοῦ. ἀλλ᾽ ὅταν παντελῶς ἐλλείπῃ, ὅπερ ἐστὶν ἡ ὕλη. τοῦτο τὸ ὕὔντως κακὸν μηδεμίαν ἔχον ἀγαϑοῦ μοῖραν. οὐδὲ γὰρ τὸ εἶναι ἔχει ἡ ὕλη, ἵνα ἀγαϑοῦ P. 15 104 Enn. I. ταύτῃ μετεῖχεν, ἀλλ᾽ ὁμώνυμον αὐτῇ τὸ εἶναι, ὡς ἀληϑὲς εἶναι λέγειν αὐτὴν μὴ εἶναι. ἡ οὖν ἔλλειψις ἔχει μὲν τὸ μὴ ἀγαϑὸν εἶναι, ἡ δὲ παντελὴς τὸ κακόν" ἡ δὲ πλείων τὸ πεσεῖν εἰς τὸ κακὸν Óvva- ὅϑαι καὶ ἤδη κακόν. τῷ χρὴ τὸ κακὸν νοεῖσϑαι μὴ τόδε τὸ κακόν, οἷον ἀδικίαν ἢ ἄλλην τινὰ κακίαν, ἀλλ᾽ ἐκεῖνο ὃ οὐδὲν μέν πω τούτων, ταῦτα δὲ οἷον εἴδη ἐκείνου προσϑήκαις εἰδοποιούμενα᾽ οἷον ἐν μὲν ψυχῇ πονηρίαν καὶ ταύτης αὖ εἴδη ἢ ὕλῃ περὶ ἤν, ἢ τοῖς μέρεσι τῆς ψυχῆς, ἢ τῷ τὸ μὲν οἷον ὁρᾶν εἶναι, τὸ δὲ ὁρμᾶν ἢ πάσχειν. εἰ δέ τις ϑεῖτο καὶ τὰ ἔξω ψυχῆς κακὰ εἶναι, πῶς ἐπ᾽ ἐκείνην τὴν φύσιν ἀνάξει, οἷον νόσον, [αΐσχος]. πενίαν; ἢ νόσον μὲν ἔλλειψιν καὶ ὑπερβολὴν σω- μάτων ἐνύλων τάξιν καὶ μέτρον οὐκ ἀνεχομένων, αἶσχος δὲ ὕλην οὐ κρατηϑεῖσαν εἴδει, πενίαν δὲ ἔνδειαν καὶ στέρησιν ὧν ἐν χρείᾳ ἐσμὲν διὰ τὴν ὕλην ἧ συνεξεύγμεϑα φύσιν ἔχουσαν χρησμοσύνην εἶναι. εἰ δὴ ταῦτα ὀρϑῶς λέγεται, οὐ ϑετέον ἡμᾶς ἀρχὴν κακῶν εἶναι κακοὺς παρ᾽ αὑτῶν ὄντας, ἀλλὰ πρὸ ἡμῶν ταῦτα' ἃ δ᾽ ἂν ἀνθρώπους κατάσχῃ, κατέχειν οὖχ ἕχόντας, ἀλλ᾽ εἶναι μὲν ἀποφυγὴν κακῶν τῶν ἐν τῇ ψυχῇ τοῖς δυνηϑεῖσι, πάντας δὲ οὐ δύνασθαι. ϑέσις δὲ ὕλης παρούσης τοῖς αἰσϑη- τοῖς τὸ κακὸν μὴ παρεῖναι τὴν κακίαν ἣν ἄνϑρωποι ἔχουσιν, ὅτι μηδὲ ἀνθρώποις ἅπασι" κρατεῖν γὰρ αὐτῆς --- ἀμείνους δέ, οἷς μὴ πάρεστι --- καὶ τούτῳ κρατεῖν δὲ τῷ μὴ ἐνύλῳ ἐν αὐτοῖς ὄντι. 6. ἐπισκεπτέον δὲ καὶ πῶς λέγεται μὴ ἂν ἀπο- λέσϑαι τὰ κακά, ἀλλ᾽ εἶναι ἐξ ἀνάγκης" καὶ ἐν ϑεοῖς μὲν οὐκ εἶναι, περιπολεῖν δὲ τὴν ϑνητὴν φύσιν καὶ τόνδε τὸν τόπον ἀεί. ἄρ᾽ οὖν οὕτως 10 2ὅ 80 VIII, 5. 6. 105 εἴρηται, ὡς τοῦ μὲν οὐρανοῦ καϑαροῦ κακῶν ὄντος p. Τὸ ἀεὶ ἐν τάξει ἰόντος καὶ κόσμῳ φερομένου καὶ μήτε ἀδικέας ἐκεῖ οὔσης μήτε ἄλλης κακίας μήτε ἀδικοῦντα ἄλληλα, κόσμῳ δὲ φερόμενα. ἐν γῇ δὲ τῆς ἀδικίας ὅ καὶ τῆς ἀταξίας οὔσης; τοῦτο γάρ ἐστιν ἡ ϑνητὴ φύσις καὶ ὅδε ὁ τόπος. ἀλλὰ τὸ ἐντεῦϑεν φεύγειν δεῖν οὐκέτι περὶ τῶν ἐπὶ γῆς λέγεται. φυγὴ γάρ, φησιν. οὐ τὸ ἐκ γῆς ἀπελθεῖν, ἀλλὰ καὶ ὄντα ἐπὶ γῆς δίκαιον καὶ ὅσιον εἶναι μετὰ φρονήσεως, ὡς 10 εἶναι τὸ λεγόμενον φεύγειν κακίαν δεῖν, ὥστε τὰ κακὰ αὐτῷ ἡ κακία καὶ ὅσα ἐκ κακίας" καὶ τοῦ προσδιαλεγομένου δὲ ἀναίρεσιν λέγοντος κακῶν ἔσεσθαι. εἰ πείϑοι τοὺς ἀνθρώπους ἃ λέγει, ὁ δέ φησι μὴ δύνασθαι τοῦτο γενέσϑαι᾽' τὰ γὰρ κακὰ 16 εἶναι ἀνάγκῃ, ἐπείπερ τοὐναντίον τι δεῖ εἶναι τῷ ἀγαϑῷ. τὴν μὲν οὖν κακίαν τὴν περὶ ἄνϑρω-- πον πῶς οἷόν τε ἐναντίον εἶναι ἐκείνῳ τῷ ἀγαϑῷ; ἐναντίον γὰρ τοῦτο τῇ ἀρετῇ, αὕτη δὲ οὐ τὸ ἀγα- ϑόν. ἀλλὰ dya9óv, ὃ κρατεῖν τῆς ὕλης ποιεῖ. 40 ἐκείνῳ δὲ τῷ ἀγαϑῷ πῶς ἄν τι εἴη ἐναντίον; οὐ γὰρ δὴ ποιόν" εἶτα τίς ἀνάγκη πανταχοῦ, εἰ ϑάτερον τῶν ἐναντίων, καὶ ϑάτερον; ἐνδεχέσθω μὲν γὰρ καὶ ἔστω γε καὶ τὸ ἐναντίον τοῦ ἐναντίου αὐτῷ ὄντος --- οἷον ὑγιείας οὔσης ἐνδέχεται καὶ νόσον 25 δἶναι — οὐ μὴν ἐξ ἀνάγκης. ἢ οὐκ ἀνάγκη λέγειν αὐτόν, ὡς ἐπὶ παντὸς ἐναντίου τοῦτο ἀληϑές, ἀλλ᾽ ἐπὶ τοῦ ἀγαϑοῦ εἴρηται. ἀλλ᾽ εἰ οὐσία τἀγαϑόν, πῶς ἐστιν αὐτῷ τι ἐναντίον, ἢ τῷ ἐπέκεινα οὐσίας; τὸ μὲν οὖν μὴ εἶναι μηδὲν οὐσέᾳ ἐναντίον ἐπὶ τῶν 80 καϑ᾽ ἕκαστα οὐσιῶν ἐστι πιστὸν τῇ ἐπαγωγῇ δε- δειγμένον" ὅλως δὲ οὐκ ἔστι δεδειγμένον. ἀλλὰ τί τῇ καϑόλου οὐσίᾳ ἔσται ἐναντίον καὶ ὅλως τοῖς . 117 106 Enn. I. πρώτοις; ἢ τῇ μὲν οὐσίᾳ ἡ μὴ οὐσία, τῇ δὲ ἀγαϑοῦ φύσει ἥτις ἐστὶ κακοῦ φύσις καὶ ἀρχή" ἀρχαὶ γὰρ ἄμφω, ἡ μὲν κακῶν, ἡ δὲ ἀγαϑῶν᾽ καὶ πάντα τὰ ἐν τῇ φύσει ἑκατέρᾳ ἐναντία" ὥστε καὶ τὰ ὅλα ἐναντία καὶ μᾶλλον ἐναντία ἢ τὰ ἄλλα. τὰ μὲν γὰρ ἄλλα ἐναντία ἢ ἐν τῷ αὐτῷ εἴδει ὄντα ἢ év τῷ αὐτῷ γένει καὶ κοινοῦ τινός ἐστι μετειληφότα ἐν oig ἐστιν᾽ ὅσα δὲ χωρίς ἐστι, καὶ ἃ τῷ ἑτέρῳ ἐστὶ συμπλήρωσις τοῦ 0 ἐστι, ὧν τἀναντία ἐν τῷ ἑτέρῳ ἐστί, πῶς οὐ μάλιστα ἂν εἴη ἐναντία, εἴπερ ἐναντία τὰ πλεῖστον ἀλλήλων ἀφεστηκότα; πέρατι δὴ καὶ μέτρῳ καὶ τοῖς ἄλλοις, ὅσα ἔνεστιν ἐν τῇ ϑείᾳ φύδει, ἀπειρία καὶ ἀμετρία καὶ τὰ ἄλλα, ὅσα ἔχει ἡ κακὴ φύσις, ἐναντία: ὥστε καὶ τὸ ὅλον τῷ ὅλῳ ἐναντίον. καὶ τὸ εἶναι δὲ ψευδόμενον ἔχει καὶ πρώτως καὶ ὄντως ψεῦδος" τῷ δὲ τὸ ἀληϑῶς εἶναν᾽ ὥστε καὶ κατὰ τὸ ψεῦδος τῷ ἀληϑεῖ ἐναντίον καὶ τὸ κατ᾽ οὐσίαν τῷ κατ᾽ οὐσίαν αὐτοῖς ἐναν-- τίυν. ὥστε ἡμῖν ἀναπέφανται τὸ μὴ πανταχοῦ οὐσίᾳ μηδὲν εἶναι ἐναντίον" ἐπεὶ καὶ ἐπὶ πυρὸς καὶ ὕδατος ἐδεξάμεϑα ἂν εἶναι ἐναντία, εἰ μὴ κοι- νὸν ἣν ἡ ὕλη ἐν αὐτοῖς, ἐφ᾽ ἧς τὸ ϑερμὸν καὶ ξηρὸν. καὶ ὑγρὸν καὶ ψυχρὸν συμβεβηκότα ἐγίγνετο᾽ εἰ δ᾽ ἐπ᾽ αὐτῶν ἦν μόνα τὴν οὐσίαν αὐτῶν συμπληροῦντα ἄνευ τοῦ κοινοῦ, ἐγίγνετο ἂν καὶ ἐνταῦϑα οὐσία οὐσίᾳ ἐναντίον. τὰ ἄρα πάντη κεχωρισμένα καὶ μηδὲν ἔχοντα κοινὸν καὶ πλείστην ἀπόστασιν ἔχοντα ἐν τῇ φύσει αὐτῶν ἐναντία" ἐπείπερ ἡ ἐναντίωσις οὐχ ἡ ποῖόν τι οὐδὲ ὅλως ὁτιοῦν γένος τῶν ὄντων, ἀλλ᾽ ἡ πλεῖστον ἀλλήλων κεχώρισται καὶ ἐξ ἀντιϑέ- τῶν συνέστηκε καὶ τὰ ἐναντία ποιεῖ. | 7. ἀλλὰ πῶς οὖν ἐξ ἀνάγκης, εἰ τὸ ἀγαϑόν, 10 1ὅ 20 80 10 15 25 30 VIII, 6— 8. 107 καὶ τὸ κακόν; dg οὖν οὕτως, ὅτι ἐν τῷ παντὶ τὴν ὕλην εἶναι δεῖ; ἐξ ἐναντίων γὰρ ἐξ ἀνάγκης τόδε τὸ πᾶν" ἢ οὐδ᾽ ἂν εἴη μὴ ὕλης οὔσης. μεμιγμένη οὖν δὴ ἡ τοῦδε τοῦ κόσμου φύσις ἔκ τε νοῦ καὶ ἀνάγκης, καὶ ὅσα παρὰ ϑεοῦ εἰς αὐτὸν ἥκει, ἀγαϑαά, τὰ δὲ κακὰ ἐκ τῆς ἀρχαίας φύσεως, τὴν ὕλην λέγων τὴν ὑποκειμένην οὔπω κοσμηϑεῖσαν εἴδεσιν. ἀλλὰ πῶς ϑνητὴν φύσιν; τὸ μὲν γὰρ τόνδε τὸν τόπον ἔστω δεικνύειν τὸ πᾶν ἢ τὸ “ἀλλ᾽ ἐπείπερ ἐγένεσϑε, ἀϑάνατοι μὲν οὐκ ἔστε, οὔτι γε μὴν λυϑήσεσϑε δι᾽ ἐμέ. εἰ δὴ οὕτως, ὀρϑῶς ἂν λέγοιτο μὴ ἂν ἀπο-- λέσϑαι τὰ κακά. πῶς οὖν ἐκφεύξεται; οὐ τῷ τόπῳ, φησίν, ἀλλ᾽ ἀρετὴν κτησάμενος καὶ τοῦ σώματος αὑτὸν χωρίδας᾽ οὕτω γὰρ καὶ ὕλης" ὡς ὅ γε συνὼν τῷ σώματι καὶ ὕλῃ σύνεστι. τὸ δὲ χωρί- ὅαι καὶ μὴ δῆλόν που αὐτὸς ποιεῖ' τὸ δ᾽ ἐν ϑεοῖς εἶναι. ἐν τοῖς νοητοῖς" οὗτοι γὰρ ἀϑάνατοι. ἔστι δὲ τοῦ κακοῦ λαβεῖν καὶ οὕτω τὴν ἀνάγκην. ἐπεὶ γὰρ οὐ μόνον τὸ ἀγαϑόν, ἀνάγκη τῇ ἐκβάσει τῇ παρ᾽ αὐτοῦ, ij, εἰ οὕτω τις ἐϑέλοι λέγειν, τῇ ἀεὶ ὑποβάσει καὶ ἀποστάσει, τὸ ἔσχατον, καὶ μεϑ᾽ ὃ οὐκ ἦν ἔτι γενέσϑαι ὁτιοῦν, τοῦτο εἶναι τὸ κακόν. ἐξ ἀνάγκης δὲ εἶναι τὸ μετὰ τὸ πρῶτον, ὥστε καὶ τὸ ἔσχατον᾽ τοῦτο δὲ ἡ ὕλη μηδὲν ἔτι ἔχουσα αὐτοῦ. καὶ αὕτη ἡ ἀνάγκη τοῦ κακοῦ. 8. δἰ δέ τις λέγοι μὴ διὰ τὴν ὕλην ἡμᾶς yeve- σϑαι κακούς --- μήτε γὰρ τὴν ἄγνοιαν διὰ τὴν ὕλην εἶναι μήτε τὰς ἐπιϑυμίας τὰς πονηράς" καὶ γάρ, εἰ διὰ σώματος κακίαν ἡ σύστασις γίγνοιτο, μὴ τὴν ὕλην, ἀλλὰ τὸ εἶδος ποιεῖν, οἷον ϑερμότητας, ψυχρό- τητας, πικρόν, ἁλμυρὸν καὶ ὅσα χυμῶν εἴδη, ἔτι πληρώσεις, κενώσεις, καὶ πληρώσεις οὐχ ἁπλῶς, . 18 108 | Enn. I. ἀλλὰ πληρώσεις τοιῶνδε, καὶ ὅλως τὸ τοιόνδε εἶναι τὸ ποιοῦν τὴν διαφορὰν τῶν ἐπιϑυμιῶν καί, εἰ βούλει. δοξῶν ἐσφαλμένων, dors τὸ εἶδος μᾶλλον ἢ τὴν ὕλην τὸ κακὸν εἶναι --- καὶ οὕτως οὐδὲν ἧττον τὴν ὕλην συγχωρεῖν ἀναγκασϑήσεται τὸ κακὸν εἶναι. ἅ τε γὰρ ποιεῖ ἡ ἐν ὕλῃ ποιότης, οὐ χωρὶς οὖσα ποιεῖ, ὥσπερ οὐδὲ τὸ σχῆμα τοῦ πελέκεως ἄνευ σιδήρου ποιεῖ" εἶτα καὶ τὰ ἐν τῇ ὕλῃ εἴδη οὐ ταὐτά ἐστιν, ἅπερ [ἂν] ἦν, εἰ ἐφ᾽ ἑαυτῶν ὑπῆρχεν, ἀλλὰ λόγοι ἔνυλοι φϑαρέντες ἐν ὕλῃ καὶ τῆς φύδεως τῆς ἐκείνης ἀναπλησϑέντες" οὐδὲ γὰρ τὸ πῦρ αὐτὸ καίει οὐδ᾽ ἄλλο τι τῶν ἐφ᾽ ἑαυτῶν ταῦτα ἐργάζξεται, ἃ ἐν τῇ ὕλῃ γινόμενα λέγεται ποιεῖν. γενομένη γὰρ κυρία τοῦ εἰς αὐτὴν ἐμφαντασϑέντος φϑείρει αὐτὸ καὶ διόλλυσι τὴν αὑτῆς παραϑεῖσα φύσιν ἐναν- τίαν οὖσαν, οὐ τῷ ϑερμῷ τὸ ψυχρὸν προσφέρουσα, ἀλλὰ τῷ εἴδει τοῦ ϑερμοῦ τὸ αὑτῆς ἀνείδεον προσ- ἄγουσα καὶ τὴν ἀμορφίαν τῇ μορφῇ καὶ ὑπερβολὴν καὶ ἔλλειψιν τῷ μεμετρημένῳ, ἕως ἂν αὐτὸ ποιήσῃ αὐτῆς. ἀλλὰ μὴ αὑτοῦ ἔτι εἶναι, ὥσπερ ἐν τροφῇ ξῴων τὸ εἰσενεχϑὲν μηκέτι εἶναι ὅπερ προσελήλυϑεν, ἀλλ᾽ αἷμα κυνὸς καὶ πᾶν κύνειον, καὶ χυμοὶ πάντες ὅπερ τὸ δεξάμενον ἐκείνους. εἰ δὴ σῶμα αἴτιον τῶν κακῶν, ὕλη ἂν εἴη καὶ ταύτῃ αἴτιον τῶν κακῶν. ἀλλὰ κρατεῖν ἔδει, ἄλλος ἂν εἴποι. ἀλλ᾽ οὐ καϑα- ρὸν τὸ δυνάμενον κρατεῖν, εἰ μὴ φύγοι. καὶ σφο-- δρότεραι δὲ αἱ ἐπιϑυμίαι κράδει τοιᾷδε σωμάτων. ἄλλαι δ᾽ ἄλλων, ὥστε μὴ κρατεῖν τὸ ἐν ἑκάστῳ --- ἀμβλύτεροι δὲ καὶ πρὸς τὸ κρίνειν διὰ σωμάτων κάκην κατεψυγμένοι καὶ ἐμπεποδισμένοι — αἱ δ᾽ ἐναντίαι [ποιοῦσι] κούφους [xol] ἀνερματίστους. μαρτυροῦσι δὲ ταῦτα καὶ αἵ πρὸς καιρὸν ἕξεις. 2ὅ 80 10 1ὅ 20 Qx 2 30 VIII, 8. 9. . 109 πλήρεις μὲν γὰρ ἄλλοι καὶ ταῖς ἐπιϑυμίαις καὶ ταῖς διανοίαις, κενοὶ δὲ ἄλλοι, καὶ ταδὶ πληρωϑέντες ἄλλοι, ταδὶ δὲ ἄλλοι. ἔστω δὴ πρώτως μὲν τὸ ἄμετρον κακόν, τὸ δ᾽ ἐν ἀμετρίᾳ γενόμενον ἢ ὁμοι- ὡὥσει ἢ μεταλήψει τῷ συμβεβηκέναι αὐτῷ δευτέρως κακόν καὶ πρώτως μὲν τὸ σκότος. τὸ δὲ ἐσκοτι- δμένον δευτέρως ὡσαύτως. κακέα δὴ ἄγνοια οὖσα καὶ ἀμετρία περὶ ψυχὴν δευτέρως κακὸν καὶ οὐκ αὐτοκακόν" οὐδὲ γὰρ ἀρετὴ πρῶτον dya9óv, ἀλλ᾽ ὅτι ὡμοίωται ἢ μετείληφεν αὐτοῦ. 9. τίνι οὖν ἐγνωρίσαμεν ταῦτα; καὶ πρῶτον κακίαν τίνι; ἀρετὴν μὲν γὰρ νῷ αὐτῷ καὶ φρονήσει" αὑτὴν. γὰρ γνωρίζει" κακίαν δὲ πῶς; ἢ ὥσπερ κανόνι τὸ ὀρϑὸν καὶ μή, οὕτω καὶ τὸ μὴ ἐναρμόξον τῇ ἀρετῇ; βλέποντες οὖν αὐτὸ ἢ μὴ βλέποντες, τὴν κακίαν λέγω; ἢ τὴν μὲν παντελῆ κακίαν οὐ βλέ- ποντες, καὶ γὰρ ἄπειρον" ἀφαιρέσει οὖν τὸ μηδαμοῦ τοῦτο᾽ τὴν ὃὲ μὴ παντελῆ τῷ ἐλλείπειν τούτῳ. μέρος οὖν ὁρῶντες τῷ παρόντι μέρει τὸ ἀπὸν λαμ-- βάνοντες, ὅ ἐστι μὲν ἐν τῷ ὅλῳ εἴδει, ἐκεῖ δὲ ἄπε- στιν, οὕτω κακίαν λέγομεν ἐν ἀορίστῳ τὸ ἐστερη- μένον καταλιπόντες. καὶ δὴ ἐπὶ τῆς ὕλης οἷον αἰσχρόν τι πρόσωπον ἰδόντες οὐ κρατήσαντος ἐν αὐτῷ τοῦ λόγου, ὥστε κρύψαι τὸ τῆς ὕλης αἶσχος, αἰσχρὸν φανταξόμεϑα τῇ τοῦ εἴδους ἐλλείψει. ὃ δὲ μηδαμῇ εἴδους τετύχηκε, πῶς; ἢ τὸ παράπαν ἀφαιροῦντες πᾶν εἶδος, ᾧ μὴ τοῦτο πάρεστι, λέγομεν εἶναι ὕλην, ἀμορφίαν καὶ αὐτοὶ ἐν ἡμῖν λαβόντες ἐν τῷ πᾶν εἶδος ἀφελεῖν, εἰ μέλλομεν ὕλην ϑεάσασϑαι. διὸ καὶ νοῦς ἄλλος οὗτος, οὐ νοῦς, τολμήσας ἰδεῖν τὰ μὴ αὑτοῦ. ὥσπερ ὕμμα ἀποστῆσαν αὑτὸ φωτός, ἵνα ἴδῃ τὸ σκότος, καὶ μὴ ἴδῃ τῷ καταλιπεῖν τὸ . 49 110 : Enn. I. φῶς, μεϑ᾽ οὗ οὐκ ἦν ἰδεῖν αὐτό οὐδ᾽ αὖἡ᾽ ἄνευ αὐτοῦ οἷόν τε ἦν ἰδεῖν, ἀλλὰ μὴ ἰδεῖν, ἵνα γένηται αὐτῷ ὡς οἷόν τε ἦν ἰδεῖν --- οὕτως οὖν καὶ νοῦς, εἴσω αὑτοῦ τὸ αὑτοῦ καταλιπὼν φῶς καὶ οἷον ἔξω αὑτοῦ προελϑὼν εἰς τὰ μὴ αὑτοῦ, μὴ ἐπαγόμενος τὸ ἑαυτοῦ φῶς ἔπαϑε τοὐναντίον ἤ ἐστιν. ἵν᾽ ἴδῃ τὸ αὐτῷ ἐναντίον. 10. καὶ ταῦτα μὲν ταύτῃ. ἄποιος δὲ οὖσα πῶς κακή; ἢ ἄποιος λέγεται τῷ μηδὲν ἔχειν αὐτὴν ἐφ᾽ ἑαυτῆς τούτων τῶν ποιοτήτων, ἃς δέξεται καὶ [αἵ] ἐν αὐτῇ ὡς ὑποκειμένῳ ἔσονται. οὐ μὴν οὕτως, ὡς μηδεμίαν φύσιν ἔχειν. εἰ δὴ ἔχει τινὰ φύσιν, ταύτην τὴν φύσιν τί κωλύει κακὴν εἶναι, οὐχ οὕτω δὲ κακήν, ὡς ποιόν; ἐπειδὴ καὶ τὸ ποιὸν τοῦτό ἐστι, xa0^ ὃ ἕτερον ποιὸν λέγεται. συμβεβηκὸς οὖν τὸ ποιὸν καὶ ἐν ἄλλῳ" ἡ δὲ ὕλη οὐκ ἐν ἄλλῳ, ἀλλὰ τὸ ὑποκείμενον καὶ τὸ συμβεβηκὸς περὶ αὐτό. τοῦ οὖν ποιοῦ τὴν φύσιν συμβεβηκότος ἔχοντος οὐ τυχοῦσα ἄποιος λέγεται. εἰ τοίνυν καὶ ἡ ποιότης αὐτὴ ἄποιος, πῶς ἡ ὕλη οὐ δεξαμένη ποιότητα ποιὰ ἂν λέγοιτο; ὀρϑῶς ἄρα λέγεται καὶ ἄποιος εἶναι καὶ κακή" οὐ γὰρ λέγεται κακὴ τῷ ποιότητα ἔχειν, ἀλλὰ μᾶλλον τῷ ποιότητα μὴ ἔχειν, ἵνα μὴ ἡ ἴσως κακὴ εἶδος οὖσα, ἀλλὰ ἐναντία τῷ εἴδει φύσις. 11, ἀλλ᾽ ἡ ἐναντία τῷ εἴδει παντὶ φύσις στέ- θησις" στέρησις δὲ ἀεὶ ἐν ἄλλῳ καὶ ἐπ’ αὐτῆς οὐχ ὑπόστασις" ὥστε τὸ κακὸν εἰ ἐν στερήσει, ἐν τῷ ἐστερημένῳ εἴδους τὸ κακὸν ἔσται. dors xaO ἑαυτὸ οὐκ ἔσται. εἰ οὖν ἐν τῇ ψυχῇ ἔσται κακόν, ἡ στέρησις ἐν αὐτῇ τὸ κακὸν καὶ ἡ κακία ἔσται καὶ οὐδὲν ἔξω. ἐπεὶ καὶ ἄλλοι λόγοι τὴν ὕλην 10 2b 80 10 15 20 2b 80 VIII, 9—13. 111 ὅλως ἀναιρεῖν ἀξιοῦσιν, oí δὲ 090. αὐτὴν κακὴν εἶναι οὖσαν. οὐδὲν οὖν δεῖ ἄλλοθεν ξητεῖν τὸ κακόν, ἀλλὰ ϑέμενον ἐν ψυχῇ οὕτω ϑέσϑαι ἀπουσίαν ἀγαϑοῦ εἶναι. ἀλλ᾽ εἰ ἡ στέρησις ἐπιβάλλοντός ἐστι παρεῖναι εἴδους τινός, εἰ τοῦ ἀγαϑοῦ στέρησις p. 80 ἐν ψυχῇ, τὴν δὲ κακίαν ἐν αὑτῇ ποιεῖ τῷ λόγῳ τῷ ἑαυτῆς, ἡ ψυχὴ οὐδὲν ἔχει ἀγαϑόν᾽ οὐ τοίνυν οὐδὲ ξωὴν οὖσα ψυχή. ἄψυχον ἄρα ἔσται ἡ ψυχή, εἴπερ μηδὲ ξωήν᾽ ὥστε ψυχὴ οὖσα οὐκ ἔσται ψυχή. ἔχει ἄρα τῷ ἑαυτῆς λόγῳ Conv: ὥστε οὐ στέρησιν ἔχει τὴν τοῦ ἀγαϑοῦ παρ᾽ αὑτῆς. ἀγαϑοειδὲς ἄρα ἔχουσά τι ἀγαϑὸν νοῦ ἴχνος καὶ οὐ κακὸν παρ᾽ αὑτῆς" οὐκ ἄρα οὐδὲ πρώτως κακὸν οὐδὲ συμβεβηκός τι αὐτῇ τὸ πρώτως κακόν, ὅτι μηδὲ ἄπεστιν αὐτῆς πᾶν τὸ ἀγαϑόν. 12. τί οὖν, εἰ μὴ παντελῆ στέρησιν λέγοι ἀγα- ϑοῦ τὴν κακίαν καὶ τὸ κακὸν τὸ ἐν ψυχῇ, ἀλλά τινα στέρησιν ἀγαϑοῦ; ἀλλ᾽ εἰ τοῦτο, τὸ μὲν ἔχουσα, τοῦ δὲ ἐστερημένη, μικτὴν ἕξει τὴν αἴσϑησιν καὶ οὐκ ἄκρατον τὸ κακόν, καὶ οὕπω εὔρηται τὸ πρῶτον καὶ ἄκρατον κακόν" καὶ τὸ μὲν ἀγαϑὸν τῇ ψυχῇ ἔσται ἐν οὐσίᾳ, συμβεβηκὸς δέ τι τὸ κακόν. 18. εἰ μὴ ἄρα τούτῳ κακόν, 7) ἐμπόδιον, ὥσπερ ὀφθαλμῷ πρὸς τὸ βλέπειν. ἀλλ᾽ οὕτω ποιητικὸν κακοῦ ἔσται τὸ κακὸν αὐτῇ, καὶ οὕτω ποιητικόν, ὡς ἑτέρου τοῦ κακοῦ αὐτοῦ ὄντος. εἰ οὖν ἡ κακία ἐμπόδιον τῇ ψυχῇ, ποιητικὸν κακοῦ, ἀλλ᾽ οὐ τὸ κακὸν ἡ κακία ἔσται" καὶ ἡ ἀρετὴ δὲ οὐ τὸ ἀγα- 90v, ἀλλ’ ἢ ὡς συνεργόν: ὥστε, εἰ μὴ ἡ ἀρετὴ τὸ ἀγαϑόν, οὐδ᾽ ἡ κακία τὸ κακόν. εἶτα καὶ ἡ ἀρετὴ οὐκ αὐτὸ τὸ καλὸν οὐδ᾽ αὐτοαγαϑόν" οὐ τοίνυν οὐδὲ ἡ κακία αὐτὸ τὸ αἰσχρὸν οὐδ᾽ αὐτο- . 81 112 Enn. I. , d 4 , 9 M ? , Y 3 92 κακόν. ἔφαμεν δὲ τὴν ἀρετὴν οὐκ αὐτοκαλὸν οὐδ αὐτοαγαϑόν. ὅτι πρὸ αὐτῆς καὶ ἐπέκεινα αὐτῆς αὐτοκαλὸν καὶ αὐτοαγαϑόν' καὶ μεταλήψει πως ἀγαϑὸν καὶ καλόν. ὡς οὖν ἀπὸ τῆς ἀρετῆς ἀνα- βαίνοντι τὸ καλὸν καὶ τὸ ἀγαϑόν., οὕτω καὶ ἀπὸ τῆς κακίας καταβαίνοντι τὸ κακὸν αὐτό, ἀρξαμένῳ μὲν ἀπὸ τῆς κακίας [καὶ] ϑεωροῦντι μὲν 5 ϑεωρία τίς ἐστι τοῦ κακοῦ αὐτοῦ, γινομένῳ δὲ ἧ μετάληψις αὐτοῦ" γένεται γὰρ παντάπασιν ἐν τῷ τῆς ἀνομοιό- τητος τόπῳ, ἔνϑα δὺς εἰς αὐτὴν εἰς βόρβορον σκο- τεινὸν ἔσται πεσῶν᾽ ἐπεὶ καὶ εἰ παντελῶς ἴοι ἡ ψυχὴ εἰς παντελῆ κακίαν, οὐκέτι κακίαν ἔχει, ἀλλ᾽ δ L4 1 , 3 , 1 3 ἑτέραν φύσιν τὴν χείρω ἡλλάξατο᾽ ἔτι γὰρ &v99o- πικὸν ἡ κακία μεμιγμένη τινὶ ἐναντίῳ. ἀποϑνήσκει 535 e M *t , , 3 «^ οὖν, ὡς ψυχὴ ἂν ϑάνοι, καὶ ὃ ϑάνατος αὐτῇ καὶ ἔτι ἐν τῷ σώματι βεβαπτισμένῃ ἐν ὕλῃ. ἐστὶ κατα- δῦναι καὶ πλησϑῆναι αὐτῆς καὶ ἐξελϑούσῃ ἐκεῖ κεῖσθαι, ἕως [ἂν] ἀναδράμῃ καὶ ἀφέλῃ πῶς τὴν ὄψιν ἐκ τοῦ βορβόρου" καὶ τοῦτό ἐστι τὸ ἐν ἄδου ἐλϑόντα ἐπικαταδαρϑεῖν. 14. εἰ δέ τις ἀσϑένειαν ψυχῆς τὴν κακίαν λέγοι — εὐπαϑῆ γοῦν καὶ sUxívqvov εἶναι τὴν κακὴν ἀπὸ παντὸς εἰς ἅπαν κακὸν φερομένην, εὐκίνητον μὲν εἰς ἐπιϑυμίας, εὐερέϑιστον δὲ εἰς ὀργάς, πρου- πετῇ δὲ εἰς συγκαταϑέσεις, καὶ ταῖς ἀμυδραῖς φαν-- τασίαις εἴκουσαν ῥαδίως, οἷα τὰ ἀσϑενέστατα τῶν τέχνῃ ἢ φύσει πεποιημένων, ἃ ῥαδίαν ἔχει ὑπό τε πνευμάτων ὑπό vt εἰλήσεων τὴν φοράν — ἄξιον ἂν εἴη ξητεῖν, τίς καὶ πόϑεν ἡ ἀσϑένεια τῇ ψυχῇ. οὐ γὰρ δή, ὥσπερ ἐπὶ τῶν σωμάτων, οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς τὸ ἀσϑενές" ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐκεῖ ἡ πρὸς τὸ ἔργον ἀδυναμία καὶ τὸ εὐπαϑές, οὕτω καὶ 10 16 20 25 30 VIII, 18. 14. 113 ἐνταῦϑα ἀναλογίᾳ τὴν τῆς ἀσϑενείας ἔσχε προσ- qyooíav: εἰ μὴ ταύτῃ εἰς τὸ αὐτὸ αἴτιον ἡ ὕλη τῆς ἀσϑενείας. ἀλλὰ προσιτέον ἐγγὺς τῷ λόγῳ, τί τὸ αἴτιον ἐν τῷ λεγομένῳ ἀσϑενεῖ τῆς 5 ψυχῆς" οὐ γὰρ δὴ πυκνότητες ἢ ἀραιότητες οὐδ᾽ αὖἡ ἰσχνότητες ἢ παχύτητες ἢ νόσος, ὥσπερ τις πυρετός, ἀσϑενῇ ἐποίησε ψυχὴν εἶναι. ἀνάγκη δὴ τὴν τοιαύτην ἀσθένειαν ψυχῆς ἢ ἐν ταῖς χωρισταῖς παντελῶς ἡ ἐν ταῖς ἐνύλοις ἢ ἐν ἀμφοτέραις εἶναι. 10 εὐ δὲ μὴ ἐν ταῖς χωρὶς ὕλης — καϑαραὶ γὰρ πᾶσαι καὶ τὸ λεγόμενον ἐπτερωμέναι καὶ τέλειοι καὶ τὸ ἔργον αὐταῖς ἀνεμπόδιστον -- λοιπὸν ἐν ταῖς πεσούσαις εἶναι τὴν ἀσθένειαν, ταῖς οὐ καϑαραῖς οὐδὲ κεκα- ϑαρμόναις, καὶ ἡ ἀσϑένεια αὐταῖς εἴη ἂν οὐκ 15 ἀφαύρεσις τινός, ἀλλ᾽ ἀλλοτρίου παρουσία, ὥσπερ φλέγματος ἢ χολῆς ἐν σώματι. τοῦ δὲ πτώματος τὸ αἴτιον ψυχῇ σαφέστερον λαμβάνουσι καὶ ὡς προσήκει λαβεῖν καταφανὲς ἔσται τὸ ξητούμενον. ἔστιν οὖν ἐν τοῖς οὖσιν ὕλη, ἔστι δὲ καὶ ψυχή, καὶ 90 οἷον τόπος εἷς τις. οὐ γὰρ χωρὶς μὲν ὁ τόπος τῇ ὕλῃ, χωρὶς δ᾽ αὖ ὁ τῆς ψυχῆς — οἷον ὁ μὲν ἐν γῇ τῇ ὕλῃ, ὁ δὲ ἐν ἀέρι τῇ ψυχῇ — ἀλλ᾽ ὁ τόπος τῇ ψυχῇ χωρὶς τῷ μὴ ἐν ὕλῃ" τοῦτο δὲ τῷ μὴ ἐνωϑῆναι τῇ ὕλῃ" τοῦτο δὲ τῷ μὴ ἕν τι ἐξ αὐτῆς καὶ ὕλης γενέ- 26 σϑαι' τοῦτο δὲ τῷ μὴ ἐν ὑποκειμένῳ τῇ ὕλῃ γενέ- σϑαι" καὶ τοῦτό ἐστι τὸ χωρὶς εἶναι. δυνάμεις δὲ ψυχῆς πολλαὶ καὶ ἀρχὴν καὶ μέσα καὶ ἔσχατα ψυχὴ ἔχει" ὕλη δὲ παροῦσα προσαιτεῖ καὶ οἷον ἐνοχλεῖ καὶ εἰς τὸ εἴσω παρελθεῖν OfAsu πᾶς δὲ ὁ χῶρος 80 ἱερὸς καὶ οὐδέν ἐστιν, ὃ ἄμοιρόν ἐστι ψυχῆς. ἐλλάμ- πεται οὖν ὑποβάλλουσα ἑαυτὴν καὶ ἀφ᾽ οὗ μὲν ἐλλάμπεται οὐ δύναται λαβεῖν' οὐ γὰρ ἀνέχεται PLorIN. 8 . 82 114 Enn. IL αὐτὴν ἐκεῖνο καίτοι παροῦσαν, ὅτι μὴ ὁρᾷ διὰ κάκην. τὴν δὲ ἔλλαμψιν καὶ τὸ ἐκεῖϑεν φῶς ἐσκό- τῶσε τῇ μίξει καὶ ἀσϑενὲς πεποίηκε τὴν γένεσιν αὐτὴ παρασχοῦσα καὶ τὴν αἰτίαν τοῦ εἰς αὐτὴν ἐλθεῖν οὐ γὰρ dv ἦλϑε τῷ μὴ παρόντι. καὶ τοῦτό ἐστι πτῶμα τῆς ψυχῆς τὸ οὕτως ἐλϑεῖν εἰς ὕλην, καὶ ἀσϑενεῖ, ὅτι πᾶσαι αἱ δυνάμεις οὐ πάρεισιν εἰς ἐνέργειαν κωλυούσης ὕλης παρεῖναι τῷ τὸν τόπον ὃν κατέχει αὐτὴ καταλαβεῖν καὶ οἷον συσπειραϑῆναι ποιῆσαι ἐκείνην, ὃ δὲ ἔλαβεν οἷον κλέψασα ποιῆσαι κακὸν εἶναι, ἕως ἂν δυνηϑῇ ἀναδραμεῖν. ὕλη τοίνυν καὶ ἀσϑενείας ψυχῇ αἰτέα καὶ κακίας αἰτέα. πρότερον ἄρα κακὴ αὐτὴ καὶ πρῶτον κακόν" καὶ γὰρ εἰ αὐτὴ ἡ ψυχὴ τῇ ὕλῃ ἐγέννησε παϑοῦσα, καὶ εἰ ἐκοινώ-- νησεν αὐτῇ καὶ ἐγένετο κακή, ἡ ὕλη αἰτία παροῦσα" οὐ γὰρ ἂν ἐγένετο εἰς αὐτὴν μὴ τῇ παρουσίᾳ αὐτῆς τὴν γένεσιν λαβοῦσα. | 15. εἰ δέ τις τὴν ὕλην μή φησιν εἶναι, δεικτέον αὐτῷ ἐκ τῶν περὶ ὕλης λόγων τὴν ἀνάγκην τῆς ὑποστάδεως αὐτῆς διὰ πλειόνων ἐκεῖ περὶ τούτου εἰρημένου. κακὸν δὲ εἴ τις λέγοι τὸ παράπαν ἐν τοῖς οὖσι μὴ εἶναι, ἀνάγκη αὐτῷ καὶ τὸ ἀγαϑὸν ἀναιρεῖν καὶ μηδὲ ὀρεκτὸν μηδὲν εἶναι" μὴ τοίνυν μηδ᾽ ὄρεξιν μηδ᾽ αὖ ἔκκλισιν μηδὲ vógow: ἡ γὰρ ὄρεξις ἀγαϑοῦ, ἡ δὲ ἔκκλισις κακοῦ, ἡ δὲ νόησις καὶ ἡ φρόνησις ἀγαϑοῦ ἐστι καὶ κακοῦ, καὶ αὕτη ἕν τι τῶν ἀγαθῶν. εἶναι μὲν οὖν δεῖ καὶ ἀγαϑὸν καὶ ἄμικτον ἀγαϑόν, τὸ δὲ μεμιγμένον ἤδη ἐκ κακοῦ καὶ ἀγαϑοῦ, καὶ πλείονος τοῦ κακοῦ μεταλαβὸν ἤδη καὶ αὐτὸ συντελέσαν ἐκείνῳ τῷ ὅλως κακῷ, ἐλάτ- τονος δὲ, qd ἠλάττωται, τῷ ἀγαϑῷ" ἐπεὶ καὶ ψυχῇ τί ἂν εἴη κακόν; ἢ tv. dv μὴ ἐφαψαμένῃ 10 15 20 25 80 10 1ὅ 20 25 VIII, 14. 15. IX. 115 τῆς φύσεως τῆς χείρονος; ἐπεὶ οὐδ᾽ ἐπιϑυμίαι οὐδ᾽ αὖ λῦπαι, οὐ ϑυμοί, οὐ φόβοι" καὶ γὰρ φόβοι τῷ συν- ϑέτῳ, μὴ AvOTj, καὶ λῦπαι καὶ ἀλγηδόνες λυομένου" ἐπιϑυμίαι δὲ ἐνοχλοῦντός τινος τῇ συστάσει ἤ, ἵνα μὴ ἐνοχλῇ. ἴασιν προνοουμένου. φαντασία δὲ πληγὴ ἀλόγου ἔξωϑεν᾽ δέχεται δὲ τὴν πληγὴν διὰ τοῦ οὐκ ἀμεροῦς" καὶ δόξαι ψευδεῖς ἔξω γενομένῃ τοῦ ἀλη- ϑοῦς αὐτοῦ" ἔξω δὲ γένεται τῷ μὴ εἶναι καϑαρά. ἡ δὲ πρὸς νοῦν ὄρεξις ἄλλο᾽ συνεῖναι γὰρ δεῖ μόνην καὶ ἐν αὐτῷ ἰδρυμένην, οὐ νεύουσαν εἰς τὸ χεῖρον. τὸ δὲ κακὸν οὐ μόνον ἐστὶ κακὸν διὰ δύναμιν ἀγαϑοῦ καὶ φύσιν, ἐπείπερ ἐφάνη ἐξ ἀνάγκης περι- ληφϑὲν δεσμοῖς τισι καλοῖς, οἷα δεσμῶώταί τινες χρυσῷ, [καὶ] κρύπτεται τούτοις, ἵνα οὖσα [κακὴ] μὴ ὁρῷτο τοῖς ϑεοῖς, καὶ ἄνθρωποι ἔχοιεν μὴ ἀεὶ τὸ κακὸν βλέπειν, ἀλλ᾽ ὅταν καὶ βλέπωσιν, εἰδώλοις τοῦ καλοῦ εἰς ἀνάμνησιν συνώσιν. ΙΧ, ΠΈΡΙ ETAOTOT ἘΞΑΓΩΓῊΣ. Οὐκ ἐξαξεις, ἵνα μὴ ἐξέῃ [ἔχουσά vi]: ἐξελεύ- ὅεται γὰρ ἔχουσά τι, ἵνα καὶ ἐξέλθῃ, τό τε ἐξ-- ελϑεῖν ἐστι μεταβῆναι εἰς ἄλλον τόπον - ἀλλὰ με-- νεῖ τὸ σῶμα ἀποστῆναι πᾶν αὐτῆς, ὅτε μὴ δεῖται μετελϑεῖν, ἀλλ᾽ ἔστι πάντη ἔξω. πῶς οὖν ἀφίσταται τὸ σῶμα; ὅταν μηδὲν ἔτι δεδεμένον ἢ τῆς ψυχῆς ἀδυνατοῦντος τοῦ σώματος ἐνδεῖν τῆς ἁρμονίας αὐτοῦ οὐκέτι οὔσης, ἣν ἔχον εἶχε τὴν ψυχήν. τί οὖν, εἰ μηχανήσαιτό τις λυϑῆναι τὸ σῶμα; ἢ ἐβιά- σατο καὶ ἀπέστη αὐτός, οὐκ ἐκεῖνο ἀφῆκε" καὶ ὅτε 8. Ἐ . 8ὅ 116 Enn. I, IX. λύει οὐκ ἀπαϑής, ἀλλ᾽ ἢ δυσχέρανσις ἢ λύπη ἢ ϑυμός: δεῖ δὲ μηδὲν πράττειν. εἰ οὖν ἀρχὴν ci- ὄϑοιτο τοῦ ληρεῖν; ἢ τάχα μὲν οὐ περὶ σπουδαῖον" εἰ δὲ καὶ γένοιτο, τάττοιτο ἂν ἐν τοῖς ἀναγκαίοις τοῦτο καὶ ἐκ περιστάσεως αἱρετοῖς. οὐχ ἁπλῶς 5 αἱρετοῖς. καὶ γὰρ ἡ τῶν φαρμάκων προσαγωγὴ πρὸς ἔξοδον ψυχῆς τάχα ἂν ψυχῇ οὐ πρόσφορος. καὶ εἰ εἱμαρμένος χρόνος ὁ δοϑεὶς ἑκάστῳ, πρὸ. τούτου οὐκ εὐτυχές, εἰ μή, ὥσπερ φαμέν, ἀναγκαῖον. & δέ, οἷος ἕκαστος ἔξεισι, τοιαύτην ἴσχει ἐκεῖ τάξιν, 10 εἰς τὸ προκόπτειν οὔσης ἐπιδόσεως οὐκ ἐξακτέον. IIAS'TINOY ENNEAZX AETTEPA. 10 15 20 I. ΠΕΡῚ TOT KOZMOT. 1. Τὸν κόσμον ἀεὶ λέγοντες καὶ πρόσϑεν εἶναι p. 96 καὶ ἔσεσθαι σῶμα ἔχοντα εἰ μὲν ἐπὶ τὴν βούλησιν τοῦ ϑεοῦ ἀνάγοιμεν τὴν αἰτίαν, πρῶτον μὲν ἀλη- ϑὲς μὲν ἴσως ἂν λέγοιμεν, σαφήνειαν δὲ οὐδεμίαν &v παρεχοίμεϑα. ἐπεὶ τῶν στοιχείων ἡ μεταβολὴ καὶ τῶν ξῴων τῶν περὶ γῆν ἡ φϑορὰ τὸ εἶδος σώ-- ξουσα μήποτε οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ παντὸς ἀξιώσει γί- γνεσϑαι ὡς τῆς βουλήσεως τοῦτο δυναμένης ἀεὶ ὑπεκφεύγοντος καὶ ῥέοντος τοῦ σώματος ἐπιτιϑέναι τὸ εἶδος τὸ αὐτὸ ἄλλοτε ἄλλῳ, ὡς μὴ σώξεσϑαι τὸ ὃν ἀριϑμῷ εἰς τὸ ἀεί, ἀλλὰ τὸ ἕν τῷ εἴδει" ἐπεὶ διὰ τί τὰ μὲν οὕτω κατὰ τὸ εἶδος μόνον τὸ ἀεὶ ἕξει, τὰ δὲ ἐν οὐρανῷ καὶ αὐτὸς ὃ οὐρανὸς κατὰ τόδε ἕξει τὸ ἀεί; εἰ δὲ τῷ πάντα συνειληφέναι καὶ μὴ εἶναι εἰς ὃ τὴν μεταβολὴν ποιήσεται μηδέ τι ξξωϑεν ἂν προσπεσὸν φϑεῖραι δύνασθαι τούτῳ δώσομεν τὴν αἰτίαν τῆς οὐ φϑορᾶς, τῷ μὲν ὅλῳ καὶ παντὶ δώσομεν ἐκ τοῦ λόγου τὸ μὴ ἂν φϑαρῆναι, ὁ δὲ ἥλιος ἡμῖν καὶ τῶν ἄλλων ἄστρων ἡ οὐσία τῷ μέρη καὶ μὴ ὅλον ἕκαστον εἶναι καὶ πᾶν οὐχ ἕξει τὴν πίστιν παρὰ τοῦ λόγου. ὅτι εἰς ἅπαντα μενεῖ τὸν χρόνον, τὸ δὲ κατὰ εἶδος τὴν μονὴν αὐτοῖς εἶναι, ὥσπερ καὶ πυρὶ καὶ τοῖς τοιούτοις μόνον ἂν δόξειε παρεῖναι καὶ αὐτῷ δὲ παντὶ τῷ κόσμῳ. οὐδὲν γὰρ . 91 120 Enn. II. κωλύει ὑπ᾽ ἄλλου ἔξωϑεν μὴ φϑειρόμενον [αὐτὸν] τῶν μερῶν ἄλληλα φϑειρόντων οὕτω τὴν φϑορὰν ἀεὶ ἔχοντα τῷ εἴδει μόνον περιμένειν. καὶ ῥεούσης ἀεὶ τῆς φύσεως τοῦ ὑποκειμένου τὸ εἶδος ἄλλου διδόντος γίγνεσϑαι τὸ αὐτὸ ἐπὶ τοὺ παντὸς ξῴου, ὅπερ καὶ ἐπὶ ἀνθρώπου καὶ ἵππου καὶ τῶν ἄλλων" ἀεὶ γὰρ ἄνθρωπος καὶ ἵππος, ἀλλ᾽ οὐχ ὁ αὐτός. οὐ τοίνυν ἔσται τὸ μὲν μένον αὐτοῦ ἀεί, ὥσπερ ὁ οὐ- ρανός, τὰ δὲ περὶ γῆν φϑειρόμενα, ἀλλ᾽ ὁμοίως ἅπαντα, τὴν διαφορὰν ἔχοντα μόνῳ τῷ χρόνῳ" ἔσται γὰρ πολυχρονιώτερα τὰ ἐν οὐρανῷ. εἰ μὲν οὖν οὕτω συγχωρησαίμεϑα τὸ ἀεὶ ἐπὶ τοῦ παντὸς καὶ ἐπὶ τῶν μερῶν εἶναι, ἧττον ἂν τὸ ἄπαρον τῇ δόξῃ προσδέίη" μᾶλλον δὲ παντάπασιν ἔξω ἀπορίας ἂν γιγνοίμεϑα, εἰ τὸ τῆς βουλήσεως τοῦ ϑεοῦ ἱχανὸν εἶναι δεικνύοιτο κἂν οὕτω καὶ τοῦτον τὸν τρόπον συνέχειν τὸ πᾶν. εἰ δὲ καὶ τὸ τόδε τι αὐτοῦ ὁπο- δσονοῦν λέγοιμεν ἔχειν τὸ ἀεί, ἥ τε βούλησις δεικτέα εἶ ἱκανὴ ποιεῖν τοῦτο, τό τε ἄπορον μένει διὰ τί τὰ μὲν οὕτω, τὰ δὲ οὐχ οὕτως, ἀλλὰ τῷ εἴδει μόνον, ví τὸ μέρη τὰ ἐν οὐρανῷ πῶς καὶ αὐτά ἐπειδὴ οὕτω καὶ αὐτὰ τὰ πάντα εἴη ἄν. 2. εἰ οὖν ταύτην παραδεχόμεϑα τὴν δόξαν καί φαμεν τὸν μὲν οὐρανὸν καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτῷ κατὰ τὸ τόδε ἔχειν τὸ ἀεί, τὰ δὲ ὑπὸ τῇ τῆς δελήνης σφαίρᾳ τὸ κατ᾽ εἶδος, δεικτέον πῶς σῶμα ἔχων ἕξει τὸ τόδε ἐπὶ τοὺ αὐτοῦ κυρίως, ὡς τὸ καϑ᾽ ἕκαστον ἀεὶ ὡσαύτως, τῆς φύσεως τοῦ σώματος ῥεούσης ἀεί. τοῦτο γὰρ δοκεῖ τοῖς τε ἄλλοις τοῖς περὶ φύσεως εἰρηκόσι καὶ αὐτῷ τῷ Πλάτωνι οὐ μόνον περὶ τῶν ἄλλων σωμάτων, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν οὐρανίων αὖ-- τῶν. πῶς γὰρ ἄν, φησι, σώματα ἔχοντα καὶ ὁρα’- 10 15 20 80 10 1ὅ 20 25 80 I, 1—3. 121 μενα ἀπαραλλάκτως ἕξει ἀεὶ ὡσαύτως; συγχωρῶν καὶ ἐπὶ τούτων δηλονότι τῷ Ἡρακλείτῳ, ὃς ἔφη ἀεὶ καὶ τὸν ἥλιον γίνεσθαι. ᾿Δριστοτέλει μὲν γὰρ οὐ-- δὲν ἂν πρᾶγμα εἴη, εἴ τις αὐτοῦ τὰς ὑποϑέσεις [τὰς περὶ] τοῦ πέμπτου παραδέξαιτο σώματος. τοῖς δὲ μὴ τοῦτο τιϑεμένοις, τοῦ σώματος δὲ ἐκ τούτων ὄντος τοῦ οὐρανοῦ, ἐξ ὦνπερ καὶ τὰ τῇδε ξῷα, πῶς τὸ τόδε [ἀεὶ] ἂν ἔχοι; ἔτι δὲ μᾶλλον πῶς ἥλιος καὶ τὰ ἐν τῷ οὐρανῷ μόρια ὄντα; συγκειμένου δὴ παν-- τὸς ζῴου ἐκ ψυχῆς καὶ τῆς σώματος φύσεως ἀνάγκη τὸν οὐρανόν, εἴπερ ἀεὶ κατ᾽ ἀρυϑμὸν ἔσται, ἢ δι᾽ ἄμφω ἔσεσϑαι. ἢ διὰ ϑάτερον τῶν ἐνόντων, οἷον ψυχὴν ἢ σῶμα. ὁ μὲν δὴ τῷ σώματι διδοὺς τὸ ἄφϑαρτον οὐδὲν ἂν εἰς τοῦτο τῆς ψυχῆς δέοιτο, ἢ τοῦ ὁμοῦ ἀεὶ εἶναι πρὸς ξῴου σύστασιν" τῷ δὲ τὸ σῶμα παρ᾽ αὑτοῦ φϑαρτὸν εἶναι λέγοντι καὶ τῇ ψυχῇ διδόντι τὴν αἰτίαν πειρατέον καὶ τὴν τοῦ σώ- ματος ἕξιν μηδ᾽ αὐτὴν ἐναντιουμένην τῇ συστάσει καὶ τῇ διαμονῇ δεικνύναι, ὅτι μηδὲν ἀσύμφωνον ἐν τοῖς συνεστηχόσιν ἐστὶ κατὰ φύσιν, ἀλλὰ πρόσ-- φορον καὶ τὴν ὕλην πρὸς τὸ βούλημα τοῦ ἀποτε- λέσματος ὑπάρχειν προσήκει. 8. πῶς οὖν ἡ ὕλη καὶ τὸ σῶμα τοῦ παντὸς p. 98 συνεργὸν ἂν εἴη πρὸς τὴν τοῦ κόσμου ἀϑανασίαν ἀεὶ ῥέον; ἢ ὅτι, φαῖμεν ἄν, [δεῖ] ῥεῖ γὰρ οὐκ ἔξω. εἰ οὖν ἐν αὐτῷ καὶ οὐκ ἀπ᾽ αὐτοῦ, μένον τὸ αὐτὸ οὔτ᾽ ἂν αὔξοιτο οὔτε φϑένοι- οὐ τοίνυν οὐδὲ γη- ράσκει. ὁρᾶν δὲ δεῖ καὶ γῆν μένουσαν ἐν σχήματι τῷ αὐτῷ ἐξ αιδίου καὶ ὄγκῳ, καὶ ἀὴρ οὐ μήποτ᾽ ἐπιλείπῃ οὐδὲ ἡ ὕδατος φύσις" καὶ τοίνυν ὅσον μεταβάλλει αὐτῶν οὐκ ἠλλοίωσε τὴν τοῦ ὅλου ξῴου φύσιν. καὶ γὰρ ἡμῶν ἀεὶ μεταβαλλόντων μο- 122 Enn. II. ρέων καὶ εἰς τὸ ξξω ἀπιόντων μένει ἕκαστος εἰς πολύ" ᾧ δὲ ἔξω μηδέν, οὐκ ἀσύμφωνος ἂν τούτῳ ἡ σώ- ματος φύσις πρὸς ψυχὴν πρὸς τὸ τὸ αὐτὸ εἶναι ξῷον καὶ ἀεὶ μένον. πῦρ δὲ ὀξὺ μὲν καὶ ταχὺ τῷ μὴ ὧδε μένειν, ὥσπερ καὶ γῇ τῷ μὴ ἄνω" γενόμε-- vov δὲ ἐκεῖ, οὗ στῆναι δεῖ, οὕτοι δεῖ νομίζειν οὕτως ἔχειν ἐν τῷ οἰκείῳ ἵδρυμένον, ὡς. μὴ καὶ αὐτὸ ὥσπερ καὶ τὰ ἄλλα ἔκτασιν ἐπ’ ἄμφω ξητεῖν. ἀνω-- τέρω μὲν γὰρ οὐκ ἂν φέροιτο" οὐδὲν γὰρ ἔτι" κάτω δ᾽ οὐ πέφυκε. λείπεται δὴ αὐτῷ εὐαγώγῳ τὲ εἶναι καὶ κατὰ φυσικὴν ὁλκὴν ἑλκομένῳ ὑπὸ ψυχῆς πρὸς τὸ ξῆν εὖ μάλα ἐν καλῷ τόπῳ κινεῖσθαι ἐν τῇ ψυχῇ. καὶ γάρ, εἴ τῷ φόβος μὴ πέσῃ, ϑαρρεῖν δεῖ. φϑάνει γὰρ ἡ τῆς ψυχῆς περιαγωγὴ πᾶσαν νεῦσιν, ὡς κρατοῦσαν ἀνέχειν. εἰ δὲ μηδὲ ῥοπὴν πρὸς τὸ κάτω ἔχει παρ᾽ αὑτοῦ, οὐκ ἀντιτεῖνον μένει. τὰ μὲν οὖν ἡμέτερα μέρη ἐν μορφῇ γενόμενα οὐ στέγοντα αὑτῶν τὴν σύστασιν ἀπαιτεῖ ἀπ᾽ ἄλλων μόρια, ἵνα μένῃ" εἰ δ᾽ ἐκεῖϑεν μὴ ἀπορρέοι, οὐδὲν δεῖ τρέφεσϑαι. εἰ δὲ ἀπορρέοι ἀποσβεννύμενον ἐκεῖϑεν, πῦρ δεῖ ἕτερον ἐξάπτεσθαι καί, εἰ ἄλλου τινὸς ἔχοι καὶ ἐκεῖϑεν ἀπορρέοι, δεῖ καὶ ἀντ᾽ ἐκεί- νου ἄλλου. ἀλλὰ διὰ τοῦτο οὐ μένοι ἂν τὸ πᾶν ξῷον τὸ αὐτό, εἰ καὶ οὕτως. 4. ἀλλ᾽ αὐτό γ᾽ ἐφ᾽ ἑαυτοῦ, οὐχ ὡς πρὸς τὸ ξητούμενον, σκεπτέον εἴτε τι ἀπορρεῖ ἐκεῖϑεν, ὥστε δεῖσϑαι κἀκεῖνα τῆς λεγομένης οὐ κυρίως τροφῆς, ἢ ἅπαξ τὰ ἐκεῖ ταχϑέντα κατὰ φύσιν μένοντα οὐ- δεμίαν πάσχει ἀπορροήν᾽' καὶ πότερον πῦρ μόνον ἢ πλέον τὸ πῦρ [ἢ] καὶ ἔστι τοῖς ἄλλοις αἰωρεῖσϑαι καὶ μετεωρίξεσϑαι ὑπὸ τοῦ κρατοῦντος. εἶ γάρ τις προσθείη καὶ τὴν κυριωτάτην αἰτίαν, τὴν ψυχήν, b p 6 10 I, 3—5. 128 μετὰ τῶν οὕτω σωμάτων καϑαρῶν καὶ πάντως ἀμεινόνων --- ἐπεὶ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ξῴοις ἐν τοῖς κυρίοις αὐτῶν τὰ ἀμείνω ἐκλέγεται ἡ φύσις --- πά- ψιον ἂν τὴν δόξαν περὶ τοῦ οὐρανοῦ τῆς ἀϑανασίας λάβοι. ὀρϑῶς γὰρ καὶ ᾿Αριστοτέλης τὴν φλόγα ζέσιν τινὰ καὶ πῦρ οἷον διὰ κόρον ὑβρίξον" τὸ δὲ ἐκεῖ ὁμαλὸν καὶ ἠρεμαῖον καὶ τῇ τῶν ἄστρων πρόσφο-- ρον φύσει. τὸ δὲ δὴ μέγιστον, τὴν ψυχὴν ἐφεξῆς. τοῖς ἀρίστοις δυνάμει ϑαυμαστῇ κειμένην, πῶς ἐκ- φεύξεταί τι αὐτὴν εἰς τὸ μὴ εἶναι τῶν ἅπαξ ἐν αὐτῇ τεϑέντων; μὴ παντὸς δὲ δεσμοῦ σἴεσϑαι κρείτ- τονα εἶναι ἐκ ϑεοῦ ὡρμημένην, ἀνθρώπων ἀπείρων ἐστὶν αἰτίας τῆς συνεχούσης τὰ πάντα. ἄτοπον γὰρ τὴν καὶ ὁποσονοῦν χρόνον δυνηϑεῖσαν συνέχειν μὴ 16 καὶ ἀεὶ ποιεῖν τοῦτο, ὥσπερ βίᾳ τοῦ συνέχειν ys- γονότος καὶ τοῦ κατὰ φύσιν ἄλλου ἣ τούτου ὄντος, ὃ ἐν τῇ τοῦ παντός ἐστι φύσει καὶ ἐν τοῖς καλῶς τεϑεῖσιν, ἢ ὄντος τινὸς τοῦ βιασομένου καὶ διαλύ- covtog τὴν σύστασιν καὶ οἷον βασιλείας τινὸς καὶ P. 20 ἀρχῆς καταλύσοντος τὴν ψυχῆς φύσιν. τό vs μή- ποτὲ ἄρξασϑαι --- ἄτοπον γὰρ καὶ ἤδη εἴρηται — πίστιν καὶ περὶ τοῦ μέλλοντος ἔχει. διὰ τί γὰρ ἔσται, ὅτε καὶ οὐκ ἤδη; οὐ γὰρ ἐκτέτριπται τὰ στοιχεῖα, ὥσπερ ξύλα καὶ τὰ τοιαῦτα μενόντων δ᾽ 95 ἀεὶ καὶ τὸ πᾶν μένει. καὶ εἰ μεταβάλλοι ἀεί, τὸ πᾶν μένει" μένει γὰρ καὶ ἡ τῆς μεταβολῆς αἰτία. ἡ δὲ μετάνοια τῆς ψυχῆς ὅτι κενόν ἐστι δέδεικται, ὅτι ἄπονος καὶ ἀβλαβὴς ἡ διοίκησις" καὶ εἰ πᾶν οἷόν τε σῶμα ἀπολέσϑαι, οὐδὲν ἂν ἀλλοιότερον 80 αὐτῇ γίνοιτο. D. πῶς οὖν τὰ ἐκεῖ μέρη μένει, τὰ δὲ ἐνταῦϑα στοιχεῖά τε καὶ ξῷα οὐ μένει; ἢ [ὅτι], φησὶν ὃ 99 124 Enn. Il. Πλάτων, τὰ μὲν παρὰ 9:00 γεγένηται, τὰ δὲ év- ταῦϑα ξῷα παρὰ τῶν γενομένων παρ᾽ αὐτοῦ ϑεῶν" γενόμενα δὲ παρ᾽ ἐκείνου οὐ ϑεμιτὸν φϑείρεσϑαι. τοῦτο δὲ ταὐτὸν τῷ ἐφεξῆς μὲν τῷ δημιουργῷ εἶναι τὴν ψυχὴν τὴν οὐρανίαν, καὶ τὰς ἡμετέρας δέ: ἀπὸ δὲ τῆς οὐρανίας ἴνδαλμα αὐτῆς ἰὸν καὶ οἷον ἀπορ- θέον ἀπὸ τῶν ἄνω τὰ ἐπὶ γῆς ξῷα ποιεῖν. ψυχῆς οὖν μιμουμένης τοιαύτης τὴν ἐκεῖ, ἀδυνατούσης δὲ τῷ καὶ χείροσι σώμασι χρῆσϑαι πρὸς τὴν ποέησιν καὶ ἐν τόπῳ χείρονι καὶ τῶν εἰς τὴν σύστασιν ληφϑέντων ᾿οὐκ ἐθελόντων μένειν. τά τε foo ἐν- ταῦϑα οὐκ ἀεὶ δύναται μένειν, τά τε σώματα οὐχ ὁμοέως κρατοῖτο ἄν, ὡς ἂν ἄλλης ψυχῆς αὐτῶν προσεχῶς ἀρχούσης. τὸν δὲ ὅλον οὐρανὸν εἴπερ ἔδει μένειν, καὶ τὰ μόρια αὐτοῦ, τὰ ἄστρα τὰ ἐν αὐτῷ. ἔδει. ἢ πῶς dv ἔμεινε μὴ ὁμοίως καὶ τού- τῶν μενόντων; τὰ γὰρ ὑπὸ τὸν οὐρανὸν οὐκέτι οὐρανοῦ μέρη" ἢ οὐ μέχρι σελήνης ὁ οὐρανός. ἡμεῖς ὃὲ πλασϑέντες ὑπὸ τῆς διδομένης παρὰ τῶν ἐν οὐ- ρανῷ ϑεῶν ψυχῆς καὶ αὐτοῦ τοῦ οὐρανοῦ κατ’ ἐκείνην xol σύνεσμεν τοῖς σώμασιν: ἡ γὰρ ἄλλη ψυχή, xaO" ἣν ἡμεῖς, τοῦ εὖ εἶναι, οὐ τοῦ εἶναι p.100 αἰτέα. ἤδη γοῦν τοῦ σώματος ἔρχεται γενομένου μικρὰ ἐκ λογισμοῦ πρὸς τὸ εἶναι συνεπιλαμβανομένη. 6. ἀλλὰ πότερον πῦρ μόνον καὶ εἰ ἀπορρεῖ ἐκεῖθεν καὶ δεῖται τροφῆς νῦν σκεπτέον. τῷ μὲν οὖν Τιμαίῳ τὸ τοῦ παντὸς σῶμα πεποιηκότι πρῶ- τον ἐκ γῆς καὶ πυρός, ἵνα ὁρατόν τε ἢ διὰ τὸ πῦρ, στερεὸν δὲ διὰ τὴν γῆν. ἀκολουϑεῖν ἔδοξε καὶ τὰ ἄστρα ποιεῖν οὐ πᾶν, ἀλλὰ τὸ πλεῖστον πυρὸς ἔχειν, 80 ἐπειδὴ τὰ ἄστρα τὸ στερεὸν φαίνεται ἔχοντα. καὶ ἴσως ὀρϑῶς ἂν ἔχοι συνεπικρίναντος καὶ Πλάτωνος Q I, 5. 6. 125 τῷ εἰκότι. τὴν γνώμην ταύτην. παρὰ μὲν γὰρ τῆς αἰσϑήσεως κατά τὲ τὴν ὄψιν κατά τε τὴν τῆς ἁφῆς ἀντίληψιν πυρὸς ἔχειν τὸ πλεῖστον ἢ τὸ πᾶν φαί-- νεται, διὰ δὲ τοῦ λόγου ἐπισκοποῦσιν, εἰ τὸ στε- ρεὸν ἄνευ γῆς οὐκ ἂν γένοιτο, καὶ γῆς ἂν ἔχοι. ὕδατος δὲ καὶ ἀέρος τί ἂν δέοιτο; ἄτοπόν vs γὰρ δόξει ὕδατος εἶναι ἐν τοσούτῳ πυρί, ὃ vs ἀὴρ εἰ ἐνείη μεταβάλλοι ἂν εἰς πυρὸς φύσιν. ἀλλ᾽ εἰ δύο στερεὰ ἄκρων λόγον ἔχοντα δύο μέσων δεῖται, ἀπο-- 10 ρήσειεν ἄν τις, εἰ καὶ ἐν φυσικοῖς οὕτως" ἐπεὶ καὶ 15 20 25 30 γῆν ἄν τις ὕδατι μίξειεν οὐδενὸς δεηϑεὶς μέσου. εἰ δὲ λέγοιμεν “ἐνυπάρχει γὰρ ἤδη ἐν τῇ γῇ καὶ τῷ ὕδατι τὰ ἄλλα", δόξομεν ἴσως τι λέγειν" εἴποι δ᾽ ἄν τις "ἀλλ᾽ οὗ πρὸς τὸ συνδῆσαι συνιόντα τὰ δύο". ἀλλ᾽ ὅμως ἐροῦμεν ἤδη συνδεῖσϑαι τῷ ἔχειν éxd- τερον πάντα. ἀλλ᾽ ἐπισκεπτέον, εἰ ἄνευ πυρὸς οὐχ ὁρατὸν γῆ, καὶ ἄνευ γῆς οὐ στερεὸν πῦρ' εἰ γὰρ τοῦτο, τάχα ἂν οὐδὲν ἔχοι ἐφ᾽ ἑαυτοῦ τὴν αὑτοῦ οὐσίαν, ἀλλὰ πάντα μὲν μέμικται, λέγεται δὲ κατὰ τὸ ἐπικρατοῦν ἕκαστον. ἐπεὶ οὐδὲ τὴν γῆν ἄνευ ὑγροῦ φασι συστῆναι δύνασθαι" κόλλαν γὰρ εἶναι τῇ γῇ τὴν ὕδατος ὑγρότητα. ἀλλ᾽ εἰ καὶ δώσομεν οὕτως, ἀλλ᾽ ἕκαστόν ys ἄτοπον λέγοντα εἶναί τι ἐφ᾽ ἑαυτοῦ μὲν μὴ διδόναι σύστασιν αὐτῷ, μετὰ δὲ τῶν ἄλλων ὁμοῦ, οὐδενὸς ἑκάστου ὄντος. πῶς γὰρ ἂν εἴη γῆς φύσις καὶ τὸ τί ἦν εἶναι γῇ μηδενὸς ὄντος μορίου γῆς ὃ γῆ ἐστιν, εἰ μὴ καὶ ὕδωρ ἐνείη εἰς κόλλησιν; τί δ᾽ ἂν κολλήσειε μὴ Ὄντος ὅλως μεγέϑους, ὃ πρὸς ἄλλο μόριον συνεχὲς συνάψει; εἰ γὰρ καὶ ὁτιοῦν μέγεϑος γῆς αὐτῆς ἔσται, ἔσται γὴν φύσει καὶ ἄνευ ὕδατος εἶναι" dj, εἰ μὴ τοῦτο, οὐδὲν ἔσται, ὃ κολλήσεται ὑπὸ τοῦ ὕδατος. ἀέρος δὲ τέ Ῥ. 101 126 Enn. I. ἂν δέοιτο γῆς ὄγκος πρὸς τὸ εἶναι ἔτι ἀέρος μένον -- τος zov μεταβάλλειν; περὶ δὲ πυρὸς εἰς μὲν τὸ γῆ εἶναι οὐκ εἴρηται, εἰς δὲ τὸ δρατὴ εἶναι καὶ αὐτὴ καὶ τὰ ἄλλα: εὔλογον μὲν γὰρ συγχωρεῖν παρὰ φωτὸς τὸ ὁρᾶσϑαι γίνεσϑαι. οὐ γὰρ δὴ τὸ σκότος ὁρᾶσϑαι, ἀλλὰ μὴ ὁρᾶσϑαι φατέον, ὥσπερ τὴν ἀψο- φίαν μὴ ἀκούεσϑαι. ἀλλὰ πῦρ γε ἐν αὐτῇ οὐκ ἀνάγκη παρεῖναι" φῶς γὰρ ἀρκεῖ. χιὼν γοῦν καὶ τὰ ψυχρότατα πολλὰ λαμπρὰ πυρὸς ἄνευ. ἀλλ᾽ ἐνε- γένετο, φήσει τις, καὶ ἔχρωδσε πρὶν ἀπελθεῖν. καὶ περὶ ὕδατος δὲ ἀπορητέον, εἰ μὴ ἔστιν ὕδωρ. εἰ μὴ γῆς λάβοι." dio δὲ πῶς ἂν λέγοιτο μετέχειν γῆς εὔϑρυπτος ὦν; περὶ δὲ πυρός, εἰ 8 δεῖ αὐτῷ τὸ συνεχὲς παρ᾽ αὑτοῦ οὐκ ἔχοντι οὐδὲ τὸ διάστα.- TOv τριχῇ. ἡ δὲ στερεότης αὐτῷ, οὐ κατὰ τὴν διάστασιν τὴν τριχῇ, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἀντέρεισιν δη-- λονότι, διὰ τί οὐκ ἔσται qj φυσικὸν σῶμα; σκληρό- της δὲ γῇ μόνῃ. ἐπεὶ καὶ τὸ πυκνὸν τῷ χρυσῷ ὕδατι ὄντι προσγίνεται οὐ γῆς προσγενομένης, ἀλλὰ πυκνότητος ἢ πήξεως. καὶ πῦρ δὲ ἐφ᾽ αὑτοῦ διὰ τί ψυχῆς παρούσης οὐ συστήσεται πρὸς τὴν δύνα- μὲν αὐτῆς; καὶ too δὲ πύρινά ἐστι δαιμόνων. ἀλλὰ κινήσομεν τὸ [τὸ] πᾶν ξῷον ἐκ πάντων τὴν σύστα- σιν ἔχειν; ἢ τὰ ἐπὶ γῆς τις ἐρεῖ, γῆν δὲ εἰς τὸν οὐρανὸν αἴρειν παρὰ φύσιν εἶναι καὶ ἐναντίον τοῖς ὑπ᾽ αὐτῆς τεταγμένοις" συμπεριάγειν δὲ τὴν ταχί- ότην φορὰν γεηρὰ σώματα οὐ πιϑανὸν εἶναι ἐμ-- πόδιόν τε καὶ πρὸς τὸ φανὸν καὶ τεῦ τοῦ τοῦ ἐκεῖ πυρός. 1. ἴσως οὖν βέλτιον χρὴ ἀκούειν τοῦ Πλάτωνος λέγοντος ἐν μὲν τῷ παντὶ κόσμῳ δεῖν εἶναι τὸ τοι- οὔτον στερεόν, τὸ ἀντίτυπον ὄν, ἵνα vs ἡ γῇ ἐν μέσῳ 5 10 20 30 σι 10 I, 6. 7. 127 ἱδρυμένη ἐπιβάϑρα καὶ τοῖς ἐπ᾽ αὐτῆς βεβηκόσιν ἑδραία ἧ, τά vs ξῷα τὰ ἐπ᾽ αὐτῆς ἐξ ἀνάγκης τὸ τοιοῦτο στερεὸν ἔχῃ [παρὰ γῆς], ἡ δὲ γῆ τὸ μὲν εἶναι συνεχὴς παρ᾽ αὑτῆς ἔχοι, ἐπιλάμποιτο δὲ ὑπὸ πυρός" μετέχειν δὲ ὕδατος πρὸς τὸ μὴ αὐχμηρὸν καὶ μερῶν πρὸς τὸ μὴ κωλύεσϑαι συναγωγήν" ἀέρα δὲ κουφίξειν γῆς ὄγκους" μεμῖχϑαι δὲ τῷ ἄνω πυρὶ οὐκ ἐν τῇ συστάσει τῶν ἄστρων τὴν γῆν, ἀλλ᾽ ἐν κόσμῳ γενομένου ἑκάστου καὶ τὸ πῦρ ἀπολαῦσαί τι τῆς γῆς, ὥσπερ καὶ τὴν γὴν τοῦ πυρὸς καὶ ἕκα- στον ἑκάστων, οὐχ ὡς τὸ ἀπολαῦσαν γενέσϑαι ἐξ ^w e MJ - ἀμφοῖν, ἑαυτοῦ τε καὶ ov μετέσχεν, ἀλλὰ κατὰ τὴν 15 20 2b 30 ἐν κόσμῳ κοινωνίαν, ὃν ὅ ἐστι, λαβεῖν οὐκ αὐτὸ ἀλλά τι αὐτοῦ, οἷον οὐκ ἀέρα, ἀλλ᾽ ἀέρος τὴν &xa- λότητα καὶ πυρὸς τὴν λαμπρότητα" τὴν δὲ μῖξιν πάντα διδόναι καὶ τὸ συναμφότερον τότε ποιεῖν, οὐ γῆν μόνον καὶ τὴν πυρὸς φύσιν, τὴν στερεότητα ταύτην καὶ τὴν πυκνότητα. μαρτυρεῖ δὲ καὶ αὐτὸς τούτοις. εἰπών φῶς ἀνῆψεν ὁ ϑεὸς περὶ τὴν δευ- τέραν ἀπὸ γῆς περιφυράν᾽, τὸν ἥλιον λέγων, καὶ λαμπρότατόν που λέγει ἀλλαχοῦ τὸν ἥλιον, τὸν αὐ- τὸν δὲ Aevxóvarov, ἀπάγων ἡμᾶς τοῦ ἄλλο τι νο- μίξζειν ἢ πῦρ εἶναι. πῦρ δὲ οὐδετέρων τῶν εἰδῶν αὐτοῦ τῶν ἄλλων, ἀλλὰ τὸ φῶς, ὅ φησιν ἕτερον φλογὸς εἶναι, ϑερμὸν δὲ προσηνῶς μόνον᾽ τοῦτο δὲ τὸ φῶς σώμα εἶναι, ἀποστίλβειν δὲ ἀπ᾽ αὐτοῦ τὸ ὁμώνυμον αὐτῷ φῶς, ὃ δή φαμὲν καὶ ἀσώματον εἶναι" τοῦτο δὲ ἀπ᾽ ἐκείνου τοῦ φωτὸς παρέχεσϑαι, p. 102 ἐκλάμπον ἐξ ἐκείνου ὥσπερ ἄνϑος ἐκείνου καὶ στιλ- πϑνότητα, ὃ δὴ καὶ εἶναι τὸ ὄντως λευκὸν σώμα. ἡμεῖς δὲ. τὸ γεηρὸν πρὸς τὸ χεῖρον λαμβάνοντες, vov Πλάτωνος κατὰ τὴν στερεότητα λαβόντος τὴν 128 'Enn. II. γῆν, ἕν τι δὴ γῆν óvouatoucev ἡμεῖς διαφορὰς γῆς ἐκείνου τιϑεμένου. τοῦ δὴ τοιούτου πυρὸς τοῦ φῶς παρέχοντος τὸ χαϑαρώτατον ἐν τῷ ἄνω τόπῳ κει- μένου καὶ κατὰ φύσιν ἐκεῖ ἰδρυμένου, ταύτην τὴν φλόγα οὐκ ἐπιμίγνυσϑαι τοῖς ἐκεῖ ὑποληπτέον, ἀλλὰ φϑάνουσαν μέχρι τινὸς ἀποσβέννυσϑαι ἐντυχοῦσαν πλείονι ἀέρι ἀνελθοῦσαν τὲ μετὰ γῆς ῥίπτεσθαι κάτω οὐ δυναμένην ὑπερβαίνειν πρὸς τὸ ἄνω, κάτω δὲ τῆς σελήνης ἴστασϑαι, ὥστε καὶ λεπτότερον ποιεῦν τὸν ἐκεῖ ἀέρα καὶ φλόγα, εἰ μένοι, μαραινομένην εἰς τὸ πρᾳότερον γίγνεσϑαι καὶ τὸ λαμπρὸν μὴ ἔχειν ὅσον εἰς τὴν ξέσιν, ἀλλ᾽’ ἢ ὅσον παρὰ τοῦ φωτὸς τοῦ ἄνω ἐναυγάξεσϑαι" τὸ δὲ φῶς [τὸ] ἐκεῖ, τὸ μὲν ποικιλϑὲν ἐν λόγοις τοῖς ἄστροις, ὥσπερ ἐν τοῖς μεγέϑεσιν, οὕτω καὶ ἐν ταῖς χρόαις τὴν διαφορὰν ἐργάσασϑαι, τὸν δ᾽ ἄλλον οὐρανὸν εἶναι καὶ αὐτὸν τοιούτου φωτός, μὴ ὁρᾶσϑαι δὲ λεπτότητι τοῦ σώ- ματος καὶ διαφανείᾳ οὐκ ἀντιτύπῳ, ὥσπερ καὶ τὸν καϑαρὸν ἀέρα, προσέτι δὲ τούτοις καὶ τῷ πόρρω. .. 8. τούτου δὴ μείναντος ἄνω τοῦ τοιούτου φω- τὸς ἐν ᾧ τέτακται καϑαροῦ ἐν καϑαρωτάτῳ, τίς ἂν τρόπος ἀπορροῆς ἀπ᾽ αὐτοῦ ἂν γένοιτο; οὐ γὰρ δὴ πρὸς τὸ κάτω πέφυκεν ἀπορρεῖν ἡ τοιαύτη φύσις, οὐδ᾽ αὖ τί ἐστιν ἐκεῖ τῶν βιαζομένων ὠϑεῖν πρὸς τὸ κάτω. πᾶν δὲ σῶμα μετὰ ψυχῆς ἄλλο καὶ οὐ ταύ- τόν, οἷον μόνον Qv: τοιοῦτον δὲ τὸ ἐκεῖ, οὐχ οἷον τὸ μόνον. τό τε γειτονοῦν εἴτε ἀὴρ εἴτε πῦρ εἴη, ἀὴρ μὲν τί ἂν ποιήσειε; πῦρ δὲ οὐδ᾽ ἂν ἐναρμόσειξ πρὸς τὸ ποιῆσαι, οὐδ᾽ ἂν ἐφάψαιτο εἰς τὸ δρᾶσαι" τῇ ῥύμῃ τε γὰρ παραλλάξειεν ἂν πρὶν παϑεῖν ἐκεῖνο, ἔλαττόν τε, ἰσχύον τε οὐκ ἴσα τοῖς ἐνθάδε. εἶτα καὶ τὸ ποιῆσαι ϑερμῆναί ἐστι δεῖ δὲ τὸ ϑερμαν-- 25 80 10 15 20 25 I, 7. 8—1l, 1. 129 ϑησόμενον μὴ ϑερμὸν παρ᾽ αὑτοῦ εἶναι. εἰ δέ τι φϑαρήσεται παρὰ πυρός, ϑερμανϑῆναι δεῖ πρότερον αὐτὸ καὶ παρὰ φύσιν αὐτὸ ἐν τῷ ϑερμαίνεσϑαι γένεσϑαι. οὐδὲν δεῖ τοίνυν ἄλλου σώματος τῷ οὐ- ouv, ἵνα μένῃ, οὐδ᾽ αὖ, ἵνα κατὰ φύσιν [ἢ] ἡ περιφορά' οὐ γάρ πω δέδεικται ἐπ᾽ εὐθείας οὖσα ἡ κατὰ φύσιν αὐτῷ φορά" ἢ γὰρ μένειν 1: περι-- φέρεσϑαι κατὰ φύσιν αὐτοῖς" αἱ δ᾽ ἄλλαι βιασϑέν-- τῶν. οὐ τοίνυν οὐδὲ τροφῆς δεῖσθαι φατέον τὰ ἐκεῖ, οὐδὲ ἀπὸ τῶν τῇδε περὶ ἐκείνων ἀποφαντέον obvs ψυχὴν τὴν αὐτὴν τὴν συνέχουσαν ἐχόντων οὔτε τὸν αὐτὸν τόπον οὔτε αἰτίας οὔσης ἐκεῖ, δι᾽ ἣν τὰ τῇδε τρέφεται συγκρίματα ἀεὶ ῥέρωτα, τήν 8 ^ d , 4 3 e ^ τὸ μεταβολὴν τῶν τῇδε σωμάτων ἀφ᾽ αὑτῶν μετα-- p. 103 βάλλειν ἄλλης ἐπιστατούσης φύσεως αὐτοῖς, 7 ὑπ᾽ ἀσϑενείας οὐκ οἷδε κατέχειν ἐν τῷ εἶναι, μιμεῖται δὲ ἐν τῷ γίγνεσϑαι ἢ γεννᾶν τὴν πρὸ αὐτῆς φύ- σιν. τὸ δὲ μὴ ὡσαύτως πάντη, ὥσπερ τὰ νοητά, εἴρηται. II. ΠΕΡῚ ΤΗΣ KTKAOSOPIAZ. l. Διὰ τί κύχλῳ κινεῖται; ὅτι νοῦν μιμεῖται. p. 101 καὶ τίνος ἡ κίνησις; ψυχῆς ἢ σώματος; [ἢ ψυχῆς]. τί οὖν; ὅτι ψυχὴ ἐν αὑτῇ ἔστι καὶ πρὸς αὑτὴν ἀεὶ σπεύδει ἱέναι; ἢ ἔστιν ἐν αὑτῇ οὐ συνεχὴς οὖσα; ἢ φερομένη συμφέρει; ἀλλ᾽ ἔδει συμφέρουσαν μη- κέτι φέρειν, ἀλλ᾽ ἐνηνοχέναι, τουτέστι στῆναι μᾶλ- λον ποιῆσαι καὶ μὴ ἀεὶ κύκλῳ. ἢ καὶ αὐτὴ στή- σεται d$, εἰ κινεῖται, οὔτι γε τοπικῶς. πῶς οὖν τοπικῶς κινεῖ αὐτὴ ἄλλον τρόπον κινουμένη; ἢ ἴσως PrLoTrIN. 9 [ 4 p. 108 130 Enn. Il. οὐδὲ τοπικὴ ἡ κύκλῳ, ἀλλ᾽ εἰ ἄρα κατὰ συμβεβηκός. ποία οὖν τις; εἰς αὑτὴν συναισϑητικὴ καὶ συννοη- τικὴ καὶ ξωτικὴ καὶ οὐδαμοῦ ἔξω οὐδ᾽ ἄλλοϑι κατὰ τὸ πάντα δεῖν περιλαμβάνειν" vov γὰρ ξώου τὸ κύριον περιληπτικὸν καὶ ποιοῦν ἕν. οὐ περιλήψεται δὲ ξωτικῶς, εἰ μένοι, οὐδὲ σώσει τὰ ἔνδον σῶμα ἔχον᾽ καὶ γὰρ σώματος ζωὴ [ἡ] κίνησις. εἰ οὖν καὶ τοπική, ὡς δυνήσεται κινήσεται καὶ οὐχ ὡς ψυχὴ μόνον, ἀλλ᾽ ὡς σῶμα ἔμψυχον καὶ ὡς ξῴον᾽ ὥστε εἶναι μικτὴν ἐκ σωματικῆς καὶ ψυχικῆς. τοῦ μὲν σώματος εὐθὺ φερομένου φύσει, τῆς δὲ ψυχῆς κατεχούσης, ἐκ δ᾽ ἀμφοῖν γενομένην φερομένου ve καὶ μένοντος. εἰ δὲ σώματος ἡ κύκλῳ λέγοιτο, πῶς παντὸς εὐθυποροῦντος [ὡς] καὶ τοῦ πυρός; ἢ εὐϑυ- πορεῖ, ἕως ἂν ἥκῃ εἰς τὸ οὗ τέτακται" ὡς γὰρ ἂν ταχϑῆ, οὕτω δοκεῖ καὶ ἑστάναι κατὰ φύσιν καὶ φέρεσϑαι εἰς ὃ ἐτάχϑη. διὰ τί οὖν οὐ μένει ἐλϑόν; ρα, ὅτι ἡ φύσις τῷ πυρὶ ἐν κινήσει; εἰ οὖν μὴ κύκλῳ, σκεδασϑήσεται ἐπ᾿ εὐθύ" δεῖ ἄρα κύκλῳ. ἀλλὰ τοῦτο προνοίας" μᾶλλον δ᾽ αὐτῷ παρὰ τῆς προνοίας᾽ ὥστε, εἰ ἐκεῖ γένοιτο, κύκλῳ κινεῖσθαι ἐξ αὐτοῦ. ἢ ἐφιέμενον τοῦ εὐϑέος οὐκ ἔχον οὐκέτι τόπον ὥσπερ περιολισϑάνον ἀνακάμπτει ἐν οἷς τόποις δύναται. οὐ γὰρ ἔχει τόπον μεϑ᾽ avro: οὗτος γὰρ ἔσχατος. ϑεῖ οὖν ἐν ᾧ ἔχει καὶ αὐτὸ αὑτοῦ τόπος, οὐχ ἵνα μένῃ [ἐκεῖ] γεγενημένον, ἀλλ᾽ ἵνα φέρηται. καὶ κύκλου δὲ τὸ μὲν κέντρον μένει κατὰ φύσιν, ἡ δὲ ἔξωϑεν περιφέρεια εἰ μένοι, κέντρον ἔσται μέγα. μᾶλλον οὖν ἔσται περὶ τὸ κέντρον καὶ ξῶντι καὶ κατὰ φύσιν δὲ ἔχοντι σώματι. οὕτω γὰρ συννεύδει πρὸς τὸ κέντρον, οὐ τῇ συν- ιξήδει — ἀπολεῖ γὰρ τὸν κύκλον --- ἀλλ᾽ ἐπεὶ τοῦτο 20 25 30 10 18 20 2b 30 Il, 1. 2. 131 οὐ δύναται, τῇ περιδινήσει" οὕτω γὰρ μόνως ἀπο-- πληρώσει τὴν ἔφεσιν. εἰ ψυχὴ δὲ περιάγοι, οὐ καμεῖται" οὐ γὰρ ἕλκει, οὐδὲ παρὰ φύσιν" ἡ γὰρ φύσις τὸ ὑπὸ ψυχῆς τῆς πάσης ταχϑέν. ἔτι παν- ταχοῦ οὖσα ἡ ψυχὴ ὅλη καὶ οὐ διειλημμένη ἡ τοῦ παντὸς κατὰ μέρος δίδωσι καὶ τῷ οὐρανῷ, ὡς δύναται, πανταχοῦ εἶναι" δύναται δὲ τῷ πάντα μετιέναι καὶ ἐπιπορεύεσϑαι. ἔστη μὲν γάρ. εἴ που ἑστῶσα ἦν ἡ ψυχή, ἐλθὼν ἐκεῖ" νῦν δέ, ἐπειδὴ -,» e m 4 5 8.» πᾶσά ἐστιν αὑτῆς, παντὸς ἐφίεται. τί ovv; οὐδέ- ποτὲ τεύξεται; ἢ οὕτως ἀεὶ τυγχάνει. μᾶλλον δὲ 9 M] e 3 » 3 ἃ - 9 3» 3 αὐτὴ πρὸς αὑτὴν ἄγουσα ἀεὶ ἐν τῷ ἀεὶ ἄγειν ἀεὶ ^ 3 3 ^ ^ 9 M M .e b] κινεῖ, καὶ ovx ἀλλαχοῦ κινοῦσα ἀλλὰ πρὸς αὑτὴν ἐν τῷ αὐτῷ, οὐκ ἐπ’ εὐϑὺ ἀλλὰ κύκλῳ ἄγουσα δίδωσιν αὐτῷ οὗ ἂν ἥκῃ ἐκεῖ ἔχειν αὐτήν. εἰ δὲ μένοι, ὡς ἐκεῖ οὔσης μόνον , οὗ ἕκαστον μένει, στήσεται. εἰ οὖν μὴ ἐκεῖ μόνον ὁπουοῦν, πανταχοῦ οἰσθήσεται καὶ οὐκ ἔξω" κύκλῳ ἄρα. 2. τὰ οὖν ἄλλα πῶς; ἢ οὐχ ὅλον ἕκαστον, μέρος δὲ καὶ κατεχόμενον μερικῷ τόπῳ. ἐκεῖνο δὲ ὅλον καὶ οἷον τόπος καὶ οὐδὲν κωλύει" αὐτὸ γὰρ τὸ πᾶν. πῶς οὖν ἄνϑρωποι; ἤ, ὅσον παρὰ τοῦ παντός, μέρος, ὅσον δὲ αὐτοί, οἰκεῖον ὅλον. εἰ οὖν παν- ταχοῦ οὗ ἂν ἢ ἔχει αὐτήν, τί δεῖ περιιέναι; ἢ ὅτι μὴ μόνον ἔχει. εἰ δὲ ἡ δύναμις αὐτῆς περὶ τὸ J A , ^9 7 , Ἁ 2 e , μέσον, καὶ ταύτῃ ἂν κύκλῳ" μέσον δὲ οὐχ ὡσαύτως σώματος καὶ φύσεως ψυχῆς ληπτέον, ἀλλ᾽ ἐκεῖ μὲν μέσον, ἀφ᾽ οὗ ἡ ἄλλη, τοπικῶς δὲ σώματος. ἀνά- λογον οὖν δεῖ [λαβεῖν] τὸ μέσον. ὡς γὰρ ἐκεῖ, οὕτως καὶ ἐνταῦϑα μέσον δεῖ εἶναι. ὃ μόνως ἐστὶ μέσον σώματος σφαιρικοῦ" ὡς γὰρ ἐκεῖνο περὶ αὑτό, οὕτω καὶ τοῦτο. εἰ δὴ ψυχή ἐστι περιϑέουσα τὸν 9* p. 109 132 Enn. Il. ϑεόν, ἀμφαγαπάξεται καὶ περὶ αὐτὸν ὡς οἷόν τε αὐτῇ ἔχει ἐξήρτηται γὰρ αὐτοῦ πάντα. ἐπεὶ οὖν οὐκ ἔστι πρὸς αὐτόν, περὶ αὐτόν. πῶς οὖν οὐ πᾶσαι οὕτως; ἢ ἑκάστη ὅπου ἐστὶν οὕτως. διὰ τί οὖν οὐ καὶ τὰ σώματα ἡμῶν οὕτως; ὅτι τὸ εὐϑύ- πορον προσήρτηται καὶ πρὸς ἄλλα αἵ ὁρμαὶ καὶ τὸ σφαιροειδὲς ἡμῶν οὐκ εὔτροχον᾽ γεηρὸν ydg: ἐκεῖ δὲ συνέπεται λεπτὸν καὶ sÜx(vqvov: διὰ τί γὰρ ἂν καὶ σταίη ἡντιναοῦν κίνησιν τῆς ψυχῆς κινουμένης; ἴσως δὲ καὶ παρ᾽ ἡμῖν τὸ πνεῦμα τὸ περὶ τὴν ψυχὴν ταὐτὸ ποιεῖ. εἰ γὰρ ἔστιν ὁ ϑεὸς ἐν πᾶσι, τὴν συνεῖναι βουλομένην ψυχὴν περὶ αὐτὸν δεῖ γίνεσϑαι᾽ οὐ γάρ πῃ. καὶ Πλάτων δὲ τοῖς ἄστροις οὐ μόνον τὴν μετὰ τοῦ ὅλου σφαιρικὴν κίνησιν, ἀλλὰ καὶ ἑκάστῳ δέδωσι τὴν περὶ τὸ κέντρον αὐτῶν ἕκαστον γὰρ οὗ ἔστι περιειληφὸς τὸν ϑεὸν ἀγάλλεται οὐ λογισμῷ ἀλλὰ φυσικαῖς ἀνάγκαις. 8. ἔστω δὲ καὶ ὧδε" τῆς ψυχῆς ἡ μέν τις δύ-- ναμις ἡ ἐσχάτη ἀπὸ γῆς ἀρξαμένη καὶ δι’ ὅλου διαπλακεῖσαά ἐστιν, ἡ δὲ αἰσϑάνεσϑαι πεφυκυῖα καὶ ἡ λόγον δοξαστικὸν δεχομένη πρὸς τὸ ἄνω ἐν ταῖς σφαίραις ἑαυτὴν ἔχει ἐποχουμένη καὶ τῇ προτέρᾳ καὶ δύναμιν διδοῦσα παρ᾽ αὑτῆς εἰς τὸ ποιεῖν ξωτικωτέραν. κινεῖται οὖν ὑπ’ αὐτῆς κύκλῳ περι- ἐχούσης καὶ ἐφιδρυμένης παντὶ ὅσον αὐτῆς εἰς τὰς σφαίρας ἀνέδραμε. κύκλῳ οὖν ἐκείνης περιεχούσης συννεύουσα ἐπιστρέφεται πρὸς αὐτήν, ἡ δὲ ἐπι- στροφὴ αὐτῆς περιάγει τὸ σῶμα, ἐν ᾧ ἐμπέπλεκται. ἑκάστου γὰρ μορίου κἂν ὁπωσοῦν κινηϑέντος ἐν σφαίρᾳ, εἰ μένον κινοῖτο, ἔσεισεν ἐν ᾧ ἔστι καὶ τῇ σφαίρᾳ κίνησις γένεται. καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν σωμάτων τῶν ἡμετέρων τῆς ψυχῆς ἄλλως κινουμένης, οἷον 5 20 80 10 15 20 25 II, 2. 3. ΠῚ, 1. 133 ἐν χαραῖς xal τῷ φανέντι ἀγαϑῷ. τοῦ σώματος ἡ κίνησις καὶ τοπικὴ γίνεται. ἐκεῖ δὴ ἐν ἀγαϑῷ γινομένη ψυχὴ καὶ αἰσϑητικωτέρα γενομένη κινεῖται πρὸς τὸ ἀγαϑὸν καὶ σείει ὡς πέφυκεν ἐκεῖ τοπικῶς δ - e ' $ κ᾿ -— 3 3 τὸ σῶμα. ἥ τὸ αἰσϑητικὴ ἀπὸ τοῦ ἄνω cv καὶ αὐτὴ τὸ ἀγαϑὸν λαβοῦσα καὶ τὰ αὑτῆς ἠἡσϑεῖσα διώκουσα αὐτὸ ὃν πανταχοῦ πρὸς τὸ πανταχοῦ συμφέρεται. ὁ δὲ νοῦς οὔπω κινεῖται' ἕστηκε γὰρ καὶ κινεῖται" περὶ αὑτὸν γάρ. οὕτως οὖν καὶ τὸ - ^ , - e, eros πᾶν τῷ κύκλῳ κινεῖσθαι ἅμα καὶ ἕστηκεν. II. ΠΕΡῚ TOY EI IIOIEI TA AZTPA. 1. Ὅτι ἡ τῶν ἄστρων φορὰ σημαίνει περὶ ἕκαστον τὰ ἐσόμενα. ἀλλ᾽ οὐκ αὐτὴ πάντα ποιεῖ, ὡς τοῖς πολλοῖς δοξάξεται, εἴῤηται μὲν πρότερον ἐν ἄλλοις, καὶ πίστεις τινὰς παρείχετο ὁ λόγος, λεκτέον δὲ καὶ νῦν ἀκριβέστερον διὰ πλειόνων" οὐ γὰρ μικρὸν τὸ ἢ ὧδε ἢ ὧδε ἔχειν δοξάξειν. τοὺς δὴ πλανήτας φερομένους ποιεῖν λέγουσιν οὐ μόνον τὰ ἄλλα, πενίας καὶ πλούτους καὶ ὑγιείας καὶ νόσους, ἀλλὰ καὶ αἴσχη καὶ κάλλη αὖ, καὶ δὴ τὸ μέγιστον, καὶ κακίας καὶ ἀρετὰς καὶ δὴ καὶ τὰς ἀπὸ τούτων πράξεις x«9' ἕκαστα ἐπὶ καιρῶν ἑκάστων, ὥσπερ ϑυμουμένους εἰς ἀνθρώπους, ἐφ᾽ οἷς μηδὲν αὐτοὶ oí ἄνϑρωποι ἀδικοῦσιν οὕτω παρ᾽ αὐτῶν κατε- ,σκευασμένοι, ὡς ἔχουσι" καὶ τὰ λεγόμενα ἀγαϑὰ διδόναι οὐκ ἀγασϑέντας τῶν λαμβανόντων, ἀλλ᾽ αὐτοὺς ἢ κακουμένους κατὰ τοὺς τόπους τῆς φορᾶς Ἢ * 7-9 ^ 3 » ϑ 1 LJ ἢ «v ᾿εὐπαϑοῦντας καὶ «v ἄλλους αὐτοὺς ταῖς δια- p. 137 p. 138 134 Enn. Il. νοίαις γιγνομένους ὅταν τε ἐπὶ κέντρων οὖσι xal ἀποκλίνοντας ἄλλους" τὸ δὲ μέγιστον, τοὺς μὲν κακοὺς αὐτῶν λέγοντες, τοὺς δ᾽ ἀγαϑοὺς δἶναι, ὅμως καὶ τοὺς κακοὺς αὐτῶν λεγομένους ἀγαϑὰ διδόναι, τοὺς δὲ ἀγαϑοὺς φαύλους γίνεσθαι" ἔτι δὲ ἀλλήλους ἰδόντας ποιεῖν ἕτερα, μὴ ἰδόντας δὲ ἄλλα, ὥσπερ οὐχ αὑτῶν ὄντας ἰδόντας μὲν ἄλλους, μὴ ἰδόντας δὲ ἑτέρους" καὶ τόνδε μὲν ἰδόντα ἀγαϑὸν εἶναι, εἰ δ᾽ ἄλλον ἴδοι, ἀλλοιοῦσϑαι" καὶ ἄλλως μὲν ὁρᾶν, εἰ κατὰ σχῆμα τόδε ἡ ὄψις, ἄλλως δέ, εἰ 10 κατὰ τόδε" ὁμοῦ τὲ πάντων τὴν κρᾶσιν ἑτέραν γίγνεσϑαι, ὥσπερ ἐξ ὑγρῶν διαφόρων τὸ κρᾶμα ἕτερον παρὰ τὰ μεμιγμένα. ταῦτα οὖν καὶ τὰ τοι- αὖὗτα δοξαξόντων περὶ ἑκάστου λέγειν ἐπισκοπου- μένους προσήκει. ἀρχὴ δ᾽ ἂν εἴη προσήκουσα αὕτη" 2. πότερα ἔμψυχα νομιστέον ἢ ἄψυχα ταῦτα τὰ φερόμενα; εἰ μὲν γὰρ ἄψυχα, οὐδὲν ἀλλ᾽ ἢ ϑερμὰ καὶ ψυχρὰ παρεχόμενα, εἰ δὴ καὶ ψυχρὰ ἄττα τῶν ἄστρων φήσομεν, ἀλλ᾽ οὖν ἐν τῇ τῶν σωμάτων ἡμῶν φύσει στήσουσι τὴν δόσιν φορᾶς δηλονότι σωματικῆς εἰς ἡμᾶς γινομένης, ὡς μηδὲ πολλὴν τὴν παραλλαγὴν τῶν σωμάτων γίγνεσθαι τῆς v' ἀπορροῆς ἑκάστων τῆς αὐτῆς οὔσης καὶ δὴ ὁμοῦ εἰς ἕν ἐπὶ γῆς μιγνυμένων, ὡς μόνον κατὰ τοὺς τόπους τὰς διαφορὰς γίγνεσϑαι ἐκ τοῦ ἐγγύϑεν καὶ πόρρωθεν πρὸς τὴν φοράν, διδόντος καὶ τοῦ ψυχροῦ ὡσαύτως. σοφοὺς δὲ καὶ ἀμαϑεῖς καὶ γραμ- ματικοὺς ἄλλους, τοὺς δὲ ῥήτορας, τοὺς δὲ κιϑα- 20 ριστὰς καὶ τὰς ἄλλας τέχνας, ἔτι δὲ πλουσίους καὶ πένητας, πῶς; καὶ τὰ ἄλλα, ὅσα μὴ ἐκ σωμάτων κράσεως τὴν αἰτίαν ἔχει τοῦ γίγνεσϑαι; οἷον καὶ ἀδελφὸν τοιόνδε καὶ πατέρα καὶ υἱὸν γυναῖκά τε 80 II, 1-- 8. 135 καὶ τὸ νῦν εὐτυχῆσαι καὶ στρατηγὸν καὶ βασιλέα γενέσθαι, εἰ δ᾽ ἔμψυχα ὄντα προαιρέδει ποιεῖ, τί παρ᾽ ἡμῶν παϑόντα κακὰ ἡμᾶς ποιεῖ ἑκόντα, καὶ ταῦτα ἐν ϑείῳ τόπῳ ἵδρυμένα καὶ αὐτὰ ϑεῖα ὄντα, 5 οὐδὲ ydo, δι᾽ ἃ ἄνϑρωποι γίνονται κακοί, ταῦτα ἐκείνοις ὑπάρχει, οὐδέ ye ὅλως γένεται ἢ ἀγαϑὸν ἢ κακὸν αὐτοῖς ἡμῶν ἢ εὐπαϑούντων ἢ κακὰ πασχόντων. 9. ἀλλ᾽ οὐχ ἑκόντες ταῦτα, ἀλλ᾽ ἠναγκασμένοι 10 τοῖς τόποις καὶ τοῖς σχήμασιν. ἀλλ᾽ εἰ ἠναγκα- σμένοι, τὰ αὐτὰ δήπουϑεν ἐχρῆν ἅπαντας ποιεῖν ἐπὶ τῶν αὐτῶν τόπων καὶ σχημάτων γιγνομένους. νῦν δὲ τί διάφορον πέπονθεν ὅδε τόδε τὸ τμῆμα τοῦ τῶν ξῳδίων κύκλου παριὼν καὶ αὖ τόδε; οὐ 15 γὰρ δὴ οὐδ᾽ ἐν αὐτῷ τῷ ξῳδίῳ γίγνεται, ἀλλ᾽ ὑπ᾽ αὐτὸ πλεῖστον ἀπέχων, καὶ καϑ' ὁποῖον ἂν γίγνηται κατὰ τὸν οὐρανὸν ὦν. γελοῖον γὰρ xa9' ἕκαστον οὖν τις παρέρχεται ἄλλον καὶ ἄλλον γίγνεσϑαι καὶ διδόναι ἄλλα καὶ ἄλλα' ἀνατέλλων δὲ καὶ ἐπὶ 40 κέντρου γεγονὼς καὶ ἀποκλίνας [πῶς] ἄλλος; οὐ γὰρ δὴ τοτὲ μὲν ἥδεται ἐπὶ τοῦ κέντρου ὦν, τοτὲ ὃὲ λυπεῖται ἀποκλίνας ἢ ἀργὸς γένεται, οὐδ᾽ αὖ ϑυμοῦται ἀνατείλας ἄλλος, πραὔνεται δὲ ἀποκλίνας, εἷς δέ τις αὐτῶν καὶ ἀποκλίνας ἀμείνων. ἔστι γὰρ 25 ἀεὶ ἕκαστος καὶ ἐπίκεντρος ἄλλοις ἀποκλίνας ἄλλοις καὶ ἀποκχλένας ἑτέροις ἐπίκεντρος ἄλλοις καὶ οὐ δήπου κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον χαίρει ve καὶ λυπεῖται καὶ ϑυμοῦται καὶ πρᾷός ἐστι. τὸ δὲ τοὺς μὲν αὐτῶν χαίρειν λέγειν δύνοντας, τοὺς δὲ ἐν ἀνατολαῖς 80 ὄντας: πῶς οὐκ ἄλογον; καὶ γὰρ οὕτω συμβαίνει ἅμα τε λυπεῖσθαι καὶ χαίρειν. εἶτα διὰ τί ἡ ἐκεί- νῶν λύπη ἡμᾶς κακώσει; ὅλως δὲ οὐδὲ λυπεῖσϑαι p. 139 136 Enn. Il. οὐδ᾽ ἐπὶ καιροῦ χαίρειν αὐτοῖς δοτέον, ἀλλ᾽ ἀεὶ τὸ (Asov ἔχειν χαίροντας ἐφ᾽ οἷς ἀγαϑοῖς ἔχουσι καὶ ἐφ᾽ οἷς ὁρῶσι. βίος γὰρ ἑκάστου ἐφ᾽ αὑτοῦ ἑκάστῳ καὶ ἐν τῇ ἐνεργείᾳ τὸ &U- τὸ δὲ οὐ πρὸς ἡμᾶς. καὶ μάλιστα τοῖς οὐ κοινωνοῦσιν ἡμῖν ξῴοις κατὰ συμ-- βεβηκός., οὐ προηγούμενον [δὲ] οὐδὲ ὅλως, τὸ ἔργον πρὸς ἡμᾶς, εἰ ὥσπερ ὄρνισι κατὰ συμβεβηκὸς τὸ σημαίνειν. 4. κἀκεῖνο δὲ ἄλογον, τόνδε μὲν τόνδε ὁρῶντα χαίρειν, τόνδε δὲ τόνδε τοὐναντίον" τίς γὰρ αὐτοῖς ἔχϑοα ἢ περὶ τένων; διὰ τί δὲ τρέγωνος μὲν ὁρῶν ἄλλως. ἐξ ἐναντίας δὲ ἢ τετράγωνος ἄλλως; διὰ τί δὲ ὡδὶ μὲν ἐσχηματισμένος ὁρᾷ, κατὰ δὲ τὸ ἑξῆς ξῴδιον ἐγγυτέρω ὧν μᾶλλον οὐχ ὁρᾶ; ὅλως δὲ τές καὶ ὁ τρόπος ἔσται τοῦ ποιεῖν ἃ λέγονται ποιεῖν; πῶς τε χωρὶς ἕκαστος καὶ ἔτι πῶς ὁμοῦ πάντες ἄλλο ἐκ πάντων; οὐ γὰρ δὴ συνϑέμενοι πρὸς ἀλλή- λους οὕτω ποιοῦσιν εἰς ἡμᾶς τὰ δόξαντα ὑφεὶς ἕκα- στός τι τῶν ἀφ᾽ αὑτοῦ, οὐδ᾽ αὖὐ᾽ ἄλλος ἐκώλυσε τὴν τοῦ ἑτέρου δόσιν γενέσϑαι βιασάμενος. οὐδ᾽ αὖ ὃ ἕτερος παρεχώρησε τῷ ἑἕτέρῳ πεισϑεὶς αὐτῷ πράττειν. τὸ δὲ τόνδε μὲν χαίρειν ἐν τοῖς τοῦδε γενόμενον, ἀνάπαλιν δὲ τὸν ἕτερον ἐν τοῖς τοῦ ἑτέρου γενόμενον, πῶς οὐχ ὅμοιον, ὥσπερ ἂν εἴ τις ὑποθέμενος δύο φιλοῦντας ἀλλήλους ἔπειτα λέγοι τὸν μὲν ἕτερον φιλεῖν τὸν ἕτερον, ἀνάπαλιν ὃὲ ϑάτερον μισεῖν ϑάτερον; 5. λέγοντες δὲ ψυχρόν τινα αὐτῶν εἶναι, ἔτι πόρρω γινόμενον ἀφ᾽ ἡμῶν μᾶλλον ἡμῖν ἀγαϑὸν εἶναι, ἐν τῷ ψυχρῷ τὸ κακὸν αὐτοῦ εἰς ἡμᾶς τυθέ- μενθι" καίτοι ἔδει ἐν τοῖς ἀντικειμένοις ξῳδίοις ἀγα- ϑὸν ἡμῖν εἶναι. καὶ ἐναντίους γινομένους τὸν 10 15 20 26 80 III, 3— 5. 131 ψυχρὸν τῷ ϑερμῷ δεινοὺς ἀμφοτέρους γένεσϑαι" καίτοι ἔδει κρᾶσιν εἶναι" καὶ τόνδε μὲν χαίρειν τῇ ἡμέρᾳ καὶ ἀγαϑὸν γίνεσϑαι ϑερμαινόμενον, τόνδε δὲ τῇ νυκτὶ χαίρειν πυρώδη ὄντα, ὥσπερ οὐκ ἀεὶ ἡμέρας αὐτοῖς οὔσης, λέγω δὲ φωτός, ἢ τοῦ ἕτέ- ρου καταλαμβανομένου ὑπὸ νυκτὸς πολὺ ὑπεράνω τῆς σκιᾶς τῆς γῆς ὄντος. τὸ δὲ τὴν σελήνην πλη- σίφωτον μὲν οὖσαν ἀγαϑὴν εἶναι τῷδε συνερχο- μένην; λείπουσαν δὲ κακήν, ἀνάπαλιν, εἴπερ δοτξον. πλήρης γὰρ οὖσα πρὸς ἡμᾶς ἐκείνῳ [τῷ] ὑπεράνω ὄντι ἀφώτιστος ἂν εἴη τῷ ἑτέρῳ ἡμισφαιρίῳ, λεί- πουσα δὲ ἡμῖν ἐκείνῳ πλησίφωτορ' ὥστε τὰ ἐναντία ποιεῖν ἔδει λείπουσαν ἐκεῖνον μετὰ φωτὸς ὁρῶσαν. αὐτῇ μὲν οὖν ὅπως ἐχούσῃ οὐδὲ διαφέροι ἂν τὸ ἥμισυ ἀεὶ φωτιξζομένῃ. τῷ δ᾽ ἴσως διαφέροι ἂν ϑερμαινομένῳ, ὡς λέγουσιν. ἀλλὰ ϑερμαίνοιτο ἄν, εἰ ἀφώτιστος πρὸς ἡμᾶς ἡ σελήνη εἴη" πρὸς δὲ τὸν ἕτερον ἀγαϑὴ οὖσα ἐν τῷ ἀφωτίστῳ πλήρης ἐστὶ πρὸς αὐτόν. τὸ δὲ πρὸς ἡμᾶς τῆς σελήνης ἀφώ- τιστόν ἐστι πρὸς τὰ ἐπὶ γῆς, οὐ τὸ ἄνω λυπεῖ. οὐκ ἐπικουροῦντος δὲ ἐκείνου τῷ πόρρω χεῖρον εἶναι δοκεῖ" ὅταν δὲ πλήρης c, ἀρκεῖ τῷ κάτω, κἂν ἐκεῖνος πόρρωϑεν ἧ. πρὸς δὲ τὸν πυρώδη ἀφώτι- στος οὖσα πρὸς ἡμᾶς ἔδοξεν εἶναι ἀγαϑή αὐταρκεῖ γὰρ τὸ ἐκείνου πυρωδεστέρου ἡ πρὸς ἐκεῖνον ὄντος. p.140 τὰ δὲ ἰόντα ἐκεῖϑεν σώματα ἐμψύχων ἄλλα ἄλλων ἐπὶ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον ϑερμά, ψυχρὸν δὲ οὐδέν" μαρτυρεῖ δὲ ὃ τόπος. 4Δέα δὲ ὃν λέγουσιν, εὔκρα- τὸς πυρί" καὶ ὃ Ξῷος οὕτως διὸ καὶ σύμφωνοι Óo- ποῦσιν ὁμοιότητι" πρὸς δὲ τὸν Πυρόεντα καλούμενον [σύμφορος τῇ κράδει, πρὸς δὲ Κρόνον ἀλλότριος τῷ πόρρω’ Ἑ, μῆς δ᾽ ἀδιάφορος πρὸς ἅπαντας, ὡς 138 | Enn. Π. δοκεῖ, ὁμοιούμενος. πάντες δὲ πρὸς vo ὅλον σύμ: φορον' ὥστε πρὸς ἀλλήλους οὕτως, ὡς τῷ ὅλῳ συμφέρει, ὡς ἐφ᾽ ἑνὸς ξῴου ἕκαστα τῶν μερῶν ὁρᾶται. τούτου γὰρ χάριν μάλιστα, οἷον χολὴ καὶ τῷ ὅλῳ καὶ πρὸς τὸ ἐγγύς" καὶ γὰρ ἔδει καὶ ϑυμὸν ἐγείρειν καὶ τὸ πᾶν καὶ τὸ πλησίον μὴ ἐᾶν ὑβρίζειν. καὶ δὴ καὶ ἐν τῷ παντὶ ἔδει τινὸς τοιούτου καί τινος ἀηδοῦς πρὸς τὸ ἡδὺ ἀνημμένου. τὰ δὲ ὀφϑαλ- μοὺς εἶναι, συμπαϑῆ δὲ πάντα τῷ ἀλόγῳ αὐτῶν εἶναι. οὕτω γὰρ ἕν καὶ μία ἁρμονία" ταῦτ᾽ οὖν πῶς οὐ σημεῖα ἐξ ἀναλογίας εἴη ἄν; 6. "4osa δὲ τόνδε ἢ ““φροδίτην ἀμ ένδυς μοι-- χείας ποιεῖν, εἰ ὠδὶ εἶεν, ὥσπερ ἐκ τῆς ἀνθρώπων ἀκολασίας αὑτοὺς ἐμπιπλάντας ὧν πρὸς ἀλλήλους δέονται, πῶς οὐ πολλὴν ἀλογίαν ἔχει; καὶ τὴν μὲν ϑέαν αὐτοῖς τὴν πρὸς ἀλλήλους, εἰ οὑτωσὶ ϑεῶντο, ἡδεῖαν εἶναι, πέρας δὲ αὐτοῖς μηδὲν εἶναι, πώς. ἄν τις παραδέξαιτο; μυριάδων δὲ ξῴων ἀναρυιϑμήτων γινομένων καὶ οὐσῶν ἑκάστῳ τελεῖν ἀεὶ τό τε δόξαν αὐτοῖς διδόναι, πλουτεῖν ποιεῖν, πένητας. ἀκολά- στους, καὶ τὰς ἐνεργείας ἑκάστων αὐτοὺς τελεῖν, τίς αὐτοῖς ἐστιν ὁ βίος; ἢ πῶς δυνατὸν τοσαῦτα ποιεῖν; τὸ δὲ ἀναφορὰς ξωδίων ἀναμένειν καὶ τότε τελεῖν, καὶ ὅσαις μοίραις ἀνατέλλει ἕκαστον, ἐνιαυ- τοὺς εἶναι τοσούτους τῆς ἀναφορᾶς, καὶ οἷον ἐπὶ δακτύλων τύϑεσϑαι. ὅτε ποιήσουσι, μὴ ἐξεῖναι δ᾽ αὐτοῖς πρὸ τούτων τῶν χρόνων, ὅλως δὲ μηδενὶ ἑνὶ τὸ κύριον τῆς διοικήσεως διδόναι, τούτοις δὲ τὰ πάντα διδόναι. ὥσπερ οὐκ ἐπιστατοῦντος ἕνός, ἀφ᾽ οὗ διηρτῆσϑαι τὸ πᾶν ἑκάστῳ διδόντος κατὰ φύσιν τὸ αὑτοῦ περαίνειν καὶ ἐνεργεῖν τὰ αὑτοῦ συντεταγμένον αὖ μετ᾽ αὐτοῦ, λύοντός ἐστι καὶ 10 20 25 80 10 15 20 25 80 II, 5—7. 139 ἀγνοοῦντος κόσμου φύσιν ἀρχὴν ἔχοντος xol αἰτίαν πρώτην ἐπὶ πάντα ἰοῦσαν. 1. ἀλλ᾽ εἰ σημαίνουσιν οὗτοι τὰ ἐσόμενα, ὥσπερ φαμὲν πολλὰ καὶ ἄλλα σημαντικὰ εἶναι τῶν ἐσο-- μένων, τί ἂν τὸ ποιοῦν εἴη; καὶ ἡ τάξις πῶς; οὐ γὰρ ἂν ἐσημαίνετο τεταγμένως μὴ ἑκάστων γινο- μένων. ἔστω τοίνυν ὥσπερ γράμματα ἐν οὐρανῷ γραφόμενα ἀεὶ ἢ γεγραμμένα καὶ κινούμενα, ποι- οὖὗντα μέντοι ἔργον καὶ ἄλλο' ἐπακολουϑείτω δὲ p.i4i τῷδε ἡ παρ᾽ αὐτῶν σημασία, ὡς ἀπὸ μιᾶς ἀρχῆς ἐν ἑνὶ ξῴῳ παρ᾽ ἄλλου. μέρους ἄλλο ἄν τις μάϑοι. καὶ γὰρ καὶ ἦϑος ἄν τις γνοίη sig ὀφθαλμούς τινὸς ἰδὼν ἤ τι ἄλλο μέρος τοῦ σώματος καὶ κινδύνους καὶ σωτηρίας. καὶ οὖν μέρη μὲν ἐκεῖνα, μέρη δὲ καὶ ἡμεῖς" ἄλλα οὖν ἄλλοις. μεστὰ δὲ πάντα δη- μείων καὶ σοφός τις ὁ μαϑὼν ἐξ ἄλλου ἄλλο. πολλὰ 0$ ἤδη συνηϑείᾳ γιγνόμενα γινώσκεται πᾶσι. τίς οὖν ἡ σύνταξις ἡ μία; οὕτω γὰρ καὶ τὸ κατὰ τοὺς ὄρνεις εὔλογον καὶ τὰ ἄλλα ξῷα, ἀφ’ ὧν σημαινό- μεϑα ἕκαστα. συνηρτῆσϑαι δὴ δεῖ ἀλλήλοις τὰ πάντα, καὶ μὴ μόνον ἐν óvi τῶν καϑ' ἕκαστα τοῦ εὖ εἰρομένου σύμπνοια μία, ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον καὶ πρότερον ἐν τῷ παντί: καὶ μίαν ἀρχὴν [δεῖ] ὃν πολύξῳον ποιῆσαι καὶ ἐκ πάντων ἕν, καὶ ὡς ἐν ἑνὶ ἑκάστῳ τὰ μέρη ἕν τι ἔργον ἕκαστον εἴληφεν, οὕτω καὶ τὰ ἐν τῷ παντὶ ἕκαστα ἔργα ἕκαστον ἔχειν καὶ μᾶλλον ἢ ταῦτα,. ὅσον μὴ μόνον μέρη, ἀλλὰ καὶ ὅλα καὶ μείξω. πρόεισι μὲν δὴ ἕκαστον ἀπὸ μιᾶς [ἀρχῆς] τὸ αὑτοῦ πρᾶττον, συμβάλλει δὲ ἄλλο ἄλλῳ" οὐ γὰρ ἀπήλλακται τοῦ ὅλον" καὶ δὴ καὶ ποιεῖ καὶ πάσχει ὑπ᾽ ἄλλων καὶ ἄλλο xv προσῆλϑε καὶ ἐλύ-- πηδὲν ἢ ἦσε. πρόεισι δὲ οὐκ εἰκῇ οὐδὲ κατ᾽ ἐπι- p. 142 140 Enn. II. τυχίαν" καὶ γὰρ ἄλλο τι καὶ ἐκ τούτων καὶ ἐφεξῆς κατὰ φύσιν ἄλλο. 8. καὶ δὴ καὶ ψυχὴ τὸ αὑτῆς ἔργον ποιεῖν ὡρμημένη — ψυχὴ γὰρ πάντα ποιεῖ ἀρχῆς ἔχουσα λόγον --- κἂν εὐθυποροῖ καὶ ταράττοιτο αὖ, καὶ ἔπεται τοῖς δρωμένοις ἐν τῷ παντὶ Oxo, εἴπερ μὴ λυϑήσεται. μένει δ᾽ ἀεὶ ὀρθουμένου τοῦ ὅλου τάξει καὶ δυνάμει τοῦ κρατοῦντος" συνεργοῦντα δὲ καὶ τὰ ἄστρα ὡς ἂν μόρια οὐ σμικρὰ ὄντα τοῦ οὐρανοῦ πρὸς τὸ ὅλον ἀριπρεπῇ καὶ πρὸς τὸ σημαένειν ἐστί. σημαίνει μὲν οὖν πάντα, ὅσα ἐν αἰσϑητῷ, ποιεῖ δὲ ἄλλα, ὅσα φανερῶς ποιεῖ. ἡμεῖς δὲ ψυχῆς ἔργα κατὰ φύσιν ποιοῦμεν, ἕως μὴ ἐσφάλημεν ἐν τῷ πλήϑει τοῦ παντός" σφαλέντες δὲ ἔχομεν δίκην καὶ τὸ σφάλμα αὐτὸ καὶ τὸ ἐν χείρονι μοίρᾳ εἰς ὕστε- ρον. πλοῦτοι μὲν οὖν καὶ πενέαι συντυχίᾳ τῶν ἔξω: ἀρεταὶ δὲ καὶ κακίαι [πῶς]; ἀρεταὶ μὲν διὰ τὸ ἀρχαῖον τῆς ψυχῆς, κακίαι δὲ συντυχέᾳ ψυχῆς πρὸς τὰ ἔξω. ἀλλὰ περὶ μὲν τούτων ἐν ἄλλοις εἴρηται. 9. νῦν δὲ ἀναμνησϑέντες τοῦ ἀτράκτου, ὃν τοῖς μὲν πρόπαλαι αἴ Μοῖραι ἐπικλώϑουσι, Πλά- vOv, δὲ ὁ ἄτρακτός ἐστι τό τε πλανώμενον καὶ τὸ ἁπλανὲς τῆς περιφορᾶς. καὶ αἴ Μοῖραι δὲ καὶ ἡ ἀνάγκη μήτηρ οὖσα στρέφουσι καὶ ἐν τῇ γενέσει ἑκάστου ἐπικλώϑουσι καὶ δι᾽ αὐτῆς εἶσιν εἰς γένεσιν τὰ γεννώμενα. ἐν δὲ Τιμαίῳ ϑεὸς μὲν ὁ ποιήσας τὴν ἀρχὴν τῆς ψυχῆς δίδωσιν, o( δὲ φερόμενοι θεοὶ τὰ δεινὰ καὶ ἀναγκαῖα πάϑη, ϑυμοὺς καὶ ἐπιϑυμίας καὶ ἡδονὰς καὶ λύπας αὖ, καὶ ψυχῆς ἄλλο εἶδος, ἀφ᾽ οὗ và παϑήματα ταυτί. οὗτοι γὰρ oí λόγοι συνδέουσιν ἡμᾶς τοῖς ἄστροις παρ᾽ αὐτῶν ψυχὴν 15 20 2b 80 Ψι 10 15 20 25 30 IIT, 7—9. 141 κομιξομένους καὶ ὑποτάττουσι τῇ ἀνάγκῃ ἐνταῦϑα ἰόντας καὶ ἤϑη τοίνυν παρ᾽ αὐτῶν καὶ κατὰ τὰ ἤϑη πράξεις καὶ πάϑη ἀπὸ ἕξεως παϑητικῆς οὔσης" ὥστε τί λοιπὸν ἡμεῖς; ἢ ὅπερ ἐσμὲν κατ᾽ ἀλήϑειαν ἡμεῖς, οἷς καὶ κρατεῖν τῶν παϑῶν ἔδωκεν ἡ φύσις. καὶ γὰρ ὅμως ἐν τούτοις τοῖς κακοῖς διὰ τὴν τοῦ σώματος [φύσιν] ἀπειλημμένοις ἀδέσποτον ἀρετὴν ϑεὸς ἔδωκεν. οὐ γὰρ ἐν ἡσύχῳ οὖσιν ἀρετῆς δεῖ ἡμῖν, ἀλλ᾽ ὅταν κίνδυνος ἐν κακοῖς εἶναι ἀρετῆς οὐ παρούσης. διὸ καὶ φεύγειν ἐντεῦϑεν δεῖ καὶ χωρί- ξευν αὑτοὺς ἀπὸ τῶν προσγεγενημένων καὶ μὴ τὸ σύνϑετον εἶναι σῶμα ἐψυχωμένον, ἐν o κρατεῖ μᾶλλον ἡ σώματος φύσις ψυχῆς τι ἴχνος λαβοῦσα, ὡς τὴν ξωὴν τὴν κοινὴν μᾶλλον τοῦ σώματος εἶναι" πάντα γὰρ σωματικά, ὅσα ταύτης. τῆς δὲ ἑτέρας τῆς ἔξω ἡ πρὸς τὸ ἄνω φορὰ καὶ τὸ καλὸν καὶ τὸ ϑεῖον, ὧν οὐδεὶς κρατεῖ, ἀλλ᾽ ἢ προσχρῆται, ἵν᾽ ἡ ἐκεῖνο καὶ κατὰ τοῦτο ξῇ ἀναχωρήσας" ἢ ἔρημος ταύτης τῆς ψυχῆς γενόμενος ξῇ ἐν εἱμαρμένῃ, καὶ ἐνταῦϑα τὰ ἄστρα αὐτῷ οὐ μόνον σημαίνει, ἀλλὰ γίνεται αὐτὸς οἷον μέρος καὶ τῷ ὅλῳ συνέπεται, οὗ μέρος. διττὸς γὰρ ἕκαστος, ὁ μὲν τὸ συναμφό- τερόν τι, ὁ δὲ αὐτός" καὶ πᾶς ὁ κόσμος δὲ ὁ μὲν τὸ ἐκ σώματος καὶ ψυχῆς τινος δεϑείσης σώματι, ὁ ὃὲ ἡ τοῦ παντὸς ψυχὴ ἡ μὴ ἐν σώματι, ἐλλάμ- πουσὰα δὲ ἴχνη τῇ ἐν σώματι" καὶ ἥλιος δὴ καὶ τὰ ἄλλα διττὰ οὕτω. καὶ τῇ μὲν ἑτέρᾳ ψυχῇ τῇ κα- ϑαρᾷ οὐδὲν φαῦλον δίδωσιν, ἃ δὲ γένεται εἰς τὸ πᾶν παρ᾽ αὐτῶν, καϑ᾽ ὃ μέρος εἰσὶ τοῦ παντὸς καὶ σῶμα ἐψυχωμένον, τὸ σῶμα μέρος μέρει δίδωσι προαιρέσεως τοῦ ἄστρου καὶ ψυχῆς τῆς ὄντως αὐτοῦ πρὸς τὸ ἄριστον βλεπούσης. παρακολουϑεῖ δ᾽ αὐτῷ p. 148 142 Enn. II. τὰ ἄλλα, μᾶλλον δ᾽ οὐκ αὐτῷ, ἀλλὰ τοῖς περὶ αὐ- τόν, οἷον ἐκ πυρὸς ϑερμότητος εἰς τὸ ὅλον ἰούσης, καὶ εἴ τι παρὰ ψυχῆς τῆς ἄλλης εἰς ψυχὴν ἄλλην συγγενῆ οὖσαν: τὰ δὲ δυσχερῆ διὰ τὴν μῖξιν. μεμιγμένη γὰρ οὖν δὴ ἡ τοῦδε τοῦ παντὸς φύσις, καὶ εἴ τις τὴν ψυχὴν τὴν χωριστὴν αὐτοῦ χωρίσειε, τὸ λοιπὸν οὐ μέγα. ϑεὸς μὲν οὖν ἐκείνης συναριϑμου- μένης. τὸ δὲ λοιπὸν δαίμων. φησί, μέγας καὶ τὰ πάϑη τὰ ἐν αὐτῷ δαιμόνια. 10. εἰ δ᾽ οὕτω. τὰς σημασίας καὶ νῦν δοτέον" τὰς δὲ ποιήσεις οὐ πάντως οὐδὲ τοῖς ὅλοις αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ ὅσα τοῦ παντὸς πάϑη, καὶ ὅσον τὸ λοιπὸν αὐτῶν. καὶ ψυχῇ μὲν καὶ πρὶν ἐλϑεῖν εἰς γένεσιν δοτέον ἥκειν τι φερούσῃ παρ᾽ αὑτῆς" οὐ γὰρ ἂν ἔλϑοι εἰς σῶμα μὴ μέγα τι παϑητικὸν ἔχουσα. δοτέον δὲ καὶ τύχας εἰσιούσῃ τῷ κατ᾽ αὐτὴν τὴν φορὰν εἰσιέναι. δοτέον δὲ καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν ποιεῖσθαι συνεργοῦσαν καὶ ἀποπληροῦσαν παρ᾽ αὑτῆς, ἃ δεῖ τελεῖν τὸ πᾶν, ἑκάστου τῶν ἐν αὐτῇ τάξιν μερῶν λαβόντος. 11. χρὴ δὲ κἀκεῖνο ἐνθυμεῖσθαι. ὡς τὸ ἀπ᾽ ἐκείνων ἰὸν οὐ τοιοῦτον εἶσιν εἰς τοὺς λαβόντας, οἷον παρ᾽ ἐκείνων ἔρχεται" οἷον εἰ πῦρ, ἀμυδρὸν τοῦτο, καὶ εἰ φιλιακὴ διάϑεσις ἀσϑενὴς γενομένη ἐν τῷ λαβόντι οὐ μάλα καλὴν τὴν φίλησιν εἰργά- όατο, καὶ ϑυμὸς δὴ οὐκ ἐν μέτρῳ τυχόντος, ὡς ἀνδρεῖον γενέσϑαι, ἢ ἀκροχολίαν ἢ ἀϑυμίαν εἰργά- σατο, καὶ τὸ τιμῆς ἐν ἔρωτι ὃν... καὶ περὶ τὸ καλὸν ἔχον τῶν δοκούντων καλῶν ἔφεσιν εἰργάσατο, καὶ νοῦ ἀπόρροια πανουργίαν" καὶ γὰρ ὴ πανουργία ἐθέλει νοῦς εἶναι τυχεῖν οὗ ἐφῆεται οὐ δυνάμενοβ. γίνεται οὖν κακὰ ἕκαστα τούτων ἐν ἡμῖν ἐκεῖ οὐ 20 25 30 10 15 20 25 80 III, 9---18. 148 τούτων ὄντων' ἐπεὶ καὶ τὰ ἐλθόντα, καίτοι οὐκ ἐκεῖνα ὄντα, οὐ μένει οὐδὲ ταῦτα οἷα ἦλϑε σώμασι μιγνύμενα καὶ ὕλῃ καὶ ἀλλήλοις. 12. καὶ δὴ καὶ τὰ ἐόντα εἰς ἕν συμπίπτει καὶ κομέξεται ἕκαστον τῶν γιγνομένων τι ἐκ τούτου τοῦ κράματος, ὥστε ὃ ἔστι καὶ ποῖόν τι γενέσϑαι. οὐ γὰρ τὸν ἵππον ποιεῖ, ἀλλὰ τῷ ἵππῳ τι δίδωσιν" ὁ γὰρ ἵππος ἐξ ἵππου καὶ ἐξ ἀνθρώπου ἄνϑρωπος" συνεργὸς δὲ ἥλιος τῇ πλάσει" ὁ δὲ ἐκ τοῦ λόγου τοῦ ἀνθρώπου γίνεται. ἀλλ᾽ ἔβλαψέ ποτε ἢ ὠφέ- λησε τὰ ἔξω" ὁμοίως γὰρ τῷ πατρί, ἀλλὰ πρὸς τὸ βέλτιον πολλάκις, ἔστι δ᾽ ὅτε πρὸς τὸ χεῖρον συνέ- πεσεν. ἀλλ᾽ οὐκ ἐκβιβάξει τοῦ ὑποκειμένου ὁτὲ ὃὲ καὶ ἡ ὕλη κρατεῖ, οὐχ ἡ φύσις, ὡς μὴ τέλειον γενέσθαι ἡττωμένου τοῦ εἴδους. 18. δεῖ τοίνυν τὸ ἐντεῦϑεν, ἐπειδὴ τὰ μὲν παρὰ τῆς φορᾶς γένεται, τὰ δὲ οὔ, διαλαβεῖν καὶ διακρῖναι καὶ εἰπεῖν, πόϑεν ἕκαστα ὅλως. ἀρχὴ δὲ gós: ψυχῆς δὴ τὸ πᾶν τόδε διοικούδης κατὰ λόγον, οἷα δὴ καὶ ἐφ᾽ ἑκάστου ξῴου ἡ ἐν αὐτῷ ἀρχή, ἀφ᾽ ἧς ἕκαστα τὰ τοῦ ξῴου μέρη καὶ πλάττεται καὶ πρὰς τὸ ὅλον συντέτακται, οὗ μέρη ἐστίν, ἐν μὲν τῷ ὅλῳ ἐστὶ τὰ πάντα, ἐν δὲ τοῖς μέρεσι τοσοῦτον μόνον, ὅσον ἐστὶν ἕκαστον. τὰ δὲ ἔξωϑεν προσ- ἰόντα, τὰ μὲν καὶ ἐναντία τῇ βουλήσει τῆς φύ- σεώς, τὰ δὲ καὶ πρόσφορα᾽ τῷ δὲ ὅλῳ πάντη ἅτε μέρη ὄντα αὐτοῦ τὰ πάντα συντέτακται φύσιν μὲν λαβόντα ἣν ἔχει καὶ συμπληροῦντα τῇ οἰκείᾳ ὅμως ὁρμῇ πρὸς τὸν ὅλον τοῦ παντὸς βίον. τὰ μὲν οὖν ἄψυχα τῶν ἐν αὐτῷ πάντη ὕργανα καὶ οἷον ἐξω- ϑούμενα ἔξω εἰς τὸ ποιεῖν" τὰ δὲ ἔμψυχα, τὰ μὲν τὸ κινεῖσθαι ἀορίστως ἔχει, ὡς ὑφ᾽ ἅρμασιν ἵπποι p.144 144 Enn. II. - πρὶν τὸν ἡνίοχον ἀφορίσαι αὐτοῖς τὸν δρόμον, ἅτε δὴ πληγῇ νεμόμενα" λογικοῦ δὲ ξῴου φύσις ἔχει παρ᾽ ἑαυτῆς τὸν ἡνίοχον: καὶ ἐπιστήμονα μὲν ἔχουσα κατ᾽ ἰϑὺ φέρεται μηδὲ ὡς ἔτυχε πολλάκις. ἄμφω δὲ εἴσω τοῦ παντὸς καὶ συντελοῦντα πρὸς τὸ ὅλον᾽ καὶ τὰ μὲν μείξω αὐτῶν καὶ ἐν πλείονι τῇ ἀξίᾳ πολλὰ ποιεῖ καὶ μεγάλα καὶ πρὸς τὴν τοῦ ὅλου ξωὴν συντελεῖ τάξιν ποιητικὴν μᾶλλον ἢ παϑη- τικὴν ἔχοντα, τὰ δὲ πάσχοντα διατελεῖ μικρὰν δύναμιν πρὸς τὸ ποιεῖν ἔχοντα" τὰ δὲ μεταξὺ τού- 10 τῶν, πάσχοντα μὲν παρ᾽ ἄλλων, ποιοῦντα δὲ πολλὰ καὶ ἐν πολλοῖς ἀρχὴν παρ᾽ αὑτῶν εἰς πράξεις καὶ ποιήσεις ἔχοντα. καὶ γένεται τὸ πᾶν ξωὴ παντελὴς τῶν μὲν ἀρίστων ἐνεργούντων τὰ ἄριστα, xoO' ὅσον τὸ ἄριστον ἐν ἑκάστῳ" ὃ δὴ καὶ τῷ ἡγεμο-- 15 νοῦντι συντακτέον, ὥσπερ στρατιώτας στρατηγῷ, ot δὴ λέγονται καὶ ἔπεσϑαι Διὶ ἐπὶ φύσιν τὴν νοητὴν ἱεμένω. τὰ δὲ ἥττονι τῇ φύδει κεχρημένα δεύτερα τοῦ παντός, οἷα καὶ τὰ ἐν ἡμῖν ψυχῆς δεύτερα" τὰ δ᾽ ἄλλα ἀνὰ λόγον τοῖς ἐν ἡμῖν μέρεσιν .50 οὐδὲ γὰρ ἐφ᾽’ ἡμῶν πάντα ἴσα. ξῷα μὲν οὖν πάντα κατὰ λόγον τὸν τοῦ παντὸς ὅλον, τά τε ἐν οὐρανῷ πάντα καὶ τὰ ἄλλα, ὅσα εἰς τὸ ὅλον μεμέρισται, καὶ οὐδὲν τῶν μερῶν, οὐδ᾽ εἰ μέγα, δύναμιν ἔχει τοῦ ἐξαλλαγὴν ἐργάσασϑαι τῶν λόγων οὐδὲ τῶν 98 κατὰ τοὺς λόγους γενομένων" ἀλλοίωσιν δὲ ἐπ᾽ ἀμφότερα, χείρονός τε καὶ βελτίονος, ἐργάσασϑαι, ἀλλ᾽ οὐκ ἐκστῆσαί γε τῆς οἰκείας φύσεως δύναται. χεῖρον δὲ ἐργάξεται ἢ κατὰ σῶμα ἀσϑένειαν διδὸν ἢ τῇ ψυχῇ τῇ συμπαϑεῖ καὶ παρ᾽ αὐτοῦ δοϑείδῃ 80 εἰς τὸ κάτω χατὰ συμβεβηκὸς φαυλότητος αἵτιον γιγνόμενον ἢ σώματος κακῶς συντεϑέντος ἐμπόδιον ϑι 10 15 . 90 25 30 III, 13. 14. 145 τὴν εἰς αὐτὸ ἐνέργειαν δι’ αὐτὸ ποιῆσαι" olov οὐχ οὕτως ἁρμοσϑείσης λύρας, ὡς δέξασϑαι τὸ ἀκριβὲς [τῆς] ἁρμονίας εἰς τὸ Bonon ἀποτελεῖν τοὺς φϑόγγους. 14, περὶ δὲ πενίας καὶ πλούτους καὶ δόξας καὶ ἀρχὰς πῶς; 9, εἰ μὲν παρὰ πατέρων οἵ πλοῦτοι, ἐσήμηναν τὸν πλούσιον, ὥσπερ καὶ εὐγενῆ τὸν ἐκ τοιούτων διὰ τὸ γένος τὸ ἔνδοξον ἔχοντα ἐδήλωσαν μόνον" εἰ δ᾽ ἐξ ἀνδραγαϑίας, εἰ σῶμα συνεργὸν γεγένηται, συμβάλλοιντο ἂν oí τὴν σώματος ἰσχὺν ἐργασάμενοι, γονεῖς μὲν πρῶτον, εἶτα, εἴ τις ἄρα τῶν τόπων παρέσχε [τι]. τὰ οὐράνια καὶ ἡ γῆ" εἰ δὲ ἄνευ σώματος ἡ ἀρετή, αὐτῇ μόνῃ δοτέον τὸ πλεῖστον καὶ ὅσα ϑεῖα παρὰ τῶν ἀμειψαμένων συνεβάλλετο. οἵ δὲ δόντες εἰ μὲν ἀγαϑοί, εἰς ἀρε- τὴν ἀνακτέον καὶ οὕτω τὴν αἰτίαν" εἰ δὲ φαῦλοι, δικαίως δὲ δόντες, τῷ ἐν αὐτοῖς βελτίστῳ ἐνεργή- σαντι τοῦτο γεγονέναι. εἰ δὲ πονηρὸς ὁ πλουτήσας, τὴν μὲν πονηρίαν προηγουμένην καί τὸ τὸ αἴτιον τῆς πονηρίας, προσληπτέον δὲ καὶ τοὺς δόντας συναιτίους ὡσαύτως γενομένους. εἰ δ᾽ ἐκ πόνων, οἷον ἐκ γεωργίας, ἐπὶ τὸν γεωργόν, συνεργὸν [δὲ] τὸ περιέχον γεγενημένον. εἰ δὲ ϑησαυρὸν εὗρε, συμπεδεῖν τι τῶν ἐκ τοῦ παντός" εἰ δέ, σημαίνεται" πάντως γὰρ ἀκολουϑεῖ ἀλλήλοις πάντα" διὸ καὶ πάντως [σημαίνεται] εἰ δ᾽ ἀπέβαλέ τις πλοῦτον, εἰ ἀφαιρεϑείς, ἐπὶ τὸν ἀφελόμενον, κἀκεῖνον ἐπὶ τὴν οἰκείαν ἀρχήν εἰ δ᾽ ἐν ϑαλάττῃ, [ἐπὶ] τὰ συμ- πεσόντα. τὸ δ᾽ ἔνδοξον ἢ δικαίως ἢ οὔ. εἰ οὖν δικαίως, [ἐπὶ] τὰ ἔργα καὶ τὸ παρὰ τοῖς δοξαάξουσι βέλτιον" εἰ δ᾽ οὐ δικαίως, ἐπὶ τὴν τῶν τιμώντων ἀδικίαν. καὶ ἀρχῆς δὲ πέρι ὁ αὐτὸς λόγος" ἢ γὰρ ῬΙΟΈΙΚ. 10 p.145 146 Enn. II. προσηκόντως ἢ οὔ᾽ καὶ ϑάτερον μὲν ἐπὶ τὸ βέλτιον τῶν ἑλομένων, ἢ ἐπ’ αὐτὸν διαπραξάμενον ἑταίρων συστάσει καὶ ὁπωσοῦν ἄλλως. περὶ δὲ γάμων ἢ προαίρεσις ἢ συντυχία καὶ σύμπτωσις ἐκ τῶν ὅλων. παίδων δὲ γενέσεις ἀκόλουϑοι τούτοις, καὶ ἢ πέ- πλασται κατὰ λόγον ἐμποδέσαντος οὐδενός, ἢ χεῖρον ἔσχε γενομένου ἔνδον χωλύματός τινος, ἢ παρ᾽ αὐτὴν τὴν κύουσαν, ἢ τοῦ περιέχοντος οὕτω δια-- τεϑέντος, ὡς ἀὐυμμετοῶξβ πρὸς τήνδε τὴν κύησιν ἐσχηκέναι. 15. ὁ δὲ Πλάτων πρὸ τῆς περιφορᾶς τοῦ ἀτράκτου δοὺς κλήρους καὶ προαιρέδεις συνεργοὺς ὕστερον δίδωσι τοὺς ἐν τῷ ἀτράκτῳ, ὡς πάντως τὰ αἱρεϑέντα συναποτελοῦντας" ἐπεὶ καὶ ὃ δαίμων συνεργὸς εἰς πλήρωσιν αὐτῶν. ἀλλ᾽ ol κλῆροι τίνες; ἢ [τὸ] τοῦ παντὸς ἔχοντος οὕτως, ὡς τότε εἶχεν, ὅτε εἰσήεσαν εἰς τὸ σῶμα, γενέσϑαι καὶ τὸ εἰσελθεῖν εἰς τόδε τὸ σῶμα καὶ τῶνδε γονέων καὶ ἐν τοιούτοες τόποις γένεσϑαι καὶ ὅλως. ὡς εἴπομεν, τὰ ἔξω. πάντα δὲ ὁμοῦ γενόμενα καὶ οἷον συγκλω- σϑέντα διὰ τῆς μιᾶς τῶν λεγομένων Μοιρῶν δε- δήλωται ἐπί vs ἑκάστων ἐπί vs τῶν ὅλων ἡ δὲ “Μάχεσις τοὺς κλήρους" καὶ τὰ συμπεσόντα τάδε πάντως ἀναγκαῖον τὴν ᾿ἄτροπον ἐπάγειν. τῶν δ᾽ ἀνθρώπων oí μὲν γίνονται τῶν ἐκ τοῦ ὅλου καὶ τῶν ἔξω ὥσπερ γοητευϑέντες καὶ ὀλίγα ἢ οὐδὲν αὐτοί" οἱ δὲ κρατοῦντες τούτων καὶ ὑπεραίροντες οἷον τῇ κεφαλῇ πρὸς τὸ ἄνω καὶ ἐκτὸς ψυχῆς ἀπο- σώξουσι τὸ ἄριστον καὶ [τὸ] ἀρχαῖον τῆς ψυχικῆς οὐσίας. οὐ γὰρ δὴ νομιστέον τοιοῦτον εἶναι ψυχήν, oiov, 0 τι ἂν ἔξωϑεν πάϑῃ, ταύτην φύσιν ἴσχειν μόνην τῶν πάντων οἰκείαν φύσιν οὐκ ἔχουσαν" 10 15 20 25 30 10 15 20 . ΠῚ, 14—16. 141 ἀλλὰ χρὴ πολὺ πρότερον αὐτὴν ἢ τὰ ἄλλα, ἅτε ἀρχῆς λόγον ἔχουσαν, πολλὰς οἰκείας δυνάμεις πρὸς ἐνεργείας τὰς κατὰ φύσιν Eysw: οὐ γὰρ δὴ οἷόν τε οὐσίαν οὖσαν μὴ μετὰ τοῦ εἶναι καὶ ὀρέξεις καὶ πράξεις καὶ τὸ πρὸς τὸ εὖ κεκτῆσϑαι. τὸ μὲν οὖν συναμφότερον ἐκ τοῦ συναμφοτέρον τῆς φύσεως καὶ τοιόνδε καὶ ἔργα ἔχει τοιάδε" ψυχὴ δὲ εἴ τις χωρίζεται, χωριστὰ καὶ ἴδια ἐνεργεῖ τὰ τοῦ σώματος πάϑη οὐχ αὑτῆς τιϑεμένη, ἅτε ἤδη ὁρῶσα, ὡς τὸ μὲν ἄλλο, τὸ δὲ ἄλλο. 16. ἀλλὰ τί τὸ μικτὸν καὶ τί τὸ μὴ καὶ τί τὸ χωριστὸν καὶ ἀχώριστον, ὅταν ἐν σώματι y, καὶ ὅλως τί τὸ ξῷον ἀρχὴν ἑτέραν ὕστερον λαβοῦσι ξητητέον᾽ οὐ γὰρ ἅπαντες τὴν αὐτὴν δόξαν ἔσχον περὶ τούτου. νῦν δὲ ἔτι λέγωμεν πῶς τὸ κατὰ λόγον ψυχῆς διοικούσης τὸ πᾶν εἴπομεν. πότερον γὰρ ἕκαστα οἷον ἐπ᾽ εὐθείας ποιοῦσα, ἄνϑρωπον, εἶτα ἵππον καὶ ἄλλο ξῷον καὶ δὴ καὶ ϑηρία, πῦρ δὲ καὶ γὴν πρότερον, εἶτα συμπεσόντα ταῦτα ἰδοῦσα καὶ φϑείροντα ἄλληλα ἢ καὶ ὠφελοῦντα τὴν συμ-- φλοκὴν τὴν ἐκ τούτων ἰδοῦσα μόνον καὶ τὰ ὕστε- 2ὅ 80 ρον συμβαίνοντα ἀεὶ γίγνεσϑαι οὐδὲν ἔτι συμβαλ-- λομένη πρὸς τὰ ἐφεξῆς, ἀλλ᾽ ἢ μόνον ξῴων γενέσεις τῶν ἐξ ἀρχῆς πάλιν ποιοῦσα καὶ τοῖς πάϑεσι τοῖς δι’ ἀλλήλων αὐτὰ συγχωροῦσα; ἢ αἰτέαν λέγοντες καὶ τῶν οὕτω γινομένων, ὅτι παρ᾽ αὐτῆς γενόμενα τὰ ἐφεξῆς ἐργάξεται; ἢ καὶ τὸ τόδε τι παϑεῖν ἢ τι ποιῆσαι ἔχει ὃ λόγος οὐκ εἰκῇ οὐδὲ κατ᾽ ἐπιτυχίαν οὐδὲ τῶνδε γιγνομένων, ἀλλ᾽ ἐξ ἀνάγκης οὕτως. Ῥ. 146 s 5 αν Σ ἀρ᾽ οὖν τῶν λόγων αὐτὰ ποιούντων; 7) ὄντων μὲν τῶν λόγων, οὐχ ὡς ποιούντων δέ, ἀλλ᾽ ὡς εἰδότων, μᾶλλον δὲ τῆς ψυχῆς τῆς τοὺς λόγους τοὺς γεννη- 10* 148 Enn. II. τικοὺς ἐχούσης εἰδυίας τὰ ἐκ τῶν ἔργων συμβαί- . vovta αὐτῆς ἁπάντων" τῶν γὰρ αὐτῶν συμπιπτόν- p. 147 τῶν καὶ περιεστηκότων τὰ αὐτὰ πάντως προσήκει ἀποτελεῖσϑαι᾽ ἃ δὴ παραλαβοῦσα ἢ προιδοῦσα ἡ ψυχὴ ἐπὶ τούτοις τὰ ἐφεξῆς περαίνει καὶ συνείρει. προηγούμενα οὖν καὶ ἐπακολουϑοῦντα πάντως καὶ πάλιν ἐπὶ τούτοις τὰ ἐφεξῆς προηγούμενα, ὡς ἐκ τῶν παρόντων᾽ ὅϑεν ἴσως ἀεὶ χείρω τὰ ἐφεξῆς" οἷον ἄνδρες ἄλλοι πάλαι, νῦν δ᾽ ἄλλοι, τῷ μεταξὺ καὶ ἀεὶ ἀναγκαίῳ τῶν λόγων εἰκόντων τοῖς τῆς ᾿ ὕλης παϑήμασι. συνορῶσα οὖν ἀεὶ ἄλλα, τὰ δ᾽ ἄλλα, καὶ παρακολουϑοῦσα τοῖς τῶν αὐτῆς ἔργων παϑήμασι τὸν βίον τοιοῦτον ἔχει καὶ οὐκ ἀπήλλακται τῆς ἐπὶ τῷ ἔργῳ φροντίδος τέλος ἐπιϑεῖσα τῷ ποιή-- ματι καὶ ὅπως ἕξει καλῶς καὶ εἰς ἀεὶ ἅπαξ μηχανη- σαμένη, οἷα δέ τις γεωργὸς σπείρας ἢ καὶ φυτεύσας ἀεὶ διορϑοῦται, ὅδα χειμῶνες ἔβλαψαν ὑέτιοι ἢ κρυμῶν συνέχεια ἢ ἀνέμων ξάλαι. ἀλλ᾽ εἰ ταῦτα ἄτοπα, ἐκεῖνο δεῖ λέγειν, ὅτι ἤδη ἔγνωσται 1] καὶ κεῖται ἐν τοῖς λόγοις καὶ ἡ φϑορὰ καὶ τὰ ἀπὸ κακίας ἔργα. ἀλλ᾽ εἰ τοῦτο, καὶ τὰς κακίας τοὺς λόγους ποιεῖν φήσομεν, καίτοι ἐν ταῖς τέχναις καὶ τοῖς λόγοις αὐτῶν οὐκ ἔνι ἁμαρτία οὐδὲ [τὸ] παρὰ τὴν τέχνην οὐδ᾽ ἡ φϑορὰ τοῦ κατὰ τέχνην. ἀλλ᾽ ἐνταῦϑά τις ἐρεῖ μὴ εἶναι μηδὲν παρὰ φύσιν μηδὲ κακὸν τῷ ὅλῳ᾽ ἀλλ᾽ ὅμως τὸ χεῖρον καὶ τὸ βέλτιον συγχωρήσεται. τί οὖν, εἰ τῷ ὅλῳ καὶ τὸ χεῖρον συνεργόν, καὶ οὐ δεῖ πάντα καλὰ εἶναι; ἐπεὶ καὶ τὰ ἐναντία συντελεῖ καὶ οὐκ ἄνευ τούτων κόσμος" καὶ γὰρ ἐπὶ τῶν xaO ἕκαστα ξῴων οὕτως" καὶ τὰ μὲν βελτίω ἀναγκάζει καὶ πλάττει ὁ λόγος, ὅσα δὲ μὴ τοιαῦτα, δυνάμει κεῖται ἐν τοῖς λόγοις, ἐνεργείᾳ δὲ 20 25 30 10 1ὅ 20 80 III, 16. 17. 149 ἐν τοῖς γενομένοις, οὐδὲν ἔτι δυναμένης ἐκείνης ποιεῖν οὐδ᾽ ἀνακινεῖν τοὺς λόγους ἤδη τῆς ὕλης τῷ σεισμῷ τῷ ἐκ τῶν προηγουμένων λόγων καὶ τὰ παρ᾽ αὐτῆς ποιούσης χείρω.. κρατουμένης δ᾽ αὖ οὐδὲν ἧττον πρὸς τὰ βελτίω: ὥστε ἕν ἐκ πάντων ἄλλως ἑκατέρως γινομένων καὶ ἄλλως αὖ ἐν τοῖς λόγοις. 17. πότερα δὲ οἵ λόγοι οὗτοι oí. ἐν ψυχῇ voxj- ματα; ἀλλὰ πῶς κατὰ τὰ νοήματα ποιήδει; ὁ γὰρ λόγος ἐν ὕλῃ [φυσικῶς] ποιεῖ καὶ τὸ ποιοῦν φυσι-- κῶς οὐ νόησις οὐδὲ ὅρασις, ἀλλὰ δύναμις τρεπτικὴ τῆς ὕλης, οὐκ εἰδυῖα ἀλλὰ δρῶσα μόνον, οἷον τύπον καὶ σχῆμα ἐν ὕδατι. ὥσπερ κύκλος, ἄλλου ἐνδόντος εἰς τοῦτο τὸ ποιεῖν. εἰ τοῦτο, ποιήσει τὸ ἡγούμενον τῆς ψυχῆς τῷ τρέπειν τὴν ἔνυλον καὶ γεννητικὴν ψυχήν. τρέψει οὖν λογισαμένη αὕτη; ἀλλ᾽ εἰ λογι- δσαμένη, ἀναφορὰν ἕξει. πότερον εἰς ἄλλο ἢ εἰς τὰ ἐν αὐτῇ; ἀλλ᾽ [εἰ] εἰς τὰ ἐν αὐτῇ, οὐδὲν δεῖ λογισμοῦ. οὐ γὰρ οὗτος τρέψει. ἀλλὰ τὸ ἐν αὐτῇ ἔχον τοὺς λόγους" τοῦτο γὰρ καὶ δυνατώτερον καὶ ποιεῖν ἐν ψυχῇ δυνάμενον. κατ᾽ εἴδη ἄρα ποιεῖ. δεῖ τοίνυν καὶ αὐτὴν παρὰ νοῦ ἔχουσαν διδόναι. νοῦς δὴ ψυχῇ δίδωσι τῇ τοῦ παντός, ψυχὴ δὲ παρ᾽ αὑτῆς ἡ μετὰ νοῦν τῇ μετ᾽ αὐτὴν ἐλλάμπουσα καὶ τυποῦσα, ἡ δὲ ὡσπερεὶ ἐπιταχϑεῖσα ἤδη ποιεῖ" ποιεῖ δὲ τὰ μὲν ἀνεμποδίστως. τὰ δὲ ἐμποδισϑεῖσα. ἅτε δὴ δύναμιν εἰς τὸ ποιεῖν λαβοῦσα καὶ λόγων οὐ τῶν πρώτων πληρωθεῖσα οὐ μόνον xa9' ἃ ἔλαβε ποιήσει, ἀλλὰ γένοιτο ἄν τι καὶ παρ᾽ αὐτῆς καὶ τοῦτο δῆλον ὅτι χεῖρον" καὶ ξῷον μέν, ξῷον δὲ ἀτελέστερον καὶ δυσχεραῖνον τὴν αὑτοῦ ξωήν, ἅτε χείριστον καὶ δύσκολον δὴ καὶ ἄγριον καὶ ἐξ ὕλης p. 148 150 Enn. II. χείρονος οἷον ὑποστάϑμης τῶν προηγουμένων πικρᾶς καὶ πικρὰ idi) καὶ ταῦτα παρέξει καὶ αὐτὴ τῷ ὅλῳ. 18. &Q' οὖν τὰ κακὰ τὰ ἐν τῷ παντὶ ἀναγκαῖα, ὅτι ἕπεται τοῖς προηγουμένοις; ἢ ὅτι. καὶ εἰ μὴ ταῦτα ἦν, ἀτελὲς ἂν ἦν τὸ πᾶν. καὶ γὰρ χρείαν τὰ πολλὰ αὐτῶν ἢ καὶ πάντα παρέχεται τῷ ὅλῳ, οἷον τὰ τῶν ἰοβόλων, λανϑάνει δὲ τὰ πλεῖστα διὰ τί" ἐπεὶ καὶ τὴν κακίαν αὐτὴν ἔχειν πολλὰ χρήσιμα καὶ πολλῶν ποιητικὴν [εἶναι] καλῶν, οἷον κάλλους τεχνητοῦ παντός, καὶ κινεῖν εἰς φρόνησιν μὴ ἐῶσαν ἐπ᾽ ἀδείας εὕδειν. εἰ δὴ ταῦτα ὀρϑῶς εἴρηται, δεῖ τὴν τοῦ παντὸς ψυχὴν ϑεωρεῖν μὲν τὰ ἄριστα ἀεὶ ἱεμένην πρὸς τὴν νοητὴν φύσιν καὶ τὸν ϑεόν, πλη- φουμένηρ᾽ δὲ αὐτῆς καὶ πεπληρωμένης οἷον ἀπο- μεστουμένης αὐτῆς τὸ ἐξ αὐτῆς ἴνδαλμα καὶ τὸ ἔσχατον αὐτῆς πρὸς τὸ κάτω τὸ ποιοῦν τοῦτο εἶναι. ποιητὴς οὖν ἔσχατος οὗτος" ἐπὶ δ᾽ αὐτῷ τῆς ψυχῆς τὸ πρώτως πληρούμενον παρὰ νοῦ" ἐπὶ πᾶσι δὲ νοῦς δημιουργός, ὃς καὶ τῇ ψυχῇ τῇ uev αὐτὸν δίδωσιν ὧν ἴχνη ἐν τῇ τρίτῃ. εἰκότως οὖν λέγεται οὗτος ὁ κόσμος εἰκὼν ἀεὶ εἰκονιξόμενος, ἑστηκότων μὲν τοῦ πρώτου καὶ δευτέρου, τοῦ δὲ τρίτου ἕστη-- κότος μὲν καὶ αὐτοῦ, ἀλλ᾽ ἐν τῇ ὕλῃ καὶ κατὰ συμβεβηκὸς κινουμένου. ἕως γὰρ ἂν ἡ νοῦς καὶ ψυχή, ῥεύσονται oí λόγοι εἰς τοῦτο τὸ εἶδος τῆς ψυχῆς, ὥσπερ, ἕως ἂν o ἥλιος, πάντα τὰ ἀπ’ αὐτοῦ φῶτα. 10 1ὅ 20 2b III, 17. 18. IV, 1. 2. 151 IV. ΠΕΡῚ ΤΩΝ ATO TAON. 1. Τὴν λεγομένην ὕλην ὑποκείμενόν τι καὶ ὑποδοχὴν εἰδῶν λέγοντες εἶναι κοινόν τινα τοῦτον λόγον περὶ αὐτῆς πάντες λέγουσιν, ὅσοι εἰς ἔννοιαν ἦλϑον τῆς τοιαύτης φύσεως, καὶ μέχρι τούτου τὴν αὐτὴν φέρονται" τίς δέ ἐστιν αὕτη ἡ ὑποκειμένη φύσις καὶ πῶς δεκτικὴ καὶ τίνων, τὸ ἐντεῦϑεν ἤδη ξητήσαντες διέστησαν. ΄ καὶ οἵ μὲν σώματα μόνον τὰ ὄντα εἶναι ϑέμενοι καὶ τὴν οὐσίαν ἐν τούτοις μίαν ve τὴν ὕλην λέγουσι καὶ τοῖς στοιχείοις ὑπο- βεβλῆσϑαι καὶ αὐτὴν εἶναι τὴν οὐσίαν, τὰ δ᾽ ἄλλα πάντα οἷον πάϑη ταύτης καί πῶς ἔχουσαν αὐτὴν καὶ τὰ στοιχεῖα εἶναι. καὶ δὴ καὶ τολμῶσι καὶ μέχρι ϑεῶν αὐτὴν ἄγειν καὶ τέλος δὴ καὶ αὐτὸν τὸν ϑεὸν [τὴν] ὕλην ταύτην πῶς ἔχουσαν εἶναι. διδόασι δὲ καὶ σῶμα αὐτῇ ἄποιον αὐτὴν σῶμα λέγοντες καὶ μέγεϑος δέ. οἵ δὲ ἀσώματον λέγουσι καὶ ταύτην οὐ μίαν τινὲς αὐτῶν, ἀλλὰ ταύτην μὲν τοῖς σώμασιν ὑποβεβλῆσϑαι καὶ αὐτοί, περὶ ἧς οἵ πρότεροι λέγουσιν, ἑτέραν μέντοι προτέραν ἐν τοῖς νοητοῖς ὑποβεβλημένην τοῖς ἐκεῖ εἴδεσι καὶ ταῖς ἀσωμάτοις οὐσίαις. 2, διὸ πρότερον ξητητέον περὶ ταύτης εἰ ἔστι, καὶ τίς οὖσα τυγχάνει, καὶ πῶς ἔστιν. εἰ δὴ ἀόρι- στόν τι καὶ ἄμορφον δεῖ τὸ τῆς ὕλης εἶναι, ἐν δὲ τοῖς ἐκεῖ ἀρίστοις οὖσιν οὐδὲν ἀόριστον οὐδὲ ἄμορφον, οὐδ᾽ ἂν ὕλη ἐκεῖ εἴη" καὶ εἰ ἁπλοῦν ἕκαστον, οὐδ᾽ ἂν δέοι ὕλης, ἵνα ἐξ αὐτῆς καὶ ἄλλου τὸ σύνϑετον᾽ καὶ γινομένοις μὲν ὕλης δεῖ καὶ ἐξ ἑτέρων ἕτερα p. 159 p. 160 152 Enn. ll. ποιουμένοις, ἐφ᾽ ὧν καὶ ἡ τῶν αἰσϑητῶν ὕλη évo- 199, μὴ γινομένοις δὲ οὔ. πόϑεν δὲ ἐλήλυϑε καὶ ὑπέστη; εἰ γὰρ ἐγένετο, καὶ ὑπό τινος" εἰ δὲ ἀέδιος, καὶ ἀρχαὶ πλείους καὶ κατὰ συντυχίαν τὰ πρῶτα. xQv εἶδος δὲ προσέλϑῃ, τὸ σύνϑετον ἔσται σῶμα 5 ὥστε κἀκεῖ σῶμα. ὃ. πρῶτον οὖν λεκτέον, ὡς οὐ πανταχοῦ τὸ ἀόριστον ἀτιμαστέον, οὐδὲ ὃ ἂν ἄμορφον ἢ τῇ ἑαυτοῦ ἐπινοίᾳ, εἰ μέλλοι παρέχειν αὑτὸ τοῖς πρὸ αὐτοῦ καὶ τοῖς ἀρίστοις" οἷόν τι καὶ ψυχὴ πρὸς 10 νοῦν καὶ λόγον πέφυκε μορφουμένη παρὰ τούτων καὶ εἰς εἶδος βέλτιον ἀγομένη" ἔν τε τοῖς νοητοῖς τὸ σύνϑετον ἑτέρως, οὐχ ὡς τὰ σώματα" ἐπεὶ καὶ λόγοι σύνϑετοι καὶ ἐνεργείᾳ δὲ σύυνϑετον ποιοῦσι τὴν ἐνεργοῦσαν εἰς εἶδος φύσιν. εἰ δὲ καὶ πρὸς 15 ἄλλο, καὶ παρ᾽ ἄλλου καὶ μᾶλλον. ἡ δὲ τῶν γινο- μένων ὕλη ἀεὶ ἄλλο καὶ ἄλλο εἶδος ἴσχει, τῶν δὲ ἀιδίων ἡ αὐτὴ ταὐτὸν ἀεί. τάχα δ᾽ ἀνάπαλιν ἡ ἐνταῦϑα. ἐνταῦϑα μὲν γὰρ παρὰ μέρος πάντα καὶ ἕν ἑκάστοτε. διὸ οὐδὲν ἐμμένει ἄλλου ἄλλο ἐξω- 50 ϑοῦντος" διὸ οὐ ταὐτὸν ἀεί, ἐκεῖ δ᾽ ἅμα πάντα" διὸ οὐκ ἔχει εἰς ὃ μεταβαλεῖ. ἤδη γὰρ ἔχει πάντα. οὐδέποτ᾽ οὖν ἄμορφος οὐδὲ ἐκεῖ ἡ ἐκεῖ, ἐπεὶ οὐδ᾽ ἡ ἐνταῦϑα, ἀλλ᾽ ἕτερον τρόπον ἑἕκατέρα. τὸ δὲ sive ἀίδιος, εἴτε γενομένη. ἐπειδὰν ὅ τί ποτ᾽ ἐστὶ 25 λάβωμεν, δῆλον ἔσται. . 4. ὁ δὴ λόγος ἡμῖν ὑποθεμένοις τὸ νῦν εἶναι τὰ εἴδη --- δέδεικται γὰρ ἐν ἄλλοις --- προίτω. εἰ οὖν πολλὰ τὰ εἴδη, κοινὸν μέν τι ἐν αὐτοῖς ἀνάγκη εἶναι" καὶ δὴ καὶ ἴδιον, ᾧ διαφέρει ἄλλο ἄλλου. 30 τοῦτο δὴ τὸ ἴδιον καὶ ἡ διαφορὰ ἡ χωρίζουδα ἡ p.161 οἰκεία ἐστὲ μορφή. εἰ δὲ μορφή, ἔστι καὶ τὸ μορ- 10 15 20 IV, 2—5. . 153 φούμενον, περὶ ὃ ἡ διαφορά. ἔστιν ἄρα xol ὕλη ἡ τὴν 'μορφὴν δεχομένη καὶ ἀεί τι ὑποκείμενον. ἔτι εἰ κόσμος νοητὸς ἔστιν ἐκεῖ, μίμημα δὲ οὗτος ἐκεί- νου, οὗτος δὲ σύνϑετος καὶ ἐξ ὕλης, κἀκεῖ δεῖ ὕλην δἶναι. ἢ πῶς προδερεῖς κόσμον μὴ εἰς εἶδος ἰδών; πῶς δὲ εἶδος μὴ ἐφ᾽ ᾧ τὸ εἶδος λαβών; ἀμερὲς μὲν γὰρ παντελῶς πάντη αὐτό, μεριστὸν δὲ ὁπωσοῦν. καὶ εἰ μὲν διασπασϑέντα ἀπ᾽ ἀλλήλων τὰ μέρη, ἡ τομὴ καὶ ἡ διάσπασις ὕλης ἐστὶ πάϑος" αὕτη γὰρ ἡ τμη-- ϑεῖσα᾽ εἰ δὲ πολλὰ ὃν ἀμέριστόν ἐστι. τὰ πολλὰ ἐν ἑνὶ ὄντα ἐν ὕλῃ ἐστὶ μορφαὶ αὐτοῦ ὄντα᾽ τὸ γὰρ ἕν τοῦτο τὸ πολλὰ ὃν νόησον ποικίλον καὶ πολύμορφον. οὐχοῦν ἄμορφον αὐτὸ πρὸ τοῦ ποι-- κίλον" εἰ γὰρ τῷ νῷ ἀφέλοις τὴν ποικιλίαν καὶ τὰς μορφὰς καὶ τοὺς λόγους καὶ τὰ νοήματα, τὸ πρὸ τούτων ἄμορφον καὶ ἀόριστον καὶ τούτων οὐδὲν τῶν ἐπ’ αὐτῷ καὶ ἐν αὐτῷ. D. εἰ δ᾽ ὅτι ἀεὶ ἔχει ταῦτα καὶ ὁμοῦ, ἕν ἄμφω καὶ οὐχ ὕλη ἐκεῖ, οὐδ᾽ ἐνταῦϑα ἔσται τῶν σωμάτων ὕλη, οὐδέποτε γὰρ ἄνευ μορφῆς, ἀλλ᾽ ἀεὶ ὅλον σῶμα, σύνϑετον μὴν ὅμως. καὶ νοῦς εὑρίσκει τὸ διττόν. οὗτος γὰρ διαιρεῖ, ἕως [ἂν] εἰς ἁπλοῦν ἤχῃ μηκέτι αὐτὸ ἀναλύεσϑαι δυνάμενον: ἕως δὲ δύναται. χωρεῖ αὐτοῦ εἰς τὸ βάϑος. τὸ δὲ βάϑος ἑκῴστουν ἡ ὕλη διὸ καὶ σκοτεινὴ πᾶσα, ὅτι τὸ φῶς λόγος καὶ ó νοῦς λόγος. διὸ τὸν ἐφ᾽ ἑκάστου λόγον ὁρῶν τὸ κατω ὡς ὑπὸ τὸ φῶς σκοτεινὸν ἡγεῖται, ὥσπερ ὀφϑαλμὸς φωτοειδὴς ὧν πρὸς τὸ φῶς βαλὼν καὶ χρόας φῶτα ὄντα τὰ ὑπὸ τὰ χρώματα σκοτεινὰ 80 καὶ ὑλικὰ εἶναι λέγει (κεχρυμμένα τοῖς χρώμασι). διάφοῤόν γε μὴν τὸ σκοτεινὸν τό τε ἐν τοῖς νοητοῖς τό T6 ἐν τοῖς αἰσθητοῖς ὑπάρχει διάφορός τε ἡ ὕλη, p. 162 154 . Enn. Π. ὅσον καὶ τὸ εἶδος τὸ ἐπικείμενον ἀμφοῖν διζφορον" ἡ μὲν γὰρ ϑεία λαβοῦσα τὸ ὡρισμένον αὐτὴ ξωὴν ὡρισμένην καὶ νοερὰν ἔχει, ἡ δὲ ὡρισμένον μέν τι γίνεται, οὐ μὴν ξῶν οὐδὲ νοοῦν, ἀλλὰ νεκρὸν κεκοσμημένον. καὶ ἡ μορφὴ δὲ εἴδωλον" ὥστε καὶ τὸ ὑποκείμενον εἴδωλον. ἐκεῖ δὲ ἡ μορφὴ ἀληϑινόν᾽ ὥστε καὶ τὸ ὑποκείμενον. διὸ καὶ τοὺς λέγοντας οὐσίαν τὴν ὕλην, εἰ περὶ ἐκείνης ἔλεγον, ὀρϑῶς ἔδει ὑπολαμβάνειν λέγειν" τὸ γὰρ ὑποκείμενον ἐκεῖ οὐσία, μᾶλλον δὲ μετὰ τοῦ ἐπ᾽ αὐτῇ νοουμένη καὶ ὅλη οὖσα πεφωτισμένη οὐσία. πότερα δὲ ἀίδιος ἡ νοητὴ ὁμοίως ξητητέον, ὡς ἄν τις καὶ τὰς ἰδέας ξητοῖ" γεννητὰ μὲν γὰρ τῷ ἀρχὴν ἔχειν, ἀγέννητα δέ, ὅτι μὴ χρόνῳ τὴν ἀρχὴν ἔχει, ἀλλ᾽ ἀεὶ παρ᾽ ἄλλου, οὐχ ὡς γινόμενα ἀεί, ὥσπερ ὁ [ἐνταῦϑα) κόσμος. ἀλλὰ ὄντα ἀεί, ὥσπερ ὁ ἐκεῖ κόσμος. καὶ γὰρ ἡ ἑτερότης ἡ ἐκεῖ ἀεί, 9] τὴν ὕλην ποιεῖ" ἀρχὴ γὰρ ὕλης αὕτη, ἡ κίνησις ἡ πρώτη διὸ καὶ αὕτη ἑτερότης ἐλέγετο, ὅτι ὁμοῦ ἐξέφυσαν κίνησις καὶ ἑτερότης" ἀόριστον δὲ καὶ ἡ κίνησις καὶ ἡ ἑτερότης ἡ ἀπὸ τοῦ πρώτου, κἀκείνου πρὸς τὸ ὁρισϑῆναι δεόμενα" ὁρίξεται δέ, ὅταν πρὸς αὐτὸ ἐπιστραφῇ" πρὶν δὲ ἀόριστον καὶ τὸ ἕτερον καὶ οὔπω ἀγαϑόν, ἀλλ᾽ ἀφώτιστον ἐκείνου. εἰ γὰρ παρ᾽ ἐκείνου τὸ φῶς, τὸ δεχόμενον τὸ φῶς, πρὶν δέξασϑαι, φῶς φὐκ ἔχει ἀληϑινόν, ἀλλὰ ἀλλο ὃν ἔχει, εἴπερ τὸ φῶς παρ᾽ ἄλλου. καὶ περὶ μὲν τῆς ἐν τοῖς νοητοῖς ὕλης πλείω τῶν προσηκόντων παραγυμνωϑέντα ταύτῃ. 6. περὶ δὲ τῆς τῶν σωμάτων ὑποδοχῆς ὧδε λεγέσϑω. ὅτι μὲν οὖν δεῖ τι τοῖς σώμασιν ὑποκεί- μενον εἶναι ἄλλο ὃν παρ᾽ αὐτά, ἢ vs εἰς ἄλληλα μεταβολὴ τῶν στοιχείων δηλοῖ. οὐ γὰρ παντελὴς ὄ 10 IV, 65—1. | 155 τοῦ μεταβάλλοντος ἡ φϑορά" ἢ ἔσται τις οὐσία εἰς τὸ μὴ ὃν ἀπολλυμένη" οὐδ᾽ αὖ τὸ γενόμενον ἐκ τοῦ παντελῶς μὴ ὄντος εἰς τὸ ὃν ἐλήλυϑεν, ἀλλ᾽ ἔστιν εἴδους μεταβολὴ ἐξ εἴδους ἑτέρου. μένει δὲ τὸ δεξάμενον τὸ εἶδος τοῦ γενομένου καὶ ἀποβαλὸν ϑάτερον. τοῦτό τε οὖν δηλοῖ καὶ ὅλως ἡ φϑορά" συνθέτου ydo: εἰ δὲ τοῦτο, ἐξ ὕλης καὶ εἴδους ἕκαστον. dj vs ἐπαγωγὴ μαρτυρεῖ τὸ φϑειρόμενον ς σύνϑετον δεικνῦσα᾽ καὶ ἡ ἀνάλυσις δέ" οἷον εἰ ἡ 10 φιάλη εἰς τὸν χρυσόν. ὁ δὲ χρυσὸς εἰς ὕδωρ, καὶ 1ὅ 2b 30 τὸ ὕδωρ δὲ φϑειρόμενον τὸ ἀνάλογον ἀπαιτεῖ. ἀνάγκη δὲ τὰ στοιχεῖα ἢ εἶδος εἶναι ἢ ὕλην πρώ- την ἢ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους. ἀλλ᾽ εἶδος μὲν οὐχ οἷόν v6' πῶς γὰρ ἄνευ ὕλης ἐν ὄγκῳ καὶ μεγέϑει; ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ὕλη ἡ πρώτη" φϑείρεται γάρ. ἐξ ὕλης ἄρα καὶ εἴδους. καὶ τὸ μὲν εἶδος κατὰ τὸ ποιὸν καὶ τὴν μορ- φήν, ἡ δὲ κατὰ τὸ ὑποκείμενον ἀόριστον, ὅτι μὴ εἶδος. 1. Ἐμπεδοκλῆς δὲ τὰ στοιχεῖα ἐν ὕλῃ ϑέμενος ἀντιμαρτυροῦσαν ἔχει τὴν φϑορὰν αὐτῶν. ᾿δΔναξα- γόρας ὃὲ τὸ μῖγμα ὕλην ποιῶν, οὐκ ἐπιτηδειότητα πρὸς πάντα, ἀλλὰ πάντα ἐνεργείᾳ ἔχειν λέγων ὃν εἰσάγει χοῦν ἀναιρεῖ οὐκ αὐτὸν τὴν μορφὴν καὶ τὸ εἶδος διδόντα ποιῶν οὐδὲ πρότερον τῆς ὕλης ἀλλ᾽ ἅμα. ἀδύνατον δὲ τὸ ἅμα. εἰ γὰρ μετέχει τὸ μῖγμα τοῦ εἶναι, πρότερον τὸ Ov: εἰ δὲ καὶ τοῦτο ὃν κἀκεῖνο ἄλλου ἐπ᾽ αὐτοῖς δεήσει τρίτου. εἰ οὖν πρότερον ἀνάγκη τὸν δημιουργὸν εἶναι, τί ἔδει τὰ εἴδη κατὰ σμικρὰ ἐν τῇ ὕλῃ εἶναι, εἶτα τὸν νοῦν διὰ πραγμάτων ἀνηνύτων διακρίνειν ἐξὸν ἀποίου οὔσης τὴν ποιότητα καὶ τὴν μορφὴν ἐπὶ πᾶσαν ἐκτεῖ-- ναι; τό τε πᾶν ἐν παντὶ εἶναι πῶς οὐκ ἀδύνατον; ὃ δὲ τὸ ἄπειρον ὑποϑεὶς τί ποτε τοῦτο λεγέτω. καὶ p. 1608 150 Enn. II. εἰ οὕτως ἄπειρον, ὡς ἀδιεξίτητον, ὡς οὐκ ἔστι τοι-- οὔτόν τι ἐν τοῖς οὖσιν οὔτε αὐτοάπειρον οὔτε ἐπ᾽ ἄλλῃ φύσει ὡς συμβεβηκὸς σώματί τινι, τὸ μὲν αὐτοάπειρον, ὅτι καὶ τὸ μέρος αὐτοῦ ἐξ ἀνάγκης ἄπειρον, τὸ δὲ ὡς συμβεβηκός, ὅτι τὸ ᾧ συμβέβηκεν ἐκεῖνο οὐκ ἂν καϑ' ἑαυτὸ ἄπειρον si οὐδὲ ἁπλοῦν οὐδὲ ὕλη, ἐστὶ δῆλον. ἀλλ᾽ οὐδὲ αἱ ἄτομοι τάξιν ὕλης ξξουσιν αἱ τὸ παράπαν οὐκ οὖσαι" τμητὸν γὰρ πᾶν σῶμα κατὰ πᾶν" καὶ τὸ συνεχὲς δὲ τῶν σωμάτων καὶ τὸ ὑγρὸν μὴ οἷόν vs ἄνευ νοῦ ἕκαστα καὶ ψυχῆς, ἣν ἀδύνατον ἐξ ἀτόμων εἶναι, ἄλλην τὸ φύσιν παρὰ τὰς ἀτόμους ἐκ τῶν ἀτόμων δη- μιουργεῖν οὐχ οἷόν ve: ἐπεὶ καὶ οὐδεὶς δημιουργὸς ποιήσει τι ἐξ οὐχ ὕλης συνεχοῦς. καὶ μυρία ἂν λέγοιτο πρὸς ταύτην τὴν ὑπόϑεσιν καὶ εἴρηται" διὸ ἐνδιατρίβειν περιττὸν ἐν τούτοις. 8. τίς οὖν ἡ μία αὕτη καὶ συνεχὴς καὶ ἄποιος λεγομένη; καὶ ὅτι μὲν μὴ σῶμα, εἴπερ ἄποιος, δῆλον" ἢ ποιότητα ἕξει. λέγοντες δὲ πάντων αὐτὴν εἶναι τῶν αἰσϑητῶν καὶ οὐ τινῶν μὲν ὕλην, πρὸς ἄλλα δὲ εἶδος οὖσαν" οἷον τὸν πηλὸν ὕλην τῷ κερα- μεύοντι, ἁπλῶς δὲ οὐχ ὕλην οὐ δὴ οὕτῳς, ἀλλὰ πρὸς πάντα λέγοντες, οὐδὲν ἂν αὐτῇ προσά- πτοιμεν, ὅσα ἐπὶ τοῖς αἰσϑητοῖς ὁρᾶται. εἰ δὴ τοῦτο, πρὸς ταῖς ἄλλαις ποιότησιν, οἷον χρώμασι καὶ ϑερμότησι καὶ ψυχρότησιν, οὐδὲ τὸ κοῦφον οὐδὲ τὸ βάρος, οὐ πυκνόν, οὐχ ἁραιόν, ἀλλ᾽ οὐδὲ σχῆμα. οὐ τοίνυν οὐδὲ μέγεϑος' ἄλλο γὰρ τὸ ψιεγέθει, ἄλλο τὸ μεμεγεϑυσμένῳ εἶναι, ἄλλο τὸ σχήματι, ἄλλο τὸ ἐσχηματισμένῳ. δεῖ δὲ αὐτὴν μὴ σύνϑετον εἶναι, ἀλλὰ ἁπλοῦν καὶ ἕν τι τῇ αὑτῆς φύσει: οὕτω γὰρ πάντων ἔρημος. καὶ ὁ μορφὴν 20 25 30 10 1ὅ 20 2b 80 IV, 7—9. 151 διδοὺς δώσει ἄλλην οὖσαν παρ᾽ αὐτὴν καὶ μέγεϑος καὶ πάντα ἐκ τῶν ὄντων οἷον προσφέρων" ἢ δου- λεύσει τῷ μεγέϑει αὐτῆς καὶ ποιήσει οὐχ ἡλέκον ϑέλει, ἀλλ᾽ ὅσον ἡ ὕλη βούλεται" τὸ δὲ συντρο- χάξειν τὴν βούλησιν τῷ μεγέϑει αὐτῆς πλασματῶδες. εἰ δὲ καὶ πρότερον τῆς ὕλης τὸ ποιοῦν, ταύτῃ ἔσται ἡ ὕλη πάντη, 5j τὸ ποιοῦν ϑέλει, καὶ εὐάγωγος εἰς ἅπαντα" καὶ εἰς μέγεϑος τοίνυν. μέγεθος δὲ εἰ ἔχει, ἀνάγκη καὶ σχῆμα ἔχειν: ὥστε ἔτι μᾶλλον δύσεργος ἔσται. ἔπεισι τοίνυν τὸ εἶδος αὐτῇ πάντα ἐπ᾽ αὐτῇ φέρον" τὸ δὲ εἶδος πᾶν καὶ μέγεϑος ἔχει καὶ ὁπόσον ἂν ἢ μετὰ τοῦ λόγου καὶ ὑπὸ τούτου. διὸ καὶ ἐπὶ τῶν γενῶν ἑκάστων μετὰ τοῦ εἴδους καὶ τὸ ποσὸν ὥρισται. ἄλλο γὰρ ἀνθρώπου καὶ p.164 ἄλλο ὄρνιϑος καὶ ὕρνιϑος τοιουτουί. [οὐ] ϑαυμα- στότερον [δὲ] τὸ ποσὸν τῇ ὕλῃ ἄλλο ἐπάγειν τοῦ ποιὸν αὐτῇ προστιϑέναι, οὐδὲ τὸ μὲν ποιὸν λόγος, τὸ δὲ ποσὸν οὐκ εἶδος καὶ μέτρον καὶ ἀριϑμὸς ὄν. 9. πῶς οὖν τις λήψεταί τι τῶν ὄντων, ὃ μὴ μέγεϑος ἔχει; ἢ πᾶν ὅπερ μὴ ταὐτὸν τῷ ποσῷ" οὐ γὰρ δὴ τὸ ὃν καὶ τὸ ποσὸν ταὐτόν. πολλὰ δὲ καὶ ἄλλα ἕτερα τοῦ ποσοῦ. ὅλως δὲ πᾶσαν ἀσώματον φύσιν ἄποσον ϑετέον' ἀσώματος δὲ καὶ ἡ ὕλη. ἐπεὶ καὶ ἡ ποσότης αὐτὴ οὐ ποσόν, ἀλλὰ τὸ μετασχὸν αὐτῆς" ὥστε καὶ ἐκ τούτου δῆλον, ὅτι εἶδος ἡ ποσότης. ὡς οὖν ἐγίνετό τι λευκὸν παρουσίᾳ λευ- κότητος, τὸ δὲ πεποιηκὸς τὸ λευκὸν χρῶμα ἐν ξῴῳ καὶ τὰ ἄλλα δὲ χρώματα ποικίλα οὐκ ἦν ποικίλον χρῶμα, ἀλλὰ ποικίλος. εἰ βούλει, λόγος, οὕτω καὶ τὸ ποιοῦν τὸ τηλικόνδε οὐ τηλικόνδε, ἀλλ᾽ αὐτὸ τὸ πηλίκον ἢ [ἡ] πηλικότης ἢ ὁ λόγος τὸ ποιοῦν. προσελθοῦσα οὖν ἡ πηλικότης ἐξελίττει εἰς μέγεϑος p.165 158 Enn. II. τὴν ὕλην; οὐδαμῶς" οὐδὲ γὰρ ἐν ὀλίγῳ συνεσπεί- ρατο" ἀλλ᾽ ἔδωκε μέγεϑος τὸ οὐ πρότερον ὄν, ὥσπερ καὶ ποιότητα τὴν οὐ πρότερον οὖσαν. 10. τέ οὖν νοήσω ἀμέγεϑες ἐν ὕλῃ; τί δὲ νοήσεις ἄποιον ὁπωσοῦν; καὶ τίς ἡ νόησις καὶ τῆς διανοίας ἡ ἐπιβολή; ἢ ἀοριστία" εἰ γὰρ τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον, καὶ τῷ ἀορίστῳ τὸ ἀόριστον. λόγος μὲν οὖν γένοιτο ἂν περὶ τοῦ ἀορίστου ὡρισμένος, ἡ δὲ πρὸς αὐτὸ ἐπιβολὴ ἀόριστος. εἰ δ᾽ ἕκαστον λόγῳ καὶ νοήδει γινώσκεται — ἐνταῦϑα δὲ ὁ μὲν λόγος λέγει, ἃ δὴ λέγει περὶ αὐτῆς, ἡ δὲ βουλομένη εἶναι νόησις οὐ νόησις, ἀλλ᾽ οἷον ἄνοια μᾶλλον --- νόϑον ἂν εἴη τὸ φάντασμα αὐτῆς καὶ οὐ γνήσιον, ἐκ ϑατέρου οὐκ ἀληϑοῦς καὶ μετὰ τοῦ ϑατέρου λόγου συγκείμενον. καὶ τάχα εἰς τοῦτο βλέπων ὁ Πλάτων νόϑῳ λογισμῷ εἶπε ληπτὴν εἶναι. τίς οὖν ἡ dogi- στία τῆς ψυχῆς; doc παντελὴς ἄγνοια ὡς ἀπουσία; ἢ ἐν καταφάσει τινὶ τὸ ἀόριστον, καὶ olov ὀρθαλμῶ τὸ σκότος ὕλη ὃν παντὸς ἀοράτου χρώματος, οὕτως οὖν καὶ ψυχὴ ἀφελοῦσα ὅσα ἐπὶ τοῖς αἰσϑητοῖς οἷον φῶς τὸ λοιπὸν οὐκέτι ἔχουσα ὁρίσαι ὁμοιοῦται τῇ ὄψει τῇ ἐν σκότῳ ταὐτόν zog γινομένῃ τότε τῷ ὃ οἷον ὁρᾷ. ἄρ᾽ οὖν ὁρᾷ; ἢ οὕτως ὡς ἀσχημοσύνην καὶ ὡς ἄχροιαν καὶ ὡς ἀλαμπὲς καὶ προσέτι δὲ ὡς οὐκ ἔχον μέγεϑος" εἰ δὲ μή. εἰδοποιήσει ἤδη. ὅταν οὖν μηδὲν νοῇ, οὐ ταὐτὸ τοῦτο περὶ ψυχὴν πάϑος; ἢ οὔ, ἀλλ᾽ ὅταν μὲν μηδὲν [νοῇ]» λέγει μηδέν, μᾶλλον δὲ πάσχει οὐδέν" ὅταν δὲ τὴν ὕλην, οὕτω πάσχει πάϑος οἷον τύπον τοῦ ἀμόρφου" ἐπεὶ καὶ ὅταν τὰ 5 15 20 μεμορφωμένα καὶ τὰ μεμεγεϑυσμένα vor, ὡς σύν- 30 ϑετα νοεῖ" ὡς γὰρ κεχρωσμένα καὶ ὅλως πεποιωμένα. τὸ ὅλον οὖν νοεῖ καὶ τὸ cvvdugo: καὶ ἐναργὴς 10 15 20 25 30 IV, 9—11. 159 uiv ἡ νόησις ἢ ἡ αἴσϑησις τῶν ἐπόντων, ἀμυδρὰ δὲ ἡ τοῦ ὑποκειμένου, τοῦ ἀμόρφου" οὐ γὰρ εἶδος. ὃ οὖν ἐν τῷ ὅλῳ καὶ συνϑέτῳ λαμβάνει μετὰ τῶν ἐπόντων ἀναλύσασα ἐκεῖνα καὶ χωρέίδασα, ὃ κατα- λείπει ὁ λόγος, τοῦτο νοεῖ ἀμυδρῶς ἀμυδρὸν καὶ σκοτεινῶς σκοτεινὸν καὶ νοεῖ οὐ νοοῦσα. καὶ ἐπειδὴ οὐκ ἔμεινεν οὐδ᾽ αὐτὴ ἡ ὕλη ἄμορφος. ἀλλ᾽ ἐν τοῖς πράγμασίν ἐστι μεμορφωμένη, καὶ ἡ ψυχὴ εὐθέως ἐπέβαλε τὸ εἶδος τῶν πραγμάτων αὐτῇ ἀλγοῦσα τῷ ἀορίστῳ, οἷον φόβῳ τοῦ ἔξω τῶν ὄντων εἶναι καὶ οὐκ ἀνεχομένη ἐν τῷ μὴ ὄντι ἐπιπολὺ ἑστάναι. 11. καὶ ἔτι δεῖ τινος ἄλλου πρὸς σύστασιν σωμάτων μετὰ μέγεϑος καὶ ποιότητας ἁπάσας; ἢ τοῦ ὑποδεξομένου πάντα. οὐκοῦν ὄγκου; εἰ δὲ ὄγκος, μέγεϑος δήπου" εἰ δὲ ἀμέγεϑες,. οὐδ᾽ ὅπου δέξεται ἔχει. ἀμέγεϑες δὲ ὃν τέ ἂν συμβάλλοιτο, & μήτε εἰς εἶδος καὶ τὸ ποιὸν μήτε εἰς τὴν διά- στασιν καὶ τὸ μέγεϑος, ὃ δὴ παρὰ τῆς ὕλης δοκεῖ, ὅπου ἂν ἢ, ἔρχεσϑαι εἰς τὰ σώματα; ὅλως δὲ ὥσπερ πράξεις καὶ ποιήσεις καὶ χρόνοι καὶ κινήσεις ὑποβολὴν ὕλης ἐν αὑτοῖς οὐκ ἔχοντα ἔστιν ἐν volg οὖσιν, οὕτως οὐδὲ τὰ σώματα τὰ πρῶτα ἀνάγκη ὕλην ἔχειν, ἀλλ᾽ ὅλα ἕκαστα εἶναι & ἐστι ποικιλο-- τερα ὄντα μίξει τῇ ἐκ πλειόνων εἰδῶν τὴν σύστασιν ἔχοντα" ὥστε τυῦτο τὸ ἀμέγεϑες ὕλης ὄνομα κενὸν εἶναι. πρῶτον μὲν οὖν οὐκ ἀνάγκη τὸ ὑποδεχό-- μένον ὁτιοῦν ὄγκον εἶναι, ἐὰν μὴ μέγεϑος ἤδη αὐτῷ παρῇ᾽ ἐπεὶ καὶ ἡ ψυχὴ πάντα δεχομένη ὁμοῦ ἔχει πάντα' εἰ δὲ μέγεϑος αὐτῇ συμβεβηκὸς ἦν, ἔσχεν ὧν ἕκαστα ἐν μεγέϑει. ἡ δὲ ὕλη διὰ τοῦτο ἐν διαστήματι ἃ δέχεται λαμβάνει, ὅτι διαστήματός ἐστι δεκτική᾽ ὥσπερ καὶ τὰ ξῷα καὶ τὰ φυτὰ μετὰ τοῦ p. 166 160 Enn. II. μεγεϑύυνεσϑαι xal τὸ ποιὸν ἀντιπαραγόμενον laysc τῷ ποσῷ καὶ συστελλομένου συσταλείη ἄν. εἰ δ᾽ ὅτι προυπάρχει τι μέγεϑος ἐν τοῖς τοιούτοις ὑπο- κείμενον τῷ μορφοῦντι, κἀκεῖ ἀπαιτεῖ, οὐκ ὀρϑῶς" ἐνταῦϑα γὰρ ἡ ὕλη οὐχ ἡ ἁπλῶς ἀλλ᾽ ἡ τούτου" τὴν δ᾽ ἁπλῶς δεῖ καὶ τοῦτο παρ᾽ ἄλλου ἔχειν. οὐ τοίνυν δεῖ ὄγκον εἶναι τὸ δεξόμενον τὸ εἶδος, ἀλλ᾽ ὁμοῦ τῷ γενέσθαι ὄγκον καὶ τὴν ἄλλην ποιότητα δέχεσθαι καὶ φάντασμα μὲν ἔχειν ὄγκου εἰς ἐπιτη- δειότητα τούτου ὥσπερ πρώτην. κενὸν δὲ ὄγκον. ὅϑεν τινὲς ταὐτὸν τῷ κενῷ τὴν ὕλην εἰρήκασι. φάντασμα δὲ ὄγκου λέγω, ὅτι καὶ ἡ ψυχὴ οὐδὲν ἔχουσα ὁρίσαι, ὅταν τῇ ὕλῃ προσομιλῇ. εἰς ἀορι-- στίαν χεῖ ἑαυτὴν οὔτε περιγράφουσα οὔτε εἰς ση- μεῖον ἐέναι δυναμένη. ἤδη γὰρ ὁρίξει. διὸ οὔτε μέγα λεκτέον χωρὶς οὔτε σμικρὸν αὖ, ἀλλὰ μέγα καὶ σμικρόν" καὶ οὕτως ὄγκος καὶ ἀμέγεϑες οὕτως, ὅτι ὕλη ὄγκου καὶ συστελλόμενον ἐκ τοῦ μεγάλου ἐπὶ τὸ σμικρὸν καὶ ἐκ τοῦ σμικροῦ ἐπὶ τὸ μέγα οἷον ὄγκον διατρέχει᾽ καὶ ἡ ἀοριστία αὐτῆς Ó τοι-- ovrog ὄγκος, ὑποδοχὴ μεγέϑους ἐν αὐτῇ ἐν δὲ φαντασίᾳ ἐκείνως. καὶ γὰρ τῶν μὲν ἄλλων ἀμε- γέθων ὅσα εἴδη ὥρισται ἕκαστον. ὥστε οὐδαμῇ ἔννοια ὄγκου" ἡ δὲ ἀόριστος οὖσα καὶ μήπω στᾶσα παρ᾽ αὑτῆς ἐπὶ πᾶν εἶδος φερομένη δεῦρο κἀκεῖσε καὶ πάντη εὐάγωγος οὖσα πολλή τε γίνεται τῇ ἐπὶ πάντα ἀγωγῇ καὶ γενέσει καὶ ἔσχε τοῦτον τὸν τρόπον φύσιν ὄγκου. 12. συμβάλλεται οὖν τὰ μεγέϑη τοῖς σώμασι" τὰ γὰρ εἴδη τῶν σωμάτων ἐν μεγέϑεσι. περὶ δὲ μέγεθος οὐκ ἂν ἐγένετο ταῦτα, ἀλλ᾽ ἢ περὶ τὸ μεμεγεθϑυσμένον" εἰ γὰρ περὶ μέγεϑος, οὐ περὶ 20 25 30 IV, 11. 12. 161 ὕλην, ὁμοίως ἂν ἀμεγέϑη καὶ ἀνυπόστατα ἦν ἢ λόγοι μόνοι ὧν ἦσαν --- οὗτοι δὲ περὶ ψυχήν -- καὶ οὐκ dv ἦν σώματα. δεῖ οὖν ἐνταῦϑα περὶ ἕν τι τὰ πολλά" τοῦτο δὲ ususys)vouévov: τοῦτο δὲ ὅ ἕτερον τοῦ μεγέϑους. ἐπεὶ καὶ νῦν ὅσα μίγνυται τῷ ὕλην ἔχειν εἰς ταὐτὸν ἔρχεται καὶ οὐ δεῖται ἄλλου του περὶ 0, ὅτι ἕκαστον τῶν μιγνυμένων ἥκει φέρον τὴν αὑτοῦ ὕλην. δεῖται δ᾽ ὅμως καὶ évóg τινος τοῦ δεξομένου ἢ ἀγγείου ἢ τόπου᾽ ὁ δὲ 10 τόπος ὕστερος τῆς ὕλης καὶ τῶν σωμάτων, ὥστε πρότερον ἂν δέοιτο τὰ σώματα ὕλης. οὐδέ, ὅτι αἴ ποιήσεις καὶ «ib πράξεις GvÀoL, διὰ τοῦτο καὶ τὰ σώματα" σύνϑετα γὰρ τὰ σώματα, αἵ δὲ πράξεις οὔ. καὶ τοῖς πράττουσιν ἡ ὕλη ὅταν πράττωσι τὸ 16 ὑποκείμενον δίδωσι μένουσα ἐν αὐτοῖς, εἰς [δὲ] τὸ πράττειν οὐχ αὑτὴν δίδωσιν" οὐδὲ γὰρ oí πράττον- τες τοῦτο ξητοῦσι. "αὶ οὐ μεταβάλλει ἄλλη πρᾶξις εἰς ἄλλην, ἵνα ἂν ἦν καὶ αὐταῖς ὕλη, ἀλλ᾽ ὁ πράτ-- vov ἐπ᾽ ἄλλην μεταβάλλει πρᾶξιν ἐξ ἄλλης" ὥστε 90 ὕλην αὐτὸν εἶναι ταῖς πράξεσιν. ἔστι τοίνυν ἀναγ--: καῖον ἡ ὕλη καὶ τῇ ποιότητι καὶ τῷ μεγέθει" ὥστε καὶ τοῖς σώμασι" καὶ οὐ κενὸν ὄνομα, ἀλλ᾽ ἔστι τι “ὑποκείμενον κἂν ἀόρατον κἂν ἀμέγεϑες ὑπάρχῃ. ἢ οὕτως οὐδὲ τὰς ποιότητας φήσομεν οὐδὲ τὸ μέγε- 95 ϑὸς τῷ αὐτῷ λόγῳ' ἕκαστον γὰρ τῶν τοιούτων λέγοιτο ἂν οὐδὲν εἶναι ἐφ᾽ ἑαυτοῦ μόνον λαμβανό- μενον. εἰ δὲ ταῦτα ἔστι καίπερ ἀμυδρῶς ὃν ἕκα- στον, πολὺ μᾶλλον ἂν εἴη [ἡ] ὕλη, κἂν μὴ ἐναργὴς ὑπάρχῃ αἱρετὴ οὖσα οὐ ταῖς αἰσϑήσεσιν οὔτε γὰρ 80 ὄμμασιν, ἄχρους ydg* οὔτε ἀκοῇ; οὐ γὰρ ψόφος" οὐδὲ χυμοί, διὸ οὐδὲ ῥῖνες οὐδὲ γλῶσσα [αἱροῦσιν]. p.167 ἄρ᾽ οὖν ἁφῇ; ἢ οὔ, ὅτι μηδὲ σώμα" oL γὰρ Ῥχοτιν. 162 Enn. Il. ἡ ἁφή, ὅτι ἢ πυκνοῦ ἢ ἁραιοῦ, μαλακοῦ σκληροῦ, ὑγροῦ ξηροῦ τούτων δὲ οὐδὲν περὶ τὴν ὕλην" ἀλλὰ λογισμῷ οὐκ ἐκ νοῦ, ἀλλὰ κενῷ" διὸ καὶ vó8oc, ὡς εἴρηται. ἀλλ᾽ οὐδὲ σωματότης περὶ αὐτήν᾽ εἰ μὲν [γὰρ] λόγος ἡ σωματότης, ἕτερος αὐτῆς" αὕτη ovv ἄλλο' εἰ δ᾽ ἤδη ποιήσασα καὶ olov κραϑεῖσα, σῶμα φανερῶς ἂν εἴη καὶ οὐχ ὕλη μόνον. 18. εἰ δὲ ποιότης τὸ ὑποκείμενον κοινή τις οὖσα ἐν ἑκάστῳ τῶν στοιχείων, πρῶτον μὲν τίς αὕτη λεκτέον. ἔπειτα πῶς ποιότης ὑποκείμενον ἔσται; πῶς δὲ ἐν ἀμεγέϑει ποιὸν ϑεωρηϑήσεται μὴ ἔχον ὕλην μηδὲ μέγεϑος; ἔπειτα εἰ μὲν ὡρισμένη ἡ ποιό- της, πῶς ὕλη; εἰ δ᾽ ἀόριστόν τι, οὐ ποιότης, ἀλλὰ τὸ ὑποκείμενον καὶ ἡ ξητουμένη ὕλη. τί οὖν κωλύει ἄποιον μὲν εἶναι τῷ τῶν ἄλλων μηδεμιᾶς τῇ αὐτῆς φύσει μετέχειν, αὐτῷ δὲ τούτῳ τῷ μηδεμιᾶς μετέχειν ποιὰν εἶναι ἰδιότητα πάντως τινὰ ἔχουσαν καὶ τῶν ἄλλων διαφέρουσαν, οἷον στέρησίν τινα ἐκείνων: καὶ γὰρ ὁ ἐστερημένος ποιός" οἷον ὁ τυφλός. εἰ οὖν στέρησις τούτων περὶ αὐτήν, πῶς οὐ ποιά; εἰ δὲ καὶ ὅλως στέρησις περὶ αὐτήν, ἔτι μᾶλλον, εἴ ye δὴ καὶ στέρησις ποιόν τι. ὁ δὲ ταῦτα λέγων τί ἄλλο ἢ 20 ποιὰ καὶ ποιότητας πάντα ποιεῖ; ὧστε καὶ ἡ ποσότης ^ ποιότης ἂν εἴη καὶ ἡ οὐσία δέ. εἰ δὲ ποιόν, πρόσεστι ποιότης. γελοῖον δὲ τὸ ἕτερον τοῦ ποιοῦ καὶ μὴ ποιὸν ποιὸν ποιεῖν. εἰ δέ, ὅτι ἕτερον, ποιόν, εἰ μὲν αὐὖτο-- ἑτερότης, οὐδ᾽ ὡς zto.Óv: ἐπεὶ οὐδ᾽ ἡ ποιότης ποιά᾽ εἰ δ᾽ ἕτερον μόνον, οὐχ ἑαυτῇ, ἀλλ᾽ ἑτερότητι ἕτερον καὶ ταυτότητι ταὐτόν. οὐδὲ δὴ ἡ στέρησις ποιότης οὐδὲ ποιόν, ἀλλ᾽ ἐρημία ποιότητος ἢ ἄλλου, ὡς ἡ ἀψοφία ψόφου 3j ὁτουοῦν ἄλλου" ἄρσις γὰρ ἡ στέρησις, τὸ δὲ ποιὸν ἐν καταφάσει. ἥ τε ἰδιότης τῆς ὕλης οὐ μορφή" e 10 15 20 2b 30 IV, 19—14. : 163 τὸ γὰρ μὴ ποιὰ εἶναι μηδ᾽ εἶδός τι ἔχειν ἄτοπον δή, ὅτι μὴ ποιά, ποιὰν λέγειν καὶ ὅμοιον τῷ, ὅτι ἀμέ- γεϑες; αὐτῷ τούτῳ μέγεϑος ἔχειν. ἔστιν οὖν ἡ ἰδιό- της αὐτῆς οὐκ ἄλλο τι ἢ ὅπερ ἔστι, καὶ οὐ πρόσκειται ἡ ἰδιότης, ἀλλὰ μᾶλλον ἐν σχέδει τῇ πρὸς τὰ ἄλλα, ὅτι ἄλλο αὐτῶν. καὶ τὰ μὲν ἄλλα οὐ μόνον ἄλλα, ἀλλὰ καί τι ἕκαστον ὡς εἶδος, αὕτη δὲ πρεπόντως ἂν λέγοιτο μόνον ἄλλο" τάχα δὲ ἄλλα, ἵνα μὴ τῷ ἄλλο ἑνικῶς ὁρίσης, ἀλλὰ τῷ ἄλλα τὸ ἀόριστον ἐνδείξῃ. 14. ἀλλ᾽ ἐκεῖνο ξητητέον, πότερα στέρησις, ἢ περὶ αὐτὴν ἡ στέρησις. ὃ τοίνυν λέγων ὑποκει- μένῳ μὲν ἕν ἄμφω, λόγῳ δὲ δύο, δίκαιος ἦν δι- δάσκειν καὶ τὸν λόγον ἑκατέρου ὅντινα δεῖ ἀπο- διδόναι, τῆς μὲν ὕλης ὃς ὁριεῖται αὐτὴν οὐδὲν προσαπτόμενος τῆς στερήσεως, τῆς τε αὖ στερήσεως ὡσαύτως. ἢ γὰρ οὐδέτερον ἐν οὐδετέρῳ τῷ λόγῳ ἢ ἑκάτερον ἐν ἑκατέρῳ ἢ ϑάτερον ἐν ϑατέρῳ μόνον ὁποτερονοῦν. εἰ μὲν οὖν ἑκάτερον χωρὶς καὶ οὐκ ἐπιζητεῖ οὐδέτερον, δύο ἔσται ἄμφω καὶ ἡ ὕλη ἕτερον στερήσεως, κἂν συμβεβήκῃ αὐτῇ ἡ στέρησις. δεῖ δὲ ἐν τῷ λόγῳ μηδὲ δυνάμει ἐνορᾶσϑαι ϑάτε- gov. εἰ δ᾽ ὡς ἡ ῥὶς ἡ σιμὴ καὶ τὸ σιμόν, καὶ οὕτω διπλοῦν ἑκάτερον καὶ δύο. εἰ δὲ ὡς τὸ πῦρ καὶ ἡ ϑερμότης, ἐν μὲν τῷ πυρὶ τῆς ϑερμότητος οὔσης, ἐν δὲ τῇ ϑερμότητι οὐ λαμβανομένου τοῦ πυρός, καὶ ἡ ὕλη οὕτω στέρησις, ὡς τὸ πῦρ ϑερμόν, οἷον εἶδος αὐτῆς ἔσται ἡ στέρησις, τὸ δὲ ὑποκείμενον ἄλλο, ὃ δεῖ τὴν ὕλην εἶναι. καὶ οὐδ᾽ οὕτως ἕν. ρα οὖν οὕτως fv τῷ ὑποκειμένῳ, δύο δὲ τῷ λόγῳ, τῆς στερήσεως οὐ σημαινούσης τι παρεῖναι, ἀλλὰ μὴ παρεῖναι, καὶ οἷον ἀπόφασις ἡ στέρησις τῶν ὄντων. ὥσπερ ἂν εἴ τις λέγοι οὐκ ὄν, οὐ γὰρ 115 p. 169 164 : Enn. II. προστίϑησιν ἡ ἀπόφασις, ἀλλά φησιν οὐκ εἶναι" καὶ οὕτω στέρησις ὡς οὐκ ὄν; εἰ μὲν οὖν οὐκ ὄν, ὅτι μὴ τὸ ὄν, ἀλλὰ ἄλλο ὅν τι, ἔτι δύο ol λόγοι, ὁ μὲν τοῦ ὑποχδιμένου ἁπτόμενος, ὁ δὲ τῆς στερή- δεῶς τὴν πρὸς τὰ ἄλλα σχέσιν δηλῶν. ἢ ὁ μὲν τῆς ὕλης πρὸς τὰ ἄλλα καὶ ὃ τοῦ ὑποκειμένου δὲ πρὸς τὰ ἄλλα, ὃ δὲ τῆς στερήσεως sí τὸ ἀόριστον αὐτῆς δηλοῖ, τάχα ἂν αὐτὸς αὐτῆς ἐφάπτοιτο" πλὴν ἕν ye ἑκατέρως τῷ ὑποκειμένῳ, λόγῳ δὲ δύο. εἰ μέντοι τῷ ἀορέστῳ εἷναι καὶ ἀπείρῳ εἶναι καὶ ἀποίῳ εἶναι τῇ ὕλῃ ταὐτόν, πῶς ἔτι δύο οἱ λόγοι; 15. πάλιν οὖν ξητητέον, εἰ κατὰ συμβεβηκὸς τὸ ἄπειρον καὶ τὸ ἀόριστον ἐπ᾽ ἄλλῃ φύδει καὶ πῶς συμβεβηκὸς καὶ εἰ στέρησις συμβέβηκεν. εἰ δὴ ὅσα μὲν ἀρνϑμοὶ καὶ λόγοι ἀπειρίας ἔξω --- 15 ὅροι γὰρ καὶ τάξεις καὶ τὸ τεταγμένον xol volg ἄλλοις παρὰ τούτων, τάττει δὲ ταῦτα οὐ τὸ τεταγ- ὠένον οὐδὲ τάξιρ, ἀλλὰ ἄλλο τὸ ταττόμενον παρὰ τὸ τάττον, τάττει δὲ τὸ πέρας καὶ ὅρος καὶ λόγος — ἀνάγκη τὸ ταττόμενον καὶ δριξόμενον τὸ ἄπει- ρον εἶναι. τάττεται δὲ ἡ ὕλη καὶ ὅσα δὲ μὴ ὕλη τῷ μετέχευν ἢ ὕλης λόγον £yew: ἀνάγκη τοίνυν τὴν ὕλην τὸ ἄπειρον εἶναι, οὐχ οὕτω δὲ ἄπειρον, ὡς κατὰ συμβεβηκὸς καὶ τῷ συμβεβηκέναι τὸ ἄπει- 20 ρον αὐτῇ. πρῶτον μὲν γὰρ τὸ συμβαῖνόν vo δεῖ 256 λόγον εἶναι" τὸ δὲ ἄπειρον οὐ Aóyog: ἔπειτα τίνι ὕντι τὸ ἄπειρον συμβήσεται; πέρατι καὶ stexs- ρασμένῳ. ἀλλ᾽ οὐ πεπερασμένον οὐδὲ πέρας ἡ ὕλη. καὶ τὸ ἄπειρον δὲ προσελϑὸν τῷ πεπερα- σμένῳ ἀπολεῖ αὐτοῦ τὴν φύσιν" οὐ τοίνυν συμ- βεβηκὸς τῇ ὕλῃ τὸ ἄπειρον: αὐτὴ τοίνυν τὸ ἄπει- ρον. ἐπεὶ καὶ ἐν τοῖς νοητοῖς ἡ ὕλη τὸ ἄπειρον 80 10 15 IV, 14—106. | 165 καὶ εἴη ἂν γεννηϑὲν ix τῆς τοῦ ἑνὸς ἀπειρίας ἢ δυνάμεως ἢ τοῦ ἀεί, οὐκ οὔσης ἐν ἐκείνῳ ἀπειρίας ἀλλὰ ποιοῦντος. πῶς οὖν ἐκεῖ καὶ ἐνταῦϑα; ἢ διττὸν καὶ τὸ ἄπειρον. καὶ. τί διαφόρδι; ὡς &oyé- τυπον καὶ εἴδωλον. ἐλαττόνως οὖν ἄπειρον τοῦτο; ἢ μᾶλλον" ὅσῳ γὰρ εἴδωλον πεφευγὸς τὸ εἶναι τὸ ἀληϑές, μᾶλλον ἄπειρον. ἡ γὰρ ἀπειρία ἐν τῷ ἧττον ὁρισϑέντι μάλλον τὸ γὰρ ἧττον ἐν τῷ ἀγα- ϑῷ μᾶλλον ἐν τῷ κακῷ. τὸ ἐκεῖ οὖν μᾶλλον ὃν εἴδωλόν πως ἄπειρον, τὸ δὲ ἐνταῦϑα ἧττον [ν], ὅσῳ πέφευγε τὸ εἶναι τὸ ἀληϑές, εἰς δὲ εἰδώλου κατερρύη φύσιν, ἀληϑεστέρως ἄπειρον. τὸ αὐτὸ οὖν τὸ ἄπειρον καὶ τὸ ἀπείρῳ εἶναι; ἢ ὅπου λόγος καὶ ὕλη ἄλλο ἑκάτερον, ὅπου δὲ ὕλη μόνον ἢ ταὐτὸν λεκτέον ἢ ὅλως, ὃ καὶ βέλτιον, οὐκ εἶναι ἐνθάδε . τὸ ἀπείρῳ εἶναι" λόγος γὰρ ἔσται, ὃς οὐκ ἔστιν ἐν 20 25 τῷ ἀπείρῳ, ἵν᾽ ἡ ἄπειρον. ἄπειρον μὲν δὴ παρ᾽ αὑ- τῆς τὴν ὕλην λεκτέον ἀντιτάξει τῇ πρὸς τὸν λόγον. καὶ γάρ, ὥσπερ ὁ λόγος οὐκ ἄλλο τι Ov ὄὀστι. λό- γος, οὕτω καὶ τὴν ὕλην ἀντιτεταγμένην τῷ λόγῳ κατὰ τὴν ἀπειρίαν οὐκ ἄλλο τι οὖσαν λεκτέον ἄπειρον. 16. ὧρ᾽ οὖν καὶ ἑτερότητι ταὐτόν; ἢ οὔ, ἀλλὰ μορέῳ ἑτερότητος ἀντιταττομένῳ πρὸς τὰ ὄντα κυ- ρίως, ἃ δὴ λόγοι. διὸ καὶ [τὸ] μὴ ὃν οὕτως τι ὃν καὶ στερήσει ταὐτόν, εἰ ἡ στέρησις ἀντέϑεσις πρὸς τὰ ἐν λόγῳ ὄντα. οὔχουν φϑαρήσεται ἡ στέρησις προσελθόντος τοῦ οὗ στέρησις; οὐδαμῶς ὑποδοχὴ γὰρ ἕξεως οὐχ ξξις, ἀλλὰ στέρησις, καὶ πέρατος οὐ τὸ πεπερασμένον οὐδὲ τὸ πέρας, ἀλλὰ τὸ ἄπειρον 80 κωϑ᾽ ὅσον ἄπειρον. πῶς οὖν οὐκ ἀπολεῖ αὐτοῦ τὴν φύσυν προσελϑὸν τὸ πέρας καὶ ταῦτα οὐ κατὰ συμ- βεβηκὸς ὄντος ἀπείρου; ἢ εἰ μὲν κατὰ τὸ ποσὸν ἄκει- p. 170 p. 172 p.178 106 Enn. II. Qov, ἀνήρει [4v]: νῦν δὲ οὐχ οὕτως, ἀλλὰ voUvvav- τίον σώξει αὐτὸ ἐν τῷ εἶναι" ὃ γὰρ πέφυκεν εἰς ἐνέρ- γειαν καὶ τελείωσιν ἄγει, ὥσπερ τὸ ἄσπαρτον, ὅταν σπείρηται" καὶ ὅταν τὰ ϑῆλυ [ἐκ] τοῦ ἄρρενος xvii, οὐκ ἀπόλλυται τὸ ϑῆλυ, ἀλλὰ μάλλον ϑηλύνεται: τοῦτο δέ ἐστιν ὃ ἔστι μᾶλλον γίνεται. ἄρ᾽ οὖν καὶ κακὸν ἡ ὕλη μεταλαμβάνουσα ἀγαϑοῦ; ἢ διὰ τοῦτο, ὅτι ἐδεήϑη" οὐ γὰρ εἶχε. καὶ γὰρ ὃ μὲν ἂν δέηταί τινὸς, τὸ δ᾽ ἔχῃ, μέσον ἂν ἴσως γένοιτο ἀγαϑοῦ καὶ κακοῦ, εἰ ἰσάξοι πως ἐπ’ ἄμφω: ὃ δ᾽ ἂν μηδὲν ἔχῃ ἅτε ἐν πενίᾳ ὄν, μᾶλλον δὲ πενία Ov, ἀνάγκη κακὸν εἶναι. οὐ γὰρ πλούτου πενία τοῦτο οὐδὲ ἰσχύος, ἀλλὰ πενία μὲν φρονήσεως, πενία δὲ ἀρετῆς, κάλλους. μορφῆς, εἴδους, ποιοῦ. πῶς οὖν οὐ δυσειδές; πῶς δὲ οὐ πάντη αἰσχρόν; πῶς δὲ οὐ πάντη κακόν; ἐκείνη δὲ ἡ ὕλη ἡ ἐκεῖ ὄν: τὸ γὰρ πρὸ αὐτῆς ἐπέκεινα ὄντος. ἐνταῦϑα δὲ τὸ πρὸ αὐτῆς ὄν. οὐκ ὃν ἄρα αὐτὴ ἕτερον ὃν πρὸς τῷ καλῷ τοῦ ὄντος. V. ΠΕΡῚ TOY AYNAMEI KAI ENEPT'EIAI. l. “έγεται τὸ μὲν δυνάμει, τὸ δὲ ἐνεργείᾳ εἶναι λέγεται δέ τι καὶ ἐνέργεια ἐν τοῖς οὖσι. σκεπτέον οὖν τί τὸ δυνάμει καὶ ví τὸ ἐνεργείᾳ. ἄρα τὸ αὐτὸ τῷ ἐνεργείᾳ εἶναι ἡ ἐνέργεια, καὶ si τί ἐστιν ἐνέργεια, τοῦτο καὶ ἐνεργείᾳ, ἢ ἕτερον ἑκάτερον καὶ τὸ ἐνεργείᾳ ὃν οὐκ ἀνάγκη καὶ ἐνέρ- γειαν εἶναι; ὅτι μὲν οὖν ἐν τοῖς αἰσϑητοῖς τὸ δυ- νάμει, δῆλον εἰ δὲ καὶ ἐν τοῖς νοητοῖς, σκεπτέον, ἢ [s/] ἐκεῖ τὸ ἐνεργείᾳ μόνον" καὶ εἰ ἔστι τὸ δυνάμει, [s/] δυνάμει μόνον ἀεί, κἂν ἀεί, εἰ οὐδέποτε ἂν 10 18 20 25 IV, 16. — V, 2. | 161 ἔλϑοι εἰς ἐνέργειαν τῷ τὸν χρόνον ἐξείργεσϑαι. αλλὰ τί ἐστι τὸ δυνάμει πρῶτον λεκτέον, εἰ δὴ τὸ δυνά- μει δεῖ μὴ ἁπλῶς λέγεσϑαι' οὐ γὰρ ἔστι τὸ δυνά-- uet μηδενὸς εἶναι. οἷον δυνάμει ἀνδριὰς ὁ χαλκός" & γὰρ μηδὲν ἐξ αὐτοῦ μηδ᾽ ἐπ᾽ αὐτῷ μηδ᾽ ἔμελλε μηδὲν ἔσεσθαι us" ὃ ἦν μηδ᾽ ἐνεδέχετό [τι] γενέσϑαι, ἣν ἂν ὃ ἦν μόνον. ὃ δὲ ἦν ἤδη παρῆν καὶ οὐκ ἔμελλε᾽ τί οὖν ἠδύνατο ἄλλο μετὰ τὸ παρὸν αὐτό, οὐ τοίνυν ἦν ἂν δυνάμει. δεῖ τοίνυν τὸ δυνάμει" 10 τε ὃν ἄλλο ἤδη τῷ τι καὶ ἄλλο μεϑ᾽ αὑτὸ δύνασϑαι, ἤτοι μένον μετὰ τοῦ ἐκεῖνο ποιεῖν ἢ παρέχον αὑτὸ ἐκείνῳ ὃ δύναται φϑαρὲν αὐτό, δυνάμει λέγεσϑαι" ἄλλως γὰρ δυνάμει ἀνδριὰς Ó χαλκός, ἄλλως τὸ ὕδωρ δυνάμει χαλκὸς καὶ ὁ ἀὴρ πῦρ. τοιοῦτον δὴ 15 ὃν τὸ δυνάμει ἄρα καὶ δύναμις λέγοιτο ἂν πρὸς τὸ ἐσόμενον, οἷον ὁ χαλκὸς δύναμις τοῦ ἀνδριάν-- τος; 52, εἰ μὲν ἡ δύναμις κατὰ τὸ ποιεῖν λαμβά- νοιτο, οὐδαμῶς" οὐ yàg ἡ δύναμις ἡ κατὰ τὸ ποιεῖν λαμβανομένη λέγοιτο ἂν δυνάμει. εἰ δὲ τὸ 20 δυνάμει μὴ μόνον πρὸς τὸ ἐνεργείᾳ λέγεται, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἐνέργειαν, εἴη ἂν καὶ δύναμις [τὸ] δυνάμει. βέλτιον δὲ καὶ σαφέστερον τὸ μὲν δυνάμει πρὸς τὸ ἐνεργείᾳ, τὴν δὲ δύναμιν πρὸς ἐνέργειαν λέγειν. τὸ μὲν δὴ δυνάμει τοιοῦτον ὥσπερ ὑποκείμενόν τι 25 πάϑεσι καὶ μορφαῖς καὶ εἴδεσιν, ἃ μέλλει δέχεσϑαι καὶ πέφυκεν ἢ καὶ σπεύδει ἑλεῖν, καὶ τὰ μὲν ὡς πρὸς τὸ βέλτιον, τὰ δὲ πρὸς τὰ χείρω xol λυμαν- τικὰ αὐτῶν, ὧν ἕκαστον καὶ ἐνεργεία ἐστὶν ἄλλο. 2. περὶ δὲ τῆς ὕλης σκεπτέον, εἰ ἕτερόν τι 80 οὖσα ἐνεργείᾳ δυνάμει ἐστὶ πρὸς ἃ μορφοῦται, 1j οὐδὲν ἐνεργεία, καὶ ὅλως καὶ τὰ ἄλλα ἃ λέγομεν δυνάμει λαβόντα τὸ εἶδος καὶ μένοντα αὐτὰ ἔνερ- οι 168 Enn. II. γείᾳ γένεται, ἢ τὸ ἐνεργείᾳ κατὰ τοῦ ἀνδριάντος λεχϑήσεται ἀντιτιϑεμένου μόνον τοῦ ἐνεργείᾳ ἀν-- δριάντος πρὸς τὸν δυνάμει ἀνδριάντα, ἀλλ᾽ οὐ τοῦ ἐνδργείᾳ κατηγορουμένου κατ᾽ ἐκεένου, καθ᾽ οὗ τὸ δυνάμει ἀνδριὰς ἐλέγετο. εἰ δὴ οὕτως, οὐ τὸ δυ-- 5 νάμει γένεται ἐνεργείᾳ, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ δυνάμει ὄντος πρότερον ἐγένετο τὸ ἐνεργείᾳ ὕστερον. καὶ γὰρ αὐτὸ τὸ ἐνεργείᾳ ὃν τὸ συναμφότερον, οὐχ ἡ VÀq: «τὸ δὲ εἶδος τὸ ἐπ᾿ αὐτῇ. καὶ τοῦτο μέν, εἰ ἑτέρα yíyvowo οὐσία, οἷον ἐκ χαλκοῦ ἀνδριάς. ἄλλη γὰρ 10 οὐσία ὡς τὸ συναμφότερον ὁ ἀνδριάς" ἐπὶ δὲ τῶν ὕλως οὐ μενόντων φανερόν, ὡς τὸ δυνάμει παντά- p.174 πασιν ἕτερον ov: ἀλλ᾽ ὅταν ὁ δυνάμει γραμματι-- κὃὁς ἐνεργείᾳ γένηται, ἐνταῦϑα τὸ δυναμει πῶς οὐ καὶ ἐνεργείᾳ τὸ αὐτό; Ó γὰρ δυνάμδι Σωκχράτης ὁ 15 αὐτὸς καὶ ἐνεργείᾳ σοφός. ρα οὖν καὶ ὁ ἀνεπι- στήμων ἐπιστήμων ; δυνάμει γὰρ ἦν ἐπιστήμων. ἢ ὁ κατὰ συμβεβηκὸς ἀμαϑὴς ἐπιστήμων; οὐ γὰρ ἣ ἀμαϑὴς δυνάμει ἐπιστήμων, ἀλλὰ συμβεβήχει αὐτῷ ἀμαϑεῖ εἶναι, ἡ δὲ ψυχὴ xa9* ἑαυτὴν ἐπιτη-- 20 δείως ἔχουσα τὸ δυνάμει ἦν ἧπερ καὶ ἐπιστήμων. ἔτι οὖν σώξει τὸ δυνάμει καὶ [0] δυνάμει γραμμα- TuxÓg ἤδη γραμματικὸς ὦν. ἢ οὐδὲν χωλύει καὶ ἄλλον τρόπον ἐκεῖ μὲν δυνάμεδι μόνον, ἐνταῦϑα δὲ τῆς δυνάμεως ἐχούσης τὸ εἶδος. εἰ οὖν ἐστι τὸ 96 μὲν δυνάμει τὸ ὑπρκείμονον, τὸ δ᾽ ἐνεργείᾳ τὸ συναμφότερον, ὁ ἀνᾷριάς, τὸ εἶδος τὸ ἐπὶ τοῦ χαλ- κοῦ τί Qv λέγοιτο; ἢ οὐκ ἄτοπον τὴν ἐνέργειαν, x«9' ἣν ἐνεργείᾳ ἐστὶ καὶ οὐ μόνον δυνάμει, τὴν μορφὴν καὶ τὸ εἶδος λέγειν, οὐχ ἁπλῶς ἐνέργδιαν, 80 ἀλλὰ τοῦδε ἐνέργειαν: ἐπεὶ καὶ ἄλλην ἐνέργειαν τάχα κυριώτερον ἂν λέγοιμεν, τὴν ἀντίϑετον τῇ V, 2. 8. 109 δυνάμει τῇ ἐπαγούσῃ ἐνέργειαν. τὸ μὲν γὰρ Óv- νάμει τὸ ἐνεργείᾳ ἔχει παρ᾽ ἄλλου, τῇ δὲ δυνάμει ὃ δύναται παρ᾽ αὐτῆς ἡ ἐνέργεια" οἷον ξξις καὶ ἡ κατ᾽ αὐτὴν Aeyouévg ἐνέργεια, ἀνδρέΐα καὶ τὸ ἀνδρίξζεσθαι. ταῦτα μὲν οὖν οὕτως. 8. οὗ δ᾽ ἕνεκα ταῦτα προείρηται, νῦν λεκτέον, ἐν τοῖς νοητοῖς πῶς ποτε τὸ ἐνεργείᾳ λέγεται καὶ εἰ ἐνεργείᾳ μόνον ἢ καὶ ἐνέργεια ἕκαστον καὶ πάντα καὶ εἶ τὸ δυνάμει κἀκεῖ. δἰ δὲ μήτ ὕλη 10 ἐκεῖ ἐν ἡ τὸ δυνάμει, μήτε τι μέλλει τῶν dust, ὃ μὴ ἤδη ἔστι, μηδέ τι μεταβάλλον εἰς ἄλλο ἡ μένον ἕτερόν τι γεννᾷ ἢ ἐξιστάμενον ἑαυτοῦ ἔδωκεν ἄλλῳ dv9' αὑτοῦ εἶναι, οὐκ ἂν εἴη ἐκεῖ τὸ δυνάμει, ἐν οὗ ἐστε [πάντα ὄντως], τῶν ὄντων xal αἰῶνα, οὐ χρόνον ἐχόντων. εἴ τις οὖν καὶ ἐπὶ τῶν νοητῶν τοὺς τιϑεμένους κἀκεῖ ὕλην ἔροιτο, εἰ μὴ κἀκεῖ τὸ δυνάμει κατὰ τὴν ὕλην τὴν ἐκεῖ — καὶ γὰρ εἰ ἄλλον τρόπον ἡ ὕλη, ἀλλ᾽ ἔσται ἐφ᾽ ἑχάστου τὸ μὲν ὡς ὕλη, τὸ δὲ ὡς εἶδος, τὸ δὲ συναμφότερον 80 — sí ἐροῦσιν; ἢ καὶ τὸ ὡς ὕλη ἐκεῖ εἶδός ἐστιν, ἐπεὶ καὶ ἡ ψυχὴ εἶδος ὃν πρὸς ἕτερον ἂν εἴη ὕλη. οὐκοῦν πρὸς ἐχεῖνο καὶ δυνάμει: ἢ οὔ" εἶδος γὰρ ἦν αὐτῆς καὶ οὐχ εἰς ὕστερον δὲ τὸ εἶδος καὶ οὐ χωρίζεται δὲ ἀλλ᾽ ἢ λόγῳ, καὶ οὕτως ὕλην ἔχον, 8ὅ ὡς διπλοῦν vooUusvov, ἄμφω δὲ μία φύσις" οἷον καὶ ᾿Δριστοτέλης φησὶ τὸ πέμπτον σώμα ἄυλον εἶναι. περὶ δὲ ψυχῆς πῶς ἐροῦμεν; δυνάμει γὰρ ξῷον, ὅταν μήπω, μέλλῃ δέ, καὶ μουσικὴ δυνάμει καὶ τὰ ἄλλα ὅσα γίνεται οὐκ ἀεὶ οὖσα ὥστε. καὶ p.176 80 ἐν νοητοῖς τὸ δυνάμει. ἢ οὐ δυνάμει ταῦτα, ἀλλὰ δύναμις ἡ ψυχὴ τούτωψ. τὸ δὲ ἐνεργείᾳ πῶς ἐκεῖ; ρα ὡς ὁ ἀνδριὰς τὸ συναμφότερον évegyeía, ὅτι Qt i c 110 Enn. II. τὸ εἶδος ἕκαστον ἀπείληφεν; ἢ ὅτι εἶδος ἕκαστον καὶ τέλειον ὃ ἔστι. νοῦς γὰρ οὐκ ἐκ δυνάμεως τῆς κατὰ τὸ οἷόν τε νοεῖν εἰς ἐνέργειαν τοῦ νοεῖν — ἄλλου ydg ἂν προτέρου τοὺ οὐκ ἐκ δυνάμεως δέοιτο --- ἀλλ᾽ ἐν αὐτῷ τὸ πᾶν. τὸ γὰρ δυνάμει βούλεται ἑτέρου ἐπελθόντος εἰς ἐνέργειαν ἄγεσϑαι, ἵνα ἐνεργείᾳ γίγνηταί τι, ὃ δ᾽ αὐτὸ παρ᾽ αὑτοῦ τὸ ἀεὶ οὕτως ἔχει, τοῦτο ἐνεργείᾳ ἂν εἴη. πάντα οὖν τὰ πρῶτα ἐνεργείᾳ ἔχει γὰρ ἃ δεῖ ἔχειν καὶ παρ᾽ αὑτῶν καὶ ἀεί καὶ ψυχὴ δὴ οὕτως ἡ μὴ ἐν ὕλῃ, ἀλλ᾽ ἐν τῷ νοητῷ. καὶ ἡ ἐν ὕλῃ δὲ ἄλλη ἐνεργείᾳ" οἷον ἡ φυτική᾽ ἐνεργείᾳ γὰρ καὶ αὕτη ὃ ἔστιν. ἀλλ᾽ ἐνεργείᾳ μὲν πάντα. καὶ οὕτως ἐνέργεια τὰ πάντα; ἢ πῶς; εἰ δὴ καλῶς εἴρηται ἐκείνη ἡ φύσις ἄγρυπνος εἶναι xal ξωὴ καὶ ξωὴ ἀρίστη, al 15 κάλλισται ἂν εἴεν ἐκεῖ ἐνέργειαι. καὶ ἐνεργείᾳ ἄρα καὶ ἐνέργεια τὰ πάντα καὶ ξωαὶ τὰ πάντα καὶ 0 τόπος ὁ ἐκεῖ τόπος ἐστὶ ξωῆς καὶ ἀρχὴ καὶ πηγὴ ἀληϑῶς ψυχῆς vs καὶ νοῦ. 4. τὰ μὲν οὖν ἄλλα πάντα, ὅσα δυνάμει τί 20 ἐστιν, ἔχει καὶ τὸ ἐνεργείᾳ εἶναι ἄλλο τι, ὃ ἤδη ὃν πρὸς ἄλλο δυνάμει εἶναι λέγεται περὶ δὲ τῆς λεγομένης εἶναι ὕλης, ἣν πάντα δυνάμει λέγομεν τὰ ὄντα, πῶς ἔστιν εἰπεῖν ἐνεργείᾳ τι τῶν ὄντων εἷναι; ἢ γὰρ οὐ πάντα τὰ ὄντα δυνάμει ἂν εἴη. 25 εἰ οὖν μηδὲν τῶν ὄντων, ἀνάγκη μηδ᾽ ὃν αὐτὴν εἶναι. πῶς οὖν ἂν ἐνεργείᾳ τι εἴη μηδὲν τῶν ὄντων οὖσα; ἀλλ᾽ οὐδὲν τῶν ὄντων ἂν εἴη τούτων, ἃ γένεται ἐπ’ αὐτῇ, ἄλλο δέ τι οὐδὲν κωλύει εἶναι, εἴπερ μηδὲ πάντα τὰ ὄντα ἐπὶ τῇ ὕλῃ. εἰ μὲν δὴ 80 οὐδέν ἐστι τούτων τῶν ἐπ᾽ αὐτῇ, ταῦτα δὲ ὄντα, μὴ ὃν ἂν εἴη. οὐ μὲν δὴ ἀνείδεόν τι φανταξομένη 10 1ὅ 20 25 90 V, 8—6b. 111 εἶδος ἂν εἴη; οὐ τοίνυν οὐδ᾽ ἐν ἐκείνοις ἂν ἀρι-- ϑμηϑείη. μὴ ὃν ἄρα καὶ ταύτῃ ἔσται. ἐπ᾽ ἄμφω ἄρα μὴ ὃν οὖσα καὶ πλειόνως μὴ ὃν ἔσται. εἰ δὴ πέφευγε μὲν τὴν τῶν ὡς ἀληϑῶς ὄντων φύσιν, οὐ δύναται δὲ ἐφικέσϑαι οὐδὲ τῶν ψευδῶς λεγομένων εἶναι, ὅτι μηδὲ ἴνδαλμα λόγου ἐστὶν ὡς ταῦτα, ἐν τίνι τῷ εἶναι ἂν ἁλοίη; εἰ δὲ ἐν μηδενὶ τῷ εἶναι, τί ἂν ἐνεργείᾳ εἴη; ὅ. πῶς οὖν λέγωμεν περὶ αὐτῆς; πῶς δὲ τῶν ὄντων ὕλη; ἢ ὅτι δυνάμει. οὔκουν. ὅτι δυνάμει, ἤδη ἔστι καϑὸ μέλλει, ἀλλὰ τὸ εἶναι αὐτῇ μόνον τὸ μέλλον ἐπαγγελλόμενον" οἷον τὸ εἶναι αὐτῇ εἰς ἐκεῖνο ἀναβάλλεται, ὃ ἔσται. τὸ τοίνυν δυνάμει οὔ τι, ἀλλὰ δυνάμει πάντα μηδὲν δὲ ὃν xa9* αὑτό, ἀλλ᾽ ὃ ἔστιν ὕλη ὄν, οὐδὲ ἐνεργείᾳ ἐστέν. εἰ γὰρ ἔστι τι ἐνεργείᾳ, ἐκεῖνο, ὃ ἔστιν ἐνεργείᾳ, οὐχ ὕλη ἔσται: οὐ πάντη οὖν ὕλη, ἀλλὰ οἷον ὃ χαλκός. εἴη ἂν οὖν τὸ μὴ ὕν, οὐχ ὡς ἕτερον τοῦ ὄντος, οἷον κένησις᾽ αὕτη γὰρ καὶ ἐποχεῖται τῷ ὄντι οἷον ἀπ᾽ αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ οὖσα, ἡ δέ ἐστιν οἷον ἐκριφεῖσα καὶ πάντη χωρισϑεῖσα καὶ μετα- βάλλειν ἑαυτὴν οὐ δυναμένη, ἀλλ᾽ ὅπερ. ἐξ ἀρχῆς Qv: μὴ ὃν δὲ qv: οὕτως ἀεὶ ἔχουσα. οὔτε δὲ ἦν ἐξ ἀρχῆς ἐνεργείᾳ τι ἀποστᾶσα πάντων τῶν ὄν-- τῶν οὔτε ἐγένετο" ἃ γὰρ ὑποδῦναι ἠϑέλησεν, οὐδὲ χρωσθϑῆναι ἀπ᾿ αὐτῶν δεδύνηται, ἀλλὰ μένουσα πρὸς ἄλλο δυνάμει οὖσα πρὸς τὰ ἐφεξῆς, τῶν δ᾽ ὄντων ἤδη παυσαμένων ἐκείνων φανεῖσα ὑπό τε τῶν μετ᾽ αὐτὴν γενομένων καταληφϑεῖσα ἔσχατον καὶ τούτων κατέστη. ὑπ᾽ ἀμφοτέρων οὖν κατα- ληφϑεῖσα ἐνεργείᾳ μὲν οὐδετέρων ἂν εἴη, δυνάμει δὲ μόνον ἐγκαταλέλειπται εἷναι ἀσϑενές τι καὶ ἀμυδρὸν p.176 p. 179 172 Enn. II. εἴδωλον μορφοῦσϑαι μὴ δυνάμενον. οὐκοῦν ἐνερ- γείᾳ εἴδωλον" οὐκοῦν ἐνεργείᾳ ψεῦδος. τοῦτο δὲ ταὐτὸν τῷ ἀληϑινῶς ψεῦδος" τοῦτο δὲ ὄντως μὴ ὅν. εἰ οὖν ἐνεργείᾳ μὴ ὄν, μᾶλλον μὴ ὄν, καὶ ὄντως ἄρα μὴ ὄν. πολλοῦ ἄρα δεῖ αὐτῷ ἐνεργείᾳ τι τῶν ὄντων εἶναι τὸ ἀληϑὲς ἔχοντι ἐν τῷ μὴ ὄντι. εἴπερ ἄρα δεῖ αὐτὸ εἶναι, δεῖ αὐτὸ ἐνεργείᾳ μὴ εἶναι, ἵνα ἐκβεβηκὸς τοῦ ἀληϑῶς εἶναι ἐν τῷ μὴ εἶναι ἔχῃ τὸ εἶναι, ἐπείπερ τοῖς ψευδῶς οὖσιν, ἐὰν ἀφέλῃς τὸ ψεῦδος αὐτῶν, ἀφεῖλες αὐτῶν ἥν- τινα εἶχον οὐσίαν, καὶ τοῖς δυνάμει τὸ εἶναι καὶ τὴν οὐσίαν ἔχουσιν δἰσαγαγὼν τὴν ἐνέργειαν ἀπο- λώλεκας τῆς ὑποστάσεως αὐτῶν τὴν αἰτίαν, ὅτι τὸ εἶναι αὐτοῖς ἐν δυνάμει ἦν. εἴπερ ἄρα δεῖ dvoAs- ϑρον τὴν ὕλην τηρεῖν, ὕλην αὐτὴν δεῖ τηρεῖν" δεῖ ἄρα δυνάμει, ὡς ἔοικεν, εἶναι λέγειν μόνον, ἵνα ἦ ὃ ἔστιν, ἢ τούτους τοὺς λόγους ἐξελεγκτέον. VI. ΠΕΡῚ IIOIOTHTOZ KAI EIAOTYZ. 1. "doa τὸ ὃν καὶ ἡ οὐσία ἕτερον, xol τὸ μὲν ὃν ἀπηρημωμένον τῶν ἄλλων, ἡ δὲ οὐσέα τὸ ὃν μετὰ 10 1ὅ τῶν ἄλλων, κινήσεως, στάσεως, ταὐτοῦ, ἑτέρου, καὶ 20 στοιχεῖα ταῦτα ἐκείνης: τὸ οὖν ὅλον οὐσία, ἕκαστον ὃὲ ἐκείνων τὸ μὲν ὅν, τὸ δὲ χκένησις, τὸ δὲ ἄλλο τι. κίνησις μὲν οὖν κατὰ συμβεβηκὸς ὄν" οὐσία δὴ ἄρα κατὰ συμβεβηκός: ἢ συμπληρωτικὸν οὐσίας: ἢ καὶ αὐτὴ οὐσία καὶ τὰ ἐκεῖ πάντα οὐσία. πῶς οὖν οὐ καὶ ἐνταῦθα; ἢ ἐκεῖ, ὅτι ἕν πάντα, ἐνθάδε ὃὲ διαληφϑέντων τῶν εἰδώλων τὸ μὲν ἄλλο, τὸ δὲ ἄλλο’ ὥσπερ ἐν μὲν τῷ σπέρματι ὁμοῦ πάντα καὶ ἔκα- 10 16 20 25 80 V, 5. VI, 1. 113 στον πᾶντα καὶ οὐ χεὶρ χωρὶς καὶ χωρὶς κεφαλή, ἐν- ϑάδε δὲ χωρίξεται ἀλλήλων" εἴδωλα γὰρ καὶ οὐκ ἀληϑῆ. τὰς οὖν ποιότητας ἐκεῖ φήσομεν οὐσίας δια- φορὲς περὶ οὐσίαν οὔσας ἢ περὶ ὄν, διαφορὰς δὲ ποιούσας ἑτέρας οὐσίας πρὸς ἀλλήλας καὶ ὅλως οὐ- σίας; ἢ οὐκ ἄτοπον, ἀλλὰ περὶ τῶν τῇδε ποιοτήτων, ὧν αἱ μὲν διαφοραὶ οὐσιῶν, ὡς τὸ δίπουν καὶ τὸ τετράπουν, αἱ δὲ οὐ διαφοραὶ οὖσαι αὐτὸ τοῦτο μόνον ποιότητες λέγονται. καίτοι τὸ αὐτὸ καὶ δια- φορὰ γίνεται συμπληροῦσα καὶ οὐ διαφορὰ ἐν ἄλλῳ οὐ συμπληροῦσα τὴν οὐσίαν, σημβεβηκὸς δέ" οἷον τὸ λευκὸν ἐν μὲν xóxvo ἢ ψιμμυϑίέῳ συμ- πληροῦν, ἐν δὲ σοὶ συμβεβηκός. ἢ τὸ λευκὸν τὸ μὲν ἐν τῷ λόγῳ συμπληροῦν καὶ οὐ ποιότης, τὸ δὲ ἐν τῇ ἐπιφανείᾳ ποιόν. ἢ διαιρετέον τὸ ποιόν, ὡς τὸ μὲν οὐσιῶδες ἰδιότης τις οὖσα τῆς οὐσίας, τὸ δὲ μόνον ποιόν, xa«0 ὃ ποιὰ οὐσία, τοῦ ποιοῦ oU διαλλαγὴν εἰς τὴν οὐσίαν ποιοῦντος οὐδ᾽ ἐκ τῆς οὐσίας, ἀλλ᾽ οὔδης ἤδη καὶ πεπληρωμένης διάϑεσίν τινα ἔξωϑεν ποιοῦντος καὶ μετὰ τὴν οὐσίαν τοῦ πράγματος προσϑήκην, sive περὶ ψυχὴν εἴτε περὶ p.180 σῶμα γένοιτο. ἀλλ᾽ εἰ καὶ τὸ ὁρώμενον λευκὸν ἐπὶ τοῦ ψιμμυθίου συμπληρωτικὸν εἴη αὐτοῦ; ἐπὶ μὲν γὰρ τοῦ κύκνου οὐ συμπληρωτικόν" γένοιτο γὰρ ἂν καὶ οὐ λευκός" ἀλλ᾽ ἐπὶ τοῦ ψιμμυϑίου. καὶ τοῦ πυρὸς δὲ ἡ ϑερμότης. ἀλλ᾽ εἴ τις λέγοι τὴν πυρότητα τὴν οὐσίαν εἶναι καὶ ἐπὶ τοῦ ψιμμυϑίέου τὸ ἀνάλογον; ἀλλ᾽’ ὅμως τοῦ ὁρωμένου πυρὸς πυ- ρότης ἢ ϑερμότης συμπληροῦσα καὶ ἡ λευκότης ἐπὶ τοῦ ἑτέρου. αἵ αὐταὶ τοίνυν συμπληρώσουσι καὶ οὐ ποιότητες, καὶ οὐ συμπληρώσουσι καὶ ποιό- τητες᾽ καὶ ἄτοπον ἐν μὲν οἷς συμπληροῦσι λέγειν 114 Enn. II. ἄλλο εἶναι, ἐν δὲ οἷς μὴ ἄλλο, τῆς αὐτῆς φύσεως οὔσης. ἀλλ᾽ ἄρα τοὺς μὲν λόγους τοὺς ποιήσαντας αὐτὰ οὐσιώδεις ὅλους, τὰ δὲ ἀποτελέσματα ἔχειν ἤδη τὰ ἐκεῖ. τὶ [τὰ δ᾽ ἐνταῦϑα ποιά, οὐ τί. ὅϑεν καὶ ἁμαρτάνειν ἡμᾶς ἀεὶ περὶ τὸ τὶ ἀπολισϑαίνον- τας ἐν ταῖς ξητήσεσιν αὐτοῦ καὶ εἰς τὸ ποιὸν κατα- ᾿ φερυμένους. οὐ γὰρ εἶναι τὸ πῦρ ὃ λέγομεν εἰς τὸ ποιὸν ἀφορῶντες, ἀλλὰ τὸ μὲν εἶναι οὐσίαν, ἃ ὃὲ νῦν βλέπομεν, εἰς ἃ καὶ ἀφορῶντες λέγομεν, ἀπάγειν ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ τὶ καὶ ὁρίξεσϑαι τὸ ποιόν᾽ καὶ ἐπὶ τῶν αἰσϑητῶν εὐλόγως, οὐδὲν γὰρ αὐτῶν οὐσίαν εἶναι, ἀλλ᾽ αὐτῆς πάϑη. ὅϑεν κἀκεῖνο, πῶς ἐξ, οὐκ οὐσιῶν οὐσία. ἐλέγετο μὲν οὖν, ὅτι οὐ δεῖ τὸ αὐτὸ τὸ γινόμενον εἶναι τοῖς ἐξ ὦν" νῦν δὲ λέγειν δεῖ, ὅτι οὐδὲ τὸ γενόμενον οὐσία. ἀλλὰ πῶς ἐκεῖ ἣν ἐλέγομεν οὐσίαν ἐξ οὐκ οὐσίας λέγο-- μεν; τὴν γὰρ οὐσίαν φήσομεν ἐκεῖ κυριώτερον καὶ ἀμιγέστερον ἔχουσαν τὸ ὃν εἶναι οὐσίαν ὡς ἐν δια- φοραῖς [τοῦ] ὄντος, μᾶλλον δὲ μετὰ προσϑήκης ἔνερ- γειῶν λεγομένην οὐσίαν, τελείωσιν μὲν δοκοῦσαν εἶναι ἐκείνου, τάχα δ᾽ ἐνδεεστέραν τῇ προσϑήκῃ καὶ τῷ οὐχ ἁπλῷ, ἀλλ᾽ ἤδη ἀφισταμένην τούτου. 2, ἀλλὰ περὶ τῆς ποιότητος σκεπτέον τί ὅλως" τάχα γὰρ γνωσϑὲν O τι ἐστὶ μᾶλλον παύδει τὰς ἀπορίας. πρῶτον οὖν ἐκεῖνο ξητητέον. εἰ τὸ αὐτὸ ϑετέον ὁτὲ μὲν ποιὸν μόνον, ὁτὲ δὲ συμπληροῦν οὐσίαν, οὐ δυσχεράναντας ποιὸν [οὐ] συμπληρωτι- κὸν οὐσίας εἶναι, ἀλλὰ ποιᾶς μᾶλλον οὐσίας. δεῖ τοίνυν ἐπὶ τῆς ποιᾶς οὐσίας τὴν οὐσίαν πρὸ τοῦ ποιὰν εἶναι καὶ τὸ τί ἐστι. τί οὖν ἐπὶ τοῦ πυρὸς πρὸ τῆς ποιᾶρ οὐσίας ἡ οὐσία; ἄρα τὸ σῶμα; τὸ σώμα τοίνυν οὐσία ἔσται, τὸ δὲ πῦρ 10 1ὅ 20 25 VI, 2. 8. 175 σῶμα ϑερμὸν καὶ οὐκ οὐσία τὸ ὅλον, ἀλλ᾽ οὕτω τὸ ϑερμὸν ἐν αὐτῷ, ὡς καὶ ἐν col τὸ σιμόν. ἀφαιρε- ϑείσης τοίνυν ϑερμότητος καὶ τοῦ λαμπροῦ καὶ κούφου, ἃ δὴ δοκεῖ ποιὰ εἶναι, καὶ ἀντιτυπίας τὸ τριχῆ διαστατὸν. καταλείπεται καὶ ἡ ὕλη οὐσία. ἀλλ᾽ οὐ δοκεῖ' τὸ γὰρ εἶδος μᾶλλον σύσία. ἀλλὰ τὸ εἶδος ποιότης. ἢ οὐ ποιότης, ἀλλὰ λόγος τὸ εἶδος. τὰ οὖν ἐκ τοῦ λόγου καὶ τοῦ ὑποκειμένου τί ἐστιν; οὐ γὰρ τὸ ὁρώμενον καὶ τὸ xaiov* τοῦτο 10 δὲ ποιόν. εἰ μή τις λέγοι τὸ καίξιν ἐνέργειαν ἐκ 15 20 25 80 τοῦ λόγου" καὶ τὸ ϑερμαίνειν xol τὸ λευκαίνειν τοίνυν καὶ τὰ ἄλλα ποιήσεις" ὥστε τὴν ποιότητα οὐχ ξξομεν ὕπου καταλείψομεν. ἢ ταῦτας μὲν οὐ λεκτέον ποιότητας, ὅσαι λέγονται συμπληροῦν οὐ- σίας, εἴπερ ἐνέργειαι αὐτῶν ἀπὸ τῶν λόγων καὶ τῶν δυνάμεων τῶν οὐσιωδῶν ἰοῦσαι, ἃ δέ ἐστιν ἔξωϑεν πάσης οὐσίας οὐ πὴ μὲν ποιότητες, ἄλλοις δὲ οὐ ποιότητες φανταζόμεναι, τὸ δὲ περιττὸν μετὰ τὴν οὐσέαν ἔχουσαι, οἷον καὶ ἀρεταὶ καὶ κακίαι xol αἴ-- ὄχη καὶ κάλλη καὶ ὑγίξιαι καὶ οὕτως ἐσχηματίσϑαι. καὶ τρίγωνον μὲν καὶ τετράγωνον καϑ᾽ αὑτὸ οὐ ποιόν, τὸ δὲ τετριγωνίσϑαι 9 ᾿μεμόρφωται ποιὸν λεκτέον, καὶ οὐ τὴν τριγωνότητα, ἀλλὰ τὴν μόρφωσιν" καὶ τὰς τέχνας δὲ καὶ τὰς ἐπιτηδειότητας" ὥστε εἶναι τὴν ποιότητα διάϑεσίν τινα ἐπὶ ταῖς οὐσίαις ἤδη οὔσαις εἴτε ἐπακτὴν cive ἐξ ἀρχῆς συνοῦσαν, 1] εἰ μὴ συν- ἣν. οὐδὲν ἔλαττον εἶχεν [dv] ἡ οὐσία. ταύτην δὲ καὶ εὐκίνητον καὶ δυσκίνητον εἶναι" ὡς διττὸν εἶναι εἶδος, τὸ μὲν εὐκχένητον, τὸ ὃὲ ἔμμονον αὐτῆς. 8. τὸ οὖν λευκὸν τὸ ἐπὶ σοὶ ϑετέον οὐ ποιό- τητα, ἀλλ᾽ ἐνέργειαν δηλονότι ἐκ δυνάμεως τῆς τοῦ p. 181 p. 182 176 Enn. II. VI, 3. λευκαίνει». κἀκεῖ πάσας τὰς λεγομένας ποιότητας ἐνερμείας τὸ ποιὸν λαβούσας παρὰ τῆς ἡμετέρας δόξης τῷ ἰδιώτητα εἶναι ἑκάστην οἷον διοριξούσας τὰς οὐσίας πρὸς ἀλλήλας καὶ πρὸς ἑαυτὰς ἴδιον χαρακτῆρα ἐχούσας. τί οὖν διοίσει ποιότης ἡ ἐκεῖ; ἐνέργειαι γὰρ καὶ αὗται. ἢ ὅτι μὴ οἷόν τί ἐστι δηλοῦσιν οὐδὲ ἐναλλαγὴν τῶν ὑποκειμένων οὐδὲ χαρακτῆρα, ἀλλ᾽ ὅσον μόνον τὴν λεγομένην ποιό-- τητα ἐκεῖ ἐνέργειαν οὖσαν ὥστε τὸ μέν, ὅταν ἰδιό- τητα οὐσίας ἔχῃ, δῆλον αὐτόϑεν ὡς οὐ ποιόν, ὅταν δὲ χωρίσῃ ὃ λόγος τὸ ἐπ᾽ αὐτοῖς ἴδιον οὐκ ἐκεῖθεν ἀφελών, ἀλλὰ μᾶλλον λαβὼν καὶ γεννήσας ἄλλο, ἐγέννησε ποιὸν οἷον μέρος οὐσίας λαβὼν τὸ ἐπιπολῆς φανὲν αὐτῷ. εἰ δὲ τοῦτο, οὐδὲν κωλύει καὶ τὴν ϑερμότητα τῷ σύμφυτον εἶναι τῷ πυρὶ εἶδός τι εἶναι τοῦ πυρὸς καὶ ἐνέργειαν καὶ οὐ ποιό-- τητα αὐτοῦ, καὶ αὖ ἄλλως ποιότητα μόνην ἐν ἄλλῳ ληφϑεῖσαν οὐκέτι μορφὴν οὐσίας οὖσαν, ἀλλὰ ἴχνος μόνον καὶ σκιὰν καὶ εἰκόνα ἀπολιποῦσαν αὑτῆς τὴν οὐσίαν, ἧς ἡ ἐνέργεια, ποιότητα εἶναι. ὅσα οὖν συμβέβηκε καὶ μὴ ἐνέργειαι καὶ εἴδη οὐσιῶν μορφάς τινας παρεχόμενα, ποιὰ ταῦτα" οἷον καὶ αἵ ξξεις καὶ διαϑέσεις ἄλλαι τῶν ὑποκειμένων λεκτέαι ποιότητες, τὰ δὲ ἀρχέτυπα αὐτῶν, ἐν οἷς πρώτως ἐστίν, ἐνεργείας ἐκείνων. καὶ οὐ γίνεται ταὐτὸ ποιότης καὶ οὐ ποιότης, ἀλλὰ τὸ ἀπηρημωμένον οὐσίας ποιόν, τὸ δὲ σὺν ταύτῃ ἢ εἶδος ἢ ἐνέργεια" οὐδὲν γάρ ἐστι ταὐτὸν ἐν αὑτῷ μένον καὶ ἐν ἄλλῳ ἐκπεσὸν τοῦ εἶδος καὶ ἐνέργεια εἶναι. ὃ μέντοι μηδέποτε εἶδος ἄλλου, ἀλλὰ συμβεβηκὸς ἀεί, καϑα- ρῶς ποιότης καὶ μόνον τοῦτο. 20 25 30 b 10 15 20 2b VI, 3. VII, 1. 111 VII. ΠΕΡῚ ΤῊΣ ΔΙ’ OA2N ΚΡΑΣΕΩΣ. 1. Περὶ τῆς δι’ ὅλων λεγομένης τῶν σωμάτων p.184 κράσεως ἐπισκεπτέον. ἄρα ἐνδέχεται ὅλον δι᾽ ὅλου ὑγρὸν ὑγρῷ συμμιχϑὲν ἑκάτερον δι᾽ ἑκατέρου ἢ ϑάτερον διὰ ϑατέρου χωρεῖν; διαφέρει γὰρ οὐδὲν ὁποτερωσοῦν. sí γίγνοιτο. oí μὲν γὰρ τῇ παρα- ϑέσει διδόντες ὡς μιγνύντες μᾶλλον ἢ κιρνάντες ἐατέοι, εἴπερ δεῖ τὴν κρᾶσιν ὁμοιομερὲς τὸ πᾶν ποιξῖν, καὶ ἕκαστον μέρος τὸ σμικρότατον ἐκ τῶν κεκρᾶσϑαι λεγομένων εἶναι. οἱ μὲν οὖν τὰς ποιό- τητας μόνας κιρνάντες τὴν δὲ ὕλην παρατιϑέντες ἑκατέρου τοῦ σώματος καὶ ἐπ᾽ αὐτῶν ἐπάγοντες τὰς παρ᾽ ἑκατέρου ποιότητας πιϑανοὶ ἂν εἶεν τῷ διαβάλλδιν τὴν δι᾽ ὅλων κρᾶσιν τῷ vs εἰς τομὰς τὰ μεγέϑη συμβαίνειν τῶν Oyxov ἰέναι, sí μηδὲν διάλειμμα μηδετέρῳ τῶν σωμάτων γίγνοιτο, εἰ συν-- εχὴς ἔσται ἡ διαίρεσις τῷ κατὰ πᾶν τὴν διάδυσιν γίνεσθαι ϑατέρῳ εἰς ϑάτερον, καὶ δή, ὅταν τὰ κρα- ϑέντα μείξω τόπον κατέχῃ ἢ ϑάτερον καὶ τοσοῦτον, ὅσον συνελθόντα τὸν éxavégov τόπον. καίτοι. εἰ δι’ ὅλου ὅλον ἣν διεληλυϑός, τὸν τοῦ ἑτέρου ἔδει, φασί, μένειν τὸν αὐτόν, εἰς ὃ θάτερον ἐνεβλήϑη. οὗ δὲ μὴ μείζων ὁ τόπος γίνεται, ἀέϑος τινὰς ἐξ-- ὁδους αἰτιῶνται, ἀνθ᾽ ὧν ἐσέδυ ϑάτερον. καὶ τὸ σμικρὸν δὲ ἐν τῷ μείξονι πῶς ἂν ἐκταϑὲν δι᾽ ὅλου χωρήσειδ; καὶ πολλὰ ἄλλα λέγουσιν. οἱ δ᾽ αὖ ᾿ τὴν δι’ ὅλων κρᾶσιν εἰδάγοντες τέμνεσϑαι μὲν καὶ μὴ εἰς τομὰς ἀναλέσκεσϑαι λέγειν ἂν δύναιντο καὶ δι’ ὅλων τῆς κράσεως γιψνομένης"͵ ἐπεὶ καὶ τοὺς ἱδρῶτας οὐ τοῦ σώματος τομὰς ποιεῖν οὐδ᾽ αὖ PLOTIX. 12 e p. 185 178 Enn. Il. κατατετρῆσϑαι φήσουσι. καὶ γὰρ εἴ vig λέγοι μη- δὲν κωλύειν τὴν φύσιν οὕτω πεποιηκέναι τοῦ δι- ἱέναι τοὺς ἱδρῶτας χάριν, ἀλλὰ ἐπὶ τῶν τεχνητῶν:; ὅταν λεπτὰ ἢ καὶ συνεχῇ, ὁρᾶσϑαι τὸ ὑγρὸν δι᾽ ὅλου δεῦον αὐτὰ καὶ διάρρεον ἐπὶ ϑάτερα" ἀλλὰ σωμάτων ὄντων πῶς οἷόν τε τοῦτο γίγνεσϑαι; ὡς διιέναι μὴ τέμνοντα ἐπινοῆσαι οὐ ῥάδιον᾽ τέμνοντα δὲ κατὰ πᾶν ἀναιρήσει ἄλληλα δηλονότι. τὰς δὲ αὔξας ὅταν λέγωσι μὴ γίγνεσϑαι πολλαχοῦ, διδόασι τοῖς ἑτέροις ἀέρων ἐξόδους αἰτιᾶσϑαι. πρός τε τὴν τῶν τόπων αὔξησιν χαλεπῶς μέν, ὅμως δὲ τί κω-- λύει λέγειν συνεισφερομένου ἑκατέρου σώματος καὶ τὸ μέγεϑος μετὰ τῶν ἄλλων ποιοτήτων ἐξ ἀνάγκης τὴν αὔξην γίνεσθαι; μὴ y&Q μηδὲ τοῦτο ἀπόλλυ-- σϑαι, ὥσπερ οὐδὲ τὰς ἄλλας ποιότητας, καὶ ὥσπερ ἐκεῖ ποιότητος ἄλλο εἶδος μικτὸν ἐξ ἀμφοῖν, οὕτω καὶ μέγεϑος ἄλλο' οὗ δὴ τὸ μῖγμα ποιεῖ τὸ ἐξ ἀμ- φοῖν μέγεϑος. ἀλλ᾽ ἐνταῦϑ᾽ ἂν πρὸς αὐτοὺς ol ἔτε- go. λέγοιεν, ὡς, εἰ μὲν ἡ ὕλη τῇ ὕλῃ παράκειται καὶ ὁ ὄγκος τῷ ὄγκῳ, ᾧ σύνεστι τὸ μέγεϑος, τὸ ἡμέτερον ἂν λέγοιτε" εἰ δὲ δι᾿ ὅλου καὶ ἡ ὕλη μετὰ τοῦ ἐπ᾽ αὐτῇ πρώτως μεγέϑους, οὐχ οὕτως ἂν γέ- νοίιτο ὡς γραμμὴ γραμμῇ ἐφεξῆς ἂν κέοιτο κατὰ τὰ πέρατα τοῖς σημείοις ἑαυτῶν συνάψασαι, οὗ δὴ αὔξη ἂν γίνοιτο, ἀλλ᾽ ἐκείνως ὡς ἂν γραμμὴ γραμ- ἢ ἐφαρμοσϑείη, ὥστε αὔξην μὴ γίνεσϑαι. τὸ δὲ ἔλαττον διὰ παντὸς τοῦ μείζονος καὶ [τοῦ] μεγίστου. ' τὸ μικρότατον χωρεῖ, ἐφ᾽ ὧν φανερὸν ὅτι κέρναται. ἐπὶ γὰρ τῶν ἀδήλων ἔξεστι λέγειν μὴ εἰς πᾶν φϑάνειν, ἀλλ᾽ ἐφ᾽ ὧν γε φανερῶς συμβαίνει, [oU] λέγοιτ᾽ ἄν. καὶ λέγοντες ἐκτάσεις τῶν ὄγκων, οὐ σφόδρα πιϑανὰ λέγοιεν ἂν εἰς τοσοῦτον τὸν σμι- 10 15 20 265 10 15 20 2 σι 80 VII, 1. 9. 179 κρότατον ὄγκον ἐκτείνοντες" οὐδὲ γὰρ μεταβάλλον- τες τὸ σῶμα μέγεϑος αὐτῷ πλέον διδόασιν. ὥσπερ εἰ ἐξ ὕδατος ἀὴρ γίγνοιτο. 2. τοῦτο δὲ αὐτὸ ἐφ᾽ ἑαυτοῦ ξητητέον, τί συμ-- βαίνει, ὅταν ὅσπερ ἦν ὄγκος ὕδατος ἀὴρ γίγνηται, πῶς τὸ μεῖξον ἐν τῷ γενομένῳ νῦν δὲ τὰ μὲν εἰρή--: ὄϑω πολλῶν καὶ ἄλλων παρ᾽ ἑκατέρων λεγομένων. ἡμεῖς δὲ ἐφ᾽ ἑαυτῶν σκοπῶμεν, τί χρὴ λέγειν περὶ τούτου, τίς δόξα σύμφωνος τοῖς λεγομένοις ἢ καὶ τίς ἄλλη παρὰ τὰς νῦν λεγομένας φανεῖται; ὅταν τοίνυν διὰ τοῦ ἐρίου ῥέῃ τὸ ὕδωρ [ἢ] ἡ βίβλος ἐκστάξῃ τὸ ἐν αὐτῇ ὕδωρ, πῶς οὐ τὸ πᾶν ὑδάτινον σῶμα δίεισι δι’ αὐτῆς; ἢ καὶ ὅταν μὴ δέῃ, πῶς συνάψομεν τὴν ὕλην τῇ ὕλῃ καὶ τὸν ὄγκον τῷ ὄγκῳ, τὰς δὲ ποιότητας μόνας ἐν συγκράσει ποιη- σόμεϑα; οὐ γὰρ δὴ ἔξω τῆς βίβλου ἡ τοῦ ὕδατος p.180 ὕλη παρακείσεται οὐδ᾽ αὖ ἔν τισι διαστήμασιν αὐτῆς᾽ πᾶσα γὰρ ὑγρά ἐστι καὶ οὐδαμοῦ ὕλη κενὴ [ὑδατένης] ποιότητος. εἰ δὲ πανταχοῦ ἡ ὕλη μετὰ τῆς ποιότητος, πανταχοῦ τῆς βίβλου τὸ ὕδωρ. ἢ οὐ τὸ ὕδωρ, ἀλλ᾽ ἡ τοῦ ὕδατος ποιότης. ἀλλὰ ποῦ ὄντος τοῦ ὕδατος; πῶς οὖν οὐχ ὁ αὐτὸς ὄγκος; ἢ ἐξέτεινε τὴν βίβλον τὸ προστεϑέν" ἔλαβε γὰρ μέγε- ϑος παρὰ τοῦ εἰσελθόντος. ἀλλ᾽ εἰ ἔλαβε, mooc- ἐτέϑη τις ὄγκος" εἰ δὲ προσετέϑη, οὐ κατεπόϑη ἐν τῷ ἑτέρῳ, δεῖ οὖν ἐν ἄλλῳ καὶ ἄλλῳ τὴν ὕλην εἶναι. ἢ τί κωλύει, ὥσπερ δίδωσι τῆς ποιότητος καὶ λαμβάνει σῶμα ϑάτερον παρὰ ϑατέρου, οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ μεγέϑους; ποιότης μὲν γὰρ ποιότητι συνελθοῦσα οὐχ ἐκείνη οὖσα, ἀλλὰ μετ᾽ ἄλλης, ἐν τῷ μετ᾽ ἄλλης εἶναι οὐ καϑαρὰ οὖσα οὐκ ἔστι παν-- τελῶς ἐκείνη, ἀλλ᾽ ἡμαύρωται' μέγεϑος δὲ συνελ- 12* 180 Enn. II. 90v ἄλλῳ μεγέϑει οὐκ ἀφανίξεται. τὸ δὲ σῶμα χωροῦν διὰ σώματος πάντως τομὰς ποιεῖν πῶς λέγε- ται, ἐπιστήσειεν ἄν τις" ἐπεὶ καὶ αὐτοὶ τὰς ποιό- τητας διὰ τῶν σωμάτων χωρεῖν λέγομεν καὶ οὐ τομὰς ποιεῖν. ἢ ὅτι ἀσώματοι. ἀλλ᾽ εἰ ἡ ὕλη καὶ αὐτὴ ἀσώματος, διὰ τί τῆς ὕλης ἀσωμάτου οὔσης καὶ τῶν ποιοτήτων, εἰ τοιαῦται εἶεν ὡς ὀλέγαι εἶναι, οὐ μετὰ τῆς ὕλης τὸν αὐτὸν τρόπον διίασι; μὴ διιέναι δὲ τὰ στερεά. ὅτι τοιαύτας ἔχει τὰς ποιότητας ὡς κωλυϑῆναι διιέναι, ἢ πολλὰς ὁμοῦ ἀδυνατεῖν μετὰ τῆς ὕλης ποιεῖν τοῦτο; εἰ μὲν οὖν τὸ πλῆϑος τῶν ποιυτήτων τὸ πυκνὸν λεγόμενον σῶμα ποιεῖ, τὸ πλῆϑος ἂν εἴη αἴτιον" εἰ δὲ πυ- κνότης ἰδία ποιότης ἐστίν, ὥσπερ καὶ ἣν λέγουδι σωματότητα, [ἡ] ἰδία ποιότης" ὥστε οὐχ Tj ποιότη- rsg τὴν μῖξιν ποιήσονται, ἀλλ᾽ ἡ τοιαίδε. οὐδ᾽ αὖ ἡ ὕλη ἡ ὕλη οὐ μιχϑήσεται, ἀλλ᾽ ἡ μετὰ τοιᾶσδε ποιότητος, καὶ μάλιστα, εἰ μέγεϑος οἰκεῖον οὐκ ἔχει ἀλλ᾽ ἢ μὴ ἀποβαλοῦσα τὸ μέγεϑος. ταῦτα μὲν οὖν ἔστω καὶ οὕτω διηπορημένα. 9. ἐπεὶ δὲ ἐμνήσϑημεν σωματότητος., ἐπιᾶκε- πτέον, πότερα ἡ σωματότης ἐστὶ τὸ ἐκ πάντων [σὺν ὕλῃ] συγκείμενον ἢ εἶδός τι καὶ λόγος τις, ὃς ἐγ- γδνόμενος τῇ ὕλῃ σῶμα ποιεῖ. εἰ μὲν οὖν τοῦτό ἐστι τὸ σῶμα τὸ ἐκ πασῶν τῶν ποιοτήτων σὺν ὕλῃ [συγκείμενον], ταὐτὸ ἂν εἴη ἡ σωματότης. καὶ εἰ λόγος δὲ εἴη, ὃς προσελϑῶὼν ποιεῖ τὸ σῶμα, δηλονότι 0 λόγος ἐμπεριλαβὼν ἔχει τὰς ποιότητας ἁπάσας. δεῖ δὲ τὸν λόγον τοῦτον, εἰ μή ἐστιν ἄλλως ὥσπερ ὁρισμὸς δηλωτικὸς τοῦ τί ἔστι τὸ πρᾶγμα, ἀλλὰ λόγος ποιῶν πρᾶγμα, μὴ τὴν ὕλην συμπεριειληφέναι, ἀλλὰ περὶ ὕλην εἶναι καὶ ἐγγε-- 80 VII, 2. 3. VIII, 1. 181 νόμενον ἀποτελεῖν τὸ σῶμα, καὶ εἶναι μὲν τὸ σῶμα ὕλην καὶ λόγον ἐνόντα, αὐτὸν δὲ εἶδος ὄντα Gwsv p.187 ὕλης ψιλὸν ϑεωρεῖσϑαι, κἂν ὅτι μάλιστα ἀχώριστος αὐτὸς ἧ. ὁ γὰρ χωριστὸς ἄλλος, ὁ ἐν νῷ" ἐν νῷ 5 δέ, ὅτι καὶ αὐτὸς νοῦς. ἀλλὰ ταῦτα ἄλλοϑι. VIII. ΠΩΣ TA IIOPP9 OPOMENA MIKPA 4AINETAI. 1. ζφα và πόρρω φαίνεται ἐλάττω καὶ τὰ πολὺ p.189 ἀφεσνηκύτα ὀλίγον δοκεῖ ἔχειν τὸ μεταξύ, τὰ δὲ ἐγγύϑεν ἡλίκα ἐστὶ φαίνεται, καὶ ὅσην ἔχει τὴν ἀπόστασιν; ἐλάττω μὲν δοκεῖ τοῖς δρῶσι τὰ πόρρω, 10 ὅτι συναιρεῖσθαι πρὸς τὴν ὄψιν ἐϑέλδι καὶ πρὸς τὸ μέγεϑος τῆς κόρης τὸ φῶς --- καὶ ὅσῳ ἂν πόρρω ἡ ὕλη ἢ τοῦ ὁρωμένου, τόσῳ τὸ δἶδος οἷον μεμο-᾿ νωμένον ἀφικνεῖται καὶ τοῦ πηλίκου sidoog καὶ αὖ τοῦ ποιοῦ, ὡς τὸν λόγον αὐτοῦ ἀφικνεῖσϑαι 15 μόνον- ἢ καί, ὅτι τὸ μὲν μέγεϑος ἐν διεξόδῳ καὶ ἐπελεύσει xo0' ἕκαστον μέρος ὅσον ἐστὶν αἰσϑανό-- μεϑα --- παρεῖναι οὖν δεῖ αὐτὸ καὶ πλησίον εἶναι, ἵνα γνωσθῇ ὅσον. ἢ καί, ὅτι κατὰ συμβεβηκὸς ὁρᾶται τὸ μέγεϑος τοῦ χρώματος πρώτως ϑεωρου- 80 μένου. πλησίον μὲν οὖν ὅσον κέχρωσται γινώσκεται, πόρρω δὲ ὅτι κέχρωσται, τὰ δὲ μέρη κατὰ ποσὸν συνδιαιρούμενα οὐκ ἀκριβῆ δίδωσι τὴν τοῦ ποσοῦ διάγνωσιν" ἐπεὶ καὶ τὰ χρώματα αὐτὰ ἀμυδρὰ προσ-- ἔρχεται. τί οὖν ϑαυμαστόν, εἰ καὶ τὰ μεγέϑη, 86 ὥσπερ καὶ αἱ φωναί, ἐλάττω, ὅσῳ ἂν τὸ εἶδος αὐτῶν ἀμυδρὸν ἴῃ; εἶδος γὰρ κἀκεῖ ἡ ἀκοὴ ξητεῖ, τὸ δὲ μέγεϑος κατὰ συμβεβηκὸς αἰσϑάνεται. ἀλλὰ p. 190 182 ᾿ Enn. 11. περὶ τῆς ἀκοῆς, εἰ τὸ μέγεϑος κατὰ συμβεβηκός" τίνι γὰρ πρώτως τὸ ἐν τῇ φωνῇ μέγεϑος, ὥσπερ δοκεῖ τῇ ἁφῇ τὸ ὁρώμενον; ἢ τὸ δοχοῦν μέγεϑος ἡ ἀκοὴ οὐ κατὰ τὸ ποσόν, ἀλλὰ κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον, οὐ κατὰ συμβεβηκός, οἷον τὸ σφόδρα, ὡς καὶ ἡ γεῦσις τὸ σφόδρα τοῦ γλυκέος κατὰ συμ-- βεβηκός" τὸ δὲ κυρίως μέγεϑος φωνῆς τὸ ἐφ᾽ ὅσον᾽ τοῦτο δὲ κατὰ συμβεβηκὸς ἐκ τοῦ σφόδρα δημήνειεν ἄν, οὐκ ἀκριβῶς δέ. τὸ μὲν γὰρ σφόδρα ἕκάστῳ τὸ αὐτό, τὸ δὲ εἰς πλῆϑος εἰς ἅπαντα τὸν τόπον. ὃν ἐπέσχεν. ἀλλ᾽ οὐ σμικρὰ τὰ χρώματα, ἀλλὰ ἀμυδρά, τὰ δὲ μεγέϑη σμικρά. ἢ ἐν ἀμφοτέροις κοινὸν τὸ ἧττόν ἐστι. χρῶμα μὲν οὖν τὸ ἧττον ἀμυδρόν, μέγεϑος δὲ τὸ ἧττον σμικρόν, καὶ ἑπόμενον ᾿ τῷ χρώματι τὸ μέγεϑος ἀνὰ λόγον ἠλάττωται. σαφέ- στερον δὲ ἐπὶ τῶν ποικίλων γένεται τὸ πάϑος" οἷον ὁρῶν ἐχόντων πολλὰς οἰκήσεις καὶ δένδρων πλῆϑος καὶ ἄλλα πολλά, ὧν ἕκαστον, εἰ μὲν ὁρῶτο, δίδωσιν ἐκ τῶν ὁρωμένων ἑκάστων μετρεῖν τὸ ὅλον" τοῦ ὃὲ εἴδους xa9' ἕκαστον οὐκ ἰόντος ἀπεστέρηται τοῦ καϑ᾽ ἕκαστον ὄψις μετροῦσα τὸ ὑποκείμενον μέγε- ϑος τὸ πᾶν ὅσον ἐστὶ γινώσκειν. ἐπεὶ καὶ τὰ πλησίον, ὅταν ποικίλα ἡ ἀϑρόως τε γίνηται ἡ ἐπι- βολὴ πρὸς αὐτὰ καὶ μὴ πάντα τὰ εἴδη ὁρῷτο, ἐλάττω 10 1ὅ 20 ἂν φανείη κατὰ λόγον, ὅσον ἂν ἕκαστον κλαπῇ ἐν 95 τῇ ϑέα' ὅταν δὲ πάντα ὀφϑῇ, ἀκριβῶς μετρηϑέντα ὅσα ἐστὶ γινώσκεται. ὅσα δὲ τῶν μεγεϑὼν ὁμοειδῆ ὁμοιόχροα ὄντα, ψεύδεται καὶ ταῦτα τὸ ποσὸν αὐτῆς οὐ κατὰ μέρος πάνυ τι μετρεῖν δυναμένης [τῆς] ὄψεως, ὅτι ἀπολισϑάνει κατὰ μέρος μετροῦσα, ὅτι 80 μὴ ἔχει ἴστασϑαι καϑ᾽᾿ ἕκαστον μέρος τῇ διαφορᾷ. ἐγγύϑεν δὲ τὸ πόρρω, ὅτι [τὸ] μεταξὺ συναιρεῖται 10 15 20 25 VIII, 1. ἃ. 183 ὅσον ἐστὶ κατὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν. τὸ uiv γὰρ πλησίον ὅσον ἐστὶν οὐ λανϑάνει διὰ τὰ αὐτά" οὐ διεξοδεύουσα δὲ τὸ πόρρω τοῦ διαστήματος οἷόν ἐστι xav! εἶδος οὐκ ἂν δύναιτο οὐδ᾽ ὅσον ἐστὶ κατὰ μέγεϑος εἰπεῖν. 2. τὸ δὲ κατὰ τὰς τῆς ὕψεως γωνίας ἐλάττους εἴρηται μὲν καὶ ἐν ἄλλοις ὡς οὐκ ἔστι, καὶ νῦν δὲ ἐκεῖνο λεκτέον, ὡς ὁ λέγων ἔλαττον φαίνεσϑαι ἐλάττονι γωνίᾳ καταλείπει τὴν ὄψιν ἔξωϑέν τι ὁρῶσαν ἢ ἄλλο τι ὃν ἔξωϑεν ὅλως, οἷον ἀέρα. ὅταν οὖν μηδὲν καταλείπῃ τῷ πολὺ εἶναι τὸ ὄρος, ἀλλ᾽ ἢ ἰσάξῃ καὶ μηκέτι ἄλλο οἷόν τε ἡ αὐτῇ ὁρᾶν, ἅτε τοῦ διαστήματος αὐτῆς συναρμόσαντος τῷ ὁρωμένῳ, ἢ καὶ ὑπερτείνῃ τὸ ὁρώμενον ἐφ᾽ ἑκάτερα τὴν τῆς ὄψεως προσβολήν, τί ἄν τις ἐνταῦϑα λέγοι ἐλάτ-- vovog μὲν ἢ ἔστι πολλῷ φαινομένου τοῦ ὑποκει- μένου, πάσῃ δὲ τῇ ὕψει ὁρωμένου; εἰ δὲ δὴ καὶ ἐπὶ τοῦ οὐρανοῦ ϑεωροῖ, ἀναμφισβητήτως μάϑοι ἄν τις. πᾶν μὲν γὰρ τὸ ἡμισφαίριον οὐκ ἄν τις ὁρᾶν μιᾷ προσβολῇ δύναιτο, οὐδὲ ἐπὶ τοσοῦτον χυϑῆναι ἡ ὄψις μέχρις αὐτοῦ ἐκτεινομένη. ἀλλ᾽ εἴ τις βούλεται, δεδόσϑω. εἰ οὖν πᾶσα μὲν περι- ἔλαβε πᾶν, πολλαπλάσιον δὲ τὸ μέγεϑος τοῦ φαινο- μένου ὑπάρχει ἐν τῷ οὐρανῷ, τοῦ ἔλαττον πολλῷ ἢ ἔστι φαίνεσϑαι πῶς ἂν ἐλάττωσιν γωνίας αἰτιῷτο; p.199 p. 200 184 Enn. II. ΙΧ. ΠΡΟΣ ΤΟΥ͂Σ KAKON ΤῸΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓῸΝ TOT ΚΟΣΜΟΥ͂ KAI TON KOZMON KAKON EINAI ΔΕΓΟΝΤΑΣ. 1. Ἐπειδὴ τοίνυν ἐφάνη ἡμῦν ἡ τοῦ ἀγαϑοῦ φύσις ἁπλὴ καὶ πρώτη; πᾶν γὰρ τὸ οὐ πρῶτον οὐχ ἁπλοῦν, καὶ οὐδὲν ἔχον ἐν ἑωυνῷ, ἀλλ᾽ ἕν τι, καὶ τοῦ ἑνὸς λεγομένου ἡ φύσις ἡ αὐτή" καὶ γὰρ αὕτη οὐκ ἄλλο, εὗνα ἕν, οὐδὲ τοῦτο ἄλλο, εἶκα ἀγαϑόν᾽ ὅταν λέγωμεν τὸ ἕν, καὶ ὅταν λέγωμδν τἀγαϑόν, τὴν αὐτὴν δεῖ νομίξειν τὴν φύσιν καὶ μίαν λέγειν οὐ κατηγοροῦντας ἐκχεένης οὐδόν, δηλοῦντας δὲ ἡμῖν αὐτοῖς ὡς οἷόν rs. «αἱ τὸ πρῶτον δὲ οὕτως, ὅτι ἁπλούστατον, καὶ τὸ αὔταρκες, ὅτι οὐκ ἐκ πλειόνων" οὕτω γὰρ ἀναρτήσεται εἷς τὰ ἐξ ow: καὶ [τὸ] οὐκ ἐν ἄλλῳ, ὅτι πᾶν τὸ ἐν ἄλλῳ καὶ παρ᾽ ἄλλου. εἰ οὖν μηδὲ παρ᾽ ἄλλου μηδὲ ἐν ἄλλῳ μηδὲ σύνϑεσις μηδεμία, ἀνάγκη μηδὲν ὑπὲρ αὐτὸ εἶναι. οὐ τοίνυν δεῖ ἐφ᾽ ἑτέρας ἀρχὰς ἰέναι, ἀλλὰ τοῦτο προστησαμένους, εἶτα νοῦν μετ᾽ αὐτὸ καὶ τὸ νοοῦν πρώτως, εἶτα ψυχὴν μετὰ νοῦν αὕτη γὰρ τάξις κατὰ φύφιν᾽ μήτε πλείω τούτων τέϑεσθαι ἐν τῷ νοητῷ, Μήτε ἐλάττω. εἴτε γὰρ ἐλάττω, ἢ ψυχὴν b 10 καὶ νοῦν ταὐτὸν φήσουσιν, ἢ νοῦν xal τὸ πρῶτον 20 ἀλλ᾽ ὅτι ἕτερα ἀλλήλων, ἐδείχϑη πολλαχῇ. λοιπὸν δὴ ἐπισκέψασθαι ἐν τῷ παρόντι, εἰ πλείω τῶν τριῶν τούτων. τίνες ἂν οὖν εἶεν φύσεις παρ᾽ αὐτάς; τῆς τε γὰρ λεχϑείσης οὕτως ἔχειν ἀρχῆς πάντων οὐδεὶς ἂν εὕροι ἁπλουστέραν οὐδὲ ἐπανα- 25 βεβηκυῖαν ἡντινοῦν. οὐ γὰρ δὴ τὴν μὲν δυνάμει, τὴν δὲ ἐνεργείᾳ φήσουσι" γελοῖον γὰρ ἐν τοῖς ἐνεργείᾳ οὖσι καὶ ἀύλοις τὸ δυνάμει καὶ ἐνεργείᾳ Ὁ IX, 1. 185 διαιρουμένους φύόδεις ποιεῖσϑαι πλείους. ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἐν ταῖς μετὰ ταῦτα' οὐδ᾽ ἐπινοεῖν τὸν μέν τινα νοῦν ἐν ἡσυχίᾳ τυνί, τὸν δὲ οἷον κυμούμενον. τίς γὰρ ἂν ἡσυχία νοῦ καὶ τίς κίνησις καὶ προφορὰ ἂν εἴη ἢ τίς ἀργία καὶ τοῦ ἑτέρου τί ἔργον; ἔστι γὰρ ὡς ἔστι νοῦς ἀεὶ ὡὁδσαύτως ἐνεργείᾳ κείμενος ἑστώσῃ" κίνησις δὲ πρὸς αὐσὸν καὶ περὶ αὐτὸν ψυχῆς ἤδη ἔργον καὶ λόγος ἀπ᾿ αὐτοῦ εἰς ψυχὴν ψυχὴν νοερὰν ποιῶν, οὐκ ἄλλην τινὰ μεταξὺ 10 15 20 2b 80 νοῦ καὶ ψυχῆς φύσιν. οὐ μὴν οὐδὲ διὰ τοῦτο πλείους νοῦς ποιεῖν. δὲ ὃ μὲν νοεῖ, ὁ δὲ vost ὅτι νοεῖ. καὶ γὰρ εἰ ἄλλο τὸ ἐν τούτοις νοεῖν, ἄλλο δὲ τὸ vosiv ὅτε vost, ἀλλ᾽ οὖν μέα προσβολὴ οὐκ ἀναίσϑητος τῶν ἐνεργημάτων ἑαυτῆς γελοῖον γὰρ ἐπὶ τοῦ ἀληϑινοῦ νοῦ τοῦτο ὑπολαμβάνειν, ἀλλὰ πάντως γε ὁ αὐτὸς ἔσται [τῷ] ὅσπερ ἐνόει ὁ νοῶν ὅτι νοεῖ, εἰ δὲ μή, ὁ μὲν ἔσται νοῶν μόνον, ὁ δὲ ὅτι νοεῖ νοῶν ἄλλου ὄντος, ἀλλ᾽ οὐκ αὐτοῦ τοῦ νενοηκότος. ἀλλ᾽ εἰ ἐπινοίᾳ φήσουσι, πρῶτον μὲν τῶν πλειόνων ὑποστάσεων ἀποστήσονται" ἔπειτα δεῖ σκοπεῖν, εἰ καὶ a ἐπένοιαι χώραν ἔχουσι λαβεῖν νοῦν νοοῦντα μόνον, μὴ παρακολουϑοῦντα δὲ ἑαυτῷ ὅτι vost: ὃ καὶ ἐφ᾽ ἡμῶν αὐτῶν εἰ γίψνοιτο τῶν ἀεὶ ἐπιστατούντων ταῖς ὁρμαῖς καὶ ταῖς δια- νοήδεσυν, εἰ καὶ μετρίως σπουδαῖοι εἶμεν, αἰτίαν ἂν ἀφροσύνης ἔχοιμεν. ὅταν δὲ δὴ ὁ νοῦς ὁ ἀλη- ϑινὸς ἐν ταῖς νοήσεσιν αὑτὸν νοῇ καὶ μὴ ἔξωϑεν ἦ τὸ νοητὸν αὐτοῦ, ἀλλ᾽ αὐτὸς ἢ καὶ τὸ νοητόν, ἐξ ἀνάγκης ἐν τῷ νοεῖν ἔχει ἑαυτὸν καὶ ὁρᾷ ἑαυτόν" ὁρῶν δὲ ἑαυτὸν ovx ἀνοηταίνοντα, ἀλλὰ νοοῦντα ὁρᾷ. ὥστε ἐν τῷ πρώτως νοεῖν ἔχοι ἂν καὶ τὸ νοεῖν ὅτι νοεῖ ὡς ὃν Ov: καὶ οὐδὲ τῇ ἐπινοίᾳ ἐκϑῖ p. 201 186 ΝΣ Enn. II. διπλοῦν. εἰ δὲ καὶ ἀεὶ νοῶν εἴη, ὅπερ ἔστι. τίς χώρα τῇ ἐπινοίᾳ τῇ χωριξούσῃ τὸ νοεῖν ἀπὸ τοῦ νοεῖν ὅτι νοεῖ: εἰ δὲ δὴ καὶ ἑτέραν ἐπίένοιάν τις τρίτην ἐπεισάγοι ἐπὶ τῇ δευτέρᾳ τῇ λεγούσῃ νοεῖν ὅτι νοεῖ, τὴν λέγουσαν [νοεῖν] ὅτι νοεῖ ὅτι vost, ἔτι μᾶλλον καταφανὲς τὸ ἄτοπον. καὶ διὰ ví οὐκ εἰς ἄπειρον οὕτω; τὸν δὲ λόγον ὅταν τις ἀπὸ τοῦ νοῦ ποιῇ, εἶτα ἀπὸ τούτου γίνεσϑαι ἐν ψυχῇ ἄλλον ἀπ᾽ αὐτοῦ τοῦ λόγου, ἵνα «μεταξὺ ψυχῆς καὶ νοῦ ἡ οὗτος, ἀποστερήσει τὴν ψυχὴν τοῦ νοεῖν, εἰ μὴ παρὰ τοῦ νοῦ κομιεῖται, ἀλλὰ παρὰ ἄλλου τοῦ μεταξὺ τὸν λόγον καὶ εἴδωλον λόγου, ἀλλ᾽ οὐ λόγον ἕξει, καὶ ὅλως οὐκ εἰδήσει νοῦν οὐδ᾽ ὅλως νοήσει. 2. οὐ τοίνυν οὔτε πλείω τούτων οὔτε ἐπινοίας περιττὰς ἐν ἐκείνοις, ὃς οὐ δέχονται, ϑετέον, ἀλλ᾽ ἕνα νοῦν τὸν αὐτὸν ὡσαύτως ἔχοντα, ἀκλινῆ παν- ταχῇ» μιμούμενον τὸν πατέρα καϑ᾽ ὅσον οἷόν vs αὐτῷ. ψυχῆς δὲ ἡμῶν τὸ μὲν ἀεὶ πρὸς ἐκεένοις, τὸ δὲ πρὸς ταῦτα ἔχειν, τὸ δὲ ἐν μέσῳ τούτων᾽ φύσεως γὰρ οὔσης μιᾶς ἐν δυνάμεσι πλείοσιν ὁτὲ μὲν τὴν πᾶσαν συμφέρεσϑαι τῷ ἀρίστῳ αὐτῆς καὶ τοῦ ὄντος, ὁτὲ δὲ τὸ χεῖρον αὐτῆς καϑελκυσϑὲν συνεφελκύσασϑαι τὸ μέσον᾽ τὸ γὰρ πᾶν αὐτῆς οὐκ ἦν ϑέμις καϑελκύσαι. καὶ τοῦτο συμβαίνει αὐτῇ τὸ πάϑος, ὅτι μὴ ἔμεινεν ἐν τῷ καλλίστῳ, ὅπου ψυχὴ μείνασα, ἡ μὴ μέρος μηδὲ ἧς ἡμεῖς ἔτι μέρος, ἔδωκε τῷ παντὶ σώματι αὐτῷ τε ἔχειν ὅσον δύναται παρ᾽ αὐτῆς ἔχειν, μένει τε ἀπραγμόνως αὐτὴ οὐκ ἐκ διανοίας διοικοῦσα οὐδέ τι διορϑουμένη, ἀλλὰ τῇ εἰς τὸ πρὸ αὐτῆς ϑέα κατακοσμοῦσα δυνάμει ϑαυμαστῇ. ὅσον γὰρ πρὸς αὐτῇ ἐστι, τόσῳ καλλίων 10 15 20 265 IX, 1—4. | 181 καὶ δυνατωτέρα" κἀκεῖθεν ἔχουσα δίδωσι τῷ μετ᾽ αὐτὴν καὶ ὥσπερ ἐλλάμπουσα [ἀεὶ] ἀεὶ ἐλλάμπεται. 8. ἀεὶ οὖν ἐλλαμπομένη καὶ διηνεκὲς ἔχουσα τὸ φῶς δίδωσιν εἰς τὰ ἐφεξῆς, τὰ δὲ ἀεὶ συνέχεται ὅ καὶ ἄρδεται τούτῳ τῷ φωτὶ καὶ ἀπολαύει τοῦ ζῆν xaO" ὅσον δύναται: ὥσπερ εἰ πυρὸς ἐν μέσῳ που κειμένου ἀλεαίνοιντο οἷς οἷόν τε. καίτοι τὸ πῦρ ἐστιν ἐν μέτρῳ" ὅταν δὲ δυνάμεις μὴ μετρηϑεῖσαι μὴ ἐκ τῶν ὄντων ὦσιν ἀνῃρημέναι. πῶς οἷόν τε εἶναι 10 μέν, μηδὲν δὲ αὐτῶν μεταλαμβάνειν; ἀλλ᾽ ἀνάγκη ἕκαστον τὸ αὑτοῦ διδόναι καὶ ἄλλῳ, ἢ τὸ ἀγαϑὸν οὐκ ἀγαϑὸν ἔσται, ἢ ὃ νοῦς οὐ νοῦς, ἢ [ἡ] ψυχὴ μὴ τοῦτο, εἰ μή τι μετὰ τὸ πρώτως ξῶν ξῴη καὶ δευτέρως ἕως ἔστι τὸ πρώτως. ἀνάγκη τοίνυν ἐφεξῆς εἶναι πάντα 16 ἀλλήλοις καὶ ἀεί, γενητὰ δὲ τὰ ἕτερα τῷ παρ᾽ ἄλλων εἶναι. οὐ τοίνυν ἐγένετο, ἀλλ᾽ ἐγένετο καὶ γενή- ὄεται, ὅσα γενητὰ λέγεται" οὐδὲ φϑαρήσεται, ἀλλ᾽ ἢ ὅσα ἔχει εἰς G: ὃ δὲ μὴ ἔχει εἰς 0, οὐδὲ φϑαρή- σεται. εἰ δέ τις εἰς ὕλην λέγοι, διὰ τί οὐ καὶ τὴν 20 ὕλην; εἰ δὲ καὶ τὴν ὕλην φήσει, τίς ἦν ἀνάγκη, φήσομεν, γενέσϑαι; εἰ δὲ ἀναγκαῖον εἶναι φήσουσι παρακολουϑεῖν, καὶ νῦν ἀνάγκη. εἰ δὲ μόνη κατα- λειφϑήσεται, οὐ πανταχοῦ, ἀλλ᾽ ἔν τινι τόπῳ ἀφωρισμένῳ τὰ ϑεῖα ἔσται καὶ οἷον ἀποτετειχισμένα" 95 &( δὲ οὐχ οἷόν τε, ἐλλαμφϑήσεται. 4. εἰ δὲ οἷον πτερορρυήσασαν τὴν ψυχὴν φή- p.202 δσουσι πεποιηκέναι, οὐχ ἡ τοῦ παντὸς τοῦτο πάσχει" εἰ δὲ σφαλεῖσαν αὐτοὶ φήδουσι, τοῦ σφάλματος λεγέτωσαν τὴν αἰτίαν. πότε δὲ ἐσφάλη; εἰ μὲν γὰρ 80 ἐξ ἀιδέου, μένει κατὰ τὸν αὐτῶν λόγον ἐσφαλμένη᾽ εἰ δὲ ἤρξατο, διὰ τί οὐ πρὸ τοῦ; ἡμεῖς δὲ οὐ νεῦσαί φαμεν τὴν ποιοῦσαν, ἀλλὰ μᾶλλον μὴ νεῦσαι. εἰ 188 Enn. II. δὲ ἔνευσε, τῷ ἐπιλελῆσϑαι δηλονότι τῶν ἐκεῖ" εἰ δὲ ἐπελάϑετο, πῶς δημιουργεῖ; πόϑεν γὰρ ποιεῖ ἢ ἐξ ὧν εἶδεν ἐκεῖ; εἰ δὲ ἐκείνων μεμνημένη ποιεῖ, οὐδὲ ὅλως ἔνευσεν. οὐδὲ yag, εἰ ἀμυδρῶς ἔχϑι, οὐ μᾶλλον νεύει ἐκεῖ, ἵνα μὴ ἀμυδρῶς ἔδῃ. διὰ Ὁ τί γὰρ ἂν οὐκ ἐθέλησεν ἔχουσα ἡντινοῦν μνήμην ἐπανελϑεῖν; τί γὰρ ἂν ἑαυτῇ καὶ ἐλογίζετο γενέσθαι ἐκ τοῦ κοσμοποιῆσαι; γελοῖον γὰρ τὸ ἕνα τιμῶτο, καὶ μεταφερόντων ἀπὸ τῶν ἀγαλματοποιῶν τῶν ἐνταῦϑα. ἐπεὶ καὶ εἰ διανοίᾳ ἐποέει καὶ μὴ ἐν τῇ 10 φύσει ἦν τὸ ποιεῖν καὶ ἡ δύναμις ἡ ποιοῦσα ἦν, πῶς ἂν κόσμον τόνδε ἐποίησε; πότε δὲ καὶ φϑερεῖ αὐτόν; εἰ γὰρ μετέγνω, τί ἀναμένει; εἰ δὲ οὔπω, οὐκ ἂν μεταγνοίη ἔτι ἤδη εὐθισμένη καὶ τῷ χρόνῳ προσφιλεστέρα γενομένη. εἰ δὲ τὰς καϑ᾽ ἕκαστον 15 ψυχὰς ἀναμένει, ἤδη ἔδει μηκέτι ἐλθεῖν εἰς γένεσιν πάλαι πειραϑείσας ἐν τῇ προτέρᾳ γενέσει τῶν τῇδε κακῶν. ὥστε ἤδη ἂν ἐπέλιπον ἰοῦσαι. οὐδὲ τὸ κακῶς γεγονέναι τόνδε τὸν κόσμον δοτέον τῷ πολλὰ εἶναι ἐν αὐτῷ δυσχερῆ᾽ τοῦτο γὰρ ἀξίωμα μεῖξόν 80 ἐστι περιτιϑέντων αὐτῷ, δἰ ἀξιοῦσι τὸν αὐτὸν εἶναι τῷ νοητῶ, ἀλλὰ μὴ εἰκόνα ἐκείνου. ἢ τίς ἂν ἐγέ- veto ἄλλη καλλίων εἰκὼν ἐκείνου; τί γὰρ ἄλλο πῦρ βελτέων [εἰκῶν τοῦ ἐκεῖ πυρὸς παρὰ τὸ ἐνταῦϑα πῦρ; ἢ τίς γῇ ἄλλη παρὰ ταύτην μετὰ τὴν ἐκεῖ 25 γῆν; τίς δὲ σφαῖρα ἀκριβεστέρα ἢ εὐτακτοτέρα τῇ φορᾷ μετὰ τὴν ἐκεῖ τοῦ κόσμου τοῦ νοητοῦ περιοχὴν ἐν αὑτῷ; ἄλλος δὲ ἥλιος uev! ἐκεῖνον πρὸ τούτου τοῦ ὁρωμένου τίς; b. ἀλλ᾽ [ἄλογον] αὐτοὺς μὲν σῶμα ἔχοντας, 80 olov: ἔχουσιν ἄνϑρωποι, καὶ ἐπιϑυμίας καὶ λύπας καὶ ὀργὰς τὴν παρ᾽ αὐτοῖς δύναμιν μὴ ἀτιμάξειν, IX, 4. 5. 189 ἀλλ᾽ ἐφάπτεσθαι τοῦ νοητοῦ λέγειν ἐξεῖναι, μὴ εἶναι δὲ ἐν ἡλίῳ ταύτης ἀπαϑεστέραν ἐν τάξει μᾶλλον καὶ οὐκ ἐν ἀλλοιώσει μᾶλλον οὖσαν. οὐδὲ φρόνησιν ἔχειν ἀμείνονα ἡμῶν τῶν ἄρτι γενομένων 5 καὶ διὰ τοσούτων κωλυομένων τῶν ἀπατώντων ἐπὶ τὴν ἀλήϑειαν ἐλϑεῖν" οὐδὲ τὴν μὲν αὑτῶν ψυχὴν ἀθάνατον καὶ ϑείαν λέγειν καὶ τὴν τῶν φαυλοτά- vov ἀνθρώπων, τὸν δὲ οὐρανὸν πάντα καὶ τὰ ἐκεῖ ἄστρα μὴ τῆς ἀϑανάτου κεκοινωνηκέναι ἐκ πολλῷ 10 καλλιόνων καὶ καϑαρωτέρων ὄντα, ὁρῶντας ἐκεῖ p.208 μὲν τὸ τεταγμένον καὶ εὔσχημον καὶ εὔτακτον καὶ μάλιστα τὴν ἐνταῦϑα περὶ γῆν ἀταξίαν αὐτοὺς αἰτιωμένους᾽ ὥσπερ τῆς ἀϑανάτου ψυχῆς τὸν χείρω τόπον ἐπίτηδες ἑλομένης, παραχωρῆσαι δὲ τοῦ 16 βελτίονος τῇ ϑνητῇ ψυχῇ ἑλομένης. ἄλογος δὲ καὶ ἡ παωρεισαγωγὴ αὐτοῖς τῆς ἑτέρας ψυχῆς ταύτης, ἣν ἐκ τῶν στοιχείων συνιστᾶσι" πῶς γὰρ ἂν ξωὴν ἡντινοῦν ἔχοι ἡ ἐκ τῶν στοιχείων σύστασις; ἡ γὰρ τούτων κρᾶσις ἢ ϑερμὸν ἢ ψυχρὸν Tj μικτὸν ποιεῖ, 20 ἢ ξηρὸν ἢ. ὑγρὸν ἢ μῖγμα ἐκ τούτων. πῶς δὲ συνοχὴ τῶν τεσσάρων ὑστέρα γενομένη ἐξ αὐτῶν; ὅταν δὲ προστιϑῶσι xal ἀντίληψιν αὐτῇ καὶ βού- λδυσιν καὶ ἄλλα μυρία, τί ἄν τις εἴποι; ἀλλ᾽ οὐ τιμῶντες ταύτην τὴν δημιουργίαν οὐδὲ τήνδε τὴν μὴν καινὴν αὑτοῖς φασι γῆν γεγονέναι, εἰς ἣν δὴ ἐντεῦϑεν ἀπελεύσονται" τοῦτο δὲ λόγον εἶναι κόσμου. καίτοι τί δεῖ αὐτοῖς γενέσϑαι ἐν παραδείγματι κόσμου, ὃν μισοῦσι; πόϑεν δὲ τὸ παράδειγμα τοῦτο; τοῦτο γὰρ κατ᾽ αὐτοὺς νενευκότος ἤδη πρὸς τὰ τῇδε τοῦ τὸ παράδειγμα πεποιηκότος. εἰ μὲν οὖν ἐν αὐτῷ τῷ ποιήσαντι πολλὴ φροντὶς τοῦ κόσμον μετὰ τὸν κόσμον τὸν νοητὸν ὃν ἔχει ἄλλον ποιῆσαι e 2 3 e 100 Enn. II. — καίτοι ví ἔδει; — [ἢ πρὸ τοῦ κόσμου τοῦδε ἐποίησεν ἢ μετὰ τὸν κόσμον]. καὶ εἰ μὲν πρὸ τοῦ κόσμου, ἵνα τί; ἵνα φυλάξωνται αἵ ψυχαί. πῶς οὖν οὐκ ἐφυλάξαντο, ὥστε μάτην ἐγένετο; εἰ δὲ μετὰ τὸν κόσμον ἐκ τοῦ κόσμου λαβὼν ἀποσυλήσας p. 204 τῆς ὕλης τὸ εἶδος, ἤρκει ἡ πεῖρα ταῖς πειραϑείσαις ψυχαῖς πρὸς τὸ φυλαάξασϑαι. εἰ δὲ ἐν ταῖς ψυχαῖς λαβεῖν ἀξιοῦσι τοῦ κόσμου τὸ εἶδος, τί τὸ καινὸν τοῦ λόγου; 6. τὰς δὲ ἄλλας ὑποστάσεις τί χρὴ λέγειν ἃς εἰσάγουσι, παροικήσεις καὶ ἀντιτύπους καὶ μετα- νοίας; εἰ μὲν γὰρ ψυχῆς ταῦτα λέγουσι πάϑη, ὅταν ἐν μετανοίᾳ ἧ, καὶ ἀντιτύπους, ὅταν οἷον εἰκόνας τῶν ὄντων, ἀλλὰ μὴ αὐτά πω τὰ ὄντα ϑεωρῇ, κενολογούντων ἐστὶν εἰς σύστασιν τῆς ἰδίας αἷρέ- σεως" ὡς γὰρ τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς οὐχ ἁπτόμενοι ταῦτα σκευωροῦνται εἰδότων σαφῶς τῶν Ἑλλήνων καὶ ἀτύφως λεγόντων ἀναβάσεις ἐκ τοῦ σπηλαίου καὶ κατὰ βραχὺ εἰς ϑέαν ἀληϑεστέραν μᾶλλον καὶ μᾶλλον προιούσας. ὅλως. γὰρ αὐτοῖς τὰ μὲν παρὰ τοῦ Πλάτωνος εἴληπται, τὰ δέ, ὅσα καινοτομοῦσιν, ἵνα ἰδίαν φιλοσοφίαν ϑῶνται, ταῦτα ἔξω τῆς ἀλη-- ϑείας εὕρηται. ἐπεὶ καὶ ot δίκαι καὶ οἷ ποταμοὶ οἵ ἐν ἄδου καὶ αἴ μετενσωματώδεις ἐκεῖϑεν. καὶ ἐπὶ τῶν νοητῶν δὲ πλῆϑος ποιῆσαι, τὸ ὃν καὶ τὸν νοῦν καὶ τὸν δημιουργὸν ἄλλον καὶ τὴν ψυχήν, ἐκ τῶν ἐν τῷ Τιμαίῳ λεχϑέντων εἴληπται" εἰπόντος γὰρ αὐτοῦ “ἧπερ οὖν νοῦς ἐνούσας ἰδέας ἐν τῷ ὃ ἔστι ξῷον καϑορᾷ, τοσαύτας καὶ τόδε ὁ ποιῶν τὸ πᾶν διενο- ήϑη σχεῖν.᾽ οἱ δὲ οὐ συνέντες τὸν μὲν ἔλαβον ἐν ἡσυχίᾳ ἔχοντα ἐν αὑτῷ πάντα τὰ ὄντα, τὸν δὲ νοῦν ἕτερον παρ᾽ αὐτὸν ϑεωροῦντα, τὸν δὲ δια- 10 20 25 80 ΙΧ, ὅ. 6. 191 νοούμενον --- πολλάκις δὲ αὐτοῖς ἀντὶ τοῦ διανοου-- μένου ψυφή ἐστιν ἡ δημιουργοῦσα — καὶ κατὰ Πλάτωνα τοῦτον οἴονται εἶναι τὸν δημιουργὸν ἀφεστηκότες τοῦ εἰδέναι τίς ὃ δημιουργός. καὶ 5 ὅλως τὸν τρόπον τῆς δημιουργίας καὶ ἄλλα πολλὰ καταψεύδονται αὐτοῦ καὶ πρὸς τὸ χεῖρον ἕλκουσι τὰς δόξας τοῦ ἀνδρὸς ὡς αὐτοὶ μὲν τὴν νοητὴν φύσιν κατανενοηκχότες. ἐκείνου δὲ καὶ τῶν ἄλλων τῶν μακαρίων ἀνδρῶν μή. καὶ πλῆϑος νοητῶν 10 ὀνομάξοντες τὸ ἀκριβὲς ἐξευρηκέναι δόξειν οἴονται αὐτῷ τῷ πλήϑει τὴν νοητὴν φύσιν τῇ αἰσϑητῇ καὶ ἐλάττονι εἰς ὁμοιότητα ἄγοντες, δέον ἐκεῖ τὸ ὡς ὅτε μάλιστα ὀλίγον εἰς ἀριϑμὸν διώκειν καὶ τῷ μετὰ τὸ πρῶτον τὰ πάντα ἀποδιδόντας ἀπηλλάχϑαι 15 ἐκείνου τῶν πάντων ὄντος καὶ νοῦ τοῦ πρώτου καὶ οὐσίας καὶ ὅδα ἄλλα καλὰ μετὰ τὴν πρώτην φύσιν. ψυχῆς δὲ εἶδος τρίτον" διαφορὰς δὲ ψυχῶν ἐν πά- ϑεσιν ἢ ἐν φύσει ἰχνεύειν μηδὲν τοὺς ϑείους ἄνδρας διασύροντας, ἀλλ᾽ εὐμενῶς δεχομένους τὰ 50 ἐκείνων ὡς παλαιοτέρων καὶ ἃ καλῶς λέγουσι παρ᾽ ἐκείνων λαμβάνοντας, ψυχῆς ἀϑανασίαν, νοητὸν κόσμον, ϑεὸν τὸν πρῶτον, τὸ τὴν ψυχὴν δεῖν φεύγειν τὴν πρὸς τὸ σῶμα ὁμιλίαν, τὸν χωρισμὸν τὸν ἀπ᾽ αὐτοῦ, τὸ ἐκ γενέσεως φεύγειν εἰς οὐσίαν᾽ φῦ ταῦτα γὰρ κείμεμα παρὰ τῷ Πλάτωνι σαφῶς οὑτωσὶ λέγοντες καλῶς ποιοῦσιν. οἷς [δὲ] ϑέλουσι δια- φωνεῖν φϑόνος οὐδεὶς λεγόντων οὐδ᾽ ἐν τῷ τοὺς “Ἕλληνας διασύρειν καὶ ὑβρέξειν τὰ αὑτῶν ἐν συστάσει παρὰ τοῖς ἀκούουσι ποιεῖν, ἀλλ᾽ αὐτὰ 80 παρ᾽ αὐτῶν δεικνύναι ὀρϑῶς ἔχοντα, ὅσα ἴδια αὐτοῖς ἔδοξε παρὰ τὴν ἐκείνων δόξαν λέγειν, εὐμε- νῶς καὶ φιλοσόφως αὐτὰς τὰς δόξας τιϑέντας αὐτῶν p. 205 192 Enx. II. καὶ oig ἐναντιοῦνται δικαίως, πρὸς τὸ ἀληϑὲς βλέ- ποντας, οὐ τὴν εὐδοκίμησιν ϑηρωμένοῃς ἐκ τοῦ ἄνδρας κεκριμένους ἐκ παλαιοῦ οὐ παρὰ φαύλων ἀνδρῶν ἀγαϑοὺς εἶναι ψέγειν, λέγοντας ἑαυτοὺς ἐκείνων ἀμείνους εἶναι. ἐπεὶ τά ys εἰρημένα τοῖς παλαιοῖς περὶ τῶν νοητῶν πολλῷ ἀμείνω καὶ πε-- παιδευμένως εἴρηται καὶ τοῖς μὴ ἐξαπατωμένοις τὴν ἐπιϑέουσαν εἰς ἀνθρώπους ἀπάτην ῥαδίως γνωσϑή- δεται. τά τε ὕστερον τούτοις παρ᾽ ἐχείνων λη- φϑέντα, προσϑήκας δέ τινας οὐδὲν προσηκούσας εἰληφότα, ἔν τε οἷς ἐναντιοῦσϑαι ϑέλουσι γενέσεις καὶ φϑορὰς εἰσάγοντες παντελεῖς καὶ μεμφόμενοι τῷδε τῷ παντὶ καὶ τὴν πρὸς τὸ σώμα κοινωνίαν τῇ ψυχῇ αἰτιώμενοι καὶ τὸν διοικοῦντα τόδε τὸ πᾶν ψέγοντες καὶ εἰς ταὐτὸν ἄγοντες τὸν δημιουργὸν τῇ ψυχῇ καὶ τὰ αὐτὰ πάϑη διδόντες. ἅπερ καὶ τοῖς ἐν μέρει. 1. ὅτι μὲν οὖν οὔτε ἤρξατο οὔτε παύσεται, ἀλλ᾽’ ἔστιν ἀεὶ καὶ ὅδε ὁ κόσμος, ἕως ἂν ἐκεῖνα ἡ, εἴρηται. τὴν δὲ πρὸς τὸ σῶμα τῇ ψυχῇ κοινωνίαν τῇ ἡμετέρᾳ πρὸ αὐτῶν εἴρηται ὡς οὐχ ἄμεινον τῇ ψυχῇ τὸ δὲ ἀπὸ τῆς ἡμετέρας καὶ τὴν τοῦ παντὸς λαμβάνειν ὅμοιον, ὡς εἴ τις τὸ τῶν χυτρέων ἢ χαλκέων λαβὼν γένος ἐν πόλει εὖ οἰκουμένῃ τὴν 5 ἅπασαν ψέγοι. δεῖ δὲ τὰς διαφορὰς λαμβάνειν τὰς 95 τῆς ὅλης ὅπως διοικεῖ, ὅτι μὴ ὃ αὐτὸς τρόπος μηδὲ ἐνδεδεμένη. πρὸς γὰρ αὖ ταῖς ἄλλαις διαφοραῖς, αἵ μυρίαι εἴρηνται ἐν ἄλλοις, κἀκεῖνο ἐνθυμεῖσϑαι ἔδει, ὅτι ἡμεῖς μὲν ὑπὸ τοῦ σώματος δεδέμεϑα ἤδη δεσμοῦ γεγενημένου. ἐν γὰρ τῇ πάσῃ ψυχῇ ἡ τοῦ 30 αὐὥματος φύσις δεδεμένη ἤδη συνδεῖ ὃ ἂν περιλάβῃ" σὐτὴ δὲ ἡ τοῦ παντὸς ψυχὴ οὐκ ἂν δέοιτο ὑπὸ 10 15 20 25 30 IX, 6—8. 193 τῶν ὑπ᾽ αὐτῆς δεδεμένων" ἄρχει yàg ἐκείνη. διὸ καὶ ἀπαϑὴς πρὸς αὐτῶν, ἡμεῖς δὲ τούτων οὐ κύριοι" τὸ γὰρ ὅσον αὐτῆς πρὸς τὸ ϑεῖον τὸ ὑπεράνω ἀκέραιον μένει καὶ ovx ἐμποδίξεται, ὅσον δὲ αὐτῆς δίδωσι τῷ σώμοτι ξωὴν οὐδὲν παρ᾽ αὐτοῦ προσ- λαμβάνει. ὅλως γὰρ τὸ μὲν ἄλλου πάϑημα τὸ ἐν αὐτῷ ἐξ ἀνάγκης δέχεται, αὐτὸ δ᾽ αὖ ἐκείνῳ οὐκέτι τὸ αὑτοῦ δίδωσιν οἰκείαν ξωὴν ἔχοντι" οἷον εἰ ἐγκεν-- τρισϑέν τὶ εἴη ἐν ἄλλῳ, παϑόντος μὲν τοῦ ἐν ᾧ συμπέπονθϑεν, αὐτὸ δὲ ξηρανϑὲν εἴασεν ἐκεῖνο τὴν αὐτοῦ ξωὴν ἔχειν. ἐπεὶ οὐδ᾽ ἀποσβεννυμένου τοῦ ἐν σοὶ πυρὸς τὸ ὅλον πῦρ ἀπέσβη᾽ ἐπεὶ οὐδ᾽ εἰ τὸ πᾶν πῦρ ἀπόλοιτο, πάϑοι ἄν τι ἡ ψυχὴ ἡ ἐκεῖ, ἀλλ᾽ ἡ τοῦ σώματος σύστασις, καὶ εἰ οἷόν vs εἴη διὰ τῶν λοιπῶν κόσμον τινὰ εἶναι, οὐδὲν ἂν μέλοι τῇ ψυχῇ τῇ ἐκεῖ. ἐπεὶ οὐδὲ ἡ σύστασις ὁμοίως τῷ παντὶ καὶ ξῴῳ ἑκάστῳ" ἀλλ᾽ ἐκεῖ οἷον ἐπυιϑεῖ κε- λεύσασα μένειν ᾿ ἐνταῦϑα δὲ ὡς ὑπεκφεύγοντα εἰς τὴν τάξιν τὴν ἑαυτῶν δέδεται δεσμῷ δευτέρῳ" ἐκεῖ δὲ οὐκ ἔχει ὅποι φύγῃ. οὔτε οὖν ἐντὸς δεῖ κατέ- χειν οὔτε ἔξωϑεν πιέξουσαν εἰς τὸ εἴσω ὠϑεῖν, ἀλλ᾽ ὅπον ἠϑέλησεν ἐξ ἀρχῆς αὐτῆς ἡ φύσις μένει. ἐὰν δέ πού τι αὐτῶν κατὰ φύσιν κινηϑῇ, οἷς οὐκ ἔστι κατὰ φύσιν, ταῦτα πάσχει, αὐτὰ δὲ καλῶς φέρεται ὡς τοῦ ὅλου" τὰ δὲ φϑείρεται οὐ δυνάμενα τὴν τοῦ ὅλου τάξιν φέρειν, οἷον εἰ χοροῦ μεγάλου ἐν τάξει φερομένου ἐν μέσῃ τῇ πορείᾳ αὐτοῦ χελώνη λη- φϑεῖσα πατοῖτο οὐ δυνηϑεῖσα φυγεῖν τὴν τάξιν τοῦ χοροῦ" εἰ μέντοι μετ᾽ ἐκείνης τάξειεν — οὐδὲν ἂν ὑπὸ τούτου οὐδὲ αὐτὴ πάϑοι. 8. τὸ δὲ διὰ τί ἐποίησε κόσμον ταὐτὸν τῷ διὰ 4) τέ ἔστι ψυχὴ καὶ διὰ τί ὁ δημιουργὸς ἐποίησεν. ὃ ῬΙΠΟΤΙΝ. 13 p. 206 104 Enn. II. πρῶτον μὲν ἀρχὴν λαμβανόντων ἐστὶ τοῦ ἀεί" ἔπειτα οἴονται τραπέντα ἔκ τινος εἴς τι καὶ μετα- βαλόντα αἴτιον τῆς δημιουργίας γεγονέναι. διδα- κτέον οὖν αὐτούς, εἰ εὐγνωμόνως ἀνέχοιντο, τίς ἡ φύσις τούτων. ὡς αὐτοὺς παύσασϑαι τῆς εἰς τὰ τίμια λοιδορίας, ἣν εὐχερῶς ποιοῦνται ἀντὶ πολλῆς προσηκόντως ἂν γενομένης εὐλαβείας. ἐπεὶ οὐδὲ τοῦ παντὸς τὴν διοίκησιν ὀρϑῶς ἄν τις μέμψαιτο πρῶτον μὲν ἐνδεικνυμένην τῆς νοητῆς φύσεως τὸ μέγεϑος. εἰ γὰρ οὕτως εἰς τὸ ξὴῆν παρελήλυϑεν, ὡς μὴ ξωὴν ἀδιάρϑρωτον ἔχειν --- ὁποῖα τὰ σμι- κρότερα τῶν ἐν αὐτῷ, ἃ τῇ πολλῇ ξωῇ τῇ ἐν αὐτῷ ἀεὶ νύκτωρ καὶ μεϑ᾽ ἡμέραν γεννᾶται --- ἀλλ᾽ ἔστι συνεχὴς καὶ ἐναργὴς καὶ πολλὴ καὶ πανταχοῦ ξωὴ σοφίαν ἀμήχανον ἐνδεικνυμένη, πῶς ovx ἄν τις ἄγαλμα ἐναργὲς καὶ καλὸν τῶν νοητῶν ϑεῶν εἴποι; εἰ δὲ μιμούμενον μή ἐστιν ἐκεῖνο, αὐτὸ τοῦτο κατὰ φύσιν ἔχει" οὐ γὰρ ἦν [ἂν] ἔτι μιμούμενον. τὸ δὲ ἀνομοίως μεμιμῆσϑαι ψεῦδος. οὐδὲν γὰρ παραλέ- λειπται ὧν οἷόν τε ἦν καλὴν εἰκόνα φυδικὴν ἔχειν. ἀναγκαῖον μὲν γὰρ ἦν εἶναι οὐκ ἐκ διανοίας καὶ ἐπιτεχνήσεως τὸ μίμημα" οὐ γὰρ οἷόν τε ἦν ἔσχατον τὸ νοητὸν εἶναι. εἶναι γὰρ αὐτοῦ ἐνέργειαν ἔδει ᾿διστήν, τὴν μὲν ἐν ἑαυτῷ, τὴν δὲ εἰς ἄλλο. ἔδει οὖν εἶναί τι μετ᾽ αὐτό ἐκείνου γὰρ μόνου οὐδέν ἐστιν ἔτι πρὸς τὸ κάτω, ὃ τῶν πάντων ἀδυνατά- τατόν ἐστι. δύναμις δὲ θαυμαστὴ ἐκεῖ θεῖ" ὥστε καὶ εἰργάσατο. εἰ μὲν δὴ ἄλλος πόσμος [οὐκ] ἔστι τούτου ἀμείνων, τίς οὗτος; εἰ δὲ ἀνάγκη εἶναι, ἄλλος δὲ οὐκ ἔστιν, οὗτός ἐστιν Ó τὸ μίμημα ἀπο- σώξων ἐκείνου. γῆ μὲν δὴ πᾶσα ξῴων ποικίλων πλήρης καὶ ἀϑανάτων καὶ μέχρις οὐρανοῦ μεστὰ 10 1ὅ 20 25 80 LO L5 10 0 IX, 8.9. 195 πάντα᾽ ἄστρα δὲ τά vc ἐν ταῖς ὑποκάτω σφαίραις τά τὸ ἐν τῷ ἀνωτάτω διὰ τέ οὐ ϑεοὶ ἐν τάξει φερό- βενα καὶ κόσμῳ περιιόντα; διὰ τί γὰρ οὐκ ἀρετὴν ἕξουσιν ἢ τί κώλυμα πρὸς κτῆσιν ἀρετῆς αὐτοῖς; οὐ γὰρ δὴ ταῦτά ἐστιν ἐκεῖ, ὅπερ τοὺς ἐνταῦϑα ποιεῖ κακούς, οὐδ᾽ ἡ τοῦ σώματος κακία ἐνοχλου- μένη καὶ ἐνοχλοῦσα. διὰ τέ δὲ οὐ συνιᾶσιν ἐπὶ σχολῆς ἀεὶ καὶ ἐν νῷ λαμβάνουσι τὸν ϑεὸν καὶ τοὺς ἄλλους τοὺς νοητοὺς ϑεούς, ἀλλ᾽ ἡμῖν σοφέα βελτέων ἔσται τῶν ἐκεῖ; ταῦτα τίς ἂν μὴ ἔκφρων γεγενημένος ἀνάσχοιτο; ἐπεὶ καὶ αἴ ψυχαὶ εἰ μὲν βιασϑεῖσαι ὑπὸ τῆς τοῦ παντὸς ψυχῆς ἦλθον, πῶς βελτίους αἵ βιασϑεῖσαι; ἐν γὰρ ψυχαῖς τὸ κρατῆσαν κρεῖττον. εἰ δὲ ἑκοῦσαι, τί μέμφεσϑε εἰς ὃν ἑκοῦσαι ἤλϑετε διδόντος καὶ ἀπαλλάττεσθαι, εἴ τις μὴ ἀρέσκοι- το; εἰ δὲ δὴ καὶ τοιοῦτόν ἐστι τόδε τὸ πᾶν, ὡς ἐξεῖναι ἐν αὐτῷ καὶ σοφίαν ἔχειν καὶ ἐνταῦϑα ὄντας βιοῦν κατ᾽ ἐκεῖνα, πῶς οὐ μαρτυρεῖ ἐξηρτῆσϑαι τῶν ἐκεῖ; 9. πλούτους δὲ καὶ πενίας εἴ τις μέμφοιτο καὶ τὸ οὐκ ἴσον ἐν τοῖς τοιούτοις ἅπασι, πρῶτον μὲν ἀγνοεῖ, ὡς ὁ σπουδαῖος ἐν τούτοις τὸ ἴσον οὐ ζητεῖ, οὐδέ τι νομίξει τοὺς πολλὰ κεκτημένους πλέον ἔχειν, οὐδὲ τοὺς δυναστεύοντας τῶν ἰδιωτῶν, ἀλλὰ τὴν τοιαύτην σπουδὴν ἄλλους ἐᾷ ἔχειν, καὶ καταμεμά- ϑηκὲν ὡς διττὸς ὁ ἐνθάδε βίος, ὁ μὲν τοῖς σπου- δαίοις, ὁ δὲ τοῖς πολλοῖς τῶν ἀνθρώπων, τοῖς μὲν σπουδαίοις πρὸς τὸ ἀκρότατον καὶ ἄνω, τοῖς δὲ ἀνϑρωπικωτέροις διττὸς αὖ ὧν ὁ μὲν μεμνημένος ἀρετῆς μετίσχων ἀγαϑοῦ τινος; ὁ δὲ φαῦλος ὄχλος οἷον χειροτέχνης τῶν πρὸς ἀνάγκην τοῖς ἐπιεικε-- στέροις. εἰ δὲ φονεύει τις ἢ ἡττᾶται τῶν ἡδονῶν ὑπὸ ἀδυναμίας, τί ϑαυμαστὸν καὶ ἁμαρτίας εἶναι 18 " p. 207 196 Enn. 11. οὐ νῷ, ἀλλὰ ψυχαῖς ὥσπερ παισὶν ἀνήβοις; εἰ δὲ γυμνάσιον εἴη νικώντων καὶ ἡττωμένων, πῶς οὐ καὶ ταύτῃ καλῶς ἔχει; εἰ δ᾽ ἀδικῇ, τί δεινὸν τῷ ἀϑανάτῳ; καὶ εἰ φονεύῃ, ἔχεις ὃ ϑέλεις. εἰ δὲ ἤδη μέμφῃ πολιτεύεσθαι, ἀνάγκην οὐκ ἔχεις. ὁμολο- γεῖται δὲ καὶ δίκας εἶναι ἐνθάδε καὶ κολάσεις. πῶς οὖν ὀρϑῶς ἔχει μέμφεσϑαι πόλει διδούσῃ ἑκάστῳ τὴν ἀξίαν; οὗ καὶ ἀρετὴ τετίμηται, καὶ κακία τὴν προσήκουσαν ἀτιμίαν ἔχει, καὶ ϑεῶν οὐ μόνον ἀγάλ- ματα, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ ἄνωϑεν ἐφορῶντες, οἵ ῥηιδίως αἰτίας, φησίν, ἀποφεύξονται πρὸς ἀνθρώπων, πάντα ἄγοντες τάξει ἐξ ἀρχῆς εἰς τέλος μοῖραν ἑκάστῳ τὴν προσήκουσαν διδόντες κατὰ ἀμοιβὰς βίων τοῖς προυπηργμένοις dxólov9ov: ἣν ὁ ἀγνοῶν προ- πετέστερος ἀνθρώπων περὶ πραγμάτων ϑείων ἀγροι-- κιξόμενος. ἀλλὰ χρὴ ὡς ἄριστον μὲν αὐτὸν πειρᾶ- σϑαι γενέσϑαι, μὴ μόνον δὲ αὑτὸν νομίξειν ἄριστον δύνασϑαι γενέσϑαι; οὕτω γὰρ οὔπω ἄριστος ἀλλὰ καὶ ἀνθρώπους ἄλλους ἀρίστους, ἔτι καὶ δαίμονας ἀγα- ϑοὺς εἶναι, πολὺ δὲ μᾶλλον ϑεοὺς τούς τε ἐν τῷδε ὄντας κἀκεῖ βλέποντας, πάντων δὲ μάλιστα τὸν ἡγεμόνα τοῦδε τοῦ παντός, ψυχὴν μακαριωτάτην᾽ ἐντεῦϑεν δὲ ἤδη καὶ τοὺς. νοητοὺς ὑμνεῖν ϑεούς, ἐφ᾽ ἅπασι δὲ ἤδη τὸν μέγαν τῶν ἐκεῖ βασιλέα καὶ ἐν τῷ πλήϑει μάλιστα τῶν ϑεῶν τὸ μέγα αὐτοῦ ἐνδεικνυμένους οὐ γὰρ τὸ συστεῖλαι εἰς ἕν, ἀλλὰ τὸ δεῖξαι πολὺ τὸ ϑεῖον, ὅσον ἔδειξεν αὐτός, τοῦτό ἐστι δύναμιν ϑεοῦ εἰδότων, ὅταν μένων ὃς ἔστι πολλοὺς ποιῇ πάντας εἰς αὐτὸν ἀνηρτημένους καὶ δι’ ἐκεῖνον καὶ παρ᾽ ἐκείνου ὄντας. καὶ ὁ κόσμος p.208 δὲ ὅδε δι’ ἐκεῖνον ἔστι κἀκεῖ βλέπει καὶ πᾶς καὶ ϑεῶν ἕκαστος καὶ τὰ ἐκείνου προφητεύει ἀνϑρώ-- 15 20 30 e 10 15 20 25 30 IX, 9. | 1917 ποις xal χρῶσιν ἃ ἐκείνοις φίλα. εἰ δὲ μὴ τοῦτό εἰσιν, ὃ ἐκεῖνός ἐστινς αὐτὸ τοῦτο κατὰ φύσιν ἔχει. εἰ δ᾽ ὑπερορᾶν ϑέλεις καὶ δσεμνύνεις σαυτὸν ὡς οὐ χείρων, πρῶτον μέν, ὅσῳ τις ἄριστος, πρὸς πάντας εὐμενῶς ἔχει [καὶ πρὸς ϑεοὺς] καὶ πρὸς ἀνθρώπους" ἔπειτα σεμνύνειν δεῖ εἰς μέτρον μετὰ οὐκ ἀγροικίας ἐπὶ τοσοῦτον ἰόντα. ἐφ᾽ ὅσον ἡ φύσις δύναται ἡμῶν ἀνιέναι, τοῖς δ᾽ ἄλλοις νομίζειν εἶναι χώραν παρὰ τῷ ϑεῷ καὶ f αὑτὸν μόνον μετ᾽ ἐκεῖνον τάξαντα ὥσπερ ὀνείρασι πέτεσϑαι ἀποστεροῦντα ἑαυτὸν καϑ' ὅσον ἐστὶ δυνατὸν ψυχῇ ἀνθρώπου ϑεῷ γενέσθαι" δύναται δὲ εἰς ὅσον νοῦς ἄγει" τὸ ὃὲ ὑπὲρ νοῦν ἤδη ἐστὶν ἔξω νοῦ πεσεῖν. πείϑονται 0à ἄνθρωποι ἀνόητοι τοῖς τοιούτοις τῶν λόγων ἐξαίφνης ἀκούοντες ὡς σὺ ἔσῃ βελτέων ἁπάντων οὐ μόνον ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ ϑεῶν' πολλὴ γὰρ ἐν ἀνθρώποις ἡ αὐθάδεια, καὶ ὁ πρότερον ταπεινὸς καὶ μέτριος καὶ ἰδιώτης ἀνὴρ εἰ ἀκούδειε" σὺ εἶ ϑεοῦ παῖς, οἵ δ᾽ ἄλλοι, οὗς ἐθαύμαξες, οὐ [ϑεῶν] παῖδες οὐδὲ [ϑεῖα] & τιμῶσιν ἐκ πατέρων λαβόντες, σὺ δὲ κρείττων καὶ τοῦ οὐρανοῦ οὐδὲν πονήσας... εἶτα καὶ συνεπηχοῦσιν ἄλλοι. οἷον εἰ ἐν πλείστοις ἀριϑμεῖν οὐκ εἰδόσιν ἀριϑμεῖν οὐκ εἰδὼς πήχεων χιλίων εἶναι ἀκούοι, τί ἂν ἢ χιλιόπηχυς εἶναι νομίζοι, τοὺς [δ᾽ ἄλλους πενταπήχεις [εἰ πενταπήχεις] εἶναι ἀκούοι. μόνον δὲ φαντάξοιτο ὡς τὰ χίλια ἀριϑμὸς μέγας; εἶτ᾽ ἐπὶ τούτυις ὑμῶν προνοεῖ ὁ ϑεός, τοῦ δὲ κόσμου παντὸς ἐν ὦ καὶ αὐτοὶ διὰ τί ἀμελεῖ: εἰ μὲν γάρ, ὅτι οὐ σχολὴ αὐτῷ πρὸς αὐτὸν βλέπειν οὐδὲ ϑέμις αὐτῷ, πρὸς τὸ κάτω καὶ πρὸς αὐτοὺς βλέπων διὰ τί οὐκ ἔξω βλέπει καὶ πρὸς τὸν κόσμον δὲ βλέπει ἐν ᾧ εἰσιν; εἰ δὲ μὴ ἔξω, ἵνα μὴ τὸν p. 209 198 Enn. II. κόσμον ἐφορᾷ, οὐδὲ αὐτοὺς βλέπει. ἀλλ᾽ οὐδὲν δέονται αὐτοῦ" ἀλλ᾽ ὁ κόσμος δεῖται καὶ οἷδε τὴν τάξιν αὑτοῦ καὶ οἱ ἐν αὐτῷ ὅπως ἐν αὐτῷ καὶ ὅπως ἐκεῖ, καὶ ἀνδρῶν οἵ ἂν ϑεῷ ὦσι φίλοι, πρέως μὲν τὰ παρὰ τοῦ κόσμου φέροντες, εἴ τι ἐκ τῆς τῶν πάντων φορᾶς ἀναγκαῖον αὐτοῖς συμβαίνει" οὐ γὰρ πρὸς τὸ ἑκάστῳ καταϑύμιον, ἀλλὰ πρὸς τὸ πᾶν δεῖ βλέπειν. τιμῶν δὲ ἑκάστους κατ᾽ ἀξίαν, σπεύδων δ᾽ ἀεὶ οὗ πάντα σπεύδει τὰ δυνάμενα --- πολλὰ δὲ ἔστι τὰ σπεύδοντα ἐκεῖ, καὶ τὰ μὲν τυγ- χάνοντα μακάρια, τὰ δὲ ὡς δυνατὸν ἔχει τὴν προσ- ἤκουσαν αὐτοῖς μοῖραν --- οὐχ αὑτῷ μόνῳ διδοὺς τὸ δύνασθαι" οὐ γάρ, sí ἐπαγγέλλοιτο ἔχειν, ὃ λέγει τις ἔχει, ἀλλὰ πολλοὶ καὶ εἰδότες, ὅτε μὴ ἔχουσι, λέγουσιν ἔχειν καὶ οἴονται ἔχειν οὐκ ἔχοντες καὶ μόνοι ἔχειν, ὃ αὐτοὶ μόνοι οὐκ ἔχουσιν. 10. πολλὰ μὲν οὖν καὶ ἄλλα, μᾶλλον δὲ πάντα ἄν τις ἐξετάξων ἀφϑονίαν ἔχοι ἂν xa9' ἕκαστον λόγον δεικνὺς ὡς ἔχει. αἰδὼς γάρ τις ἡμᾶς ἔχει πρός τινας τῶν φίλων, οἵ τούτῳ τῷ λόγῳ ἐντυχόν-- τες πρότερον ἢ ἡμῖν φέλοι γενέσϑαι οὐκ οἶδ᾽ ὅπως ἐπ’ αὐτοῦ μένουσι. καίτοι αὐτοὶ οὐκ ὀκνοῦσι τὰ αὑτῶν ἐθέλοντες δοκεῖν εἶναι ἀληϑῆ ἀξιοπίστως ἢ καὶ οἰόμενοι τὰ αὑτῶν οὕτως ἔχειν λέγειν ἃ δὴ λέγουσιν: ἀλλ᾽ ἡμεῖς πρὸς τοὺς γνωρίμονς, οὐ πρὸς αὐτοὺς λέγοντες — πλέον γὰρ οὐδὲν ἂν γίγνοιτο πρὸς τὸ πείϑειν αὐτούς — ἵνα μὴ πρὸς αὐτῶν ἐνοχλοῖντο οὐκ ἀποδείξεις κομιξόντων --- πῶς γάρ; — ἀλλ᾽ ἀπαυϑαδιξομένων, ταῦτα εἰρήκαμεν ἄλλου ὄντος τρόπου, xaQ' ὃν ἄν τις γράφων ἠμύνατο τοὺς διασύρειν τὰ τῶν παλαιῶν xal ϑείων ἀνδρῶν καλῶς καὶ τῆς ἀληϑείας ἐχομένως εἰρημένα τολμῶν- 15 20 2b 80 ΙΧ, 9---11. 199 τας. ἐκείνως μὲν οὖν ἐατέον ἐξετάξειν" καὶ γὰρ τοῖς ταῦτα ἀκριβῶς λαβοῦσι τὰ νῦν εἰρημένα ἔφται καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων ὕπως ἔχει εἰδέναι" ἐκεῖνο δὲ εἰπόντα ἐατέον τὸν λόγον, ὃ δὴ καὶ πάντα ὅ ὑπερβέβληκεν ἀτοπίᾳ, εἰ δεῖ ἀτοπίαν τοῦτο λέγειν. ψυχὴν γὰρ εἰπόντες νεῦσαι κάτω καὶ σοφίαν τινά, εἴτε τῆς ψυχῆς ἀρξάσης, εἴτε τῇ τοιαύτῃ αἰτίας γενομένης σοφίας, εἶτε ἄμφω ταὐτὸν ϑέλοντες εἶναι, τὰς μὲν ἄλλας ψυχὰς συγκατεληλυϑέναι λέγοντες καὶ 10 μέλη τῆς σοφίὰς ταύτας μὲν ἐνδῦναι λέγουσι σώ- ματα, οἷον τὰ τῶν ἀνθρώπων, ἧς δὲ χάριν καὶ αὐταὶ κατῆλθον, ἐκείνην λέγουσι πάλιν αὖ μὴ κατελθεῖν, οἷον μὴ νεῦσαι, ἀλλ᾽ ἐλλάμψαι μόνον τὸ σκότος, εἶτ᾽ ἐκεῖϑεν εἴδωλον ἐν τῇ ὕλῃ γεγονέναι. 15 εἶτα τοῦ εἰδώλου εἴδωλον πλάσαντες ἐνταῦϑα που δι’ ὕλης ἢ ὑλότητος ἢ 0 τι ὀνομάξειν ϑέλουσι, τὸ μὲν ἄλλο, τὸ δὲ ἄλλο λέγοντες, καὶ πολλὰ ἄλλα ὀνόματα εἰ- πόντες οὗ λέγουσιν εἰς ἐπισκχότησιν, τὸν λεγόμενον παρ᾽ αὐτοῖς δημιουργὸν γεννῶσι καὶ ἀποστάντα τῆς μητρὸς 90 ποιήσαντες τὸν κόσμον παρ᾽ αὐτοῦ ἄγουσιν ἐπ᾽ ἔσχατα εἰδώλων, ἵνα σφόδρα λοιδορήσηται Ó τοῦτο γράψας. ll. πρῶτον μὲν οὖν, εἰ μὴ κατῆλθεν, ἀλλ᾽ ἐνέλαμψε τὸ σκότος, πῶς ἂν ὀρϑῶς λέγοιτο νενευ-- κέναι; οὐ γάρ, εἴ τι παρ᾽ αὐτῆς ἔρρευσεν οἷον φῶς, ἤδη νενευκέναι αὐτὴν λέγειν προσήκει" εἰ μή που τὸ μὲν ἔκειτό που ἐν τῷ κάτω, ἡ δὲ ἦλϑε τοπικῶς πρὸς αὐτὸ καὶ ἐγγὺς γενομένη ἐνέλαμψεν. εἰ δ᾽ ἐφ᾽ αὑτῆς μένουσα ἐνέλαμψε μηδὲν εἰς τοῦτο ἐργασα- μένη. διὰ τί μόνη αὐτὴ ἐνέλαμψεν, ἀλλ᾽ οὐ τὰ p.210 80 δυνατώτερα αὐτῆς ἐν τοῖς οὖσιν; εἰ δὲ τῷ λογισμὸν . λαβεῖν αὐτὴ κόσμου ἠδυνήϑη ἐλλάμψαι ἐκ τοῦ λυγισμοῦ, διὰ τί οὐχ ἅμα ἐλλάμψασα καὶ κόσμον 2 e 00 Enn. II. ἐποίησεν, ἀλλ᾽ ἔμεινε τὴν τῶν εἰδώλων γένεσιν; ἔπειτα καὶ ὁ λογισμὸς Ó τοῦ κόσμου, ἡ γῆ αὐτοῖς ἡ ξένη λεγομένη γενομένη ὑπὸ τῶν μειξόνων, og λέγουσιν αὐτοί, οὐ κατήγαγεν εἰς νεῦσιν τοὺς ποι- ἥσαντας. ἔπειτα πῶς ἡ ὕλη φωτισϑεῖσα εἴδωλα ψυχικὰ ποιεῖ, ἀλλ᾽ οὐ σωμάτων φύσιν; ψυχῆς δὲ εἴδωλον. οὐδὲν ἂν δέοιτο σκότους ἢ ὕλης. ἀλλὰ γενόμενον, εἰ γίνεται, παρακολουϑοῖ ἂν τῷ ποιήσαντι καὶ συνηρτημένον ἔσται. ἔπειτα πότερον οὐσία τοῦτο ἤ, ὥς φασιν, ἐννόημα; εἰ μὲν γὰρ οὐσία, τές ἡ διαφορὰ πρὸς τὸ ἀφ᾽ ov; εἰ δ᾽ ἄλλο εἶδος ψυχῆς, εἰ ἐκείνη λογική, τάχα ἂν φυτικὴ καὶ γεννητικὴ αὕτη" εἰ δὲ τοῦτο, πῶς ἂν ἔτι, ἵνα τιμῷτο, καὶ πῶς δι’ ἀλαξονείαν καὶ τόλμαν ἐποίει; καὶ ὅλως τὸ διὰ φαντασίας καὶ ἔτι μᾶλλον τὸ λογέξεσϑαι ἀνήρηται. τί δ᾽ ἔτι ἔδει ἐμποιεῖν ἐξ ὕλης καὶ εἰδώλου τὸν ποιήσαντα; εἰ δ᾽ ἐννόημα, πρῶτον τὸ ὄνομα ἐπισημαντέον ὅϑεν" ἔπειτα πῶς ἐστιν. εἰ μὴ τῷ ἐννοήματι δώσει τὸ ποιεῖν; ἀλλὰ πρὸς τῷ πλά- σματι πῶς ἡ ποίησις; [ἢ ποιῆσαι] τουτὶ μὲν πρῶτον, ἄλλο δὲ μετ’ ἐκεῖνο... ἀλλ᾽ ὡς ἐπ᾽ ἐξουσίας λέγοντες. διὰ τί δὲ πρῶτον πῦρ; 12. καὶ ἄρτι γενόμενον πῶς ἐπιχειρεῖ; [ἢ] μνήμῃ ὧν εἶδεν; ἀλλ᾽ ὅλως οὐκ ἦν, ἵνα ἂν καὶ εἶδεν, οὔτε αὐτὸς οὔτε ἡ μήτηρ, ἣν διδόασιν αὐτῷ. εἶτα πῶς οὐ θαυμαστὸν αὐτοὺς μὲν οὐκ εἴδωλα ψυχῶν ἐνθάδε ἐλθόντας, ἀλλ᾽ ἀληϑινὰς ψυχάς, μόλις καὶ ἀγαπητῶς ἕνα ἢ δύο αὐτῶν ἐκ τοῦ κόσμου κινηϑῆναι [καὶ] ἐλθόντας εἰς ἀνάμνησιν μόλις ἀνα- πόλησιν λαβεῖν ὧν ποτε εἶδον, τὸ δὲ εἴδωλον τοῦτο, εἰ καὶ ἀμυδρῶς, ὡς λέγουσιν, ἀλλ᾽ οὖν ἄρτι γενό- μενον ἐνθυμηϑῆναι ἐκεῖνα, ἢ καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ, b 10 20 25 80 10 IX, 11. 12. | 201 εἴδωλον ὑλικόν, καὶ μὴ μόνον ἐνθυμηϑῆναι ἐκεῖνα καὶ κόσμου λαβεῖν ἔννοιαν [ἐκ] κόσμου ἐκείνου, ἀλλὰ καὶ μαϑεῖν ἐξ ὧν ἂν γένοιτο; πόϑεν δὴ καὶ πρῶτον πῦρ ποιῆσαι οἰηϑέντα δεῖν τοῦτο πρῶτον; διὰ τί γὰρ οὐκ ἄλλο; ἀλλ᾽ εἰ ἐδύνατο ποιεῖν ἐνθυ- μηϑεὶς πῦρ, διὰ τέ ἐνθυμηϑεὶς κόσμον --- πρῶτον γὰρ ἔδει ἐνθυμηϑῆναι τὸ ὅλον — οὐ κόσμον ἀϑρόως ἐποίει; ἐμπεριείχετο γὰρ κἀκεῖνα ἐν τῇ ἐνθϑυ- μήσει. φυσικώτερον γὰρ πάντως. ἀλλ᾽ οὐχ ὡς αἴ τέχναι ἐποίει" ὕστεραι γὰρ τῆς φύσεως καὶ τοῦ κόσμου «i τέχναι. ἐπεὶ καὶ νῦν καὶ τὰ κατὰ μέρος γινόμενα ὑπὸ τῶν φύσεων οὐ πρῶτον πῦρ, εἶθ᾽ - ἕκαστον, εἶτα φύρασις τούτων, ἀλλὰ περιβολὴ καὶ 1ὅ 20 25 80 περιγραφὴ τυποῦσα ἐπὶ τοῖς καταμηνίοις παντὸς τοῦ ξῴου. διὰ τί οὖν οὐ κἀκεῖ ἡ ὕλη περιεγράφετο τύπῳ κόσμου, ἐν ᾧ τύπῳ καὶ γῆ καὶ πῦρ καὶ τὰ ἄλλα; ἀλλ᾽ ἴσως αὐτοὶ οὕτω κόσμον ἐποίησαν ἂν ὡς ἀληϑεστέρᾳ ψυχῇ χρώμενοι, ἐκεῖνος δὲ οὕτως ἠγνόει ποιῆσαι. καίτοι προιδεῖν καὶ μέγεϑος οὐρα- νοῦ, μᾶλλον δὲ τοσοῦτον εἶναι, καὶ λόξωσιν τῶν ξῳδέων καὶ τῶν ὑπ᾽ αὐτὸν τὴν φορὰν καὶ τὴν γῆν οὕτως, ὡς ἔχειν εἰπεῖν αἰτίας Óv ἃς οὕτως, οὐκ εἰδώλου ἦν, ἀλλὰ πάντως ἀπὸ τῶν ἀρίστων τῆς δυνάμεως ἐλθούσης" ὃ καὶ αὐτοὶ ἄκοντες ὁμολο- p.211 γοῦσιν. ἡ γὰρ ἔλλαμψις ἡ εἰς τὸ σκότος ἐξετασϑεῖσα ποιήσει ὁμολογεῖν τὰς ἀληϑεῖς τοῦ κόσμου αἰτίας. τί γὰρ ἐλλάμπειν ἔδει. εἰ μὴ πάντως ἔδει; ἢ γὰρ κατὰ φύσιν ἢ παρὰ φύσιν ἀνάγκη. ἀλλ᾽ εἰ μὲν κατὰ φύσιν, ἀεὶ οὕτως" εἰ δὲ παρὰ φύσιν, καὶ ἐν τοῖς ἐκεῖ ἔσται τὸ παρὰ φύσιν, καὶ τὰ κακὰ πρὸ τοῦ κόσμου τοῦδε, καὶ οὐχ ὁ κόσμος αἴτιος τῶν κακῶν, ἀλλὰ τἀκεῖ τούτῳ, καὶ τῇ ψυχῇ οὐκ ἐντεῦ- Ῥ. 212 202 Enn. II. Oev, ἀλλὰ παρ᾽ αὐτῆς ἐνταῦϑα' καὶ ἥξει ὁ λόγος ἀναφέρων τὸν κόσμον ἐπὶ τὰ πρῶτα. εἰ δὲ δή, καὶ ἡ ὕλη, ὅϑεν ἐφάνη. ἡ γὰρ ψυχὴ ἡ νεύσασα ἤδη ὃν τὸ σκότος, φασίν, εἶδε καὶ κατέλαμψε. πόϑεν οὖν τοῦτο; εἰ δ᾽ αὐτὴν φήσουσι ποιῆσαι νεύσασαν, οὐκ ἦν δηλονότι ὅπου ἂν ἔνευσεν, οὐδ᾽ αὖ τὸ σκό-- τος αἴτιον τῆς νεύσεως, ἀλλ᾽ αὐτὴ ἡ ψυχῆς φύσις. τοῦτο δὲ ταὐτὸν ταῖς προηγηδσαμέναις ἀνάγκαις" ὥστε ἐπὶ τὰ πρῶτα ἡ αἰτία. | 183. ὁ ἄρα μεμφόμενος τῇ τοῦ κόσμου φύσει οὐχ οἷδεν δ τι ποιεῖ, οὐδ᾽ ὅποι τὸ ϑράσος αὐτοῦ τοῦτο χωρεῖ. τοῦτο δέ, ὅτι οὐκ ἴσασι τάξιν ἐφεξῆς πρώτων καὶ δευτέρων καὶ τρίτων καὶ ἀεὶ μέχρι τῶν ἐσχάτων, καὶ ὡς οὐ λοιδορητέον τοῖς χείροσι τῶν πρώτων, ἀλλὰ πράως συγχωρητέον τῇ πάντων φύσει αὐτὸν ϑέοντα πρὸς τὰ πρῶτα παυσάμενον τῆς τρα- γῳδίας τῶν φοβερῶν, ὡς οἴονται, ἐν ταῖς τοῦ κόσμου σφαίραις, αἵ δὴ πάντα μείλιχα τεύχουσιν αὐτοῖς" τί γὰρ φοβερὸν ἔχουσιν αὗται, ὡς φοβοῦσι τοὺς ἀπείρους λόγων καὶ πεπαιδευμένης ἀνηκόους καὶ ἐμμελοῦς γνώσεως; οὐ γάρ, εἰ πύρινα τὰ σώ- ματα αὐτῶν, φοβεῖσϑαι δεῖ συμμέτρως πρὸς τὸ πᾶν καὶ πρὸς τὴν γῆν ἔχοντα, εἰς δὲ τὰς ψυχὰς αὐτῶν βλέπειν, αἷς καὶ αὐτοὶ δήπουϑεν ἀξιοῦσι τίμιοι εἶναι. καίτοι καὶ τὰ σώματα αὐτῶν μεγέϑει καὶ κάλλει διαφέροντα συμπράττοντα καὶ συνενεργοῦντα τοῖς κατὰ φύσιν γιγνομένοις, ἃ οὐκ ἂν οὐ γένοιτό ποτε ἔστ᾽ ἂν ἡ τὰ πρῶτα, συμπληροῦντα δὲ τὸ πᾶν καὶ μεγάλα μέρη ὄντα τοῦ παντός. εἰ δὲ ἄνϑρωποι τίμιόν τι παρ᾽ ἄλλα ξῷα, πολλῷ μᾶλλον ταῦτα οὐ τυραννίδος ἕνεκα ἐν τῷ παντὶ ὄντα, ἀλλὰ κόσμον καὶ τάξιν παρέχοντα. ἃ δὲ λέγεται γίνεσϑαι παρ᾽ 10 15 20 25 IX, 12—14. 208 αὐτῶν σημεῖα νομίξειν τῶν ἐσυμένων εἶναι, γένεσϑαι δὲ τὰ γινόμενα διάφορα καὶ τύχαις --- οὐ γὰρ οἷόν v5 ἦν ταὐτὰ περὶ ἑκάστους συμβαίνειν --- καὶ και-- ροῖς γενέσεων καὶ τόποις πλεῖστον ἀφεστηκόσι καὶ & διαϑέσεσι ψυχῶν. καὶ οὐκ ἀπαιτητέον πάλιν ἀγαϑοὺς πάντας, οὐδ᾽ ὅτι μὴ τοῦτο δυνατόν, μέμφεσθαι προχείρως [προσήκει] πάλιν ἀξιοῦσι μηδὲν διαφέρειν ταῦτα ἐκείνων, τό τε κακὸν μὴ νομίζειν ἄλλο τι ἢ τὸ ἐνδεέστερον εἰς φρόνησιν καὶ ἔλαττον ἀγαϑὸν καὶ 10 ἀεὶ πρὸς τὸ σμικρότερον᾽ οἷον εἴ τις τὴν φύσιν κακὸν λέγοι, ὅτι μὴ αἴσϑησίς ἐστι, καὶ τὸ αἰσϑητικόν, ὅτι μὴ λόγος. εἰ δὲ μή, κἀκεῖ τὰ κακὰ ἀναγκασϑήσον- ται λέγειν εἶναι" καὶ γὰρ ἐκεῖ ψυχὴ χεῖρον νοῦ καὶ οὗτος ἄλλου ἔλαττον. 1b 14. μάλιστα δὲ αὐτοὶ καὶ ἄλλως ποιοῦσιν οὐκ ἀκήρατα τὰ ἐκεῖ. ὅταν γὰρ ἐπαοιδὰς γράφωσιν ὡς πρὸς ἐκεῖνα λέγοντες, «οὐ μόνον τὴν ψυχήν, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐπάνω, τί ποιοῦσιν 9) γοητείας καὶ ϑέλξεις καὶ πείσεις λέγουσι καὶ λόγῳ ὑπακούειν καὶ ἄγεσϑαι, 20 εἶ τις ἡμῶν τεχνικώτερος εἰπεῖν ταδὶ καὶ οὑτωσὶ μέλη καὶ ἤχους καὶ προσπνεύσεις καὶ σιγμοὺς τῆς. φωνῆς καὶ τὰ ἄλλα, ὅσα ἐκεῖ μαγεύειν γέγραπται. εἰ δὲ μὴ βούλονται τοῦτο λέγειν, ἀλλὰ πῶς φωναῖς τὰ ἀσώματα; ὥστε οἷς σεμνοτέρους αὑτῶν τοὺς 46 λόγους ποιοῦσι φαίνεσϑαι, τούτοις λελήϑασιν αὑτοὺς τὸ σεμνὸν ἐκείνων ἀφαιρούμενοι. καϑαίρεσϑαι δὲ νόσων λέγοντες αὑτοὺς λέγοντες μὲν ἂν σωφροσύνῃ καὶ κοσμίᾳ διαίτῃ ἔλεγον ἂν ὀρϑῶώς, καϑάπερ οἵ φιλόσοφον λέγουσι. νῦν δὲ ὑποστησάμενοι τὰς 80 νόσους δαιμόνια εἶναι καὶ ταῦτα ἐξαιρεῖν λόγῳ φάσκοντες δύνασϑαι καὶ ἐπαγγελλόμενοι σεμνότεροι μὲν ὧν εἶναι δόξαιεν παρὰ τοῖς πολλοῖς, οἵ τὰς p.218 204 Enn. Il. παρὰ τοῖς μάγοις δυνάμεις ϑαυμάξουσι, τοὺς μέντοι εὖ φρονοῦντας οὐκ ἂν πείϑοιεν, ὡς οὐχ al νόσοι τὰς αἰτίας ἔχουσιν ἢ καμάτοις ἢ πλησμοναῖς ἢ ἐν-- δείαις ἢ σήψεσι καὶ ὅλως μεταβολαῖς ἢ ἔξωϑεν τὴν ἀρχὴν ἢ ἔνδοϑεν λαβούσαις. δηλοῦσι δὲ καὶ αἷ ὅ ϑεραπεῖαι αὐτῶν. γαστρὸς γὰρ ῥυείσης ἢ φαρμάκου δοϑέντος διεχώρησε κάτω εἰς τὸ ἔξω τὸ νόσημα καὶ αἵματος ἀφῃρημένου, καὶ ἔνδεια δὲ ἰάσατο, ἢ πεινή- ὅαντος τοῦ δαιμονίου καὶ τοῦ φαρμάκου ποιήσαντος τήκεσϑαι, ποτὲ δὲ ἀϑρόως ἐξελθόντος, ἢ μένοντος ἔνδον. ἀλλ᾽ εἰ μὲν ἔτι μένοντος, πῶς ἔνδον ὄντος οὐ νοσεῖ ἔτι; εἰ δὲ ἐξελήλυϑε, διὰ τί; τί γὰρ αὐτὸ πέπονθεν; ἢ ὅτι ἐτρέφετο ὑπὸ τῆς νόσου. ἦν ἄρα ἡ νόσος ἕτέρα οὖσα τοῦ δαίμονος. ἔπειτα, εἰ οὐδε- νὸς ὄντος αἰτίου εἴσεισι, διὰ τί οὐκ ἀεὶ νοσεῖ; εἰ 15 ὃὲ γενομένου αἰτίου, τί δεῖ τοῦ δαίμονος πρὸς τὸ νοσεῖν; τὸ γὰρ αἴτιον τὸν πυρετὸν αὕταρκές ἐστιν ἐργάσασθαι. γελοῖον δὲ τὸ ἅμα τὸ αἴτιον γενέσϑαι καὶ εὐθέως ὥσπερ παρυποστῆναι τῷ αἰτίῳ τὸ δαι- μόνιον ἕτοιμον ὄν. ἀλλὰ ydo, ὅπως καὶ ταῦτα εἴρηται αὐτοῖς καὶ ὅτου χάριν, δῆλον" τούτου γὰρ ἕνεκα οὐχ ἧττον καὶ τούτων τῶν δαιμονίων ἐμνή- σϑημεν. τὰ δ᾽ ἄλλα ὑμῖν καταλείπω ἀναγινώσκου- σιν ἐπισκοπεῖσθαι καὶ ϑεωρεῖν ἐκεῖνο πανταχοῦ, ὡς τὸ μὲν παρ᾽ ἡμῶν εἶδος φιλοσοφίας μεταδιωκό- μενον πρὸς τοῖς ἄλλοις ἅπασιν ἀγαϑοῖς καὶ τὴν ἁπλότητα τοῦ ἤϑους μετὰ τοῦ φρονεῖν καϑαρῶς ἐνδείκνυται, τὸ σεμνόν, οὐ τὸ αὔϑαδες μεταδιώ- κουδαν, τὸ ϑαρραλέον μετὰ λόγου καὶ μετὰ ἀσφα- λείας πολλῆς καὶ εὐλαβείας καὶ πλείστης περιωπῆς ἔχουσαν" τὰ δὲ ἄλλα τῷ τοιούτῳ παραβάλλειν. τὸ ὃὲ παρὰ τῶν ἄλλων ἐναντιώτατα κατεσκευάσθαι 20 80 ὅ 10 15 20 26 80 IX, 14. 15. 205 διὰ πάντων, οὐδὲν γὰρ ἂν πλέον περὶ αὐτῶν λέγειν ἡμῖν ἂν πρέποι. 15. ἐκεῖνο δὲ μάλιστα δεῖ μὴ λανϑάνειν ἡμᾶς, ví ποτὲ ποιοῦσιν oí λόγοι οὗτοι εἰς τὰς ψυχὰς τῶν ἀκουόντων καὶ τοῦ κόσμου καὶ τῶν ἐν αὐτῷ κατα- φρονεῖν πεισϑέντων. δυεῖν γὰρ οὐσῶν αἱρέσεων τοῦ τυχεῖν τοῦ τέλους, μιᾶς μὲν τῆς ἡδονὴν τὴν τοῦ σώματος τέλος τιϑεμένης, ἑτέρας δὲ τῆς τὸ καλὸν καὶ τὴν ἀρετὴν αἱρουμένης, οἷς καὶ ἐκ ϑεοῦ καὶ εἰς ϑεὸν ἀνήρτηται ἡ ὄρεξις — πῶς δέ, ἐν ἄλλοις ϑεωρητέον --- ὁ μὲν Ἐπίκουρος τὴν πρόνοιαν ἀναιρῶν τὴν ἡδονὴν καὶ τὸ ἤδεσϑαι, ὅπερ ἦν λοι- πόν, τοῦτο διώκειν παρακελεύεται" ὃ δὲ λόγος οὗτος ἔτι νεανικώτερον τὸν τῆς προνοίας κύριον καὶ αὐτὴν τὴν πρόνοιαν μεμψάμενος καὶ πάντας νόμους τοὺς ἐνταῦϑα ἀτιμάσας καὶ τὴν ἀρετὴν τὴν ἐκ παντὸς τοῦ χρόνου ἀνηυρημένην τό τε σωφρονεῖν τοῦτο ἐν γέλωτι ϑέμενος, ἵνα μηδὲν καλὸν ἐνταῦϑα δὴ ὀφθείη ὑπάρχον, ἀνεῖλε τὸ σωφρονεῖν καὶ τὴν ἐν τοῖς ἤϑεσιν ἔμφυτον δικαιοσύνην τὴν τελειουμένην ἐκ λόγου καὶ ἀσκήσεως καὶ ὅλως καϑ᾽ ἃ σπουδαῖος p.214 ἄνϑρωπος ἂν γένοιτο. ὥστε αὐτοῖς καταλείπεσϑαι τὴν ἡδονὴν καὶ τὸ περὶ αὑτοὺς καὶ τὸ οὐ κοινὸν πρὸς ἄλλους ἀνθρώπους καὶ τὸ τῆς χρείας μόνον, εἰ μή τις τῇ φύσει τῇ αὑτοῦ κρείττων εἴη τῶν λόγων τούτων’ τούτων γὰρ οὐδὲν αὐτοῖς καλόν, ἀλλὰ ἄλλο τι, ὅ ποτε μεταδιώξουσι. καίτοι ἐχρῆν τοὺς ἤδη ἐγνωκότας ἐντεῦϑεν διώκειν, διώκοντας ὃὲ πρῶτα κατορϑοῦν ταῦτα ἐκ ϑείας φύσεως 1]xov- τας᾽ ἐκείνης γὰρ τῆς φύσεως καλὸν ἐπαίειν [τῆς] τὴν ἡδονὴν τοῦ σώματος ἀτιμαξούσης. οἷς δὲ dgs- τῆς μὴ μέτεστιν, οὐκ ἂν εἶεν τὸ παράπαν κινηϑέντες 206 Enn. Il. πρὸς ἐκεῖνα. μαρτυρεῖ δὲ αὐτοῖς καὶ τόδε τὸ μη- δένα λόγον περὶ ἀρετῆς πεποιῆσϑαι, ἐκλελοιπέναι δὲ παντάπασι τὸν περὶ τούτων λόγον, καὶ μήτε τί ἐστιν εἰπεῖν μήτε πόσα μήτε ὅσα τεϑεώρηται πολλὰ καὶ καλὰ τοῖς τῶν παλαιῶν λόγοις, μήτε ἐξ ὧν περιέσται καὶ κτήσεται, μήτε ὡς ϑεραπεύεται ψυχὴ μήτε ὡς καθαίρεται. οὐ γὰρ δὴ τὸ εἰπεῖν “βλέπε πρὸς ϑεόν᾽ προὔργου τι ἐργάξεται, ddv μὴ καὶ πῶς βλέψει διδάξῃ. τί γὰρ κωλύει, εἴποι τις ἄν, βλέπειν καὶ μηδεμιᾶς ἀπέχεσϑαι ἡδονῆς, ἢ ἀκρατῆ ϑυμοῦ εἶναι μεμνημένον μὲν ὀνόματος τοῦ ϑεός, συνεχόμενον δὲ ἅπασι πάϑεσι, μηδὲν δὲ αὖ- τῶν πειρώμενον ἐξαιρεῖν; ἀρετὴ μὲν οὖν εἰς τέλος προιοῦσα καὶ ἐν ψυχῇ ἐγγενομένη μετὰ φρονήσεως ϑεὸν δείκνυσιν: ἄνευ δὲ ἀρετῆς ἀληϑινῆς ϑεὸς λεγόμενος ὄνομά ἐστιν —— 16. οὐδ᾽ αὖ τῷ καταφρονῆσαι κόσμου καὶ ϑεῶν τῶν ἐν αὐτῷ καὶ τῶν ἄλλων καλῶν ἀγαϑόν ἐστι γενέσϑαι. καὶ γὰρ πᾶς κακὸς καὶ πρὸ τοῦ κατα-- φρονήσειεν ἂν θεῶν, καὶ μὴ πρότερόν τις κακὸς καταφρονήδας, καὶ εἰ τὰ ἄλλα μὴ πάντα κακὸς εἴη, αὐτῷ τούτῳ ἂν γεγονὼς εἴη. καὶ γὰρ ἂν καὶ ἡ πρὸς τοὺς νοητοὺς λεγομένη αὐτοῖς τιμὴ ἀσυμ- παϑὴς ἂν γένοιτο" ὃ γὰρ τὸ φιλεῖν πρὸς ὁτιοῦν ἔχων καὶ τὸ συγγενὲς πᾶν οὗ φιλεῖ ἀσπάξεται καὶ τοὺς παῖδας ὧν τὸν πατέρα ἀγαπᾷ" ψυχὴ δὲ πᾶσα πατρὸς ἐκείνου. ψυχαὶ δὲ καὶ ἐν τούτοις καὶ νοεραὶ καὶ ἀγαϑαὶ καὶ συναφεῖς τοῖς ἐκεῖ πολὺ μᾶλλον ἢ αἱ ἡμῶν’ πῶς γὰρ ἂν ἀποτμηϑεὶς ὅδε ὁ κόσμος ἐκείνου ἦν; πῶς δὲ οἵ ἐν αὐτῷ ϑεοί; ἀλλὰ ταῦτα μὲν καὶ πρότερον᾽ νῦν δέ, ὅτι καὶ τῶν συγγενῶν ἐκείνοις καταφρονοῦντες μηδὲ ἐκεῖνα ἴσασιν, ἀλλ᾽ 20 25 80 IX, 185. 16. 201 ἢ λόγῳ. ἐπεὶ καὶ τὸ πρόνοιαν μὴ διικνεῖσθαι εἰς τὰ τῇδε ἢ εἰς ὁτιοῦν, πῶς εὐσεβές; πῶς δὲ καὶ σύμφωνον ἕξαυτοῖς [λέγουσι]; λέγουσι γὰρ αὑτῶν προνοεῖν αὖ μόνον. πότερα Óà ἐκεῖ γενομένων ἢ 5 καὶ ἐνθάδε ὄντων; εἰ μὲν γὰρ ἐκεῖ, πῶς ἦλϑον; ν. 210 εἰ δὲ ἐνθάδε, πῶς ἔτι εἰσὶν ἐνθάδε; πῶς δὲ οὐ καὶ αὐτός ἐστιν ἐνθάδε; πόϑεν γὰρ γνώσεται. ὅτι εἰσὶν ἐνθάδε; πῶς δέ, ὅτι ἐνθάδε ὄντες οὐκ ἐπε- λάϑοντο αὐτοῦ καὶ ἐγένοντο κακοί; εἰ δὲ γινώσκει 10 τοὺς μὴ γενομένους κακούς, καὶ τοὺς γενομένους γινώσκει, ἵνα διακρίνῃ ἀπ᾿ ἐκείνων αὐτούς. πᾶσιν οὖν παρέσται καὶ ἔσται ἐν τῷ κόσμῳ τῷδε, ὅστις ὁ τρόπος’ ὥστε καὶ μεϑέξει αὐτοῦ ὁ κόσμος. εἰ δὲ ἄπεστι τοῦ κόσμου, καὶ ὑμῶν ἀπέσται., καὶ οὐδ᾽ 15 ἂν ἔχοιτέ τι λέγειν περὶ αὐτοῦ οὐδὲ τῶν μετ᾽ av- τόν. ἀλλ᾽ εἴτε ὑμῖν πρόνοιά τις ἔρχεται ἐκεῖθεν, εἴτε 0 τι βούλεσϑε, ἀλλ᾽ ὅ γε κόσμος ἐκεῖθεν ἔχει καὶ οὐκ ἀπολέλειπται οὐδ᾽ ἀπολειφϑήσεται. πολὺ γὰρ μᾶλλον τῶν ὅλων ἢ τῶν μερῶν ἡ πρόνοια καὶ 20 ἡ μέϑεξις κἀκείνης τῆς ψυχῆς πολὺ μᾶλλον" δηλοῖ δὲ καὶ τὸ εἶναι καὶ τὸ ἐμφρόνως εἶναι. τίς γὰρ οὕτω τεταγμένος ἢ ἔμφρων τῶν ὑπερφρονούντων ἀφρόνως, ὡς τὸ πᾶν; ἢ παραβάλλειν καὶ γελοῖον καὶ πολλὴν τὴν ἀτοπίαν ἔχει. καὶ ὅ ys μὴ τοῦ 26 λόγου ἕνεκα παραβάλλων οὐκ ἔξω dv τοῦ ἀσεβεῖν γένοιτο, καὶ οὐδὲ τὸ ξητεῖν περὶ τούτων ἔμφρονος, ἀλλὰ τυφλοῦ τινος καὶ παντάπασιν οὔτε αἴσϑησιν οὔτε νοῦν ἔχοντος καὶ πόρρω τοῦ [τὸν] νοητὸν κόσμον ἰδεῖν ὄντος, ὃς τοῦτον οὐ βλέπει. τίς γὰρ 30 ἂν μουσικὸς ἀνὴρ εἴη, ὃς τὴν ἐν νοητῷ ἁρμονίαν ἰδὼν οὐ κινήσεται τῆς ἐν φϑόγγοις αἰσϑητοῖς ἀκούων; ἢ τίς γεωμετρίας καὶ ἀριϑμῶν ἔμπειρος, 208 Enn. II. ὃς τὸ σύμμετρον καὶ ἀνάλογον καὶ τεταγμένον ἰδὼν δι᾿ ὀμμάτων οὐχ ἡσϑήσεται; εἴπερ οὐχ ὁμοίως τὰ αὐτὰ βλέπουσιν οὐδὲ ἐν ταῖς γραφαῖς ol δι᾽ ὀμμά- τῶν τὰ τῆς τέχνης βλέποντες, ἀλλ᾽ ἐπιγιγνώσκοντες μίμημα ἐν τῷ αἰσϑητῷ τοῦ ἐν νοήσει κειμένου 5 οἷον ϑορυβοῦνται καὶ εἰς ἀνάμνησιν ἔρχονται τοῦ ἀληϑοῦς: ἐξ οὗ δὴ πάϑους καὶ κινοῦνται οἵ ἔρω- τες. ἀλλ᾽ ὁ μὲν ἰδὼν κάλλος ἐν προσώπῳ εὖ μεμι- μημένον φέρεται ἐκεῖ, ἀργὸς δέ τις οὕτως ἔσται τὴν γνώμην καὶ εἰς οὐδὲν ἄλλο κινήσεται, ὥστε 10 ὁρῶν σύμπαντα μὲν τὰ ἐν αἰσϑητῷ κάλλη. σύμ- πασαν δὲ συμμετρίαν καὶ τὴν μεγάλην εὐταξίαν ταύτην καὶ τὸ ἐμφαινόμενον ἐν τοῖς ἄστροις εἶδος καὶ πόρρωθεν οὖσιν οὐκ ἐντεῦϑεν ἐνθυμηϑήσεται, καὶ σέβας αὐτὸν λαμβάνει, οἷα ἀφ᾽ οἵων; οὐκ ἄρα 15 οὔτε ταῦτα κατενόησεν, οὔτε ἐκεῖνα εἶδεν. 11. καίτοι, εἰ καὶ μισεῖν αὐτοῖς ἐπῇει τὴν τοῦ σώματος φύσιν, διότι ἀκηκόασι Πλάτωνος πολλὰ μεμψαμένου τῷ σώματι οἷα ἐμπόδια παρέχει τῇ ψυχῇ. καὶ πᾶσαν τὴν σωματικὴν φύσιν εἰπεῖν χεί-- 20 ρονα, ἐχρῆν ταύτην περιελόντας τῇ διανοίᾳ ἰδεῖν τὸ λοιπόν, σφαῖραν νοητὴν τὸ ἐπὶ τῷ κόσμῳ εἶδος ἐμπεριέχουσαν, ψυχὰς ἐν τάξει, ἄνευ τῶν σωμάτων p.216 μέγεϑος δούσας καὶ τὸ νοητὸν εἰς διάστασιν προ- αγαγούσας, ὡς τῷ μεγέϑει τὸ γενόμενον τῷ ἀμερεῖ 25 τῷ τοῦ παραδείγματος εἰς δύναμιν ἐξισωϑῆναι" τὸ γὰρ ἐκεῖ μέγα ἐν δυνάμει ἐνταῦϑα ἐν ὄγκῳ. καὶ εἴτε κινουμένην ταύτην τὴν σφαῖραν ἐβούλοντο νοεῖν περιαγομένην ὑπὸ ϑεοῦ δυνάμεως ἀρχὴν καὶ μέσα καὶ τέλος τῆς πάσης ἔχοντος, εἴτε ἑστῶσαν ὡς 80 οὔπω καὶ ἄλλο τι διοικοῦσαν, καλῶς ἂν εἶχεν εἰς ἔννοιαν τῆς τόδε τὸ πᾶν ψυχῆς διοικούσης. ἐνθϑέν-- 10 15 20 26 IX, 16. 17. 209 τας δὲ ἤδη καὶ τὸ σῶμα αὐτῇ, ὡς οὐδὲν ἂν πα- ϑούσης, δούσης δὲ ἑτέρῳ, ὅτι μὴ ϑέμις φϑόνον ἐν τοῖς ϑεοῖς εἶναι, ἔχειν, εἴ τι δύναται λαμβάνειν ἕκαστα, οὕτως αὐτοὺς διανοεῖσθαι κατὰ κόσμου τοσοῦτον διδόντας τῇ τοῦ κόσμου ψυχῇ δυνάμεως, ὅσῳ τὴν σώματος φύσιν οὐ καλὴν οὖσαν ἐποίησεν ὅσον ἦν αὐτῇ καλλύνεσϑαι μετέχειν κάλλους" ὃ καὶ αὐτὸ τὰς ψυχὰς ϑείας οὔσας κινεῖ. εἰ μὴ ἄρα αὐτοὶ φαῖεν μὴ κινεῖσθαι, μηδὲ διαφόρως αἰσχρὰ καὶ καλὰ ὁρᾶν σώματα᾽ ἀλλ᾽ οὕτως οὐδὲ αἰσχρὰ καὶ καλὰ ἐπιτηδεύματα οὐδὲ καλὰ μαϑήματα᾽ οὐδὲ ϑεωρίας τοίνυν" οὐδὲ ϑεὸν τοίνυν. καὶ γὰρ διὰ τὰ πρῶτα ταῦτα. εἰ οὖν μὴ ταῦτα, οὐδὲ ἐκεῖνα" μετ᾽ ἐκεῖνα τοίνυν ταῦτα καλά. ἀλλ᾽ ὅταν λέγωσι καταφρονεῖν τοῦ τῇδε κάλλους, καλῶς ἂν ποιοῖεν τοῦ ἐν παισὶ καὶ γυναιξὶ καταφρονοῦντες, ὡς μὴ εἰς ἀκολασίαν ἡττᾶσϑαι. ἀλλ᾽ εἰδέναι δεῖ, ὅτι οὐκ ἂν δεμνύνοιντο, εἰ αἰσχροῦ καταφρονοῖεν, ἀλλ᾽ ὅτε καταφρονοῦσι πρότερον εἰπόντες καλὸν κακῶς διατεϑέντες" ἔπειτα, ὅτι οὐ ταὐτὸν κάλλος ἐπὶ μέ- ρει καὶ ὅλῳ καὶ πᾶσι καὶ παντί εἶϑ᾽ ὅτι ἔστι τὰ τοιαῦτα κάλλη καὶ ἐν αἰσϑητοῖς καὶ τοῖς ἐν μέρει, οἷα δαιμόνων, ὡς ϑαυμάσαι τὸν πεποιηκότα καὶ πιστεῦσαι, ὡς ἐχεῖϑεν, καὶ ἐντεῦϑεν ἀμήχανον τὸ ἐκεῖ κάλλος εἰπεῖν, οὐκ ἐχόμενον τούτων, ἀλλ᾽ ἀπὸ τούτων ἐπ᾽ ἐκεῖνα ἰόντα, μὴ λοιδορούμενον δὲ τού- toig" καὶ εἰ μὲν καὶ τὰ ἔνδυν καλά, σύμφωνα ἀλλή- λοις εἶναι λέγειν" εἰ δὲ τὰ ἔνδον φαῦλα, τοῖς βελ-- τίοσιν ἠλαττῶσϑαι. μήποτε δὲ οὐδὲ ἔστιν ὄντως 30 τε καλὸν ὧν τὰ ἔξω αἰσχρὸν εἶναι τὰ ἔνδον οὐ γὰρ τὸ ἔξω πᾶν καλὸν χρατήσαντός ἐστι τοῦ ἔνδον. oí δὲ λεγόμενοι καλοὶ τἄνδον αἰσχροὶ ψεῦδος καὶ PLoTIK. E 14 p. 217 210 Enn. Il. τὸ ἔξω κάλλος ἔχουσιν. εἰ δὲ τις φήσει ἑωρακέναι καλοὺς ὄντως ὄντας, αἰσχροὺς δὲ τἄνδον, οἶμαι μὲν αὐτὸν μὴ ἑωρακέναι, ἀλλ᾽ ἄλλους εἶναι νομίζειν τοὺς καλούς" εἰ δ᾽ ἄρα, τὸ αἰσχρὸν αὐτοῖς ἐπίκτη-- τον εἶναι καλοῖς τὴν φύσιν οὖσι πολλὰ γὰρ ἐν- ϑάδε τὰ κωλύματα εἶναι ἐλθεῖν εἰς τέλος. τῷ δὲ παντὶ καλῷ ὄντι τί ἐμπόδιον ἦν εἶναι καλῷ καὶ τἄνδον; καὶ μὴν οἷς μὴ τὸ τέλειον ἀπέδωκεν ἐξ ἀρχῆς ἡ φύσις, τούτοις τάχ ἂν οὐκ ἐλϑεῖν εἰς τέλος γένοιτο, ὥστε καὶ φαύλοις ἐνδέχεσθαι γένέσϑαι, τῷ δὲ παντὶ οὐκ ἦν mors παιδὶ ὡς ἀτελεῖ εἶναι οὐδὲ προσεγένετο αὐτῷ προιόντι [v] καὶ προδετίϑετο εἰς σῶμα. πόϑεν γάρ; πάντα γὰρ εἶχεν. ἀλλ᾽ οὐδὲ εἰς ψυχὴν πλάσειεν ἄν τις. δἰ δ᾽ ἄρα τοῦτό τις αὐτοῖς χαρίσαιτο, ἀλλ᾽ οὐ κακόν τι. 18. ἀλλ᾽ ἴσως φήσουσιν ἐκείνους μὲν τοὺς λ6-- γους φεύγειν τὸ σῶμα ποιεῖν πόρρωϑεν μισοῦντας, τοὺς δὲ ἡμετέρους κατέχειν τὴν ψυχὴν πρὸς αὐτῷ. τοῦτο δὲ ὅμοιον ἂν εἴη, ὥσπερ ἂν εἰ δύο οἶκον καλὸν τὸν αὐτὸν οἰκούντων, τοῦ μὲν ψέγοντος τὴν κατασκευὴν καὶ τὸν ποιήσαντα καὶ μένοντος οὐχ ἧττον ἐν αὐτῷ, τοῦ δὲ μὴ ψέγοντος, ἀλλὰ τὸν ποιήσαντα τεχνικώτατα πεποιηκέναι λέγοντος, τὸν δὲ χρόνον ἀναμένοντος ἕως ἂν ἥκῃ, ἐν à ἀπαλλά- ξεται, οὗ μηκέτι οἴκου δεήσοιτο, ὁ δὲ σοφώτερος εἶναι οἴοιτο καὶ ἑτοιμότερος ἐξελθεῖν, ὅτι οἷδε λέ- γεν ἐκ λίϑων ἀψύχων τοὺς τοίχους καὶ ξύλων συνεστάναι καὶ πολλοῦ δεῖν τῆς ἀληϑινῆς οἰκήσεωξρ, ἀγνοῶν ὅτι τῷ μὴ φέρειν τὰ ἀναγκαῖα διαφέρει, εἴπερ καὶ μὴ ποιεῖ ταῦτα δυσχεραίνων [ἀλλ᾽ ἀγα- σὧν ἡσυχῇ τὸ κάλλος τῶν λίϑων. δεῖ. δὲ μένειν 1ὅ 20 25 30 ΙΧ, 11. 18. 211 μὲν ἐν οἴχοις σῶμα ἔχοντας κατασκδυασϑεῖσιν ὑπὸ ψυχῆς ἀδελφῆς ἀγαϑῆς πολλὴν δύναμιν εἰς τὸ δημιουργεῖν ἀπόνως ἐχούσης. ἢ ἀδελφοὺς μὲν καὶ τοὺς φαυλοτάτους ἀξιοῦσι προσενμέπειν, ἥλιον δὲ ὅ καὶ τοὺς ἐν τῷ οὐρανῷ ἀπαξιοῦσιν ἀδελφοὺς λέγειν οὐδὲ τὴν κόσμου ψυχὴν στόματι μαινομένῳ; φαύ- λους μὲν οὖν ὄντας οὐ ϑεμιτὸν εἰς συγγένδιαν συν-- ἄπτειν, ἀγαϑοὺς δὲ γενομένους καὶ μὴ σώματα ὄντας, ἀλλὰ ψυχὰς ἐν σώμασι καὶ οὕτως οἰκεῖν 10 δυναμένους ἐν αὐτοῖς, ὡς ἐγγυτάτω εἶναι οἰκήσεως ψυχῆς τοῦ παντὸς év σώματι τῷ ὅλῳ. ἔστι δὲ τοῦτο τὸ μὴ κρούειν, μηδὲ ὑπακούειν τοῖς ἔξωϑεν προσπέπτουσιν ἡδέσιν ἢ ὁρωμένοις, μηδ᾽ εἴ τι σκληρόν, ταράττεσϑαι. ἐκείνη μὲν οὖν οὐ πλήττε- 16 ται οὐ γὰρ ἔχει ὑπὸ τοῦ ἡμεῖς δὲ ἐνθάδε ὄντες ἀρετῇ τὰς πληγὰς ἀπωϑοίμεϑ᾽ ἂν ἤδη ὑπὸ μεγέ- ϑους γνώμης τὰς μὲν ἐλάττους. τὰς δὲ οὐδὲ πλητ- τούσας ὑπὸ ἰσχύος γενομένας. ἐγγὺς δὲ γενόμενοι τοῦ ἀπλήκτου μιμοίμεϑ᾽ ἂν τὴν τοῦ σύμπαντος 20 ψυχὴν καὶ τὴν τῶν ἄστρων, εἰς ἐγγύτητα δὲ ὁμοιό- τητος ἐλθόντες σπεύδοιμεν ἂν πρὸς τὸ αὐτὸ καὶ τὰ αὐτὰ ἂν ἐν ϑέᾳ καὶ ἡμῖν εἴη ἅτε καλῶς καὶ αὖ- τοῖς παρεσκευασμένοις φύδεσε καὶ ἐπιμελείαις" τοῖς δὲ ἐξ ἀρχῆς ὑπάρχει. οὐδέ, εἰ μόνοι λέγοιεν p.218 25 ϑεωρεῖν δύνασθαι, πλέον dv ϑεωρεῖν αὐτοῖς y(- γνοιτο, οὐδ᾽ ὅτι αὑτοῖς φασιν εἶναι ἐξελθεῖν ἀπο-- ϑανοῦσι, τοῖς δὲ μή, ἀεὶ τὸν οὐρανὸν κοσμοῦσιν" ἀπειρίᾳ γὰρ ἂν τοῦ ἔξω ὅ τι ποτέ ἐστι τοῦτο ἂν λέγοιεν καὶ τοῦ ὃν τρόπον ψυχὴ παντὸς ἐπιμελεῖ- 80 ται ἡ ὅλη τοῦ ἀψύχου. ἔξεστιν οὖν καὶ μὴ φιλο-- σωματεῖν καὶ καϑαροῖς γίνεσϑαι καὶ τοῦ ϑανάτου καταφρονεῖν καὶ τὰ ἀμείνω εἰδέναι κἀκεῖνα διώκειν 14" 212 Enn. I. IX, 18. καὶ tolg ἄλλοις τοῖς δυναμένοις διώκειν καὶ διώ- 'κουσιν ἀεὶ μὴ φϑονεῖν ὡς οὐ διώχουσι, μηδὲ ταὐτὸ ᾿πάσχειν τοῖς οἰομένοις τὰ ἄστρα μὴ ϑεῖν, ὅτι αὐ- τοῖς ἡ αἴσϑησις ἑστάναι αὐτὰ λέγει, διὰ τοῦτο γὰρ καὶ αὐτοὶ οὐκ οἴονται τὰ ἔξω βλέπειν τὴν τῶν ἄστρων φύσιν, ὅτι οὐχ ὁρῶσι τὴν ψυχὴν αὐτῶν ξξωϑεν οὖσαν. ΠΛΩΤΊΝΟΥ ENNEAZ TPITH. σι 10 15 20 I. ΠΕΡῚ EIMAPMENHZ. 1, “ἅπαντα τὰ γινόμενα xol τὰ ὄντα ἤτοι κατ᾽ p. 228 αἰτέας γένεται καὶ ἔστι, ἢ ἄνευ αἰτίας ἄμφω" ἢ τὰ μὲν ἄνευ αἰτίας, τὰ δὲ μετ᾽ αἰτίας ἐν ἀμφο- τέροις" ἢ τὰ μὲν γιγνόμενα μετ᾽ αἰτίας πάντα, τὰ δὲ ὄντα τὰ μέν ἐστιν αὐτῶν μετ᾽ αἰτίας, τὰ δὲ ἄνευ αἰτίας, ἢ οὐδὲν μετ᾽ αἰτίας" ἢ ἀνάπαλιν τὰ nàv ὄντα μετ᾽ αἰτίας πάντα, τὰ δὲ γιγνόμενα τὰ μὲν οὕτως, τὰ δὲ ἐκείνως, ἢ οὐδὲν αὐτῶν μετ᾽ αἰτίας. ἐπὶ μὲν οὖν τῶν ἀιδίων τὰ μὲν πρῶτα εἰς ἄλλα αἴτια ἀνάγειν οὐχ οἷόν τε πρῶτα ὄντα' ὅσα δὲ ἐκ τῶν πρώτων ἤρτηται, ἐξ ἐκείνων τὸ εἶναι ἐχέτω. τάς τε ἐνεργείας ἑχάστων ἀποδιδούς τις ἐπὶ τὰς οὐσίας ἀναγέτω" τοῦτο γάρ ἐστι τὸ εἶναι αὐτῶν. τὸ τοιάνδε ἐνέργειαν ἀποδιδόναι. περὶ δὲ τῶν γιγνομένων ἢ ὄντων μὲν ἀεί, οὐ τὴν αὐτὴν ὃὲ ἐνέργειαν ποιουμένων ἀεὶ κατ᾽ αἰτέας ἅπαντα λεκτέον γίνεσθαι, τὸ δὲ ἀναίτιον οὐ παραδεκτέον, οὔτε παρεγκλίσεσι κεναῖς χώραν διδόντα οὔτε κινήσει σωμάτων τῇ ἐξαίφνης, ἢ οὐδενὸς προηγη- σαμένου ὑπέστη, οὔτε ψυχῆς ὁρμῇ ἐμπλήκτῳ μη-- δενὸς κινήσαντος αὐτὴν εἰς τό τι πρᾶξαι ὧν πρό- τερον οὐκ ἐποίει. ἢ αὐτῷ γε τούτῳ μείζων ἄν τις ἔχοι αὐτὴν ἀνάγκη τῷ μὴ αὑτῆς εἶναι, φέρεσθαι δὲ τὰς τοιαύτας φορὰς ἀβουλήτους vs καὶ ἀναιτίους p. 229 216 Enn. III. οὔσας. ἢ γὰρ τὸ βουλητόν — τοῦτο δὲ ἢ ἔξω ἢ εἴσω --- ἢ τὸ ἐπιϑυμητὸν ἐκίνησεν. dj, εἰ μηδὲν ὀρεκτὸν ἐκίνησεν, οὐδ᾽ ἂν ὅλως ἐκινήϑη. γιγνο- μένων δὲ πάντων κατ᾽ αἰτίας τὰς μὲν προσεχεῖς ἑκάστῳ ῥάδιον λαβεῖν καὶ εἰς ταύτας ἀνάγειν" οἷον τοῦ βαδίσαι εἰς ἀγορὰν τὸ οἰηϑῆναι δεῖν τινα ἰδεῖν ἢ χρέος ἀπολαβεῖν καὶ ὅλως τὸ τάδε ἢ τάδε ἐλέ- σϑαι καὶ ὁρμῆσαι, ἔπειτα δὲ τὸ φανῆναι ἑκάστῳ ταδὶ ποιεῖν. καὶ τὰ μὲν ἐπὶ τὰς τέχνας ἀνάγειν [ἔστιν, οἷον] τοῦ ὑγιάσαι [αἰτία] ἡ ἱατρικὴ καὶ ὁ ἰατρός. καὶ τοῦ πλουτῆσαι ϑησαυρὸς εὑρεϑεὶς ἢ δόσις παρά του ἢ ἐκ πόνων ἢ τέχνης χρηματίδα-- ὅϑαι, καὶ τοῦ τέκνου Ó πατὴρ καὶ εἴ τι συνεργὸν ἔξωϑεν εἰς παιδοποιίαν ἄλλο παρ᾽ ἄλλου ἧκον. οἷον σιτία τοιάδε ἢ καὶ ὀλίγῳ προσώτερα εὔροια εἰς παιδοποιίαν 9 γυνὴ. ἐπιτήδειος εἰς τόκους. καὶ ὅλως εἰς φύσιν. 2. μέχρι μὲν οὖν τούτων ἐλϑόντα ἀναπαύσα- σϑαι καὶ πρὸς τὸ ἄνω μὴ ἐϑελῆσαι χωρεῖν ῥαϑύ- μου ἴσως καὶ οὐ κατακούοντος τῶν ἐπὶ τὰ πρῶτα καὶ ἐπὶ τὰ ἐπέκεινα αἴτια ἀνιόντων. διὰ τί γὰρ τῶν αὐτῶν γενομένων, οἷον τῆς σελήνης φανεέδης, ὁ μὲν ἥρπασεν, ὁ δὲ οὔ; καὶ τῶν ὁμοίων ἐκ τοῦ περιέχοντος ἡκόντων ὁ μὲν ἐνόσησεν, ὁ δὲ οὔ; καὶ [ὁ μὲν] πλούσιος, ὁ δὲ πένης ἐκ τῶν αὐτῶν ἔργων. καὶ τρόποι δὴ καὶ ἤϑη διάφορα καὶ τύχαι ἐπὶ τὰ πόρρω ἀξιοῦσιν ἰέναι" καὶ οὕτω δὴ ἀεὶ οὐχ ἴστά- μενοι of μὲν ἀρχὰς σωματικὰς ϑέμενοι, οἷον ἀτό- 15 20 25 μους, τῇ τούτων φορᾷ καὶ πληγαῖς καὶ συμπλοκαῖς : πρὸς ἄλληλα ἕκαστα ποιοῦντες καὶ οὕτως ἔχειν καὶ , T. 5 , , γίνεσθαι, ἡ ἐκεῖνα συνέστη ποιεῖ τὸ καὶ πάσχει, καὶ τὰς ἡμετέρας ὁρμὰς καὶ διαϑέσεις ταύτῃ ἔχειν, 80 I, 1—8. 217 ὡς ἂν ἐκεῖναι ποιῶσιν, ἀνάγκην ταύτην καὶ τὴν παρὰ τούτων εἰς τὰ ὄντα εἰσάγουσι.. κἂν ἄλλα δέ τις σώματα ἀρχὰς διδῷ καὶ ἐκ τούτων τὰ πάντα γέγνεσϑαι, τῇ παρὰ τούτων ἀνάγκῃ δουλεύειν ποιεῖ. 5 τὰ ὄντα. οἱ δὲ ἐπὶ τὴν τοῦ παντὸς ἀρχὴν ἐλϑόν- τες ἀπ᾽ αὐτῆς κατάγουσι πάντα, διὰ πάντων φοι- τήσασαν αἰτίαν καὶ ταύτην οὐ μόνον κινοῦσαν, ἀλλὰ καὶ ποιοῦσαν ἕκαστα λέγοντες, εἱμαρμένην ταύτην καὶ κυριωτάτην αἰτίαν ϑέμενοι αὐτὴν oU- 10 Gav, καὶ πάντα οὐ μόνον τὰ ἄλλα, ὅσα γίνεται, ἀλλὰ καὶ τὰς ἡμετέρας διανοήσεις ἐκ τῶν ἐκείνης ἐέναι κινημάτων, οἷον ξῴου μορίων κινουμένων ἑκάστων οὐκ ἐξ ἑαυτῶν, ἐκ δὲ τοῦ ἡγεμονοῦντος ἐν ἑκάστῳ τῶν (oov. ἄλλοι δὲ τὴν τοῦ παντὸς 16 φορᾶν περιέχουσαν καὶ πάντα ποιοῦσαν τῇ κινήσει καὶ ταῖς τῶν ἄστρων πλανωμένων vs καὶ ἀπλανῶν σχέδεσι καὶ σχηματισμοῖς πρὸς ἄλληλα, ἀπὸ τῆς ἐκ τούτων προρρήσεως πιστούμενοι. ἕκαστα ἐντεῦϑεν γίνεσϑαι ἀξιοῦσι. καὶ μὴν καὶ τὴν τῶν αἰτίων 20 ἐπιπλοχὴν πρὸς ἄλληλα καὶ τὸν ἄνωϑεν εἱρμὸν καὶ τὸ ἔπεσϑαι τοῖς προτέροις ἀεὶ τὰ ὕστερα καὶ ταῦτα ἐπ’ ἐκεῖνα ἀνιέναι δι’ αὐτῶν γενόμενα καὶ ἄνευ ἐκείνων οὐκ ἂν γενόμενα δουλεύειν τὸ τοῖς πρὸ αὐτῶν τὰ ὕστερα, ταῦτα εἴ τις λέγοι, εἱμαρμένην 96 ἕτερον τρόπον εἰσάγων φανεῖται. διττοὺς δὲ ἄν. 230 τις ϑέμενος καὶ τούτους οὐκ ἂν τοῦ ἀληϑοῦς ἀπο- τυγχάνοι. οἱ μὲν γὰρ ἀφ᾽ ἕνός τινος τὰ πάντα ἀναρτῶσιν, oí δὲ οὐχ οὕτως. λεχϑήσεται δὲ περὶ τούτων. νῦν δὲ ἐπὶ τοὺς πρώτους (véov τῷ λόγῳ" 80 εἶτ᾽ ἐφεξῆς τὰ τῶν ἄλλων ἐπισκεπτέον. 8. σώμασι μὲν οὖν ἐπιτρέψαι τὰ πάντα εἴτε ἀτόμοις εἴτε τοῖς στοιχείοις καλουμένοις καὶ τῇ ἐκ 218 Enn. III. τούτων ἀτάκτῳ φορᾷ τάξιν καὶ λόγον καὶ ψυχὴν τὴν ἡγουμένην γεννᾶν ἀμφοτέρως μὲν ἄτοπον καὶ ἀδύνατον, ἀδυνατώτερον δέ, εἰ οἷόν τε λέγειν, τὸ ἐξ ἀτόμων. καὶ περὶ τούτων πολλοὶ εἴρηνται λόγοι ἀληϑεῖς. εἰ δὲ δὴ καὶ ϑεῖτό τιρ τοιαύτας ἀρχάς, οὐδ’ οὕτως ἀναγκαῖον οὔτε τὴν κατὰ πάντων ἀνάγκην οὔτε τὴν ἄλλως εἱμαρμένην ἔπεσϑαι. φέρε γὰρ πρῶτον τὰς ἀτόμους εἶναι. αὗται τοίνυν κι- νήσονται τὴν μὲν εἰς τὸ κάτω --- ἔστω γάρ τι κάτω --- τὴν δ᾽ ἐκ πλαγίων, ὅπῃ ἔτυχεν, ἄλλαι κατὰ ἄλλα. οὐδὲν δὴ τακτῶς, τάξεώς γε οὐκ οὔσης, τὸ δὲ γενόμενον τοῦτο, ὅτε γέγονε, πάντως. ὥστε οὔτε πρόρρησις οὔτε μαντικὴ τὸ παράπαν ἂν εἴη, οὔτε εἴ τις ἐκ τέχνης --- πῶς γὰρ ἐπὶ τοῖς ἀτάκτοις τέχνη; — οὔτε εἴ τις ἐξ ἐνθουσιασμοῦ καὶ ἐπι- zvoíag: δεῖ γὰρ καὶ ἐνταῦϑα ὡρισμένον τὸ μέλλον εἶναι. καὶ σώμασι μὲν ἔσται παρὰ τῶν ἀτόμων. πάσχειν πληττομένοις, ἅπερ ἂν ἐκεῖναι φέρωσιν, ἐξ ἀνάγκης" τὰ ὃὲ δὴ ψυχῆς ἔργα καὶ πάϑη τίσι κινήσεσι τῶν ἀτόμων ἀναϑήσει τις; ποία γὰρ πληγὴ ἢ κάτω φερομένης ἢ ὁπουοῦν προσκρουούσης ἐν λογισμοῖς τοιοῖσδε ἢ ὁρμαῖς τοιαῖσδε, ἢ ὅλως ἐν λογισμοῖς ἢ ὁρμαῖς ἢ νοήσεσι, ποιήσει ἀναγκαίαις εἶναι ἢ ὅλως εἶναι; ὅταν δὲ δὴ ἐναντιῶται ψυχὴ τοῖς τοῦ σώματος παϑήμασι; κατὰ ποίας δὲ φορὰς ἀτόμων ὁ μὲν γεωμετρικὸς ἀναγκασϑήσεται εἶναι, ὁ δὲ ἀριϑμητικὴν καὶ ἀστρονομίαν ἐπισκέψεται, Ó δὲ σοφὸς ἔσται; ὅλως γὰρ τὸ ἡμέτερον ἔργον καὶ τὸ ξῴοις εἶναι ἀπολεῖται φερομένων ἡ τὰ σώματα ἄγει ὠϑοῦντα ἡμᾶς ὥσπερ ἄψυχα σώματα. τὰ αὐτὰ δὲ ταῦτα καὶ πρὸς τοὺς ἕτερα σώματα αἴτια τῶν πάντων τιϑεμένους καὶ ὅτι ϑερμαίνειν μὲν καὶ 10 15 20 80 10 15 20 25 30 I, 8. 4. 219 ψύχειν ἡμᾶς καὶ φϑείρειν δὲ τὰ ἀσϑενέστερα δύ- ναται ταῦτα, ἔργον δὲ οὐδὲν τῶν ὅσα ψυχὴ ἐργά- ξεται παρὰ τούτων ἂν γένοιτο, ἀλλ᾽ ἀφ᾽ ἑτέρας δεῖ ταῦτα ἀρχῆς ἱέναι. | / 4. ἀλλ᾽ ἄρα μία τις ψυχὴ διὰ παντὸς διήκουσα περαίνει τὰ πάντα ἑκάστου ταύτῃ κινουμένου ὡς μέρους, ἡ τὸ ὅλον ἄγει, φερομένων δὲ ἐκεῖθεν τῶν αἰτέων ἀκολουϑεῖν ἀνάγκη τὴν τούτων ἐφεξῆς συνέχειαν καὶ συμπλοκὴν εἰμαρμένην; οἷον εἰ φυ- τοῦ ἐκ ῥίζης τὴν ἀρχὴν ἔχοντος τὴν ἐντεῦϑεν ἐπὶ πάντα διήκουσαν αὐτοῦ τὰ μέρη καὶ πρὸς ἀλληλα συμπλοχὴν ποίησίν vt καὶ πεῖσιν διοίκησιν μίαν. 231 καὶ οἷον εἱμαρμένην τοῦ φυτοῦ τις εἶναι λέγοι. ἀλλὰ πρῶτον μὲν τοῦτο τὸ σφοδρὸν τῆς ἀνάγκης καὶ τῆς τοιαύτης εἱμαρμένης αὐτὸ τοῦτο τὴν εἶμαρ- μένην καὶ τῶν αἰτίων τὸν εἰρμὸν καὶ τὴν συμπλο- κὴν ἀναιρεῖ. ὡς. γὰρ ἐν τοῖς ἡμετέροις μέρεσι κατὰ τὸ ἡγεμονοῦν κινουμένοις ἄλογον τὸ καϑ᾽ εἶμαρ-- μένην λέγειν κινεῖσθαι — οὐ γὰρ αλλο μὲν τὸ ἐνδεδωκὸς τὴν κίνησιν, ἄλλο δὲ τὸ παραδεξάμενον καὶ παρ᾽ αὐτοῦ τῇ ὁρμῇ κεχρημένον, ἀλλ᾽ ἐκεῖνό ἐστι πρῶτον τὸ κινῆσαν τὸ σκέλος — τὸν αὐτὸν τρόπον εἰ καὶ ἐπὶ τοῦ παντὸς ὃν ἔσται τὸ πᾶν ποιοῦν καὶ πάσχον καὶ οὐκ ἄλλο παρ᾽ ἄλλου κατ᾽ αἰτέας τὴν ἀναγωγὴν ἀεὶ ἐφ᾽ ἕτερον ἐχούσας, οὐ δὴ ἀληϑὲς κατ᾽ αἰτίας τὰ πάντα γίγνεσϑαι, ἀλλ᾽ ἕν ἔσται τὰ πάντα. ὦστε οὔτε ἡμεῖς ἡμεῖς οὔτε τι ἡμέτερον ἔργον" οὐδὲ λογιξόμεϑα αὐτοί, ἀλλ᾽ ἑτέρου λογισμὸς τὰ ἡμέτερα βουλεύματα: οὐδὲ πράττομεν ἡμεῖς, ὥσπερ οὐδὲ οἱ πόδες λακτίζουσιν, ἀλλ᾽ ἡμεῖς διὰ μερῶν τῶν ἑαυτῶν. ἀλλὰ γὰρ δεῖ καὶ ἕκαστον ἕκαστον εἶναι καὶ πράξεις ἡμετέρας 220 Enn. III. καὶ διανοίας ὑπάρχειν καὶ τὰς ἑκάστου καλάς τὲ καὶ αἰσχρὰς πράξεις παρ᾽ ξαυτοῦ ἑκάστου, ἀλλὰ μὴ τῷ παντὶ τὴν γοῦν τῶν αἰσχρῶν ποέησιν ἀνα- τυϑέναι. ὅ. ἀλλ᾽ ἴσως μὲν οὐχ οὕτως ἕκαστα περαίνεται, ἡ δὲ φορὰ διοικοῦσα πάντα καὶ ἡ τῶν ἄστρων κίνησις οὕτως ἕκαστα τίϑησιν, ὡς ἂν πρὸς ἄλληλα στάσεως ἔχῃ μεσουρανήσεσι καὶ ἀνατολαῖς, δύσεσί τε καὶ παραβολαῖς. ἀπὸ τούτων γοῦν μαντευόμενοι προλέγουσι περί τὲ τῶν ἐν τῷ παντὶ ἐσομένων περί v& ἑκάστου, ὅπως τε τύχης καὶ διανοίας οὐχ ἥκιστα ξξει. ὁρᾶν δὲ καὶ τὰ ἄλλα ξῷά τὲ καὶ φυτὰ ἀπὸ τῆς τούτων συμπαϑείας αὐξόμενά τε καὶ μειού- μένα καὶ τὰ ἄλλα παρ᾽ αὐτῶν πάσχοντα, τούς τε τόπους τοὺς ἐπὶ γῆς διαφέροντας ἀλλήλων εἶναι κατά τὲ τὴν πρὸς τὸ πᾶν σχέσιν καὶ προς ἥλιον μάλιστα: ἀκολουϑεῖν δὲ τοῖς τόποις οὐ μόνον τὰ ἄλλα φυτά τε καὶ ξῷα, ἀλλὰ καὶ ἀνθρώπων εἴδη τε καὶ μεγέϑη καὶ χρόας καὶ ϑυμοὺς καὶ ἐπυϑυμίας ἐπιτηδεύματά ve καὶ ἤϑη. κυρία ἄρα ἡ τοῦ παν- τὸς πάντων φορά. πρὸς δὴ ταῦτα πρῶτον μὲν ἐκεῖνο ῥητέον, ὅτι καὶ οὗτος ἕτερον τρόπον ἐκείνοις ἀνατίϑησι τὰ ἡμέτερα, βουλὰς καὶ πάϑη. κακίας vs καὶ ὁρμάς, ἡμῖν δὲ οὐδὲν διδοὺς λίϑοις φερομένοις καταλείπει εἶναι, ἀλλ᾽ οὐκ ἀνθρώποις ἔχουσι παρ αὑτῶν καὶ ἐκ τῆς αὑτῶν φύσεως ἔργον. ἀλλὰ χρὴ διδόναι μὲν τὸ ἡμέτερον ἡμῖν, ἥκειν δὲ εἰς τὰ ἡμέτερα ἤδη ὄντα καὶ οἰκεῖα ἡμῶν ἀπὸ τυῦ παν- τὸς ἄττα, καὶ διαιρούμενον, τένα μὲν ἡμεῖς ἐργα- ξόμεϑα, τίνα δὲ πάσχομεν ἐξ ἀνάγκης, μὴ πάντα ἐκείνοις ἀνατυϑέναι" καὶ ἱέναι μὲν παρὰ τῶν τόπων p.232 xal τῆς διαφορᾶς τοῦ περιέχοντος εἰς ἡμᾶς οἷον 10 15 20 80 10 1ὅ 20 2ὅ 80 Ι, 4. ὅ. 221 ϑερμότητας ἢ ψύξεις ἐν τῇ κράσει, ἰέναι δὲ καὶ παρὰ τῶν γονέων τοῖς γοῦν γονεῦσιν ὅμοιοι καὶ τὰ εἴδη ὡς τὰ πολλὰ καί τινα τῶν ἀλόγων τῆς ψυχῆς παϑῶν. οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ὁμοίων ὄντων τοῖς εἴδεσι παρὰ τοὺς τόπους ἔν ye τοῖς ἤϑεσι πλείστη παραλλαγὴ καὶ ἐν ταῖς διανοίαις ἐνορᾶται, ὡς ἂν ἀπ’ ἄλλης ἀρχῆς τῶν τοιούτων ἰόντων. αἵ τε πρὸς τὰς χράσεις τῶν σωμάτων καὶ τὰς ἐπι- ϑυμίας ἐναντιώσεις καὶ ἐνταῦϑα πρεπόντως λέγοιντο ἄν. εἰ δ᾽ ὅτι εἰς τὴν τῶν ἄστρων σχέσιν ἰδόντες περὶ ἑκάστων λέγουσι τὰ γιγνόμενα, παρ᾽ ἐκείνων ποιεῖσθαι τεκμαίρονται. ὁμοίως ἂν καὶ oí ὄρνεις ποιητικοὶ ὧν σημαίνουσιν εἶεν καὶ πάντα, εἰς ἃ βλέποντες οἱ μάντεις προλέγουσιν. ἔτι δὲ καὶ ἐκ τῶνδε ἀχριβέστερον ἄν τις ἐπισκέψαιτο περὶ τού- των. ἅ τις dv ἰδὼν εἰς τὴν τῶν ἄστρων σχέσιν, ἣν εἶχον ὅτε ἕκαστος ἐγίνετο, προείπῃ, ταῦτά φασι καὶ γίνεσθαι παρ᾽ αὐτῶν οὐ σημαινόντων μόνον, ἀλλὰ καὶ ποιούντων. ὅταν τοίνυν περὶ εὐγενείας λέγωσιν ὡς ἐξ ἐνδόξων τῶν πατέρων καὶ μητέρων, πῶς ἔνι ποιεῖσϑαι λέγειν ταῦτα, ἃ προυπάρχει περὶ τοὺς γονεῖς πρὶν σχέσιν γενέσθαι ταύτην τῶν ἄστρων, ἀφ᾽ ἧς προλέγουσι; καὶ μὴν καὶ γονέων τύχας ἀπὸ τῶν παίδων τῆς γενέσεως καὶ παίδων διαϑέσεις οἷαι ἔσονται καὶ ὁποίαις συνέσονται τύ- χαις ἀπὸ τῶν πατέρων περὶ τῶν οὔπω γεγονότων λέγουσι καὶ ἐξ ἀδελφῶν ἀδελφῶν ϑανάτους καὶ ἐκ γυναικῶν τὰ περὶ τοὺς ἄνδρας ἀνάπαλίν τε ἐκ τούτων ἐκεῖνα. πῶς ἂν οὖν ἡ ἐπὶ ἑκάστου σχέσις τῶν ἄστρων ποιοῖ, ἃ ἤδη ἐκ πατέρων οὕτως ἕξειν λέγεται; ἢ γὰρ ἐκεῖνα τὰ πρότερα ἔσται τὰ ποι-- οὔντα, ἥ, εἰ μὴ ἐκεῖνα ποιεῖ, οὐδὲ ταῦτα. καὶ μὴν 222 Enn. III. καὶ ἡ ὁμοιότης [ἡ] ἐν τοῖς εἴδεσι πρὸς τοὺς γονέας οἴκοϑέν φασι καὶ κάλλος καὶ αἶσχος ἰέναι, ἀλλ᾽ οὐ παρὰ φορᾶς ἄστρων. εὔλογόν τε κατὰ τοὺς αὐτοὺς χρόνους καὶ ἄλλα ἅμα ξῷά τε παντοδαπὰ καὶ ἀν- ϑρώπους ἅμα γίνεσθαι" οἷς ἅπασιν ἐχρῆν τὰ αὐτὰ εἶναι, οἷς ἡ αὐτὴ σχέσις. πῶς οὖν ἅμα μὲν ἀνθρώπους, ἅμα δὲ τὰ ἄλλα διὰ τῶν [αὐτῶν] σχημάτων; 6. ἀλλὰ γὰρ γέγνεται μὲν ἕκαστα κατὰ τὰς αὖ- τῶν φύδεις, ἵππος μέν, ὅτι ἐξ ἵππου, καὶ ἄνϑρω- πος, ὅτι ἐξ ἀνθρώπου, καὶ τοιόσδε, ὅτι ἐκ τοιοῦδε" ἔστω δὲ συνεργὸς καὶ ἡ τοῦ παντὸς φορὰ συγχωροῦσα τὸ πολὺ τοῖς γινομένοις" ἔστωσαν δὲ πρὸς τὰ τοῦ σώματος πολλὰ σωματικῶς διδόντες, ϑερμότητας καὶ ψύξεις καὶ σωμάτων κράσεις ἐπακολουϑούσας. πῶς οὖν τὰ ἤϑη καὶ τὰ ἐπιτηδεύματα καὶ μάλιστα ὅσα οὐ δοκεῖ κράσει σωμάτων δουλεύειν, οἷον γραμματικός τις καὶ γεωμετρικὸς καὶ κυβευτικὸς αἱ τῶνδέ τις εὑρἑετής; πονηρία δὲ ἤϑους παρ᾽ [ἀστέρων] ϑεῶν ὄντων πῶς ἂν δοϑείη; καὶ ὅλως ὅσα λέγονται διδόναι κακὰ κακούμενοι, ὅτι δύνουσι καὶ ὅτι ὑπὸ γῇν φέρονται, ὥσπερ διάφορόν τι πασχόντων, εἰ πρὸς ἡμᾶς δύυνοιεν, ἀλλ᾽ οὐκ ἀεὶ ἐπὶ σφαέρας οὐρανίας φερομένων καὶ πρὸς τὴν γῆν 5 15 τὴν αὐτὴν ἐχόντων σχέσιν. οὐδὲ λεκτέον, ὡς ἄλλος 95 ἄλλον ἰδὼν τῶν ϑεῶν κατ᾽ ἄλλην καὶ ἄλλην στάσιν χείρων ἢ κρείττων γίνεται: ὥστε εὐπαϑοῦντας μὲν ἡμᾶς εὖ ποιεῖν, κακοῦν δέ, εἰ τἀναντία" ἀλλὰ μᾶλλον, ὡς φέρεται μὲν ταῦτα ἐπὶ σωτηρίᾳ τῶν ὅλων. παρέχεται δὲ καὶ ἄλλην χρείαν τὴν τοῦ εἰς 80 αὐτὰ ὥσπερ γράμματα βλέποντας τοὺς τὴν τοιαύ-- την γραμματικὴν εἰδότας ἀναγινώσκειν τὰ μέλλοντα 10 1ὅ 20 2ὅ 80 I, 5—8. 223 ἐκ τῶν σχημάτων κατὰ τὸ" ἀνάλογον μεϑοδεύοντας τὸ σημαινόμενον' ὥσπερ εἴ τις λέγοι, ἐπειδὴ ὑψη- λὸς ὁ ὄρνις, σημαένειν ὑψηλάς τινας πράξεις. 1. λοιπὸν δὲ ἰδεῖν τὴν ἐπιπλέκουσαν καὶ οἷον συνείρουσαν ἀλλήλοις πάντα καὶ τό πως ἐφ᾽ éxd- ὅτου ἐπιφέρουσαν ἀρχὴν τιϑεμένην μίαν, ἀφ᾽ ἧς - πάντα κατὰ λόγους σπερματικοὺς περαίνεται. ἔστι μὲν οὖν καὶ αὕτη ἡ δόξα ἐγγὺς ἐκείνης τῆς πᾶσαν καὶ σχέσιν καὶ κίνησιν ἡμετέραν τε καὶ πᾶσαν [πάντων] ἐκ τῆς τῶν ὅλων ψυχῆς ἥκειν λεγούσης, δὶ καὶ βούλεταί τι ἡμῖν καὶ ἑκάστοις χαρίξεσϑαι εἰς τὸ παρ᾽ ἡμῶν ποιεῖν τι. ἔχει μέντοι τὴν πάν- τῶς πάντων ἀνάγκην, καὶ πάντων εἰλημμένων τῶν αἰτέων οὐκ ἔστιν ἕκαστον μὴ οὐ γίγνεσϑαι" οὐδὲν γὰρ ἔτι τὸ κωλῦδον ἢ ἄλλως γενέσϑαι ποιῆδον, εἰ πάντα εἴληπται ἐν τῇ εἱμαρμένῃ. τοιαῦτα δὲ ὄντα ὡς ἀπὸ μιᾶς ἀρχῆς ὡρμημένα ἡμῖν οὐδὲν καταλεί- ψει, ἢ φέρεσϑαι ὅπῃ ἂν ἐκεῖνα ὠϑῇ. αἵ vs γὰρ φαντασίαι τοῖρ προηγησαμένοις αἵ τε ὁρμαὶ κατὰ ταύτας ἔδονται, ὄνομά τε μόνον τὸ ἐφ᾽ ἡμῖν ἔσται" οὐ γὰρ ὅτι ὁρμῶμεν ἡμεῖς, ταύτῃ τι πλέον ἔσται. τῆς ὁρμῆς κατ᾽ ἐκεῖνα γενομένης" τοιοῦτόν τε τὸ ἡμέτερον ἔσται. οἷον καὶ τὸ τῶν ἄλλων ξῴων καὶ τὸ τῶν νηπίων καϑ᾽ ὁρμὰς τυφλὰς ἰόντων καὶ τὸ τῶν μαινομένων ὁρμῶσι γὰρ καὶ οὕτοι" καὶ νὴ edic αἱ πυρὸς δρμαὶ καὶ πάντων ὅσα δουλεύοντα τῇ αὑτῶν κατασκευῇ φέρεται κατὰ ταύτην. τοῦτο δὲ καὶ πάντες ὁρῶντες οὐκ ἀμφισβητοῦσιν, ἀλλὰ τῆς ὁρμῆς ταύτης ἄλλας αἰτίας ξητοῦντες οὐχ ἵστανται ὡς ἐπ’ ἀρχῆς ταύτης. 8. τίς οὖν ἄλλη αἰτία παρὰ ταύτας ἐπελθοῦσα ἀναίτιόν τε οὐδὲν καταλείψει ἀκολουϑίαν τε τηρήσει 224 . Enn. III. καὶ τάξιν ἡμᾶς τέ τι εἷναι συγχωρήσει προρρήσεις τὲ καὶ μαντείας οὐκ ἀναιρήσει; ψυχὴν δὴ δεῖ ἀρχὴν οὖσαν ἄλλην ἐπεισφέροντας εἰς τὰ ὄντα, οὐ μόνον τὴν τοῦ παντός, ἀλλὰ καὶ τὴν ἑκάστου μετὰ ταύτης, ὡς ἀρχῆς οὐ σμικρᾶς οὔσης, πλέκειν τὰ 5 πάντα, οὐ γιγνομένης καὶ αὐτῆς, ὥσπερ τὰ ἄλλα, ἐκ σπερμάτων, ἀλλὰ πρωτουργοῦ αἰτίας οὔσης. ἄνευ μὲν οὖν σώματος οὖσα κυριωτάτη τε αὑτῆς p. 284 xol ἐλευϑέρα καὶ κοσμικῆς αἰτίας ἔξω" ἐνεχϑεῖσα δὲ εἰς σῶμα οὐκέτι πάντα κυρία, ὡς ἂν μεϑ’ ἕτέ- 10 ρῶν ταχϑεῖσα. τύχαι δὲ τὰ κύκλῳ πάντα, οἷς συνέπεσεν ἐλθοῦσα εἰς μέσον, τὰ πολλὰ ἤγαγον, ὥστε τὰ μὲν ποιεῖν διὰ ταῦτα, τὰ δὲ κρατοῦσαν αὐτὴν ταῦτα ὅπῃ ἐϑέλει ἄγειν. πλείω δὲ κρατεῖ ἡ ἀμείνων, ἐλάττω δὲ ἡ χείρων. ἡ γὰρ κράσει 15 σώματός τι ἐνδιδοῦσα ἐπιϑυμεῖν ἢ ὀργίζεσϑαι ἠνάγκασται v πενίαις ταπεινὴ ἢ πλούτοις χαῦνος ἢ δυνάμεσι τύραννος. ἡ δὲ καὶ ἐν τοῖς αὐτοῖς τούτοις ἀντέσχεν, ἡ ἀγαϑὴ τὴν φύσιν, καὶ ἠλλοίωσεν αὐτὰ μᾶλλον 1j ἠλλοιώϑη, ὥστε τὰ μὲν ἑτεροιῶσαι, 90 τοῖς δὲ συγχωρῆσαι μὴ μετὰ κάκης. 9, ἀναγκαῖα μὲν οὖν ταῦτα, ὅσα προαιρέσει καὶ τύχαις κραϑέντα γένεται" τί γὰρ ἂν ἔτε καὶ ἄλλο εἴη; πάντων δὲ ληφϑέντων τῶν αἰτίων πάντα πάντως γίνεται" ἐν τοῖς ἔξωϑεν δὲ καὶ εἴ τι ἐκ 95 τῆς φορᾶς συντελεῖται. ὅταν μὲν οὖν ἀλλοιωθϑεῖσα παρὰ τῶν ἔξω ψυχὴ πράττῃ τι καὶ ὁρμᾷ οἷον τυφλῇ τῇ φορᾷ χρωμένη, οὐχὶ ἑκούσιον τὴν πρᾶξιν οὐδὲ τὴν διάϑεσιν λεκτέον. καὶ ὅταν αὐτὴ παρ᾽ αὑτῆς χείρων οὖσα οὐκ ὀρϑαῖς πανταχοῦ οὐδὲ so ἡγεμονούσαις ταῖς ὁρμαῖς ἢ χρωμένη. λόγον δὲ ὅταν ἡγεμόνα καϑαρὸν καὶ ἀπαϑὴ τὸν οἰκεῖον 10 1ὅ 20 25 I, 8—10. II, 1. 225 ἔχουσα ὁρμᾷ, ταύτην μόνην τὴν δρμὴν φατέον εἶναι ἐφ᾽ ἡμῖν καὶ ἑκούσιον, καὶ τοῦτο εἶναι τὸ ἡμέτερον ἔργον, ὃ μὴ ἄλλοϑεν ἦλθεν, ἀλλ᾽ ἔνδοϑεν ἀπὸ καϑαρᾶς τῆς ψυχῆς, dx ἀρχῆς πρώτης ἡγου- μένης καὶ κυρίας, ἀλλ᾽ οὐ πλάνην ἐξ ἀγνοίας πα- ϑούσης ἢ ἧτταν ἐκ βίας ἐπιϑυμιῶν, αἱ προσελϑοῦ- ὅσαι ἄγουσι καὶ ἕλκουσι καὶ οὐκέτι ἔργα ἐῶσιν εἶναι, ἀλλὰ παϑήματα παρ᾽ ἡμῶν. 10. τέλος δή φησιν ὁ λόγος πάντα μὲν σημαί- νεσϑαι καὶ γίγνεσθαι κατ᾽ αἰτίας μέν, διττὰς δὲ ταύτας" καὶ τὰ μὲν ὑπὸ ψυχῆς, τὰ δὲ δι᾽ ἄλλας αἰτίας τὰς κύκλῳ. πραττούσας δὲ ψυχὰς ὅσα πράτ- τουσι κατὰ μὲν λόγον ποιούσας ὀρϑὸν παρ᾽ αὑτῶν πράττειν ὅσα πράττουσι, τὰ δὲ ἄλλα ἐμποδιξυμένας τὰ αὑτῶν πράττειν, πάσχειν τε μᾶλλον ἢ πράττειν. ὥστε τοῦ μὲν μὴ φρονεῖν ἄλλα αἴτια εἶναι" καὶ ταῦτα ἴσως ὀρϑὸν καϑ'᾽ εἴμαρμένην λέγειν πράττειν, οἷς γε καὶ δοκεῖ ἔξωϑεν τὴν εἱμαρμένην αἴτιον εἶναι: τὰ δὲ ἄριστα παρ᾽ ἡμῶν. ταύτης γὰρ καὶ [ἡμεῖς] τῆς φύσεως ἐσμέν, ὅταν μόνοι ὦμεν: καὶ τούς γε σπουδαίους καὶ ἐπ᾽ αὐτοῖς τὰ καλὰ πράτ-- τειν, τοὺς δὲ ἄλλους, xa9' ὅσον ἂν ἀναπνεύσωσι συγχωρηϑέντες τὰ καλὰ πράττειν, οὐκ ἄλλοϑεν λαβόντας τὸ φρονεῖν, ὅταν φρονῶσι, μόνον δὲ οὐ κωλυϑέντας. II. ΠΈΡΙ IIPONOIAZ ΠΡΩ͂ΤΟΝ. 1. Τὸ μὲν τῷ αὐτομάτῳ καὶ τύχῃ διδόναι τοῦδε “ 1 1 ? , e » τοῦ παντὸς τὴν οὐσίαν καὶ σύστασιν ὡς ἄλογον PLOTIN. ἡ 15 p. 254 p. 258 226 Enn. III. καὶ ἀνδρὸς οὔτε νοῦν οὔτε αἴσϑησιν κεκτημένου, δῆλόν που καὶ πρὸ λόγου καὶ πολλοὶ ἱκανοὶ κατα- βέβληνται δεικνύντες τοῦτο λόγοι" τὸ δὲ τίς ὁ τρό-- πος τοῦ ταῦτα γένεσϑαι ἕκαστα καὶ πεποιῆσϑαι, ἐξ ὧν καὶ ἐνίων ὡς οὐκ ὀρϑῶς γινομένων ἀπορεῖν περὶ τῆς τοῦ παντὸς προνοίας συμβαίνει. καὶ τοῖς μὲν ἐπῆλϑε μηδὲ εἶναι εἰπεῖν, τοῖς δὲ ὡς ὑπὸ κα-- κοῦ δημιουργοῦ ἐστι γεγενημένος [ὁ κόσμος], ἐπι-- δσκέψασϑαι προσήκει ἄνωϑεν καὶ ἐξ ἀρχῆς τὸν Aó— γον λαβόντας. πρόνοιαν τοίνυν τὴν μὲν ἐφ᾽ éxd— στῷ, 1] ἐστι λόγος πρὸ ἔργου ὅπως δεῖ γενέσϑαι ἢ μὴ γενέσϑαι τι τῶν δεόντων πραχϑῆναι ἢ ὅπως τι εἴη ἢ μὴ ehy ἡμῖν, ἀφείσϑω᾽ ἣν δὲ τοῦ παντὸς λέ- γομὲν πρόνοιαν εἶναι, ταύτην ὑποϑέμενοι τὰ ἑξῆς συνάπτωμεν. εἰ μὲν οὖν ἀπό τινος χρόνου πρό- τερον οὐκ ὄντα τὸν κόσμον ἐλέγομεν γεγονέναι, τὴν αὐτὴν ἂν τῷ λόγῳ ἐτιϑέμεϑα, οἵαν καὶ ἐπὶ τοῖς κατὰ μέρος ἐλέγομεν εἶναι, προόρασίν τινα καὶ λο- γισμὸν 9500, ὡς ἂν γένοιτο τόδε τὸ πᾶν, καὶ ὡς ἂν ἄριστα κατὰ τὸ δυνατὸν εἴη. ἐπεὶ δὲ τὸ ἀεὶ καὶ τὸ οὔποτε μὴ τῷ κόσμῳ τῷδέ φαμεν παρεῖναι, τὴν πρόνοιαν ὀρϑῶς ἂν καὶ ἀκολούϑως λέγοιμεν τῷ παντὶ εἶναι τὸ κατὰ νοῦν αὐτὸ εἶναι, καὶ νοῦν πρὸ αὐτοῦ εἶναι οὐχ ὡς χρόνῳ πρότερον ὄντα, ἀλλ᾽ ὅτι παρὰ νοῦ ἐστι καὶ φύσει πρότερος ἐκεῖνος καὶ αἴτιος τούτου ἀρχέτυπον οἷον καὶ παράδειγμα εἰκόνος τούτου ὄντος καὶ δι᾽ ἐκεῖνον ὄντος καὶ ὑποστάντος ἀεί, τόνδε τὸν τρόπον' ἡ τοῦ νοῦ καὶ τοῦ ὄντος φύσις κόσμος ἐστὶν ὁ ἀληϑινὸς καὶ πρῶ- τος, οὐ διαστὰς ἀφ᾽ ἑαυτοῦ οὐδὲ ἀσϑενὴς τῷ με- ρισμῷ οὐδὲ ἐλλιπὴς οὐδὲ τοῖς μέρεσι γενόμενος ἅτε ἑκάστου μὴ ἀποσπασϑέντος τοῦ ὅλου ἀλλ᾽ ἡ 10 15 20 25 80 10 1ὅ 20 25 80 II, 1. 2. 221 πᾶσα fov αὐτοῦ καὶ πᾶς νοῦς ἐν ἑνὶ ξῶσα καὶ νοοῦσα ὁμοῦ καὶ τὸ μέρος παρέχεται ὅλον καὶ πᾶν αὑτῷ φίλον o) χωρισϑὲν ἄλλο ἀπ’ ἄλλον οὐδὲ ἕτερον γεγενημένον μόνον καὶ τῶν ἄλλων ἀπεξε- vouévov: ὅϑεν οὐδὲ ἀδικεῖ ἄλλο ἄλλο οὐδ᾽ ἂν ἢ ἐναντίον. πανταχοῦ δὲ ὃν ἕν καὶ τέλειον ὁπουοῦν ἕστηκέ τε καὶ ἀλλοίωσιν οὐκ ἔχει" οὐδὲ γὰρ ποιεῖ ἄλλο εἰς ἄλλο. τίνος γὰρ ἂν ἕνεκα ποιοῖ ἐλλεῖπον οὐδενί; τί δ᾽ ἂν λόγος λόγον ἐργάσαιτο ἢ νοῦς νοῦν ἄλλον; ἀλλὰ τὸ δι᾽ αὑτοῦ δύνασϑαί τι ποιεῖν ἦν ἄρα οὐκ εὖ ἔχοντος πάντη, ἀλλὰ ταύτῃ ποιοῦν- τος καὶ κινουμένου, xa9' ὅ τι καὶ χεῖρόν ἐστι" τοῖς δὲ πάντη μακαρίοις ἐν αὑτοῖς ἑστάναι καὶ τοῦτο εἶναι, ὅπερ εἰσί, μόνον ἀρκεῖ, τὸ δὲ πολυ-- πραγμονεῖν οὐκ ἀσφαλὲς ἑαυτοὺς ἐξ αὑτῶν παρακι- νοῦσιν. ἀλλὰ γὰρ οὕτω μακάριον κἀκεῖνο, og ἐν τῷ μὴ ποιεῖν μεγάλα αὖ ἐργάξεσϑαι, καὶ ἐν τῷ ἐφ᾽ ἑαυτοῦ μένειν οὐ σμικρὰ ποιεῖν. 2. ὑφέσταται γοῦν ἐκ τοῦ κόσμου τοῦ ἀληϑινοῦ ἐκείνου καὶ ἑνὸς κόσμος οὗτος οὐχ sig ἀληϑώῶς" πολὺς γοῦν καὶ εἰς πλῆϑος μεμερισμένος καὶ ἄλλο ἀπ’ ἄλλον ἀφεστηκὸς καὶ ἀλλότριον γεγενημένον καὶ οὐκέτι φιλία μόνον, ἀλλὰ καὶ ἔχϑρα τῇ δια-- στάδει καὶ ἐν τῇ ἐλλείψει ἐξ ἀνάγκης πολέμιον ἄλλο ἄλλῳ. οὐ γὰρ ἀρκεῖ αὑτῷ τὸ μέρος, ἀλλὰ σωξόμενον τῷ ἄλλῳ πολέμιόν ἐστιν ὑφ᾽ οὗ σώζξεται- γέγονε δὲ οὐ λογισμῷ τοῦ δεῖν γενέσϑαι, ἀλλὰ φύσεως δευτέρας ἀνάγκῃ: οὐ γὰρ ἦν τοιοῦτον ἐχεῖνο οἷον ἔσχατον εἶναι τῶν ὄντων. πρῶτον γὰρ ἦν καὶ πολλὴν δύναμιν ἔχον καὶ πᾶσαν" καὶ ταύτην τοίνυν τὴν τοῦ ποιεῖν ἄλλο ἄνευ τοῦ ξητεῖν ποιῆσαι. ἤδη γὰρ ἂν αὐτόϑεν οὐκ εἶχεν, εἰ ἐξήτει, 16" p.256 228 Enn. III. οὐδ᾽ dv ἦν ἐκ τῆς αὐτοῦ οὐσίας, ἀλλ᾽ ἦν olov τεχνίτης ἀφ᾽ αὑτοῦ τὸ ποιεῖν οὐκ ἔχων, ἀλλ᾽ ἐπα- κτόν, ἐκ τοῦ μαϑεῖν λαβὼν τοῦτο. νοῦς τοίνυν δούς τι ἑαυτοῦ εἰς ὕλην ἀτρεμὴς καὶ ἥσυχος τὰ πάντα εἰργάξετο" τοῦτο δὲ λόγος ἐκ νοῦ ῥυείς. τὸ γὰρ ἀπορρέον ἐκ νοῦ λόγος, καὶ ἀεὶ ἀπορρεῖ, ἕως ἂν ἡ παρὼν ἐν τοῖς οὖσι νοῦς. ὥσπερ δὲ ἐν λόγῳ τῷ ἐν τῷ σπέρματι ὁμοῦ πάντων καὶ ἐν τῷ αὐτῷ ὄντων καὶ οὐδενὸς οὐδενὶ μαχομένου οὐδὲ διαφερομένον οὐδὲ ἐμποδίου ὄντος, γένεταί τι ἤδη ἐν ὄγκῳ καὶ ἄλλο μέρος ἀλλαχοῦ καὶ δὴ καὶ ἐμποδίσειεν ἂν ἕτερον ἑτέρῳ καὶ ἀπαναλώδειεν ἄλλο ἄλλο, οὕτω δὴ καὶ ἐξ ἑνὸς νοῦ καὶ τοῦ ἀπ᾽ αὐτοῦ λόγου ἀνέστη τόδε τὸ πᾶν καὶ διέστη καὶ ἐξ ἀνάγκης τὰ μὲν ἐγένετο φίλα καὶ προσηνῆ, τὰ δὲ ἐχϑρὰ καὶ πολέμια, καὶ τὰ μὲν ἑκόντα, τὰ δὲ καὶ ἄκοντα ἀλλήλοις éAv- μήνατο καὶ φϑειρόμενα ϑάτερα γένεσιν ἀλλήλοις εἰργάσατο καὶ μίαν ἐφ᾽ αὑτοῖς τοιαῦτα ποιοῦσι καὶ πάσχουσιν ὅμως ἁρμονίαν ἐνεστήσατο φϑεγγομένων μὲν ἑκάστων τὰ αὑτῶν, τοῦ δὲ λόγου ἐπ᾽ αὐτοῖς τὴν ἁρμονίαν καὶ μίαν τὴν σύνταξιν εἰς τὰ ὅλα ποιουμένου. ἔστι γὰρ τὸ πᾶν τόδε οὐχ ὥσπερ ἐκεῖ νοῦς καὶ λόγος, ἀλλὰ μετέχον νοῦ καὶ λόγου. διὸ καὶ ἐδεήϑη ἁρμονίας συνελθόντος νοῦ καὶ ἀνάγκης, τῆς μὲν πρὸς τὸ χεῖρον ἑλκούσης καὶ εἰς ἀλογίαν φερούσης ἅτε οὔσης ἀλόγου, ἄρχοντος δὲ νοῦ ὅμως ἀνάγκης. ὃ μὲν γὰρ νοητὸς μόνον λόγος, καὶ οὐκ ἂν γένοιτο ἄλλος μόνον λόγος" εἰ δέ τι ἐγένετο ἄλλο,. ἔδει ἔλαττον ἐκείνου καὶ μὴ λόγον, μηδ᾽ αὖ ὕλην εἶναι" ἄκοσμον γάρ᾽ μικτὸν ἄρα, καὶ εἰς ἃ μὲν λήγει ὕλη καὶ λόγος, ὅϑεν δὲ ἄρχεται ψυχὴ ἐφεστῶσα τῷ μεμιγμένῳ, ἣν οὐ κακοπαϑεῖν δεῖ 10 80 II, 2. 8. 229 νομίξειν ῥᾷστα διοικοῦσαν τόδε τὸ πᾶν τῇ οἷον παρουσίᾳ. 9. καὶ οὐκ ἄν τις εἰκότως οὐδὲ τούτῳ μέμψαιτο ὡς οὐ καλῷ ἢ τῶν μετὰ σώματος οὐκ ἀρίστῳ, οὐδ᾽ ὅ αὖ τὸν αἴτιον τοῦ εἶναι αὐτῷ αἰτιάσαιτο πρῶτον μὲν ἐξ ἀνάγκης ὄντος αὐτοῦ καὶ οὐκ ἐκ λογισμοῦ γενομένου, ἀλλὰ φύσεως ἀμείνονος γεννώσης κατὰ φύσιν ὅμοιον ἑαυτῇ᾽ ἔπειτα οὐδ᾽ εἰ λογισμὸς εἴη ὁ ποιήσας, αἰσχυνεῖται τῷ ποιηϑέντι" ὅλον γάρ τι 10 ἐποίησε πάγκαλον καὶ αὕταρκες καὶ φίλον αὑτῷ καὶ τοῖς μέρεσι, τοῖς αὑτοῦ τοῖς τε κυριωτέροις καὶ τοῖς ἐλάττοσιν ^ ὡς αὑτῷ προσφόροις. ὁ τοίνυν ἐκ τῶν μερῶν τὸ ὅλον αἰτιώμενος ἄτοπος ἂν εἴη τῆς αἰτίας" τά τε γὰρ μέρη πρὸς αὐτὸ τὸ ὅλον δεῖ 15 σκοπεῖν, εἰ σύμφωνα καὶ ἁρμόττοντα ἐκείνῳ, τό τε ὅλον σκοπούμενον μὴ πρὸς μέρη ἄττα σμικρὰ βλέ- πεῖν. τοῦτο γὰρ οὐ τὸν κόσμον αἰτιωμένου, ἀλλά τινα τῶν αὐτοῦ χωρὶς λαβόντος. οἷον εἰ παντὸς ξῴου τρίχα ἢ τῶν χαμαὶ δάκτυλον ἀμελήσας τὸν 20 πάντα ἄνθρωπον, δαιμονίαν τινὰ ὄψιν, βλέποι. 1j p.251 νὴ zZí« τὰ ἄλλα ξῷα ἀφεὶς τὸ εὐτελέστατον λαμ-- βάνοι. ἢ τὸ ὅλον γένος παρείς, οἷον τὸ ἀνθρώπου, Θερσίτην εἰς μέσον ἄγοι. ἐπεὶ οὖν τὸ γενόμενον ὁ χόσμος ἐστὶν ὁ σύμπας, τοῦτον ϑεωρῶν τάχ᾽ 26 ὧν ἀκούσαις παρ᾽ αὐτοῦ, ὡς ἐμὲ πεποίηκε ϑεὸς κἀγὼ ἐκεῖθεν ἐγενόμην τέλειος ἐκ πάντων ξῴων καὶ ἱκανὸς ἐμαυτῷ καὶ αὐτάρκης οὐδενὸς δεόμενος, ὅτι πάντα ἐν ἐμοὶ καὶ φυτὰ καὶ £a καὶ συμπάντων τῶν γεννητῶν φύσις καὶ ϑεοὶ πολλοὶ καὶ δαιμόνων 80 δῆμοι καὶ ψυχαὶ ἀγαϑαὶ καὶ ἄνϑρωποι ἀρετῇ εὐδαί- μονες. οὐ γὰρ δὴ γῇ μὲν κεκόσμηται φυτοῖς τε πᾶσι καὶ ξῴοις παντοδαποῖς καὶ μέχρι ϑαλάττης ψυχῆς ἦλϑε 930. | Enn. III. δύναμις, ἀὴρ δὲ πᾶς καὶ αἰϑὴρ καὶ οὐρανὸς σύμπας ψυχῆς ἄμοιρος, ἀλλ᾽ ἐκεῖ ψυχαὶ ἀγαϑαὶ πᾶσαι, ἄστροις ζῆν διδοῦσαι καὶ τῇ εὐτάκτῳ οὐρανοῦ καὶ ἀιδίῳ περιφορᾷ νοῦ μιμήσει κύκλῳ φερομένῃ ép- φρόνως περὶ ταὐτὸν ἀεί: οὐδὲν γὰρ ἔξω fei. πάντα δὲ τὰ ἐν ἐμοὶ ἐφίεται μὲν τοῦ ἀγαϑοῦ, τυγχάνει δὲ κατὰ δύναμιν τὴν ἑαυτῶν ἕκαστα" ἐξήρτηται γὰρ πᾶς μὲν οὐρανὸς ἐκείνου, πᾶσα δὲ ἐμὴ ψυχὴ καὶ οἱ ἐν μέρεσιν ἐμοῖς ϑεοί, καὶ τὰ ξῷα δὲ πάντα καὶ τὰ φυτὰ καὶ εἴ τι ἄψυχον δοκεῖ εἶναι ἐν ἐμοί. καὶ τὰ μὲν τοῦ εἶναι μετέχειν δοκεῖ μόνον, τὰ δὲ τοῦ (v, τὰ δὲ μᾶλλον ἐν τῷ αἰσϑάνεσϑαι, τὰ δὲ ἤδη λόγον ἔχει, τὰ δὲ πᾶσαν ξωήν. οὐ γὰρ τὰ ἴσα ἀπαιτεῖν δεῖ τοῖς μὴ ἴσοις" οὐδὲ γὰρ δα- κτύλων τὸ βλέπειν, ἀλλὰ ὀφθαλμῶν τοῦτο, δακτύλου δὲ ἄλλο, τὸ εἶναι οἶμαι δακτύλῳ καὶ τὸ αὑτοῦ ἔχειν. 4. πὺρ δὲ εἰ ὑπὸ ὕδατος σβέννυται καὶ ἕτερον ὑπὸ πυρὸς φϑείρεται, μὴ ϑαυμάσῃς. καὶ γὰρ εἰς τὸ εἶναι ἄλλο αὐτὸ ἤγαγεν, οὐδ᾽ ἀχϑὲν ὑφ᾽ αὑτοῦ ὑπ᾽ ἄλλου ἐφθάρη, καὶ ἦλθε δὲ εἰς τὸ εἶναι ὑπ᾽ ἄλλου φϑορᾶς, καὶ ἡ φϑορὰ δὲ αὐτῷ οὐδὲν ἄν, εἰ οὕτω, δεινὸν φέροι, καὶ ἀντὶ τοῦ φϑαρέντος πυρὸς πῦρ ἄλλος. ἐν μὲν γὰρ [τῷ] ἀσωμάτῳ οὐρανῷ ἕκαστον μένει, ἐν δὲ τῷδε τῷ οὐρανῷ πᾶν μὲν ἀεὶ ξῇ καὶ ὅσα τίμια καὶ κύρια μέρη. αἱ δὲ ἀμείβουσαι ψυχαὶ σώματα ἄλλοτε ἐν ἄλλῳ εἴδει γίγνονται, καὶ ὅταν δὲ δύνηται, ἔξω γενέσεως στᾶσα ψυχὴ μετὰ τῆς πάσης ἐστὶ ψυχῆς. σώματα δὲ ξῇ κατ᾽ εἶδος καὶ καϑ' ὅλα ἕκαστα, εἴπερ ἐξ αὐτῶν καὶ ξῷα ἔσται καὶ τραφήσεται' ξωὴ γὰρ ἐνταῦϑα κινουμένη, ἐκεῖ δὲ ἀκίνητος. ἔδει δὲ κίνησιν ἐξ 10 20 25 30 10 15 20 25 30 II, 3. 4. 2831 ἀκινησίας εἶναι xal ἐκ τῆς ἐν αὑτῇ ξωῆς τὴν ἐξ αὐτῆῇς γεγονέναι ἄλλην, oiov ἐμπνέουσαν καὶ οὐκ ἀτρεμοῦσαν ξωὴν ἀναπνοὴν τῆς ἠρεμούσης οὖσαν. ξῴων δὲ εἰς ἄλληλα ἀναγκαῖαι αἱ ἐπιϑέσεις καὶ , 9 1 35 , 3 , , e qO9oogaí* ov γὰρ αἶδια ἐγένετο. ἐγένετο δέ, ὅτι λόγος πᾶσαν ὕλην κατελάμβανε καὶ εἶχεν ἐν αὑτῷ πάντα ὄντων αὐτῶν ἐκεῖ ἐν τῷ ἄνω οὐρανῷ᾽ πόϑεν 1 *i 5 νι» 3 - 3 , j 9 γὰρ ἂν ἡλθὲ μὴ ὄντων ἐκεῖ; ἀνθρώπων δὲ εἰς ἀλλήλους ἀδικίαι ἔχοιεν μὲν ἂν αἰτίαν ἔφεσιν τοῦ ἀγαϑοῦ, ἀδυναμίᾳ δὲ τοῦ τυχεῖν σφαλλόμενοι ἐπ᾽ ἀλλήλους τρέπονται. ἴσχουσι δὲ ἀδικοῦντες δίκας κακυνόμενοί τε ταῖς ψυχαῖς ἐνεργείαις κακίας ταττό- μενοί τὲ εἰς τόπον χείρονα᾽ οὐ γὰρ μήποτε ἐκφύγῃ μηδὲν τὸ ταχϑὲν ἐν τῷ τοῦ παντὸς νόμῳ. ἔστι δὲ 9 Ἁ AN , , /, ? V A M 9 P οὐ διὰ τὴν ἀταξίαν τάξις οὐδὲ διὰ τὴν ἀνομέαν νόμος. ὥς τις οἴεται, ἵνα γένοιτο ἐκεῖνα διὰ τὰ Ἁ Οἡ P. 3 A M! Α , 3 χείρω καὶ ἵνα φαίνοιτο, ἀλλὰ διὰ τὴν τάξιν ἐπα- κτὸν οὖσαν᾽ καὶ ὅτι τάξις ἀταξία καὶ διὰ τὸν νόμον καὶ τὸν Aóyov, καὶ ὅτι λόγος παρανομία καὶ ἄνοια οὐ τῶν βελτιόνων τὰ χείρω πεποιηκότων, ἀλλὰ τῶν δέχεσϑαι δεομένων τὰ ἀμείνω φύδει τῇ ἑαυτῶν 1 συντυχίᾳ καὶ κωλύσει ἄλλων δέξασϑαι οὐ δεδυνη- μένων. τὸ γὰρ ἐπακτῷ χρώμενον τάξει τούτον ἂν 3 , Ἥ 3 e 1 93 e ^v "A » 3 οὐ τύχοι ἢ ÓL αὑτὸ παρ᾽ αὐτοῦ ἡ δι᾽ ἀλλο παρ ἄλλου" πολλὰ δὲ καὶ ὑπ᾽ ἄλλων πάσχει καὶ ἀκόν- τῶν τῶν ποιούντων καὶ πρὸς ἄλλο ἱεμένων. τὰ δὲ δι᾿ αὑτὰ ἔχοντα κίνησιν αὐτεξούσιον ξῷα ῥέποι ἂν e A A * Md , e M 1 ὁτὲ μὲν πρὸς τὰ βελτίω, ὁτὲ δὲ πρὸς τὰ χείρω. τὴν δὲ πρὸς τὰ χείρω τροπὴν παρὰ τοῦ ξητεῖν ἴσως οὐκ ἄξιον' ὀλίγη γὰρ τροπὴ κατ᾽ ἀρχὰς γενομένη προιοῦσα ταύτῃ πλέον καὶ μεῖξον τὸ ἡμαρτανόμενον ἀεὶ ποιεῖ" καὶ σῶμα δὲ σύνεστι καὶ ἐξ ἀνάγκης p. 258 p. 259 232 Enn. III. ἐπιϑυμία" καὶ παροφϑὲν τὸ πρῶτον καὶ τὸ ἐξαίφνης καὶ μὴ ἀναληφϑὲν αὐτίκα καὶ αἵρεσιν εἰς ὃ τις ἐξέπεσεν εἰργάσατο. ἕπεταί γε μὴν δίκη" καὶ οὐκ ἄδικον τοιόνδε γενόμενον ἀκόλουθα πάσχειν τῇ διαϑέδσει, οὐδ᾽ ἀπαιτητέον τούτοις τὸ εὐδαιμονεῖν ὑπάρχειν, οἷς μὴ εἴργασται εὐδαιμονίας ἄξια. οἵ δ᾽ ἀγαϑοὶ μόνον εὐδαίμονες" διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ϑεοὶ εὐδαίμονες. ὅ. εἰ τοίνυν καὶ ψυχαῖς ἐν τῷδε τῷ παντὶ ἔξεστιν εὐδαίμοσιν εἶναι, εἴ τινες μὴ εὐδαίμονες, οὐκ αἰτιατέον τὸν τόπον, ἀλλὰ τὰς ἐκείνων ἀδυνα- μέας οὐ δυνηϑείσας καλῶς ἐναγωνίσασϑαι, οὗ δὴ ϑλα ἀρετῆς πρόκειται, καὶ μὴ ϑείους δὲ γενο- μένους ϑεῖον βίον μὴ ἔχειν τί δεινόν; πενίαι δὲ καὶ νόσοι τοῖς μὲν ἀγαϑοῖς οὐδέν, τοῖς δὲ κακοῖς σύμφορα" καὶ ἀνάγκη νοσεῖν σώματα ἔχουσι. καὶ οὐκ ἀχρεῖα δὲ οὐδὲ ταῦτα παντάπασιν εἰς σύνταξιν καὶ συμπλήρωσιν τοῦ ὅλου. ὡς γὰρ φϑαρέντων τινῶν ὁ λόγος ὁ τοῦ παντὸς κατεχρήσατο τοῖς φϑα- ρεῖσιν εἰς γένεσιν ἄλλων -- οὐδὲν γὰρ οὐδαμῇ 20 ἐκφεύγει τὸ ὑπὸ τούτου καταλαμβάνεσϑαι --- οὕτω καὶ κακωϑέντος σώματος καὶ μαλακισϑείσης δὲ ψυχῆς τῆς τὰ τοιαῦτα πασχούσης τὰ νόσοις καὶ κακίᾳ καταληφϑέντα ὑπεβλήϑη ἄλλῳ εἷρμῷ καὶ ἄλλῃ τάξει. καὶ τὰ μὲν αὐτοῖς συνήνεγκε τοῖς 95 παϑοῦσιν, οἷον πενία καὶ νόδος, ἡ δὲ κακία εἰργά- δατό τι χρήσιμον εἰς τὸ ὅλον παράδειγμα δίκης γενομένη καὶ πολλὰ ἐξ αὑτῆς χρήσιμα παρασχομένη. καὶ γὰρ ἐγρηγορότας ἐποίησε καὶ νοῦν καὶ σύνεσιν ἐγείρει πονηρίας ὁδοῖς ἀντιταττομένων, καὶ uav- 80 ϑάνειν δὲ ποιεῖ οἷον ἀγαϑὸν ἀρετὴ παραϑέσει κακῶν ὧν oí πονηροὶ ἔχουσι. καὶ οὐ γέγονε τὰ 10 15 20 25 30 II, 4—6. 233 κακὰ διὰ ταῦτα, ἀλλὰ ὅτι χρῆται καὶ αὐτοῖς εἰς δέον, ἐπείπερ ἐγένετο, εἴρηται. τοῦτο δὲ δυνάμεως μεγίστης, καλῶς καὶ τοῖς κακοῖς χρῆσϑαι δύνασϑαι καὶ τοῖς ἀμόρφοις γενομένοις εἰς ἑτέρας μορφὰς χρῆσϑαι ἱκανὴν εἶναι. ὅλως δὲ τὸ κακὸν ἔλλειψιν τοῦ ἀγαϑοῦ ϑετέον" ἀνάγκη δὲ ἔλλειψιν εἶναι ἐν- ταῦϑα ἀγαϑοῦ, ὅτι ἐν ἄλλῳ. τὸ οὖν ἄλλο, ἐν ᾧ ἐστι τὸ ἀγαϑόν, ἕτερον ἀγαϑοῦ ὃν ποιεῖ τὴν ἔλλει- ψιν" τοῦτο γὰρ οὐκ ἀγαϑὸν ἦν. διὸ οὐδὲ ἀπο- λέσϑαι τὰ κακά, ὅτι ve ἄλλα ἄλλων ἐλάττω πρὸς ἀγαϑοῦ φύσιν ἕτερά ve ἄλλα τοῦ ἀγαϑοῦ τὴν αἰτίαν τῆς ὑποστάσεως ἐκεῖϑεν λαβόντα, τοιαῦτα δὲ γενό-- μενὰ τῷ πόρφω. 6. τὸ δὲ παρ᾽ ἀξίαν, ὅταν ἀγαϑοὶ κακὰ ἔχωσι, φαῦλοι δὲ τὰ ἐναντία, τὸ μὲν λέγειν ὡς οὐδὲν κακὸν τῷ ἀγαϑῷ οὐδ᾽ αὖ τῷ φαύλῳ ἀγαϑὸν ὀρϑῶς μὲν λέγεται" ἀλλὰ διὰ τί τὰ μὲν παρὰ φύσιν τούτῳ, τὰ δὲ κατὰ φύσιν τῷ πονηρῷ; πῶς γὰρ καλὸν νέμειν οὕτως; ἀλλ᾽ εἰ τὸ κατὰ φύσιν οὐ ποιεῖ προσϑήκην πρὸς 'τὸ εὐδαιμονεῖν, οὐδ᾽ αὖ τὸ παρὰ φύσιν ἀφαιρεῖ τοῦ κακοῦ τοῦ ἐν φαύλοις, τί δια- φέρει τὸ οὕτως ἢ οὕτως; ὥσπερ οὐδέ, εἰ ὁ μὲν καλὸς τὸ σῶμα, ὁ δὲ αἰσχρός. ἀλλὰ τὸ πρέπον καὶ [τὸ] ἀνάλογον καὶ τὸ κατ᾽ ἀξίαν ἐκείνως ἂν ἦν, ὃ νῦν οὐκ ἔστι" προνοίας δὲ ἀρίστης ἐκεῖνο ἦν. καὶ μὴν καὶ τὸ δεσπότας εἶναι καὶ ἄρχοντας τῶν πόλεων τοὺς κακούς, τοὺς δὲ ἐπιεικεῖς δούλους εἶναι, οὐ πρέποντα ἦν, οὐδ᾽ εἰ προσθήκην ταῦτα μὴ φέρει εἰς ἀγαϑοῦ καὶ κακοῦ κτῆσιν. καίτοι xol. τὰ ἀνομώτατα ἂν πράξειεν ἄρχων πονηρός" καὶ κρατοῦσι δὲ ἐν πολέμοις οἵ κακοὶ καὶ παντοῖα αἰ- σχρὰ δρῶσιν αἰχμαλώτους λαβόντες. πάντα γὰρ p.260 1 284 Enn. III. ταῦτα ἀπορεῖν ποιεῖ, ὅπως προνοίας οὔσης γίνεται. A ^ Ἁ [xd , M e ^ καὶ γὰρ εἰ πρὸς τὸ ὅλον βλέπειν δεῖ vOv. ὁτιοῦν ? ^ ? y 1 Α / 3 “ , μέλλοντα ποιεῖν, ἀλλὰ καὶ τὰ μέρη ὀρϑῶς ἔχει ? , ? αν ᾽ er τάττειν ἐν δέοντι αὐτῷ καὶ μάλιστα, ὅταν ἔμψυχα ἢ καὶ ξωὴν ἔχῃ καὶ λογικὰ ἢ, καὶ τὴν πρόνοιαν δὲ ἐπὶ πάντα φϑάνειν καὶ τὸ ἔργον αὐτῆς τοῦτο εἶναι, τὸ μηδενὸς ἠμεληκέναι. εἰ οὖν φαμὲν ἐκ νοῦ τόδε A] ^ 9 - rn 9 , A τὸ πᾶν ἠρτῆσϑαι καὶ εἰς ἅπαντα ἑἐληλυϑέναι τὴν δύναμιν αὐτοῦ, πειρᾶσϑαι δεῖ δεικνύναι, ὅπῃ ἕκαστα τούτων καλῶς ἔχει. 1. πρῶτον τοίνυν ληπτέον, ὡς τὸ καλῶς ἐν τῷ μικτῷ ξητοῦντας χρὴ μὴ πάντη ἀπαιτεῖν ἀλλ᾽ ej Ἁ bd 93 “ 3 3 2 3 , ὅσον τὸ καλῶς ἐν τῷ ἀμίκχτῳ ἔχει, μηδ ἐν δευτέ- ροις ξητεῖν τὰ πρῶτα, ἀλλ᾽ ἐπειδὴ καὶ σῶμα ἔχει, συγχωρεῖν καὶ παρὰ τούτου ἰέναι [τι] εἰς τὸ πᾶν, ἐπαινεῖν δὲ παρὰ τοῦ λόγου ὅσον ἠδύνατο δέξασϑαι τὸ μῖγμα, εἰ μηδὲν τούτου ἐλλείπει" οἷον, εἴ τις ἐσκόπει τὸν ἄνϑρωπον τὸν αἰσϑητὸν ὅστις κάλλι- στος, οὐκ ἂν δήπου τῷ ἐν νῷ ἀνθρώπῳ ἠξίωδε τὸν αὐτὸν εἶναι, ἀλλ᾽ ἐκεῖνο ἀποδεδέχϑαι τοῦ ποιη- — D] , 1 , » τοῦ, εἰ ὅμως ἐν σαρξὶ xal νεύροις xal ὀστέοις ὄντα κατέλαβε τῷ λόγῳ, ὥστε καὶ ταῦτα καλλῦναι καὶ τὸν λόγον δυνηϑῆναι ἐπανελθεῖν τῇ ὕλῃ. ταῦτα τοίνυν ὑποϑέμενον χρὴ προιέναι τὸ ἐντεῦϑεν ἐπὶ τὰ ἐπιξητούμενα" τάχα γὰρ ἂν ἐν τούτοις τὸ ϑαυ- μαστὸν ἂν εὕροιμεν τῆς προνοίας καὶ τῆς δυνάμεως, τ M παρ᾽ ov ὑπέστη τὸ πᾶν τόδε. ὅσα uiv οὖν ἔργα ψυχῶν, ἃ δὴ ἐν αὐταῖς ἵσταται ταῖς ἐργαξζομέναις τὰ χείρω, οἷον ὅσα κακαὶ ψυχαὶ ἄλλας ἔβλαψαν καὶ ὅσα ἀλλήλας αἵ κακαί, εἰ μὴ καὶ τοῦ κακὰς ὅλως αὐτὰς εἶναι τὸ προνοοῦν αἰτιῷτο, [οὐκ] ἀπαιτεῖν , ? 9 , , , e , λόγον οὐδὲ εὐθύνας προσήκει αἰτίαν ἑλομξνῃ 10 15 20 25 80 II, 6—8. 235 διδόντας" εἴρηται γὰρ ὅτι ἔδει καὶ ψυχὰς κινήσεις οἰκείας ἔχειν καὶ ὅτι οὐ ψυχαὶ μόνον, ἀλλὰ tóc ἤδη, καὶ δὴ καὶ οὐδὲν θαυμαστὸν οὔσας O εἰσιν ἀκόλουθον βίον ἔχειν" οὐδὲ γάρ, ὅτι κόσμος ἦν, 5 ἐληλύϑασιν, ἀλλὰ πρὸ κόσμου τὸ κόσμου εἶναι εἶχον καὶ ἐπιμελεῖσθαι xol ὑφιστάναι καὶ διοικεῖν καὶ ποιεῖν ὅστις [ὁ] τρόπος, εἴτε ἐφεστῶσαι καὶ διδοῦσαί τι παρ᾽ αὑτῶν εἴτε κατιοῦσαι εἴτε o μὲν οὕτως. αἱ δ᾽ οὕτως" οὐ γὰρ ἂν τὰ νῦν περὶ τούτων, (0 ἀλλ᾽ ὅτι, ὅπως πότ᾽ ἂν p, τήν γε πρόνοιαν ἐπὶ τούτοις οὐ μεμπτέον. ἀλλ᾽ ὅταν πρὸς τοὺς ὑπε- ναντίους τὴν παράϑεσιν τῶν κακῶν τις ϑεωρῇ; πένητας ἀγαϑοὺς καὶ πονηροὺς πλουσίους καὶ πλεο-- νεκτοῦντας ἐν οἷς ἔχειν δεῖ ἀνθρώπους ὄντας τοὺς ι6 χείρους καὶ κρατοῦντας καὶ αὐτῶν καὶ và ἔϑνη καὶ τὰς πόλεις; ὧρ᾽ οὖν, ὅτι μὴ μέχρι γῆς φϑάνει; ἀλλὰ τῶν ἄλλων γινομένων λόγῳ μαρτύριον τοῦτο καὶ μέχρι γῆς ἰέναι" καὶ γὰρ ξῷα καὶ φυτὰ καὶ λόγου καὶ ψυχῆς καὶ ξωῆς μεταλαμβάνει. ἀλλὰ 9 φϑάνουσα οὐ κρατεῖ. ἀλλὰ ξῴου ἑνὸς ὄντος τοῦ παντὸς ὅμοιον ἂν γένοιτο, εἴ τις κεφαλὴν μὲν ἀν- ϑρώπου καὶ πρόσωπον ὑπὸ φύσεως καὶ λόγου γίγνεσϑαι λέγοι κρατοῦντος, τὸ δὲ λοιπὸν ἄλλαις ἀναϑείη αἰτίαις, τύχαις ἢ ἀνάγκαις, καὶ φαῦλα διὰ 35 τοῦτο ἢ δι’ ἀδυναμίαν φύσεως γεγονέναι. ἀλλ᾽ οὔτε ὅσιον οὔτε εὐσεβὲς ἐνδόντας τὸ μὴ καλῶς ταῦτα ἔχειν καταμέμφεσϑαι τῷ ποιήματι. 8. λοιπὸν δὴ ξητεῖν ὅπῃ καλῶς ταῦτα, καὶ ὡς τάξεως μετέχει, ἢ ὅπῃ μὴ κακῶς. παντὸς δὴ ξῴου 80 τὰ μὲν ἄνω, πρόσωπον καὶ κεφαλή, καλλίω, τὰ δὲ μέσα καὶ κάτω ovx ἴσα" ἄνϑρωποι δὲ ἐν μέσῳ καὶ κάτω, ἄνω δὲ οὐρανὸς καὶ oí ἐν αὐτῷ ϑεοί" καὶ p. 261 236 Enn. III. τὸ πλεῖστον τοῦ κόσμου ϑεοὶ καὶ οὐρανὸς πᾶς κύκλῳ, γῇ δὲ οἷα κέντρον καὶ ὡς ἕν τι τῶν ἄστρων. ϑαυμάξεται δὲ ἐν ἀνθοώποις ἀδικέα, ὅτι ἄνϑρωπον ἀξιοῦσιν ἐν τῷ παντὶ τὸ τέμιον εἶναι ὡς οὐδενὸς ὄντος σοφωτέρου. τὸ δὲ κεῖται ἐν μέσῳ ϑεῶν καὶ ϑηρέων καὶ ῥέπει ἐπ᾿ ἄμφω καὶ ὁμοιοῦνται oí μὲν τῷ ἑτέρῳ, oí δὲ τῷ ἑτέρῳ, οἱ δὲ μεταξύ εἰσιν. ol πολλούἔ. oí δὴ κακυνϑέντες εἰς τὸ ἐγγὺς ξῴων ἀλόγων καὶ ϑηρίων ἰέναι ἕλκουσι τοὺς μέσους καὶ βιάξονται" οἵ δὲ βελτίους μέν εἰσι τῶν βιαξομένων, κρατοῦνταί ys μὴν ὑπὸ τῶν χειρόνων ἡ εἰσι χεί- ρους καὶ αὐτοὶ καὶ οὐκ εἰσὶν ἀγαϑοὶ οὐδὲ παρε- δσκεύασαν αὑτοὺς μὴ παϑεῖν. εἰ οὖν παῖδες ἀσκή-- ὅαντὲς μὲν τὰ σώματα, τὰς δὲ ψυχὰς ὑπ᾽ ἀπαιδευσίας τούτων χείρους γινόμενοι ἐν πάλῃ κρατοῖεν τῶν μήτε τὰ σώματα μήτε τὰς ψυχὰς πεπαιδευμένων καὶ τὰ σιτία αὐτῶν ἁρπάζοιεν καὶ τὰ ἱμάτια αὐτῶν τὰ ἁβρὰ λαμβάνοιεν, τί ἂν τὸ πρᾶγμα ἢ γέλως εἴη; ἢ πῶς οὐκ ὀρϑὸν καὶ τὸν νομοϑέτην συγχωρεῖν ταῦτα μὲν πάσχειν ἐκείνους δίκην ἀργίας καὶ τρυ- φῆς διδόντας, εἰ ἀποδεδειγμένων γυμνασίων αὐτοῖς oí δ᾽ ὑπ᾽ ἀργίας καὶ τοῦ ξῆν μαλακῶς καὶ ἀνει- μένως περιεῖδον ἑαυτοὺς ἄρνας καταπιανϑέντας λύκων ἁρπαγὰς εἷναι; τοῖς δὲ ταῦτα ποιοῦσι πρώτη μὲν δίκη τὸ λύκοις εἶναι καὶ κακοδαίμοσιν ἀνθρώς- ποις εἶτα αὐτοῖς καὶ κεῖται ἃ παϑεῖν χρεὼν τοὺς τοιούτους οὐ γὰρ ἔστη ἐνταῦϑα κακοῖς γενομένοις ἀποϑανεῖν, ἀλλὰ τοῖς ἀεὶ προτέροις ἔπεται ὅσα κατὰ λόγον καὶ φύσιν, χείρω τοῖς χείροσι, τοῖς δὲ ἀμείνοσι τὰ ἀμείνω. ἀλλ᾽ οὐ παλαίστρα τὰ τοιαῦτα" παιδιὰ γὰρ ἐκεῖ. ἔδει γὰρ μειξόνων τῶν παίδων μετὰ ἀνοίας ἀμ- φοτέρων γινομένων ἀμφοτέρους μὲν ξώννυσϑαι ἤδη 5 1 2) II, 8. 9. 231 καὶ ὅπλα ἔχειν καὶ ἡ ϑέα καλλίων ἢ κατὰ πάλας γυμνάξοντι" νῦν δὲ οἱ μὲν ἄοπλοι, οἵ δὲ ὁπλισϑέντες κρατοῦσιν. ἔνϑα οὐ ϑεὸν ἔδει ὑπὲρ τῶν ἀπολέμων αὐτὸν μάχεσϑαι' σώξεσϑαι γὰρ ἐκ πολέμων φησὶ 5 δεῖν ὁ νόμος ἀνδριξομένους, ἀλλ᾽’ οὐκ εὐχομένους" οὐδὲ γὰρ κομίξεσϑαι καρποὺς εὐχομένους, ἀλλὰ γῆς p. 262 ἐπιμελουμένους, οὐδέ γε ὑγιαίνειν μὴ ὑγιείας &ni- μελουμένους" οὐδ᾽ ἀγανακτεῖν δεῖ, εἰ τοῖς φαύλοις πλείους γένοιντο καρποὶ ἢ ὅλως αὐτοῖς γεωργοῦσιν 10 ἢ ἄμεινον. ἔπειτα γελοῖον τὰ μὲν ἄλλα πάντα τὰ κατὰ τὸν βίον γνώμῃ τῇ ἑαυτῶν πράττειν, κἂν μὴ ταύτῃ πράττωσιν, ἡ ϑεοῖς φίλα, σώξεσϑαι δὲ μόνον παρὰ ϑεῶν οὐδὲ ταῦτα ποιήσαντας. δι᾽ ὧν κελεύ- ουσιν αὐτοὺς οἵ ϑεοὶ σώξεσϑαι. καὶ τοίνυν οἵ ϑά-- voto, αὐτοῖς βελτίους ἢ τὸ οὕτως ξῶντας εἶναι, ὕπως ξῆν αὐτοὺς οὐκ ἐθέλουσιν οἵ ἐν τῷ παντὶ νόμοι" ὥστε τῶν ἐναντίων γιγνομένων, εἰρήνης ἐν ἀνοίαις καὶ κακίαις πάσαις φυλαττομένης, ἀμελῶς ἂν ἔσχε τὰ τῆς προνοίας ἐώσης κρατεῖν οὕτως τὰ 20 χείρω. ἄρχουσι δὲ oí κακοὶ ἀρχομένων ἀνανδρία" τοῦτο γὰρ δίκαιον, καὶ οὐκ ἐκεῖνο. 9. οὐ γὰρ δὴ οὕτως τὴν πρόνοιαν εἶναι δεῖ, ὥστε μηδὲν ἡμᾶς εἶναι" πάντα δὲ οὔσης προνοίας καὶ μόνης αὐτῆς οὐδ᾽ ἂν εἴη" τίνος γὰρ ἂν ἔτι 25 εἴη; ἀλλὰ μόνον ἂν εἴη τὸ ϑεῖον. τοῦτο δὲ καὶ νῦν ἔστι. καὶ πρὸς ἄλλο δὲ ἐλήλυϑεν, οὐχ ἵνα ἀνέλῃ τὸ ἄλλο, ἀλλ᾽ ἐπιόν τῷ, οἷον ἀνθρώπῳ, ἦν ἐπ’ αὐτῷ [πρόνοια] τηροῦσα τὸν ἄνθρωπον ὄντα" τοῦτο δέ ἐστι νόμῳ προνοίας ξῶντα, ὃ δή ἐστι 80 πράττοντα ὅσα ὁ νόμος αὐτῆς λέγει. λέγει δὲ τοῖς μὲν ἀγαϑοῖς γενομένοις ἀγαϑὸν βίον ἔσεσϑαι καὶ κεῖσϑαι καὶ ἐσύστεραν, τοῖς δὲ κακοῖς τὰ ἐναντία. 1 Q p. 263 238 Enn. III. κακοὺς δὲ γενομένους ἀξιοῦν ἄλλους αὐτῶν σωτῆ-- ρας εἶναι ἑαυτοὺς προεμένους οὐ ϑεμιτὸν εὐχὴν ποιουμένων: οὐ τοίνυν οὐδὲ ϑεοὺς αὐτῶν ἄρχειν τὰ καϑέκαστα ἀφέντας τὸν ἑαυτῶν βίον οὐδέ γε τοὺς ἄνδρας τοὺς ἀγαϑούς, ἄλλον βίον ξῶντας τὸν ἀρχῆς ἀνθρωπίνης ἀμείνω, τούτους αὐτῶν ἄρχοντας εἶναι" ἐπεὶ οὐδ᾽ αὐτοὶ ἐπεμελήϑησάν ποτε, ὅπως ἄρχοντες ἀγαϑοὶ γένοιντο τῶν ἄλλων. ὅπως αὐτοὶ εἶεν ἐπιμελούμενοι, ἀλλὰ φϑονοῦσιν, ἐάν τις ἀγα- ϑὸς παρ᾽ αὑτοῦ φύηται" ἐπεὶ πλείους ἂν ἐγένοντο ἀγαϑοέ, εἰ τούτους ἐποιοῦντο προστάτας. γενόμενον τοίνυν ξῷον οὐκ ἄριστον, ἀλλὰ μέσην τάξιν ἔχον καὶ ἑλόμενον, ὅμως ἐν ᾧ κεῖται τόπῳ ὑπὸ προνοίας οὐκ ἐώμενον ἀπολέσϑαι, ἀλλὰ ἀναφερόμενον ἀεὶ πρὸς τὰ ἄνω παντοίαις μηχαναῖς. αἷς τὸ ϑεῖον χρῆται ἐπικρατεστέραν ἀρετὴν ποιοῦν, οὐκ ἀπώλεσε τὸ λογικὸν εἶναι τὸ ἀνθρώπινον γένος, ἀλλὰ μετέ- gov, & καὶ μὴ ἄκρως, ἐστὶ καὶ σοφίας καὶ νοῦ καὶ τέχνης καὶ δικαιοσύνης, τῆς γοῦν πρὸς ἀλλήλους ἕκαστοι --- καὶ ovg ἀδικοῦσι δὲ οἴονται δικαίως ταῦτα ποιεῖν, εἶναι γὰρ ἀξίους --- οὕτω καλόν ἐστιν ἄνϑρωπος ποίημα, ὅσον δύναται καλὸν εἶναι, καὶ δυνυφανϑὲν εἰς τὸ πᾶν μοῖραν ἔχει τῶν ἄλλων ξῴων ὅσα ἐπὶ γῆς βελτίονα. ἐπεὶ καὶ τοῖς ἄλλοις ὅσα ἐλάττω ξῷα αὐτοῦ κόσμον γῇ φέροντα μέμφεται οὐδεὶς νοῦν ἔχων. γελοῖον ydo, εἴ τις μέμφοιτο, ὅτι τοὺς ἀνθρώπους δάκχνοι, ὡς δέον αὐτοὺς (nv κοιμωμένους. ἀνάγκη δὲ καὶ ταῦτα εἶναι" καὶ αἵ μὲν πρόδηλοι παρ᾽ αὐτῶν ὠφέλειαι, τὰς δὲ οὐ φανερὰς ἀνεῦρε πολλὰς ὃ χρόνος" ὥστε μηδὲν αὐτοῖς μάτην μηδὲ ἀνθρώποις εἶναι. γελοῖον δὲ καὶ ὅτι ἄγρια πολλὰ αὐτῶν μέμφεσϑαι γινομένων δ 10 1ὅ 20 95 80 10 1ὅ 20 25 II, 9—11. | 239 καὶ ἀνθρώπων ἀγρίων" εἰ δὲ μὴ πεπίστευκεν Qv- ϑοώποις, ἀλλὰ ἀπιστοῦντα ἀμύνεται, τί ϑαυμαστόν ἐστιν; 10. ἀλλ᾽ εἰ. ἄνϑρωποι ἄκοντές εἰσι κακοὶ καὶ τοιοῦτοι οὐχ ἑκόντες, οὔτ᾽ ἄν τις τοὺς ἀδικοῦντας αἰτιάσαιτο, οὔτε τοὺς πάσχοντας ὡς δι᾽ αὑτοὺς ταῦτα πάσχοντας. εἰ δὲ δὴ καὶ ἀνάγκη οὕτω κακοὺς γένε- σϑαι εἴτε ὑπὸ τῆς φορᾶς εἴτε τῆς ἀρχῆς διδούσης τὸ ἀκόλουϑον ἐντεῦϑεν, φυσικῶς οὕτως. εἰ δὲ δὴ ὁ λόγος αὐτός ἐστιν ὁ ποιῶν, πῶς οὐκ ἄδικα οὕτως; ἀλλὰ τὸ μὲν ἄκοντες, ὅτι ἁμαρτία ἀκούσιον" τοῦτο δὲ οὐκ ἀναιρεῖ τὸ αὐτοὺς τοὺς πράττοντας παρ᾽ αὑτῶν εἶναι, ἀλλ᾽ ὅτι αὐτοὶ ποιοῦσι, διὰ τοῦτο καὶ αὐτοὶ ἁμαρτάνουσιν" ἢ οὐδ᾽ ἂν ὅλως ἥμαρτον μὴ αὐτοὶ oí ποιοῦντες ὄντες. τὸ δὲ τῆς ἀνάγκης ovx ἔξωϑεν, ἀλλ᾽ ὅτι πάντως. τὸ δὲ τῆς φορᾶς οὐχ ὥστε μηδὲν ἐφ᾽ ἡμῖν εἶναι" καὶ γὰρ εἰ ἔξωϑεν τὸ πᾶν, οὕτως ἂν ἦν, ὡς αὐτοὶ ol ποιοῦντες ἐβούλοντο" ὥστε οὐκ ἂν αὐτοῖς ἐναντία ἐτίϑεντο ἄνϑρωποι οὐδ᾽ ἂν ἀσεβεῖς. εἰ ϑεοὶ ἐποίουν. νῦν δὲ παρ᾽ αὐτῶν τοῦτο. ἀρχῆς δὲ δοθείσης τὸ ἐφεξῆς περαΐέ--: νεται συμπαραλαμβανομένων εἰς τὴν ἀκολουϑέαν καὶ τῶν ὅσαι εἰσὶν ἀρχαί" ἀρχαὶ δὲ καὶ ἄνϑρωποι. κινοῦνται γοῦν πρὸς τὰ καλὰ iis φύσει καὶ ἀρχὴ αὕτη αὐτεξούσιος. 11. πότερα δὲ φυσικαῖς ἀνάγκαις οὕτως ἕκαστα καὶ ἀκολουϑίαις καὶ ὅπῃ δυνατὸν καλῶς; ἢ οὔ, ἀλλ᾽ ὃ λόγος ταῦτα πάντα ποιεῖ ἄρχων καὶ οὕτω βούλεται καὶ τὰ λεγόμενα κακὰ αὐτὸς κατὰ λόγον 80 ποιεῖ οὐ βουλόμενος πάντα ἀγαϑὰ εἶναι, ὥσπερ ἂν εἴ τις τεχνίτης οὐ πάντα τὰ ἐν τῷ (oo ὀφϑαλμοὺς ποιοῖ" οὕτως οὐδ᾽ ὁ λόγος πάντα ϑεοὺς εἰργάξετο, 240 Enn. Ill. ἀλλὰ τὰ μὲν ϑεούς, τὰ δὲ δαίμονας, δευτέραν φύσιν, . εἶτα ἀνθρώπους καὶ ξῷα ἐφεξῆς, οὐ φϑόνῳ, ἀλλὰ λόγῳ ποικιλέαν νοερὰν ἔχοντι. ἡμεῖς δέ, ὥσπερ οἵ ἄπειροι γραφικῆς τέχνης αἰτιῶνται, ὡς οὐ καλὰ τὰ χρώματα πανταχοῦ, ὁ δὲ ἄρα τὰ προσήκοντα ἀπέ- ὅ p.264 δωκὲν ἑκάστῳ τόπῳ᾽ ὰ εἶ τις δρᾶμα μέμφοιτο, ὅτι μὴ πάντες ἥρωες ἐν αὐτῷ, ἀλλὰ καὶ οἰκέτης καί τις ἄγροικος καὶ φαύλως φϑεγγόμενος" τὸ δὲ οὐ καλόν ἐστιν, εἴ τις τοὺς χείρους ἐξέλοι, καὶ ἐκ τούτων συμπληρούμενον. 10 12. εἰ μὲν οὖν αὐτὸς ὁ λόγος ἐναρμόσας ἑαυτὸν εἰς ὕλην ταῦτα εἰργάσατο τοῦτο ὧν οἷός ἔστιν, ἀνόμοιος τοῖς μέρεσιν, ἐκ τοῦ πρὸ αὐτοῦ τοῦτο Qv, καὶ τοῦτο τὸ γενόμενον οὕτω γενόμενον οὐκ ἂν δχοίη κάλλιον ἑαυτοῦ ἄλλο. ὁ δὲ λόγος ἐκ πάντων 15 ὁμοίων καὶ παραπλησίων οὐκ ἂν ἐγένετο, καὶ οὗτος ὁ τρόπος [ov] μεμπτὸς πάντα ὄντος κατὰ μέρος ἕκαστον ἄλλως. εἰ 0b ἔξω ἑαυτοῦ ἄλλα εἰσήγαγεν, οἷον ψυχάς, καὶ ἐβιάσατο παρὰ τὴν αὐτῶν φύσιν ἐναρμόσας τῷ ποιήματι πρὸς τὸ χεῖρον πολλάς, πῶς 20 ὀρϑῶς; ἀλλὰ φατέον καὶ τὰς ψυχὰς οἷον μέρη αὐτοῦ εἶναι καὶ μὴ χείρους ποιοῦντα ἐναρμόττειν, ἀλλ᾽ ὅπου προσῆκον αὐταῖς καταχωρίξειν κατ᾽ ἀξίαν. 18. ἐπεὶ οὐδ᾽ ἐκεῖνον ἀποβλητέον τὸν λόγον, ὃς οὐ πρὸς τὸ παρὸν ἑκάστοτέ φησι βλέπειν, ἀλλὰ 95 . πρὸς τὰς πρόσϑεν περιόδους καὶ αὖ τὸ μέλλον, ὥστε ἐκεῖϑεν τάττειν τὴν ἀξίαν καὶ μετατιϑέναι ἐκ δεσποτῶν τῶν πρόσϑεν δούλους ποιοῦντα, εἰ ἐγέ- vovro κακοὶ δεσπόται, καὶ ὅτι σύμφορον αὐτοῖς οὕτω, καὶ εἰ κακῶς ἐχρήσαντο πλούτῳ πένητας, 30 καὶ [ὅτι] ἀγαϑοῖς οὐκ ἀσύμφορον πένησιν εἶναι, καὶ φονεύσαντας ἀδίκως φονευϑῆναι ἀδίκως μὲν 10 15 20 26 80 II, 11— 14. 241 τῷ ποιήσαντι, αὐτῷ δὲ δικαίως τῷ παϑόντι, καὶ τὸν πεισόμενον συναγαγεῖν εἰς τὸ αὐτὸ τῷ ἐπιτη- δείῳ ποιῆσαι, ἃ παϑεῖν ἐχρῆν ἐκεῖνον. μὴ γὰρ δὴ κατὰ συντυχίαν δοῦλον μηδὲ αἰχμάλωτον ὡς ἔτυχε μηδὲ ὑβρισθῆναι εἰς σῶμα εἰκῇ, ἀλλὰ ἦν ποτε ταῦτα ποιήσας, ἃ νῦν ἐστι πάσχων καὶ μητέρα τις ἀνελὼν ὑπὸ παιδὸς ἀναιρεϑήσεται γενόμενος γυνή, καὶ βιασάμενος γυναῖκα [γυνὴ] ἔσται, ἵνα βιασϑῇ. ὅϑεν καὶ ϑεία φήμη ᾿ἀδράστεια' αὕτη γὰρ ἡ διά- ταξις ᾿“δράστεια ὄντως καὶ ὄντως Ζ4έκη καὶ σοφία ϑαυμαστή. τεκμαίρεσθαι δὲ δεῖ τοιαύτην τινὰ εἶναι τὴν τάξιν ἀεὶ τῶν ὅλων ἐκ τῶν ὁρωμένων ἐν τῷ παντί, ὡς εἰς ἅπαν χωρεῖ καὶ ὅ τι μικρότατον, καὶ ἡ τέχνη ϑαυμαστὴ οὐ μόνον ἐν τοῖς ϑείοις, ἀλλὰ καὶ ὧν üv τις ὑπενόησε καταφρονῆσαι ὡς μικρῶν τὴν πρόνοιαν" οἵα καὶ ἐν τοῖς τυχοῦσι ξῴοις ἡ ποικίλη ϑαυματουργία καὶ τὸ μέχρι τῶν φυτῶν ἐν καρποῖς καὶ ἔτι φύλλοις εὐειδὲς καὶ τὸ ῥᾷστα εὐαν- ϑὲς καὶ ῥαδινὸν καὶ ποικίλον, καὶ ὅτι οὐ πεποίηται ἅπαξ καὶ ἐπαύσατο, ἀλλ᾽ ἀεὶ ποιεῖται τῶν ὑπεράνω φερομένων κατὰ ταῦτα οὐχ ὡσαύτως. μετατίϑεταιτοί- vvv τὰ μετατιϑέμενα οὐκ εἰκῇ μετατυϑέμενα οὐδ᾽ ἄλλα σχήματα λαμβάνοντα, ἀλλ᾽ ὡς καλόν, καὶ ὡς πρέποι ἂν δυνάμεσι ϑείαις ποιεῖν. ποιεῖ γὰρ πᾶν τὸ ϑεῖον ὡς πέφυκε" πέφυκε δὲ κατὰ τὴν αὐτοῦ οὐσίαν" οὐσία δὲ αὐτοῦ, 7) τὸ καλὸν ἐν ταῖς ἐνεργείαις αὐτοῦ καὶ τὸ δίκαιον συνεκφέρει. εἰ γὰρ μὴ ἐκεῖ ταῦτα, ποῦ ἂν εἴη: 14, ἔχει τοίνυν ἡ διάταξις οὕτω κατὰ νοῦν, ὡς ἄνευ λογισμοῦ εἶναι, οὕτω δὲ εἷναι, ὡς, εἴ τις ἄριστα δύναιτο λογισμῷ χρῆῇσϑαι, ϑαυμάσαι, ὅτι μὴ ἂν ἄλλως εὗρε λογισμὸς ποιῆσαι, ὁποῖόν τι γινώσκεται καὶ ἐν ταῖς καϑ᾽ ἕκαστα φύσεσι γινόμενον εἰς ἀεὶ PLoTIN. 16 p. 265 242 Enn. III. νοερώτερον ἢ κατὰ λογισμοῦ διάταξιν. ἐφ᾽ éxactov μὲν οὖν τῶν γινομένων ἀεὶ γενῶν οὐκ ἔστιν αἰτιᾶ- ὄϑαι τὸν ποιοῦντα λόγον, εἴ τις μὴ ἀξιοῖ ἕκαστον οὕτω γεγονέναι χρῆναι. ὡς τὰ μὴ γεγονότα, ἀΐδια δέ, ἔν τε νοητοῖς ἔν τε αἰσϑητοῖς ἀεὶ τὰ αὐτὰ ὄντα, προσϑήκην αἰτῶν ἀγαϑοῦ πλείονα, ἀλλ᾽ οὐ τὸ δοϑὲν ἑκάστῳ εἶδος αὔταρκες ἡγούμενος, οἷον τῷδε, ὅτι μὴ κέρατα, οὐ σκοπούμενος, ὅτι ἀδύνατον ἦν λόγον μὴ οὐκ ἐπὶ πάντα ἐλθεῖν, ἀλλ᾽’ ὅτι ἔδει ἐν τῷ μείζονι τὰ ἐλάττω καὶ ἐν τῷ ὅλῳ τὰ μέρη καὶ οὐκ ἴσα δυνατὸν εἶναι" ἢ οὐκ ἂν ἦν μέρη. τὸ μὲν γὰρ ἄνω πᾶν πάντα, τὸ δὲ κάτω οὐ πάντα ἕκαστον. καὶ ἄνϑρωπος δὴ καϑ᾽ ὅσον μέρος ἕκαστος οὐ πᾶς. εἰ δέ που ἐν μέρεσί τισι καὶ ἄλλο τι, ὃ οὐ μέρος, τούτῳ κἀκεῖνο πᾶν. ὃ δὴ x«9' ἕκαστα ἡ τοῦτο οὐκ ἀπαιτητέος τέλειος εἶναι εἰς ἀρετῆς ἄκρον ἤδη γὰρ οὐκέτ᾽ ἂν μέρος. οὐ μὴν οὐδὲ τῷ ὅλῳ τὸ μέρος κοσμηϑὲν εἰς μείζονα ἀξίαν ἐφϑόνηται" καὶ γὰρ κάλλιον τὸ ὅλον ποιεῖ κοσμηϑὲν ἀξίᾳ μείζονι. καὶ γὰρ γίνεται τοιοῦτον ἀφομοιωϑὲν τῷ ὅλῳ καὶ οἷον συγχωρηϑὲν τοιοῦτον εἷναι καὶ συνταχϑὲν οὕτως, ἵνα καὶ κατὰ τὸν ἀνϑρώπον τόπον ἐκλάμπῃ τι ἐν αὐτῷ, οἷον καὶ κατὰ τὸν ϑεῖον οὐρανὸν τὰ ἄστρα, καὶ ἡ ἐντεῦϑεν ἀντίληψις οἷον ἀγάλματος μεγάλου καὶ καλοῦ [ἢ] εἴτε ἐμψύχου εἴτε καὶ τέχνῃ Ἡφαίστου γενομένου, [καὶ] ὦσι μὲν καὶ κατὰ τὸ πρόσωπον ἐπιστίλβοντες ἀστέρες καὶ ἐν τοῖς στήϑεσι δὲ ἄλλοι καὶ ἡ ἔμελλεν ἐπιτρέψειν ἄστρων ϑέσις κειμένων. 15. τὰ μὲν οὖν ἕκαστα αὐτὰ ἐφ᾽ ἑαυτῶν ϑεω- ρούμενα οὕτως ἡ συμπλοκὴ δὲ ἡ τούτων γεννη- ϑέντων καὶ ἀεὶ γεννωμένων ἔχοι ἂν. τὴν ἐπίστασιν 10 15 20 25 80 10 1ὅ 2 3 II, 14. 15. 243 xol ἀπορίαν κατά ve τὴν ἀλληλοφαγίαν τῶν ἄλλων ξώων καὶ τὰς ἀνθρώπων εἰς ἀλλήλους ἐπιϑέσεις, καὶ ὅτι πόλεμος ἀεὶ καὶ οὐ μήποτε παῦλαν οὐδ᾽ ἀνοχὴν λάβῃ, καὶ μάλιστα εἰ λόγος πεποίηκεν οὕτως ἔχειν, καὶ οὕτω λέγεται καλῶς ἔχειν. οὐ γὰρ ἔτι τοῖς οὕτω λέγουσιν ἐκεῖνος ὁ λόγος βοηϑεῖ, ὡς καλῶς κατὰ τὸ δυνατὸν ἔχει [καὶ] αἰτέα ὕλη οὕτως ἐχόν- τῶν, ὡς ἐλαττόνως ἔχειν, καὶ ὡς οὐ δυνατὸν τὰ κακὰ ἀπολέσϑαι, εἴπερ οὕτως ἐχρῆν ἔχειν, καὶ καλῶς οὕτω, καὶ οὐχ ἡ ὕλη παρελϑοῦσα κρατεῖ, ἀλλὰ παφήχϑη, ἵνα οὕτω, μᾶλλον δὲ ἢ καὶ αὐτὴ αἰτέᾳ λόγου οὕτως. ἀρχὴ οὖν λόγος καὶ πάντα λόγος καὶ τὰ γινόμενα κατ᾽ αὐτὸν καὶ συνταττόμενα ἐπὶ τῇ γενέσει πάντως οὕτως. τίς οὖν ἡ τοῦ πολέμου τοῦ ἀκηρύκτου ἐν ξῴοις καὶ ἐν ἀνθρώποις ἀνάγκη; ἢ ἀλληλοφαγίαι μὲν ἀναγκαῖαι, ἀμοιβαὶ ξῴων οὐσαιού δυναμένων, οὐδ᾽ εἴ τις μὴ κτιννύοι αὐτά, οὕτω μένειν εἰς ἀεί. εἰ δὲ ἐν ᾧ χρόνῳ δεῖ ἀπελϑεῖν οὕτως ἀπελθεῖν ἔδει, ὡς ἄλλοις γενέσϑαι χρείαν παρ᾽ 20 5 Φ αὐτῶν, τέ φϑονεῖν ἔδει; τί δ᾽ εἰ βρωθέντα ἄλλα ἐφύετο; οἷον εἰ ἐπὶ σκηνῆς τῶν ὑποκριτῶν ὃ πεφο-- νευμένος ἀλλαξάμενος τὸ σχῆμα ἀναλαβὼν πάλιν εἰσίοι. ἄλλο πρόσωπον, ἀλλ᾽ οὐ τέϑνηκεν ἀληϑῶς οὗτος. εἰ οὖν καὶ τὸ ἀποϑανεῖν ἀλλαγή ἐστι σώ- ματος. ὥσπερ ἐσθῆτος ἐκεῖ, ἢ καὶ παντελὴς ἀπό- ϑεσις σώματος, ὥσπερ ἐκεῖ ἔξοδος ἐκ τῆς σκηνῆς παντελὴς οὔποτε εἰς ὕστερον πάλιν ἥξοντος ἐνα- γωνίσασϑαι, τί ἂν δεινὸν εἴη ἡ τοιαύτη τῶν ξῴων εἰς ἄλληλα μεταβολὴ πολὺ βελτέων οὖσα τοῦ μηδὲ τὴν ἀρχὴν αὐτὰ γενέσϑαι; ἐκείνως μὲν γὰρ ἐρημία ξωῆς καὶ τῆς ἐν ἄλλῳ οὔσης ἀδυναμία: νῦν δὲ πολλὴ οὖσα ἐν τῷ παντὶ ξωὴ πάντα ποιεῖ καὶ 16 * p. 266 p. 267 244 Enn. III. ποικίλλει ἐν τῷ ξῆν καὶ οὐκ ἀνέχεται μὴ ποιοῦσαν ἀεὶ καλὰ καὶ εὐειδῆ ξῶντα παίγνια. ἀνθρώπων δὲ ἐπ’ ἀλλήλους ὅπλα ϑνητῶν ὄντων ἐν τάξει εὐσχή- uovu. μαχυμένων, οἷα ἐν πυρρίχαις παίζοντες ἐργά- ξονται, δηλοῦσι τάς τε ἀνθρωπίνας σπουδὰς ἁπάσας 5 παιδιὰς οὔσας τούς τε ϑανάτους μηνύουσιν οὐδὲν δεινὸν εἶναι, ἀποθνήσκειν δὲ ἐν πολέμοις καὶ ἐν μάχαις ὀλίγον προλαβόντας τοῦ γινομένου ἐν γήρᾳ ϑᾶττον ἀπιόντας καὶ πάλιν ἰόντας. εἰ δ᾽ ἀφαι- ροῖντο ξῶντες χρημάτων, γινώσκοιεν ἂν μηδὲ πρό- τερον αὑτῶν εἶναι καὶ τοῖς ἁρπάζουσιν αὐτοῖς γελοίαν εἶναι τὴν κτῆσιν ἀφαιρουμένων αὐτοὺς ἄλλων" ἐπεὶ καὶ τοῖς μὴ ἀφαιρεϑεῖσι χεῖρον yíve- ὄϑαι τῆς ἀφαιρέσεως τὴν κτῆσιν. ὥσπερ δὲ ἐπὶ τῶν ϑεάτρων ταῖς σκηναῖς. οὕτω χρὴ καὶ τοὺς φόνους ϑεᾶσϑαι καὶ πάντας ϑανάτους καὶ πόλεων ἁλώσεις καὶ ἁρπαγάς, μεταϑέσεις πάντα καὶ μετα- σχηματίδσεις καὶ ϑρήνων καὶ οἰμωγῶν ὑποκρίσδεις. καὶ γὰρ ἐνταῦϑα ἐπὶ τῶν ἐν τῷ βίῳ ἑκάστων οὐχ ἡ ἔνδον ψυχή, ἀλλ’ ἡ ἔξω ἀνθρώπου σκιὰ καὶ οἰμώξει καὶ ὀδύρεται καὶ πάντα ποιεῖ ἐν σκηνῇ τῇ ὅλῃ γῇ πολλαχοῦ σκηνὰς ποιησαμένων. τοιαῦτα . γὰρ ἔργα ἀϑϑρώπου τὰ κάτω καὶ τὰ ἔξω μόνα ξῆν εἰδότος καὶ ἐν δακρύοις καὶ σπουδαίοις ὅτι παίξων ἐστὶν ἠἡἠγνοηκότος. μόνῳ γὰρ τῷ σπουδαίῳ σπου- δαστέον ἐν σπουδαίοις τοῖς ἔργοις, ὁ δ᾽ ἄλλος ἄν- ϑρῶπος παίγνιον. σπουδάξεται δὲ καὶ τὰ παίγνια τοῖς σπουδάζειν οὐκ εἰδόσι καὶ αὐτοῖς οὖσι παιγνίοις. εἰ δέ τις συμπαίξων αὐτοῖς [σπουδαῖος] τὰ τοιαῦτα πάϑοι, ἴστω παραπεσὼν παίδων παιδιᾷ τὸ περὶ αὑτὸν ἀποϑέμενος πρόσωπον. εἰ δὲ δὴ καὶ παίζοι Σωκράτης, παίξει τῷ ἔξω Σωκράτει. δεῖ δὲ κἀκεῖνο ὡς 26 80 σι - 10 15 20 25 30 II, 15. 16. 245 ἐνθυμεῖσϑαι, ὡς οὐ δεῖ τεκμήρια τοῦ κακὰ εἶναι τὸ δακρύειν καὶ ϑρηνεῖν τέϑεσϑαι, ὅτι δὴ καὶ παῖδες ἐπὶ οὐ κακοῖς καὶ δακρύουσι καὶ ὀδύρονται. 16. ἀλλ᾽ εἰ καλῶς ταῦτα λέγεται, πῶς ἂν ἔτι πονηρία; ποῦ δ᾽ ἀδικία; ἁμαρτία δὲ ποῦ; πῶς γὰρ ἔστι καλῶς γινομένων ἁπάντων ἀδικεῖν ἢ ἁμαρτά- νεῖν τοὺς ποιοῦντας; κακοδαίμονες δὲ πῶς. εἰ μὴ ἁμαρτάνοιεν μηδ᾽ ἀδικοῖεν; πῶς δὲ τὰ μὲν κατὰ φύσιν, τὰ δὲ παρὰ φύσιν φήσομεν εἶναι τῶν γινο-- μένων, ἁπάντων τῶν δρωμένων κατὰ φύσιν ὄντων; πῶς δ᾽ ἂν καὶ πρὸς τὸ ϑεῖον ἀσέβειά τις εἴη τοι- οὕτου ὄντος τοῦ [ποιοῦντος καὶ τοῦ] ποιουμένου; οἷον εἴ τις ἐν δράματι λοιδορούμενον ποιητὴς ὑπο- κριτὴν ποιήσαιτο καὶ κατατρέχοντα τοῦ ποιητοῦ τοῦ δράματος. πάλιν οὖν σαφέστερον λέγωμεν τίς ὁ λόγος καὶ ὡς εἰκότως τοιοῦτός ἐστιν. ἔστι τοίνυν οὗτος ὃ λόγος --- τετολμήσϑω γάρ᾽ τάχα δ᾽ ἂν καὶ τύχοιμεν — ἔστι τοίνυν οὗτος οὐκ ἄκρατος νοῦς οὐδ᾽ αὐτονοῦς οὐδέ γε ψυχῆς καϑαρᾶς τὸ γένος, ἠρτημένος δὲ ἐκείνης καὶ οἷον ἔκλαμψις ἐξ ἀμφοῖν, νοῦ καὶ ψυχῆς καὶ ψυχῆς κατὰ νοῦν διακειμένης γεννησάντων τὸν λόγον τοῦτον ξωὴν λόγον τινὰ ἡσυχῇ ἔχουσαν. πᾶσα δὲ ξωὴ ἐνέργεια, καὶ ἡ φαύλη" ἐνέργεια δὲ οὐχ ὡς τὸ πῦρ ἐνεργεῖ, ἀλλ᾽ ἡ ἐνέργεια αὐτῆς, κἂν μὴ αἴσϑησίς τις παρῇ, κίνησίς τις οὐκ εἰκῇ. οἷς γοῦν ἂν παρῇ καὶ μετάσχῃ ὁπωσοῦν ὁτιοῦν, εὐϑὺς λελόγωται, τοῦτο δέ ἐστι μεμόρφωται, ὡς τῆς ἐνεργείας τῆς κατὰ τὴν ξωὴν μορφοῦν δυνα- μένης καὶ κινούσης οὕτως, ὡς μορφοῦν. ἡ τοίνυν ἐνέργεια αὐτῆς τεχνική, ὥσπερ ἂν ὁ ὀρχούμενος κινούμενος εἴη" ὁ γὰρ ὀρχηστὴς τῇ οὕτω τεχνικῇ ξωῇ ἔοικεν αὐτὸς καὶ ἡ τέχνη αὐτὸν κινεῖ καὶ οὕτω p. 268 246 Enn. III. κινεῖ. ὡς τῆς ξωῆς αὐτῆς τοιαύτης πως οὔσης. ταῦτα μὲν ovv εἰρήσϑω τοῦ οἵαν δεῖ καὶ τὴν ἡντι- νοῦν ξωὴν ἡγεῖσϑαι ἕνεκα. ἥκων τοίνυν οὗτος ὁ λόγος ἐκ νοῦ ἕνὸς καὶ ξωῆς μιᾶς πλήρους ὄντος ἑκατέρου οὐκ ἔστιν οὔτε ξωὴ μία οὔτε νοῦς τις εἷς οὔτε ἑκασταχοῦ πλήρης οὐδὲ διδοὺς ἑαυτὸν οἷς δίδωσιν ὅλον τε καὶ πάντα. ἀντιϑεὶς δὲ ἀλλήλοις τὰ μέρη καὶ ποιήσας ἐνδεᾶ πολέμου καὶ μάχης σύστασιν καὶ γένεσιν εἰργάσατο καὶ οὕτως ἐστὶν εἷς πᾶς, εἰ μὴ ἕν εἴη. γενόμενον γὰρ ἑαυτῷ τοῖς μέρεσι πολέμιον οὕτως ἕν ἐστι καὶ φίλον, ὥσπερ ἂν εἷς ὁ τοὺ δράματος ἔχων ἐν αὑτῷ πολλὰς μάχας. τὸ μὲν οὖν δρᾶμα τὰ μεμαχημένα οἷον εἰς μίαν ἁρμονίαν ἄγει σύμφωνον οἷον διήγησιν τὴν πᾶσαν τῶν μαχομένων ποιουμενον" ἐκεῖ δὲ ἐξ ἑνὸς λόγου ἡ τῶν διαστάτων μάχη ὥστε μᾶλλον ἄν τις τῇ ἁρμονίᾳ τῇ ἐκ μαχομένων εἰκάσειε καὶ ξητήσειε διὰ τί τὰ μαχόμενα ἐν τοῖς λόγοις. εἰ οὖν καὶ ἐνταῦϑα ὀξὺ καὶ βαρὺ ποιοῦσι λόγοι καὶ συνίασιν εἰς ἕν ὄντες ἁρμονίας λόγοι εἰς αὐτὴν τὴν ἁρμονίαν, ἄλλον λόγον usífova, ὄντες ἐλάττους αὐτοὶ καὶ μέρη, ὁρῶμεν δὲ καὶ ἐν τῷ παντὶ τὰ ἐναντία, οἷον λευ- κὸν μέλαν, ϑερμὸν ψυχρόν, καὶ δὴ πτερωτὸν ἄπτε- Qov, ὑπόπουν ἄπουν. λογικὸν ἄλογον, πάντα δὲ ξῴου évóg τοῦ σύμπαντος μέρη καὶ τὸ πᾶν ὁμολογεῖ ἑαυτῷ τῶν μερῶν πολλαχοῦ μαχομένων, κατὰ λόγον δὲ τὸ πᾶν, ἀνάγκη καὶ τὸν ἕνα τοῦτον λόγον ἐξ ἐναντίων λόγων εἶναι ἕνα τὴν σύστασιν αὐτῷ καὶ οἷον οὐσίαν τῆς τοιαύτης ἐναντιώσεως φερούσης. καὶ γὰρ εἰ μὴ πολὺς ἦν, οὐδ᾽ ἂν ἦν πᾶς, οὐδ᾽ ἂν λόγος" λόγος δὲ ὧν διάφορός τὲ πρὸς αὑτόν ἐστι καὶ ἡ μάλιστα διαφορὰ ἐναντίωσίς ἐστιν' ὥστε εἰ E 10 16 20 25 30 10 15 2 8 II, 16. 17. | 241 ἕτερον ὅλως, τὸ δὲ ἕτερον ποιεῖ, καὶ μάλιστα ἕτερον, ἀλλ᾽ οὐχ ἧττον ἕτερον ποιήσει" ὥστε ἄκρως ἕτερον ποιῶν καὶ τὰ ἐναντία ποιήσει ἐξ ἀνάγκης καὶ τέλειος ἔσται, οὐκ εἰ διάφορα μόνον, ἀλλ᾽ εἰ καὶ ἐναντία ποιεῖ εἶναι ἑαυτόν. 11. ὧν δὴ τοιοῦτος οἷος καὶ πάντως ποιεῖ, πολὺ μᾶλλον τὰ ποιούμενα ποιήσει ἐναντία, ὅσῳ καὶ διέστηκε μᾶλλον. καὶ ἧττον ἕν ὃ κόσμος ὁ αἰσϑη- τὸς ἢ ὁ λόγος αὐτοῦ, ὥστε καὶ πολὺς μᾶλλον καὶ ἡ ἐναντιότης μᾶλλον καὶ ἡ τοῦ ξῆν ἔφεσις μᾶλλον ἑκάστῳ καὶ ὁ ἔρως τοῦ εἰς ἕν μᾶλλον. φϑείρει δὲ καὶ τὰ ἐρῶντα τὰ ἐρώμενα πολλάκις εἰς τὸ αὐτῶν ἀγαϑὸν σπεύδοντα, ὅταν φϑαρτὰ 9, καὶ ἡ ἔφεσις δὲ τοῦ μέρους πρὸς τὸ ὅλον ἕλκει εἰς αὐτὸ ὃ δύνα- ται. οὕτως οὖν καὶ o[ ἀγαϑοὶ καὶ ol κακοί, ὥσπερ παρὰ τῆς αὐτῆς τέχνης ὀρχουμένου τὰ ἐναντία" καὶ αὐτοῦ τὸ μέν τι μέρος ἀγαϑόν, τὸ δὲ κακὸν φήσο- μὲν, καὶ οὕτω καλῶς ἔχειν. καίτοι οὐδὲ κακοὶ ἔτι. ἢ τὸ μὲν κακοὺς εἶναι οὐκ ἀναιρεῖται, ἀλλ᾽ ἢ μό- νον ὅτι μὴ παρ᾽ αὑτῶν τοιοῦτοι. ἀλλ᾽ ἴσως συγ-- “γνώμη τοῖς κακοῖς" εἰ μὴ καὶ τὸ τῆς συγγνώμης [^ e καὶ μὴ ὃ λόγος ποιεῖ" ποιεῖ δὲ ὁ λόγος μηδὲ συγ- γνώμονας ἐπὶ τοῖς τοιούτοις εἶναι. ἀλλ᾽ εἰ τὸ μὲν μέρος αὐτοῦ ἀγαϑὸς ἀνήρ, τὸ δὲ ἄλλο πο- νηρός, καὶ πλείω μέρη ὁ πονηρός, ὥσπερ ἐν δρά- μασι τὰ μὲν τάττει αὐτοῖς ὁ ποιητής, τοῖς δὲ χρῆ-- ται οὖσιν ἤδη" οὐ γὰρ αὐτὸς πρωταγωνιστὴν οὐδὲ δεύτερον οὐδὲ τρίτον ποιεῖ, ἀλλὰ διδοὺς ἑκάστῳ τοὺς προσήκοντας λόγους ἤδη ἀπέδωκεν ἑκάστῳ εἰς 0 τευάχϑαι δέον" οὕτω τοι καὶ ἔστι τόπος ἑκάστῳ ὁ μὲν τῷ ἀγαϑῷ, ὁ δὲ τῷ κακῷ πρέπων. ἑκάτερος οὖν κατὰ φύσιν καὶ κατὰ λόγον εἰς ἑκάτερον καὶ τὸν πρέ- p. 269 248 | Enn. III. ποντὰ χωρεῖ τὸν τόπον ἔχων, ὃν εἴλετο. εἶτα φϑέγγεται καὶ ποιεῖ ὁ μὲν ἀσεβεῖς λόγους καὶ ἔργα (ποιῶν), ὁ δὲ τὰ ἐναντία. ἦσαν γὰρ καὶ πρὸ τοῦ δράματος τοιοῦτοι οἵ ὑποκριταὶ διδόντες ἑαυτοὺς τῷ δράματι. ἐν μὲν οὖν τοῖς ἀνθρωπίνοις δράμα- σιν ὁ μὲν ποιητὴς ἔδωκε τοὺς λόγους, oí δὲ ἔχουσι παρ᾽ αὑτῶν καὶ ἐξ αὑτῶν τό τε καλῶς καὶ τὸ χα- κῶς ἕκαστος -- ἔστι γὰρ καὶ ἔργον αὐτοῖς μετὰ τὰς ῥήσεις τοῦ ποιητοῦ: ἐν δὲ τῷ ἀληϑεστέρῳ ποιήματι, ὅ τι μιμοῦνται κατὰ μέρος ἄνϑρωποι ποιητικὴν ἔχοντες φύσιν, ψυχὴ μὲν ὑποκρίνεται, ἃ δ᾽ ὑποκρίνεται λαβοῦσα παρὰ τοῦ ποιητοῦ, ὥσπερ οἱ τῇδε ὑποκριταὶ τὰ προσωπεῖα, τὴν ἐσθῆτα, τοὺς κροκωτοὺς καὶ τὰ ῥάκη, οὕτω καὶ ψυχὴ αὐτὴ τὰς τύχας οὐ λαβοῦσα εἰκῇ" κατὰ λόγον δὲ καὶ αὗται" καὶ ἐναρμοσαμένη ταύτας σύμφωνος γένεται καὶ συνέταξεν ἑαυτὴν τῷ δράματι καὶ τῷ λόγῳ παντί" εἶτα οἷον φϑέγγεται τὰς πράξεις καὶ τὰ ἄλλα, ὅσα ἂν ψυχὴ κατὰ τρόπον τὸν ἑαυτῆς ποιήσειεν, ὥσπερ τινὰ ὁδήν. καὶ ὡς ὁ φϑόγγος καὶ τὸ σχῆμα παρ᾽ αὑτοῦ καλὸν ἢ αἰσχρὸν καὶ ἢ κόσμον προσέϑηκεν, ὡς δόξειεν ἄν, εἰς τὸ ποίημα ἢ προσϑεὶς τὴν αὑτοῦ τῆς φωνῆς κάκην οὐκ ἐποίησε μὲν τὸ δρᾶμα ἕτερον ἢ οἷον ἦν, αὐτὸς δὲ ἀσχήμων ἐφάνη, ὁ δὲ ποιητὴς τοῦ δράματος ἀπέπεμψε κατ᾽ ἀξίαν ἀτιμάσας καὶ τοῦτο ἔργον ποιῶν ἀγαϑοῦ κριτοῦ, τὸν δὲ ἤγαγεν εἰς μείξους τιμὰς καί, εἰ ἔχοι, ἐπὶ τὰ καλλίω δρά- ματα, τὸν δὲ ἕτερον. εἴ που εἶχε χείρονα, τοῦτον τὸν τρόπον εἰσελθοῦσα εἰς τόδε τὸ πᾶν ποίημα καὶ μέρος ἑαυτὴν ποιησαμένη τοῦ δράματος εἰς ὑπό- κρισιν τὸ εὖ ἢ τὸ κακῶς εἰσενεγκαμένη παρ᾽ αὑτῆς καὶ ἐν τῇ εἰσόδῳ συνταχϑεῖσα καὶ τὰ ἄλλα πάντα 5 25 80 II, 17. | 249 χωρὶς ἑαυτῆς καὶ τῶν ἔργων αὑτῆς λαβοῦσα δίκας τὸ καὶ τιμὲς αὖ ἔχει. πρόσεστι δέ τι τοῖς ὑποκρι- ταῖς ἅτε ἐν μείζονι τόπῳ ἢ κατὰ σκηνῆς μέτρον ὑποχρινομένοις καὶ τοῦ ποιητοῦ παντὸς τούτου ὅ ποιοῦντος κυρίους καὶ δυνάμεως οὔσης μείξονος ἐπὶ πολλὰ ἐέναι εἴδη τόπων τιμὰς καὶ ἀτιμίας ὁρί- ξουσι τῷ συνεπιλαμβάνειν καὶ αὐτοὺς ταῖς τιμαῖς καὶ ἀτιμέαις ἁρμόξοντος ἑκάστου τόπου τοῖς ἤϑεσιν, ὡς συμφωνεῖν τῷ τοῦ παντὸς λόγῳ ἐναρμοξζομένου 10 κατὰ δίκην ἑκάστου τοῖς μέρεσι τοῖς δεξομένοις, ὥσπερ χορδῆς ἑκάστης εἰς τὸν οἰκεῖον καὶ προσή- κοντὰ τόπον ταττομένης κατὰ λόγον τὸν τοῦ φϑέγγεσϑαι, ὁποῖόν ἐστιν αὐτῇ τὸ τῆς δυνάμεως p.210 εἰς τοῦτο. καὶ γὰρ ἐν τῷ ὅλῳ τὸ πρέπον καὶ τὸ 15 καλόν, εἰ ἕκαστος οὗ δεῖ τετάξεται φϑεγγόμενος κακὰ ἐν τῷ σκότῳ καὶ τῷ ταρτάρῳ᾽ ἐνταῦϑα γὰρ καλὸν τὸ οὕτω φϑέγγεσθαι" καὶ τὸ ὅλον τοῦτο καλὸν οὐκ, εἰ λέϑος εἴη ἕκαστος, ἀλλ᾽ εἰ τὸν φϑόγγον τὸν αὑτοῦ εἰσφερόμενος συντελοὶ εἰς μίαν ο0 &guovíav ξωὴν καὶ αὐτὸς φωνῶν. ἐλάττω δὲ καὶ χείρω καὶ ἀτελεστέραν: ὥσπερ οὐδὲ ἐν σύριγγι φωνὴ μέα, ἀλλὰ καὶ ἐλάττων τις οὖσα καὶ ἀμυδρὰ πρὸς ἁρμονίαν τῆς πάσης σύριγγος συντελεῖ, ὅτι μεμέρισται ἡ ἁρμονία εἰς οὐκ ἴσα μέρη καὶ ἄνισοι o5 μὲν of φϑόγγοι πάντες. ὁ δὲ τέλειος εἷς ἐκ πάν- . τῶν, καὶ δὴ καὶ ὁ λόγος ὃ πᾶς εἷς, μεμέρισται δὲ οὐκ εἰς ἴσα" ὅϑεν καὶ τοῦ παντὸς διάφοροι τόποι, βελτίους καὶ χείρους, καὶ ψυχαὶ οὐκ ἴσαι ἐναρμότ- τουσιν οὕτω τοῖς οὐκ ἴσοις καὶ οὕτω καὶ ἐνταῦϑα 80 συμβαίνει καὶ τοὺς τόπους ἀνομοίους καὶ τὰς ψυ- χὰς οὐ τὰς αὐτάς, ἀλλ᾽ ἀνίσους οὔσας καὶ ἀνομοίους τοὺς τρόπους ἐχούσας, οἷον κατὰ σύριγγος ἤ τινος p.271 2500 Enn. III. ἄλλου ὀργάνου ἀνομοιότητας, ἐν τόποις τὲ πρὸς ἀλλήλας διαφέρουσιν εἶναι [καὶ] καϑ᾽ ἕκαστον τό- πον τὰ αὑτῶν συμφώνως καὶ τοῖς τόποις καὶ τῷ ὅλῳ φϑεγγομένας. καὶ τὸ κακῶς αὐταῖς ἐν καλῷ κατὰ τὸ πᾶν κείδεται καὶ τὸ παρὰ φύσιν τῷ παντὶ κατὰ φύσιν καὶ οὐδὲν ἧττον φϑόγγος ἐλάττων. ἀλλ᾽ οὐ χεῖρον πεποίηκε τὸ ὅλον οὕτω φϑεγγομένη, ὥσπερ οὐδὲ ὁ δήμιος πονηρὸς ὧν χείρω πεποίηκε τὴν εὐνομουμένην πόλιν, εἰ δεῖ καὶ ἄλλῃ χρῇσϑαι εἰκόνι. δεῖ γὰρ καὶ τούτου ἐν πόλει, (δεῖ δὲ καὶ ἀνθρώπου τοιούτου πολλάκις.) καὶ καλῶς καὶ οὗτος κεῖται. ᾿ 18. χείρους δὲ καὶ βελτίους ψυχαὶ αἱ μὲν καὶ δι’ ἄλλας αἰτίας, αἴ δὲ οἷον ἐξ ἀρχῆς οὐ πᾶσαι ἴσαι" ἀνὰ λόγον γὰρ καὶ αὗται τῷ λόγῳ μέρη οὐκ ἴσα, ἐπείπερ διέστησαν. χρὴ δὲ ἐνθυμεῖσϑαι καὶ τὰ δεύτερα καὶ τὰ τρίτα καὶ τὸ μὴ τοῖς αὐτοῖς ἐνεργεῖν ἀεὶ μέρεσι ψυχήν. ἀλλὰ πάλιν αὖ καὶ ὧδε λεκτέον᾽ πολλὰ γὰρ ἐπιποθεῖ εἰς σαφήνειαν ὁ λόγος. μὴ γὰρ οὐδὲν δεῖ ἐπεισάγειν τοιούτους ὑποκριτάς, οἵ ἄλλο τι φϑέγξονται ἢ τὰ τοῦ ποιητοῦ, ὥσπερ ἀτελοῦς παρ᾽ αὐτοῦ τοῦ δράματος ὄντος αὐτοὶ ἀποπληροῦντες τὸ ἐλλεῖπον καὶ τοῦ ποιήσαν- τος διὰ μέσου κενοὺς ποιήσαντος τόπους, ὡς τῶν ὑποχριτῶν οὐχ ὑποκριτῶν ἐσομένων, ἀλλὰ μέρους τοῦ ποιητοῦ, καὶ προειδότος ἃ φϑέγξονται, ἵν᾽ οὕτω τὰ λοιπὰ συνείρειν καὶ τὰ ἐφεξῆς οἷός τε ἡ. καὶ γὰρ τὰ ἐφεξῆς ἐν τῷ παντὶ καὶ [τὰ] ἑπόμενα τοῖς κακοῖς τῶν ἔργων λόγοι καὶ κατὰ λόγον" οἷον ἐκ μοιχείας καὶ αἰχμαλώτου ἀγωγῆς παῖδες κατὰ φύσιν βελτέους καὶ ἄνδρες, εἰ τύχοι, καὶ πόλεις ἄλλαι ἀμείνους τῶν πεπορϑημένων ὑπὸ ἀνδρῶν πονηρῶν. 25 30 10 15 II, 17. 18. III, 1. 251 εἰ οὖν ἄτοπος ἡ εἰσαγωγὴ τῶν ψυχῶν, αἵ δὴ τὰ πονηρά, αἷ δὲ τὰ χρηστὰ ἐργάσονται --- ἀποστερή- σομεν γὰρ τὸν λόγον καὶ τῶν χρηστῶν ἀφαιροῦν- τες αὐτοῦ τὰ πονηρά — τί κωλύει καὶ τὰ τῶν ὑποκριτῶν ἔργα μέρη ποιεῖν, ὥσπερ τοῦ δράματος ἐκεῖ, οὕτω καὶ τοῦ ἐν τῷ παντὶ λόγου, καὶ ἐνταῦϑα καὶ τὸ καλῶς καὶ τὸ ἐναντίον. ὥστε εἰς ἕκαστον τῶν ὑποκριτῶν οὕτω παρ᾽ αὐτοῦ τοῦ λόγου, ὅσῳ τελειότερον τοῦτο τὸ δρᾶμα καὶ πάντα παρ᾽ αὐτοῦ. ἀλλὰ τὸ κακὸν ποιῆσαι ἵνα τί; καὶ αἱ ψυχαὶ δὲ οὐδὲν ἔτι ἐν τῷ παντὶ αἷ ϑειότεραι, ἀλλὰ μέρη λόγου πᾶσαι" καὶ ἢ οἵ λόγοι πάντες ψυχαί, ἢ διὰ τί οἵ μὲν ψυχαί, οἱ δὲ λόγοι μόνον [τοῦ] παντὸς ψυχῆς τινος ὄντος: 1. IIEPI ΠΡΟΝΌΙΑΣ AETTEPON. 1. Τί τοίνυν δοκεῖ περὶ τούτων; ἢ καὶ τὰ πο- νηρὰ καὶ τὰ χρηστὰ λόγος περιείληφεν ὁ πᾶς, οὗ μέρη καὶ ταῦτα οὐ γὰρ ὃ πᾶς λόγος γεννᾷ ταῦτα, ἀλλ᾽ ὁ πᾶς ἐστι μετὰ τούτων. ψυχῆς γάρ τινος πάσης ἐνέργεια oí λόγοι, τῶν δὲ μερῶν τὰ μέρη᾽ 90 μιᾶς δὲ διάφορα ἐχούσης μέρη ἀνὰ λόγον καὶ oí λόγοι, ὥστε καὶ τὰ ἔργα ἔσχατα ὄντα γεννήματα. σύμφωνοι δὲ ot vs ψυχαὶ πρὸς ἀλλήλας τά τε ἔργα" σύμφωνα δὲ οὕτως, ὡς ἕν ἐξ αὐτῶν, καὶ εἰ ἐξ ἐναντίων. ἐκ γὰρ ἕνός τινος ὁρμηϑέντα πάντα 95 εἰς ἕν συνέρχεται φύσεως ἀνάγκῃ, ὥστε καὶ διά- φορὰ ἐκφύντα καὶ ἐναντία γενόμενα τῷ ἐξ ἑνὸς εἶναι συνέλκεται ὅμως εἰς σύνταξιν μίαν. ὥσπερ 252 Enn. III. γὰρ καὶ ἐφ᾽ ἑκάστων ξῴων᾽ [olov] ἕν ἵππων γένος, p.272 κἂν μάχωνται κἂν δάκνωσιν ἀλλήλους κἂν φιλο-- νεικῶσι κἂν ξήλῳ ϑυμῶνται, καὶ τὰ ἄλλα καϑ᾽ ἕν γένη ὡσαύτως" καὶ δὴ οὕτω καὶ ἀνθρώπους ϑετέον. συναπτέον τοίνυν αὖ πάλιν πάντα τὰ εἴδη ταῦτα 5 εἰς ἕν τὸ ξώων γένος" εἶτα καὶ τὰ μὴ ξῷα κατ᾽ εἴδη αὖ εἶτα εἰς ἕν τὸ μὴ ξῷον" εἶτα ὁμοῦ, εἰ βούλει, εἰς τὸ εἶναι" εἶτα εἰς τὸ παρέχον τὸ εἶναι. καὶ πάλιν ἐπὶ τούτῳ ἐκδήσας κατάβαινε διαιρῶν καὶ σκιδνάμενον τὸ ἕν ὁρῶν τῷ ἐπὶ πάντα φϑάνειν 10 καὶ ὁμοῦ περιλαμβάνειν ἐν συντάξει ui ,- ὡς δια- κεκριμένον ἕν εἶναι ξῷον πολὺ ἑκάστου πράττοντος τῶν ἐν αὐτῷ τὸ κατὰ φύσιν τὴν ἑαυτοῦ ἐν αὐτῷ τῷ ὅλῳ ὅμως ὄντος, οἷον πυρὸς μὲν καίοντος, ἴπ- που [δὲ] τὰ ἵππου ἔργα: ἄνϑρωποι δὲ τὰ αὑτῶν 15 ἕκαστοι qj πεφύκασι καὶ διάφορα οἵ διάφοροι. καὶ ἕπεται κατὰ τὰς φύσεις καὶ τὰ ἔργα καὶ τῷ ξῆν τὸ εὖ xal τὸ κακῶς. 2. αἵ δὲ συντυχίαι οὐ κύριαι τοῦ εὖ, ἀκολου- ϑοῦσι δὲ καὶ αὗται συμφώνως τοῖς πρὸ αὐτῶν καὶ 90 ἴασιν ἀκολουθίᾳ ἐμπλακεῖσαι. συμπλέκει δὲ πάντα τὸ ἡγούμενον συμφερομένων τῶν ἐφ᾽ ἑκάτερα κατὰ φύσιν, οἷον ἐν στρατηγίαις ἡγουμένου μὲν τοῦ στρατηγοῦ, συμπνεόντων δὲ τῶν συντεταγμένων. ἐτάχϑη δὲ τὸ πᾶν προνοίᾳ στρατηγικῇ ὁρωώσῃ καὶ o5 τὰς πράξεις καὶ τὰ πάϑη καὶ ἃ δεῖ παρεῖναι, σιτία. καὶ ποτὰ καὶ δὴ καὶ ὅπλα πάντα καὶ μηχανήματα, καὶ ὅσα ἐξ αὐτῶν συμπλεκομένων προεώραται, ἵνα τὸ ἐκ τούτων συμβαῖνον ἔχῃ χώραν τοῦ τεϑῆναι εὖ, καὶ ἐλήλυϑε πάντα τρόπον τινὰ εὐμήχανον 80 παρὰ τοῦ στρατηγοῦ, καίτοι ἔξωϑεν ἦν ὅσα ἔμελλον δράσειν οἱ ἐναντίοι οὐδὲ οἷόν τε ἦν κἀκείνου III, 1—3. 253 ἄρχειν τοῦ στρατοπέδου. εἰ δὲ δὴ ὁ μέγας ἡγεμὼν εἴη, ὑφ᾽ à πάντα, τί ἂν ἀσύντακτον, τί δὲ οὐκ ἂν συνηρμοσμένον εἴῃ; 9. καὶ γὰρ εἰ ἐγὼ κύριος τοῦ τάδε ἐλέσϑαι ἢ ὅ τάδε, ἀλλὰ αἱρέσει συντέτακται, ὅτι μὴ ἐπεισόδιον τὸ σὸν τῷ παντί, ἀλλ᾽ ἠρίϑμησαι ὁ τοιόσδε. ἀλλὰ πόϑεν ὁ τοιόσδε; ἔστι δὲ δύο, ἃ ὁ λόγος ξητεῖ, τὸ μέν, εἰ ἐπὶ τὸν ποιήσαντα, εἴ τις ἐστίν, ἀνενεγκεῖν δεῖ τοῦ ποιοῦ τοῦ ἐν τοῖς ἤϑεσιν ἑκάστου τὴν 10 αἰτέαν, ἢ ἐπὶ τὸ γενόμενον αὐτό, ἢ ὅλως οὐκ αἰτι- ατέον, ὥσπερ οὐδὲ ἐπὶ φυτῶν γενέσεως, ὅτι μὴ αἰσϑάνεται, ἢ ἐπὶ ξῴων τῶν ἄλλων, ὅτι μὴ ὡς ἄνθρωποι ἔχουσι' ταὐτὸν γὰρ τοῦτο τῷ διὰ τί ἄνθρωποι οὐχ ὅπερ ϑεοί. διὰ τί γὰρ ἐνταῦϑα 16 οὔτε αὐτὰ οὔτε τὸν ποιήσαντα εὐλόγως αἰτιώμεϑα, ἐπὶ δὲ ἀνθρώπων, ὅτι μὴ κρεῖττον ἢ τοῦτο; εἰ μὲν γάρ, ὅτι ἐδύνατο τοῦτο κάλλιον εἶναι, εἰ μὲν παρ᾽ αὑτοῦ προστιϑέντος τι εἰς τὸ κρεῖττον, αὖ-- τὸς αἴτιος ἑαυτῷ ὁ μὴ ποιήσας" εἰ δὲ μὴ παρ᾽ 80 αὑτοῦ, ἀλλ᾽ ἔδει ἔξωϑεν προσεῖναι παρὰ τοῦ ysv- νητοῦ, ἄτοπος ὁ τὸ πλέον ἀπαιτῶν τοῦ δοϑέντος, ὥσπερ εἰ καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ξῴων ἀπαιτοῖ καὶ τῶν φυτῶν. δεῖ γὰρ οὐ ζητεῖν, εἰ ἔλαττον ἄλλου, ἀλλ᾽ εἰ ὡς αὐτὸ αὐτάρκως᾽ οὐ γὰρ πάντα ἴσα ἔδει. 25 ἄρ᾽ οὖν μετρήσαντος αὐτοῦ προαιρέσει τοῦ μὴ δεῖν πάντα ἴσα; οὐδαμῶς" ἀλλ᾽ οὕτω κατὰ φύσιν εἶχε γενέσϑαι. ἀκόλουθος γὰρ οὗτος ὁ λόγος ψυχῇ ἄλλῃ, ἀκόλουθος δὲ ψυχὴ αὕτη νῷ, νοῦς δὲ οὐ τούτων τι ἕν, ἀλλὰ πάντα' τὰ δὲ πάντα πολλά’ 80 πολλὰ δὲ ὄντα καὶ οὐ ταὐτὰ τὰ μὲν πρῶτα, τὰ δὲ δεύτερα, τὰ δὲ ἐφεξῆς καὶ τῇ ἀξίᾳ ἔμελλεν εἶναι. καὶ τοίνυν καὶ τὰ γενόμενα ξῷα οὐ ψυχαὶ μόνον, p.213 254 Enn. 11. ἀλλὰ ψυχῶν ἐλαττώσεις, οἷον ἐξιτήλων ἤδη προ- ἰόντων. ὁ γὰρ τοῦ ξῴου λόγος, κἂν ἔμψυχος ἢ, ἑτέρα ψυχή. οὐκ ἐκείνη, ἀφ᾽ ἧς ὁ λόγος, καὶ ὃ σύμπας οὗτος ἐλάττων δὴ γίνεται σπεύδων εἰς ὕλην καὶ τὸ γενόμενον ἐξ αὐτοῦ ἐνδεέστερον. σκό- zt, δὴ ὅσον ἀφέστηκε τὸ γενόμενον καὶ ὅμως ἐστὶ ϑαῦμα. οὐ τοίνυν, εἰ τοιοῦτον τὸ γενόμενον, καὶ τὸ πρὸ αὐτοῦ τοιοῦτον᾽ ἔστι γὰρ παντὸς κρεῖττον τοῦ γενομένον καὶ ἔξω αἰτίας καὶ μᾶλλον ϑαυ- μάσαι. ὅτι ἔδωκέ τι μεϑ’ αὑτὸ καὶ τὰ ἴχνη αὐτοῦ τοιαῦτα. εἰ δὲ δὴ καὶ πλέον ἔδωκεν ἢ ὅσον ἔχουσι χκτήσασϑαι, ἔτι μᾶλλον ἀποδεκτέον' ὥστε κινδυνεύειν τὴν αἰτίαν ἐπὶ τοὺς γενομένους ἐέναι, τὸ δὲ τῆς προνοίας μειξόνως ἔχειν. 4, ἁπλοῦ μὲν γὰρ ὄντος τοῦ ἀνθρώπου — λέγω δὲ ἁπλοῦ ὡς τοῦτο ὃ πεποίηται μόνον ὄντος καὶ κατὰ ταὐτὰ ποιοῦντος καὶ πάσχοντος --- ἀπῆν [ἂν] αἰτία ἡ κατὰ τὴν ἐπιτίμησιν, ὥσπερ ἐπὶ τῶν ξώων τῶν ἄλλων. νῦν δὲ ἄνθρωπος μόνον ἐν ψόγῳ ὁ κακὸς καὶ τοῦτο ἴσως εὐλόγως. οὐ γὰρ μόνον ὃ πεποίηταί ἐστιν, ἀλλ᾽ ἔχει ἀρχὴν ἄλλην ἐλευϑέραν οὐκ ἔξω τῆς προνοίας οὖσαν οὐδὲ τοῦ λόγου τοῦ ὅλου. οὐ γὰρ ἀπήρτηται ἐκεῖνα τούτων, ἀλλ᾽ ἐπι- λάμπει τὰ κρείττω τοῖς χείροσι καὶ ἡ τελεία πρόνοια τοῦτο" καὶ λόγος ὁ μὲν ποιητικός, ὁ δὲ συνάπτων τὰ κρείττω τοῖς γενομένοις, κἀκεῖνα πρόνοια ἡ ἄνωϑεν, ἡ δὲ ἀπὸ τῆς ἄνω, ὁ ἕτερος λόγος συνημ- μένος ἐκείνῳ, καὶ γίνεται ἐξ ἀμφοῖν πᾶν πλέγμα καὶ πρόνοια ἡ πᾶσα. ἀρχὴν μὲν οὖν ἔχουσιν ἄλλην ἄνθρωποι, οὐ πάντες δὲ πᾶσιν οἷς ἔχουσι χρῶνται, ἀλλ᾽ οἱ μὲν τῇ ἑτέρᾳ, οἵ δὲ τῇ ἑτέρᾳ ἢ ταῖς ἑτέραις ταῖς χείροσιχρῶνται. πάρεισι δὲ κἀκεῖναι ovx ἐνεργοῦσαι εἰς 5 10 20 30 1 1 2 2 ϑ III, 8. 4. 255 αὐτούς, οὔτοι y5 αὐταὶ ἀργοῦσαι'" πράττει γὰρ ἕκαστον τὸ ἑαυτοῦ. ἀλλ᾽ εἰς τούτους οὐκ ἕνερ- 0 ὅ 0 ὅ e γοῦσιν αἰτίᾳ τίνος, εἴποι τις ἄν, παροῦσαι; ἢ οὐ πάρεισι. καίτο: πάντη φαμὲν παρεῖναι καὶ οὐδὲν ἔρημον. ἢ οὐ τούτοις, ἐν οἷς μὴ εἰς αὐτοὺς ἐνερ- γεῖ. διὰ τί οὖν οὐχ ἐνεργεῖ εἰς πάντας, εἴπερ μέρη καὶ ταῦτα αὐτῶν; λέγω δὲ τὴν ἀρχὴν τὴν τοιαύτην. ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἄλλων ξῴων οὐκ αὐτῶν ἡ ἀρχὴ αὕτη, ἐπὶ δὲ ἀνθρώπων οὐκ ἐπὶ πάντων. ἄρ᾽ οὖν οὐκ ἐπὶ πάντων οὐ μόνον ἥδε; ἀλλὰ διὰ τί οὐ μόνη; ἐφ’ ὧν δὲ μόνη καὶ κατὰ ταύτην τὸ ξῆν, τὰ δ᾽ ἄλλα ὅσον ἀνάγκη. sits γὰρ ἡ σύστα- σις τοιαύτη, ὡς οἷον εἰς ϑολερὸν ἐμβάλλειν, εἴτε ἐπιϑυμίαι κρατοῦσιν, ὅμως ἀνάγκη λέγειν ἐν τῷ ὑποκειμένῳ τὸ αἴτιον εἶναι. ἀλλὰ πρῶτον μὲν δόξει οὐκέτι ἐν τῷ λόγῳ, ἀλλὰ μᾶλλον ἐν τῇ ὕλῃ, καὶ ἡ ὕλη, οὐχ ὁ λόγος κρατήσει, εἶτα τὸ ὑποκεί- μένον ὡς πέπλασται, ἢ τὸ ὑποκείμενον τῇ ἀρχῇ ὁ λόγος ἐστὶ καὶ τὸ ἐκ τοῦ λόγον γενόμενον καὶ ὃν κατὰ τὸν λόγον᾽ ὥστε οὐχ ἡ ὕλη κρατήσει, εἶτα ἡ πλάσις. καὶ τὸ τοιόνδε εἶναι ἐπὶ τὴν προτέραν βιοτὴν [ἂν] ἀνάγοι τις, οἷον γινομένου ἐκ τῶν προ-- τέρων ἀμυδροῦ ὡς πρὸς τὸν πρὸ αὐτοῦ τοῦ λόγου" οἷον ψυχῆς ἀσϑενεστέρας γενομένης, ὕστερον δὲ καὶ ἐκλάμψει. καὶ ὁ λόγος δὲ λεγέσϑω ἔχειν καὶ τὸν λόγον αὖ ἐν αὑτῷ τῆς ὕλης, ἣν αὑτῷ ἐργάσεται ποιώσας x«9' αὑτὸν τὴν ὕλην ἢ σύμφωνον εὑρών. οὐ γὰρ ὁ τοῦ βοὸς λόγος im! ἄλλης ἢ βοὸς ὕλης" ὅϑεν καὶ εἰς τὰ ἄλλα tod φησιν εἰσκρίνεσϑαι οἷον ἄλλης τῆς ψυχῆς γενομένης καὶ ἑτεροιωϑέντος τοῦ λόγου. ἵνα γένηται ψυχὴ βοός, 1) πρότερον ἦν ἄν- ϑρωπος" ὥστε κατὰ δίκην ὁ χείρων. ἀλλ᾽ ἐξ ἀρ- p.274 p. 275 956 Enn. Ill. χῆς διὰ ví ὃ χείρων ἐγένετο xal πῶς ἐσφάλη; [ἢ] πολλάκις εἴρηται ὡς οὐ πρῶτα πάντα, ἀλλ᾽ ὅσα δεύτερα καὶ τρίτα ἐλάττω τὴν φύσιν τῶν πρὸ αὖ- τῶν ἔχει, καὶ σμικρὰ ῥοπὴ ἀρκεῖ εἰς ἔκβασιν τοῦ ὀρϑοῦ. καὶ ἡ συμπλοκὴ δὲ ἡ πρὸς ἄλλο ἄλλου ὥσπερ τις σύγκρασίς ἐστιν ἑτέρου ἐξ ἀμφοῖν ysvo- μένου, καὶ οὐκ ὄντος ἠλάττωσεν, ἀλλὰ ἐγένετο ἐξ ἀρχῆς ἔλαττον τὸ ἔλαττον, καὶ ἔστιν ὃ ἐγένετο κατὰ φύσιν τὴν αὑτοῦ ἔλαττον, καί, εἰ τὸ ἀκόλουϑον πάσχει, πάσχει τὸ κατ᾽ ἀξίαν. καὶ sig τὰ προ- βεβιωμένα δὲ ἀναπέμπειν δεῖ τὸν λογισμὸν ὡς κἀκεῖϑεν ἠρτημένων τῶν ἐφεξῆς. D. γίνεται τοίνυν ἡ πρόνοια ἐξ ἀρχῆς εἰς τέλος κατιοῦσα ἄνωϑεν οὐκ ἴση οἷον κατ᾽ ἀριϑμόν, ἀλλὰ κατὰ ἀναλογίαν ἄλλη ἐν ἄλλῳ τόπῳ, ὥσπερ ἐπὶ ξῴου ἑνὸς εἰς ἔσχατον ἐξ ἀρχῆς ἠρτημένου ἑκάστου τὸ οἰκεῖον ἔχοντος, τοῦ μὲν βελτίονος τὸ βέλτιον τῆς ἐνεργείας, τοῦ δὲ πρὸς τὸ κάτω ἤδη, ἐνεργοῦν- τός τε αὐτοῦ καὶ πάσχοντος τὰ ὅσα αὐτῷ οἰκεῖα παϑήματα πρὸς αὐτό τε καὶ πρὸς τὴν σύνταξιν τὴν πρὸς ἄλλο. καὶ δὴ καὶ οὑτωσὶ πληγέντα οὕτως ἐφθέγξατο τὰ φωνήεντα, τὰ δὲ σιωπῇ πάσχει καὶ κινεῖται τὰ ἀκόλουθα, καὶ ἐκ τῶν φϑόγγων ἁπάν- τῶν καὶ ἐκ τῶν παϑημάτων καὶ ἐνεργημάτων μία 10 2€ τοῦ ξῴου olov φωνὴ καὶ ξωὴ καὶ βίος. καὶ γὰρ 95 καὶ τὰ μόρια διάφορα ὄντα καὶ διάφορον τὴν ἐνέρ-- γειαν ἔχοντα ἄλλο γὰρ ποιοῦσι πόδες, ὀφϑαλμοὶ δ᾽ ἄλλο, διάνοια δὲ ἄλλο καὶ νοῦς ἄλλο. ὃν δὲ ἐκ πάντων καὶ πρόνοια μία᾽ εἱμαρμένη δὲ ἀπὸ τοῦ χείρονος ἀρξαμένη, τὸ δὲ ὑπεράνω πρόνοια μόνον. τὰ μὲν γὰρ ἐν τῷ κόσμῳ τῷ νοητῷ πάντα λόγος καὶ ὑπὲρ λόγον’ νοῦς γὰρ καὶ ψυχὴ καϑαρά τὸ 80 1 e 15 20 2b 80 III, 4. 5. 251 ὃὲ ἐντεῦϑεν ἤδη ὅσον μὲν ἔρχεται ἐκεῖθεν πρόνοια καὶ ὅσον ἐν ψυχῇ καϑαρᾷ καὶ ὅσον ἐντεῦϑεν εἰς τὰ ξῷα. ἔρχεται δὲ μεριξόμενος ὁ λόγος οὐχ lGa: ὅϑεν οὐδὲ ἴσα ποιεῖ, ὥσπερ καὶ ἐν too ἑκάστῳ. τὸ δὲ ἐντεῦϑεν ἤδη ἀκόλουϑα μὲν τὰ δρώμενα καὶ προνοίᾳ ἑπόμενα, el τις δρῴη ϑεοῖς φίλα: ἦν γὰρ ϑεοφιλὴς ὁ λόγος ὁ προνοίας. συνείρεται μὲν οὖν καὶ τὰ τοιαῦτα τῶν ἔργων, πεποίηται δὲ οὐ προ- νοίᾳ, ἀλλὰ γενόμενα ἢ παρὰ ἀνθρώπων ἢ παρὰ ὁτουοῦν ἢ ξῴου ἢ ἀψύχου (τὰ γενόμενα), εἶ τι ἐφεξῆς τούτοις χρηστόν, πάλιν κατείληπται προνοίᾳ, ὡς πανταχοῦ ἀρετὴν κρατεῖν καὶ μετατιϑεμένων καὶ διορϑώσεως τυγχανόντων τῶν ἡμαρτημένων, οἷον [εἴ] ἐν ἑνὶ σώματι ὑγιείας δοϑείσης κατὰ πρόνοιαν τοῦ ξῴου γενομένης τομῆς ἢ ὅλως τραύματος πάλιν ἐφεξῆς ὁ λόγος ὁ διοικῶν συνάπτοι καὶ συνάγοι καὶ (gro καὶ διορϑοῖτο τὸ πονῆσαν. ὥστε τὰ κακὰ ἑπόμενα εἶναι, ἐξ ἀνάγκης δέ" καὶ γὰρ παρ᾽ ἡμῶν κατ᾽ αἰτίας οὐχ ὑπὸ τῆς προνοίας ἠναγκασμένων, ἀλλ᾽ ἐξ αὐτῶν συναψάντων μὲν τὸϊς τῆς προνοίας καὶ ἀπὸ προνοίας ἔργοις, τὸ δὲ ἐφεξῆς συνεῖραι κατὰ βούλησιν ἐκείνης οὐ δυνηϑέντων, ἀλλὰ κατὰ τὴν τῶν πραξάντων ἢ κατὰ ἄλλο τι τῶν ἐν τῷ παντὶ μηδ᾽ αὐτοῦ κατὰ πρόνοιαν πεπραχότος ἢ πεποιηκότος τι ἐν ἡμῖν πάϑος. οὐ γὰρ τὸ αὐτὸ ποιεῖ πᾶν προσελθὸν παντί, ἀλλὰ τὸ αὐτὸ πρὸς ἄλλο καὶ ἄλλο πρὸς ἄλλο΄. οἷον καὶ τὸ τῆς Ἑλένης κάλλος πρὸς μὲν τὸν Πάριν ἄλλο εἰργάξετο, ᾽1δο-- μενεὺς δὲ ἔπαϑεν οὐ τὸ αὐτό" καὶ ἀκόλαστος ἀκο- λάστῳ, καλὸς καλῷ συμπεσὼν ἄλλο, ὁ δὲ σώφρων καλὸς ἄλλο πρὸς σώφρονα τοιοῦτον καὶ πρὸς ἀχό- λαστον ἄλλο Ó αὐτός, ὁ δ᾽ ἀκόλαστος πρὸς αὐτὸν ῬΙΟΤΙΝ. 11 258 Enn. III. ἄλλο. καὶ παρὰ μὲν τοῦ ἀκολάστου τὸ πραχϑὲν οὔτε ὑπὸ προνοίας οὔτε κατὰ πρόνοιαν, τὸ δὲ ὑπὸ τοῦ σώφρονος ἔργον οὐχ ὑπὸ προνοίας μέν, ὅτι ὑπ᾽’ αὐτοῦ, κατὰ πρόνοιαν Of: σύμφωνον γὰρ τῷ λόγῳ, ὥσπερ καὶ ὃ ὑγιεινῶς πράξειεν ἄν τις αὐτὸς πράξας κατὰ λόγον τὸν τοῦ ἰατροῦ. τοῦτο γὰρ καὶ ὁ (ovgóg παρὰ τῆς τέχνης ἐδίδου εἴς τε τὸ p. 276 ὑγιαῖνον εἴς τε τὸ κάμνον. 0 δ᾽ ἄν τις μὴ ὑγιει-- νῶς ποιῇ. αὐτός τε ποιεῖ καὶ παρὰ τὴν πρόνοιαν τοῦ ἰατροῦ εἰργάσατο. 6. πόϑεν οὖν καὶ τὰ χείρω μάντεις προλέγουσι καὶ εἰς τὴν τοῦ παντὸς φορὰν ὁρῶντες πρὸς ταῖς ἄλλαις μαντείαις προλέγουσι [καὶ] ταῦτα; ἢ δῆλον ὅτι τῷ συμπεπλέχϑαι πάντα τὰ ἐναντία, οἷον τὴν μορφὴν καὶ τὴν ὕλην" οἷον ἐπὶ (oov συνϑέτου ὄντος ὁ τὴν μορφὴν καὶ τὸν λόγον ϑεωρῶν καὶ τὸ μεμορφωμένον ϑεωρεῖ. οὐ γὰρ ὡσαύτως ξῷον νοητὸν xal ξῷον σύνϑετον ϑεωρεῖ, ἀλλὰ λόγον ξῴου ἐν τῷ συνϑέτῳ μορφοῦντα τὰ χείρω. ξώου δὴ ὄντος τοῦ παντὸς ὁ τὰ ἐν αὐτῷ γινόμενα ϑεωρῶν ϑεωρεῖ ἅμα καὶ ἐξ ὧν ἔστι καὶ τὴν πρόνοιαν τὴν ἐπ’ αὐτῷ" τέταται δὴ ἐπὶ πάντα καὶ τὰ γινόμενα. τὰ δέ ἐστι καὶ ξῷα καὶ πράξεις αὐτῶν καὶ δια- ϑέσεις κρατηϑεῖσαι λόγῳ καὶ ἀνάγκῃ μεμιγμέναι" μεμιγμένα οὖν ϑεωρεῖ καὶ διηνεκῶς μιγνύμενα καὶ διακρίνειν μὲν αὐτὸς οὐ δύναται πρόνοιαν καὶ τὸ κατὰ πρόνοιαν χωρὶς καὶ αὖ τὸ ὑποκείμενον ὅσα δίδωσιν εἰς τὸ γινόμενον παρ᾽ αὑτοῦ. ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἀνδρὸς τοῦτο ποιεῖν ἢ σοφοῦ τινος καὶ ϑείου: ἢ ϑεὸς ἂν ἔχοι, φαίη τις ἄν, τοῦτο τὸ γέρας. καὶ γὰρ οὐ τοῦ μάντεως τὸ διότι, ἀλλὰ τὸ ὅτι μόνον εἰπεῖν, καὶ ἡ τέχνη ἀνάγνωσις φυσικῶν γραμμάτων 10 1ὅ 20 2ὅ 80 10 15 20 25 III, 6—7. 259 καὶ τάξιν δηλούντων καὶ οὐδαμοῦ πρὸς τὸ ἄτακτον ἀποκλινόντων,. μᾶλλον δὲ καταμαρτυρούσης τῆς φορᾶς καὶ εἰς φῶς ἀγούσης καὶ πρὶν παρ᾽ αὐτῶν φανῆναι, οἷος ἕκαστος xol ὅσα. συμφέρεται γὰρ καὶ ταῦτα ἐκείνοις κἀκεῖνα τούτοις OvvrtÀoUvtC ἅμα πρὸς σύστασιν καὶ ἀιδιότητα κόσμου, ἀναλογέᾳ ὃὲ σημαίνοντα τὰ ἄλλα τῷ τετηρηκότι" ἐπεὶ καὶ αἱ ἄλλαι μαντικαὶ τῷ ἀναλόγῳ. οὐ γὰρ ἔδει ἀπηρ- τῆσϑαι ἀλλήλων τὰ πάντα, ὡμοιῶσθαι δὲ πρὸς ἄλληλα ἀμηγέπῃ. καὶ τοῦτ᾽ ἂν ἴσως εἴη τὸ λεγό-- μενον, ὡς συνέχει τὰ πάντα ἀναλογία. ἔστι δὲ τοιοῦτον ἡ ἀναλογία, ὥστε καὶ τὸ χεῖρον πρὸς τὸ χεῖρον ὡς τὸ βέλτιον πρὸς τὸ βέλτιον, οἷον ὡς ὄμμα πρὸς ὄμμα καὶ ποῦς πρὸς πόδα, ϑάτερον πρὸς 94- τερον. καί, εἰ βούλει, ὡς ἀρετὴ πρὸς δικαιοσύνην καὶ κακία πρὸς ἀδικίαν: εἰ τοίνυν ἀναλογία ἐν τῷ παντί, καὶ προειπεῖν ἔνι" καὶ εἰ ποεῖ δὲ ἐκεῖνα εἰς ταῦτα, οὕτω ποιεῖ, ὡς καὶ τὰ ἐν παντὶ foo εἰς ἄλληλα, οὐχ ὡς ϑάτερον γεννᾷ θάτερον: ἅμα γὰρ γεννᾶται" ἀλλ᾽ ὡς ἡ πέφυκεν ἕκαστον οὕτω καὶ πάσχει τὸ πρόσφορον εἰς τὴν αὐτοῦ φύσιν, καὶ ὅτι τοῦτο τοιοῦτον, καὶ τὸ τοιοῦτον τοῦτο᾽ οὕτω γὰρ καὶ λόγος εἷς. 1. καὶ ὅτι δὲ τὰ βελτέω, καὶ τὰ χείρω. ἐπεὶ πῶς ἂν εἴη τι χεῖρον ἐν πολυειδεῖ μὴ ὄντος βελ- τέονος, ἢ πῶς τὸ βέλτιον μὴ χείρονος; ὥστε οὐκ Ῥ. 211 αἰτιατέον τὸ χεῖρον ἐν τῷ βελτίονι, ἀλλὰ ἀποδ- —— κτέον τὸ βέλτιον, ὅτι ἔδωκεν ἑαυτοῦ τῷ χείρονι. ὅλως δὲ οἵ ἀναιρεῖν ἀξιοῦντες τὸ χεῖρον ἐν τῷ 80 παντὶ ἀναιροῦσι πρόνοιαν αὐτήν. τίνος γὰρ ἔσται; οὐ γὰρ δὴ αὑτῆς οὐδὲ τοῦ βελτίονος ἐπεὶ καὶ τὴν ἄνω πρόνοιαν ὀνομάζοντες πρὸς τὸ κάτω λέγομεν. 11 260 Enn. III. τὸ μὲν γὰρ εἰς ἕν πάντα ἀρχή, ἐν ἡ ὁμοῦ πάντα καὶ ὅλον πάντα. πρόεισι δὲ ἤδη ἐκ ταύτης ξκαστα μενούσης ἐκεένης ἔνδον οἷον ἐκ ῥίζης μιᾶς ἑστώδσης αὐτῆς ἐν αὑτῇ τὰ δὲ ἐξήνθησεν εἰς πλῆϑος μεμε- οισμένον εἴδωλον ἕκαστον ἐκείνου φέρον, ἄλλο. δ᾽ 5 ἐν ἄλλῳ ἐνταῦϑα ἤδη ἐγίγνετο καὶ ἦν τὰ μὲν πλη- σίον τῆς ῥίζης, τὰ δὲ προιόντα εἰς τὸ πόρρω ἐσχί- ξετο καὶ μέχρις. olov κλάδων καὶ ἄκρων καὶ καρ- πῶν καὶ φύλλων καὶ τὰ μὲν ἔμενεν ἀεί, τὰ δὲ ἐγένετο ἀεί, ol καρποὶ καὶ τὰ φύλλα, καὶ τὰ γινό-. μενα ἀεὶ εἶχε τοὺς τῶν ἐπάνω λόγους ἐν αὑτοῖς οἷον μικρὰ δένδρα βουληϑέντα εἶναι, καὶ εἰ ἐγέν- νηδσε πρὶν φϑαρῆναι, τὸ ἐγγὺς ἐγέννα μόνον. τὰ ὃὲ διάκενα οἷον τῶν κλάδων ἐπληροῦτο αὖἡ ἐκ τῆς ῥίζης καὶ αὐτῶν ἄλλον τρόπον πεφυκότων, ἐξ ὧν 15 καὶ ἔπασχε τὰ ἄπρα τῶν κλάδων, ὡς óx τοῦ πλη- σίον οἴεσθαι τὸ πάϑος ἱέναι μόνον. τὸ δὲ κατὰ τὴν ἀρχὴν αὖ τὸ μὲν ἔπασχε, τὸ δὲ ἐποίει, ἡ δ᾽ ἀρχὴ ἀνήρτητο καὶ αὐτή. πόρρωθεν μὲν γὰρ ἐλθόντα ἄλλα τὰ ποιοῦντα εἰς ἄλληλα, ἐξ ἀρχῆς δὲ ἀπὸ τοῦ ,50 αὐτοῦ, οἷον εἰ ἀδελφοὶ δρῷέν τι ἀλλήλους ὅμοιοι γενόμενοι ἐκ τῶν αὐτῶν ὁρμηϑέντες πεποιηκότων. μ᾿ 0 IV. ΠΈΡΙ TOY EIAHXOTOZ HMAZ ΔΑΊΜΟΝΟΣ. p. 283 1. Τῶν μὲν αἱ ὑποστάσεις γίνονται μενόντων ἐκείνων, ἡ δὲ ψυχὴ κινουμένη ἐλέγετο γεννᾶν καὶ αἴσϑησιν τὴν ἐν ὑποστάσει καὶ φύσιν καὶ μέχρι 26 φυτῶν. καὶ γὰρ ἔχει αὐτὴν καὶ ἐν ἡμῖν οὐσα, [οὐ] χρατεῖ δὲ μέφος οὖδα' ὅταν δὲ ἐν φυτοῖς 10 15 III, 7. IV, 1. 2. 261 γένηται, αὕτη κρατεῖ olov μόνη γενομένη. αὕτη μὲν οὖν οὐδὲν γεννᾷ, [ἢ γεννᾷ πάντη ἕτερον αὗ- τῆς" οὐκέτι γὰρ ἑωὴ μετὰ ταύτην, ἀλλὰ τὸ γεννῷ- μενον ἄξων. τί οὖν; ἧ, ὥσπερ πᾶν. ὅσον πρὸ τούτου ἐγεννᾶτο, ἀμόρφωτον ἐγεννᾶτο, εἰδοποιεῖτο δὲ τῷ ἐπιστρέφεσθαι πρὸς τὸ γεννῆσαν οἷον ἐκ- τρεφύμενον, οὕτω δεῖ καὶ ἐνταῦϑα τὸ γεννηθὲν οὐ ψυχῆς ἔτι εἶδος, οὐ γὰρ ἔτι £i; ἀλλ᾽ ἀοριστίαν εἶναι παντελῆ. εἰ μὲν γὰρ κἂν τοῖς προτέροις ἡ ἀοριστία, ἀλλ᾽ ἐν εἴδει' οὐ γὰρ πάντη ἀόριστον, ἀλλ᾽ ὡς πρὸς τὴν τελείωσιν αὐτοῦ" τὸ δὲ νῦν πάντη. τελειούμενον δὲ γίνεται σῶμα μορφὴν λα- βὸν τὴν τῇ αὑτοῦ δυνάμει πρόσφορον, ὑποδοχὴ τοῦ γεννήσαντος καὶ ἐκϑρέψαντος, καὶ μόνον τοῦτο ἐν σώματι ἔσχατον τῶν ἄνω ἐν ἐσχάτῳ τοῦ κάτω. 2. καὶ τὸ 'ψυχὴ πᾶσα ἐπιμελεῖται τοῦ ἀψύχου ἐπὶ ταύτης μάλιστα" αἱ δ᾽ ἄλλαι ἄλλως. “πάντα δὲ οὐρανὸν περιπολεῖ ἄλλοτες ἐν ἄλλοις εἴδεσιν’, ἢ ἐν αἰσθητικῷ εἴδει ἢ ἐν λογικῷ ἢ ἐν αὐτῷ τῷ 40 φυτικῷ. τὸ γὰρ κρατοῦν αὐτῆς μόριον τὸ ἑαυτῷ 2ὅ 80 πρόσφορον ποιεῖ, τὰ δ᾽ ἄλλα ἀργεῖ" ἔξω γάρ. ἐν δὲ ἀνθρώπῳ οὐ κρατεῖ τὰ χείρω, ἀλλὰ σύνεστιν" οὐδέ γε τὸ κρεῖττον ἀεί" ἔστι γὰρ καὶ ταῦτα χώραν τινὰ ἔχοντα. διὸ καὶ ὡς αἰσϑητικοί" ἔστι γὰρ καὶ ὄργανα αἰσθήσεως" καὶ πολλὰ ὡς φυτά" ἔστι γὰρ σῶμα αὐξόμενον καὶ γεννῶν" ὥστε πάντα συνεργεῖ, κατὰ δὲ τὸ κρεῖττον τὸ ὅλον εἶδος ἄνϑρωπος. ἐξελ-- ϑοῦσα δέ, ὅτι περ ἐπλεόνασε, τοῦτο γίνεται. διὸ φεύγειν δεῖ πρὸς τὸ ἄνω, ἵνα μὴ εἰς τὴν αἰσϑητι- κὴν ἐπακολουϑοῦντες τοῖς αἰσϑητοῖς εἰδώλοις, μηδὲ εἰς τὴν φυτικὴν ἐπακολουθοῦντες τῇ ἐφέσει τοῦ γεννὰν καὶ ἐδωδῶν λιχνείαις, ἀλλ᾽ εἰς τὸ νοερὸν Ῥ. 984 202 Enn. III. καὶ νοῦν xai ϑεόν. ὅσοι μὲν οὖν τὸν ἄνϑρωπον ἐτήρησαν, πάλιν ἄνϑρωποι᾽ ὅσοι δὲ αἰσϑήσει μόνον ἔξησαν, ξῷα. ἀλλ᾽ ἐἰ μὲν αἰσϑήσει μετὰ ϑυμοῦ, τὰ ἄγρια, καὶ ἡ διαφορὰ ἡ ἐν τούτοις τὸ διάφορον τῶν τοιούτων ποιεῖ ὅσοι δὲ μετ᾽ ἐπιϑυμίας καὶ ἡδονῆς τοῦ ἐπιϑυμοῦντος, τὰ ἀκόλαστα τῶν (oov xoi γαστρίμαργα. εἰ 0b μηδὲ αἰσϑήσει μετὰ τού- vov, ἀλλὰ νωϑείᾳ αἰσϑήσεως μετ᾽ αὐτῶν, καὶ φυτά" μόνον γὰρ τοῦτο ἢ μάλιστα ἐνήργει τὸ φυτικόν, καὶ ἦν αὐτοῖς μελέτη δενδρωϑῆναι. τοὺς δὲ φιλο- μούδους μέν, καϑαρίους δὲ τὰ ἄλλα, εἰς τὰ ὠφῳδικά" τοὺς δὲ ἀλόγως βασιλέας [εἰς] ἀετούς, δἰ μὴ ἄλλη κακία παρείη" μετεωρολόγους δὲ ἄνευ φρονήσεως εἰς τὸν οὐρανὸν ἀεὶ αἰρομένους εἰς ὄρνεις μετεώ- ρους ταῖς πτήδεδσιν. ὁ δὲ τὴν πολιτικὴν ἀρετὴν [τηρήσας] ἄνϑρωπος" ὁ δὲ ἧττον ἀρετῆς πολιτικῆς μετέχων πολιτικὸν ξῷον, μέλιττα ἢ τὰ τοιαῦτα. 8. τίς οὖν δαίμων; ὃ καὶ ἐνταῦϑα. τίς δὲ ϑεός; ἢ ὁ ἐνταῦϑα' τὸ γὰρ ἐνεργῆσαν τοῦτο ἕκα-- στον ἄγει, ἅτε καὶ ἐνταῦϑα ἡγούμενον. ἀρ᾽ οὖν τοῦτό ἐστιν ὁ δαίμων, ὅσπερ ξῶντα εἰλήχει; rj ov, ἀλλὰ τὸ πρὸ αὐτοῦ τοῦτο γὰρ ἐφέστηκεν ἀργοῦν, ἐνεργεῖ δὲ τὸ μετ᾽ αὐτό. καὶ εἰ μὲν τὸ ἐνεργοῦν ἡ αἰσϑητικοί, ὁ δαίμων τὸ λογικόν᾽ εἰ δὲ κατὰ τὸ λογικὸν ξῶμεν, ὁ δαίμων τὸ ὑπὲρ τυῦτο ἐφεστὼς ἀργὸς συγχωρῶν τῷ ἐργαζομένῳ. ὀρϑῶς οὖν λέ- γεται ἡμᾶς αἱρήσεσϑαι. τὸν γὰρ ὑπερκείμενον κατὰ τὴν ζωὴν αἱρούμεϑα. διὰ τί οὖν αὐτὸς ἄγει; ἢ τὸν βιοτεύσαντα οὐκ ἔστιν ἄγειν, ἀλλὰ πρὸ τοῦ μὲν ἄγειν, ὅτε ἔξη, παυσάμενον δὲ τοῦ ξῆν ἄλλῳ παραχωρεῖν τὴν ἐνέργειαν τεϑνηκότα τὴν αὑτοῦ κατ᾽ ἐνέργειαν ξωήν. ὁ μὲν οὖν ἐϑέλει ἄγειν καὶ 10 2b 30. 10 15 20 IV, 2—4. 263 κρατήσας ξῇ αὐτὸς ἄλλον καὶ αὐτὸς ἔχων δαίμονα" εἰ δὲ βαρύνοιτο τῇ ῥώσει τοῦ χείρονος ἤϑους, ἔχει ἐκεῖνος τὴν δίκην. ταύτῃ καὶ ὁ κακὸς ἐπὶ τὸ χεῖρον Boícevrog πρὸς τὴν ὁμοιότητα τοῦ ἐνεργήσαντος ἐν τῇ ξωῇ εἰς βίον ϑήρειον. εἰ δὲ ἔπεσϑαι δύναιτο τῷ δαίμονι τῷ ἄνω αὑτοῦ, ἄνω γένεται [κατ᾽] ἐκεῖ- vov ξῶν καὶ ἐφ᾽ ὃ ἄγεται κρεῖττον μέρος αὑτοῦ ἐν προστασίᾳ ϑέμενος καὶ μετ᾽ ἐκεῖνον ἄλλον ἕως ἄνω. ἔστε γὰρ καὶ πολλὰ ἡ ψυχὴ καὶ πάντα καὶ τὰ ἄνω καὶ τὰ κάτω αὖ μέχρι πάσης ξωῆς καὶ ἐσμὲν ἕκαστος κόσμος νοητός, τοῖς μὲν κάτω συνάπτοντες τῷδε, τοῖς δὲ ἄνω τῷ νοητῷ, καὶ μένομεν τῷ μὲν ἄλλῳ παντὶ νοητῷ ἄνω, τῷ δὲ ἐσχάτῳ αὐτοῦ πεπεδήμεϑα τῷ κάτω οἷον ἀπόρροιαν ἀπ᾽ ἐκείνου διδόντες εἰς τὸ κάτω, μᾶλλον δὲ ἐνέργειαν, ἐκείνου οὐκ ἐλατ- τουμένου. 4. ἄρ᾽ οὖν ἀεὶ ἐν σώματι τοῦτο; ἢ oU: ἐὰν γὰρ στραφῶμεν συνεπιστρέφεται καὶ τοῦτο. τί οὖν ἡ τοῦ παντός; ἀποστήσεται καὶ τὸ αὐτῆς μέρος στραφείσης; ἢ οὐδὲ συνένευδσε τῷ μέρει αὑτῆς τῷ ἐσχάτῳ" οὐδὲ γὰρ ἦλθεν οὐδὲ ᾿'κατῆλθεν, ἀλλὰ μενούσης προσάπτεται τὸ σῶμα τοῦ κόσμου καὶ οἷον καταλάμπεται οὐκ ἐνοχλοῦν οὐδὲ παρέχον ptoíuvag ἐν ἀσφαλεῖ τοῦ κόσμου κειμένου. τί οὖν; 25 30 οὐκ αἰσϑάνεταί τινα αἴσϑησιν; ὅρασιν οὐκ ἔχει᾽, φησέν, ὅτι μηδὲ ὀφθαλμούς" οὐδὲ εἶτα οὐδὲ ῥῖνας δηλονότι οὐδὲ γλῶτταν. τί οὖν; συναίσϑησιν ὥσπερ ἡμεῖς τῶν ἐντὸς ἡμῶν; ἢ ὁμοίως κατὰ φύσιν ἐχόν- τῶν ἠρέμησις. οὐδὲ ἡδονή. πάρεστιν οὖν καὶ τὸ φυτικὸν οὐ παρὸν καὶ τὸ αἰσϑητικὸν ὡσαύτως. ἀλλὰ περὶ μὲν τοῦ κόσμου ἐν ἄλλοις" νῦν δὲ ὅσον ἐφήπτετο ἡ ἀπορία αὐτοῦ εἴρηται. p. 285 p. 286 264 Enn. III. D. ἀλλ᾽ εἰ ἐκεῖ αἱρεῖται τὸν δαίμονα καὶ τὸν βίον, πῶς ἔτι τινὸς κύριοι; ἢ καὶ ἡ αἵρεσις ἐκεῖ ἡ λεγομένη τὴν τῆς ψυχῆς προαίρεσιν καὶ διάθεσιν καϑόλου χαὶ πανταχοῦ αἰνίττεται. ἀλλ᾽ εἰ ἡ προ- αίρεσις τῆς ψυχῆς κυρία καὶ τοῦτο κρατεῖ, ὃ ἂν πρόχειρον ἔχῃ μέρος ἐκ τῶν προβεβεωμένων, οὐκέτι τὸ σώμα αἴτιον οὐδενὸρ κακοῦ αὐτῇ" εἰ γὰρ προ- τερεῖ τὸ τῆς ψυχῆς ἦϑος τοῦ σώματος καὶ τοῦτο ἔχει, ὃ εἵλετο, καὶ 'τὸν δαίμονα", φησίν, “οὐκ ἀλλάττεται᾽, οὔτε ὁ σπουδαῖος ἐνταῦϑα γίνεται οὔτε ὁ φαῦλος. ἀρ᾽ οὖν δυνάμει ἔστιν ἑκάτερος. dvep- γείᾳ δὲ γίνεται; τί οὖν, εἰ φαύλου σώματος ὁ τὸ ἥϑος σπουδαῖος τύχοι, ὁ δὲ τἀναντία; ἢ δύναται μᾶλλον καὶ ἧττον τὰ τῆς ψυχῆς ἑκατέρας ἑκάτερα τὰ σώματα παῤέχεσϑαι, ἐπεὶ καὶ αἴ ἄλλαι ἔξωϑεν τύχαι τὴν ὅλην προαίρεσιν οὐκ ἐκβιβάξουσιν. ὅταν. δὲ λέγηται, ὡς πρῶτον oí κλῆροι, εἶτα τὰ τῶν βίων παραδείγματα, ἔπειτα τὰ ἐν ταῖς τύχαις, καὶ ὡς ἐκ τῶν παρόντων τοὺς βίους κατὰ τὰ ἤϑη [αἱροῦν- ται], τὸ κύριον μᾶλλον δίδωσι ταῖς ψυχαῖς διατι-- ϑείσαις τὰ δοϑέντα πρὸς τὰ αὑτῶν ἤϑη. ὅτι γὰρ ὁ δαίμων οὗτος οὐ παντάπασιν ἔξω, ἀλλ᾽ οὕτως, ὡς μὴ συνδεδεμένος οὐδ᾽ ἐνεργῶν, ἡμέτερος δὲ ὡς ψυχῆς πέρι εἰπεῖν, οὐχ ἡμέτερος δέ, ὡς ἄνθρωποι τοιοέδε τὴν ὑπ᾽’ αὐτὸν ξωὴν ἔχοντες, μαρτυρεῖ τὰ ἐν τῷ Τιμαίῳ ἃ εἰ μὲν οὕτω ληφϑείη, οὐδεμέαν ἕξει μάχην σχόντα ἄν τινα ἀσυμφωνίαν, εἰ ἄλλως ὁ δαέμων ληφϑείη. τὸ ὃὲ ᾿ἀποπληρωτὴν ὧν τις εἵλετο’ καὶ αὐτὸ σύμφωνον. οὔτε γὰρ πολὺ κατο-- τέρω ἐᾷ ἐλθεῖν εἰς τὸ χεῖρον ὑπερκαϑήμενος, ἀλλ᾽ ἐκεῖνο ἐνεργεῖ μόνον τὸ ὑπ᾽ αὐτόν, οὔτε ὑπεράνω αὑτοῦ οὔτε εἰς ἴσον " οὐ γὰρ δύναται ἄλλο γενέσϑαι ἢ ἡ ἔστιν. 20 25 30 10 15 20 2b 80 IV, 5. 6. 265 e 6. τίς οὖν ὁ σπουδαῖος; ἢ ὁ τῷ βελτίονι ἐνερ- γῶν. ἢ οὐκ ἂν ἦν σπουδαῖος συνεργοῦντα ἑαυτῷ τὸν δαίμονα ἔχων; νοῦς γὰρ ἐνεργεῖ ἐν τούτῳ. ἢ οὖν δαίμων αὐτὸς ἢ κατὰ δαίμονα καὶ δαίμων τούτῳ ϑεός. ἀρ’ οὖν καὶ ὑπὲρ νοῦν, εἰ τὸ ὑπὲρ νοῦν δαίμων αὐτῷ; διὰ τί οὖν οὐκ ἐξ ἀρχῆς; ἢ διὰ τὸν θόρυβον τὸν ἐκ τῆς γενέσεως. ὑπάρχει δὲ ὅμως καὶ πρὸ λόγου ἡ κίνησις ἡ ἔνδοϑεν ὀρεγομένη τῶν αὑτῆς. πάντως οὖν κατορϑοῖ; ἢ οὐ πάντως, εἴπερ οὕτως ἡ ψυχὴ διαϑέσεως ἔχει, ὡς ἐν τούτοις τοῖς τοιοῖσδε τοιάδε οὖσα τοιοῦτον ἔχειν βίον καὶ τοιαύτην προαίρεσιν. ὁ μέντοι δαίμων οὗτος. ὃν λέγομεν, ἀγαγὼν λέγεται εἰς ἄδου οὐκέτι ὁ αὐτὸς μένειν, ἐὰν μὴ τὰ αὐτὰ ἔληται πάλιν. πρὸ δὲ τοῦ πῶς: τὸ δὴ ἀγαγεῖν εἰς τὴν κρίσιν τὸ εἰς τὸ αὐτὸ δὄχῆμα ἐλϑεῖν μετὰ τὴν ἀπογένεσιν, ὃ εἶχε πρὸ τῆς γενέσεως" εἶτα ὥσπερ ἀπ᾽ ἀρχῆς ἄλλης τὸν μεταξὺ τῆς ὕστερον γενέσεως χρόνον ταῖς κολαξομέναις πάρεστιν. ἢ οὐδὲ βίος αὐταῖς, ἀλλὰ δίκη. τί δέ; ταῖς εἰς ϑήρεια σώματα εἰσιούσαις ἔλαττον; ἢ δαί- μῶν ἢ πονηρός γε ἢ εὐήϑης. ταῖς δὲ ἄνω; ἢ τῶν ἄνω αἴ μὲν ἐν αἰσϑητῷ, αἱ δὲ ἔξω. αἱ μὲν οὖν ἐν αἰσϑητῷ ἢ ἐν ἡλίῳ ἢ ἐν ἄλλῳ τῶν πλανωμένων, αἱ δ᾽ ἐν τῇ ἀπλανεῖ ἑκάστη καϑὸ λογικῶς ἐνήργησεν ἐνταῦϑα' χρὴ γὰρ οἴεσθαι καὶ κόσμον εἶναι ἐν τῇ ψυχῇ ἡμῶν μὴ μόνον νοητόν, ἀλλὰ καὶ ψυχῆς τῆς κόσμου ὁμοειδῆ διάϑεσιν' νενεμημένης οὖν κἀκεί- νης εἴς τε τὴν ἀπλανῆ καὶ τὰς πλανωμένας κατὰ δυνάμεις διαφόρους ὁμοειδεῖς ταύταις ταῖς δυνάμεσι καὶ τὰς παρ᾽ ἡμῖν εἶναι καὶ ἐνέργειαν εἶναι παρ᾽ ἑκάστης καὶ ἀπαλλαγείσας ἐκεῖ γίνεσϑαι πρὸς ἄστρον τὸ σύμφωνον τῷ ἐνεργήσαντι καὶ ξήσαντι ἤϑει καὶ p. 287 266 Enn. III. δυνάμει καὶ τοιούτῳ ϑεῷ καὶ δαίμονί ys ἢ αὐτῷ τούτῳ χρήσεσϑαι ἢἣ τῷ ὑπὲρ ταύτην τὴν δύναμιν" σκεπτέον δὲ τοῦτο βέλτιον' τὰς δὴ ἔξω γενομένας τὴν δαιμονίαν φύσιν ὑπερβεβηκέναι καὶ πᾶσαν εἱμαρμένην γενέσεως καὶ ὅλως [τὸ] ἐν τῷδε τῷ ὁρατῷ, ἕως ἐστὶν ἐκεῖ, συνανενεχϑείσης καὶ τῆς ἐν αὐτῇ φιλογενέδεως οὐσίας, ἣν εἴ τις λέγοι ταύτην εἶναι τὴν περὶ τὰ σώματα γινομένην μεριστὴν συμ-- πληϑυνουσαν ἑαυτὴν καὶ συμμερίζουσαν τοῖς σώ-- μασιν, ὀρθὼς λέξει. μερίζεται δὲ οὐ μεγέϑει" τὸ γὰρ αὐτὸ ἐν πᾶσιν ὅλον καὶ πάλιν ἕν καὶ ἐξ ἑνὸς ξῴου ἀεὶ πολλὰ γεννᾶται ταύτης μεριξομένης οὕτως, ὥσπερ καὶ ἐκ τῶν φυτῶν" περὶ τὰ σώματα γὰρ καὶ αὕτη μεριστή. καὶ ὁτὲ μὲν μένουσα ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ δίδωσιν, οἷον ἡ ἐν τοῖς φυτοῖς ὁτὲ δὲ ἀπελ- ϑοῦσα πρὶν ἀπελθεῖν ἔδωκεν, οἷον καὶ ἐν τοῖς ἀνῃρημένοις φυτοῖς ἢ ἐν ξῴοις ἀποθανοῦσιν ἐκ σήψεως πολλῶν ἐξ ἑνὸς γεννηϑέντων. συνενεργεῖν δὲ καὶ ἐκ τοῦ παντὸς τὴν τοιαύτην δύναμιν ἐνταῦϑα τὴν αὐτὴν οὖσαν. πάλιν δὲ ἐὰν ἴῃ ἡ ψυχὴ ἐν- ταῦϑα, ἢ τὸν αὐτὸν ἢ ἄλλον ἔχει δαίμονα κατὰ τὴν ξωήν, ἣν ποιήσεται. ἐπιβαίνει οὖν μετὰ τού- του τοῦ δαίμονος ὥσπερ σκάφους τοῦδε τοῦ παντὸς πρῶτον, εἶτα παραλαβοῦσα ἡ τοῦ ἀτράκτου λεγο- μένη φύσις κατέταξεν ὥσπερ ἐν νηὶ εἴς τινα ἕδραν τύχης. περιαγούσης δὲ τῆς περιφορᾶς ὥσπερ πνεύ- ματος τὸν ἐπὶ τῆς νεὼς καϑήμενον ἢ καὶ φερόμενον πολλαὶ καὶ ποικίλαι γίνονται καὶ ϑέαι καὶ μετα- ϑέσεις καὶ συμπτώματα, ὥσπερ καὶ ἐν αὐτῇ τῇ νηὶ ἢ παρὰ τοῦ σάλου τῆς νεὼς ἢ παρ᾽ αὑτοῦ κινη- ϑέντος ὁρμῇ οἰκείᾳ, ἣν ἂν σχυέη τῷ ἐπὶ νεὼς εἷναι παρὰ τὸν ἑαυτοῦ τρόπον. οὐ γὰρ ὁμοίως ἐν τοῖς 10 25 30 IV, 6. V, 1. 261 αὐτοῖς πᾶς κινεῖται ἢ βούλεται ἢ ἐνεργεῖ. γίνεται οὖν διάφορα διαφόροις ἢ ἐκ τῶν αὐτῶν ἢ διαφόρων προσπεσόντων, ἢ τὰ αὐτὰ ἄλλοις, κἂν διάφορα τὰ προσπεσόντα᾽ τοιοῦτον γὰρ ἡ εἰμαρμένη. Y ΠΈΡΙ EP? TOZ. 6 1. Περὶ ἔφωτος, πότερα ϑεός τις ἢ δαίμων ἢ p. 291 πάϑος τι τῆς ψυχῆς, ἢ ὁ μὲν ϑεός τις ἢ δαίμων, τὸ δέ τι Φιαὶ πάϑος, καὶ ποῖόν τι ἕκαστον, ἐπισκέ- ψασϑαι ἄξιον τάς τε τῶν ἄλλων ἀνθρώπων ἐπινοίας ἐπιόντας, καὶ ὅδαι ἐν φιλοσοφίᾳ ἐγένοντο περὶ 10 τούτων, καὶ μάλιστα ὅσα ὑπολαμβάνει ὁ ϑεῖος Πλάτων, ὃς δὴ καὶ πολλὰ πολλαχῇ τῶν ἑαυτοῦ περὶ ἔρωτος ἔγραψεν᾽ ὃς δὴ οὐ μόνον ἐν ταῖς ψυχαῖς ἐγγινόμενόν τι πᾶάϑος εἴρηκεν εἶναι, ἀλλὰ καὶ δαί- μονά φησιν αὐτὸν καὶ περὶ γενέδεως αὐτοῦ διεξῆλ- 15 ϑεν, ὅπως xal ὅϑεν ἐστὶ γεγενημένος. περὶ μὲν οὖν τοῦ πάϑους οὗ τὸν ἔρωτα αἰτιώμεϑα, ὅτι ἐγγένεται ἐν ψυχαῖς ἐφιεμέναις καλῷ τινι συμπλα- κῆναι, καὶ ὡς ἡ ἔφεσις αὕτη ἡ μέν ἐστι παρὰ σω- φρόνων αὐτῷ τῷ κάλλει οἰκειωϑέντων, ἡ δὲ καὶ 40 τελευτᾶν ἐθέλει εἰς αἰσχροῦ τινος πρᾶξιν, οὐδεὶς ἀγνοεῖ δήπου ὅϑεν δὲ τὴν ἀρχὴν ἔχει ἑκάτερος τὸ ἐντεῦϑεν ἐπισκοπεῖν διὰ φιλοσοφίας προσήκει. ἀρχὴν δὲ εἴ τις ϑεῖτο τὴν αὐτοῦ [rov] κάλλους πρότερον ἐν ταῖς ψυχαῖς ὄρεξιν καὶ ἐπίγνωσιν καὶ 46 συγγένειαν καὶ οἰκδιότητος ἄλογον σύνεσιν, τυγχάνοι ἄν, οἶμαι, τοῦ ἀληϑοῦς τῆς αἰτίας. τὸ ul» γὰρ αἰσχρὸν ἐναντίον καὶ τῇ φύσει καὶ τῷ ϑεῷ. καὶ Ῥ. 292 268 . Enn. III. γὰρ ἡ φύσις πρὸς τὸ. καλὸν βλέπουσα ποιεῖ καὶ πρὸς τὸ ὡρισμένον βλέπει, ὃ ἔστιν ἐν τῇ τοῦ ἀγα-- ϑοῦ συστοιχία' τὸ δὲ ἀόριστον αἰσχρὸν καὶ τῆς ἑτέρας συστοιχίας. τῇ δὲ φύσει γένεσις ἐκεῖθεν ἐκ τοῦ ἀγαϑοῦ δῆλον ὅτι καὶ τοῦ καλοῦ. ὅτῳ δὲ τις ἄγαται καὶ ἔστι συγγενής, τούτου φκείωται καὶ πρὸς τὰς εἰκόνας. εἰ δέ τις ταύτην τὴν αἰτίαν ἀνέλοι, ὅπῃ τὸ πάϑος γίνεται καὶ δι’ ἃς αἰτίας οὐχ ἕξει λέγειν οὐδ᾽ ἐπ᾽ αὐτῶν τῶν διὰ μῖξιν ἐρώτων. καὶ γὰρ οὗτοι τίκτειν βούλονται ἐν τῷ καλῷ᾽ ἐπεί- περ ἄτοπον βουλομένην τὴν φύσιν καλὰ ποιεῖν ἐν αἰσχρῷ γεννᾶν βούλεσϑαι. ἀλλὰ γὰρ τοῖς uiv τῇδε γεννᾶν κινουμένοις ἀρκεῖ τὸ τῇδε καλὸν ἔχειν, ὅπερ πάρεστιν ἐν εἰκόσι καὶ σώμασιν, ἐπεὶ μὴ τὸ ἀρχέτυπον αὐτοῖς πάρεστιν, ὅ ἐστιν αἴτιον αὐτοῖς τοῦ καὶ τοῦδε ἐρᾶν. καὶ εἰς ἀνάμνησιν μὲν ἐκείνου ἀπὸ τοῦδε ἐλθοῦσιν ἀγαπᾶται τοῦτο ὡς εἰκών, μὴ ἀναμνησϑεῖσι δὲ ὑπ᾽ ἀγνοίας τοῦ κάϑους ἀληϑὲς τοῦτο φαντάζεται" καὶ σώφροσι μὲν οὖσιν ἀναμάρ- τητος ἡ πρὸς τὸ τῇδε καλὸν οἰκείωσις, ἡ δὲ πρὸς μῖξιν ἔκπτωσις ἁμαρτία. καὶ ὅτῳ μὲν καϑαρὸς ὁ τοῦ καλοῦ ἔρως ἀγαπητὸν τὸ κάλλος μόνον εἴτε ἀναμνησϑέντι εἴτε καὶ μή, ὅτῳ ὃὲ μέμικται καὶ ἄλλη τοῦ ἀϑάνατον εἶναι ὡς ἐν ϑνητῷ ἐπυιϑυμία, οὗτος ἐν τῷ ἀειγενεῖ καὶ ἀιδέῳ τὸ καλὸν ξητεῖ καὶ κατὰ φύσιν μὲν ἰὼν σπείρει καὶ γεννᾷ ἐν καλῷ, σπείρων μὲν εἰς τὸ ἀεί, ἐν καλῶ δὲ διὰ συγγένειαν τοῦ καλοῦ. καὶ γὰρ καὶ τὸ ἀέδιον συγγενὲς τῷ καλῷ καὶ ἡ ἀίδιος φύσις τὸ πρώτως τοιοῦτον καὶ τὰ ἀπ᾽ αὐτῆς τοιαῦτα πάντα. τὸ μὲν οὖν μὴ γεννᾶν ἐθέλον μᾶλλον αὐταρκέστερον τῷ καλῷ, τὸ δὲ ἐφιέ-- μενον ποιῆσαι καλόν ve ἐθέλει ποιεῖν ὑπ᾽ ἐνδείας 5 25 10 15 25 V, 1. 2. 269 καὶ οὐκ αὕταρκες καί, εἴπερ ποιήσει τοιοῦτον, οἴεται, εἰ ἐν καλῷ γεννήσεται. οἱ δ᾽ ἂν ἐν παρα- νόμῳ καὶ παρὰ τὴν φύσιν ἐθέλωσι γεννᾶν, ἐκ τῆς κατὰ φύσιν πορείας ποιησάμενοι τὰς ἀρχὰς γενόμενοι παράφοροι ἐκ ταύτης οἷον ὁδοῦ ὀλισϑήσαντες κεῖνται πεσόντες οὔτε ἔρωτα γνόντες ἐφ᾽ ὃ ἦγεν αὐτοὺς οὔτε ἔφεσιν γεννήσεως οὔτε χρῆσιν κάλλους εἰκόνος οὔτε ὅ τι ἐστὶ κάλλος αὐτό. ἀλλ᾽ οὖν οἵ τε σω- μάτων καλῶν οὐ διὰ μῖξιν ἐρῶντες, ὅτι καλά ἐστιν ἐρῶσιν, οἵ τε τὸν λεγόμενον μικτὸν ἔρωτα, γυναικὼν μέν, ἵνα καὶ τὸ ἀεί. μὴ τοιούτων δὲ σφαλλόμενοι σωφρονοῦσι μὲν ἄμφω" οἱ δὲ ἀμείνους. ἀλλ᾽ οἵ μὲν τὸ τῇδε κάλλος σέβουσιν ἀρκούμενοι, οἵ δὲ κἀκεῖνο, ὅσοι ἀνεμνήσϑησαν, καὶ οὐκ ἀτιμάξουσιν οὐδὲ τοῦτο ὡς ἂν καὶ ἀποτέλεσμά τι ὃν ἐκείνου καὶ παίγνιον. οὗτοι μὲν οὖν περὶ τὸ καλὸν αἰσχροῦ ἄνευ, οἱ δὲ καὶ διὰ τὸ καλὸν εἰς αἰσχρὸν πεσόντες" καὶ γὰρ ἡ ἀγαϑοῦ ἔφεσις ἔχει εἰς κακὸν τὴν ἔκ- πτῶσιν πολλάκις. καὶ ταῦτα μὲν τῆς ψυχῆς τὰ παϑήματα. | 2. περὶ δὲ vov ὃν ϑεὸν τίϑενται οὐ μόνον οἵ ἄλλοι ἄνϑρωποι. ἀλλὰ καὶ ϑεολόγοι καὶ Πλάτων πολλαχοῦ ᾿ἀφροδίτης Ἔρωτα λέγων καὶ ἔργον αὐτῷ εἶναι καλῶν τὸ ἔφορον παίδων [εἶναι] καὶ κινητικὸν τῶν ψυχῶν πρὸς τὸ ἐκεῖ κάλλος, ἢ καὶ ἐπαύξειν τὴν ἤδη γενομένην πρὸς τὸ ἐκεῖ ὁρμήν, περὶ τού-- του μάλιστα φιλοσοφητέον: καὶ δὴ καὶ ὅσα ἐν Συμποσίῳ εἴρηται παραληπτέον, ἐν οἷς οὐκ [4φρο- δίτης φησὶν αὐτὸν γενέσϑαι, ἀλλ᾽ ἐν] ᾿ἀφροδίέτης 30 γενεϑλίοις ἐκ τῆς Πενέας καὶ τοῦ Πόρου. ἔοικε δὲ ὁ λόγος καὶ περὶ τῆς ᾿ἀφροδίέτης ἀπαιτήσειν τι εἰπεῖν, εἴτ᾽ οὖν ἐξ ἐκείνης εἴτε μετ᾽ ἐκείνης γεγο- p. 293 210 Enn. III. véva, λέγεται ὁ Ἔρως. πρῶτον οὖν τίς ἡ ᾿άφρο- δίτη; εἶτα πῶς ἢ ἐξ αὐτῆς ἢ σὺν αὐτῇ ἢ τίνα τρόπον ἔχει τὸ ἐξ αὐτῆς τε ἅμα καὶ σὺν αὐτῇ. λέγομεν δὴ τὴν ᾿ἀφροδέτην εἶναι διττήν, τὴν μὲν οὐρανίαν Οὐρανοῦ λέγοντες εἶναι, τὴν δὲ ἐκ Διὸς καὶ Διώνης, τὴν τῶν . τῇδε ἐφαπτομένην γάμων" ἀμήτορα δὲ ἐκείνην καὶ ἐπέκεινα γάμων, ὅτι μηδὲ ἐν οὐρανῷ γάμοι. τὴν δὲ οὐρανίαν λεγομένην ἐκ Κρόνου νοῦ ὄντος ἐκείνου ἀνάγκη ψυχὴν ϑειοτάτην εἶναι εὐθὺς ἐξ αὐτοῦ ἀκήρατον ἀκηράτου μείνασαν ἄνω, ὡς μηδὲ εἰς τὰ τῇδε ἐλϑεῖν μήτε ἐθελήσασαν μήτε δυναμένην, μὴ κατὰ τὰ κάτω φῦσαν βαίνειν χωριστὴν οὖσάν τινα ὑπόστασιν καὶ ἀμέτοχον ὕλης οὐσίαν --- ὅθεν αὐτὴν τούτῳ ἠνίττοντο, τῷ ἀμήτορα εἶναι --- ἣν δὴ καὶ ϑεὸν ἄν τις δικαίως, οὐ δαίμονα εἶποι. ἄμικτον οὖσαν καὶ καϑαρὰν ἐφ᾽ ἑαυτῆς μένουσαν. τὸ γὰρ εὐθὺς ἐκ νοῦ πεφυκὸς καϑαρὸν καὶ αὐτό, ἅτε ἰσχύον xa0' ἑαυτὸ τῷ ἐγγύϑεν, ἅτε καὶ τῆς ἐπιϑυμίας οὔσης αὐτῇ καὶ τῆς ἰδούσεως πρὸς τὸ γεννῆσαν ἱκανὸν ὃν κατέχειν ἄνω. ὅϑεν οὐδ᾽ ἂν ἐκπέσοι ψυχὴ νοῦ ἐξηρτημένη πολὺ μᾶλλον ἢ ἥλιος ἂν ἔχοι ἐξ ἑαυτοῦ ὅσον αὐτὸν περιλάμπει φῶς τὸ ἐξ αὐτοῦ εἰς αὐτὸν συνηρτημένον. ἐφεπο- μένη δὲ τῷ Κρόνῳ ἤ, εἰ βούλει. τῷ πατρὶ τοῦ Κρόνου [τῷ] Οὐρανῷ évgoygoé τε πρὸς αὐτὸν καὶ ὠκειώθη καὶ ἐρασϑεῖσα Ἔρωτα ἐγέννησε καὶ μετὰ τούτου πρὸς αὐτὸν βλέπει, καὶ ἡ ἐνέργεια αὐτῆς ὑπόστασιν καὶ οὐσίαν εἰργάσατο, καὶ ἄμφω ἐκεῖ βλέπουσι, καὶ ἡ γειναμένη καὶ ὁ καλὸς Ἔρως ὁ γεγεννημένος ὑπόστασις πρὸς ἄλλο καλὸν ἀεὶ τετα- γμένη καὶ τὸ εἶναι ἐν τούτῳ ἔχουσα [τῷ] μεταξὺ ὥσπερ ποϑοῦντος καὶ ποθουμένου. ὀφθαλμὸς ὁ τοῦ 5 10 20 25 30 V, 2. 8. 211 ποϑοῦντος παρέχων uiv τῷ “ἐρῶντι δι᾽ αὑτοῦ τὸ ὁρᾶν τὸ ποθούμενον, προτρέχων δὲ αὐτὸς “καὶ πρὶν ἐκείνῳ παρασχεῖν τὴν τοῦ ὁρᾶν δι᾽ ὀργάνου - δύναμιν αὐτὸς πιμπλάμενος τοῦ ϑεάματος, πρότερος μέν, ov μὴν ὁμοίως ὁρῶν τῷ ἐνστηρίζειν μὲν ἐκείνῳ τὸ ὅραμα, αὐτὸν δὲ καρποῦσϑαι τὴν ϑέαν τοῦ καλοῦ αὐτὸν παραϑέουσαν. ὃ. ὑπόστασιν δὲ εἶναι καὶ οὐσίαν ἐξ οὐσίας ἐλάττω μὲν τῆς ποιησαμένης, οὖσαν δὲ ὅμως, ἀπι- 10 στεῖν οὐ προσήκει. καὶ γὰρ ἡ ψυχὴ ἐκείνη οὐσίᾳ ἦν γενομένη ἐξ ἐνεργείας τῆς πρὸ αὐτῆς καὶ ξῶσα καὶ τῆς τῶν ὄντων οὐσίας καὶ πρὸς ἐκεῖνο ὁρώσης. ὃ πρώτη ἦν οὐσία, καὶ σφόδρα δρώσης. καὶ πρῶ-- τον ἦν ὅραμα αὐτῇ τοῦτο καὶ ἑώρα ὡς πρὸς ἀγαϑὸν 16 αὑτῆς καὶ ἔχαιρεν ὁρῶσα, καὶ τὸ. ὕραμα τοιοῦτον ἦν, ὡς μὴ πάρεργον τὴν ϑέαν ποιεῖσϑαι τὸ ὁρῶν, ὡς τῇ οἷον ἡδονῇ καὶ τάσει τῇ πρὸς αὐτὸ καὶ σφοδρότητι τῆς ϑέας γεννῆσαί τι παρ᾽ αὑτῆς ἄξιον αὐτῆς καὶ τοῦ ὁράματος. ἐξ οὖν τοῦ ἐνεργοῦντος 40 συντόνως περὶ τὸ ὁρώμενον καὶ ἐκ τοῦ οἷον ἀπορ- θέοντος ἀπὸ τοῦ ὁρωμένου ὄμμα πληρωϑέν, οἷον μετ᾽ εἰδώλου ὅρασις. Ἔρως ἐγένετο τάχα που καὶ τῆς προσηγορίας ἐντεῦϑεν μᾶλλον αὐτῷ γεγενη- οι μένης. ὅτι ἐξ ὁράσεως τὴν ὑπόστασιν ἔχει" ἐπεὶ 26 τό ye πάϑος ἀπὸ τούτου ἔχοι ἂν τὴν ἐπωνυμίαν, εἴπερ πρότερον οὐσία μὴ οὐσίας καὶ τό ys πάϑος ἐρᾶν λέγεται, καὶ εἴπερ ἔρως αὐτὸν ἔχει τοῦδε" ἁπλῶς δὲ οὐκ ἂν λέγοιτο ἔρως. ὁ μὲν δὴ τῆς ἄνω ψυχῆς Ἔρως τοιοῦτος ἂν εἴη, ὁρῶν καὶ αὐτὸς ἄνω, 80 ἅτε ὀπαδὸς ὧν ἐκείνης καὶ ἐξ. ἐκείνης καὶ παρ᾽ ἐκείνης γεγενημένος καὶ ϑεῶν ἀρκούμενος ϑέᾳ. χωριστὴν δὲ ἐκείνην τὴν ψυχὴν λέγοντες τὴν πρώ- Ῥ. 294 212 Enn. 111. τῶς ἐλλάμπουσαν τὸν Οὐρανὸν χωριστὸν καὶ τὸν Ἔρωτα τοῦτον ϑησόμεϑα, εἰ καὶ ὅτι μάλιστα oUQa- νίαν τὴν ψυχὴν εἴπομεν" ἐπεὶ καὶ ἐν ἡμῖν λέγοντες τὸ ἐν ἡμῖν ἄριστον εἶναι χωριστὸν ὅμως τιϑέμεϑα αὐτὸ εἶναι" μόνον ἐκεῖ ἔστω, οὗ ἡ ψυχὴ ἡ ἀκή- ρατος. ἐπεὶ δὲ καὶ τοῦδε τοῦ παντὸς ψυχὴν εἶναι ἔδει, ὑπέστη μετὰ ταύτης ἤδη καὶ ὁ ἄλλος Ἔρως ὄμμα καὶ ταύτης ἐξ ὀρέξεως καὶ αὐτὸς γεγενημένος. τοῦ δὲ κόσμου οὖσα ἡ ᾿ἀφροδίτη αὕτη καὶ οὐ μόνον ψυχὴ οὐδὲ ἁπλῶς ψυχὴ καὶ τὸν ἐν τῷδε τῷ κόσμῳ Ἔρωτα ἐγεννήσατο ἐφαπτόμενον ἤδη καὶ αὐτὸν γάμων καί, xa9' ὅδον ἐφάπτεται καὶ αὐτὸς τῆς ὀρέξεως τῆς ἄνω, κατὰ τοσοῦτον κινοῦντα καὶ τὰς τῶν νέων ψυχὰς καὶ τὴν ψυχὴν T συντέτακται ἀναστρέφοντα, καϑ'᾿ ὅσον καὶ αὐτὴ εἰς μνήμην ἐκείνων πέφυκεν ἰέναι. πᾶσα γὰρ ἐφίεται τοῦ dya- ϑοῦ καὶ ἡ μεμιγμένη καὶ ἥ τινος γενομένη" ἐπεὶ καὶ αὕτη ἐφεξῆς ἐκείνῃ καὶ ἐξ ἐκείνης. 4. ὧρ᾽ οὖν καὶ ἑκάστη ψυχὴ ἔχει ἔρωτα του- υῦτον ἐν οὐσίᾳ καὶ ὑποστάσει; ἢ διὰ τί ἡ μὲν ὕλη ἕξει καὶ ἡ τοῦ παντὸς ὑποστάντα τὸν ἔρωτα, ἡ δὲ ἑκάστου ἡμῶν oU: πρὸς ὃὲ καὶ ἡ ἐν τοῖς ἄλλοις ξῴώοις ἅπασι; καὶ ἄρα ὃ ἔρως οὗτός ἐστιν ὁ δαίμων, ὃν φασιν ἑκάστῳ συνέπεσθαι, ὃ αὑτοῦ ἑκάστου ἔρως. οὗτος γὰρ ἂν εἴη καὶ ὁ ἐμποιῶν τὰς ἐπι- ϑυμίας κατὰ φύσιν δκάστης τῆς ψυχῆς ὀριγνωμένης ἀνάλογον ἑκάστης πρὸς τὴν αὑτῆς φύσιν καὶ τὸν ἔρωτα γεννώσης εἴς vs ἀξίαν καὶ πρὸς οὐσίαν. ἐχέτω δὴ ἡ μὲν ὅλη ὅλον, a( δὲ ἐν μέρει τὸν αὑτῆς ἑχάστη. xa0' ὅσον δὲ ἑκάστη πρὸς τὴν ὅλην ἔχει οὐκ ἀποτετμημένη, ἐμπεριεχομένη δέ, ὡς εἶναι πά- σας μίαν, καὶ ὁ ἔρως ἕκαστος πρὸς τὸν πάντα ἂν 20 25 30 V, 3—6. 219 ἔχοι" συνεῖναι δ᾽ αὖ καὶ τὸν ἐν μέρει τῇ ἐν μέρει p. 295 καὶ τῇ ὅλῃ τὸν μέγαν ἐκεῖνον καὶ τὸν ἐν τῷ παντὶ τῷ παντὶ πανταχοῦ αὐτοῦ καὶ πολλοὺς αὖ τὸν ἕνα τοῦτον γίγνεσϑαι καὶ εἶναι φαινόμενον πανταχοῦ 5 τοῦ παντὸς οὗ ἂν ϑέλῃ σχηματιξόμενον μέρεσιν ἑαυτοῦ καὶ φανταξόμενον., εἰ ϑέλοι. οἴεσϑαι δὲ χρὴ καὶ ᾿ἀφροδίτας ἐν τῷ ὅλῳ πολλάς, δαίμονας ἐν αὐτῷ γενομένας μετ᾽ ἔρωτος, ῥυείσας ἐξ ᾿ἀφροδίτης τινὸς ὅλης, ἐν μέρει πολλὰς ἐκείνης ἐξηρτημένας 10 μετὰ ἰδίων ἐρώτων, εἴπερ ψυχὴ μήτηρ ἔρωτος, ᾿Δφροδίτη δὲ ψυχή, ἔρως δὲ ἐνέργεια ψυχῆς ἀγαϑοῦ ὀριγνωμένης. ἄγων τοίνυν ἑκάστην οὗτος ὁ ἔρως πρὸς τὴν ἀγαϑοῦ φύσιν ὁ μὲν τῆς ἄνω ϑεὸς ἂν εἴη, ὃς ἀεὶ ψυχὴν ἐκείνῳ συνάπτει, δαίμων δ᾽ ὁ 16 τῆς μεμιγμένης. D. ἀλλὰ τίς ἡ δαίμονος καὶ ὅλως ἡ δαιμόνων φύσις, περὶ ἧς καὶ ἐν Συμποσίῳ λέγεται, ἥ τε τῶν ἄλλων καὶ ἡ αὐτοῦ τοῦ Ἔρωτος, ὃς ἐκ Πενίας καὶ Πόρου [τοῦ] “Μήτιδός ἐστι γεγεννημένος ἐν τοῖς 20 ᾿ἀφροδίτης γενεϑλίοις; τὸ μὲν οὖν τὸν κόσμον ὑπονοεῖν λέγεσϑαι τόνδε τῷ Πλάτωνι τὸν Ἔρωτα, ἀλλὰ μὴ τοῦ κόσμου τὸν ἐν αὐτῷ ἐκφύντα Ἔρωτα, πολλὰ τὰ ἐναντιούμενα τῇ δόξῃ ἔχει, τοῦ μὲν κό- Gov λεγομένου εὐδαίμονος ϑεοῦ καὶ αὐτάρκους εἶναι, 96 τοῦ δὲ Ἔρωτος τούτου ὁμολογουμένον τῷ ἀνδρὶ οὔτε ϑεοῦ οὔτε αὐτάρκους, ἀεὶ δὲ ἐνδεοῦς εἶναι. εἶτα ἀνάγκη, εἴπερ ὁ κόσμος ἐστὶν ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος, ἡ δὲ ψυχὴ τοῦ κόσμου ἡ ᾿ἀφροδέτη ἐστὶν αὐτῷ, μέρος τὸ κύριον τοῦ Ἔρωτος τὴν ᾿ἀφροδίτην 80 εἶναι 1j, εἰ κόσμος ἡ ψυχή ἐστιν αὐτοῦ, ὥσπερ καὶ ἄνϑρωπος ἡ ἀνθρώπου ψυχή, τὸν Ἔρωτα τὴν ᾿φροδίτην εἶναι. εἶτα διὰ τί οὗτος μὲν δαίμων PLoTIN. 18 p. 296 214 Enn. III. ὧν ὁ κόσμος ἔσται, οἵ δὲ ἄλλοι. δαίμονες — δῆλον γὰρ ὅτι ἐκ τῆς αὐτῆς οὐσίας εἰσέν — οὐ καὶ αὐτοὶ ἔσονται; καὶ ὁ κόσμος ἔσται σύστασις αὐτὸ τοῦτο ἐκ δαιμόνων. ὁ δὲ ἔφορος καλῶν παέδων AsyOsic εἶναι πῶς ἂν ὁ κόσμος εἴη: τὸ δὲ ἄστρωτον xal ἀνυπόδητον καὶ ἄοικον πῶς ἂν ἐφαρμόσειε μὴ οὐ γλίσχρως καὶ ἀπαδόντως: 6. ἀλλὰ τί δὴ χρὴ λέγειν περὶ τοῦ Ἔρωτος καὶ τῆς λεγομένης γενέσεως αὐτοῦ; δῆλον δὴ ὅτι δεῖ λαβεῖν τές ἡ Πενία καὶ τίς ὁ Πόρος, καὶ πῶς ὧἀρ- μόσουσιν οὗτοι γονεῖς εἶναι αὐτῷ. δῆλον δὲ ὅτι δεῖ καὶ τοῖς ἄλλοις δαίμοσι τούτους ἁρμόσαι. εἴπερ δεῖ φύσιν εἶναι καὶ οὐσίαν μίαν καϑὸ δαίμονες δαιμόνων, εἰ μὴ κοινὸν ὄνομα ξξουσι μόνον. λάβω- μὲν τοίνυν πῇ ποτε διορίξομεν ϑεοὺς δαιμόνων, καὶ εἰ πολλάκις καὶ δαίμονας ϑεοὺς λέγομεν εἶναι, ἀλλ᾽ ὅταν ye τὸ μὲν ἕτερον, τὸ δὲ ἕτερον λέγωμεν αὐτῶν εἶναι γένος. τὸ μὲν δὴ ϑεῶν ἀπαθὲς λέγο- μὲν καὶ νομέξομεν γένος. δαίμοσι δὲ προστέϑεμεν σώϑη, ἀιδίους λέγοντες ἐφεξῆς τοῖς ϑεοῖς, ἤδη [δὲ] πρὸς ἡμᾶς, μεταξὺ ϑεῶν τε καὶ τοῦ ἡμετέρου γένους. πῇ 'δὴ οὖν οὐκ ἔμειναν ἀπαϑεῖς οὗτοι, πῇ δὲ κατέ- βησαν τῇ φύσει πρὸς τὸ χεῖρον; καὶ δὴ καὶ τοῦτο σκεπτέον, πότερα δαίμων ἐν τῷ νοητῷ οὐδὲ εἷς xai αὖ ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ δαίμονες μόνον, ϑεὸς δὲ ἐν τῷ νοητῷ ἀφορίζεται, ἢ εἰσὶ καὶ ἐνταῦϑα ϑεοὶ καὶ ὁ κόσμος ϑεός, ὥσπερ σύνηθες λέγειν, τρίτος καὶ οἱ μέχρι σελήνης ἕκαστος ϑεός. βέλτιον δὲ μηδένα ἐν τῷ νοητῷ δαέμονα λέγειν, ἀλλα, καὶ εἰ αὐτοδαίμων, ϑεὸν καὶ τοῦτον εἶναι, καὶ αὖὑ ἐν τῷ αἰσθητῷ τοὺς μέχρι σελήνης ϑεοὺς τοὺς ὁρατοὺς ϑεοὺς δευτέρους μετ᾽ ἐκείνους 10 80 V, 5—7. 215 καὶ κατ᾽ ἐκείνους τοὺς νοητούς, ἐξηρτημένους ἐκείνων, ὥσπερ αἴγλην περὶ ἕκαστον ἄστρον. τοὺς ὃὲ δαίμονας τέ; ὧρά γε ψυχῆς ἐν κόσμῳ γενομένης τὸ ἐφ᾽ ἑκάστης ἴχνος; διὰ τί δὲ τῆς ἐν κόσμῳ; ὅτι καϑαρὰ ϑεὸν γεννᾷ, καὶ ϑεὸν ἔφαμεν τὸν ταύτης ἔρωτα. πρῶτον δὴ διὰ τί οὐ πάντες οἵ δαίμονες ἔρωτες; εἶτα πῶς οὐ καϑαροὶ καὶ οὗτοι ὕλης; ἢ ἔρωτες μέν, ot γεννῶνται ψυχῆς ἐφιδμένης τοῦ ἀγαϑοῦ καὶ καλοῦ. καὶ γεννῶσι πᾶσαι τοῦτον τὸν 10 δαίμονα αἱ ἐν τῷδε, οἵ δὲ ἄλλοι δαίμονες ἀπὸ ψυχῆς μὲν καὶ οὗτοι τῆς τοῦ παντός, δυνάμεσι δὲ ἑτέραις γεννώμενοι κατὰ χρείαν τοῦ ὅλου συμπληροῦσι καὶ συνδιοικοῦσι τῷ παντὶ ἕκαστα. ἔδει γὰρ ἀρκεῖν τὴν ψυχὴν τοῦ παντὸς τῷ παντὶ γεννήσασαν δυνάμεις δαι- 16 μόνων καὶ προσφόρους τῷ ἑαυτῆς ὅλῳ. ἀλλὰ πῶς καὶ τίνος ὕλης μετέχουσιν; οὐ γὰρ δὴ τῆς σωματικῆς, ἢ ξῷα αἰσϑητὰ ἔσται. χαὶ γὰρ εἰ σώματα προσ- λαμβάνουσιν ἀέρινα ἡ πύρινα, ἀλλὰ δεῖ γε πρότε- ρον διάφορον αὐτῶν τὴν φύσιν εἶναι, ἵνα καὶ 40 μετάσχωσι δώματος. οὐ γὰρ εὐϑὺφ τὸ καϑαρὸν πάντη σώματι μίγνυται, καίτοι πολλοῖς δοκεῖ ἡ οὐσία τοῦ δαίμονος καϑ᾽ ὅσον δαίμων μετά τινος “ σώματος ἢ. ἀέρος ἢ πυρὸς εἶναι. ἀλλὰ διὰ τί ἡ μὲν σώματι μίγνυται, ἡ δὲ οὔ, εἰ μή τις δἴη τῇ 25 μιγνυμένῃ αἰτία; τίς οὖν ἡ αἰτία; ὕλην δεῖ νοητὴν ὑποϑέσϑαι, ἵνα τὸ κοινωνῆσαν ἐκείνης ἥκῃ καὶ εἰς ταύτην τὴν τῶν σωμάτων δι᾽ αὐτῆς. 1. διὸ καὶ ἐν τῇ γενέσει τοῦ Ἔρωτος ὁ Πλάτων φησὶ τὸν Πόρον τὴν μέϑην ἔχειν τοῦ νέκταρος 80. οἴνου οὔπω ὄντος, ὡς πρὸ τοῦ αἰσϑητοῦ τοῦ Ἔρω-- τος γενομένου καὶ τῆς Πενίας μετεχούδσης φύδεως νοητοῦ. ἀλλ᾽ οὐκ εἰδώλου νοητοῦ ἐκεῖθεν ἐμφαν- 185 Ῥ. 297 2106 Enn. III. τασϑέντος, ἀλλ᾽ ἐκεῖ γενομένης καὶ συμμιχϑείδσης ὡς ἐξ εἴδους καὶ ἀοριστίας, ἣν ἔχει ἡ ψυχὴ πρὶν τυχεῖν τοῦ ἀγαϑοῦ, μαντευομένη δέ τι εἶναι κατὰ ἀόριστον καὶ ἄπειρον φάντασμα, τὴν ὑπόστασιν τοῦ Ἔρωτος τεκούσης. λόγος οὖν γενόμενος ἐν οὐ λόγῳ, ἀορίστῳ δὲ ἐφέσει καὶ ὑποστάσει ἀμυδρᾷ, ἐποίηδε τὸ γενόμενον οὐ τέλειον οὐδὲ ἱκανόν, ἐλλι- πὲς δέ, ἅτε ἐξ ἐφέσεως ἀορίστου καὶ λόγου ἱκανοῦ γεγενημένον. καὶ ἔστι λόγος οὗτος οὐ καϑαρός, ἅτε ἔχων ἐν αὑτῷ ἔφεσιν ἀόριστον καὶ ἄλογον καὶ ἄπειρον΄ οὐ γὰρ μήποτε πληρώδεται. ἕως ἂν ἔχῃ ἐν αὑτῷ τὴν τοῦ ἀορίστου φύσιν. ἐξήρτηται δὲ ψυχῆς ὡς ἐξ ἐκείνης μὲν γενόμενος ὡς ἀρχῆς, μῖγμα 0à ὧν ἐκ λόγου οὐ μείναντος ἐν αὑτῷ, ἀλλὰ μι- χϑέντος ἀοριστίᾳ, οὐκ αὐτοῦ ἀνακραϑέντος ἐκείνῃ, ἀλλὰ τοῦ ἐξ αὐτοῦ ἐκείνῃ. καὶ ἔστιν ὃ ἔρως οἷον οἶστρος ἄπορος τῇ ἑαυτοῦ φύσει" διὸ καὶ τυγχάνων ἄπορος πάλιν. οὐ γὰρ ἔχει πληροῦσϑαι διὰ τὸ μὴ ἔχειν τὸ μῖγμα᾽ μόνον γὰρ πληροῦται ἀληϑῶς, ὅτιπερ καὶ πεπλήρωται τῇ ἑαυτοῦ φύσει" ὃ δὲ διὰ τὴν συνοῦσαν ἔνδειαν ἐφίεται, κἂν παραχρῆμα πληρωϑῇ. οὐ στέγει" ἐπεὶ καὶ τὸ ἀμήχανον αὐτῷ διὰ τὴν ἔνδειαν, τὸ δὲ ποριστικὸν διὰ τὴν τοῦ λόγου φύσιν. δεῖ δὲ καὶ πᾶν τὸ δαιμόνιον τοι-- ovrov νομίζειν καὶ ἐκ τοιούτων᾽ καὶ γὰρ ἕκαστον ἐφ᾽ ᾧ τέτακται ποριστικὸν ἐκείνου καὶ ἐφιέμενον ἐκείνου καὶ συγγενὲς καὶ ταύτῃ τῷ Ἔρωτι καὶ οὐ πλῆρες οὐδ᾽ αὐτό, ἐφιέμενον δέ τινος τῶν ἐν μέρει ὡς ἀγαϑῶν. ὅθεν καὶ. τοὺς ἐνταῦθα ἀγαϑοὺς ὃν ἔχουσιν ἔρωτα τοῦ ἁπλῶς ἀγαϑοῦ καὶ τοῦ ὄντως ἔχειν οὐκ ἔρωτά τινα ἔχοντας, τοὺς δὲ κατ᾽ ἄλλους δαίμονας τεταγμένους. κατ᾽ ἄλλον δὲ ἄλλον δαί- 1ὅ 20 25 Θι 10 1ὅ 20 2b 80 V, 1. 8. 211 μονα τετάχϑαι' ὃν ἁπλῶς εἶχον ἀργὸν ἀφέντας, ᾿ἐνεργοῦντας δὲ κατ᾽ ἄλλον δαίμονα, ὃν εἵλοντο κατὰ τὸ σύμφωνον μέρους τοῦ ἐνεργοῦντος ἐν αὖὐ- τοῖς ψυχῆς. οἱ δὲ κακῶν ἐφιέμενοι ταῖς κακαῖς ἐγγενομέναις ἐπιϑυμίαις ἐπέδησαν πάντας τοὺς ἐν αὐτοῖς ἔρωτας, ὥσπερ καὶ λόγον τὸν ὀρϑόν, ὅστις σύμφυτος. κακαῖς ταῖς ἐπιγενομέναις δόξαις. οἵ μὲν οὖν φύσει ἔρωτες καὶ κατὰ φύσιν καλοί" καὶ oí μὲν ἐλάττονος ψυχῆς ἐλάττους εἰς ἀξίαν καὶ δύναμιν, οἱ δὲ [κρείττονος] κρείττους, πάντες [δὲ] ἐν οὐσία" οἱ δὲ παρὰ φύσιν σφαλέντων πάϑη ταῦτα καὶ οὐδαμῇ οὐσίαι οὐδὲ ὑποστάσεις οὐσιώδεις οὐ παρὰ ψυχῆς ἔτι γεννώμενα, ἀλλὰ συνυφιστάμενα κακίᾳ ψυχῆς ὅμοια γεννώσης ἐν διαϑέσεσι καὶ ἕξεσιν ἤδη. καὶ γὰρ ὅλως κινδυνεύε, τὰ μὲν ἀγαϑὰ τὰ ἀληϑῆ κατὰ φύσιν ψυχῆς ἐνεργούσης ἐν ὠὡρι- σμένοις οὐσία εἶναι, τὰ δ᾽ ἄλλα οὐκ ἐξ αὑτῆς. ἐνεργεῖν, οὐδὲν δ᾽ ἄλλο ἢ πάϑη εἶναι" ὥσπερ ψευδῆ νοήματα οὐκ ἔχοντα τὰς ὑπ᾽ αὐτὰ οὐσίας, καϑάπερ τὰ ἀληϑὴῆ ὄντως καὶ ἀΐδια καὶ ὡρι- σμένα ὁμοῦ τὸ νοεῖν καὶ τὸ νοητὸν καὶ τὸ εἶναι ἔχοντα οὐ μόνον ἐν τῷ ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ ἐν ἑχάστῳ περὶ τὸ νοητὸν ὄντως καὶ νοῦν τὸν ἐν ἑκάστῳ εἴδει. [δεῖ δὲ] καὶ ἐν ἑκάστῳ ἡμῶν τέϑεσϑαι καϑαρῶς νόησιν καὶ νοητόν, καὶ μὴ ὁμοῦ ὄντων ἡμῶν τοῦτο καὶ ἁπλῶς. ὅϑεν καὶ τῶν ἁπλῶν ἡμῖν ὁ ἔρως" καὶ γὰρ αἴ νοήδεις" καὶ εἶ τινος τῶν ἐν μέρει. κατὰ συμβεβηκός, ὥσπερ εἴ [τις] τόδε τὸ τρίγωνον δύο ὀρϑὰς ϑεωρεῖ καϑ' ὅσον ἁπλῶς τρίγωνον. 8. ἀλλὰ τίς ὁ Ζεύς, οὗ τὸν κῆπον λέγει, εἰς ὃν εἰσῆλθεν ὁ Πόρος, καὶ τίς ὃ κῆπος οὗτος; ἡ p. 298 218 Enn. III. uiv yàg ᾿ἀφροδίτη ψυχὴ ἦν ἡμῖν, λόγος δὲ ἐλέγετο . τῶν πάντων ὁ Πόρος. ταῦτα δὲ τί Oct τέϑεσϑαι, τὸν Δία καὶ τὸν κῆπον αὐτοῦ; οὐδὲ γὰρ ψυχὴν δεῖ τέϑεσϑαι τὸν Δία τὴν ᾿ἀφροδίτην τοῦτο ϑέντας. δεῖ δὴ λαβεῖν καὶ ἐνταῦϑα παρὰ Πλάτωνος τὸν “Δία ἐκ μὲν Φαίδρου ἡγεμόνα μέγαν λέγοντος αὐτοῦ τοῦτον τὸν ϑεόν, ἐν ἄλλοις δὲ τρίτον, οἶμαι, τοῦτον᾽ σαφέστερον δὲ ἐν τῷ Φιλήβῳ, ἡνέκ᾽ dv φῇ ἐν τῷ Διὶ εἷναι βασιλικὴν μὲν ψυχήν, βασιλικὸν δὲ νοῦν. εἰ οὖν ὁ Ζεὺς νοῦς ἐστι μέγας καὶ ψυχὴ καὶ ἐν τοῖς αἰτίοις τάττεται, κατὰ δὲ τὸ κρεῖττον δεῖ τάττειν διά τε τὰ ἄλλα καὶ ὅτι αἴτιον καὶ τὸ βασι- λικὰν δὲ καὶ τὸ ἡγούμενον, ὁ μὲν ἔσται κατὰ τὸν νοῦν, ἡ δὲ ᾿ἀφροδέτη αὐτοῦ οὖσα καὶ ἐξ αὐτοῦ καὶ σὺν αὐτῷ κατὰ τὴν ψυχὴν τετάξεται κατὰ τὸ καλὸν καὶ ἀγλαὸν καὶ τὸ τῆς ψυχῆς ἄκακον καὶ ἁβρὸν ᾿φροδίτη λεχϑεῖσα. καὶ γὰρ εἰ κατὰ μὲν τὸν νοῦν τοὺς ἄρρενας votrousv τῶν ϑεῶν, κατὰ δὲ τὰς ψυχὰς αὐτῶν τὰς ϑηλείας λέγομεν, ὡς νῷ ἑκάστῳ ψυχῆς συνούσης, εἴη ἂν καὶ ταύτῃ ἡ ψυχὴ τοῦ 50 Διὸς ἡ ᾿ἀφροδίτη πάλιν μαρτυρούντων τούτῳ τῷ λόγῳ ἱερέων τε καὶ ϑεολόγων, oV εἰς ταὐτὸν Ἥραν καὶ ᾿ἀφροδίτην ἄγουσι καὶ τὸν τῆς ᾿“φροδίτης ἀστέρα ἐν οὐρανῷ Ἥρας λέγουσιν. 9. ὁ οὖν Πόρος λόγος ὧν τῶν ἐν τῷ νοητῷ 95 καὶ νῷ καὶ μᾶλλον κεχυμένος καὶ οἷον ἁπλωϑ εὶς περὶ ψυχὴν ἂν γένοιτο καὶ ἐν ψυχῇ. τὸ γὰρ ἐν νῷ συνεσπειραμένον οὐ παρὰ ἄλλου εἰς αὐτόν, τούτῳ δὲ μεϑύοντι ἐπακτὸν τὸ τῆς πληρώσεως. τὸ δ᾽ ἐκεῖ πληρούμενον τοῦ νέκταρος τί ἂν εἴη ἢ λόγος 80 ἀπὸ κρείττονος ἀρχῆς πεσὼν εἰς ἐλάττονα; ἐν οὖν τῇ ψυχῇ ἀπὸ νοῦ ὃ λόγος οὗτος, ὅτε ἡ ᾿ἀφροδίτη V, 8. 9. 219 λέγεται γεγονέναι, síGQvsig εἰς τὸν κῆπον αὐτοῦ. κῆπος δὲ πᾶς ἀγλάισμα καὶ πλούτου ἐγκαλλώπισμα. ἀγλαίξεται δὲ τῷ τοῦ zfióg λόγῳ καὶ τὰ καλλω- πίσματα αὐτοῦ, τὰ παρὰ τοῦ νοῦ αὐτοῦ εἰς τὴν ψυχὴν ἐλθόντα ἀγλαίσματα. ἢ τέ ἂν εἴη ὁ κῆπος p.299 τοῦ Διὸς ἢ τὰ ἀγάλματα αὐταῦ καὶ τὰ ἀγλαίσματα; τί δ᾽ ἂν εἴη τὰ ἀγλαίσματα αὐτοῦ καὶ τὰ κοσμή- ματα ἢ oí λόγοι οἱ παρ᾽ αὐτοῦ ῥυέντες; ὁμοῦ δὴ οὗ λόγοι, ὁ Πόρος, ἡ εὐπορία καὶ ὁ πλοῦτος τῶν 10 χαλῶν., ἐν ἐκφάνσει ἤδη καὶ τοῦτό ἐστι τὸ μεϑύειν τῷ νέκταρι. τί γὰρ ϑεοῖς νέκταρ. ἢ ὃ τὸ ϑεῖον. κομίξεται; κομέξεται δὲ τὸ ὑποβεβηκὸς νοῦ Aóyov: νοῦς δὲ ἑαυτὸν ἔχει ἐν κόρῳ καὶ οὐ μεϑύει ἔχων. οὐ γὰρ ἐπακτόν τι ἔχει. ὁ δὲ λόγος νοῦ γέννημα 16 καὶ ὑπόστασις μετὰ νοῦν καὶ οὐκέτι αὐτοῦ dv, ἀλλ᾽ ἐν ἄλλῳ, ἐν τῷ νοῦ Διὸς κήπῳ λέγεται κεῖσθαι" τότε πείμενος, ὅτε 9 ᾿ἀφρφοδίτη ἐν τοῖς οὖσιν ὑπο- στῆναι λέγεται. δεῖ δὲ τοὺς μύϑους, εἴπερ τοῦτο ἔσονται, καὶ 90. μερέξειν χρόνοις ἃ λέγουσι, καὶ διαιρεῖν ἀπ᾿ ἀλλή- λων πολλὰ τῶν ὄντων ὁμοῦ μὲν ὄντα, τάξει δὲ ἢ δυνάμεαι διεστῶτα, ὅπου. καὶ oí λόγοι καὶ γενέσεις. τῶν ἀγεννήτων ποιοῦσι, καὶ τὰ ὁμοῦ ὄντα καὶ αὐτοὶ διαιροῦσι, καὶ διδάξαντες ὡς δύνανται τῷ νοήσαντι οὔ ἤδη συγχωροῦσι συναιρεῖν. ἡ δὲ συναίρεσις ψυχὴ νῷ συνοῦσα καὶ παρὰ νοῦ ὑποστᾶσα καὶ αὖ λόγων πληρωϑεῖσα καὶ καλὴ καλοῖς κοσμηϑεῖσα καὶ εὐπο- ρίας πληρωθεῖσα, ὡς εἶναι ἐν αὐτῇ ὁρᾶν πολλὰ ἀγλαίσματα καὶ τῶν καλῶν ἁπάντων εἰκόνας, 4qgo- 30 δίτη μέν ἐστι τὸ πᾶν, οἵ δὲ ἐν αὐτῇ λόγοι πάν- τες εὐπορία καὶ Πόρος, ἀπὸ τῶν ἄνω ῥυέντος τοῦ ἐκεῖ νέκταρος" τὰ δὲ ἐν αὐτῇ ἀγλαίσματα ὡς ἂν ex Ῥ. 800 p. 808 280 Enn. III. ἐν ξωῇ κείμενα κῆπος Διὸς λέγεται, καὶ εὔδειν ἐκεῖ ὁ Πόρος οἷς ἐπληρώϑη βεβαρημένος. ζωῆς δὲ φανείσης καὶ οὔσης ἀεὶ ἐν τοῖς οὖσιν ἐστιᾶσϑαι οἵ ϑεοὶ λέγονται ὡς ἂν ἐν τοιαύτῃ μακαριότητι ὄντες. ἀεὶ δὲ οὕτως ὑπέστη ὅδε ἐξ ἀνάγκης ἐκ τῆς ψυχῆς ἐφέσεως πρὸς τὸ κρεῖττον καὶ τὸ ἀγαϑὸν, καὶ ἦν ἀεὶ ἐξ οὗπερ καὶ ψυχὴ [Ὁ] ἔρως. ἔστι δὲ οὗτος μικτόν τι χρῆμα μετέχον μὲν ἐνδείας, Tj πληροῦ- σϑαι ϑέλει, οὐκ ἄμοιρον δὲ εὐπορίας, ἡ οὗ ἔχει τὸ ἐλλεῖπον (grs: οὐ γὰρ δὴ τὸ πάμπαν ἄμοι- ρον τοῦ ἀγαϑοῦ τὸ ἀγαϑὸν ἄν ποτε ζητήσειεν. ἐκ Πόρου οὖν καὶ Πενίας λέγεται εἶναι, ἡ ἡ ἔλλειψις καὶ ἡ ἔφεσις καὶ τῶν λόγων ἡ μνήμη ὁμοῦ συνελθόντα ἐν ψυχῇ ἐγέννησε τὴν ἐνέργειαν τὴν πρὸς τὸ ἀγαϑόν, ἔρωτα τοῦτον ὄντα. ἡ δὲ ᾿μήτηρ αὐτῷ Πενία, ὅτι ἀεὶ ἡ ἔφεσις ἐνδεοῦς" ὕλη δὲ ἡ Πενία, ὅτι καὶ ἡ ὕλη ἐνδεὴς τὰ πάντα καὶ τὸ ἀόριστον τῆς τοῦ ἀγαϑοῦ ἐπιϑυμίας" οὐ γὰρ μορφή τις οὐδὲ λόγος ἐν τῷ ἐφιεμένῳ τούτου" ὑλικώτερον τὸ ἐφιέμενον xa9' ὅσον ἐφίεται ποιεῖ. τὸ δὲ πρὸς αὐτὸ εἶδός ἐστι μόνον ἐν αὐτῷ μένον" καὶ δέξασθαι δὲ ἐφιέμενον ὕλην τῷ ἐπιόντι τὸ δεξόμενον παραδκευάξει. οὕτω τοι Ó Ἔρως ὑλικὸς τίς ἐστι καὶ δαίμων οὗτός ἐστιν ἐκ ψυχῆς. καϑ᾽ ὅσον ἐλλείπει τῷ ἀγαϑῷ, ἐφέεται δέ, γεγενημένος. VI. ΠΕΡῚ ΤῊΣ AIIAGEIAZ ΤΩΝ AXQMATON. 1. Τὰς αἰσϑήσεις οὐ πάϑη λέγοντες εἶναι, ἐνεργείας δὲ περὶ τὰ παϑήματα καὶ κρίσεις, τῶν 5 10 16 20 10 1ὅ 20 25 30 V, 9. VI, 1. 281 μὲν παϑὼῶν περὶ ἄλλο γινομένων. olov τὸ σῶμα φέρε τὸ τοιόνδε. τῆς δὲ κρίσεως περὶ τὴν ψυχὴν οὐ πάϑους οὔσης --- ἄλλην γὰρ αὖἡ ἔδει κρίσιν γίνεσϑαι καὶ ἐπαναβαίνειν ἀεὶ εἰς ἄπειρον --- εἴχομεν [ἀν] οὐδὲν ἧττον καὶ ἐνταῦϑα ἀπορίαν, εἰ ἡ κρίσις ἧ κρίσις οὐδὲν ἔχει τοῦ κρινομένου. dj, εἰ τύπον ἔχοι, πέπονθεν. ἦν δ᾽ ὅμως λέγειν καὶ περὶ τῶν καλουμένων τυπώσεων., ὡς ὁ τρόπος ὅλως ἕτερος ἢ ὡς ὑπείληπται, ὁποῖος καὶ ἐπὶ τῶν voiosov ivsg- γειῶν καὶ τούτων οὐσῶν γινώσκειν [δ᾽] ἄνευ τοῦ παϑεῖν τι δυναμένων" καὶ ὕλως ὃ λόγος ἡμῖν καὶ τὸ βούλημα μὴ ὑποβαλεῖν τροπαῖς καὶ ἀλλοιώσεσι τὴν ψυχὴν τοιαύταις, ὁποῖαι αἱ ϑερμάνδεις καὶ ψύξεις σωμάτων. καὶ τὸ παϑητικὸν δὲ λεγόμενον αὐτῆς ἔδει ἰδεῖν καὶ ἐπισκέψασθαι, πότερα καὶ τοῦτο ἄτρεπτον δώσομεν, ἢ τούτῳ μόνῳ τὸ πάσχειν συγχωρήσομεν. ἀλλὰ τοῦτο μὲν ὕστερον, περὶ δὲ τῶν προτέρων τὰς ἀπορίας ἐπισκεπτέον. πῶς γὰρ ἄτρεπτον καὶ τὸ πρὸ τοῦ παϑητικοῦ καὶ τὸ πρὸ αἰσθήσεως καὶ ὅλως ψυχῆς ὁτιοῦν κακίας περὶ αὐτὴν ἐγγινομένης καὶ δοξῶν ψευδῶν καὶ ἀγνοίας; οἰκει- ὡὥσεις δὲ καὶ ἀλλοτριώσεις ἡδομένης καὶ λυπουμένης, ὀργιξομένης, φϑονούσης, ξηλούσης., ἐπιϑυμούσης, ὕλως οὐδαμῇ ἡσυχίαν ἀγούσης, ἀλλ᾽ ἐφ᾽ ἑκάστῳ τῶν προσπιπτόντων κινουμένης καὶ μεταβαλλούσης. ἀλλ᾽ εἰ μὲν σῶμά ἐστιν ἡ ψυχὴ καὶ μέγεϑος ἔχει, οὐ ῥάδιον, μᾶλλον δὲ ὅλως ἀδύνατον, ἀπαϑῆ αὐτὴν καὶ ἄτρεπτον δεικνύναι ἐν ὁτῳοῦν τῶν λεγομένων γένεσϑαι περὶ αὐτήν εἰ δέ ἐστιν οὐσία ἀμεγέϑης καὶ δεῖ καὶ τὸ ἄφϑαρτον αὐτῇ παρεῖναι, εὐλαβητέον αὐτῇ πάϑη διδόναι τοιαῦτα, μὴ καὶ λάϑωμεν αὐτὴν φϑαρτὴν εἶναι διδόντες. καὶ δὴ sive ἀριϑμὸς εἴτε p. 804 282 Enn. ΠΙ. λόγος, ὥς φαμεν, ἡ οὐσίὰ αὐτῆς, πῶς ἂν πάϑος ἐγγένοιτο ἐν ἀριϑμῷ ἢ λόγῳ; ἀλλὰ μᾶλλον λόγους ἀλόγους xol ἀπαϑὴ πάϑη δεῖ ἐπιγίγνεσϑαν αὐτῇ οἴεσϑαι, καὶ ταῦτα ἀπὸ τῶν σωμάτων μετεμηνεγμένα ἀντικειμένως ληπτέον ἕκαστα καὶ κατ᾽ ἀναλογίαν, 5 καὶ ἔχουσαν οὐκ ἔχειν καὶ πάσχουσαν οὐ παόχειν. καὶ ὅστις ὁ τρόπος τῶν τοιούτων, ἐπιόσχεπτέον. 2, πρῶτον δὲ περὶ κακίας καὶ ἀρετῆς λεκτέον, τί γίγνεται τότε, ὅταν κακία λέγηται παρεῖναι" καὶ γὰρ ἀφαιρεῖν δεῖν φαμὲν ὡς ὄντος τινὸς ἐν αὐτῇ, 10 κακοῦ καὶ ἐνθεῖναι ἀρετὴν καὶ κοσμῆσαι καὶ κάλλος ἐμποιῆσαι ἀντὶ αἴσχους τοῦ πρόσϑεν. ἄρ᾽ οὖν λέγοντες ἀρετὴν ἁρμονίαν εἶναι, ἀναρμοστέαν δὲ τὴν κακίαν, λέγοιμεν ἂν δόξαν δοκοῦσαν τοῖς παλαιοῖς καί τι πρὸς τὸ ξητούμενον οὐ μικρὸν ὁ 15 λόγος ἀνύδσειεν; εἰ γὰρ συναρμοσϑέντα μὲν κατὰ φύσιν τὰ μέρη τῆς ψυχῆς πρὸς ἄλληλα ἀρενή ἐστι, 'μὴ συναρμοσϑέντα δὲ κακία, ἐπακτὸν οὐδὲν ἂν οὐδ᾽ ἑτέρωϑεν γίγνοιτο, ἀλλ᾽ ἕκαστον ἥκοι ἂν οἷον ἐστὶν εἰς τὴν ἁρμογὴν καὶ οὐκ ἂν ἥκοι ἐν τῇ ἀναρ:- 30 μοστίᾳ τοιοῦτον Ov, οἷον καὶ χορευταὶ qogstovtsc καὶ συνάδοντες ἀλλήλοις, δ᾽ καὶ μὴ oí αὐτοί δἰσι, καὶ μόνος vig ἄδων τῶν ἄλλων μὴ ἀδόντων. καὶ ἑκάστου καϑ᾽ ἑαυτὸν ἄδοντος" οὐ γὰρ μόνον δεῖ συνέδειμ, ἀλλὰ καὶ ἕκαστον καλῶς τὸ αὑτοῦ ἄδοντα 25 οἰκείᾳ μουσικῇ ὥστε κἀκεῖ ἐπὶ τῆς ψυχῆς ἁρμονίαν. εἶναι ἑκάστου μέρους τὸ αὐτῷ προσῆκον ποιοῦντος. δεῖ δὴ πρὸ τῆς ἁρμονίας αὐτῆς ἄλλην ἑκάστου εἶναι ἀρετήν, καὶ κακίαν δὲ ἑκάστου πρὸ τῆς πρὸς ἄλληλα ἀναρμοστίας. τίνος οὖν xagówtog ἕκαστον μέρος. 80 κακόν; ἢ κακίας. καὶ ἀγαθὸν αὖ; ἢ ἀρετῆς. τῷ: μὲν οὖν. λογιστικῷ τάχ᾽ ἄν τι λέγων ἄγνοιαν εἷναι 10 1ὅ 20 25 80 VI, 1. 2. 283 νὴν κακίαν καὶ ἄγνοιαν τὴν κατὰ ἀπόφασιν οὐ παρουσίαν τινὸς ὧν λέγοι. ἀλλ᾽ ὅταν καὶ ψευδεῖς δόξαι ἐνῶσιν, ὃ δὴ μάλιστα τὴν κακίαν ποιεῖ, πῶς οὐκ ἐγγίνεσθαι φήσει καὶ ἀλλοῖον ταύτῃ τοῦτο τὸ μόριον γίνεσϑαι; τὸ δὲ ϑυμοειδὲς οὐκ ἄλλως μὲν ἔχει δειλαῖνον, ἀνδρεῖον δὲ ὃν ἄλλως; τὸ δὲ ἐπι- ϑυμοῦν ἀκόλαστον μὲν ὃν οὐκ ἄλλως, σωφρονοῦν δὲ ἄλλως; ἢ ὅταν μὲν ἐν ἀρετῇ ἕκαστον ἧ, ἐνεργεῖν καυὰ τὴν οὐσίαν 9 ἐστὸν ἕκαστον ἐπαίον λόγου φήσομεν καὶ τὸ μὲν λογιξόμενον παρὰ τοῦ νοῦ, τὰ δ᾽ ἄλλα παρὰ τούτου. τὸ [δ᾽] ἐπαέξιν λόγου ὥσπερ ὁρᾶν ἐστιν οὐ σχηματιξόμενον, ἀλλ᾽ ὁρῶν καὶ ἐνεργείᾳ ὄν, ὅτε ὁρᾷ. ὥσπερ γὰρ ἡ ὄψις καὶ δυνάμει οὖσα καὶ ἐνεργείᾳ ἡ αὐτὴ τῇ οὐσία, ἡ δὲ ἐνέργειά ἐστιν οὐκ ἀλλοίωσις, ἀλλ᾽ ἅμα προσ- ἦλθε πρὸς ὃ ἔχει τὴν οὐσίαν καὶ ἔστιν εἰδυῖα καὶ ἔγνω ἀπαϑῶς, καὶ τὸ λογιξόμενον οὕτω πρὸς τὸν νοῦν ἔχει καὶ ὁρᾷ καὶ ἡ δύναμις τοῦ νοεῖν τοῦτο, οὐ σφραγῖδος ἔνδον γενομένης, ἀλλ᾽ ἔχει ὃ εἶδε καὶ αὖ οὐκ ἔχει" ἔχει μὲν τῷ γινώσκειν, οὐκ ἔχει δὲ τῷ μὴ ἀποκεῖσϑαί τι ἐκ τοῦ ὁράματος, ὥσπερ ἐν κηρῷ μορφήν. μεμνῆσϑαι δὲ δεῖ, ὅτι καὶ τὰς μνήμας οὐκ ἐναποκειμένων τινῶν ἐλέγετο εἶναι, ἀλλὰ τῆς ψυχῆς οὕτω τὴν δύναμιν ἐγειράσης, ὥστε καὶ ὃ μὴ ἔχει ἔχειν. τί οὖν; οὐκ ἄλλη ἦν πρὶν οὕτω μνημονδύειν καὶ ὕστερον, ὅτε μνημονεύει; ἢ βούλει ἄλλην; οὔκουν ἀλλοιωθεῖσά ys, πλὴν εἰ μή τις τὸ ἐκ δυνάμεως εἰς ἐνέργειαν ἐλϑεῖν ἀλλοί- ὦσιν λόγοι. ἀλλ᾽ ἔστιν οὐδὲν προσγενόμενον, ἀλλ᾽ ἥπερ ἦν πεφυκυῖα τοῦτο ποιεῖ. ὅλως γὰρ αἷ ἐνέρ-- yeux, τῶν ἀύλων οὐ συναλλοιουμένων γίνονται" ἡ φϑαρεῖεν ἄν" ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον μενόντων, τὸ δὲ p. 306 Ῥ. 806 284 Enn. III. πάσχειν τὸ ἐνεργοῦν τοῦτο τῶν μεϑ᾽ ὕλης. εἰ δὲ ἄυλον ὃν πείσεται, οὐκ ἔχει ὦ μένει" ὥσπερ ἐπὶ τῆς ὄψεως τῆς ὁράσεως ἐνεργούσης τὸ πάσχον Ó ὀφθαλμός ἐστιν, αἱ δὲ δόξαι ὥσπερ ὁράματα. τὸ δὲ ϑυμοειδὲς πῶς δειλόν; πῶς δὲ καὶ ἀνδρεῖον; ἢ δειλὸν μὲν τῷ ἢ μὴ ὁρᾶν πρὸς τὸν λόγον ἢ πρὸς φαῦλον ὄντα τὸν λόγον ὁρᾶν ἢ ὀργάνων ἐλλείψει, οἷον ἀπορίᾳ ἢ σαϑρότητι ὅπλῶν σωματικῶν, ἢ ἐνεργεῖν κωλυόμενον ἢ μὴ κινηϑὲν [ἀλλ᾽ οἷον ἐρεϑισϑέν ἀνδρεῖον δέ, εἰ τὰ ἐναντία. ἐν οἷς οὐδε-- μία ἀλλοίωσις οὐδὲ πάϑος. τὸ δὲ ἐπιθυμοῦν ἐνερ- γοῦν μὲν μόνον τὴν λεγομένην ἀκολασίαν πα- Qéyevat* πάντα γὰρ μόνον πράττει καὶ οὐ πάρεστι τὰ ἄλλα, οἷς ἂν ἦν ἐν μέρει τὸ κρατεῖν παροῦσι καὶ δεικνύναι αὐτῷ, τὸ δ᾽ ὁρῶν ἦν ἂν ἄλλο πρᾶτ- τον, οὐ πάντη ἀλλά που καὶ GxoAdfov τῷ ὁρᾶν ὡς οἷόν τε τὰ ἄλλα. τάχα δὲ τὸ πολὺ καὶ σώματος καχεξία ἡ τούτου λεγομένη κακία, ἀρετὴ δὲ τάναν- τία: ὥστ᾽ οὐδεμία ἐφ᾽ ἑκάτερα προσϑήκη τῇ ψυχῇ. 8. αἱ δ᾽ οἰκειώδσεις καὶ ἀλλοτριώδεις πῶς; καὶ λῦπαι καὶ ὀργαὶ καὶ ἡδοναὶ ἐπυϑυμίαι τε καὶ φόβοι πῶς οὐ τροπαὶ καὶ πάϑη ἐνόντα καὶ κινούμενα; δεῖ δὴ καὶ περὶ τούτων ὧδε διαλαβεῖν. ὅτι γὰρ ἐγγένονται ἀλλοιώσεις καὶ σφοδραὶ τούτων αἰσϑή- σεις μὴ λέγειν ἐναντία λέγοντός ἐστι τοῖς ἐναργέσιν. 10 2b ἀλλὰ χρὴ συγχωροῦντας ζητεῖν ὅ τι ἐστὶ τὸ τρεπό- - μενον. κινδυνεύομεν γὰρ περὶ ψυχὴν ταῦτα λέγον-- τες ὅμοιόν τι ὑπολαμβάνειν, ὡς εἰ τὴν ψυχὴν λέγοιμεν ἐρυϑριᾶν ἢ αὖ ἐν ὠχριάσει γίγνεσϑαι, μὴ λογιξόμενοι, ὡς διὰ ψυχὴν μὲν ταῦτα τὰ πάϑη, περὶ δὲ τὴν ἄλλην σύστασίν ἐστι γιγνόμενα. ἀλλ᾽ ἡ μὲν αἰσχύνη ἐν ψυχῇ δόξης αἰσχροῦ γενομένης" 80 VI, 2—4. 285 τὸ δὲ σῶμα ἐκείνης τοῦτο οἷον σχούσης, ἵνα μὴ τοῖς ὀνόμασι πλανώμεϑα, ἐπὶ τῇ ψυχῇ ὃν καὶ οὐ ταὐτὸν ἀψύχῳ ἐτράπη κατὰ τὸ αἷμα εὐκίνητον ὄν. τά τε τοῦ λεγομένου φόβου ἐν μὲν τῇ ψυχῇ ἡ 5 ἀρχή, τὸ δ᾽ ὠχρὸν ἀναχωρήσαντος τοῦ αἵματος εἴσω. καὶ τῆς ἡδονῆς δὲ τὸ τῆς διαχύσεως τοῦτο καὶ εἰς αἴσϑησιν ἧκον περὶ τὸ σῶμα, τὸ δὲ περὶ τὴν ψυχὴν οὐκέτι πάϑος. καὶ τὸ τῆς λύπης ὡσ- αύτως. ἐπεὶ καὶ τὸ τῆς ἐπιϑυμέας ἐπὶ μὲν τῆς το ψυχῆς τῆς ἀρχῆς οὔσης τοῦ ἐπιϑυμεῖν λανϑάνον ἐστίν, ἐκεῖϑεν δὲ τὸ προελϑὸν ἡ αἴσϑησις ἔγνω. καὶ γὰρ ὅταν λέγωμεν κινεῖσθαι αὐτὴν ἐν ἐπιϑυμίαις, ἐν λογισμοῖς, ἐν δόξαις, οὐ σαλευομένην αὐτὴν λέγο- μεν ταῦτα ποιεῖν, ἀλλ᾽ ἐξ αὐτῆς γίνεσϑαι τὰς i5 κινήσεις. ἐπεὶ καὶ τὸ (uv κένησιν λέγοντες οὐκ ἀλλοιοῦμεν, ἑκάστου δὲ μορίου ἡ ἐνέργεια ἡ κατὰ φύσιν ξωὴ οὐκ ἐξιστᾶσα. κεφάλαιον δὲ ἱκανόν᾽ εἰ τὰς ἐνεργείας καὶ τὰς ξωὰς καὶ τὰς ὀρέξεις ovx ἀλλοιώσεις συγχωροῦμεν καὶ [τὰς] μνήμας οὐ τύ- 80 zovg ἐναποσφραγιξομένους οὐδὲ τὰς φαντασίας ὡς ἐν κηρῷ τυπώδεις, συγχωρητέον πανταχοῦ ἐν πᾶσι τοῖς λεγομένοις πάϑεσι καὶ κινήσεσι τὴν ψυχὴν ὡσαύτως ἔχειν τῷ ὑποκειμένῳ καὶ τῇ οὐσίᾳ καὶ τὴν ἀρετὴν καὶ τὴν κακίαν μὴ ὡς τὸ μέλαν καὶ τὸ 25 λευκὸν περὶ τὸ σῶμα γίγνεσϑαι ἢ τὸ ϑερμὸν καὶ τὸ ψυχρόν, ἀλλ᾽ ὃν εἴρηται τρόπον ἐπ᾽ dps περὶ πάνϑ᾽ ὅλως τὰ ἐναντία γίγνεσθαι. : 4. περὶ δὲ τοῦ λεγομένου παϑητικοῦ τῆς ψυχῆς ἐπισκεπτέον. ἤδη μὲν οὖν εἴρηται τρόπον τινὰ καὶ 80 περὶ τούτου ἐν οἷς περὶ τῶν παϑῶν ἁπάντων ἐλέ- yero τῶν περὶ τὸ ϑυμοειδὲς καὶ τὸ ἐπιϑυμοῦν γιψνομένων ὅπως ἕκαστα᾽ οὐ μὴν ἀλλ᾽ ἔτι λεκτέον p. 307 286 Enn. III. n περὶ αὐτοῦ πρῶτον λαβόντας, O τι ποτὲ τὸ παϑητι- κὸν τῆς ψυχῆς λέγεται εἶναι. λέγεται δὴ πάντως περὶ ὃ τὰ πάϑη δοκεῖ συνίστασϑαι" ταῦτα δέ ἐστιν οἷς ἕπεται ἡδονὴ καὶ λύκχη. τῶν δὲ παϑῶν τὰ μὲν ἐπὶ δόξαις συνίσταται, ὡς ὅταν δοξάσας τις μέλλειν τελευτᾶν ἴσχῃ φόβον, ἢ οἰηϑεὶς ἀγαϑὸν αὑτῷ τι ἔσεσϑαι ἡσϑῇ, τῆς μὲν δόξης ἐν ἄλλῳ, τοῦ δὲ πά-- ϑους κινηϑέντος ἐν ἄλλῳ" τὰ δέ ἐστιν ὡς ἡγησά- μενα αὐτὰ ἀπροαιρέτως ἐμποιεῖν ἐν τῷ πεφυκότι δοξάξειν τὴν δόξαν. ἡ μὲν δὴ δόξα ὅτι ἄτρεπτον ἐᾷ ἐπὶ τῷ δοξάξειν εἴρηται" ὁ δ᾽ ἐκτὸς τῆς δόξης b φόβος ἐλϑὼν ἄνωϑεν αὖ ἀπὸ τῆς δόξης olov σύνεσίν : τινα παρασχὼν τῷ λεγομένῳ τῆς ψυχῆς φοβεῖσϑαι. τί ποτὲ ποιεὶ τοῦτο τὸ φοβεῖσϑαι; ταραχὴν καὶ ἔχπληξίν. φασιν, ἐπὶ προσδοκωμένῳ κακῷ. ὅτι μὲν οὖν ἡ φαντασία ἐν ψυχῇ, ἥ ve πρώτη, ἣν δὴ καλοῦμεν δόξαν, v τε ἀπὸ ταύτης οὐκέτι δόξα, ἀλλὰ περὶ τὸ κάτω ἀμυδρὰ οἷον δόξα καὶ ἀνεπί- κριτος φαντασία, οἵα τῇ λεγομένῃ φύσει ἐνυπάρχει ἐνέργεια καϑ᾽ ἃ ποιεῖ ἕκαστον, ὥς φασιν, ἀφαν- τάστως. δῆλον ἄν vo γένοιτο. τὸ δ᾽ ἀπὸ τούτων ᾿ ἤδη αἰσϑητὴ ἡ ταραχὴ περὶ τὸ σῶμα γινομένη ὅ τε τρόμος καὶ ὁ σειαμὸς τοῦ σώματος καὶ τὸ ὠχρὸν καὶ ἡ ἀδυναμία τοῦ Aéysw. οὐ γὰρ δὴ ἐν τῷ ψυχικῷ μέρει ταῦτα ἢ σωματικὸν φήσομεν αὐτὸ εἶναι, αὐτό γε εἴπερ ἦν παϑὸν ταῦτα" οὐδ᾽ ἂν ἔτι εἰς τὸ σώμα ταῦτα ἀφίκετο τοῦ πέμποντος οὐχέτι ἐνεργοῦντος τὸ πέμπειν διὰ τὸ κατέχεσϑαι τῷ πάϑει καὶ ἐξίστασϑαι ἑαυτοῦ, ἀλλ᾽ ἔστι μὲν τοῦτο τὸ τῆς ψυχῆς μέρος τὸ παϑητικὸν οὐ σῶμα μέν, εἶδος δέ τι. ἐν ὕλῃ μέντοι καὶ τὸ ἐπκιϑυμοῦν καὶ τό γε ϑρεπτικόν τε καὶ αὐξητικὸν καὶ γεννη-- 20 2b 80 10 15 25 30 VI, 4. 5. 281 e? 3 vixÓv, 0 ἐστι ῥίζα καὶ ἀρχὴ τοῦ ἐπιϑυμοῦντος καὶ παϑητικοῦ εἴδους. εἴδει δὲ οὐδενὶ δεῖ παρεῖναι ταραχὴν ἢ ὅλως πάϑος, ἀλλ᾽ ἑστηκέναι μὲν αὐτό, τὴν δὲ ὕλην αὐτοῦ ἐν τῷ πάϑει γέγνεσϑαι. ὅταν γέγνηται, ἐκείνου τῇ παρουσίᾳ τοῦ κινοῦντος. οὐ γὰρ δὴ τὸ φυτικόν, ὅταν qUg, φύεται, οὐδ᾽ ὅταν αὔξῃ, αὔξεται, οὐδ᾽ ὅλως, ὅταν κινῆ, «ινεῖται ἐκείνην τὴν κίνησιν ἣν κινεῖ. ἀλλ᾽ ἢ οὐδ᾽ ὅλως, ἢ ἄλλος τρόπος κυνήσδως ἢ ἐνεργείας. αὐνὴν μὲν οὖν δεῖ τὴν τοῦ εἴδους φύσιν ἐνέργειαν εἶναι καὶ τῇ παρουσίᾳ ποιεῖν, οἷον εἰ ἡ ἁρμονία ἐξ αὑτῆς τὰς χορδὰς ἐκίνει. ἔσται τοίνυν τὸ παϑητικὸν πά- ϑους μὲν αἴτιον ἢ παρ᾽ αὐτοῦ γενομένου τοῦ κινήματος ἐκ νῆς φαντασίας τῆς αἰσϑητικῆς 7) καὶ ἄνευ φαντασίας" ἐπισκεπτέον δὲ τοῦτο, εἰ τῆς δόξης ἄνωϑεν ἀρξάσης" αὐτὸ δὲ μένον ἐν ἁρμονίας εἴδει. τὰ δὲ αἴτια τοῦ κινῆσαι ἀνάλογον τῷ μουσικῷ" τὰ δὲ πληγέντα διὰ πάϑους πρὸς τὰς χορδὰς ἂν τὸν λόγον ἔχοι. καὶ γὰρ κἀκεῖ οὐχ ἡ ἁρμονία πέπονθεν, ἀλλ᾽ ἡ χορδή" οὐ μὴν ἐκινήϑη ἂν ἡ χορδὴ [μουσικῶς]. δἰ καὶ ὁ μουσικὸς ἐβούλετο, μὴ τῆς ἁρμονίας τοῦτο λεγούσης. δ. τί οὖν χρὴ ζητεῖν ἀπαϑῆ τὴν ψυχὴν ἐκ φιλοδοφίας ποιεῖν μηδὲ τὴν ἀρχὴν πάσχουσαν; ἢ ἐπειδὴ καὶ τὸ εἰς αὐτὴν ἐπὶ τοῦ λεγομένου παϑητι- κοῦ οἷον φάντασμα τὸ ἐφεξῆς πάϑημα ποιεῖ, τὴν ταραχήν. καὶ συνέξευχται τῇ ταραχῇ ἡ τοῦ προσ- δοκωμένου κακοῦ εἰκών, πάϑος τὸ τοιοῦτον λεγό-- μενον ἠξίου ὁ λόγος ὅλως ἀφαιρεῖν καὶ μὴ ἐᾶν ἐγγίγνεσθαι ὡς γιγνομένου μὲν οὕπω τῆς ψυχῆς ἐχούσης εὖ, μὴ γιγνομένου δὲ ἀπαθῶς ἰσχούσης τοῦ αἰτίου τοῦ πάϑους οὐκέτι ἐγγιγνομένου, olov - 8288 Enn. III. εἴ τις τὰς τῶν ὀνειράτων φαντασίας ἀναιρεῖν ἐϑέλων p. 808 ἐν ἐγρηγόρδει τὴν ψυχὴν τὴν φανταξομένην ποιοῖ, εἰ τὰ πάϑη λέγοι πεποιηκέναι τὰ ἔξωϑεν οἷον ὁρά- ματα παϑήματα λέγων τῆς ψυχῆς εἶναι. ἀλλὰ τίς ἡ κάϑαρσις ἂν τῆς ψυχῆς e μηδαμῇ μεμολυσμένης 5 ἢ τί τὸ χωρίβειν αὐτὴν ἀπὸ τοῦ σώματος; ἢ ἡ μὲν κάϑαρσις ἂν εἴη καταλιπεῖν μόνην καὶ μὴ μετ’ ἄλλων ἢ μὴ πρὸς ἄλλο βλέπουσαν μηδ᾽ αὖ δόξας ἀλλοτρίας ἔχουσαν, ὅστις ὁ τρόπος τῶν δοξῶν, ἢ τῶν παϑῶν, ὡς εἴρηται, μήτε ὁρᾶν τὰ εἴδωλα μήτε 10 ἐξ αὐτῶν ἐργάξεσϑαι πάθη. εἰ δὲ ἐπὶ ϑάτερα τῶν κάτω, πῶς οὐ κάϑαρσις; καὶ χωρισμός γε πρὸς τῆς ψυχῆς τῆς μηκέτι ἐν σώματι γιγνομένης ὡς ἐκείνου εἶναι, καὶ τὸ ὥσπερ φῶς ἐν ϑολερῷ καίτοι ἀπαϑὲς ὅμως καὶ ἐν ϑολερῷ. τοῦ δὴ παϑητικοῦ ἡ μὲν 16 κάϑαρσις ἔγερσις ἐκ τῶν ἀτόπων εἰδώλων καὶ μὴ ὅρασις, τὸ δὲ χωρίξεσϑαι τῇ μὴ πολλῇ νεύσει καὶ τῇ περὶ τὰ κάτω μὴ φαντασίᾳ. εἴη δ᾽ ἂν καὶ τὸ χωρίξειν αὐτὸ τὸ ἐκεῖνα ἀφαιρεῖν ὧν τοῦτο χωρί- ξεται, ὅταν μὴ ἐπὶ πνεύματος ϑολεροῦ ἐκ γαστρι-- 40 μαργίας καὶ πλήϑους οὐ καϑαρὸν ἡ σαρκῶν, ἀλλ᾽ ἢ ἰσχνὸν τὸ ἐν ᾧ, ὡς ἐπ᾽ αὐτοῦ ὀχεῖσϑαι ἡσυχῇ. 6. τὴν μὲν δὴ οὐσίαν τὴν νοητὴν τὴν κατὰ τὸ εἶδος ἅπασαν τεταγμένην ὡς ἀπαϑῆ δεῖ εἶναι δοκεῖν εἴρηται. ἐπεὶ δὲ καὶ ἡ ὕλη ἕν τι τῶν ἀσωμάτων, 90 εἰ καὶ ἄλλον τρόπον, σκεπτέον καὶ περὶ ταύτης τίνα τρόπον ἔχει, πότερον παϑητή, ὡς λέγεται, καὶ κατὰ πάντα τρεπτή, ἢ καὶ ταύτην δεῖ ἀπαϑῆ εἶναι οἴεσθαι. καὶ τίς ὁ τρόπος τῆς ἀπαϑείας. πρῶτον δὴ ληπτέον ἐπὶ τοῦτο στελλομένοις καὶ περὶ τῆς 30. φύσεως αὐτῆς λέγουσιν ὁποία τις, ὡς ἡ τοῦ ὄντος φύσις καὶ ἡ οὐσία καὶ τὸ εἶναι οὐ ταύτῃ ἔχει, ὡς 10 1ὅ 20 2b 80 VI, 5. 6. 289 οὗ πολλοὶ νομέξουσιν. ἔστι γὰρ τὸ ὄν, ὃ καὶ κατὰ ἀλήϑειαν ἄν τις εἴποι ὄν, ὄντως Ov: τοῦτο δέ ἐστιν, ὃ πάντη ἐστὶν ὄν᾽ τοῦτο δέ, ὃ μηδὲν ἀπο-- στατεῖ τοῦ εἶναι. τελέως δὲ ὃν οὐδενὸς δεῖται, ἵνα σώξηται καὶ ἢ, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἄλλοις αἴτιον τοῖς δοκοῦσιν εἶναι τοῦ δοκεῖν εἶναι. εἰ δὲ ταῦτα Óg- ϑῶς λέγεται, ἀνάγκη αὐτὸ ἐν ξωῇ καὶ ἐν τελείᾳ ξωῇ εἷναι" ἢ ἐλλεῖπον οὐ μᾶλλον, ὃν ἢ μὴ ὃν ἔσται. τοῦτο δὲ νοῦς qal πάντη φρόνησις. καὶ ὡρισμένον ἄρα καὶ πεπερασμένον καὶ τῇ δυνάμει οὐδὲν ὅ τό μὴ οὐδὲ τοσῇδε' ἐπιλείποι ydg ἄν. διὸ καὶ τὸ ἀεὶ καὶ τὸ ὡσαύτως καὶ τὸ ἄδεκτον παντὸς καὶ οὐδὲν εἰς αὐτό εἰ γάρ τι δέχοιτο, παρ᾽ αὐτὸ ἄν τι δέχοιτο᾽ τοῦτο δὲ μὴ ὄν. δεῖ δ᾽ αὐτὸ πάντη ὃν εἶναι" ἥκειν οὖν δεῖ παρ᾽ αὑτοὔπάντα ἔχον εἰς τὸ εἶναι" καὶ ὁμοῦ πάντα καὶ ἕν πάντα. εἰ δὴ τούτοις ὁρίέ- ἕξομεν τὸ ὄν ---- δεῖ δέ, ἢ οὐκ ἂν ἐκ τοῦ ὄντος ἥκοι νοῦς καὶ ξωή, ἀλλὰ τῷ ὄντι ἐπακτὰ ταῦτα καὶ ἐξ οὐκ ὄντος ἔσται — καὶ τὸ μὲν ὃν ἄξων καὶ ἄνουν ἔσται, ὃ δὲ μὴ ov ἐστιν ἀληϑῶς ταῦτα ἕξει. ὡς ἐν τοῖς χείροσι δέον ταῦτα εἶναι καὶ τοῖς ὑστέροις τοῦ ὄντος" τὸ γὰρ πρὸ τοῦ ὄντος χορηγὸν μὲν τούτων εἰς τὸ ὄν, οὐ δεόμενον δὲ αὐτὸ rovrov: εἰ οὖν τοιοῦτον τὸ ὄν, ἀνάγκη μήτε τι σῶμα αὐτὸ μήτε τὸ ὑποκείμενον τοῖς σώμασιν εἶναι, ἀλλ᾽ εἶναι τού- τοις τὸ εἶναι τὸ μὴ οὖσιν εἶναι. καὶ πῶς ἡ τῶν σωμάτων φύσις μὴ οὖσα, πῶς δὲ ἡ ὕλη, ἐφ᾽ ἧς ταῦτα; 0Qu καὶ πέτραι καὶ πᾶσα γῆ στερεὰ καὶ πάντα ἀντίτυπα καὶ ταῖς πληγαῖς βιαξόμενα τὰ πληττόμενα ὁμολογεῖ αὐτῶν τὴν οὐσίαν. εἰ οὖν τις λέγοι" πῶς δὲ τὰ [μὴ] ϑλίβοντα καὶ μὴ βια- ξόμενα μηδὲ ἀντέτυπα μηδ᾽ ὅλως ὁρώμενα, ψυχὴ PLowm. | 19 p. 309 p. 2310 290 Enn. III. καὶ νοῦς, ὄντα καὶ ὄντως ὄντα; καὶ δὴ καὶ ἐπὶ τῶν σωμάτων μᾶλλον [0v] γῆς ἑστώσης τὸ μᾶλλον κινού-- μενον καὶ ἐμβριϑὲς ἧττον, καὶ τούτου τὸ ἄνω" καὶ δὴ καὶ τὸ πῦρ φεῦγον ἤδη τὴν σώματος φύσιν. ἀλλ᾽ οἶμαι. τὰ μὲν αὐταρκέστερα αὑτοῖς ἧττον ἐνοχλεῖ τὰ ἄλλα καὶ ἀλυπότερα τοῖς ἄλλοις, τὰ δὲ βαρύτερα καὶ γεωδέστερα, ὅσα ἐλλιπῇ καὶ πέπτοντα καὶ αἴρειν αὑτὰ οὐ δυνάμενα, ταῦτα πέπτοντα ὑπὸ ἀσϑενείας τῇ καταφορᾷ καὶ νωϑείᾳ πληγὰς ἔχει. ἐπεὶ καὶ τὰ νεκρὰ τῶν σωμάτων ἀηδέστερα προσ-. πεσεῖν, καὶ τὸ σφόδρα τῆς πληγῆς καὶ τὸ βλάπτειν ἔχει" τὰ δὲ ἔμψυχα μετέχοντα τοῦ ὄντος, 000 τού-- του μέτεστιν αὐτοῖς, εὐχαριτώτερα τοῖς πέλας. ᾿ἡ δὲ κίνησις, ὥσπερ τις ξωὴ οὖσα ἐν τοῖς σώμασι καὶ μίμησιν ἔχουσα ταύτης, μᾶλλόν ἐστι τοῖς ἧττον σώματος ἔχουσιν, ὡς τῆς ἀπολείψεως τοῦ ὄντος ὁ καταλείπει μᾶλλον τοῦτο σῶμα ποιούσης" καὶ ἐκ τῶν δὲ λεγομένων παϑημάτων μᾶλλον ἄν τις ἴδοι τὸ μᾶλλον σῶμα μᾶλλον παϑητὸν ὄν, γῆν ἢ τὰ ἄλλα, καὶ τὰ ἄλλα κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον" τὰ μὲν γὰρ ἄλλα σύνεισι διαιρούμενα μὴ κωλύοντος μη- δενὸς εἰς ἕν πάλιν, τμηϑὲν δὲ γεηρὸν ἅπαν χωρὶς ἑχάτερον ds(: ὥσπερ [γὰρ] τὰ ἀπαγορεύοντα τῇ φύσει, ἃ δὴ μικρᾶς πληγῆς γενομένης οὕτως ἔχει ὥσπερ πέπληκται καὶ ἐφθάρη, οὕτω καὶ τὸ μάλι- στα σῶμα γενόμενον ὡς μάλιστα εἰς τὸ μὴ ὃν ἧκον ἀναλαβεῖν αὑτὸ εἰς τὸ ἕν ἀσϑενεῖ. πτῶμα οὖν αἴ βαρεῖαι καὶ σφοδραὶ πληγαὶ ποιοῦσιν εἰς ἄλληλα" ἀσϑενὲς δὲ ἀσϑενεῖ προσπῖπτον ἰσχυρόν ἐστι πρὸς 25 ἐκεῖνο καὶ μὴ ὃν μὴ ὄντι. ταῦτα μὲν οὖν εἴρηται 80 πρὸς τοὺς ἐν τοῖς σώμασι τιϑεμένους τὰ ὄντα τῇ τῶν ὠϑισμῶν μαρτυρίᾳ καὶ τοῖς διὰ τῆς αἰσϑήσεως VI, 6. 7. 291 ᾿ φαντάσμασι πίστιν τῆς ἀληϑείας λαμβάνοντας. ot '10 15 20 25 80 παραπλήσιον τοῖς ὀνειρώττουσι ταῦτα ἐνεργῆ voul- ξουσιν, ἃ δρῶσιν ἐνύπνια ὄντα. καὶ γὰρ τὸ τῆς αἰσϑήσεως ψυχῆς ἐστιν εὐδούσης" ὅσον γὰρ ἐν σώματι ψυχῆς, τοῦτο εὕδει" ἡ δ᾽ ἀληϑινὴ ἐγρήγορ- σις ἀληϑινὴ ἀπὸ σώματος, οὐ μετὰ σώματος, ἀνά- στασις. ἡ μὲν γὰρ μετὰ σώματος μετάστασίς ἐστιν ἐξ ἄλλου εἰς ἄλλον ὕπνον, οἷον ἐξ ἑτέρων δεμνίων" ἡ δ᾽ ἀληϑὴς ὅλως ἀπὸ τῶν σωμάτων, ἃ τῆς φύσεως ῦντα τῆς ἐναντίας ψυχῇ τὸ ἐναντίον εἰς ovoíav ἔχει. μαρτυρεῖ δὲ καὶ ἡ γένεσις αὐτῶν καὶ ἡ ῥοὴ καὶ ἡ φϑορὰ οὐ τῆς τοῦ ὄντος φύσεως οὖσα. 7. ἀλλ᾽ ἐπανιτέον ἐπί vs τὴν ὕλην τὴν ὑπο- κειμένην, καὶ τὰ ἐπὶ τῇ ὕλῃ εἶναι λεγόμενα, ἐξ ὧν τό τε μὴ εἶναι αὐτὴν καὶ τὸ τῆς ὕλης ἀπαϑὲς γνωσθήσεται. ἔστι μὲν οὖν ἀσώματος, ἐπείπερ τὸ σῶμα ὕστερον καὶ σύνϑετον καὶ αὐτὴ μετ᾽ ἄλλου ποιεῖ σῶμα. οὕτω γὰρ τοῦ ὀνόματος τετύχηχε τοῦ αὐτοῦ κατὰ τὸ ἀσώματον, ὅτι ἑκάτερον τό τε ὃν ἣ ve ὕλη ἕτερον τῶν σωμάτων. οὔτε δὲ ψυχὴ οὖσα οὔτε νοῦς οὔτε ξωὴ οὔτε εἶδος οὔτε λόγος οὔτε πέρας" ἀπειρία γάρ' οὔτε δύναμις' τί γὰρ καὶ ποιεῖ; ἀλλὰ ταῦτα ὑπερεκπεσοῦσα πάντα οὐδὲ τὴν τοῦ ὄντος προσηγορίαν ὀρθῶς ἂν δέχοιτο, μὴ ὃν δ᾽ ὧν εἰκότως λέγοιτο, καὶ οὐχ ὥσπερ κίνησις μὴ ὃν ἢ στάσις μὴ ὄν, ἀλλὰ ἀληϑινῶώς μὴ ὄν, εἴδωλον καὶ φάντασμα ὄγκου καὶ ὑποστάσεως ἔφεσις καὶ ἕστη- κὸὺς οὐκ ἐν στάσει καὶ ἀόρατον καϑ' αὑτὸ καὶ φεῦγον τὸν βουλόμενον ἰδεῖν, καὶ ὅταν τις μὴ ἴδῃ γιγνόμενον, ἀτενίσαντι δὲ οὐχ ὁρώμενον, καὶ τὰ ἐναντέα ἀεὶ ἐφ’ ἑαυτοῦ φανταξόμενον, μικρὸν καὶ μέγα καὶ ἧττον καὶ μᾶλλον, ἐλλεῖπόν v& καὶ ὑπερέχον, εἴδωλον οὐ “ 195 292 Enn. III. μένον οὐδ᾽ αὖ φεύγειν δυνάμενον" οὐδὲ γὰρ οὐδὲ τοῦτο ἰσχύει ἅτε μὴ ἐσχὺν παρὰ νοῦ λαβόν, ἀλλ᾽ ἐν ἐλλείψει τοῦ ὄντος παντὸς γενόμενον. διὸ πᾶν ὃ ἂν ἐπαγγέλληται ψεύδεται, κἂν μέγα φαντασϑῇ, μικρόν ἐστι, κἂν μᾶλλον, ἧττόν ἐστι, καὶ τὸ ὃν 5 αὐτοῦ ἐν φαντάσει οὐκ ὄν ἐστιν, οἷον παίγνιον φεῦγον ὅϑεν καὶ τὰ ἐν αὐτῷ ἐγγίγνεσϑαι δοκοῦντα παίγνια, εἴδωλα ἐν εἰδώλῳ ἀτεχνῶς, ὡς ἐν κατό- πτρῷ τὸ ἀλλαχοῦ ἱδρυμένον, ἀλλαχοῦ φανταξόμενον" καὶ πιμπλάμενον, ὡς δοκεῖ, [κενὸν] καὶ ἔχον οὐδὲν 10 καὶ δοκοῦν τὰ πάντα. τὰ δὲ εἰσιόντα καὶ ἐξιόντα . τῶν ὄντων μιμήματα καὶ εἴδωλα εἰς εἴδωλον ἄμορ-- φον καὶ διὰ τὸ ἄμορφον αὐτῆς ἐνορώμενα ποιεῖν μὲν δοκεῖ εἰς αὐτήν, ποιεῖ δὲ οὐδέν᾽ ἀμενηνὰ γὰρ καὶ ἀσϑενῆ καὶ ἀντερεῖδον οὐκ ἔχοντα' ἀλλ᾽ οὐδὲ 15 p. 811 ἐκείνης ἐχούσης δίεισιν οὐ τέμνοντα οἷον δι’ ὕδα-- τος ἢ εἴ τις ἐν τῷ λεγομένῳ κενῷ μορφὰς οἷον εἰσπέμποι. καὶ γὰρ αὖ, sí μὲν τοιαῦτα ἦν τὰ ÓQoi- μενα, οἷα τὰ ἀφ᾽ ὧν ἦλθεν εἰς αὐτήν, τάχ᾽ ἄν τις διδοὺς αὐτοῖς δύναμίν τινα τῶν πεμψάντων εἰς ἃ0 αὐτὴν γενομένην πάσχειν ὑπ᾽ αὐτῶν ἂν ὑπέλαβε" νῦν δὲ ἄλλων μὲν ὄντων τῶν ἐμφανταξομένων, ἀλλοέων δὲ τῶν ἐνορωμένων, κἀκ τούτων μαϑεῖν ἔστι τὸ τῆς πείδσεως ψεῦδος ψεύδους ὄ ὄντος τοῦ ἐνορω- μένου καὶ οὐδαμῇ ἔχοντος ὁμοιότητα πρὸς τὸ ποιῆσαν. 85 ἀσϑενὲς δὴ καὶ ψεῦδος ὃν καὶ εἰς ψεῦδος ἐμπῖ- πτον, οἷα ἐν ὀνείρῳ ἢ ὕδατι ἢ κατόπτρῳ, ἀπαϑῆ αὐτὴν εἴασεν ἐξ ἀνάγκης εἶναι" καίτοι ἔν γε τοῖς προδειρημένοις ὁμοίωσις τοῖς ἐνορωμένοις ἐστὶ πρὸς τὰ ἐνορώντα. 80 8. ὅλως δὲ τὸ πάσχον δεῖ τοιοῦτον εἶναι οἷον ἐν ταῖς ἐναντίαις εἶναι δυνάμεσι καὶ ποιότησι τῶν 10 16 20 80 VI, 7—9. 293 ἐπεισιόντων καὶ τὸ πάσχειν ἐμποιούντων. τῷ γὰρ ἐνόντι ϑερμῷ ἡ ἀλλοέωσις παρὰ τοῦ ψύχοντος καὶ τῷ ἐνόντι ὑγρῷ ἡ ἀλλοίωσις παρὰ τοῦ ξηραένοντος, καὶ ἠλλοιῶσϑαι λέγομεν τὸ ὑποκείμενον, ὅταν ἐκ ϑερμοῦ ψυχρὸν ἢ ἐκ ξηροῦ ὑγρὸν γένηται. μαρ- τυρεῖ δὲ καὶ ἡ λεγομένη πυρὸς φϑορὰ μεταβολῆς γενομένης εἰς στοιχδῖον ἄλλο" τὸ γὰρ πῦρ ἐφϑάρη, φαμέν, οὐχ ἡ ὕλη" ὥστε καὶ τὰ πάϑη περὶ τοῦτο, περὶ ὃ καὶ ἡ φϑορᾶ" ὁδὸς γὰρ el φϑορὰν ἡ παρα: δοχὴ τοῦ πάθους" καὶ τούτῳ τὸ φϑείρεσϑαι, ᾧ καὶ τὸ πάσχειν. τὴν δὲ ὕλην φϑείρεσϑαι οὐχ οἷόν vt: εἰς τέ γὰρ καὶ πώς; πῶς οὖν λαβοῦσα ἐν αὑτῇ ϑερμότητας, ψυχρότητας, μυρίας καὶ ἀπεέρους ὅλως ποιότητας καὶ ταύταις διαληφθεῖσα καὶ οἷον συμ- φύτους αὐτὰς ἔχουσα καὶ συγκεκραμένας ἀλλήλαις, οὐ γὰρ ἕκαστα χωρίς, αὐτὴ δὲ ἐν μέσῳ ἀποληφϑεῖσα πασχουσῶν τῶν ποιοτήτων ἐν τῇ πρὸς ἀλλήλας ἀπ᾽ ἀλλήλων μέξει οὐχὶ συμπάσχει καὶ αὐτή; εἰ μὴ ἄρα ἔξω τις αὐτὴν ϑήσεται αὐτῶν παντάπασιν" ἐν ὑποκειμένῳ δὲ πᾶν οὕτω πάρεστι τῷ ὑποκειμένῳ, ὡς αὐτῷ τι παρ᾽ αὑτοῦ διδόναι. 9. ληπτέον δὴ τὸ παρεῖναι ἕτερον ἑτέρῳ καὶ τὸ εἶναι ἄλλο ἐν ἄλλῳ πρῶτον ὡς οὐ xaO" ἕνα τρόπον ὑπάρχει, ἀλλὰ τὸ μέν ἐστιν οἷον μετὰ τοῦ παρεῖναι ἢ χεῖρον ἢ βέλτιον ποιεῖν ἐκεῖνο μετὰ τοῦ τρέπειν, οἷον ἐπὶ τῶν σωμάτων ὁρᾶται ἐπί γε τῶν ξώων, τὸ δ᾽ οἷον ποιεῖν βέλτιον ἢ χεῖρον ἄνευ τοῦ πάσχειν ἐχεῖνο, ὥσπερ ἐπὶ τῆς ψυχῆς ἐλέγετο, τὸ δ᾽ οἷον ὅταν τις σχῆμα κηρῷ προσαγάγῃ. ἔνϑα οὔτε τι πάθος, ὡς ἄλλο τι ποιῆσαι τὸν κηρὸν εἶναι, ὅταν παρῇ τὸ σχῆμα, οὔτε τις ἔλλειψις ἐκείνῳ ν. 812 ἀπεληλυϑότος ἐκείνου. τὸ δὲ δὴ φῶς οὐδὲ σχήμα- 294. Enn. III. vog ἀλλοίωσιν περὶ τὸ φωτιξόμενον ποιεῖ. ὁ δὲ δὴ λίϑος ψυχρὸς γενόμενος τί παρὰ τῆς ψυχρότητος μένων λέϑος ἔχει; τί δ᾽ ἂν γραμμὴ πάϑοι ὑπὸ χρώματος; οὐδὲ δὴ τὸ ἐπίπεδον, οἶμαι, ἀλλὰ τὸ ὑποκείμενον ἴσως σῶμα. καίτοι ὑπὸ χρώματος τί 5 ἂν πάϑοι; οὐ γὰρ δεῖ τὸ παϑεῖν λέγειν τὸ παρεῖναι οὐδὲ τὸ μορφὴν περιϑεῖναι. εἰ δέ τις καὶ τὰ xd— τοπτρα λέγοι καὶ ὅλως τὰ διαφανὴ ὑπὸ τῶν ἐνο-- ρωμένων εἰδώλων μηδὲν πάσχειν, οὐκ ἀνόμοιον ἂν τὸ παράδειγμα φέροι. εἴδωλα γὰρ καὶ τὰ ἐν τῇ ὕλῃ καὶ αὕτη ἔτι μᾶλλον ἀπαϑέστερον ἢ τὰ κάτο - πτρα. ἐγγίνονται μὲν δὴ ἐν αὐτῇ ϑερμότητες καὶ ψυχρότητες, ἀλλ᾽ οὐκ αὐτὴν ϑερμαίνουσαι" τὸ γὰρ ϑερμαίνεσθαί ἐστι καὶ τὸ ψύχεσϑαι ποιότητος ἐξ ἄλλης εἰς ἄλλην τὸ ὑποκείμενον ἀγούσης. ἐπιδκε- πτέον δὲ περὶ τῆς ψυχρότητος μήποτε ἀπουσία καὶ στέρησις. συνελϑοῦσαι δὲ εἰς αὐτὴν αἱ ποιότητες εἰς ἀλλήλας μὲν ai πολλαὶ αὐτῶν [oU] ποιήσουσι, μᾶλλον δὲ αἱ ἐναντίως ἔχουσαι. τί γὰρ ἂν εὐωδία γλυκύτητα ἐργάσαιτο ἢ χρῶμα σχῆμα ἢ τὸ ἐξ ἄλλου γένους ἄλλο; ὅϑεν ἂν τις καὶ μάλιστα πιστεύσειεν, ὡς ἔστιν ἐν τῷ αὐτῷ εἶναι ἄλλο [dv] ἄλλῳ ἢ ἕτερον ἐν ἑτέρῳ ἄλυπον ὃν τῇ αὑτοῦ παρουσίᾳ ᾧ ἢ ἐν ᾧ πάρεστιν. ὥσπερ οὖν καὶ τὸ βλαπτόμενον οὐχ ὑπὸ τοῦ τυχόντος, οὕτως οὐδὲ τὸ τρεπόμδνον καὶ πάσχον ὑφ᾽ ὁτουοῦν ἂν πάϑοι, ἀλλὰ τοῖς ἐναντίοις ὑπὸ τῶν ἐναντίων ἡ πεῖσις, τὰ δ᾽ ἄλλα ὑπ᾽ ἄλλων ἄτρεπτα. οἷς δὴ μηδεμία ἐναντιότης ὑπάρχει, ταῦτα ὑπ᾽ οὐδενὸς ἂν ἐναντίου πάϑοι. ἀνάγκη τοίνυν, εἴ τι πάσχει, μὴ ὕλην, ἀλλά τι συναμφότερον ἢ ὅλως πολλὰ ὁμοῦ εἶναι. τὸ δὲ μόνον καὶ ἔρημον τῶν ἄλλων καὶ παντάπασιν ἁπλοῦν ἀπαϑὲς ἂν εἴη 10 80 VI, 9. 10. 295 πάντων xal ἐν μέσοις ἅπασιν ἀπειλημμένον τοῖς εἰς ἄλληλα ποιοῦσιν οἷον ἐν οἴκῳ τῷ αὐτῷ ἀλλή-- λους παιόντων ὁ οἶκος ἀπαϑὴς καὶ ὁ ἐν αὐτῷ ἀήρ. συνιόντα δὲ τὰ ἐπὶ τῆς ὕλης ἄλληλα ποιδίτω, ὅσα 5 ποιεῖν πέφυκεν, αὐτὴ δ᾽ ἀπαϑὴς ἔσται πολὺ μᾶλλον, ἢ ὅσαι ποιότητες ἐν αὐτῇ τῷ μὴ ἐναντίαι εἶναι ἀπαϑεῖς ὑπ’ ἀλλήλων. εἰσίν. 10. ἔπειτα, εἰ πάσχει ἡ ὕλη, δεῖ τι ἔχειν αὐτὴν ἐκ τοῦ πάθους ἢ αὐτὸ τὸ πάϑος ἢ ἑτέρως διακεῖ- 10 σϑαι ἢ πρὶν εἰσελθεῖν εἰς αὐτὴν τὸ πάϑος. ἐπι- οὔσης τοένυν ἄλλης μετ᾽ ἐκείνην ποιότητος οὐκχέτι ὕλη ἔσται τὸ δεχόμενον, ἀλλὰ ποιὰ ὕλη. εἰ δὲ καὶ αὕτη ἡ ποιότης ἀποσταίη καταλιποῦσά τι αὑτῆς τῷ ποιῆσαι, ἄλλο ἂν ἔτι μᾶλλον γένοιτο τὸ ὑποκείμενον. 16 καὶ προιουσῶν τοῦτον τὸν τρόπον ἄλλο τι ἢ ὕλη ἔσται τὸ ὑποκείμενον, πολύτροπον δὲ καὶ πολυειδές" ὥστε οὐδ᾽ ἂν ἔτι πανδεχὲς γένοιτο ἐμπόδιον πολλοῖς p.813 τοῖς ἐπιοῦσι γινόμενον. ἥ τε ὕλη οὐκέτι μενεῖ" οὐδὲ ἄφϑαρτος voívvv: dors, εἰ δεῖ ὕλην εἶναι, 20 ὥσπερ ἐξ ἀρχῆς ἦν, οὕτως ἀεὶ δεῖ αὐτὴν εἶναι τὴν αὐτήν: ὡς τό ys ἀλλοιοῦσϑαι λέγειν οὐκ ἔστιν αὐτὴν ὕλην τηρούντων. ἔπειτα δέ, εἰ ὅλως τὸ ἀλλοιούμενον πᾶν δεῖ μένον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ εἴδους ἀλλοιοῦσϑαι κατὰ συμβεβηκός, ἀλλ᾽ οὐ καϑ᾽ αὑτό" 26 εἰ δὴ δεῖ μένειν τὸ ἀλλοιούμενον καὶ οὐ τὸ μένον ἐστὶν αὐτοῦ τὸ πάσχον, δυοῖν ϑάτερον ἀνάγκη, ἢ ἀλλοιουμένην τὴν ὕλην αὑτῆς ἐξίστασϑαι, ἢ μὴ ἐξισταμένην αὑτῆς μὴ͵ ἀλλοιοῦσϑαι. εἰ δέ τις λέγοι μὴ xc9' ὅσον ὕλη ἀλλοιοῦσϑαι, πρῶτον μὲν κατὰ 80 τί ἀλλοιώσεται οὐχ ἕξει λέγειν, ἔπειτα ὁμολογήσει καὶ οὕτω τὴν ὕλην αὐτὴν. μὴ ἀλλοιοῦσϑαι. ὥσπερ γὰρ τοῖς ἄλλοις εἴδεσιν οὖσιν οὐκ ἔστιν ἀλλοιοῦ-- 206 Enn. III. 69o. κατὰ τὴν οὐσίαν τῆς οὐσίας αὐτοῖς ἐν τούτῳ οὔσης, οὕτως, ἐπειδὴ τὸ εἶναι τῇ ὕλῃ ἐστὶ τὸ εἶναι ἡ ὕλη, οὐκ ἔστιν αὐτὴν ἀλλοιοῦσϑαι καϑ᾽ ὅ τι ὕλη ἐστίν, ἀλλὰ μένευν. καὶ ὥσπερ ἐκεῖ ἀναλλοίωτον αὐτὸ τὸ εἶδος, οὕτω καὶ ἐνταῦϑα ἀναλλοίωτον αὐ- τὴν τὴν ὕλην. | 11. ὅϑεν δὴ καὶ τὸν Πλάτωνα οὕτω διανοού- μενον ὀρϑῶς εἰρηκέναι νομίζω “τὰ δὲ εἰσιόντα καὶ ἐξιόντὰ τῶν ὄντων [ἀεὶ] μιμήματα᾽ μὴ μάτην εἰσεέναι καὶ ἐξιέναι εἰρηκότα, ἀλλὰ βουλόμενον ἡμᾶς συνεῖ- ναι ἐπιστήσαντας τῷ τρόπῳ τῆς μεταλήψεως, καὶ κινδυνεύει τὸ ἄπορον ἐκεῖνο τὸ ὅπως ἡ ὕλη τῶν εἰδῶν μεταλαμβάνει μὴ ἐκεῖνο εἶναι, ὃ οἵ πολλοὶ φήϑησαν τῶν πρὸ ἡμῶν, τὸ πῶς ἔρχεται εἰς αὐτήν, ἀλλὰ μᾶλλον [τὸ] πῶς ἔστιν ἐν αὐτῇ. ὄντως γὰρ ϑαυμαστὸν εἶναι δοκεῖ, πῶς τούτων παρόντων αὐτῇ μένει ἡ αὐτὴ ἀπαϑὴς αὐτῶν οὖσα καὶ προσέτι αὐ- τῶν τῶν εἰσιόντων πασχόντων ὑπ᾽ ἀλλήλων. ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὰ εἰσιόντα ἐξωθϑεῖν τὰ πρότερα ἕκαστα καὶ εἶναι τὸ παδεῖν ἐν τῷ συνϑέτῳ καὶ οὐδὲ ἐν 20 παντὶ συνϑέτῳ, ἀλλ᾽ ᾧ χρεία τοῦ προσελθόντος ἢ ἀπελθόντος καὶ ὃ ἐλλιπὲς μὲν τῇ συστάσει ἀπουσίᾳ τινός, τέλδιον δὲ τῇ παρουσίᾳ. τῇ δὲ ὕλῃ οὔτε τι πλέον εἰς τὴν αὐτῆς σύστασιν προσελθόντος ὁτονοῦν᾽ οὐ γὰρ γίνεταί τι ὃ ἔστι προσελθόντος, οὔτε ἔλατ- 25 τον ἀπελθόντος" μένει γὰρ ὃ ἐξ ἀρχῆς ἦν. τοῦ δὲ κδκοσμῆσϑαι τοῖς μὲν κόσμου καὶ τάξεως δεομένοις ein ἂν χρεία καὶ ὁ κόσμος. δὲ γένοιτο dv vv μδταλλοιώσεως, οἷον οἷς περιτέϑεμεν' εἰ δὲ οὕτω τι κοσμηϑείη ὡς σύμφυτον εἶναι, δεήσει ἀλλοιωϑὲν ὃ πρότερον αἰσχρὸν ἦν καὶ ἕτερον γενόμενον ἐκεῖνο τὸ κεκοσμημένον οὕτω καλὸν ἐξ αἰσχροῦ εἶναι. εἰ 80 VI, 10—12. 29'l τοίνυν αἰσχρὰ οὖσα ἡ ὕλη καλὴ ἐγένετο, ὃ ἦν πρότερον τῷ αἰσχρὰ εἶναι οὐκέτ᾽ ἐστίν. ὥστε ἐν p.914 τῷ οὕτω κεκοσμῆσϑαι ἀπολεῖ τὸ ὕλην εἶναι καὶ μάλιστα, εἰ μὴ κατὰ συμβεβηκὸς αἰσχρά" εἰ δ᾽ οὔ- “δ vog αἰσχρὰ ὡς αἶσχος εἶναι, οὐδ᾽ ἂν μεταλάβοι κόσμου, καὶ sí οὕτω κακὴ ὡς κακὸν εἶναι, οὐδ᾽ ἂν μεταλάβοι ἀγαθοῦ: ὥστε οὐχ οὕτως ἡ μετάληψις ὡς οἷόν τι παϑούσης, ἀλλ᾽ ἕτερος τρόπος οἷον δο- κεῖν. ἴσως δὲ καὶ τοῦτον τὸν τρόπον λύοιτο ἂν 10 τὸ ἄπορον, πῶς οὖσα κακὴ ἐφίοιτο dv τοῦ ἀγαϑοῦ, ὡς μὴ μεταλήψει ἀπολλυμένης ὃ ἦν" εἰ γὰρ τοῦ-- τον τὸν τρόπον ἡ λεγομένη μετάληψις, ὡς τὴν αὖὐ- τὴν μένειν μὴ ἀλλοιουμένην, ὡς λέγομεν, ἀλλ᾽ εἶναι ἀεὶ ὃ ἔστιν, οὐκέτι ϑαυμαστὸν γένεται τὸ πῶς 16 οὖσα κακὴ μεταλαμβάνει. οὐ γὰρ ἐξίσταται ἑαυτῆς, ἀλλ᾽ ὅτι μὲν ἀναγκαῖόν ἐστι μεταλαμβάνειν ἀμηγέπη μεταλαμβάνει ἕως ἂν f, τῷ δ᾽ εἶναι ὃ ἔστι τρόπῳ μεταλήψεως τηροῦντι αὐτὴν οὐ βλάπτεται εἰς τὸ εἶναι παρὰ τοῦ οὕτω διδόντος, καὶ κινδυνεύει διὰ 90 τοῦτο οὐχ ἧττον εἶναι κακή, ὅτι ἀεὶ μένει τοῦτο ὃ ἔστι. μεταλαμβάνουδσα γὰρ ὄντως καὶ ἀλλοιου- μένη ὄντως ὑπὸ τοῦ ἀγαϑοῦ οὐκ dv ἦν τὴν φύσιν κακή. ὥστε εἴ τις τὴν ὕλην λέγει κακήν, οὕτως ἂν ἀληϑεύοι, εἰ τοῦ ἀγαϑοῦ ἀπαϑῆ λέγοι" τοῦτο 96 δὲ ταὐτόν ἐστι τῷ ὅλως ἀπαϑῆ εἶναι. 12, ὁ δέ γε Πλάτων τοῦτο νοῶν περὶ αὐτῆς καὶ τὴν μετάληψιν οὐχ ὡς ἐν ὑποκειμένῳ εἴδους γενομένου καὶ μορφὴν διδόντος, ὥστε ἕν σύνθετον γενέσθαι συντραπέντων καὶ οἷον συγκραϑέντων 80 καὶ συμπαϑόντων, τιϑέμενος, ὅτι μὴ οὕτω λέγει παραστῆσαι βουλόμενος, καὶ πῶς ἂν αὐτὴ ἀπαϑὴς μένουσα ἔχοι τὰ εἴδη, ἀπαϑοῦς μεταλήψεως ξητῶν 298 Enn. III. παράδειγμα, ἄλλον τρόπον οὐ ῥάδιον [ὃν] διδάξαι ἃ μάλιστα παρόντα σώξει τὸ ὑποκείμενον ταὐτὸν εἶναι, ὑπέστη πολλὰς ἀπορίας σπεύδων ἐφ᾽ ὃ βού- λεται καὶ προσέτι. παραστῆσαι ϑέλων τὸ ἐν τοῖς αἰσϑητοῖς κενὸν τῆς ὑποστάσεως καὶ τὴν χώραν 5^ τοῦ εἰκότος οὖσαν πολλήν. τὴν οὖν ὕλην σχήμασιν ὑποϑέμενος τὰ πάϑη ποιεῖν τοῖς ἐμψύχοις σώμασιν οὐδὲν αὐτὴν ἔχουσαν τούτων τῶν παϑημάτων τὸ μέ- νον αὐτῆς ταύτῃ ἐνδείκνυται διδοὺς συλλογίζεσϑαι, ὡς οὐδὲ παρὰ τῶν σχημάτων ἔχει τὸ πάσχειν αὐτὴ 10 καὶ ἀλλοιοῦσϑαι. τοῖς μὲν γὰρ σώμασι τούτοις ἐξ ἑτέρου σχήματος ἕτερον σχῆμα δεχομένοις τάχα ἄν τις ἀλλοίωσιν λέγοι. γίγνεσϑαι τὴν τοῦ σχήματος μεταβολὴν ὁμώνυμον τὴν ἀλλοίωσιν εἶναι λέγων" τῆς δὲ ὕλης οὐδὲν σχῆμα ἐχούσης οὐδὲ μέγεθος 16 πῶς ἄν τις τὴν τοῦ σχήματος ὁπωσοῦν παρουσίαν " ἀλλοίωσιν εἶναι κἂν ὁμωνύμως λέγοι; εἴ τις. οὖν ἐνταῦϑα τὸ “νόμῳ χροιὴ καὶ τὰ ἄλλα νόμῳ’ λέγοι τῷ τὴν φύσιν τὴν ὑποχειμένην μηδὲν οὕτως ἔχειν͵ ὡς νομέξεται, οὐκ ἂν ἄτοπος δἴη τοῦ λόγου. ἀλλὰ 30 πῶς ἔχει, εἰ μηδὲ τὸ ὡς σχήματα ἀρέσκοι; ἀλλ᾽ ἔχει p. 816 ἔνδειξιν ἡ ὑπόϑεσις ὡς οἷόν τε τῆς ἀπαϑείας καὶ τῆς οἷον εἰδώλων οὐ παρόντων δοκούσης παρου- σίας. ἢ πρότερον ἔτε περὶ τῆς ἀπαϑείας αὐτῆς λεκτέον διδάσκοντας ὡς [αὖ] χρὴ ταῖς συνηϑείαις 25 τῶν ὀνομάτων ἐπὶ τὸ πάσχειν αὐτὴν φέρεσϑαι, οἷον ὅταν ξηραινομένην λέγῃ αὐτὴν [καὶ] πυρου- μένην καὶ ὑγραινομένην, ἐνθυμουμένους καὶ τὰ ἑξῆς ᾿καὶ τὰς ἀέρος καὶ ὕδατος μορφὰς δεχομένην᾽. τὸ γὰρ καὶ τὰς ἀέρος καὶ ὕδατος μορφὰς δεχομένην 90 ἀπαμβλύνει μὲν τὸ πυρουμένην καὶ ὑγφαινομένην, δηλοῖ τε ἐν τῷ μορφὰς δεχομένην οὐ τὸ μεμορφῶς-- VI, 12. 13. 299 σϑαι αὐτήν, ἀλλ᾽ εἶναι τὰς μορφὰς ὡς εἰσῆλϑον, τό τὲ πυρουμένην οὐ κυρίως εἰρῆσϑαι, ἀλλὰ μᾶλλον πῦρ γινομένην" οὐ γὰρ τὸ αὐτὸ πῦρ γένεσϑαι καὶ πυροῦσϑαι' ὑπ᾽’ ἄλλου μὲν γὰρ τὸ πυροῦσϑαι, ἐν 5 o καὶ τὸ πάσχειν. ὃ δ᾽ αὐτὸ μέρος ἐστὶ πυρὸς πῶς ἂν πυροῖτο; τοιοῦτον γὰρ ἂν εἴη, οἷον εἴ τις διὰ τοῦ χαλκοὺ τὸν ἀνδριάντα λέγοι πεφοιτηκέναι, εἰ τὸ πῦρ διὰ τῆς ὕλης λέγοι κεχωρηκέναι καὶ προσέτι πυρῶσαι. ἔτι, εἰ λόγος Ó προσιών, πῶς 10 dv πυρώσειεν; ἢ εἰ σχῆμα; ἀλλὰ τὸ πυρούμενον ᾿ ὑπ᾽ ἀμφοῖν ἤδη. πῶς οὖν ὑπ᾽ ἀμφοῖν μὴ évóg ἐξ ἀμφοῖν γενομένου; ἤ, κἂν ἕν ἡ γενόμενον, οὐκ ἐν ἀλλήλοις τὰ πάϑη ἐχόντων, ἀλλὰ πρὸς ἄλληλα ποιούντων. ὧρ᾽ οὖν ἀμφοτέρων ποιούντων, ἢ ϑα- 15 τέρου ϑάτερον παρέχοντος μὴ φυγεῖν; ἀλλ᾽ ὅταν διαιρεϑῇ τι σῶμα, πῶς οὐ καὶ αὐτὴ διήφηται; καὶ πεπονθότος ἐκείνου τῷ διῃρῆσϑαι πῶς οὐ καὶ αὐτὴ τῷ αὐτῷ τούτῳ παϑήματι πέπονθεν; ἢ τέ κωλύει τῷ αὐτῷ λόγῳ τούτῳ καὶ φϑεῖραι λέγοντας" πῶς 20 φϑαρέντος τοῦ σώματος οὐκ ἔφϑαρται; ἔτι λεκτέον “τοσόνδε γὰρ εἶναι καὶ μέγεϑος εἶναι, τῷ δὲ μὴ μὲγέϑει οὐδὲ τὰ μεγέϑους πώϑη ἐγγίγνεσϑαι καὶ ὅλως δὴ τῷ μὴ σώματι μηδὲ τὰ σώματος πάϑη ἐγγίνεσθαι" ὥστε ὅσοι παϑητὴν ποιοῦσι καὶ σῶμα 25 συγχωρφείτωσαν αὐτὴν εἶναι. 13. ἔτι δὲ κἀκεῖνο ἐπιστῆσαι αὐτοὺς προσήκει, πῶς λέγουσι φεύγειν. αὐτὴν τὸ εἶδος". πῶς γὰρ ἂν λέϑους καὶ πέτρας φύγοι τὰ περιλαβόντα αὐτήν; οὐ γὰρ δὴ ποτὲ μὲν φεύγειν, ποτὲ δὲ μὴ φεύγειν 30 φήσουσιν. εἰ γὰρ βουλήσει αὑτῆς φεύγει, διὰ τί οὐκ de; εἰ δὲ ἀνάγκῃ μένει, οὐκ ἔστιν ὅτε οὐκ ἐν εἴδει τινέ ἐστιν. ἀλλὰ τοῦ μὴ τὸ αὐτὸ εἶδος ἀεὶ 300 Enn. III. ἴσχειν ἑκάστην ὕλην ξητητέον τὴν αἰτίαν, xol ἐν τοῖς εἰσιοῦσι μᾶλλον. πῶς οὖν λέγεται φεύγειν; ἢ τῇ αὐτῇ φύσει καὶ ἀεί; τοῦτο δὲ τέ ἂν εἴη ἢ μηδέποτε αὑτῆς ἐξισταμένην οὕτως ἔχειν τὸ εἶδος ὡς μηδέποτε ἔχειν" ἢ Ó σι χρήσονται τῷ ὑπ᾽ αὖ- τοῦ λεγομένῳ οὐχ ἕξουσιν. “ἡ δὲ ὑποδοχὴ καὶ τιϑήνη γενέσεως ἁπάσης. εἰ γὰρ ὑποδοχὴ καὶ τι- p. 816 ϑήνη, ἡ δὲ γένεσις ἄλλο αὐτῆς, τὸ δὲ ἀλλοιούμενον ἐν τῇ γενέδει ᾿ πρὸ γενέσεως οὖσα εἴη ἂν καὶ πρὸ ἀλλοιώσεως" ἡ δὲ ὑποδοχὴ καὶ ἔτι ἡ τυϑήνη τηρεῖ ὃ ἔστιν ἀπαϑῆ οὖσαν, καὶ τὸ “ἐν ᾧ ἐγγινόμενον ἕκαστον φαντάζεται καὶ πάλιν ἐκεῖθεν ἔξεισι᾽ καὶ χώραν εἶναι καὶ ἔδραν. καὶ τὸ λεγόμενον δὲ καὶ εὐθυνόμενον ὡς τόπον εἰδῶν λέγοντος οὐ πάϑος λέγει περὶ ἐχεῖνο, ἀλλὰ τρόπον ἕτερον ξητεῖ. τίς οὖν οὗτος; ἐπειδὴ τὴν λεγομένην ταύτην φύσιν οὐδὲν δεῖ εἶναι τῶν ὄντων, ἀλλ᾽ ἅπασαν ἐκπεφευ- γέναι τὴν τῶν ὄντων οὐσίαν καὶ πάντη ἑτέραν — λόγοι γὰρ ἐκεῖνα καὶ ὄντως ὄντες --- ἀνάγκη δὴ αὐτὴν τῷ ἑτέρῳ τούτῳ φυλάττουσαν αὑτῆς ἣν εἴληχε σωτηρίαν μὴ μόνον τῶν ὄντων ἄδε- κτον εἶναι, ἀλλὰ καί, εἴ τι μίμημα αὐτῶν, καὶ τούτου ἄμοιρον εἰς οἰκείωσιν εἶναι. οὕτω γὰρ ἂν ἑτέρα πάντη" ἢ εἶδός τι εἰσοικισαμένη μετ᾽ ἐκείνου ἄλλο γενομένη ἀπώλεσε τὸ ἑἕτέρα εἶναι καὶ χώρα πάντων καὶ οὐδενὸς ὅτου oUy ὑποδοχή. ἀλλὰ δεῖ καὶ εἰσιόντων τὴν αὐτὴν μένειν καὶ ἐξιόντων ἀπαϑῆ, ἵνα καὶ εἰσίῃ τι ἀεὶ εἰς αὐτὴν καὶ ἐξέῃ. εἴσεισι δὴ τὸ εἰσιὸν εἴδωλον ὃν καὶ εἰς οὐκ ἀλη- ϑινὸν οὐκ ἀληϑές. ἄρ᾽ οὖν ἀληθῶς; καὶ πῶς, ᾧ μηδαμῶς ϑέμις ἀληϑείας μετέχειν διὰ τὸ ψεῦδος εἶναι; ὧρ᾽ οὖν ψευδῶς εἰς ψεῦδος ἔρχεται καὶ παρα- 80 VI, 18. 14. 301 πλήσιον γίνεται olov καὶ εἰς τὸ κάτοπτρον ivogá- ται τὰ εἴδωλα τῶν ἐνορωμένων καὶ ἕως ἐνορᾷ ἐκεῖνα; καὶ γὰρ εἰ ἐνταῦϑα ἀνέλοις τὰ ὄντα, οὐ- δὲν ἂν οὐδένα χρόνον φανείη τῶν νῦν ἐν αἰσϑητῷ 5 ὁρωμένων. τὸ μὲν οὖν κάτοπτρον ἐνταῦϑα καὶ αὐτὸ δρᾶται" ἔστι γὰρ καὶ αὐτὸ εἶδός τι ἐκεῖ δὲ οὐδὲν εἶδος ὃν αὐτὸ μὲν οὐχ ὁρᾶται" ἔδει γὰρ αὐτὸ πρότερον καϑ᾽ αὑτὸ ὁρᾶσϑαι΄ ἀλλὰ τοιοῦτόν τι πάσχει, οἷον καὶ ὃ ἀὴρ φωτισϑεὶς ἀφανής ἐστι 10 καὶ τότε, ὅτι καὶ ἄνευ τοῦ φωτισϑῆναι οὐχ ἑωρᾶτο. ταύτῃ οὖν τὰ μὲν ἐν τοῖς κατόπτροις οὐ πιστεύε- ται εἶναι ἢ ἧττον, ὅτι ὁρᾶται τὸ ἐν & ἐστι καὶ μένει μὲν αὐτό, τὰ δὲ ἀπέρχεται" ἐν δὲ τῇ ὕλῃ οὐχ ὁρᾶται αὐτὴ οὔτε ἔχουσα οὔτε ἄνευ ἐκείνων. 16 εἰ δέ γε ἦν μένειν τὰ ἀφ᾽ ὧν πληροῦται τὰ κάτο- πτρα καὶ αὐτὰ μὴ ἑωρᾶτο, οὐκ ἂν μὴ εἶναι ἀληϑινὰ ἠπιστήϑη τὰ ἐνορώμενα. εἰ μὲν οὖν ἔστι τι ἐν τοῖς κατόπτροις, καὶ ἐν τῇ ὕλῃ οὕτω τὰ αἰσϑητὰ ἔστω εἰ δὲ μὴ ἔστι, φαίνεται δὲ εἶναι, κἀκεῖ φα- 20 τέον φαίνεσϑαι ἐπὶ τῆς ὕλης αἰτιωμένους τῆς av- τάσεως τὴν τῶν ὄντων ὑπόστασιν, ἧς τὰ μὲν ὄντα ὄντως ἀεὶ μεταλαμβάνει. τὰ δὲ μὴ ὄντα μὴ ὄντως, p. 811 ἐπείπερ οὐ δεῖ οὕτως ἔχειν αὐτὰ ὡς εἶχεν ἂν τοῦ ὄντος μὴ ὄντος, εἰ ἦν αὐτά. 25 14. ví οὖν; μὴ οὔσης οὐδὲν ὑπέστη ἄν; ἢ οὐδὲ εἴδωλον κατόπτρου μὴ ὄντος ij τινος τοιούτου. “τὸ γὰρ ἐν ἑτέρῳ πεφυκὸς γίνεσθαι ἐκείνου μὴ ὄντος οὐκ ἂν yévoivo: τοῦτο γὰρ φύσις εἰκόνος τὸ ἐν ἑτέρῳ εἰ μὲν γάρ τι ἀπήει ἀπὸ τῶν ὄντων, καὶ 80 ἄνευ τοῦ ἐν ἑτέρῳ ἦν ἄν. ἐπεὶ δὲ μένει ἐκεῖνα, “εἰ ἐμφαντασϑήσεται ἐν ἄλλῳ, δεῖ ἄλλο εἶναι ἕδραν παρέχον τῷ οὐκ ἐλθόντι, τῇ δ᾽ αὑτοῦ παρουσίᾳ 502 Enn. Ill. καὶ τῇ τόλμῃ καὶ olov προσαιτήσει καὶ πενίᾳ οἷον βιασάμενον λαβεῖν καὶ ἀπατηϑὲν τῇ οὐ λήψει, ἵνα μένῃ ἡ πενία καὶ ἀεὶ προσαιτῇ. ἐπεὶ γὰρ ἅπαξ ὑπέστη, ὁ μὲν μῦϑος αὐτὴν ποιεῖ προσαιτοῦσαν ἐνδεικνύμενος αὐτῆς τὴν φύσιν, ὅτι ἀγαϑοῦ ἔρημος. αἰτεῖ τὲ ὁ προσαιτῶν οὐχ ἃ ἔχει ὁ διδούς, ἀλλ᾽ ἀγαπᾷ ὅ τι ἂν λάβῃ" ὥστε καὶ τοῦτο ἐνδείκνυσϑαι., ὡς ἕτερον τὸ ἐν αὐτῇ φανταζόμενον. τό τ᾽ ὄνομα ὡς οὐ πληρουμένης. τὸ δὲ τῷ πόρῳ συγγίνεσϑαι οὐ τῷ ὄντι δηλοῦντός ἐστι συγγίνεσθαι οὐδὲ τῷ κόρῳ, ἀλλά τινι πράγματι εὐμηχάνῳ᾽ τοῦτο δέ ἐστι τῇ σοφίᾳ τοῦ φαντάσματος. ἐπεὶ γὰρ οὐχ οἷόν τε τοῦ ὄντος πάντη μὴ μετέχειν ὅ τι περ ὁπωσοῦν ἔξω ὃν αὐτοῦ ἐστιν. αὕτη γὰρ [rov] ὄντος φύσις τὸ ὄντα ποιεῖν' τὸ δὲ πάντη μὴ ὃν ἄμικτον τῷ ὄντι, ϑαῦμα τὸ χρῆμα γίνεται, πῶς μὴ μετέχον μετέχει, καὶ πῶς οἷον παρὰ τῆς γειτνιάσεως ἔχει τι καίπερ τῇ αὑτοῦ φύσει μὲν οἷον κολλᾶσϑαι ἀδυ- νατοῦν. ἀπολισϑαίνει οὖν ὡς ἂν ἀπὸ φύσεως ἀλλοτρίας ὃ ἔλαβεν ἄν, οἷον ἠχὼ ἀπὸ τόπων λείων καὶ ὁμαλῶν" ὅτι μὴ μένει, τούτῳ καὶ ἐφαντάσϑη ἐκεῖ κἀκεῖθεν [τὸ] εἶναι. εἰ δ᾽ ἦν μετασχοῦσα καὶ οὕτω δεξαμένη, ὥσπερ τις ἀξιοῖ, καταποϑὲν ἂν εἰς αὐτὴν τὸ προσελϑὸν ἔδυ. νῦν δὲ φαίνεται, ὅτι μὴ κατεπόϑη, ἀλλ᾽ ἔμεινεν ἡ αὐτὴ οὐδὲν δεξαμένη, ἀλλ’ ἐπισχοῦσα τὴν πρόσοδον ὡς ἔδρα ἀπωϑουμένη . καὶ τῶν εἰς τὸ αὐτὸ προσιόντων κἀκεῖ μιγνυμένων ὑποδοχή, οἷον ὅσα πρὸς ἥλιον πῦρ ξητοῦντες λαβεῖν (erac. Asta, τὰδὲ καὶ πληροῦντες ὕδατος, ἵνα μὴ διέλθῃ κωλυομένη ὑπὸ τοῦ ἔνδον ἐναντίου ἡ φλόξ, ἔξω δὲ συνίσταιτο. γίνεται οὖν αἰτία τῆς γενέσεως οὕτω καὶ τὰ ἐν αὐτῇ συνιστάμενα τοιοῦτον συνίσταται τρόπον. 2b 80 10 15 20 80 VI, 14. 15. 303 15. ἐπὶ μὲν οὖν τῶν τὸ πῦρ ἐξ ἡλίου περὶ αὑτὰ συναγόντων ἅτε παρὰ αἰσϑητοῦ πυρὸς λαμ- βανόντων τὴν περὶ αὐτὰ “γιγνομένην ἔξαψιν τὸ αἰσϑητοῖς εἶναι καὶ αὐτοῖς ὑπάρχει" διὸ καὶ φαίνε- ται. ὅτι ἔξω τὰ συνιστάμενα καὶ ἐφεξῆς καὶ πλη- σίον καὶ ἅπτεται καὶ πέρατα δύο' ὁ δ᾽ ἐπὶ τῆς ὕλης λόγος ἄλλον ἔχει τρόπον τὸ ἔξω. ἡ γὰρ ν. 318 ἑτερότης τῆς φύσεως ἀρκεῖ οὐδὲν πέρατος διπλοῦ δεομένη, ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον παντὸς πέρατος ἀλλο-- τρία τῇ ἑτερότητι τῆς οὐσίας καὶ οὐδαμῇ συγγενείᾳ τὸ ἀμιγὲς ἔχουσα. καὶ τὸ αἴτιον τοῦ μένειν ἐφ᾽ αὑτῆς τοῦτο, ὅτι οὔτε τὸ εἰσιὸν ἀπολαύει αὐτῆς, » 3 οὔτ᾽ αὐτὴ τοῦ εἰσιόντος, ἀλλ᾽ ὥσπερ αἴ δόξαι καὶ αἴ φαντασίαι ἐν ψυχῇ οὐ κέκρανται . ἀλλ᾽ ἄπεισι πάλιν ἑκάστη ὡς οὖσα ὃ ἔστι μόνη οὐδὲν ἐφέλ- κουσα οὐδὲ καταλείπουσα, ὅτι μὴ ἐμέμικτο, “αὶ τὸ ἔξω [ἔχει]; οὐχ ὅτι ἐπέκειτο, καὶ [τὸ] ἐφ᾽ ᾧ ἐστιν οὐχ ὁράσει ἕτερον, ἀλλ᾽ ὁ λόγος φησίν. ἐνταῦϑα μὲν οὖν οἷον εἴδωλον ἡ φαντασία οὐκ εἰδώλου τὴν φύσιν οὔσης τῆς Ψυχῆς,᾿ καίπερ πολλὰ δοκοῦσα ἄγειν καὶ ὅπῃ ϑέλει ἄγειν, χρῆται μὲν αὐτῇ οὐδὲν ἧττον ὡς [εἶδος] ὕλῃ ἢ ἀνάλογον, οὐ μέντοι ἔκρύψε ταῖς παρ᾽ αὐτῆς ἐνεργείαις πολλάκις ἐξωϑουμένη οὐδὲ ἐποίησεν αὐτὴν οὐδ᾽ εἰ μετὰ πάσης [σπουδῆς] ἔλϑοι κεκρύφϑαι καὶ τοιαύτην φαντάξεσϑαι" ἔχει γὰρ ἐν αὑτῇ ἐνεργείας καὶ λόγους ἐναντίους, οἷς ἀπωϑεῖται τὰ προσιόντα. ἡ δὲ --- ἀσθενεστέρα γάρ ἐστιν ὡς πρὸς δύναμιν πολλῷ ψυχῆς καὶ ἔχει οὐ- δὲν τῶν ὄντων οὔτ᾽ ἀληϑὲς οὔτ᾽ αὖ οἰκεῖον ψεῦ- δος — οὐκ ἔχει δι᾽ ὅτου φανῇ ἐρημία πάντων οὖσα, ἀλλὰ γίνεται μὲν αἰτία ἄλλοις τοῦ φαίνεσϑαι, οὐ δύναται δὲ εἰπεῖν οὐδὲ τοῦτο, ὡς ἐγὼ ἐνταῦϑα. στον c T Xe 304 Enn. III. ἀλλ᾽ εἴ ποτὲ ἐξεύροι αὐτὴν λόγος βαϑύς τις ἐξ ἄλλων ὄντων, ὡς ἄρα ἐστί τι ἀπολελειμμένον πάν-- τῶν τῶν ὄντων καὶ τῶν ὕστερον δοξάντων εἶναι, ἑλκόμενον εἰς πάντα καὶ ἀκολουϑοῦν. ὡς δόξαι καὶ «v οὐκ ἀκολουϑοῦν. 5 16. καὶ μήν τις ἐλϑὼὸν λόγος ἀγαγὼν εἰς ὅδον αὐτὸς ἤϑελεν ἐποίησεν αὐτὴν μέγα παρ᾽ αὑτοῦ τὸ μέγα περιϑεὶς αὐτῇ οὐκ οὔσῃ, τοῦτο δὲ οὐδὲ γενο-- μένῃ" τὸ γὰρ ἐπ’ αὐτῇ μέγα μέγεϑος [ἂν] ἦν. ἐὰν οὖν τις τοῦτο ἀφέλῃ τὸ εἶδος, οὐκέτ᾽ ἐστὶν οὐδὲ 10 φαίνεται τὸ ὑποκείμενον μέγα, ἀλλ᾽ εἰ ἦν τὸ γενό- μενον μέγα ἄνθρωπος καὶ ἵππος καὶ μετὰ τοῦ ἵππου τὸ μέγα τοῦ ἵππου ἐπελϑόν, ἀπελθόντος τοῦ ἵππου καὶ τὸ μέγα αὐτοῦ ἀπέρχεται. εἰ δέ τις λέγοι, ὡς ὁ ἵππος ἐπὶ μεγάλου τινὸς ὄγκου καὶ τοσοῦδε 15 γίνεται καὶ μένει τὸ μέγα, φήσυμεν μὴ τὸ τοῦ ἵππου μέγα, ἀλλὰ τὸ τοῦ ὄγκου μέγα μένειν ἐκεῖ. εἰ μέντοι ὁ ὄγκος οὗτος πῦρ ἐστιν ἢ γῆ, ἀπελϑόν- τος τοῦ πυρὸς [ἢ τῆς γῆς] τὸ τοῦ πυρὸς ἀπέρχεται 7 τὸ τῆς γῆς μέγα. οὐ τοένυν οὐδὲ τοῦ σχήματος 20 οὐδὲ τοῦ μεγέϑους ἀπολαύσειεν ἄν" ἢ οὐκ ἐκ πυρὸς ἄζλο τι ἔσται, ἀλλὰ μένουσα πῦρ [οὐ πῦρ] γενήσεται. p.819 ἐπεὶ καὶ νῦν τοσαύτη γενομένη, ὡς δοκεῖν ὅσον τόδε τὸ πᾶν, εἰ παύσαιτο ὁ οὐρανὸς καὶ τὰ ἐντὸς πάντα, σὺν πᾶσι τούτοις καὶ τὸ μέγεϑος πᾶν οἰχή-- 96 σεται ἀπ᾽ αὐτῆς καὶ αἱ ἄλλαι δῆλον ὅτι ὁμοῦ ποι- ότητες, καὶ καταλειφϑήσεται ὕπερ ἦν σώξουσα οὐδὲν τῶν πρότερον περὶ αὐτὴν οὕτως ὄντων. καίτοι ἐν | οἷς ὑπάρχει τὸ πεπονϑέναι παρουσίᾳ τινῶν καὶ | ἀπελθόντων ἔστι τι ἔτι dv τοῖς AofloDcww: ἐν δὲ go τοῖς μὴ παϑοῦσιν οὐκέτι, ὥσπερ ἐπὶ τοῦ ἀέρος φωτὸς περὶ αὐτὸν ὄντος καὶ ἀπελθόντος τούτου. ἐὰν δέ 10 15 20 2b 30 VI, 15—17. 305 τις ϑαυμάξῃ, πῶς οὐκ ἔχον μέγεθος μέγα ἔσται, πῶς δὲ οὐκ ἔχον ϑερμότητα ϑερμὸν ἔσται" οὐ γὰρ δὴ τὸ αὐτὸ τὸ εἶναι αὐτῇ καὶ μεγέϑει εἶναι, εἴπερ καὶ ἄυλον μέγεϑός ἐστιν, ὥσπερ καὶ ἄυλον σχῆμα. καὶ εἰ τηροῦμεν τὴν ὕλην, μεταλήψει πάντα᾽ ἕν δὲ τῶν πάντων καὶ τὸ μέγεϑος. ἐν μὲν οὖν τοῖς σώμασι συνϑέτοις οὖσίν ἐστι καὶ μέγεϑος μετὰ τῶν ἄλλων, οὐ μὴν ἀφωρισμένον, ἐπειδὴ ἐν σώματος λόγῳ ἔγκειται καὶ μέγεθος" ἐν δὲ τῇ ὕλῃ οὐδὲ τὸ οὐκ ἀφωρισμένον" οὐ yàg σῶμα. 11. οὐδ᾽ αὖ μέγεϑος αὐτὸ ἔσται. εἶδος γὰρ τὸ μέγεϑος. ἀλλ᾽ οὐ δεκτικόν" καὶ καϑ᾽ αὑτὸ δὲ τὸ μέγεϑος. οὐχ οὕτω μέγεϑος. ἀλλ᾽ ἐπεὶ βούλεται [τὸ] ἐν νῷ ἡ ἐν ψυχῇ κείμενον μέγα εἶναι, ἔδωκε τοῖς οἷον ἐθέλουσι μιμεῖσϑαι ἐφέσει αὐτοῦ 1] κινήσει τῇ πρὸς αὐτὸ τὸ αὑτῶν πάϑος ἐνσημήνασϑαι εἰς ἄλλο. τὸ οὖν μέγα ἐν προόδῳ -“φαντάσεως ϑέον εἰς αὐτὸ δὴ τοῦτο τὸ μέγα συνϑεῖν ποιῆσαν τὸ μὴ μέγα τῆς ὕλης πεποίηκεν αὐτὸ τῇ παρατάδσει οὐ πληρούμενον δοκεῖν εἶναι μέγα. τὸ γὰρ ψευδῶς μέγα τοῦτό ἐστιν, ὅταν τῷ μὴ ἔχειν τὸ μέγα εἶναι ἐκτεινόμενον πρὸς ἐκεῖνο παραταϑῇ τῇ ἐκτάσει. ποιούντων γὰρ πάντων [vv] ὄντων εἰς τὰ ἄλλα τὴν αὑτῶν ἐνόπτρισιν ἕκαστόν τε τῶν ποιούντων ὡς αὐτὸ ἦν μέγα, τό τε πᾶν ἦν ἐκείνως μέγα. συνήει οὖν τὸ ἑκάστου λόγου μέγα, οἷον ἵππου καὶ ὁτουοῦν ἄλλου, καὶ τὸ μέγα αὐτό" καὶ ἐγίνετο πᾶσα μὲν μέγα πρὸς αὐτὸ [τὸ] μέγα ἑἐλλαμπομένη καὶ ἑκάστη δὲ μοῖρα μέγα τι καὶ ὁμοῦ πάντα ἐφαίνετο ἐκ παντὸς τοῦ εἴδους, οὗ τὸ μέγα, καὶ ἐξ ἑκάστου, καὶ οἷον παρετέτατο καὶ πρὸς πᾶν Φαὶ πάντα ἐν εἴδει τούτῳ ἀναγκασϑεῖσα εἶναι καὶ ἐν ὄγκῳ, ὅσον PLoTrIN. 20 p. 320 306 Enn. 1Π. ἡ δύναμις πεποίηκε τὸ μηδὲν ὃν αὐτὸ πάντα εἶναι" οἷον αὐτῷ τῷ φαίνεσθαι καὶ τὸ χρῶμα τὸ ἐξ οὐ χοώματος καὶ ἡ ποιότης ἡ ἐνταῦϑα ἡ ἐξ οὐ ποιότη-- τος ἔσχε τὴν ὁμωνυμίαν τὴν ἀπ᾽ ἐκείνων, καὶ τὸ μέγεϑος [τὸ] ἐξ οὐ μεγέϑους ἢ ὁμωνύμου μεταξὺ ϑεωρουμένων. ἐκείνων καὶ αὐτῆς τῆς ὕλης καὶ τοῦ εἴδους αὐτοῦ. καὶ φαίνεται μέν, ὅτι ἐκεῖθεν, ψεύ- δεται δέ, ὅτι οὐκ ἔστι τὸ dv ᾧ φαίνεται. μεγεϑύ-- νεται δὴ ἕκαστα ἑλκόμενα τῇ δυνάμει τῶν ἐνορω- μένων καὶ χώραν ἑαυτοῖς ποιούντων, ἕλκεται δὲ ἐπὶ πάντα οὐ βίᾳ τῷ ὕλη τὸ πᾶν εἶναι. ἕλκει δὲ ἕκαστον κατὰ τὴν αὑτοῦ δύναμιν ἣν ἔχει" ἔχει. δὲ ἐκεῖθεν, καὶ τὸ μὲν ποιοῦν μέγα τὴν ὕλην ὡς δοκεῖν ἀπὸ τῆς ἐμφαντάσεως τοῦ μέγα καὶ τοῦτό ἐστι τὸ ἐμφαντασϑέν, τὸ ἐνταῦϑα μέγα" ἡ δὲ ὕλη, ἐφ’ ἧς ἀναγκάξεται συνϑεῖν, ὁμοῦ πᾶδα καὶ παν- ταχοῦ παρέχει ἑαυτήν. ὕλη γάρ ἐστι καὶ τούτου καὶ οὐ τουτί’ ὃ δὲ μή ἐστί τι παρ᾽ αὑτοῦ, δύναται γενέσθαι καὶ τὸ ἐναντίον δι᾿ ἄλλο καὶ γενόμενον τὸ ἐναντίον οὐδ᾽ ἐκεῖνό ἐστιν" ἔστη γὰρ ἄν. 18. ὁ τοίνυν νόησιν μεγάλου ἔχων, εἰ αὐτοῦ ἡ νόησις δύναμιν ἔχοι μὴ μόνον ἐν αὑτῇ εἶναι, ἀλλὰ καὶ οἷον πρὸς τὸ ἔξω ὑπὸ δυνάμεως φέροιτο, λάβοι ἂν φύσιν οὐκ οὖσαν ἐν τῷ νοοῦντι, οὐδέ τι ἔχουσαν εἶδος οὐδέ τι ἴχνος τοῦ μεγάλου, ἀλλ᾽ οὐδὲ οὐδενός του ἄλλου. τί [οὖν] ἂν ποιήσειε ταύτῃ τῇ δυνάμει; οὐχ ἵππον, οὐ βοῦν" ταῦτα γὰρ ἄλλοι ποιήσουσιν. ἤ, ἐπειδὴ παρὰ μεγάλου πατρὸς ἔρχεται, οὐ δύναται τὸ ἄλλο χωρῆσαι. [τὸ] μέγα, τοῦτο δὲ ξξει ἐμφανταξόμενον. τῷ δὴ μὴ οὕτως εὐτυχήσαντιθτοῦ μεγάλου ὡς αὐτὸ μέγα εἶναι ἐν τοῖς αὑτοῦ καϑ'’ ὅσον οἷόν τὲ μεγάλῳ φαένεσϑαι δ 20 30 VI, 17. 18. 301 -- λεῖπόν ἐστι. τοῦτο δέ ἐστι μὴ ἐλλείπειν καὶ τὸ μὴ ἐπὶ πολλὰ πολλαχοῦ καὶ ἐν αὑτῷ συγγενῆ ἔχειν τὰ μέρη καὶ ἀπολείπεσϑαι μηδενός. οὐ δὴ γὰρ ἠνείχετο ἐν σμικρῷ ὄγκῳ ἴσον ἔτι τὸ τοῦ μεγάλου b εἴδωλον εἶναι μεγάλου ὄν, ἀλλ᾽ ὅσον ἐφίετο τῆς ἐλπίδος ἐκείνου προσῆλϑεν ὅσον οἷόν τε ἦν αὐτῷ μετὰ τοῦ συνϑέοντος αὐτῷ ἀπολειφϑῆναι [0] οὐ δυναμένου καὶ πεποίηκε μέγα τε ἐκεῖνο τὸ μὴ μέγα μηδ᾽ οὕτω δόξαν καὶ τὸ ὁρώμενον ἐν ὄγκῳ μέγα. 10 ἡ δ᾽ ὅμως φυλάττει τὴν αὑτῆς φύσιν ἀποχρωμένη τούτῳ τῷ μεγάλῳ οἷον ἀμφιέσματι, ὃ συνδραμοῦσα αὐτῷ ὅτε ϑέον αὐτὴν ἦγεν ἀμπέσχετο" ὃ εἰ ὁ ἀμ- φιέσας ἀφέλοιτο, μένει πάλιν ἡ αὐτή, οἵαπερ παρ᾽ αὑτῆς ἦν, ἢ τοσαύτη, ὅσον ἂν τὸ παρὸν εἶδος αὐ- 16 τὴν ποιῇ. ἡ μὲν γὰρ ψυχὴ τὰ τῶν ὄντων εἴδη ἔχουσα εἶδος οὖσα καὶ αὐτὴ ὁμοῦ πάντα ἔχει καὶ τοῦ εἴδους ἑκάστου ὁμοῦ ὄντος αὐτῷ τά τε τῶν αἰσϑητῶν εἴδη οἷον ἀναστρέφοντα πρὸς αὑτὴν καὶ προσιόντα ὁρῶσα οὐκ ἀνέχεται μετὰ πλήϑους 40 δέχεσθαι, ἀλλ᾽ ἀποθϑέμενα τὸν ὄγκον ὁρῶ οὐ γὰρ δύναται ἄλλο τι ἢ O ἔστι γενέσθαι. ἡ δὲ ὕλη sti οὐδὲν ἔχουσα τὸ ἀντικόπτον, οὐ γὰρ ἔχει ἐνέργειαν, οὖσα δὲ σκιά, ἀναμένει παϑεῖν ὃ τι ἂν ἐθέλῃ τὸ ποιῆσον. τό τε οὖν προιὸν ἐκ τοῦ ἐκεῖ λόγου ἤδη $i. ἴχνος ἔχει τοῦ μέλλοντος γενήσεσθαι" οἷον γὰρ ἐν φαντασίᾳ εἰκονικῇ κινούμενος ὁ λόγος ἢ ἡ κίνησις ἡ ἀπὸ τούτου μερισμός ἐστιν" ἤ, εἰ ταὐτὸν εἴη ἕν, οὐδὲ ἐκινήϑη, ἀλλὰ μένει" ἢ vs ὕλη πάντα ὁμοῦ ὥσπερ ἡ ψυχὴ οὐ δύναται εἰσοικίσασϑαι" ἢ ἦν ἄν 80 τι ἐκείνων. αὐτήν τε αὖ δεῖ τὰ πάντα δέξασϑαι, ᾿ μὴ ἀμερῶς δὲ δέξασθαι. δεῖ τοίνυν πᾶσι τόπον οὖσαν ἐπὶ πάντα αὐτὴν ἐλϑεῖν καὶ πᾶσιν ἀπαντῆσαι 20* 308 Enn. Ill. καὶ πρὸς πᾶν διάστημα ἀρκέσαι, ὅτι μὴ κατείληπται διαστήματι αὐτή, ἀλλ᾽ ἦν ἐχκειμένη τῷ μέλλοντι. πῶς οὖν οὐκ εἰσελθὸν ἕν τι ἐκώλυσε τὰ ἄλλα, ἃ οὐχ οἷόν τε ἦν ἐπ᾽ ἀλλήλοις εἶναι; ἢ οὐκ ἦν οὐδὲν πρῶτον εἰ δ᾽ ἄρα, τὸ τοῦ παντὸς εἶδος" ὥστε πάντα μὲν ἅμα, ἐν μέρει δὲ ἕκαστον" ξῴου γὰρ ὕλη μερι-- σϑεῖσα σὺν τῷ τοῦ ξῴου μερισμῷ᾽ εἰ δὲ μή, οὐκ ἂν ἐγένετό τι παρὰ τὸν λόγον. 19. τὰ μὲν δὴ εἰσελθόντα εἰς τὴν ὕλην ὥσπερ μητέρα ἀδικεῖ οὐδὲν οὐδ᾽ αὖ ὠφελεῖ. οὐδέ ys αἵ πληγαὶ αἱ τούτων πρὸς αὐτήν, πρὸς ἄλληλα O6, ὅτι αἱ δυνάμεις πρὸς τὰ ἐναντία. οὐ πρὸς τὰ ὑπο- κείμενα, εἰ μή τις συνειλημμένα ϑεωροῖ τοῖς ἐπεισ-- ιοῦσι" ϑερμὸν γὰρ ἔπαυσε τὸ ψυχρὸν καὶ μέλαν τὸ λευκὸν ἢ συγκραϑέντα ἄλλην ποιότητα ἐξ αὑτῶν ἐποίησε. τὰ παϑόντα οὖν τὰ. κραϑέντα, τὸ δὲ παθεῖν αὐτοῖς τὸ μὴ εἶναι ὅπερ ἦσαν. καὶ ἐν τοῖς ἐμψύχοις ὃὲ αἱ μὲν πείσεις περὶ τὰ σώματα κατὰ τὰς ποιότητας καὶ τὰς δυνάμεις τὰς ἐνυπαρχούδας τῆς ἀλλοιώσεως γινομένης" λυομένων δὲ τῶν συστά- 65sQv ἢ συνιουσῶν ἢ μετατιϑεμένων παρὰ τὴν κατὰ φύσιν σύστασιν τὰ μὲν πάϑη ἐν τοῖς σώμασι, ταῖς δὲ ψυχαῖς αἷ γνώδεις συνημμέναι τῶν σφοδροτέρων᾽ δἰ δὲ μή, οὐ γινώσκουσιν. ἡ δὲ ὕλη μένει" οὐδὲν 5 10 15 γὰρ ἀπελθόντος μὲν πέπονθε τοῦ ψυχροῦ, τοῦ δὲ δ ϑερμοῦ ἐπελθόντος" οὐ γὰρ ἦν οὔτε φίλον αὐτῇ οὔτε ἀλλότριον ὁποτερονοῦν. ὥστε οἰκειότερον αὐτῇ ἡ “ὑποδοχὴ καὶ τιϑήνη᾽᾿ ἡ δὲ μήτηρ οἷον * * εἴρηται" οὐδὲν γὰρ αὕτη γεννᾷ. ἀλλ᾽ ἐοίκασι μητέρα αὐτὴν λέγειν ὅσοι καὶ τὴν μητέρα τάξιν ὕλης πρὸς τὰ γεννώμενα ἀξιοῦσιν ἔχειν, ὡς ὑπο- δεχομένης μόνον, οὐδὲν δὲ εἰς τὰ γεννώμενα δι- 80 10 15 20 25 VI, 18. 19. VII, 1. 309 δούσης" ἐπεὶ καὶ ὅσον σῶμα τοῦ γινομένου ἐκ τῆς τροφῆς. εἰ δὲ δίδωσιν ἡ μήτηρ τι τῷ γεννωμένῳ, οὐ καϑ᾽ ὅσον ὕλη, ἀλλ᾽ ὅτι καὶ εἶδος" μόνον γὰρ τὸ εἶδος γόνιμον, ἡ δὲ ἑτέρα φύσις ἄγονος. ὅϑεν, οἶμαι. καὶ oí πάλαι δοφοὶ μυστικῶς καὶ ἐν τελε- ταῖς αἰνιττόμενοι Ἑρμῆν μὲν ποιοῦσι τὸν ἀρχαῖον τὸ τῆς γενέσεως ὄργανον ἀεὶ ἔχοντα πρὸς ἐργασίαν τὸν γεννῶντα τὰ ἐν αἰσϑήσει δηλοῦντες εἶναι τὸν νοητὸν λόγον, τὸ δὲ ἄγονον τῆς ὕλης μενούσης τὸ αὐτὸ ἀεὶ διὰ τῶν περὶ αὐτὴν ἀγόνων δηλοῦντες. μητέρα γὰρ πάντων ποιήσαντες, ἣν δὴ οὕτως ἐπι- φημίξζουσι τὴν κατὰ τὸ ὑποκείμενον ἀρχὴν λαβον- τες καὶ ὄνομα τοῦτο ϑέμενοι, ἵνα δηλοῖεν ὃ βού- λονται, τὸ πρὸς τὴν μητέρα οὐχ ὅμοιον πάντη ἐνδείκνυσθαι ϑέλοντες τοῖς ὅστις ὁ τρόπος βουλο- μένοις ἀκριβέστερον λαβεῖν καὶ μὴ ἐπιπολῆς ξητοῦσι πόρρωϑεν μέν, ὅμως δὲ ὡς ἐδύναντο. ἐνεδείξαντο ὡς ἄγονός τε καὶ οὐδὲ πάντη ϑῆλυς, ἀλλὰ τοσοῦ- τον uiv ϑῆλυς, 000v ὑποδέξασϑαι, ὅδον δὲ γεννᾶν οὐκέτι, τῷ τὸ πρὸς αὐτὴν κεχωρηκὸς μήτε ϑῆλυ εἶναι, μήτε γεννᾶν δύνασϑαι, ἀποτετμημένον δὲ πάσης τῆς τοῦ γεννᾶν δυνάμεως, ἣ μόνῳ ὑπάρχει τῷ μένοντι ἄρρενι. VII. IIEPI ΑἸΩ͂ΝΟΣ ΚΑΙ XPONOT. l. Τὸν αἰῶνα καὶ τὸν χρόνον ἕτερον λέγοντες ἑκάτερον εἶναν καὶ τὸν μὲν περὶ τὴν ἀέδιον εἶναι φύσιν, τὸν δὲ χρόνον περὶ τὸ γινόμενον καὶ τόδε τὸ πᾶν, αὐτόϑεν μὲν καὶ ὥσπερ ταῖς τῆς ἐννοίας p. 322 p.325 Ῥ. 326 810 Enn. III. ἀϑροωτέραις ἐπιβολαῖς ἐναργές τι παρ᾽ αὑτοῖς περὶ αὐτῶν ἐν ταῖς ψυχαῖς ἔχειν πάϑος νομέξομεν λέγον-- τές τε ἀεὶ καὶ παρ᾽. ἅπαντά ὀνομάξοντες. πειρώ-- μενοι μὴν εἰς ἐπίστασιν αὐτῶν ἑέναι καὶ οἷον ἐγγὺς προσελθεῖν πάλιν αὖ ταῖς γνώμαις ἀποροῦντες τὰς τῶν παλαιῶν ἀποφάσεις περὶ αὐτῶν ἄλλως ἄλλας, τάχα δὲ καὶ ἄλλως τὰς αὐτὰς λαβόντες ἐπὶ τούτων ἀναπαυσάμενοι καὶ αὔταρκες νομέσαντες, εἶ ἔχοιμεν ἐρωτηϑέντες τὸ δοκοῦν ἐκείνοις λέγειν, ἀγαπήσαν- τες ἀπαλλαττόμεϑα τοῦ ξητεῖν ἔτι περὶ αὐτῶν. εὑρηκέναι μὲν οὖν τινας τῶν ἀρχαίων καὶ μακαρίων φιλοσόφων τὸ ἀληϑὲς δεῖ νομίξειν' τίνες δὲ οἵ τυχόντες μάλιστα, καὶ πῶς ἂν καὶ ἡμῖν σύνεσις περὶ τούτων γένοιτο, ἐπισκέψασϑαι προσήκει. καὶ πρότερον περὶ τοῦ αἰῶνος ζητεῖν, τί ποτε νομί- ξουσιν εἷναι αὐτὸν oí ἕτερον τοῦ χρόνου τιϑέν- τὸς εἶναι" γνωσϑέντος γὰρ τοῦ κατὰ τὸ παράδειγμα ἑστῶτος καὶ τὸ τῆς εἰκόνος αὐτοῦ, ὃν δὴ χρόνον λέγουσιν εἶναι, τάχα ἂν σαφὲς γένοιτο. εἰ δέ τις 7,90 τοῦ τὸν αἰῶνα ϑεάσασϑαι τὸν χρόνον ὅς ἐστι φαντασϑείη, γένοιτ᾽ ἂν καὶ τούτῳ ἐντεῦϑεν ἐκεῖ κατὰ ἀνάμνησιν ἐλθόντι ᾧ ἄρα ὡμοίωτο ὃ χρόνος ϑεάσασϑαι, εἴπερ ὁμοιότητα οὗτος πρὸς ἐκεῖνον ἔχει. 2. τίνα οὖν ποτε χρὴ φάναι τὸν αἰῶνα εἶναι; ἄρά ye τὴν νοητὴν αὐτὴν οὐσίαν, ὥσπερ ἂν εἴ τις λέγοι τὸν χρόνον τὸν σύμπαντα οὐρανὸν καὶ κόσμον εἶναι; καὶ γὰρ αὖ καὶ ταύτην τὴν δόξαν ἔσχον τινές, φασι, περὶ τοῦ χρόνου. ἐπεὶ γὰρ σεμνότα- τόν τι τὸν αἰῶνα εἶναι φανταξόμεϑα καὶ νοοῦμεν, σεμνότατον δὲ τὸ τῆς νοητῆς φύσεως, καὶ οὐκ ἔστιν εἰπεῖν ὅτι σεμνότερον ὁποτερονοῦν᾽ τοῦ δὲ ἐπέκεινα οὐδὲ τοῦτο κατηγορητέον᾽ εἰς ταὐτὸν ἄν τις οὕτω 10 26 80 10 VII, 1--8. 811 συνάγοι. καὶ γὰρ ἀὖ ὅ ve κόσμος ὁ Wogtóg Ó τὲ αἰὼν περιεκτικὰ ἄμφω καὶ ἐῶν αὐτῶν. ἀλλ᾽ ὅταν τὸ ἕτερον ἐν ϑατέρῳ λέγωμεν κεῖσθαι, καὶ ὅταν τὸ αἰώνιον κατηγορῶμεν αὐτῶν" ἡ μὲν γάρ, φησι, τοῦ παραδείγματος φύσις ἐτύγχανεν οὖσα αἰώνιος - ἄλλο τὸν αἰῶνα πάλιν αὖ λέγομεν, εἶναι μέντοι περὶ ἐκείνην ἢ ἐν ἐκείνῃ ἢ παρεῖναι ἐκείνῃ φαμέν. τὸ δὲ σεμνὸν ἑκάτερον εἶναι ταυτότητα οὐ δηλοῖ: ἴσως γὰρ ἂν καὶ τῷ ἑτέρῳ αὐτῶν παρὰ τοῦ ἑτέρου τὸ σεμνὸν γένοιτο. ἢ τε περιοχὴ τῷ μὲν ὡς μερῶν ἔσται, τῷ δὲ αἰῶνι ὁμοῦ τὸ ὅλον οὐχ ὡς μέρος, ἀλλ᾽ ὅτι πάντα và τοιαῦτα οἷα αἰώνια κατ᾽ αὐτόν. ἀλλ᾽ ρα κατὰ τὴν στάσιν φατέον ἐκεῖ τὸν αἰῶνα εἶναι, ὥσπερ ἐνταῦϑα τὸν χρόνον κατὰ τὴν κίνησίν 15 20 25 80 φασιν; ἀλλ᾽ εἰκότως Gv τις τὸν αἰῶνα ξητήσειε πότερον ταὐτὸν τῇ στάσει λέγοντες ἢ οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ τῇ στάσει τῇ περὶ τὴν οὐσίαν. εἰ μὲν γὰρ τῇ στάσει ταὐτόν, πρῶτον μὲν οὐκ ἐροῦμεν αἰώνιον τὴν στάσιν, ὥσπερ οὐδὲ τὸν αἰῶνα αἰώνιον" τὸ γὰρ αἰώνιον τὸ μετέχον αἰῶνος. ἔπειτα ἡ κίνη- σις πῶς αἰώνιον; οὕτω γὰρ ἂν καὶ στάσιμον εἴη. εἶτα πῶς ἔχει ἡ τῆς στάσεως ἔννοια ἐν αὑτῇ τὸ ἀεί; λέγω δὲ οὐ τὸ ἐν χρόνῳ, ἀλλὰ οἷον νοοῦμεν, ὅταν τὸ ἀέδιον λέγωμεν. εἰ δὲ τῇ τῆς οὐσίας στάδει, ἔξω πάλιν αὖ τὰ ἄλλα γένη τοῦ αἰῶνος ποιήσομεν. εἶτα τὸν αἰῶνα οὐ μόνον ἐν στάσει δεῖ νοεῖν, ἀλλὰ καὶ ἐν ἑνί" εἶτα καὶ ἀδιάστατον, ἵνα μὴ ταὐτὸν ἡ χρόνῳ᾽ ἡ δὲ στάσις οὔτε τὴν τοῦ ἕν οὔτε τὴν τοῦ ἀἐδιαστάτου ἔχει ἔννοιαν ἐν αὑτῇ, ἡ στάσις. εἶτα τοῦ μὲν αἰῶνος κατηγοροῦμεν τὸ μένειν ἐν ἑνί" μετέχοι ἂν οὖν στάσεως, ἀλλ᾽ οὐκ αὐτοστάσις εἴη. MU ? 3 - , ὃ. τί ἂν ovv εἴη τοῦτο, καϑ᾽᾿ ὃ τὸν κόσμον p. 327 912 Enn. 1Π. πάντα τὸν ἐκεῖ αἰώνιον λέγομεν καὶ ἀΐδιον εἶναι, καὶ τί ἡ ἀιδιότης, εἴτε ταὐτὸν καὶ ἡ αὐτὴ τῷ αἰῶνι, εἴτε κατ᾽ αὐτὴν ὁ αἰών; ἀλλὰ γὰρ καϑ' ἕν τι δεῖ, ἀλλὰ ἐκ πολλῶν συνηϑροισμένην τινὰ νόησιν ἢ καὶ φύσιν εἴτ᾽ ἐπακολουϑοῦσαν τοῖς ἐκεῖ εἴτε συνοῦσαν » 9 , , , 4 ^ , εἴτ᾽ ἐνορωμένην πάντα δὴ ταῦτα ἐκείνην μίαν μὲν εἶναι, πολλὰ δὲ δυναμένην καὶ πολλὰ οὖσαν. καὶ ὅ γε τὴν πολλὴν δύναμιν εἰσαϑρήσας κατὰ μὲν τοδὶ τὸ οἷον ὑποκείμενον λέγει οὐσίαν, εἶτα κίνησιν τοῦτο, καϑ᾽ ὃ ξωὴν ὁρᾷ, εἶτα στάσιν τὸ πάντη ὡσαύτως, ϑάτερον δὲ καὶ ταὐτόν, ἡ ταῦτα ὁμοῦ ἕν. οὕτω δὴ καὶ συνϑεὶς πάλιν αὖ εἰς ἕν ὁμοῦ εἶναι ξωὴν μόνην ἐν τούτοις τὴν ἑτερότητα συστεί- 10 λας καὶ τῆς ἐνεργείας τὸ ἄπαυστον καὶ τὸ ταὐτὸν ᾿ καὶ οὐδέποτε ἄλλο καὶ οὐκ ἐξ ἄλλου εἰς ἄλλο νόησιν ἢ ξωήν, ἀλλὰ τὸ ὡσαύτως καὶ ἀεὶ ἀδιαστά- τως, ταῦτα πάντα ἰδὼν αἰῶνα εἶδεν ἰδὼν ξωὴν μένουσαν ἐν τῷ αὐτῷ ἀεὶ παρὸν τὸ πᾶν ἔχουσαν, ἀλλ᾽ οὐ νῦν μὲν τόδε, αὖϑις δ᾽ ἕτερον, ἀλλ᾽ ἅμα τὰ πάντα, καὶ οὐ νῦν μὲν ἕτερα, αὖϑις δ᾽ ἕτερα, ἀλλὰ τέλος ἀμερές, οἷον ἐν σημείῳ ὁμοῦ πάντων ὄντων καὶ οὔποτε εἰς ῥύσιν προιόντων, ἀλλὰ μέ- γνοντος ἐν τῷ αὐτῷ ἐν αὐτῷ καὶ οὐ μὴ μεταβαάλλον- τος, ὄντος δὲ ἐν τῷ παρόντι ἀεί, ὅτι οὐδὲν αὐτοῦ παρῆλϑεν οὐδ᾽ αὖ γενήσεται, ἀλλὰ τοῦϑ᾽ ὅπερ ἔστι, τοῦτο καὶ ἀεὶ ὄντος" ὥστε εἶναι τὸν αἰῶνα οὐ τὸ ὑποκείμενον, ἀλλὰ τὸ ἐξ αὐτοῦ τοῦ ὑποκει- μένον οἷον ἐκλάμπον κατὰ τὴν ἣν ἐπαγγέλλεται περὶ τοῦ μὴ μέλλοντος, ἀλλὰ ἤδη ὄντος, ταυτότητα, ὡς ἄρα οὕτω καὶ οὐκ ἄλλως. τί γὰρ ἂν καὶ ὕστε- ρον αὐτῷ γένοιτο, ὃ μὴ νῦν ἔχει; μηδ᾽ αὖ ὕστερον ἐσομένου, ὃ μὴ ἔστιν ἤδη. οὔτε γὰρ ἔστιν, ἀφ᾽ 15 20 25 30 10 15 20 95 80 VII, 3. 4. 313 οὗ εἰς τὸ νῦν ἥξει" ἐχεῖνο γὰρ ἦν οὐκ ἄλλο, ἀλλὰ τοῦτο" οὔτε μέλλοντος ἔσεσθαι. ὃ μὴ νῦν ἔχει, ἐξ ἀνάγκης. οὔτε τὸ ἦν ἕξει περὶ αὑτόν" τέ γὰρ ἔστιν, ὃ ἦν αὐτῷ καὶ παρελήλυϑεν; οὔτε τὸ ἔσται" τί γὰρ ἔσται αὐτῷ; λείπεται δὴ ἐν τῷ εἶναι τοῦτο ὅπερ ἔστιν εἶναι. ὃ οὖν μήτε ἦν, μήτε ἔσται, ἀλλ᾽ ἔστι μόνον, τοῦτο ἑστὼς ἔχον τὸ εἶναι τῷ μὴ μετα- βάλλειν εἰς τὸ ἔσται μηδ᾽ αὖ μεταβεβληκέναι ἐστὶν ὁ αἰών. γένεται τοένυν ἡ περὶ τὸ ὃν ἐν τῷ εἶναι ξωὴ ὁμοῦ πᾶσα καὶ πλήρης ἀδιάστατος πανταχῇ τοῦτο, ὃ δὴ ξητοῦμεν, αἰών. 4. οὐκ ἔξωϑεν δὲ δεῖ συμβεβηκέναι νομίξειν τοῦτον ἐκείνῃ τῇ φύσει, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἐκείνης καὶ σὺν ἐκείνῃ. ἐνορᾶται γὰρ ἐν οὐσίᾳ παρ᾽ αὐτῇ, ὅτι καὶ τὰ ἄλλα πάντα ὅσα λέγομεν ἐκεῖ εἶναι ἐνυπάρχοντα ὁρῶντες λέγομεν ἐκ τῆς οὐσίας ἅπαντα καὶ σὺν τῇ οὐσίαβ. τὰ γὰρ πρώτως ὄντα συνόντα δεῖ τοῖς πρώτοις καὶ ἐν τοῖς πρώτοις εἶναι" ἐπεὶ καὶ τὸ καλὸν ἐν αὐτοῖς καὶ ἐξ αὐτῶν καὶ ἡ ἀλήϑεια ἐν αὐτοῖς. καὶ τὰ μὲν ὥσπερ ἐν μέρει τοῦ παντὸς ὄντος. τὰ δὲ ἐν παντί, ὥσπερ καὶ τὸ ἀληϑὼῶς τοῦτο πᾶν οὐκ ἐκ τῶν μερῶν ἠϑροισμένον, ἀλλὰ τὰ μέρη γεννῆσαν αὐτό, ἵνα καὶ ταύτῃ ὡς ἀληϑῶς πᾶν f. καὶ ἡ ἀλήϑεια δὲ οὐ συμφωνία πρὸς ἄλλο ἐκεῖ, ἀλλ᾽ αὐτοῦ ἑκάστου οὗπερ ἀλήϑεια. δεῖ δὴ τὸ πᾶν τοῦτο τὸ ἀληϑινόν, εἴπερ ἔσται πᾶν ὄντως, μὴ μόνον εἶναι πᾶν 1j ἐστι τὰ πάντα, ἀλλὰ καὶ τὸ πᾶν ἔχειν οὕτως, ὥστε μηδενὶ ἐλλείπειν. εἰ [δὲ] τοῦτο, οὐδ᾽ ἔσται τι αὐτῷ" εἰ γὰρ ἔσται, ἐλλεῖπον ἦν τούτῳ οὐκ ἄρα ἦν πᾶν. παρὰ φύσιν δὲ τί ἂν αὐτῷ γένοιτο; πάσχει γὰρ οὐδέν. εἰ οὖν μηδὲν p.328 αὐτῷ γένοιτο, οὐδὲ μέλλει οὐδὲ ἔσται οὐδὲ ἐγένετο. 914 Enn. III. τοῖς μὲν οὖν γεννητοῖς, εἰ ἀφέλοις τὸ ἔσται, ἅτε ἐπικτωμένοις ἀεὶ εὐθὺς ὑπάρχει [τὸ] μὴ εἶναι" τοῖς ὃξ μὴ τοιούτοις, εἰ προσθείης τὸ ἔσται, ὑπάρχει τὸ ἔρρειν ἐκ τῆς τοῦ εἶναι ἕδρας" δῆλον γὰρ ὅτι ἦν αὐτοῖς τὸ εἶναι οὐ σύμφυτον, εἰ γίγνοιτο ἐν τῷ μέλλειν καὶ γενέσϑαι καὶ ἔσεσϑαι εἰς ὕστερον. κινδυνεύει γὰρ τοῖς μὲν γεννητοῖς ἡ οὐσία εἶναι τὸ ἐκ τοῦ ἐξ ἀρχῆς εἶναι τῆς γενέσεως, μέχρι περ ἂν εἰς ἔσχατον ἥκῃ τοῦ χρόνου, ἐν ᾧ μηκέτι ἔστι, τοῦτο δὲ τὸ ἔσται εἶναι, καί, εἴ τις τοῦτο παρέλοιτο, ἠλαττῶσϑαι ὁ Bog: ὥστε καὶ τὸ εἶναι. καὶ τῷ παντὶ δὲ εἰς ὅπερ οὕτως ἔσται. διὸ καὶ σπεύδει πρὸς τὸ μέλλον εἶναι καὶ στῆναι οὐ ϑέλει ἕλκον τὸ εἶναι αὑτῷ ἐν τῷ τι ἄλλο καὶ ἄλλλο ποιεῖν καὶ κινεῖσθαι κύκλῳ ἐφέσει τινὶ οὐσίας * ὥστε εἶναι ἡμῖν εὑρημένον καὶ τὸ αἴτιον τῆς κινήσεως τῆς οὕτω σπευδούσης ἐπὶ τὸ ἀεὶ εἶναι τῷ μέλλοντι. τοῖς δὲ πρώτοις καὶ μακαρίοις οὐδὲ ἔφεσίς ἐστι τοῦ μέλλοντος" ἤδη γάρ εἰσι τὸ ὅλον, καὶ ὅπερ αὐτοῖς οἷον ὀφείλεται fiv ἔχουσι πᾶν" ὥστε οὐδὲν ξητοῦσι, διότι τὸ μέλλον αὐτοῖς οὐδέν ἐστιν οὐδ᾽ ἄρα ἐκεῖνο, ἐν ᾧ τὸ μέλλον. ἡ οὖν τοῦ ὄντος παντελὴς οὐσία καὶ ὅλη. οὐχ ἡ ἐν τοῖς μέρεσι μόνον, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐν τῷ μηδὲν ἂν ἔτι ἐλλείψειν καὶ τῷ μηδὲν ἂν μὴ ὃν αὐτῇ προσγενέσϑαι — οὐ γὰρ μόνα τὰ ὄντα πάντα δεῖ παρεῖναι τῷ παντὶ καὶ ὅλω, ἀλλὰ καὶ μηδὲν τοῦ ποτε μὴ ὄντος" αὕτη ἡ διάϑεσις αὐτοῦ καὶ φύσις εἴη ἂν αἰών" αἰὼν γὰρ ἀπὸ τοῦ. ἀεὶ ὄντος. D. τοῦτο δέ, ὅταν τινὶ προσβαλὼν τῇ ψυχῇ ἔχω λέγειν περὶ αὐτοῦ, μᾶλλον δὲ ὁρᾶν αὐτὸ τοι- οὗτον οἷον μηδὲν περὶ αὐτὸ ὅλως γεγονέναι" εἰ γὰρ τοῦτο, οὐκ ἀεὶ ὄν, ἢ οὐκ ἀεί τι ὅλον ὄν. ὧρα οὖν 5 10 e 10 15 25 VII, 4—6. 315 ἤδη ἀΐδιον; [ἢ οὔ,] εἰ μὴ xol ἐνυπάρχοι αὐτῷ τοι- αὐτη φύσις, ὡς πίστιν ἔχειν περὶ αὐτοῦ, ὡς οὕτω καὶ μὴ ἄλλως ἔτι" ὡς, εἰ πάλιν προσβάλλοις, εὑρεῖν τοιοῦτον. τί οὖν, εἰ μηδὲ ἀφίσταιτό τις αὐτοῦ τῆς ϑέας, ἀλλὰ [ἀεὶ] συνὼν εἴη τῆς φύσεως ἀγασϑ εὶς καὶ δυνατὸς τοῦτο πράττειν ἀτρύτῳ φύσει ἢ δραμὼν καὶ αὐτὸς εἰς αἰῶνα σταίη οὐκ ἀποκλίνων οὐδαμῇ, ἵν᾽ ἡ ὅμοιος καὶ αἰώνιος, τῷ ἐν αὑτῷ αἰωνέῳ τὸν αἰῶνα καὶ τὸ αἰώνιον ϑεώμενος; εἰ οὖν τὸ οὕτως ἔχον αἰώνιον καὶ ἀεὶ ὄν, τὸ μὴ ἀποκλῖνον εἰς ἑτέραν ᾿ φύσιν κατὰ μηδέν, ξωὴν ἔχον, ἣν ἔχει πᾶσαν ἤδη, οὐ προσλαβὸν οὐδὲ προσλαμβάνον ἢ προσληψό-- μένον, εἴη ἂν ἀΐδιον μὲν τὸ οὕτως ἔχον, ἀιδιότης ὃὲ ἡ τοιαύτη κατάστασις τοῦ ὑποκειμένου ἐξ αὐτοῦ οὖσα καὶ ἐν αὐτῷ, αἰὼν δὲ τὸ ὑποκείμενον μετὰ τῆς τοιαύτης καταστάσεως ἐμφαινομένης. ὅϑεν σεμνὸν ὁ αἰών, καὶ ταὐτὸν τῷ ϑεῷ ἡ ἔννοια λέγει. καὶ καλῶς ἂν λέγοιτο ὃ αἰὼν ϑεὸς ἐμφαίνων καὶ προφαίνων ἑαυτὸν οἷός ἐστι, τὸ εἶναι ὡς ἀτρεμὲς καὶ ταὐτὸν καὶ οὕτω καὶ τὸ βεβαίως ἐν ξωῇ. εἰ δ᾽ ἐκ πολλῶν λέγομεν αὐτόν, οὐ δεῖ ϑαυμάξειν᾿ πολλὰ γὰρ ἕκαστον τῶν ἐκεῖ διὰ δύναμιν ἄπειρον" ἐπεὶ καὶ τὸ ἄπειρον τῷ μὴ ἂν ἐπιλείπειν, καὶ τοῦτο κυρέως, ὅτι μηδὲν αὑτοῦ ἀναλίσκει. καὶ εἴ τις οὕτω τὸν αἰῶνα λέγοι ξωὴν ἄπειρον ἤδη τῷ πᾶσαν εἶναι καὶ μηδὲν ἀναλίσκειν αὑτῆς τῷ μὴ παρελη- λυϑέναι μηδ᾽ αὖ μέλλειν" ἤδη γὰρ οὐκ ἂν εἴη πᾶσα" ἐγγὺς ἂν εἴη τοῦ ὁρέξεσθϑαι. τὸ γὰρ éErjg τῷ πᾶσαν εἶναι καὶ μηδὲν ἀναλίσκειν ἐξήγησις ἂν εἴη τοῦ ἄπειρον ἤδη εἶναι. | 6. ἐπειδὴ δὲ ἡ τοιαύτη φύσις οὕτω παγκάλη καὶ ἀΐδιος περὶ τὸ ἕν καὶ ἀπ᾽ ἐκείνου καὶ πρὸς p. 829 p. 830 516 Enn. III. ἐκεῖνο, οὐδὲν ἐκβαίνουσα ἀπ᾽ αὐτοῦ, μένουσα δὲ ἀεὶ περὶ ἐκεῖνο καὶ ἐν ἐκείνῳ καὶ ξῶσα κατ᾽ ἐκεῖνο, εἴρηταί ve, ὡς ἐγὼ οἶμαι, τοῦτο τῷ Πλάτωνι καλῶς καὶ βαϑεία τῇ γνώμῃ καὶ οὐκ ἄλλως, τοῦτο δὴ τὸ μένοντος αἰῶνος ἐν éví(: ἵνα μὴ μόνον ἡ ἀὐτὸς αὑτὸν εἰς ἕν πρὸς ἑαυτὸν ἄγων, ἀλλ᾽ ἦ περὶ τὸ ἕν τοῦ ὄντος ξωὴ ὡσαύτως. τοῦτο δὴ ὃ ζητοῦμεν, καὶ τὸ οὕτω μένον αἰών ἐστι. τὸ γὰρ τοῦτο καὶ οὕτω μένον καὶ αὐτὸ τὸ μένον ὅ ἐστιν ἐνέργεια ξωῆς μενούσης παρ᾽ αὑτῆς πρὸς ἐκεῖνο καὶ ἐν ἐκείνῳ καὶ οὔτε τὸ εἶναι οὔτε τὸ fuv ψευδομένη ἔχοι ἂν τὸ αἰὼν εἶναι. τὸ γὰρ ἀληϑῶς εἶναί ἐστι τὸ οὐδέ- ποτε μὴ εἶναι οὐδ᾽ ἄλλως εἶναι" τοῦτο δὲ ὡσαύτως εἶναι" τοῦτο δὲ ἀδιαφόρως εἶναι. οὐκ ἔχει οὖν ὁτιοῦν ἄλλο καὶ ἄλλο, οὐδ᾽ ἄρα διαστήσεις, οὐδ᾽ ἐξελίξεις, οὐδὲ προάξεις. οὐδὲ παρατενεῖς, οὐδ᾽ ἄρα οὔτε πρότερον αὐτοῦ οὔτε τι ὕστερον λαβεῖν ἔχεις. εἰ οὖν μήτε. πρότερον μήτε ὕστερον περὶ αὐτό, τὸ δ᾽ ἐστὶν ἀληϑέστατον τῶν περὶ αὐτὸ καὶ αὐτό, καὶ οὕτως δέ, ὅτι ἐστὶν ὡς οὐσία ἢ τὸ ξῆν, πάλιν αὖ ἥκει ἡμῖν τοῦτο, ὃ δὴ λέγομεν, ὃ αἰών. ὅταν δὲ τὸ ἀεὶ λέγωμεν καὶ τὸ οὐ ποτὲ μὲν ὄν, ποτὲ δὲ μὴ ὄν, ἡμῖν ἕνεκα τῆς σαφηνείας δεῖ νο-- μίξειν λέγεσθαι" ἐπεὶ τό ys ἀεὶ τάχ᾽ ἂν οὐ κυρίως λεγόμενον, ἀλλὰ ληφϑὲν εἰς δήλωσιν τοῦ ἀφθάρτου πλανῷ ἂν τὴν ψυχὴν εἰς ἔκβασιν τοῦ πλείονος καὶ ἔτι ὡς μὴ ἐπιλείψοντός ποτε. τὸ δὲ ἴσως βέλτιον qv μόνον τὸ ὃν λέγειν. ἀλλ᾽ ὥσπερ τὸ ὃν ἀρκοῦν ὄνομα τῇ οὐσίᾳ, ἐπειδὴ καὶ τὴν γένεσιν οὐσίαν ἐνόμιξον, ἐδεήϑησαν πρὸς τὸ μαϑεῖν καὶ προσϑήκης τοῦ ἀεί. οὐ γὰρ ἄλλο μέν ἐστιν ὄν, ἄλλο δὲ τὸ ἀεὶ ὄν, ὥσπερ οὐδ᾽ ἄλλο μὲν φιλόσοφος. ἄλλο δὲ 5 10 265 80 10 15 20 25 30 VII, 6. 7. 317 ληϑινός" ἀλλ᾽ ὅτι τὸ ὑποδυόμενον ἦν φιλοσο- V, ἡ προσϑήκη τοῦ ἀληϑινοῦ ἐγένετο. οὕτω καὶ ὄντι τὸ ἀεὶ καὶ τὸ ὃν τῷ ἀεί, ὥστε λέγεσθαι. ἀεὶ ὄν" διὸ ληπτέον τὸ ἀεὶ οἷον ἀληϑῶς ὃν λέγεσϑαι καὶ συναιρετέον τὸ ἀεὶ εἰς ἀδιάστατον δύναμιν τὴν οὐδὲν “δεομένην οὐδενὸς usÜ' ὃ ἤδη ἔχει" ἔχει δὲ τὸ πᾶν. πᾶν οὖν ὃν καὶ κατὰ πᾶν οὐκ ἐνδεὲς καὶ οὐ ταύτῃ μὲν πλῆρες, ἄλλῃ δὲ ἐλλεῖπον ἡ τοιαύτη φύσις. τὸ γὰρ ἐν χρόνῳ, κἂν τέλειον fj, ὡς δοκεῖν, οἷον σῶμά. τι ἱκανὸν ψυχῇ τέλειον, δεόμενον καὶ τοῦ ἔπειτα, ἐλλεῖπον τῷ χρόνῳ, οὗ δεῖται" ὥστε σὺν ἐκείνῳ, εἰ παρείη αὐτῷ καὶ συνϑέοι, ὃν ἀτελὲς ταύτῃ ὃν ὁμωνύμως ἂν τέλειον λέγοιτο. ὅτῳ δὲ ὑπάρχει μηδὲ τοῦ ἔπειτα δεῖσϑαι μήτε εἰς χρόνον ἄλλον μεμετρημένον μήτε τὸν ἄπειρον καὶ ἀπείρως ἐσόμενον, ἀλλ᾽ ὅπερ δεῖ εἶναι, τοῦτο ἔχειν, τοῦτό ἐστιν οὗ ἡ ἔννοια ἐπορέγεται, ᾧ τὸ εἶναι οὐκ ἐκ τοῦ τοσοῦδε, ἀλλὰ πρὸ τοῦ τοσοῦδε. ἔπρεπε γὰρ αὐτῷ μηδὲ τοσῷδε ὕντι πάντη μηδενὸς ἐφάπτεσϑαι τοσοῦδε, ἵνα μὴ ἡ ξωὴ αὐτοῦ μερισϑεῖσα τὸ καϑα- θῶς ἀμερὲς αὐτοῦ ἀνέλῃ, ἀλλ᾽ ἡ καὶ τῇ ξωῇ ἀμερὲς καὶ τῇ οὐσίᾳ. τὸ δ᾽ “ἀγαϑὸς ἦν’ ἀναφέρει εἰς ἔννοιαν τοῦ παντὸς σημαῖνον τῷ ἐπέκεινα παντὸς τὸ μὴ ἀπὸ χρόνου τινός" ὥστε μηδὲ τὸν κόσμον ἀρχήν τινα χρονικὴν εἰληφέναι τῆς αἰτίας τοῦ εἶναι αὐτῷ τὸ πρότερον παρεχούσης. ἀλλ᾽ ὅμως δηλώ- Geo χάριν τοῦτο εἰπὼν μέμφεται ὕστερον καὶ τούτῳ τῷ ὀνόματι ὡς οὐδ᾽ αὐτοῦ ὀρϑῶς πάντη λεγομένου ἐπὶ τῶν τὸν λεγόμενον καὶ νοούμενον αἰῶνα εἰλη- χύτων. 1. ταῦτα οὖν λέγοντες ὧρά γε μαρτυροῦντες ἑτέροις καὶ ὡς περὶ ἀλλοτρίων τοὺς λόγους ποιού- ὁ φ a 9 E a. bj Ῥ. 881 918 Enn. Ill. μεϑα; καὶ πῶς; τίς γὰρ ἂν σύνεσις γένοιτο μὴ ἐφαπτομένοις; πῶς δ᾽ ἂν ἐφαψαίμεϑα τοῖς ἀλλο-- τρίοις; δεῖ ἄρα καὶ ἡμῖν μετεῖναι τοῦ αἰῶνος. ἀλλ᾽ ἐν χρόνῳ οὖσι πῶς; ἀλλὰ πῶς ἐν χρόνῳ καὶ πῶς ἐν αἰῶνι ἔστιν εἶναι, γνωσϑείη ἂν εὑρεϑέντος πρό- τερον τοῦ χρόνου. καὶ τοίνυν καταβατέον ἡμῖν ἐξ αἰῶνος ἐπὶ τὴν ξήτησιν τοῦ χρόνου καὶ τὸν χρόνον" ἐκεῖ μὲν γὰρ ἦν ἡ πορεία πρὸς τὸ ἄνω, νῦν δὲ λέγωμεν ἤδη οὐ πάνυ καταβάντες, ἀλλ᾽ οὕτως, ὥσπερ κατέβη χρόνος. εἰ μὲν [οὖν] περὶ χρόνου εἰρημένον μηδὲν ἦν τοῖς παλαιοῖς καὶ μακαρίοις ἀνδράσιν, ἐχρὴν τῷ αἰῶνι ἐξ ἀρχῆς συνείραντας τὸ ἐφεξῆς λέγειν τὰ δοκοῦντα περὶ αὐτοῦ πειρωμένους τῇ ἐννοίᾳ αὐτοῦ ἣν κεκτήμεϑα ἐφαρμόξειν τὴν λεγομένην ὑφ᾽ ἡμῶν δόξαν. νῦν δὲ ἀναγκαῖον πρό-- τερον λαβεῖν τὰ μάλιστα ἀξίως λόγου εἰρημένα σκοποῦντας, εἴ τινι αὐτῶν συμφώνως ὁ παρ᾽ ἡμῶν ἕξει λόγος. τριχῇ δ᾽ ἴσως διαιρετέον τοὺς λεγο- μένους περὶ αὐτοῦ λόγους τὴν πρώτην. ἢ γὰρ κίνησις ἡ λεγομένη, ἢ τὸ. κινούμενον λέγοιεν ἄν, ἢ κινήσεώς τι τὸν χρόνον᾽ τὸ γὰρ στάσιν ἢ τὸ ἑστηκὸς ἢ στάσεώς τι λέγειν παντάπασι πόρρω τῆς ἐννοίας ἂν εἴη τοῦ χρόνου οὐδαμῇ τοῦ αὐτοῦ ὄντος. τῶν δὲ κίνησιν λεγόντων οἱ μὲν κίνησιν ἂν πᾶσαν λέγοιεν, οἱ δὲ τὴν τοῦ παντός" oí δὲ τὸ κινούμενον λέγοντες τὴν τοῦ παντὸς ἂν σφαῖραν λέγοιεν" οἵ δὲ κινήσεώς τι ἢ διάστημα κινήσεως, οἷ δὲ [ἀριϑμὸν ἢ) μέτρον, of δ᾽ ὅλως παρακολουϑοῦν αὐτῇ᾽ καὶ ἢ πάσης ἢ τῆς τεταγμένης. 8. κίνησιν μὲν οὖν οὐχ οἷόν τε οὔτε τὰς συμ- πάσας λαμβάνοντι κινήσεις καὶ οἷον μέαν ἐκ πασῶν ποιοῦντι, οὔτε τὴν τεταγμένην" ἐν χρόνῳ γὰρ ἡ δ 10 26 80 VII, 1. 8. 319 κίνησις ἑκατέρα ἡ λεγομένη. εἰ δέ τις us) ἐν. χρόνῳ, πολὺ μᾶλλον ἂν ἀπείη τοῦ χρόνος εἶναι, ὡς ἄλλου ὄντος τοῦ ἐν ᾧ ἡ κίνησις, ἄλλου τῆς κινήσεως αὐτῆς οὔσης. xol ἄλλων λεγομένων καὶ λεχϑέντων b [£v] dv ἀρκοῖ τοῦτο, ὅτι κένησις μὲν ἂν καὶ παύ- 10 15 20 25 80 ὅαιτο καὶ διαλείποι, χρόνος δὲ oU. εἰ δὲ τὴν τοῦ παντὸς κίνησιν μὴ διαλείπειν τις λέγοι, ἀλλὰ καὶ αὕτη, εἴπερ τὴν περιφορὰν λέγοι, ἐν χρόνῳ τινὶ περιφέροιτ᾽ ἂν εἰς τὸ αὐτό, οὐκ ἐν ᾧ τὸ ἥμισυ ἤνυσται, καὶ ὁ μὲν ἂν εἴη ἥμισυς, ὁ δὲ διπλάσιος, κινήσεως τοῦ παντὸς οὔσης ἑκατέρας, τῆς τε εἰς τὸ αὐτὸ ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ καὶ τῆς εἰς τὸ ἥμισυ ἡκού- ὅης. καὶ τὸ ὀξυτάτην δὲ καὶ ταχίστην λέγειν τὴν τῆς ἐξωτάτης σφαέρας κίνησιν μαρτυρεῖ τῷ AÓyor ὥστε ἕτερον ἡ κίνησις αὐτῆς καὶ ὁ χρόνος. ταχίστη γὰρ πασῶν δηλονότι τῷ ἐλάττονι χρόνῳ τὸ μεῖξον καὶ τὸ μέγιστον διάστημα ἀνύειν᾽ τὰ δ᾽ ἄλλα βρα- δύτερα τῷ ἐν πλείονι ἀνύειν καὶ μέρος αὐτοῦ. εἰ τοίνυν μηδ᾽ ἡ κίνησις τῆς σφαίρας ὁ χρόνος, σχολῇ γ᾽ ἂν ἡ σφαῖρα αὐτή, ἣ ἐκ τοῦ κινεῖσϑαι ὑπενοήϑη χρόνος εἶναι. ἀρ᾽ οὖν κινήσεώς τι; εἰ μὲν διά- ὅτημα, πρῶτον μὲν οὐ πάσης κινήσεως τὸ αὐτό, οὐδὲ τῆς ὁμοειδοῦς" ϑᾶττον γὰρ καὶ βραδύτερον ἡ κίνησις καὶ ἡ ἐν τόπῳ. καὶ εἶεν ἂν ἄμφω μετρού- μεναι αἱ διαστάσεις ἑνὶ ἑτέρῳ, ὃ δὴ ὀρϑότερον ἄν τις εἴποι χρόνον. ποτέρας δὲ αὐτῶν τὸ διάστημα χρόνος. μᾶλλον δὲ τένος αὐτῶν ἀπείρων οὐσῶν; εἰ δὲ τῆς τεταγμένης, οὐ πάσης μὲν οὐδὲ τῆς τοι- αὕτης" πολλαὶ γὰρ αὗται" ὥστε καὶ πολλοὶ χρόνοι ἅμα ἔσονται. εἰ δὲ τῆς τοῦ παντὸς διάστημα, εἰ μὲν τὸ ἐν αὐτῇ τῇ κινήσει διάστημα, τί ἂν ἄλλο ἢ ἡ κίνησις ἂν εἴη; τοσήδε μέντοι" τὸ δὲ τοαόνδε p. 8382 320 Enn. III. τοῦτο ἤτοι τῷ τόπῳ, ὅτι vrocoGÓs ὃν διεξῇλϑε, μετρηϑήσεται, καὶ τὸ διάστημα τοῦτο ἔσται" τοῦτο δὲ οὐ χρόνος, ἀλλὰ vómog: ἢ αὐτὴ ἡ κίνησις τῇ συνεχείᾳ αὑτῆς καὶ τῷ μὴ εὐθὺς πεπαῦ- σϑαι, ἀλλ᾽ ἐπιλαμβάνειν ἀεί, τὸ διάστημα ἕξει. ἀλλὰ τοῦτο τὸ πολὺ τῆς κινήσεως ἂν εἴη" καὶ εἰ μὲν εἰς αὐτήν τις βλέπων ἀποφανεῖται πολ- λήν, ὥσπερ ἂν εἴ τις πολὺ τὸ ϑερμὸν λέγοι, οὐδὲ ἐνταῦϑα χρόνος φανεῖται οὐδὲ προσπίπτει, ἀλλὰ κίνησις πάλιν καὶ πάλιν, ὡσπερεὶ ὕδωρ δέον πάλιν καὶ πάλιν, καὶ τὸ ἐπ᾽ αὐτοῦ διάστημα ϑεῳρούμενον. καὶ τὸ μὲν πάλιν καὶ πάλιν ἔσται ἀριϑμός, ὥσπερ δυὰς ἢ τριάς, τὸ δὲ διάστημα τοῦ ὄγκου. οὕτως οὖν καὶ πλῆϑος κινήσεως ὡς δεκάς, ἢ ὡς τὸ ἐπι- φαινόμενον τῷ οἷον ὄγκῳ τῆς κινήσεως διάστημα, ὃ οὐκ ἔχει ἔννοιαν χρόνου, ἀλλὰ ἔσται τὸ τοσόνδε τοῦτο γενόμενον ἐν χρόνῳ, ἢ ὃ χρόνος οὐκ ἔσται πανταχοῦ, ἀλλ᾽ ἐν ὑποκειμένῳ τῇ κινήσει, συμ- βαίνει τε πάλιν αὖ κίνησιν τὸν χρύνον λέγειν" οὐ γὰρ ἔξω αὐτῆς τὸ διάστημα, ἀλλὰ κίνησις οὐκ ἀϑρόα. τὸ δὲ μὴ ἀϑρόον, εἰ τὸ ἀϑρόον ἐν χρόνῳ, τίνι διοίσει τοῦ ἀϑρόου, 9) τῷ [ἄλλως] ἐν χρόνῳ; ὥστε ἡ διεστῶσα κίνησις καὶ τὸ διάστημα αὐτῆς οὐκ αὐτὸ χρόνος, ἀλλ᾽ ἐν χρόνῳ. εἰ δὲ τὸ διάστημα τῆς κινήσεως λέγοι τις χρόνον, οὐ τὸ αὐτῆς τῆς κινήσεως, ἀλλὰ παρ᾽ ὃ αὐτὴ ἡ κίνησις τὴν παράτασιν ἔχει οἷον συμπαραϑέουσα ἐκείνῳ" τί δὲ τοῦτό ἐστιν οὐκ εἴρηται. δῆλον γάρ, ὅτι τοῦτό ἐστιν ὁ χρόνος, ἐν ᾧ γέγονεν ἡ κίνησις. τοῦτο δ᾽ ἦν ὃ ἐξ ἀρχῆς ἐξήτει ὁ λόγος, τί ὧν ἐστιν ὁ χρόνος ἐπεὶ ὅμοιόν τε γίνεται καὶ ταὐτὸ οἷον εἴ τις ἐρωτηϑεὶς τί ἐστι χρόνος, λέγοι κινήσεως 10 18 20 25 80 10 15 20 25 80 VII, 8. 9. 2321 διάστημα ἐν χρόνῳ. τί οὖν ἐστι τοῦτο τὸ διάστημα, ὃ δὴ χρόνον καλεῖ ὁ τῆς κινήσεως τοῦ οἰκείου δια- στήματος ἔξω τιϑέμενος; καὶ γὰρ αὖ καὶ ἐν αὐτῇ ὁ τιϑέμενος τῇ κινήσει τὸ διάστημα τὴν τῆς ἠρεμίας διάστασιν ποῖ ϑήσεται, ἄπορος ἔσται. ὅσον γὰρ κινεῖταί τι, τοσοῦτον ἂν σταίη καὶ ἄλλο, καὶ εἴποις ἂν τὸν χρόνον ἑκατέρου τὸν αὐτὸν εἶναι, ὡς ἄλλον δηλονότι ἀμφοῖν ὄντα. τί οὖν ἐστι καὶ τίνα φύσιν ἔχει τοῦτο τὸ διάστημα; ἐπείπερ τοπικὸν οὐχ οἷόν τε ἐπεὶ καὶ τοῦτό γε ἔξωϑέν ἐστιν. 9. ἀριϑμὸς δὲ κινήσεως ἢ μέτρον --- βέλτιον γὰρ οὕτω συνεχοῦς οὔσης --- πῶς, σκεπτέον. πρῶτον μὲν οὖν καὶ ἐνταῦϑα τὸ πάσης ὁμοίως ἀπορητέον, ὥσπερ καὶ ἐπὶ τοῦ διαστήματος τῆς κινήσεως, εἴ τις τῆς πάσης εἶναι λέγοι. πῶς γὰρ ἄν τις ἀριϑ-- μήσειε τὴν ἄτακτον καὶ ἀνώμαλον ἢ τίς ἀριϑμὸς ἢ μέτρον ἢ κατὰ τί τὸ μέτρον; εἰ δὲ τῷ αὐτῷ ἕκα- τέραν καὶ ὅλως πᾶσαν, ταχεῖαν, βραδεῖαν, ἔσται ὁ ἀριϑμὸς καὶ τὸ μέτρον τοιοῦτον, οἷον εἰ δεκὰς εἴη μετροῦσα καὶ ἵππους καὶ βοῦς, .ἢ εἰ τὸ αὐτὸ μέτρον καὶ ὑγρῶν καὶ ξηρῶν εἴη. εἰ δὴ τοιοῦτον μέτρον, τένων μέν ἐστιν ὁ χρόνος εἴρηται, ὅτι κινή- σεων, αὐτὸς δὲ ὃ ἔστιν οὔπω εἴρηται. εἰ δὲ ὥσπερ δεκάδος ληφϑείσης καὶ ἄνευ ἵππων ἔστι νοεῖν τὸν ἀριϑμόν, καὶ τὸ μέτρον μέτρον ἐστὶ φύσιν ἔχον τινά, κἂν μήπω μετρῇ; οὕτω δεῖ ἔχειν καὶ τὸν χρόνον μέτρον ὄντα — εἰ μὲν τοιοῦτόν ἐστιν ἐφ᾽ ἑαυτοῦ οἷον ἀριϑμός, τί ἂν τοῦδε τοῦ ἀριϑμοῦ τοῦ κατὰ τὴν δεκάδα ἢ ἄλλου ὁτουοῦν διαφέροι μονα-- δικοῦ; εἰ δὲ συνεχὲς μέτρον ἐστί, ποσόν τι ὃν μέτρον ἔσται, οἷον τὸ πηχυαῖον. μέγεϑος τοίνυν ἔσται, οἷον γραμμὴ συνϑέουσα δηλονότι κινήσει. PLoTIX, 21 p. 333 p.334 322 Enn. Ill. ἀλλ᾽ αὕτη συνϑδέουσα πῶς μετρήσει τὸ ᾧ συνϑεῖ; τί γὰρ μᾶλλον ὁποτερονοῦν ϑάτερον; καὶ βέλτιον τίϑεσϑαι καὶ πιϑανώτερον οὐκ ἐπὶ πάσης. ἀλλ᾽ ἡ συνθεῖ. τοῦτο δὲ συνεχὲς δεῖ εἶναι, 4) ἐφέξει ἡ συνθέουσα. ἀλλ᾽ οὐκ ἔξωϑεν δεῖ τὸ μετροῦν λαμ-- βάνειν οὐδὲ χωρίς, ἀλλὰ ὁμοῦ κένησιν μεμετρημένην. καὶ τί τὸ μετροῦν ἔσται; ἢ μεμετρημένη μὲν * κίνησις ἔσται, μεμετρηκὸς δὲ ἔσται μέγεϑος. καὶ ποῖον αὐτῶν ὁ χρόνος ἔσται; ἡ πένησις ἡ μεμετρη- μένη, ἢ τὸ μέγεϑος τὸ μετρῆδαν; ἢ γὰρ ἡ κένησις ἔσται ἡ μεμετρημένη ὑπὸ τοῦ μεγέϑους ὁ χρόνος. ἢ τὸ μέγεϑος τὸ μετρῆσαν, ἢ τὸ τῷ μεγέϑει χρησά-- μενον. ὥσπερ τῷ πήχει πρὸς τὸ μετρῆδαι ὅση ἡ κίνησις. ἀλλ᾽ ἐπὶ μὲν πάντων τούτων ὑποϑέσϑαι, ὕπερ εἴπομεν, πιϑανώτερον ἐστι τὴν ὁμαλὴν κίνησιν" ἄνευ γὰρ ὁμαλότητος καὶ προσέτι μιᾶς καὶ τῆς τοῦ ὅλον ἀπορώτερον τὸ τοῦ λόγου τῷ ϑεμένῳ ὁπωδοῦν μέτρον γίνεται. εἰ δὲ δὴ μεμετρημένη κίνησις ὃ χρόνος καὶ ὑπὸ τοῦ ποσοῦ μεμετρημένη, ὥσπερ τὴν κίνησιν, εἰ ἔδει μεμετρῆσϑαι, οὐχ ὑπ᾽ αὐτῆς ἔδει μεμεντρῆσϑαι, ἀλλ᾽ ἑτέρῳ, οὕτως ἀνάγκη, εἴπερ μέτρον ξξει ἄλλο ἡ κίνησις παρ᾽ αὐτήν. καὶ διὰ τοῦτο ἐδεήϑημεν τοῦ συνεχοῦς μέτρου εἰς μέτρησιν αὐτῆς, τὸν αὐτὸν τρόπον δεῖ καὶ τῷ μεγέϑει αὐτῷ μέτρου, ἵν᾽ ἡ κίνησις τοσοῦδε γεγενημένου τοῦ x«9' ὃ μετρεῖται 005 μετρηϑῇῆ. καὶ ὁ ἀριϑμὸς τοϑ μεγέϑους ἔσται [τοῦ] τῇ κινήσει παρομαρτοῦν- τος ἐκεῖνος ὁ χρόνος, ἀλλ᾽ σὺ τὸ μέγεθος τὸ συνϑέον τῇ κινήσει. οὗτος δὲ τίς ἂν εἴη ἢ Ó uova- δικός; ὃς ὅπως μετρήσει ἀπορεῖν ἀνάγκη. ἐπεί, κἄν τις ἐξεύρῃ ὅπως, οὐ χρόνον εὑρήσει μὲἐροῦντα, ἀλλὰ τὸν τοσόνδε χρόνον" τοῦτο δὲ οὐ ταὐτὸν χρόνῳ. 10 25 10 1b 20 2b VII, 9. 323 ἕτερον γὰρ εἰπεῖν χρόνον, ἕτερον δὲ τοσόνδε χρόνον᾽ πρὸ γὰρ τοῦ τοσόνδε δεῖ ὅ τι πότ᾽ ἐστὶν ἐκεῖνο εἰπεῖν, ὃ τοασόνδε ἐστίν. ἀλλ᾽ ὁ ἀριϑμὸς ὁ μετρή- δας τὴν πένησιν ἔξωϑεν τῆς κινήσεως ὃ χρόνος, οἷον ἡ δεκὰς ἐπὶ τῶν ἵππων οὐ μετὰ τῶν ἵππων λαμβανομένη. τίς οὖν οὗτος ὁ ἀριϑμὸς οὐκ εἴρη-- ται, ὃς πρὸ τοῦ μετρεῖν ἔστιν ὅπερ ἔστιν, ὥσπερ ἡ δεκάς. ἢ οὗτος, ὃς κατὰ τὸ πρότερον καὶ ὕστε- gov τῆς κινήσεως παραϑέων ἐμέτρησεν. ἀλλ᾽ οὗτος ὁ κατὰ τὸ πρότερον καὶ ὕστερον οὔσω δῆλος ὅστις ἔστιν. ἀλλ᾽ οὖν κατὰ τὸ πρότερον καὶ ὕστερον μετρῶν εἴτε σημείῳ εἴϑ᾽ ὁτῳοῦν ἄλλῳ πάντως κατὰ χρόνον μετρήσει. ἔσται οὖν οὗτος ὃ μετρῶν τὴν πένησιν τῷ προτέρῳ καὶ ὑστέρῳ ἐχόμενος τοῦ χρόνου καὶ ἐφαπτόμενος, ἕνα μετρῇ. ἢ γὰρ τὸ τοπικὸν πρότερον καὶ ὕστερον, οἷον ἡ ἀρχὴ τοῦ σταδίου, λαμβάνεται, ἢ ἀνάγκη τὸ χρονικὸν λαμβάνειν. ἔστι γὰρ ὅλως τὸ πρότερον καὶ ὕστερον τὸ μὲν χρόνος ὁ εἰς τὸ νῦν λήγων, τὸ δὲ ὃς ἀπὸ τοῦ νῦν ἄρχεται. ἄλλο vrofvvv ἀριϑμοῦ τοῦ χατὰ τὸ πρότερον καὶ ὕστερον μετροῦντος τὴν κίνησιν οὐ μόνον ἡντινα- ovv, ἀλλὰ καὶ τὴν τεταγμέμην, Ó χρόνος. ἔπειτα διὰ ví ἀρυιϑμοῦ μὲν προδγεγενημένου εἴτε κατὰ τὸ μεμεερημένον εἴτε κατὰ τὸ μετροῦν" eig γὰρ ἂν τὸν αὐτὸν καὶ μετροῦντα καὶ μεμετρημένον εἶναι’ ἀλλ᾽ οὖν διὰ τί ἀριϑμοῦ μὲν γενομένου χρόνος ἔσται, κινήσεως δὲ οὔσης καὶ τοῦ προτέρου πάν- τῶς ὑπάρχοντος περὶ αὐτὴν καὶ τοῦ ὑστέρου οὐκ ἔσται χρόνος: ὥσπερ ἂν εἴ τις λέγοι τὸ μέγεϑος μὴ εἶναι ὅσον ἔστιν, εἰ μή τις τὸ ὅσον ἔσκι τοῦτο λάβοι. ἀπεέρου δὲ τοῦ χράνου ὄντος καὶ λεγομένου πῶς ἂν περὶ αὐτὸν ἀριϑμὸρ εἴη; εἰ μή τες ἀπολαβὼν 21." p. 385 324 Enn. ΠῚ. , - ] (4 μέρος τι αὐτοῦ μετροῖ, ἐν ᾧ συμβαίνει εἶναι καὶ πρὶν μετρηϑῆναι. διὰ τί δὲ οὐκ ἔσται πρὶν καὶ ψυχὴν τὴν μετροῦσαν εἶναι; εἰ μή τις τὴν γένεσιν αὐτοῦ παρὰ ψυχῆς λέγοι γίνεσϑαι. ἐπεὶ διά ye τὸ μετρεῖν οὐδαμῶς ἀναγκαῖόν ἐστιν" ὑπάρχει γὰρ 0cov ἔστι, κἂν μή τις μετρῇ. τὸ δὲ τῷ μεγέϑει χρησάμενον πρὸς τὸ μετρῆσαι τὴν ψυχὴν &v τις λέγοι" τοῦτο δὲ ví ἂν εἴη πρὸς ἔννοιαν χρόνου; 10. τὸ δὲ παρακολούϑημα λέγειν τῆς κινήσεως, τί ποτὲ τοῦτό ἐστιν, οὐκ ἔστι διδάσκοντος οὐδὲ [ἔχοντος] εἰρηκέναι, πρὶν εἰπεῖν τί ἐστι τὸ παρα- κολουϑοῦν' ἐκεῖνο γὰρ ἂν ἴσως εἴη ὁ χρόνος. ἐπισκεπτέον δὲ τὸ παρακολούϑημα τοῦτο εἴτε ὕστερον εἴτε ἅμα εἴτε πρότερον, εἴπερ τι ἔστι τοιοῦτον παρακολούϑημα' ὅπως γὰρ ἂν λέγηται, ἐν χρόνῳ λέγεται. εἰ [δὲ] τοῦτο, ἔσται ὁ χρόνος παρακολούϑημα κινήσεως ἐν χρόνῳ. ἀλλ᾽ ἐπειδὴ οὐ τί μή ἐστι ξητοῦμεν, ἀλλὰ τί ἐστιν, εἴρηταί τε πολλὰ πολλοῖς τοῖς πρὸ ἡμῶν καϑ᾽ ἑκάστην ϑέσιν, ἃ εἴ τις διεξίοι, ἵστορίαν μᾶλλον ἂν ποιοῖτο, ὅσον τε ἐξ ἐπιδρομῆς εἴρηταί τι περὶ αὐτῶν, ἔστι δὲ καὶ πρὸς τὸν λέγοντα μέτρον κινήσεως τοῦ παντὸς ἐκ τῶν ἤδη εἰρημένων ἀντιλέγειν τά τε ἄλλα ὅσα [vs] νῦν περὶ μέτρου κινήσεως εἴρηται — χωρὶς γὰρ τῆς ἀνωμαλίας πάντα τὰ ἄλλα καὶ πρὸς αὐτοὺς ἁρμόσει --- εἴη ἂν ἀκόλουθον εἰπεῖν, τί ποτε δεῖ νομίξειν τὸν χρόνον εἶναι. 11. δεῖ δὴ ἀναγαγεῖν ἡμᾶς αὐτοὺς πάλιν εἰς ἐκείνην τὴν διάθεσιν, ἣν ἐπὶ τοῦ αἰῶνος ἐλέγομεν εἶναι, τὴν ἀτρεμὴῆ ἐκείνην καὶ ὁμοῦ πᾶσαν καὶ ἄπειρον ἤδη ξωὴν καὶ ἀκλινῆ πάντη καὶ ἐν ἑνὶ καὶ πρὸς ὃν ἑστῶσαν" χρόνος δὲ οὔπω ἦν, ἢ ἐκείνοις 10 15 25 30 VII, 10. 11. 820 γε οὐκ ἦν, γενησόμενον δὲ λόγῳ καὶ φύσει τοῦ ὑστέρου. τούτων δὴ οὖν ἡσυχίαν ἀγόντων ἐν αὑτοῖς. ὅπως δὴ πρῶτον ἐξέπεσε χρόνος, τὰς μὲν Μούδας οὕπω τότε οὔσας oUx ἄν τις ἴσως καλοῖ 5 εἰπεῖν τοῦτο" ἀλλ᾽ ἴσως [οὐδ᾽ εἴπερ ἦσαν καὶ at Μοῦδαι τότε αὐτὸν δ᾽ ἄν τις τάχα τὸν γενόμενον χρόνον, ὅπως ἐστὶν ἐκφανεὶς καὶ γενόμενος. λέγοι δ᾽ ἂν περὶ αὑτοῦ ὧδέ πως ὡς πρότερον πρὶν τὸ πρότερον δὴ τοῦτο γεννῆσαι καὶ τοῦ ὑστέρου δεη- 10 ϑῆναι σὺν αὐτῷ ἐν τῷ ὄντι ἀνεπαύετο χρόνος οὐκ ὦν, ἀλλ᾽ ἐν ἐκείνῳ καὶ αὐτὸς ἡσυχίαν ἦγε. φύσεως δὲ πολυπράγμονος καὶ ἄρχειν αὑτῆς βουλομένης καὶ εἶναι αὑτῆς καὶ τὸ πλέον τοῦ παρόντος ξητεῖν ἑλομένης ἐκινήϑη μὲν αὐτή, ἐκινήϑη δὲ καὶ αὐτός, 15 καὶ εἰς τὸ ἔπειτα ἀεὶ καὶ τὸ ὕστερον καὶ οὐ vav- τόν, ἀλλ᾽ ἕτερον, εἶθ᾽ ἕτερον, κινούμενοι μῆκός τι τῆς πορείας ποιησάμενοι αἰῶνος εἰκόνα τὸν χρόνον εἰργάσμεϑα. ἐπεὶ γὰρ ψυχῆς ἦν τις δύναμις οὐχ ἥσυχος, τὸ δ᾽ ἐκεῖ ὁρώμενον ἀεὶ μεταφέρειν εἰς 50 ἄλλο βουλομένη, τὸ μὲν ἀϑρόον αὐτῇ πᾶν παρεῖναι ovx ἤϑελεν- ὥσπερ δ᾽ ἐκ σπέρματος ἡσύχου ἐξελίτ--: τῶν αὑτὸν ὁ λόγος διέξοδον εἰς πολύ, ὡς οἴεται, ποιεῖ ἀφανέξων τὸ πολὺ τῷ μερισμῷ καὶ ἀνϑ᾽ ἑνὸς ἐν αὑτῷ οὐκ ἐν αὑτῷ τὸ ἕν δαπανῶν εἰς μῆκος 95 ἀσθενέστερον πρόεισιν, οὕτω δὴ καὶ αὐτὴ κόσμον ποιοῦδα αἰσϑητὸν μιμήσει ἐκεένου κινούμενον κίνησιν οὐ τὴν éxsi, ὁμοίαν δὲ τῇ ἐκεῖ καὶ ἐϑέλου- ὅαν εἰκόνα ἐκείνης εἶναι, πρῶτον μὲν ἑαυτὴν ἐχρόνωσεν ἀντὶ τοῦ αἰῶνος τοῦτον ποιήσασα" ἔπειτα 80 δὲ xal τῷ γενομένῳ ἔδωκε δουλεύδιν χρόνῳ ἐν χρόνῳ αὐτὸν πάντα ποιήσασα εἶναι τὰς τούτου. διεξόδους ἁπάσας ἐν αὐτῷ περιλαβοῦσα' ἐν ἐκείνῃ p. 336 326 Enn. IIl. γὰρ κινούμενος QU γάρ τις αὐτῷ τοῦδε τοῦ παν- τὸς τόπος ἢ ψυχή" καὶ ἐν τῷ ἐκείνης cO ἐκινεῖτο χρόνῳ. τὴν γὰρ ἐνέργειαν αὑτῆς παρεχομένη ἄλλην μετ᾽ ἄλλην, 5819, ἑτέραν πάλιν ἐφεξῆς. ἐγέννα τε μετὰ τῆς ἐνεργείας τὸ ἐφεξῷς καὶ συμπροήει μετὰ διανοίας ἑτέρας psv ἐκείνην τὸ μὴ πρότερον Ov, ὅτι οὔϑ᾽ ἡ διάνοια ἐνεργηϑεῖσα ἦν οὔϑ᾽ ἡ νῦν Cay ὁμοία τῇ πρὸ αὐτῆς. ἅμα οὖν ξωὴ ἄλλη καὶ τῷ ἄλλη χρόνον εἶχεν ἄλλον. διάστασις οὖν ξωῆς χρόνον εἶχε καὶ τὸ πρύδσω ἀεὶ τῆς ξωῆς χρόνον ἔχει ἀεὶ καὶ ἡ παρελθοῦσα ξωὴ voórov ἔχει παρε- ληλυϑότα. εἰ οὖν χρόπον τις λέγοι ψυχῆς ἐν κινήσει μεταβατικῇ ἐξ ἄλλου εἰς ἄλλον βίον ξωὴν εἶναι, do' ἂν δοκοξ τι λέγειν; εἰ γὰρ αἰούν ἐατι ξωὴ &w στώσει καὶ τῷ αὐτῷ καὶ ὡσαύτως καὶ ἄπειρος ἤδη, εἰκόνα δὲ δεῖ τοῦ αἰῶνος τὸν χρόνον εἶναι, ὥσπερ καὶ τόδε τὸ πᾶπμ ἔχδι πρὸς ἐκεῖνο, ἀντὶ μὸν tonc τῆς ἐκεῖ ἄλλην δεῖ ξωὴν τὴν τῆσδε τῆς δυνάμεως τῆς ψυχῆς ὥσπερ ὁμώπυμον λέγειν εἶναι καὶ ἀντὶ κινήσεως νοερᾶς ψυχῆς τινος μέρους κίνησιν, ἀντὶ δὲ ταυτότητος καὶ τοῦ ὡσαύτως καὶ μένοντος τὸ μὴ μένον ἐν v&) cxt, ἄλλο δὲ καὶ ἄλλο ἐνεργοῦν, &vti δὲ ἀδικσπάτου καὶ ἑνὸς εἴδωλον τοῦ ἑνὸς τὸ ἐν συνεχείᾳ 8m, ἀντὶ δὲ ἀπεέρου ἤδη καὶ ὅλου τὸ Big ἄπειρον πρὸς τὸ ἐφεξῆς ἀεί, ἀντὶ δὲ ἀϑρόου ὅλου τὸ χατὰ μόρος ἐσόμενον καὶ ἀεὶ ἐσόμενον δλον. οὕτω γὰρ μιμήσεται τὸ ἤδη ὅλον» καὶ ἀϑοόον καὶ ἄπειρον ἤδη. εἰ ἐθελήσει ἀεὶ προακτώμενον εἶναι ἐν τῷ rives: παὶ yag τὸ εἶναι οὕτω τὸ ἐκείνου μιμήσεται. δεῖ δὲ οὐκ ἔξωϑεν τῆς ψυχῆς λαμβά- véetv τὸν χοόμον, ὥσπερ οὐδὲ τὸν αἰῶνα ἐκεῖ ὄξω τοῦ ἄντος, οὐδ᾽ αὖ παρακολούϑημα οὐδ᾽ ὕστερον, 10 1ὅ 25 80 VII, 11. 12. 321 ὥσπερ οὐδ᾽ ἐκεῖ, ἀλλ᾽ ἐνορώμενον καὶ ἐνόντα καὶ συνόντα, ὥσπερ κἀκεῖ ὁ αἰών. 12. νοῆσαι δὲ δεῖ καὶ ἐντεῦϑεν, ὡς ἡ φύσις αὕτη, τὸ τοιούτου μῆκος βίον ἐν μεταβολαῖς προιὸν 5 ὁμαλαῖς τε καὶ ὁμοίαις ἀψοφητὶ προμούδᾳις, συνεχὲς τὸ τῆς ἐνεργείας ἔχει. εἰ δὴ πάλιν τῷ λόγῳ ἀνα- στρέψαι ποιήσαιμεν τὴν δύναμιν ταύτην καὶ παύ- ὅαιμεν τοῦδε voti βίον, ὃν νῦν ἔχει ἄπαυστον ὄντα καὶ οὔποτε λήξοντα, ὅτι ψυχῆς τινος ἀεὶ οὔσης 10 ἐστὶν ἐνέργεια, οὐ πρὸς αὑτὴν οὐδ᾽ ἐν αὑτῇ. ἀλλ᾽ ἐν ποιήσει καὶ γενέσει --- εἰ ovv ὑποθοίμεϑα μηκέτι ἐνεργοῦσαν, ἀλλὰ. παυδσαμένην ταύτην τὴν ἐνέρ- γειαν καὶ ἐπιστφαφὲν καὶ τοῦτο τὸ μέρος τῆς ψυχῆς πρὸς τὸ ἐκεῖ καὶ τὸν αἰῶνα καὶ ἐν ἡσυχίᾳ μένον, 15 τί ἂν ἔτι μετὰ αἰῶνᾳ εἴη; τί δ᾽ ἂν ἄλλο καὶ ἄλλο πάντων ἐν ἕνὶ μεινάντων; τέ δ᾽ ἂν ἔτι πρότερον; τί δ᾽ &v ὕστεφον ἢ μᾶλλον; ποῦ δ᾽ ἂν ἔτι ψυχὴ ν. 8381 ἐπιβάλλοι εἰς ἄλλο ἢ ἐν ᾧ ἔστι; μᾷλλον δὲ οὐδὲ τούτῳ᾽ ἀφεστήκοι γὰρ ἂν πρόεδρον, ive ἐπιβάλλῃ. 20 ἐπεὶ οὐδ᾽ de ἡ σφαῖφα α«ὐτὴ δἴη,. yj οὐ πρότερον ὑπάρχω ἢ χρόνος" ἐν χρόνῳ γὰρ καὶ αὕτη καὶ ἔστι καὶ χωφεῖται, κρν στῇ ἐκείνης ἐνερψούδσης, ὅση ἡ στάσις αὐτῆς μετρήσημξεν, £g ἐκείνη ἐστὶν. ἔξω. εἰ φὖν ὠποάτάρης ἐκείψας καὶ ἐνωθϑείδφης ἀνήρφηται 36 χρύνος, δηλονότι ἡ ταύτης ἀρχὴ πρὸς ταῦπα κινή- σεως καὶ οὗτος ἁ (Meg τὸν goávow ysvvg. διὸ καὶ εἴρηται Gge «ds τῷ παντὶ γεγονέναι, ὅτι ψυχὴ αὐτὸν μεσὰ τοῦδε τοῦ παντὸς ἐγέννησεν. ἐν γὼρ τῇ τοιαύτῃ £vsgysía καὶ τόδε ψεγένηται τὸ πᾶν: 90 wel ἡ μὲν χρόνος, τὸ δὲ ἐν χρόνῳ. δἰ δέ τις λέγοι χρόνφυς λέγεσϑαι αὐτῷ καὶ τὰς τῶν ἄστρων φορᾶς, ἀναμνηφϑήτω, ὅτι ταῦτά φησι γεγονέναι πρὸς δή- 2328 Enn. III. λώσιν καὶ διορισμὸν χρόνου xal τὸ (vc ἡ μέτρον ἐναργές. ἐπεὶ γὰρ οὐκ ἦν τὸν χρόνον αὐτὸν τῇ ψυχῇ ὁρέσαι οὐδὲ μετρεῖν παρ᾽ αὑτοῖς ἕκαστον αὐὖ-- τοῦ μέρος ἀοράτου ὄντος καὶ οὐ ληπτοῦ καὶ μά-- λιστα ἀριϑμεῖν οὐκ εἰδόσιν ἡμέραν καὶ νύκτα ποιεῖ, δι’ ὧν ἦν δύο τῇ ἑτερότητι λαβεῖν, ἀφ’ οὗ ἔννοιά, φησιν, ἀριϑμοῦ. εἶθ᾽ ὅσον τὸ ἀπ᾽ ἀνατολῆς sig τὸ πάλιν λαμβάνουσιν ἦν ὅσον χρόνου διάστημα ὁμα-- λοῦ ὄντος τοῦ τῆς κινήσεως εἴδους, ὅτῳ ἐπερει- δόμεϑα, ἔχειν καὶ οἷον μέτρῳ χρώμεϑα τῷ τοιούτῳ" μέτρῳ δὲ τοῦ χρύνου" οὐ γὰρ ὁ χρόνος αὐτὸς μέ- τρον. πῶς γὰρ ἂν καὶ μετροῖ καὶ τί ἂν λέγοι us- τρῶν τοσοῦτον εἶναι, ὅσον ἐγὼ τοσόνδε; τίς οὖν ὁ ἐγώ; ἢ καϑ᾽ ὃν ἡ μέτρησις. οὐκοῦν ὦν, ἵνα με- ᾿ πρῇ, καὶ μὴ μέτρον. ἡ οὖν κίνησις ἡ τοῦ παντὸς μετρουμένη κατὰ χρόνον ἔσται, καὶ ὃ χρόνος οὐ μέτρον ἔσται κινήσεως κατὰ τὸ τί ἐστιν, ἀλλὰ κατὰ συμβεβηκὸς ὧν ἄλλο τι πρότερον παρέξει δήλωσιν τοῦ ὁπόση ἡ κίνησις. καὶ ἡ κίνησις δὲ ληφϑεῖσα ἡ μία ἐν τοσῶδε χρόνῳ πολλάκις ἀριϑμουμένη εἰς ἔννοιαν ἀνάξει τοῦ ὁπόσος παρελήλυϑεν᾽ ὥστε τὴν κίνησιν καὶ τὴν περιφορὰν εἴ τις λέγοι τρόπον τινὰ μετρεῖν τὸν χρόνον ὅσον οἷόν τε ὡς δηλοῦσαν ἐν τῷ αὑτῆς τοσῷδε τὸ τοσόνδε τοῦ χρόνου, οὐχ ὃν λαβεῖν οὐδὲ συνεῖναι ἄλλως, οὐκ ἄτοπος τῆς δηλό΄-- ὄεως. τὸ οὖν μετρούμενον ὑπὸ τῆς περιφορᾶς — τοῦτο δέ ἐστι τὸ δηλούμενον --- ὁ χρόνος ἔσται: οὐ γεννηϑεὶς ὑπὸ τῆς περιφορᾶς, ἀλλὰ δηλωϑεές" καὶ οὕτω τὸ μέτρον τῆς κινήσεως τὸ μετρηϑὲν ὑπὸ κινήσεως ὡρισμένης καὶ μετρούμενον ὑπὸ ταύτης ἄλλο ὃν αὐτῆς" ἐπεὶ καὶ ἡ μετροῦν ἄλλο ἦν καὶ ἡ μετρούμενον ἕτερον, μετρούμενον δὲ κατὰ συμ- 10 15 25 30 10 15 20 265 VII, 12. 18. | 329 Bsfuxóg. καὶ οὕτως ἂν ἐλέγετο, ὡς εἰ τὸ μετρού- - μενον ὑπὸ πήχεως λέγοι τις τὸ μέγεϑος εἶναι ὃ τι πότ᾽ ἐστὶν ἐκεῖνο μὴ λέγων, μέγεϑος ὁριξόμενος, καὶ οἷον εἴ τις τὴν κίνησιν αὐτὴν οὐ δυνάμενος τῷ ἀόριστον εἶναι δηλῶσαι λέγοι τὸ μετρούμενον ὑπὸ τόπου" λαβὼν γὰρ τόπον τις, ὃν ἐπεξῆλϑεν ἡ κίνησις, τοσαύτην ἂν εἶπεν εἶναι, ὅσος ὁ τόπος. 18. χρόνον οὖν ἡ περιφορὰ δηλοῖ, ἐν ᾧ αὐτή. δεῖ δὲ αὐτὸν τὸν χρόνον μηκέτι τὸ ἐν Q ἔχειν, ἀλλὰ πρῶτον αὐτὸν εἶναι ὅς ἐστιν, ἐν ᾧ τὰ ἄλλα κινεῖται καὶ ἕστηκεν ὁμαλῶς καὶ τεταγμένως, καὶ παρὰ μέν τινος τεταγμένου ἐμφαίνεσϑαι καὶ προ- φαίνεσθαι εἰς ἔννοιαν, οὐ μέντοι γίνεσϑαι, εἴτε ἑστῶτος εἴτε κινουμένου, μᾶλλον μέντοι κινουμένου" μᾶλλον γὰρ κινεῖ εἰς γνώρισιν καὶ μετάβασιν ἐπὶ τὸν χρόνον ἡ κίνησις ἥπερ ἡ στάσις καὶ γνωριμώ- τερον τὸ ὁπόσον κεκίνηταί τε ἢ ὅσον ἕστηκε. διὸ καὶ κινήσεως ἠνέχϑησαν εἰς τὸ εἰπεῖν μέτρον ἀντὶ τοῦ εἰπεῖν κινήσει μετρούμενον, εἶτα προσϑεῖναι τέ ὧν κινήσει μετρεῖται καὶ μὴ κατὰ συμβεβηκὸς γινόμενόν τι περὶ αὐτοῦ εἰπεῖν καὶ ταῦτα ἐνηλλα- γμένως. ἀλλ᾽ ἴσως ἐκεῖνοε οὐκ ἐνηλλαγμένως, ἡμεῖς δὲ οὐ συνίεμεν, ἀλλὰ σαφῶς λεγόντων μέτρον κατὰ τὸ μετρούμενον οὐκ ἐτυγχάνομεν τῆς ἐκείνων γνώμης. αἴτιον δὲ τοῦ μὴ συνιέναι ἡμᾶς, ὅτι τί ὧν εἴτε μετροῦν εἴτε μετρούμενον οὐκ ἐκδηλοῦδσι διὰ τῶν συγγραμμάτων ὡς εἰδόσι καὶ ἠκροαμένοις 80 αὐτῶν γράφοντες. ὁ μέντοι Πλάτων οὔτε μετροῦν εἴρηκεν οὔτε μετρούμενον ὑπό τινος τὴν οὐσίαν αὐτοῦ εἶναι, ἀλλὰ εἰς δήλωσιν αὐτοῦ τὴν περιφορὰν ἐλάχιστόν τι εἰληφέναι πρὸς ἐλάχιστον αὐτοῦ μέρος, ὡς ἐντεῦϑεν γινώσκειν δύνασθαι, οἷον καὶ ὅσον ὁ p. 338 3230 Enn. III. χρόνος. τὴν μέντοι οὐσίαν αὐτοῦ δηλῶσαι ϑέλων ἅμα οὐρανῷ φησι γεγονέναν κατὰ παράδειγμα αἰώ- vog καὶ εἰκόνα κινητήν, ὅτι μὴ «μένει μηδ᾽ ὁ χρό- vog τῆς ξωῆς οὐ μενούσης, ἡ συνϑεῖ καὶ συντρέχει" ἅμα οὐρανῷ δέ, ὅτι ξωὴ ἡ τοιαύτη καὶ τὸν οὐρα- 5 νὸν ποιεῖ καὶ μία ξωὴ οὐρανὸν καὶ χρόνον ἐργά-- ξεται. ἐπιστραφείρης οὖν ξωῆς ταύτης εἰς ἕν, εἰδύναιτο, ὁμοῦ καὶ χρόνος πέπαυται ἐν τῇ ζωῇ ὧν ταύτῃ καὶ οὐρανὸς τὴν ξωὴν ταύτην οὐκ ἔχων. εἰ δέ τις τῆσδε μὲν τῆς ξωῆς καὶ τῆς κινήδεως τὸ πρό- 10 τερον καὶ τὸ ὕστερον λαμβάνων χρόνον λέγοι" εἶναι γάρ τι τοῦτο' τῆς δ᾽ ἀληϑεστέρας κινήσεως τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον ἐχούσης μὴ λέγοι τι εἶναι, ἀτοπῴώτατος ἂν sl, κινήσει μὲν ἀψύχῳ διδοὺς ἔχειν τὸ πρότερον καὶ ὕστερον καὶ χρόνον παρ᾽ 16 αὑτήν, κινήφει δέ, xoO' ἣν καὶ αὕτη ὑφέστηκε κατὰ μίμησιν, μὴ διδοὺς τοῦτο, παφ᾽ ἧς καὶ τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον πρώτως ὑπέστη αὐτουρ- γοῦ οὔσης κινήσεφς καὶ ὥσπερ τὰρ ἐνεργείας αὑτῆς ἑκάστας γεννώσης. οὕτως «al τὸ ἐφεξῆς, καὶ ἅμα 90 p.339 τῇ γδυμήσει καὶ τὴν μετάβασιω αὐτῶν. διὰ τί οὖν ναύτην μὲν τὴν κένησιν τὴν τοῦ παντὸς ἀνάγομεν εἰς περιοχὴν ἐκείνης καὶ ἐν χρόνῳ φαμέν, οὐχὶ δέ ye xol τὴν τῆς. ψυχῆς κίνηαιν τὴν ἐν αὐτῇ ἐν διεξόδῳ οὖσαν dip; ἢ ὅτι τὸ. πρὸ αὐτῆς ἐστίν 30 αἰὼν οὐ συμπαραϑέων οὐδὲ cuymegertivov αὐπῇ. πρώτῃ οὖν αὕτη εἰς χρόνον καὶ χρόνον ἐγόμνῳσο καὶ σὺν τῇ ἐνεργείᾳ αὑτῆς ἔχει. πῶς οὖν παντα- χοῦ; ὅτι κἀκείνη οὐδενὸς ἀφέστημε τοῦ τόσμου μέφους. ὥσπερ οὐδ᾽ ἡ ἐν ἡμῖν οὐδενὸς ἡμῶν μέ- go Qovc. εἰ δὲ vg ἐν οὐχ ὑποστάσει ἢ ἐν οὐχ ὑπάρξει τὸν χρόνον λέγοι, δηλονότι ψεύσεται καὶ τὸν ϑεὸν 10 15 20 Q6 VII, 13. VIII, 1. 391 αὐτόν, ὅταν λέγῃ ἦν καὶ ἔσται" οὕτω γὰρ ἔσται καὶ ἦν, ὡς τὸ ἐν ᾧ λέγει αὐτὸν ἔσεσϑαι. ἀλλὰ πρὸς τοὺς τοιούτους ἄλλος τρόπος λόγων. ἐκεῖνο δὲ ἐνθυμεῖσθαι δεῖ πρὸς ἅπασι τοῖς εἰρημένοις, ὡς, ὅταν τις τὸν κινούμενον ἄνϑρωπον λαμβάνῃ ὅσον πιροδλήλυϑε, καὶ τὴν κίνησιν λαμβάνει ὅση, καὶ ὅταν τὴν κίνησιν, οἷον τὴν διὰ σκελῶν, ὁρᾷ καὶ τὸ πρὸ τῆς κινήσεως ταύτης ἐν αὐτῷ κένημα ὅτι τοσοῦτον ἦν, εἴ ye ἐπὶ τφαοῦτον συνεῖχε τὴν κίνη- όιν τοῦ σώματος. τὸ uà» δὴ σῶμα τὸ κινούμενον τὸν τοσόνδε χρόνον ἀγάξει ἐπὶ τὴν κίνησιν τὴν τοσήνδε' αὕτη γὰρ αἰτέα᾽ καὶ τὸν χρόνον ταύτης, ταύτην δὲ ἐπὶ τὴν τῆς ψυχῆς κίνησιν, ἥτιρ τὰ ἴσα διειστήκει. τὴν οὖν κένησιν τῆς ψυχῆς εἰς τί; εἰς ὃ γὰρ ἐθελήφει, ἀδιάστατον ἤδη. τοῦτο τοίνυν τὸ πρώτως καὶ τὸ ἐν ᾧ τὰ ἄλλα" αὐτὸ δὲ οὐχέτι ἐν Q' οὐ γὰρ £s. καὶ ἐπὶ τῆς ψυχῆς τρῦ παντὸς ὡσαύτωβ. ἄρ᾽ οὖν καὶ. ἐν ἡμῖν [ὁ] χφόνος; ἢ ἐν ψυχῇ τῇ τοιαύτῃ πάσῃ xoà ὁμοειδῶς ἐν πᾶσι καὶ αἱ πᾶσαι μία. διὸ οὐ διασπααϑήδσεται ὁ χρόνος" ἐπεὶ οὐδ᾽ ὁ αἰὼν ὁ κατ᾽ ἄλλο ἐν voig ὁμοειδέσιε πᾶσιν. VHI. ΠΈΡΙ $YZEXX ΚΑΙ OESPIAZ ΚΑΙ TOY ENOZ. 1. Παΐζοντες δὴ sov πρώτην πρὶν ἐπιχδιρεδῖμ σπουδάξειν εἰ λέγοιμεν πάντα ϑεωρίας ἐφίεσθαι καὶ εἰς τέλος τοῦτο βλέπειν, οὐ uóvoy ἔλλογα ἀλλὰ καὶ ἄλογα ἕῷα καὶ τὴν ἐν τοῖς φυτοῖς φύσιν καὶ τὴν ταῦτα γεννῶσδαν γῆν, καὶ πάντα τυγχάνειν καϑ᾽ p. 343 p.344 992 Enn. III. ὅσον οἷόν τε αὐτοῖς, ἄλλα δὲ ἄλλως καὶ ϑεωρεῖν καὶ τυγχάνειν καὶ τὰ μὲν ἀληϑῶς, τὰ δὲ μίμησιν καὶ εἰκόνα τούτου λαμβάνοντα" dg! ἄν τις ἀνά- ὄχοιτο τὸ παράδοξον τοῦ λόγου; ἢ πρὸς ἡμᾶς αὐ- τοῦ γινομένου κίνδυνος οὐδεὶς ἐν τῷ παίξειν τὰ αὑτῶν γενήσεται. ἄρ᾽ οὖν καὶ ἡμεῖς παίξοντες ἐν τῷ παρόντι ϑεωροῦμεν; ἢ καὶ ἡμεῖς καὶ πάντες 060. παίζουσι τοῦτο ποιοῦσι καὶ τούτου ys παίξου-- σιν ἐφιέμενοι καὶ κινδυνεύει, εἴτε τις παῖς εἶτε ἀνὴρ παίξει ἢ σπουδάξει, ϑεωρίας ἕνεκεν ὁ μὲν δπουδάξειν, ὁ δὲ παίζειν, καὶ πρᾶξις πᾶσα εἰς ϑεωρίαν τὴν σπουδὴν ἔχειν, ἡ μὲν ἀναγκαία καὶ ἐπιπλέον τὴν ϑεωρίαν ἕλκουσα πρὸς τὸ ἔξω, ἡ δὲ ἑκούσιος λεγομένη ἐπ᾿ ἔλαττον μέν, ὅμως δὲ καὶ αὐτὴ ἐφέσει ϑεωρίας γινομένη. ἀλλὰ ταῦτα μὲν ὕστερον᾽ νῦν δὲ λέγωμεν περί τε γῆς αὐτῆς καὶ δένδρων καὶ ὅλως φυτῶν τίς αὐτῶν ἡ ϑεωρία, καὶ πῶς τὰ παρ᾽ αὐτῆς ποιούμενα καὶ γεννώμενα ἐπὶ τὴν τῆς ϑεωρίας ἀνάξομεν ἐνέργειαν, καὶ πῶς ἡ φύσις, ἣν ἀφάνταστόν φασι καὶ ἄλογον εἶναι, ϑεωρίαν τε ἐν αὑτῇ ἔχει καὶ [πῶς] ἃ ποιεῖ διὰ ϑεωρίαν ποιεῖ, ἣν οὐκ ἔχει. 2. ὅτι μὲν οὖν οὔτε χεῖρες ἐνταῦϑα“ οὔτε πό-- δὲς οὔτε τι ὄργανον ἐπακτὸν ἢ σύμφυτον, ὕλης δὲ δεῖ, ἐφ’ ἧς ποιήσει, καὶ ἣν ἐν εἴδει ποιήσει, παντί που δῆλον. δεῖ δὲ καὶ τὸ μοχλεύειν ἀφελεῖν ἐκ .τῆς φυσικῆς ποιήσεως. ποῖος γὰρ ὠϑισμὸς ἢ τίς μοχλεέα χρώματα ποικίλα καὶ παντοδαπὰ καὶ σχή-- ματα πυιεῖ; ἐπεὶ οὐδὲ οἵ κηροπλάσται. εἰς ovg δὴ καὶ βλέποντες φήϑησαν τὴν τῆς φύσεως δημιουρ-- γίαν τοιαύτην εἶναι, χρώματα δύνανται ποιεῖν μὴ χρώματα ἀλλαχόϑεν ἐπάγοντες οἷς ποιοῦσιν. ἀλλὰ b 15 25 VIII, 1--8. 899 γὰρ ἐχρῆν συννοοῦντας ὡς καὶ ἐπὶ τῶν τὰς τέχνας τὰς τοιαύτας μετιόντων δεῖ τι ἐν αὐτοῖς μένειν, καϑ᾽ ὃ μένον διὰ χειρῶν ποιήσουσιν ἃ αὐτῶν ἔργα, ἐπὶ τὸ τοιοῦτον ἀνελϑεῖν τῆς φύσεως καὶ αὐτοὺς καὶ συνεῖναι, ὡς μένειν δεῖ καὶ ἐνταῦϑα τὴν δύνα- μὲν τὴν οὐ διὰ χειρῶν ποιοῦσαν καὶ πᾶσαν μένειν. οὐ γὰρ δὴ δεῖται τῶν μὲν ὡς μενόντων, τῶν δὲ ὡς κινουμένων --- ἣ γὰρ ὕλη τὸ κινούμενον, αὐτῆς δὲ οὐδὲν κινούμενον — ἢ ἐκεῖνο οὐκ ἔσται τὸ κι- 10 νοῦν πρώτως, οὐδὲ ἡ φύσις τοῦτο, ἀλλὰ τὸ ἀκίνη- τον τὸ ἐν τῷ ὅλῳ. ὁ μὲν δὴ λόγος. φαίη ἄν τις, ἀκίνητος, αὐτὴ δὲ ἄλλη παρὰ τὸν λόγον καὶ κινου-- μένη. ἀλλ᾽ εἰ μὲν πᾶσαν φήσουσι, καὶ ὁ λόγος" εἰ δέ τι αὐτῆς ἀκίνητον. καὶ τοῦτο ὁ λόγος. καὶ 15 γὰρ εἶδος αὐτὴν δεῖ εἶναι καὶ οὐκ ἐξ ὕλης καὶ εἴδους" τί γὰρ δεῖ αὐτῇ ὕλης ϑερμῆς ἢ ψυχρᾶς; ἡ γὰρ ὑποκειμένη καὶ δημιουργουμένη ὕλη ἥκει τοῦτο φέρουσα, ἢ γένεται τοιαύτη ἡ μὴ ποιότητα ἔχουσα λογωθεῖσα. οὐ γὰρ πῦρ δεῖ προσελϑεῖν, ἵνα πῦρ 20 ἡ ὕλη γένηται, ἀλλὰ Aóyov: ὃ καὶ σημεῖον οὐ μικρὸν τοῦ ἐν τοῖς ξῴώοις καὶ ἐν τοῖς φυτοῖς τοὺς λόγους εἶναι τοὺς ποιοῦντας καὶ τὴν φύσιν εἶναι λόγον, ὃς ποιεῖ λόγον ἄλλον γέννημα αὑτοῦ δόντα μέν τι τῷ ὑποκει- μένῳ μένοντα δ᾽ αὐτόν. ὁ μὲν οὖν λόγος ὁ κατὰ τὴν 25 μορφὴν τὴν ὁρωμένην ἔσχατος ἤδη καὶ νεκρὸς καὶ οὐκέτι ποιεῖν δύναται ἄλλον, ὁ δὲ ξωὴν ἔχων ὁ τοῦ ποιήσαντος τὴν μορφὴν ἀδελφὸς ὧν καὶ αὐτὸς τὴν αὐτὴν δύναμιν ἔχων ποιεῖ ἐν τῷ γεννωμένῳ. 8. πῶς οὖν ποιῶν καὶ οὕτως ποιῶν ϑεω-- 30 ρίας τινὸς ἂν ἐφάπτοιτο; ἤ, εἰ μένων ποιεῖ καὶ ἐν αὑτῷ μένων ἐστὶ λόγος, εἴη ἂν αὐτὸς ϑεωρία. ἡ μὲν γὰρ πρᾶξις γένοιτ᾽ ἂν κατὰ λόγον ἑἕτέρα e p. 345 394 Enn. IH. οὖσα δηλονότε τοῦ λόγον: ὁ μέντοι λόγος καὶ αὐτὸς συνὼν τῇ πράξει καὶ ἐπιστατῶν οὐκ ἂν sig πρᾶξις. εἰ οὖν μὴ πρᾶξις ἀλλὰ λόγος, ϑεωρία" καὶ ἐπὶ παντὸς λόγου ὁ μὲν ἔσχατυς ἐκ ϑεωρίας xui ϑεωρέα οὕτως ὡς τεϑεωρημένος, ὁ δὲ πρὸ τούτου πᾶς ὃ μὲν ἄλλος ἄλλως, Ó μὴ ὡς φύσις ἀλλὰ φυχή, ὁ δ᾽ ἐν τῇ φύσδι καὶ ἡ φύσις. &gd ys καὶ αὐτὸς ἐκ ϑεωρίας; πάντως μὴν ἐκ ϑεωρέας" ἀλλ᾽ εἰ καὶ αὐτὸς τεϑεωρηκὸς αὑτόν; ἢ πῶς; ἔστι μὲν γὰρ dzxo- τέλεσμα ϑεωρίας καὶ ϑεωρήσαντός τινος. πῶς δὲ αὐτὴ ἔχει ϑεωρίαν; τὴν μὲν δὴ ἐκ λόγου οὐκ ἔχει" λέγω δ᾽ ἐκ λόγου τὸ σκοπεῖσθαι περὶ τῶν ἐν αὑτῇ. διὰ τί οὖν ζωή τις οὖσα καὶ λόγος καὶ δύναμις ποιοῦσα: ἄρ᾽ ὅτι τὸ σκυπεῖσϑαί ἐστι τὸ μήπω ἔχειν; εἰ δὲ ἔχει, καὶ διὰ τοῦτο ὅτι ἔχει xal ποιεῖ. τὸ 10 15 3 ^" , T - ΄ -Ὕ ᾿ οὖν εἶναι αὐτῇ ὃ ἔστι τοῦτο ἐστι τὸ ποιεῖν αὐτῇ" ἔστι δὲ ϑεωρία καὶ ϑεώρημα, λόγος γάρ. τῷ οὖν εἶναι ϑϑοωρία xol ϑεώφημα καὶ λόγος τούτῳ καὶ ποιεῖ Tj ταῦτά ἐστιν. ἡ ποίησες ἄρα ϑεωρία ἡμῖν ἀναπέφανται" ἔστι γὰρ ἀποτέλεσμα ϑεωρίας μενού- σης ϑεωρίας οὐκ ἄλλο τι πραξάσης, ἀλλὰ τῷ εἶναι ϑεωρία ποιησάσης. 4. καὶ si τις δὲ αὐτὴν ἔρουτο τένος &vsxe ποιεῖ, εἰ τοῦ ἐρωτώντος ἐθέλοι ἐπαέδιν καὶ λέγειν. εἴποι ἄν" “ἐχϑῆν μὸν μὴ ἐρωτῶν, ἀλλὰ συνιέναι καὶ αὐὖ- τὸν σιωπῇ, ὥσπερ éyo σιωπῶ καὶ οὐκ εἴϑισμαι λέγειν. τί οὖν συνιέναι; ὅτι τὸ γενόμενόν ἐστι ϑέαμα ἐμὸν [ἐμοῦ) σιωπησάσης καὶ φύσει γενό-- μενον ϑεώρημα, καί μοι γενομένῃ ἐκ ϑεωρίας τῆς ὡδὶ τὴν φύσιν ἔχειν φιλοϑεάμονα ὑπάρχει καὶ τὸ ϑεωροῦν μου ϑεώφημα ποιεῖ, ὥσπερ οἱ γεωμέτραι ϑεωροῦντες γράφουσιν" ἀλλ᾽ ἐμοῦ μὴ γφαφούσης, 265 80 10 15 20 25 30 VIII, 3. 4. 39D ϑεωρούσης δέ, ὑφίστανται αἴ τῶν σωμάτων γραμ- μαὶ ὥσπερ ἐκπίπτουσαι. καέ μοι τὸ τῆς μητρὸς καὶ τῶν γειναμένων ὑπάρχει πάϑος" καὶ γὰρ ἐκεῖνοι εἰσὶν ἐκ ϑεωρίας καὶ ἡ γένεσις ἡ ἐμὴ ἐκείνων οὐδὲν πραξάντων, ἀλλ᾽ ὄντων μειξόνων λόγων καὶ ϑεωρούντων αὑτοὺς ἐγὼ γεγέννημαι.. τί οὖν ταῦτα βούλεται; ὡς ἡ λεγομένη φύσις ψυχὴ οὖσα, γέννημὰ ψυχῆς προτέρας δυνατώτερον ξώσης, ἡσυχῇ ἐν ἑαυτῇ ϑεωρίαν ἔχουσα οὐ πρὸς τὸ ἄνω οὐδ᾽ αὖ ἔτε πρὸς τὸ κάτω, στᾶσα δὲ ἐν ᾧ ἔστιν, ἐν τῇ «v- τῆς στάσει καὶ οἷον συναισϑήσει, τῇ συνέσει ταύτῃ καὶ συναισϑήσει τὸ μετ᾽ αὐτὴν εἶδεν ὡς οἷόν τε αὐτῇ καὶ οὐχέτι ἐξήτησεν ἄλλα ϑεώρημα ἀποτελέ- σασα ἀγλαὸν καὶ χάριεν. καὶ εἴ τις βούλεται σύνεσίν τινὰ ἢ αἴσϑησιν αὐτῇ διδόναι, οὐχ οἵαν λέγομεν ἐπὶ τῶν ἄλλων τὴν αἴσϑησιν ἡ τὴν σύνεσιν, ἀλλ᾽ οἷον εἴ τις τὴν τοῦ ὕπνου [τῇ] τοῦ ἐγφηγορότος προσεικάδσει. ϑεωροῦσα γὰρ ϑεύρημα αὑτῆς ἀναπαύεται γενόμενον αὐτῇ ἐκ τοῦ ἐν αὑτῇ καὶ σὺν αὑτῇ μένειν καὶ ϑεώρημα εἶναι" καὶ ϑεωρέα ἄψοφος, ἀμυδροτέρα δέ. ἑτέρα γὰρ αὐεξῆς εἰς ϑέων ἐναργεστέρα, ἡ δὲ εἴδωλον ϑεωρίας ἄλλης. ναύτῃ δὴ καὶ τὸ γεννηϑὲν ὑπ᾽ αὐτῆς ἀσϑενὲς παντάπασιν. ὅτι ἀσϑενοῦσα ϑεωρία ἀσϑενὲς ϑεώρημα ποιεῖ" ἐπεὶ καὶ ἄνϑροω- ποι, ὅταν ἀσϑενήσωσιν εἰς τὸ ϑεωρεῖν, σκιὰν ϑεω- Qíug καὶ λόγου τὴν πρᾶξιν ποιοῦνται. ὅτι γὰρ μὴ ἱκανὸν αὐτοῖς τὸ τῆς ϑεωρίας ὑπ᾽ ἀσθενείας ψυχῆς, λαβεῖν οὐ δυνάμενοι τὸ ϑέαμα ἱχανῶς καὶ διὰ τοῦτο οὐ πληῤούμενοι, ἐφιέμενοι δὲ αὐτὸ ἰδεῖν, εἰρ πρᾶξιν φέρονται, ἵνα ἴδωσιν, ὃ μὴ νῷ ἐδύναντο. ὅταν γοῦν ποιῶσι. καὶ αὐτοὶ ὁρᾶν βούλονται αὐτὸ p. 840 336 Enn. III. καὶ ϑεωρεῖν καὶ αἰσϑάνεσθαι xol τοὺς ἄλλους, ὅταν ἡ πρόϑεσις αὐτοῖς ὡς οἷόν τε πρᾶξις 7. παν-- ταχοῦ δὴ ἀνευρήσομεν τὴν ποίησιν καὶ τὴν πρᾶξιν ἢ ἀσϑένειαν ϑεωρίας ἢ παρακολούϑημα᾽ ἀσϑένειαν μέν, εἰ μηδέν τις ἔχοε μετὰ τὸ πραχϑέν' παρακο- λούϑημα δέ, εἰ ἔχοι ἄλλο πρὸ τούτου κρεῖττον τοῦ ποιηϑέντος ϑεωρεῖν. τίς γὰρ ϑεωρεῖν τὸ ἀληϑινὸν δυνάμενος προηγουμένως ἔρχεται ἐπὶ τὸ εἴδωλον τοῦ ἀληϑινοῦ; μαρτυροῦσι δὲ καὶ οἵ νωϑέστεροι τῶν παίδων, οἱ πρὸς τὰς μαϑήσεις καὶ ϑεωρίας ἀδυνάτως ἔχοντες ἐπὶ τὰς τέχνας καὶ τὰς ἐργασίας καταφέρονται. 5. ἀλλὰ περὶ μὲν φύσεως εἰπόντες ὃν τρόπον ϑεωρία ἡ γέννησις, ἐπὶ τὴν ψυχὴν τὴν πρὸ ταύ- της ἐλθόντες λέγωμεν, ὡς ἡ ταύτης ϑεωρία καὶ τὸ φιλομαϑὲς καὶ τὸ ξητητικὸν καὶ ἡ ἐξ ὧν éyvoi- κει ὠδὶς καὶ τὸ πλῆρες πεποίηκεν αὐτὴν ϑεώρημα πᾶν γενομένην ἄλλο ϑεώρημα ποιῆσαι" οἷον ἡ τέχνη ποιεῖ, ὅταν ἑκάστη πλήρης ἡ; ἄλλην οἵαν μικρὰν τέχνην ἐν παιδίῳ ἴνδαλμα ἔχοντι ἁπάντων. ἄλλως μέντοι ταῦτα ὥσπερ ἀμυδρὰ καὶ οὐ δυνά- μενα βοηϑεῖν ἑαυτοῖς ϑεάματα καὶ ϑεωρήματα. τὸ πρῶτον οὖν αὐτῆς ἄνω πρὸς τοῦ ἄνω ἀεὶ πληρού- μενον καὶ ἐλλαμπόμενον μένει ἐκεῖ, τὸ δὲ τῇ τοῦ μεταλαβόντος πρώτῃ μεταλήψει μεταλαμβάνον πρό- εισιν ἀεὶ ξωὴ ἐκ ξωῆς" [ζωῆς] ἐνέργεια γὰρ παντα- χοῦ φϑάνει καὶ οὐκ ἔστιν ὅτου ἀποστατεῖ. προιοῦσα μέντοι ἐᾷ τὸ ἑαυτῆς πρόσϑεν μέρος οὗ καταλέλοιπε μένειν" ἀπολιποῦσα γὰρ τὸ πρόσϑεν οὐκέτι ἔσται πανταχοῦ, ἀλλ᾽ ἐν ᾧ τελευτᾷ μόνον. οὐκ ἴσον δὲ τὸ προιὸν τῷ μείναντι. εἰ οὖν πανταχοῦ δεῖ γίχε-- σϑαι καὶ μὴ εἶναι ὅπου μὴ τὴν ἐνέργειαν τὴν αὐ-- 10 15 20 30 VIII, 4—6. 331 τῆς ἀεί τε τὸ πρότερον ἕτερον. τοῦ ὑστέρου, ἥκει ὃὲ ἡ ἐνέργεια ἐκ ϑεωρίας ἢ πράξεως, πρᾶξις δὲ οὔπω ἦν --- οὐ γὰρ οἷόν τε πρὸ ϑεωρίας --- ἀνάγκη ἀσϑενεστέραν μὲν ἕτέραν ἑτέρας εἶναι, πᾶσαν δὲ P.947 5 ϑεωρίαν: ὥστε τὴν κατὰ τὴν ϑεωρίαν πρᾶξιν δο-- κοῦσαν εἶναι τὴν ἀσϑενεστάτην ϑεωρίαν εἶναι" ὁμογενὲς γὰρ ἀεὶ δεῖ τὸ γεννώμενον εἶναι, ἀσϑενέ- oregov μὴν τῷ ἐξίτηλον καταβαῖνον γίνεσϑαι. ἀψο-- φητὶ μὲν δὴ πάντα, ὅτι μηδὲν ἐμφανοῦς καὶ τῆς 10 ἔξωϑεν ϑεωρίας ἢ πράξεως δεῖται. καὶ ψυχὴ δὲ ἡ ϑεωροῦσα καὶ τὸ οὕτως ϑεωρῆσαν ἅτε ἐξωτέρω καὶ οὐχ ὡσαύτως τῷ πρὸ αὐτῆς τὸ μετ᾽ αὐτὴν ποιεῖ καὶ ϑεωρία τὴν ϑεωρίαν ποιεῖ. καὶ γὰρ οὐκ ἔχει πέρας ἡ ϑεωρία οὐδὲ τὸ ϑεώρημα. διὰ τοῦτο δὲ 16 πανταχοῦ. ποῦ γὰρ οὐχί; ἐπεὶ καὶ ἐν πάσῃ ψυχῇ τὸ αὐτό. οὐ γὰρ περιγέγραπται μεγέϑει. οὐ μὴν ὡσαύτως ἐν πᾶσιν, ὥστε οὐδὲ ἐν παντὶ μέρει ψυχῆς ὁμοίως. διὸ ὁ ἡνίοχος τοῖς ἵπποις δίδωσιν ὃ εἶδεν, oí δὲ λαβόντες δῆλον ὅτι ὀρέγοιντο dv ὧν εἶδεν" 40 ἔλαβον γὰρ οὐ πᾶν. ὀρεγόμενοι δὲ εἰ πράττοιεν, οὗ ὀρέγονται ἕνεκα πράττουσιν. ἦν δὲ ϑεώρημα καὶ ϑεωρία ἐκεῖνο. 6. ἡ ἄρα πρᾶξις ἕνεκα ϑεωρίας καὶ ϑεωρήματος" ὥστε καὶ τοῖς πράττουσιν ἡ ϑεωρία τέλος, καὶ οἷον o5 ἐξ εὐθείας ὃ μὴ ἠδυνήϑησαν λαβεῖν τοῦτο περι-- πλανώμενοι ἑλεῖν ξητοῦσι. καὶ γὰρ αὖ ὅταν τύχω- σιν οὗ βούλονται, ὃ γενέσϑαι ἠϑέλησαν, οὐχ ἵνα μὴ γνῶσιν, ἀλλ᾽ ἵνα γνῶσι καὶ παρὸν ἴδωσιν ἐν ψυχῇ, δῆλον ὅτι κείμενον ϑεατόν. ἐπεὶ καὶ ἀγα- 30 ϑοῦ χάριν πράττουσι" τοῦτο δὲ οὐχ ἵνα ἔξω ᾿αὐὖ- τῶν, οὐδ᾽ ἵνα μὴ ἔχωσιν, ἀλλ᾽ ἵνα ἔχωσι τὸ ἐκ τῆς πράξεως ἀγαϑόν. τοῦτο δὲ ποῦ; ἐν ψυχῇ. PLOTIK. 22 338 Enn. III. A ἀνέκαμψεν ovv πάλιν ἡ πρᾶξις εἰς Oeogínv: ὃ γὰρ ἐν ψυχῇ λαμβάνει λόγῳ οὔσῃ, τί ἂν ἄλλο ἢ λόγος διωπῶν εἴη; καὶ μᾶλλον, ὅσῳ μᾶλλον. τότε γὰρ καὶ ἡσυχίαν ἄγει καὶ οὐδὲν ξητεῖ ὡς πληρω-- ϑεῖσα, καὶ ἡ ϑεωρία ἡ ἐν τῷ τοιούτῳ τῷ πιστεύειν ἔχειν ὅ εἴσω κεῖται. καὶ ὅσῳ ἐναργεστέρα ἡ πίστις, ἡσυχαι- τέρα καὶ ἡ ϑεωρία, ἧ μᾶλλον εἰς ἕν ἄγει, καὶ τὸ γινῶσκον ὅσῳ γινώσκει — ἤδη γὰρ σπουδαστέον ---- εἰς ἕν τῷ γνωσϑέντι ἔρχεται. εἰ γὰρ δύο, τὸ μὲν ἄλλο, τὸ δὲ ἄλλο ἔσται" ὥστε οἷον παράκειται καὶ 10 τὸ διπλοῦν τοῦτο οὔπω φκείωται, οἷον ὅταν ivóv- τες λόγοι ἐν ψυχῇ μηδὲν ποιῶσι. διὸ δεῖ μὴ ἔξω-- ϑὲν τὸν λόγον εἶναι, ἀλλ᾽ ἑνωθῆναι τῇ ψυχῇ τοῦ μανϑάνοντος, ἕως ἂν οἰκεῖον εὕρη. ἡ μὲν οὖν ψυχή, ὅταν οἰκειωϑῇ καὶ διατεϑῇ ὁμοέως, προφέρει 15 καὶ προχειρίξεται" ὃ γὰρ πρώτως εἶχε καὶ καταμαν-- p.348 ϑάνει, καὶ τῇ προχειρίδει οἷον ἑτέρα αὑτῆς γίνεται, καὶ διανοουμένη βλέπει ὡς ἄλλο ὃν ἄλλο' καίτοι καὶ αὐτὴ λόγος ἦν καὶ οἷον νοῦς, ἀλλ᾽ ὁρῶν ἄλλο. ἔστι γὰρ οὐ πλήρης, ἀλλ᾽ ἐλλείπει τῷ πρὸ αὐτῆς" 20 ὁρᾷ μέντοι καὶ αὐτὴ ἡσύχως ἃ προφέρει. ἃ μὲν γὰρ προήνεγκεν, οὐκέτι προφέρει, ἃ δὲ προφέρει, τῷ ἐλλιπεῖ προφέρει εἰς ἐπέσκεψιν καταμανϑάνουδα ὃ ἔχει. ἐν δὲ τοῖς πρακτικοῖς ἐφαρμόττει ἃ ἔχει τοῖς ἔξω. καὶ τῷ μὲν μᾶλλον ἔχειν ἢ ἡ φύσις 25 ἡσυχαιτέρα, καὶ τῷ πλέον ϑεωρητικὴ μᾶλλον, τῷ δὲ μὴ τελέως ἐφιεμένη μᾶλλον ἔχειν τὴν τοῦ ϑεω- ρηϑέντος καταμάϑησιν καὶ ϑεωρίαν τὴν ἐξ ἐπι-- σκέψεως. καὶ ἀπολείπουσα δὲ καὶ ἐν ἄλλοις γινο- μένη, εἶτ᾽ ἐπανιοῦσα πάλιν, ϑεωρεῖ τῷ ἀπολει-- 80 φϑέντι αὑτῆς μέρει. ἡ δὲ στᾶσα ἐν αὑτῇ ἧττον τοῦτο ποιεῖ. διὸ ὁ σπουδαῖος λελόγισται ἤδη καὶ VIII, 6. 7. | 339. | τὸ παρ᾽ αὑτοῦ πρὸς ἄλλον ἀποφαίνει" πρὸς δὲ 10 16 20 25 30 αὑτὸν ὄψις. ἤδη γὰρ οὗτος πρὸς τὸ fv καὶ πρὸς τὸ ἥσυχον οὐ μόνον τών ἔξω, ἀλλὰ καὶ πρὸς αὑτόν, καὶ πάντα εἴσω. 1. ὅτι μὲν οὖν πάντα τά τε ὡς ἀληθῶς ὄντα ἐκ θεωρίας καὶ ϑεωρία, καὶ τὰ ἐξ ἐκείνων γενόμενα ϑεωρούντων ἐκείνων καὶ αὐτὰ ϑεωρήματα, τὰ μὲν αἰσϑήσει τὰ δὲ γνώσει ἢ δόξῃ, καὶ αἱ πράξεις τὸ τέλος ἔχουσιν εἰς γνῶσιν καὶ ἡ ἔφεσις γνώσεως καὶ αἱ γεννήσεις ἀπὸ ϑεωρίας εἰς ἀποτελεύτησιν εἴδους καὶ ϑεωρήματος ἄλλου, καὶ ὅλως μιμήματα ὄντα ἕκαστα τῶν ποιούντων ϑεωρήματα ποιεῖ καὶ εἴδη, xol αἱ γινόμεναι ὑποστάσεις μιμήσεις ὄντων οὖσαι [τὰ] ποιοῦντα δεικνῦσι τέλος ποιούμενα οὐ τὰς ποιήσεις οὐδὲ τὰς πράξεις, ἀλλὰ τὸ ἀποτέλεσμα ἵνα ϑεωρηϑῇ. καὶ τοῦτο καὶ αἷ διανοήσεις ἰδεῖν ϑέλουσι καὶ ἔτι πρότερον αἷ αἰσϑήσεις, αἷς τέλος ἡ γνῶσις, καὶ ἔτι πρὸ τούτων ἡ φύσις τὸ ϑεώρημα τὸ ἐν αὐτῇ καὶ τὸν λόγον ποιεῖ ἄλλον λόγον ἀποτελοῦσα, [ὧν] τὰ μὲν ἦν αὐτόϑεν λαβεῖν, τὰ δ᾽ ὑπέμνησεν ὁ λόγος, δῆλόν που. ἐπεὶ κἀκεῖνο δῆλον, ὡς ἀναγ- καῖον ἦν τῶν πρώτων ἐν ϑεωρίᾳ ὄντων καὶ τὰ ἄλλα πάντα ἐφέεσϑαι τούτου. εἴπερ τέλος ἅπασιν ἡ ἀρχή. ἐπεὶ καί, ὅταν và (Qo γεννᾷ, οἷ λόγοι ἔνδον ὄντες κινοῦσι, καὶ ἔστιν ἐνέργεια ϑεωρίας τοῦτο καὶ ὠδὶς vov πολλὰ ποιεῖν εἴδη καὶ πολλὰ ϑεωρήματα καὶ λόγων πληρῶσαι πάντα καὶ οἷον ἀεὶ ϑεωρεῖν" τὸ γὰρ ποιεῖν εἶναί τι εἶδός ἐστι ποιεῖν, τοῦτο δέ ἐστι πάντα πληρῶσαι ϑεωρίας. καὶ αἱ ἁμαρτίαι δέ, αἵ vs ἐν τοῖς γινομένοις αἵ τε ἐν τοῖς πραττομένοις. ϑεωρούντων εἰσὶν ἐκ τοῦ ϑεωρητοῦ παραφορά' καὶ ὅ ys κακὸς τεχνίτης 22** 540 | Enn. III. p.349 ἔοικεν αἰσχρὰ εἴδη ποιοῦντι. καὶ οἱ ἔρωτες δὲ ἰδόντων καὶ πρὸς εἶδος σπευδόντων. 8. ταῦτα μὲν [οὖν] οὕτως. τῆς δὲ ϑεωρίας ἀναβαινούσης ἐκ τῆς φύσεως ἐπὶ ψυχὴν καὶ ἀπὸ ταύτης εἰς νοῦν καὶ ἀεὶ οἰκειοτέρων τῶν ϑεωριῶν γιγνομένων καὶ ἑνουμένων τοῖς ϑεωροῦσι καὶ ἐπὶ τῆς σπουδαίας ψυχῆς πρὸς τὸ αὐτὸ τῷ ὑποκειμένῳ ἰόντων τῶν ἐγνωσμένων ἅτε εἰς νοῦν σπευδόντων, ἐπὶ τούτου δηλονότι ἤδη ἕν ἄμφω οὐκ οἰκειώσει., ὥσπερ ἐπὶ τῆς ψυχῆς τῆς ἀρίστης, ἀλλ᾽ οὐσίᾳ καὶ τῷ ταὐτὸν τὸ εἶναι καὶ τὸ νοεῖν εἶναι. οὐ γὰρ ἔτι ἄλλο, τὸ δ᾽ GAAo: πάλιν γὰρ αὖἡ ἄλλο ἔσται, ὃ οὐκέτι ἄλλο καὶ ἄλλο. δεῖ οὖν τοῦτο εἶναι ἕν ὄντως ἄμφω" τοῦτο δέ ἐστι ϑεωρία ξῶσα, οὐ ϑεώρημα, οἷον τὸ ἐν ἄλλῳ. τὸ γὰρ ἐν ἄλλῳ ξῶν τι ἐκεῖνο, οὐκ αὐτοξῶν. εἰ οὖν ξήσεταί τι ϑεώρημα καὶ νόημα, δεῖ αὐτὸ ξωὴν εἶναι οὐ φυτικὴν οὐδὲ αἰσϑητικὴν οὐδὲ ψυχικὴν τὴν ἄλλην. νοήσεις μὲν γάρ πῶς καὶ ἄλλαι" ἀλλ᾽ ἡ μὲν φυτικὴ νόησις, ἡ δὲ αἰσϑη- τική, ἡ δὲ ψυχική. πῶς οὖν νοήσεις; ὅτι λόγοι. καὶ πᾶσα ξωὴ νόησίς τις, ἀλλὰ ἄλλη ἄλλης ἀμυδρο- τέρα, ὥσπερ καὶ ξωή. ἡ δὲ ἐναργεστέρα αὕτη καὶ πρώτη ξωὴ καὶ πρῶτος νοῦς εἷς. νόησις οὖν ἡ πρώτη [πρώτη] ξωὴ καὶ ξωὴ δευτέρα νόησις δευ- τέρα καὶ ἡ ἐσχάτη ξωὴ ἐσχάτη νόησις. πᾶσα οὖν ξωὴ ἡ τοῦ γένους τούτου καὶ νόησις. ἀλλὰ ξωῆς μὲν ἴσως διαφορὰς τάχα ἂν λέγοιεν ἄνϑρωποι, νοήσεων δὲ οὐ λέγουσιν, ἀλλὰ τὰς μέν, τὰς δ᾽ ὅλως οὐ νοήσεις, ὅτι ὅλως τὴν ξωὴν ὃ τι ποτέ ἐστιν οὐ ξητοῦσιν. ἀλλ᾽ ἐκεῖνό γε ἐπισημαντέον, ὅτι πάλιν αὖ ὁ λόγος πάρεργον ἐνδείκνυται ϑεωρίας τὰ πάντα ῦντα. εἰ τοίνυν ἡ £o ἡ ἀληϑεστάτη νοήσει ξωή 10 20 25 30 VIII, 1---9. 341 ἐστιν. αὕτη δὲ ταὐτὸν τῇ ἀληϑεστάτῃ νοήσει, ἡ ἀληϑεστάτη νόησις ξῇ καὶ ἡ ϑεωρία καὶ τὸ 950- ρημα τὸ τοιοῦτο ξῶν καὶ fo» καὶ ἕν ὁμοῦ τὰ δύο. ἕν οὖν ὃν τὰ δύο πῶς αὖ πολλὰ τοῦτο τὸ ἕν; ἡ ὅ ὅτι οὐχ ἕν ϑεωρεῖ. ἐπεὶ καί, ὅταν τὸ ἕν ϑεωρῇ, οὐχ ὡς ἕν᾽ εἰ δὲ μή, οὐ γίνεται νοῦς. ἀλλὰ ἀρξά- μενος ὡς £v οὐχ ὡς ἤρξατο ἔμεινεν, ἀλλ᾽ ἔλαϑεν ἑαυτὸν πολὺς γενόμενος, οἷον βεβαρημένος, καὶ ἐξείλιξεν αὑτὸν πάντα ἔχειν ἐϑέλων --- εἰ καὶ BéA- 10 τίον ἦν αὐτῷ μὴ ἐθελῆσαι τοῦτο, δεύτερον γὰρ ἐγένετο — οἷον κύκλος ἐξελίξας αὑτὸν γέγονε καὶ σχῆμα καὶ ἐπίπεδον καὶ περιφέρεια καὶ κέντρον καὶ γραμμαὶ καὶ τὰ μὲν ἄνω, τὰ δὲ κάτω" βελτίω μὲν ὅϑεν, χείρω δὲ εἰς ὅ. τὸ γὰρ ἀφ᾽ οὗ οὐκ ἦν 15 τοιοῦτον οἷον τὸ ἀφ᾽ οὗ καὶ εἰς 0, οὐδὲ αὖ τὸ ἀφ᾽ p.350 οὗ καὶ εἰς ὃ οἷον τὸ ἀφ᾽ οὗ μόνον. καὶ ἄλλως δὲ ὁ νοῦς οὐχ ἕνός τινος νοῦς, ἀλλὰ καὶ πᾶς" πᾶς δὲ ὧν καὶ πάντων. δεῖ οὖν αὐτὸν πάντα ὄντα καὶ πάντων καὶ τὸ μέρος αὐτοῦ ἔχειν πᾶν καὶ πάντα᾽ 20 εἰ δὲ μή, ἕξει τι μέρος οὐ νοῦν, καὶ συγκείσεται ἐξ οὐ νῶν, καὶ σωρός τις συμφορητὸς ἔσται ἀναμένων. τὸ γενέσϑαι νοῦς ἐκ πάντων. διὸ καὶ ἄπειρος οὗτος καί, εἴ τι ἀπ᾿ αὐτοῦ, οὐκ ἠλάττωται, οὔτε τὸ ἀπ᾽ αὐτοῦ, ὅτι πάντα καὶ αὐτό, οὔτε ἐκεῖνος ὁ ἐξ ov, 25 ὅτι μὴ σύνϑεσις ἦν ἐκ μορίων. 9. οὗτος μὲν οὖν τοιοῦτος. διὸ οὐ πρώτως, ἀλλὰ δεῖ εἶναι τὸ ἐπέκεινα αὐτοῦ, οὗπερ χάριν καὶ oí πρόσϑεν λόγοι, πρῶτον μέν, ὅτι πλῆϑος évóg ὕστερον" xol ἀριϑμὸς δὲ οὗτος, ἀρυϑμοῦ δὲ ἀρχὴ 30 καὶ τοῦ τοιούτου τὸ ὄντως ἕν᾽ καὶ οὗτος νοῦς καὶ νοητὸν ἅμα, ὥστε δύο ἅμα. εἰ δὲ δύο, δεῖ τὸ πρὸ τοῦ δύο λαβεῖν. τί οὖν; νοῦς μόνον; ἀλλὰ παντὶ p. 351 942 Enn. III. và συνέξευκται τὸ voqróv: εἰ οὖν δεῖ μὴ συνεξεῦχϑαι τὸ νοητόν, οὐδὲ νοῦς ἔσται. εἰ οὖν μὴ νοῦς, ἀλλ᾽ ἐκφεύξεται τὰ δύο, τὸ πρότερον τῶν δύο τούτων ἐπέκεινα δεῖ νοῦ εἶναι. τί οὖν κωλύει τὸ νοητὸν αὐτὸ εἶναι; ἢ ὅτι καὶ τὸ νοητὸν συνέξευκται τῷ νῷ. εἰ οὖν μήτε νοῦς μήτε νοητὸν εἴη, τί ἂν εἴη; ἐξ οὗ ὁ νοῦς καὶ τὸ σὺν αὐτῷ νοῃτὸν φήσομεν. τί οὖν τοῦτο καὶ ποῖόν τι αὐτὸ φαντασϑησόμεϑα: καὶ γὰρ αὖὐἡ T νοοῦν ἔσται ἢ ἀνόητόν τι. νοοῦν μὲν οὖν νοῦς, ἀνόητον δὲ ἀγνοήσει καὶ ἕαυτό" ὥστε τί σεμνόν; οὐδὲ ydg, εἰ λέγοιμεν τὸ ἀγαθὸν εἶναι καὶ ἁπλούστατον εἶναι, δῆλόν τι καὶ σαφὲς ἐροῦμεν τὸ ἀληϑὲς λέγοντες, ἕως ἂν μὴ ἔχωμεν ἐπὶ τί ἐρείδοντες τὴν διάνοιαν λέγομεν. καὶ γὰρ αὖ τῆς γνώσεως διὰ νοῦ τῶν ἄλλων γιγνομένης καὶ τῷ νῷ νοοῦν τι γιγνώσκειν δυναμένων ὑπερβεβη- κὸς τοῦτο τὴν νοῦ φύσιν τίνι ἂν ἁλίσκοιτο ἐπι- βολῇ ἀϑρόᾳ; πρὸς ὃ δεῖ σημᾶναι, ὅπως οἷόν τε" τῷ ἐν ἡμῖν ὁμοίῳ φήσομεν. ἔστι γάρ τι καὶ παρ᾽ ἡμῖν αὐτοῦ ἢ οὐκ ἔστιν, ὅπου μὴ ἔστιν, οἷς ἔστι μετέχειν αὐτοῦ. τῷ γὰρ πανταχοῦ παραστήσας ὁπουοῦν τὸ δυνάμενον ἔχειν ἔχεις ἐκεῖθεν: ὥσπερ εἰ φωνῆς κατεχούσης ἐρημίαν καὶ μετὰ τῆς ἐρημέας καὶ ἀνθρώπους ἐν ὁτῳοῦν τοῦ ἐρήμου στήσας οὖς τὴν φωνὴν κομιῇ πᾶσαν καὶ αὖ οὐ πᾶσαν. τί οὖν ἐστιν ὃ κομιούμεϑα νοῦν παραστησάμενοι; ἢ δεῖ τὸν νοῦν οἷον εἰς τοὐπίσω ἀναχωρεῖν καὶ οἷον ἑαυτὸν ἀφέντα τοῖς εἰς ὄπισϑεν αὐτοῦ ἀμφέστομον ὄντα κἀκεῖ, εἰ ἐθέλει ἐκεῖνο ὁρῶν, μὴ πάντα νοῦν εἶναι. ἔστι μὲν γὰρ αὐτὸς ξωὴ πρώτη. ἐνέργεια οὖσα ἐν διεξόδῳ τῶν πάντων" διεξόδῳ δὲ οὐ τῇ διεξιούσῃ, ἀλλὰ τῇ διεξελθούσῃ. εἴπερ οὖν καὶ 10 15 20 2b 10 15 20 80 VIII, 9. 10. 948 ξωή ἐστι καὶ διέξοδός ἐστι καὶ πάντα ἀκριβῶς καὶ οὐχ ὁλοσχερῶς ἔχει — ἀτελῶς γὰρ ἂν καὶ ἀδιαρ-- ϑοώτως ἔχοι --- ἀνάγκη ἔκ τινος ἄλλου αὐτὸν εἶναι, ὃ οὐκέτι ἐν διεξόδῳ, ἀλλὰ ἀρχὴ διεξόδου καὶ ἀρχὴ ξωῆς καὶ ἀρχὴ νοῦ καὶ τῶν πάντων. οὐ γὰρ ἀρχὴ τὰ πάντα. ἀλλ᾽ ἐξ ἀρχῆς τὰ πάντα’ αὐτὴ δὲ οὐκέτι τὰ πάντα υὐδέ τι τῶν πάντων, ἵνα γεννήσῃ τὰ πάντα, καὶ ἵνα μὴ πλῆϑος ἢ. ἀλλὰ τοῦ πλήϑους ἀρχή" τοῦ γὰρ γεννηϑόντος πανταχοῦ τὸ γεννῶν ἁπλούστερον. εἰ οὖν τοῦτο νοῦν ἐγέννησεν, ἁπλού-- στερον νοῦ δεῖ αὐτὸ εἶναι. εἰ δέ τις οἴοιτο αὐτὸ τὸ ἕν καὶ τὰ πάντα εἶναι, ἤτοι καϑ' ἕν ἕκαστον τῶν πάντων ἐκεῖνο ἔσται ἢ ὁμοῦ πάντα. εἰ μὲν οὖν ὁμοῦ πάντα συνηϑροισμένα, ὕστερον ἔσται τῶν πάντων" εἰ δὲ πρότερον τῶν πάντων, ἄλλα μὲν τὰ πάντα, ἄλλο δὲ αὐτὸ ἔσται τῶν πάντων᾽ εἰ δὲ ἅμα καὶ αὐτὸ καὶ τὰ πάντα, ovx ἀρχὴ ἔσται. δεῖ δὲ αὐτὸ ἀρχὴν εἶναι καὶ εἶναι πρὸ πάντων, ἵνα 7) μετ᾽ αὐτὸ καὶ τὰ πάντα. τὸ δὲ καϑ᾽ ἔχαστον τῶν πάν- τῶν πρῶτον μὲν τὸ αὐτὸ ἔσται ὁτιοῦν ὁτφοῦν, ἔπειτα ὁμοῦ πάντα, καὶ οὐδὲν διακρινεῖ. καὶ οὕτως οὐδὲν τῶν πάντων, ἀλλὰ πρὸ τῶν πάντων. 10, τέ δὴ ὄν; δύναμις τῶν πάντων" ἧς μὴ οὔσης οὐδ᾽ ἂν τὰ πάντα, οὐδ᾽ ἂν νοῦς ξωὴ ἡ πρώτη καὶ πᾶσα. τὸ δὲ ὑπὲρ τὴν ξωὴν αἴτιον ξωῆς" ov γὰρ ἡ τῆς ξωῆς ἐνέργεια τὰ πάντα οὖσα πρώτη, ἀλλ᾽ ὥσπερ προχυϑεῖσα αὐτὴ οἷον ἐκ πηγῆς. νόησον γὰρ πηγὴν ἀρχὴν ἄλλην οὐκ ἔχουσαν, δοῦσαν δὲ ποταμοῖς πᾶσιν αὑτήν, οὐκ ἀναλωϑεῖσαν τοῖς ποτα- μοῖς. ἀλλὰ μένουσαν αὐτὴν ἡσύχως, τοὺς δὲ ἐξ αὐτῆς προεληλυϑότας πρὶν ἄλλον ἄλλῃ ῥεῖν ὁμοῦ συνιόντας ἔτι, ἤδη δὲ οἷον ἕκάστους εἰδότας οἷ p. 352 944 Enn. III. ἀφήσουσιν αὑτῶν τὰ ῥεύματα" ἢ ξωὴν φυτοῦ μεγί- στου διὰ παντὸς ἐλϑοῦσαν ἀρχῆς μενούσης καὶ οὐ σκεδασϑείσης περὶ πᾶν αὐτῆς οἷον ἐν ῥίξῃ ἴδρυ-- μένης. αὕτη τοίνυν παρέσχε μὲν τὴν πᾶσαν ξωὴν τῷ φυτῷ τὴν πολλήν, ἔμεινε δὲ αὐτὴ οὐ πολλὴ οὖσα, ἀλλ᾽ ἀρχὴ τῆς πολλῆς. καὶ ϑαῦμα οὐδέν. ἢ καὶ ϑαῦμα, πῶς τὸ πλῆϑος τῆς ξωῆς ἐξ οὐ πλήϑους ἦν, καὶ οὐκ ἦν τὸ πλῆϑος, εἰ μὴ πρὸ τοῦ πλήϑους ἦν ὃ μὴ πλῆϑος ἦν. οὐ γὰρ μερίζεται εἰς τὸ πᾶν ἡ ἀρχή᾽ μερισϑεῖσα γὰρ ἀπώλεσεν ἂν καὶ τὸ πᾶν, καὶ οὐδ᾽ ἂν ἔτι ἐγένετο μὴ μενούσης τῆς ἀρχῆς ἐφ᾽ ἑαυτῆς ἑτέρας οὔσης. διὸ καὶ ἡ ἀναγωγὴ παν-- ταχοῦ ἐφ᾽ ἕν. καὶ ἐφ᾽ ἑκάστου μέν τι ἕν, εἰς ὃ ἀνάξεις, καὶ τὸ δὲ πᾶν εἰς ἕν τὸ πρὸ αὐτοῦ, οὐχ ἁπλῶς ἕν, ἕως [ἄν] τις ἐπὶ τὸ ἁπλῶς ὃν ἔλϑῃ" τοῦτο δὲ οὐκέτι ἐπ᾽ ἄλλο. ἀλλ᾽ εἰ μὲν τὸ τοῦ φυτοῦ ἕν -- τοῦτο δὲ ἡ ἀρχὴ ἡ μένουσα — καὶ τὸ ξῴου ἕν καὶ τὸ ψυχῆς ἕν καὶ τὸ παντὸς ἕν λαμβάνοι, λαμβάνει ἑκασταχοῦ τὸ δυνατώτατον καὶ τὸ τίμιον" εἰ δὲ τὸ τῶν κατὰ ἀλήϑειαν ὄντων ἕν, τὴν ἀρχὴν καὶ πηγὴν καὶ δύναμιν, λαμβάνοι, ἀπιστήσωμεν καὶ τὸ μηδὲν ὑπονοήσωμεν; ἢ ἔστι μὲν μηδὲν τού- τῶν ὧν ἐστιν ἀρχή, τοιοῦτο μέντοι, οἷον μηδενὸς αὐτοῦ κατηγορεῖσθαι δυναμένου, μὴ ὄντος, μὴ οὐσίας, μὴ ξωῆς, τὸ ὑπὲρ πάντα ταῦτα εἶναι. εἰ δὲ ἀφελὼν τὸ εἶναι λαμβάνοις, ϑαῦμα ἕξεις. καὶ βαλὼν πρὸς αὐτὸ καὶ τυχῶν ἐν τοῖς αὐτοῦ ἀνα- παυσάμενος συννόει μᾶλλον τῇ προσβολῇ συνείς, συνορῶν δὲ τὸ μέγα αὐτοῦ τοῖς μετ᾽ αὐτὸ δι᾽ αὐτὸ οὖσιν. 11. ἔτι δὲ καὶ ὧδε" ἐπεὶ γὰρ ὁ νοῦς ἐστιν ὄψις τις καὶ ὄψις ὁρῶσα, δύναμις ἔσται εἰς ἐνέργειαν 10 15 265 80 VIII, 10. 11. 845 ἐλθοῦσα. ἔσται τοίνυν τὸ μὲν ὕλη, τὸ δὲ εἶδος αὐτοῦ, οἷον καὶ ἡ κατ᾽ ἐνέργειαν ὅρασις ὕλη δὲ [ἡ] ἐν νοητοῖς. ἐπεὶ καὶ ἡ ὅρασις ἡ κατ᾽ ἐνέργειαν διττὸν ἔχει" πρὶν γοῦν ἰδεῖν ἕν ἦν. τὸ οὖν ἕν δύο ὅ γέγονε καὶ τὰ δύο ἕν. τῇ μὲν οὖν ὁράσει ἡ πλή- ρωσις παρὰ τοῦ αἰσϑητοῦ καὶ ἡ οἷον τελείωσις, τῇ δὲ τοῦ νοῦ ὄψει τὸ ἀγαϑὸν τὸ πληροῦν. εἰ γὰρ αὐτὸς τὸ ἀγαϑόν, τί ἔδει ὁρᾶν ἢ ἐνεργεῖν ὅλως: τὰ μὲν γὰρ ἄλλα περὶ τὸ ἀγαϑὸν καὶ διὰ τὸ ἀγαϑὸν ἔχει 10 τὴν ἐνέργειαν, τὸ δὲ ἀγαϑὸν οὐδενὸς δεῖται" διὸοὐδὲν ἔσται αὐτῷ ἢ αὐτό. φϑεγξάμενος οὖν τὸ ἀγαϑὸν μηδὲν ἔτι προσνόει" ἐὰν γάρ τιπροσϑῇς, ὕσῳ προσέϑη- κας ὁτιοῦν, ἐνδεὲς ποιήσεις. διὸ οὐδὲ τὸ νοεῖν, ἵνα καὶ μὴ ἄλλο, καὶ ποιήσῃς δύο, νοῦν καὶ ἀγαϑόν. i5 ὁ μὲν γὰρ νοῦς τοῦ ἀγαϑοῦ, τὸ δ᾽ ἀγαϑὸν οὐ δεῖται ἐκείνου" ὅϑεν καὶ τυγχάνων τοῦ ἀγαϑοῦ ἀγαϑοειδὲς γίνεται καὶ τελειοῦται παρὰ τοῦ ἀγαϑοῦ, τοῦ μὲν εἴδους τοῦ ἐπ᾽ αὐτῷ παρὰ τοῦ ἀγαϑοῦ ἥκοντος ἀγαϑοειδῆ ποιοῦντος. οἷον δὲ ἐνορᾶται ἐπ᾽ αὐτῷ 90 ἴχνος τοῦ ἀγαϑοῦ, τοιοῦτον τὸ ἀρχέτυπον ἐννοεῖν προσήκει τὸ ἀληϑινὸν ἐκείνου ἐνθυμηϑέντα ἐκ τοῦ ἐπὶ τῷ νῷ ἐπιϑέοντος ἴχνους. τὸ μὲν οὖν ἐπ᾽ αὐτῷ ἴχνος αὑτοῦ τῷ νῷ ἐνορῶντι ἔδωκεν ἔχειν" ὥστε ἐν μὲν τῷ νῷ ἡ ἔφεσις καὶ ἐφιέμενος ἀεὶ καὶ 95 ἀεὶ τυγχάνων, ἐκεῖ δὲ οὔτε ἐφιέμενος" τίνος γάρ; οὔτε τυγχάνων" οὐδὲ γὰρ ἐφίετο. οὐ τοίνυν οὐδὲ νοῦς" ἔφεσις γὰρ καὶ ἐν τούτῳ καὶ σύννευσις πρὸς τὸ εἶδος αὐτοῦ. τοῦ δὴ νοῦ καλοῦ ὄντος καὶ πάν-- τῶν καλλίστου, ἐν φωτὶ καϑαρῷ καὶ αὐγῇ καϑαρᾷ κειμένου καὶ τὴν τῶν ὄντων περιλαβόντος φύσιν, οὗ καὶ ὁ καλὸς οὗτος κόσμος σκιὰ καὶ εἰκών, καὶ ἐν πάσῃ ἀγλαίᾳ κειμένου, ὅτι μηδὲν ἀνόητον μηδὲ p.353 8 e p.356 346 Enn. III. σκοτεινὸν μηδ᾽ ἄμετρον ἐν αὐτῷ, ξῶντος ζωὴν μακαρίαν, ϑάμβος μὲν ἂν ἔχοι τὸν ἰδόντα καὶ vov- τον καὶ ὡς χρὴ εἰς αὐτὸν εἰσδύντα καὶ αὐτοῦ ysvó- μένον ἕνα. ὡς δὴ ὁ ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ τὸ τῶν ἄστρων φέγγος ἰδὼν τὸν ποιήσαντα ἐνθυμεῖται καὶ ξητεῖ, οὕτω χρὴ καὶ τὸν νοητὸν κόσμον ὃς ἐθεάσατο καὶ ἐνεῖδε καὶ ἐθαύμασε τὸν κἀκείνου ποιητὴν τίς ἄρα ὁ τοιοῦτον ὑποστήσας ξητεῖν, ἢ ποῦ ἣ πῶς, ὁ τοιοῦτον παῖδα γεννήσας νοῦν, κόρον καλὸν καὶ παρ᾽ αὐτοῦ γενόμενον κόρον. πάντως τοι οὔτε νοῦς ἐκεῖνος οὔτε κόρος, ἀλλὰ καὶ πρὸ νοῦ καὶ κόρου" μετὰ γὰρ αὐτὸν νοῦς καὶ κόρος, δεηϑέντα καὶ κεκορέσϑαι καὶ νενοηκέναι" ἃ πλησίον μέν ἐστι τοῦ ἀνενδεοῦς καὶ τοῦ νοεῖν οὐδὲν δεο- μένου, πλήρωσιν δὲ ἀληϑινὴν καὶ νόησιν ἔχει, ὅτι πρώτως ἔχει. τὸ δὲ πρὸ αὐτῶν οὔτε δεῖται οὔτε ἔχει" ἢ οὐκ ἂν τὸ ἀγαϑὸν ἦν. ΙΧ, ΕἸΠΣΚΕΨΕΙΣ ΔΙΑΦΟΡΟΙ. 1. “Νοῦς᾽, φησιν, “ὁρᾷ ἐνούσας ἰδέας ἐν τῷ O ἐστι ξῷον᾽ εἶτα διενοήϑη [Ostv]?, φησίν, “δ δημιουρ- γὸς ἃ ὁ νοῦς ὁρᾷ ἐν τῷ O ἐστι (Gov καὶ τόδε τὸ πᾶν ἔχειν. οὐκοῦν φησιν ἤδη εἶναι τὰ εἴδη πρὸ τοῦ νοῦ, ὄντα δὲ αὐτὰ νοεῖν τὸν νοῦν; πρῶτον οὖν ἐκεῖνο, λέγω δὲ τὸ ξῷον, ξητητέον εἰ μὴ νοῦς, ἀλλ᾽ ἕτερον νοῦ" τὸ γὰρ ϑεωροῦν νοῦς" τὸ τοένυν (Gov αὐτὸ οὐ νοῦς, ἀλλὰ νοητὸν αὐτὸ φήσομεν καὶ τὸν νοῦν ἔξω φήσομεν αὑτοῦ ἃ ὁρᾷ ἔχειν. εἴδωλα ἄρα καὶ οὐ τἀληϑῆῇ ἔχει, εἰ ἐκεῖ τἀληϑῆ. ἐκεῖ γὰρ καὶ τὴν ἀλήθειάν φησιν εἶναι ἐν τῷ ὄντι, 10 15 20 25 10 1ὅ 20 25 30 VIII, 11. IX, 1. 5417 οὗ αὐτὸ ἕκαστον. ἤ, κἂν ἕτερον ἑκάτερον, οὐ χωρὶς ἀλλήλων, ἀλλ᾽’ ἢ μόνον τῷ ἕτερα. ἔπειτα οὐδὲν κωλύει ὅσον ἐπὶ τῷ λεγομένῳ ὃν εἶναι ἄμφω, διαιρούμενα δὲ τῇ νοήδει, εἴπερ μόνον οὕτως ὃν τὸ μὲν νοητόν, τὸ δὲ vooüv: ὃ γὰρ καϑορᾷ οὔ φησιν ἐν ἑτέρῳ πάντως, ἀλλ᾽ ἐν αὐτῷ τὸ νοητὸν *4 ἔχειν. ἢ τὸ μὲν νοητὸν οὐδὲν κωλύει καὶ νοῦν εἷναι ἐν στάσει καὶ ἑνότητι καὶ ἡσυχίᾳ, τὴν δὲ τοῦ νοῦ φύσιν τοῦ ὁρῶντος ἐκεῖνον τὸν νοῦν τὸν ἐν αὑτῷ ἐνέργειάν τινα ἀπ᾽ ἐκείνου, ἣ δρᾷ ἐκεῖνον" ὁρῶντα ὃὲ ἐκεῖνον οἷον εἶναι νοῦν ἐκείνου, ὅτι νοεῖ ἐκεῖνον" νοοῦντα δὲ ἐκεῖνον καὶ αὐτὸν νοῦν καὶ νοητὸν ἄλλως εἶναι τῷ μεμιμῆσϑαι. τοῦτο οὖν ἐστι τὸ διανοηϑέν, ἃ ἐκεῖ ὁρᾷ, ἐν τῷδε τῷ κόσμῳ ποιῆσαι (ξώων γένη τέσσαρα). δοκεῖ γε μὴν τὸ διανοούμενον ἐπικεκρυμμένως ἕτερον ἐκείνων τῶν δύο ποιεῖν. ἄλλοις δὲ δόξει τὰ τρία ἕν εἶναι. τὸ ξῷον αὐτὸ ὃ ἔστιν, ὁ νοῦς, τὸ διανοούμενον. ἢ ὥσπερ ἐν πολ- λοῖς προτείνων ἄλλως ὁ δὲ ἄλλως νοεῖ τρία εἶναι. καὶ τὰ μὲν δύο εἴρηται, τὸ δὲ τρίτον τί, ὃ διενοήϑη τὰ ὁρώμενα ὑπὸ τοῦ νοῦ ἐν τῷ (do κείμενα αὐτὸ ἐργάσασϑαι καὶ ποιῆσαν καὶ μερίσαι; ἢ δυνατὸν τρόπον μὲν ἄλλον τὸν νοῦν εἶναι τὸν μερίσαντα, τρόπον δὲ ἕτερον τὸν μερίσαντα μὴ τὸν νοῦν εἶναι" ἦ μὲν γὰρ παρ᾽’ αὐτοῦ và μερισϑέντα, αὐτὸν εἶναι τὸν μερίσαντα, ἡ δ᾽ αὐτὸς ἀμέριστος μένει, τὰ δ᾽ ἀπ᾽ αὐτοῦ ἐστι τὰ μερισϑέντα" ταῦτα δέ ἐστι ψυχαί" ψυχὴν εἶναι τὴν μερίσασαν εἰς πολλὰς ψυχάς. διὸ καί φησι τοῦ τρίτου εἶναι τὸν μερισμὸν καὶ ἐν τῷ τρέτῳ, ὅτι διενοήϑη, ὃ οὐ νοῦ ἔργον, ἀλλὰ ψυχῆς μεριστὴν ἐνέργειαν ἐχούσης ἐν μεριστῇ φύδει. — p.357 948 Enn. III. 2. olov yàg μιᾶς ἐπιστήμης τῆς ὅλης ὁ μερι- — σμὸς εἰς τὰ θεωρήματα τὰ καϑέκαστα οὐ σκεδα- σϑείσης οὐδὲ κατακερματισϑείσης, ἔχει δὲ ἕκαστον δυνάμει τὸ ὅλον, οὗ τὸ αὐτὸ ἀρχὴ καὶ τέλος, καὶ οὕτω χρὴ παρασκευάξειν αὑτόν, ὡς τὰς ἀρχὰς τὰς ἐν αὐτῷ καὶ τέλη εἶναι καὶ ὅλα καὶ πάντα εἰς τὸ ᾿ τῆς φύσεως ἄριστον, ὃ γενόμενός ἐστιν ἐκεῖ" τούτῳ γὰρ τῷ ἀρίστῳ αὑτοῦ, ὅταν ἔχῃ, ἄψεται ἐκείνου. ἡ πᾶσα ψυχὴ οὐδαμοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἤλϑεν᾽ οὐδὲ γὰρ ἦν ὅπου" ἀλλὰ τὸ σώμα γειτονῆσαν μετέ- λαβεν αὐτῆς" διὸ οὐκ ἐν τῷ σώματι οὐδ᾽ ὁ Πλάτων φησί zov, ἀλλὰ τὸ σώμα εἰς αὐτήν. αἵ δ᾽ ἄλλαι ἔχουσιν ὅϑεν᾽" ἀπὸ γὰρ ψυχῆς καὶ εἰς ὃ καὶ κατελ-- ϑεῖν καὶ μετελθεῖν' ὅϑεν καὶ ἀνελθεῖν. ἡ δ᾽ ἀεὶ ἄνω ἐν ᾧ πέφυκεν εἶναι ψυχή" τὸ δὲ ἐφεξῆς τὸ πᾶν, οἷον τὸ πλησίον ἢ τὸ ὑφ᾽ ἡλίῳ. φωτίέζξεται μὲν οὖν ἡ μερικὴ πρὸς τὸ πρὸ αὐτῆς φερομένη" ὄντι γὰρ ἐντυγχάνει" εἰς δὲ τὸ μετ᾽ αὐτὴν εἰς τὸ μὴ ὄν. τοῦτο δὲ ποιεῖ, ὅταν πρὸς αὑτήν" πρὸς αὑτὴν γὰρ βουλομένη [εἶναι] τὸ μετ᾽ αὐτὴν ποιεῖ εἴδωλον αὐτῆς. τὸ μὴ ὄν, οἷον κενεμβατοῦσα καὶ ἀοριστοτέρα γινομένη καὶ τοῦτο τὸ εἴδωλον τὸ ἀόριστον πάντη σκοτεινόν" ἄλογον γὰρ καὶ ἀνόητον πάντη καὶ πολὺ τοῦ ὄντος ἀποστατοῦν. εἰς δὲ τὸ μεταξύ ἐστιν ἐν τῷ οἰχείῳ, πάλιν δὲ ἰδοῦσα οἷον δευτέρᾳ προσβολῇ τὸ εἴδωλον ἐμόρφωδσε καὶ ἡσϑεῖσα ἔρχεται εἰς αὐτό. 8. πῶς οὖν ἐξ évóg πλῆϑος; ὅτι πανταχοῦ" οὐ γάρ ἐστιν ὅπου οὔ. πάντα οὖν πληροῖ. πολλὰ οὖν, μᾶλλον δὲ πάντα ἤδη αὐτὸ μὲν γὰρ εἰ μόνον παν- 10 20 25 30 10 1ὅ 20 25 IX, 9. 8. 349 ταχοῦ, αὐτὸ Qv ἦν và πάντα᾽ ἐπεὶ δὲ xal οὐδαμοῦ, γένεται μὲν τὰ πάντα δι᾽ αὐτοῦ, ὅτι πανταχοῦ ἐκεῖνο, ἕτερα δὲ αὐτοῦ, ὅτι αὐτὸ οὐδαμοῦ. διὰ τέ οὖν αὐτὸ οὐ μόνον πανταχοῦ, ἀλλ᾽ αὖ πρὸς τούτῳ καὶ οὐδαμοῦ; ὅτι δεῖ πρὸ πάντων ἕν εἶναι. πληροῦν οὖν δεῖ αὐτὸ καὶ ποιεῖν πάντα, οὐκ εἶναι τὰ πάντα, ἃ ποιεῖ. τὴν ψυχὴν αὐτὴν δεῖ ὥσπερ ὄψιν εἶναι, δρατὸν 0à αὐτῇ τὸν νοῦν εἶναι, ἀόριστον πρὶν ἰδεῖν, πε- φυκυῖαν δὲ vostv: ὕλην οὖν πρὸς νοῦν. νοοῦντες αὑτοὺς βλέπομεν δηλονότι νοοῦσαν φύσιν, ἢ ψευδοίμεϑα ἂν τὸ νοεῖν. εἰ οὖν νοοῦμεν καὶ ἑαυτοὺς νοοῦμεν, νοερὰν οὖσαν φύσιν vootusv: πρὸ ἄρα τῆς νοήσεως ταύτης ἄλλη ἐστὶ νόησις οἷον ἥσυχος. καὶ οὐσίας δὲ ἡ νόησις καὶ ξωῆς νόησις" ὥστε πρὸ ταύτης τῆς ξωῆς καὶ οὐσίας ἄλλη οὐσία καὶ ξωή. ταῦτα ἄρα εἶδεν, ὅσα ἐνέργειαι. εἰ δὲ νόες a( ἐνέργειαι αἷ κατὰ τὸ νοεῖν οὕτως ἑαυτούς, τὸ νοητὸν ἡμεῖς οἵ ὄντως. ἡ δὲ νόησις ἡ αὐτῶν τὴν εἰκόνα φέρει. τὸ μὲν πρῶτον δύναμίς ἐστι κινήσεως καὶ στά- σεως" ὥστε ἐπέκεινα τούτων᾽ τὸ δὲ δεύτερον ἕστηκέ τε καὶ κινεῖται περὶ ἐκεῖνο" καὶ νοῦς δὲ τὸ δεύ- τερον" ἄλλο γὰρ ὃν πρὸς ἄλλο ἔχει τὴν νόησιν, τὸ δὲ νόησιν οὐκ ἔχει. διπλοῦν δὲ τὸ νοοῦν καὶ αὑτὸ vost καὶ ἐλλιπές, ὅτι ἐν τῷ νοεῖν ἔχει τὸ εὖ, οὐκ ἐν τῇ ὑποστάσει... τὸ ἐνεργείᾳ παντὶ τῷ ἐκ δυνάμεως εἰς ἐνέρ- , $ 1 ysutv ὅ ἐστι ταὐτὸν ἀεί, ἕως ἂν ἢ ὥστε καὶ τὸ p. 358 580 Enn. III. IX, 8. τέλειον καὶ τοῖς σώμασιν ὑπάρχει, olov τῷ πυρέ' ἀλλ᾽ οὐ δύναται ἀεὶ εἶναι, ὅτι μεϑ᾽ ὕλης" ὃ δ᾽ ἂν ἀσύνϑετον ὃν ἐνεργείᾳ ἦ, ἀεὶ ἔστιν. ἔστι δὲ τὸ 93 * μι) , » αὐτὸ ἐνεργείᾳ ὃν δυνάμει κατ᾽ ἄλλο εἶναι. ἀλλ᾽’ οὐ ϑεοὶ τὸ πρῶτον ἐπέκεινα ὄντες" ὁ δὲ b νοῦς τὰ ὄντα, καὶ ἔστι κίνησις ἐνταῦϑα καὶ στάσις" περὶ οὐδὲν γὰρ αὐτὸ τὸ πρῶτον, τὰ ἄλλα δὲ περὶ αὐτὸ ἀναπαυόμενα ἕστηκε καὶ κινεῖται" ἡ γὰρ κίνη- σις ἔφεσις, τὸ δὲ οὐδενὸς ἐφίεται" τίνος γὰρ τό ye ἀκρότατον; οὐ νοεῖ οὖν οὐδὲ ἑαυτό; ἢ ἡ ἔχει ἑαυτὸ 10 καὶ νοεῖν ὅλως λέγεται. * * * ἢ τῷ ἔχειν ἑαυτὸ οὐ νοεῖν λέγεται, ἀλλὰ τῷ πρὸς τὸ πρῶτον βλέπειν. ἔστι δὲ πρώτη ἐνέργεια καὶ αὐτὴ ἡ νόησις. εἰ οὖν αὕτη πρώτη, οὐδεμίαν δεῖ προτέραν. τὸ οὖν παρέ- qov ταύτην ἐπέκεινα ταύτης ὥστε δευτέρα ἡ νόησις 15 μετ᾽ ἐκεῖνο. οὐδὲ γὰρ τὸ πρώτως σεμνὸν ἡ νόησις" οὔκουν οὐδὲ πᾶσα, ἀλλ᾽ ἡ τοῦ ἀγαϑοῦ" ἐπέκχευνα ἄρα νοήσεως τἀγαϑόν. ἀλλ᾽ οὐ παρακολουϑήσει αὑτῷ. τί οὖν ἡ παρακολούϑησις αὐτῷ; ἀγαϑοῦ ὄντος ἢ οὔ; εἰ μὲν γὰρ ὄντος, ἤδη ἐστὶ πρὸ τῆς 20 παρακολουϑήσεως τἀγαϑόν᾽ εἰ δ᾽ ἡ παρακολούυϑησις p.359 ποιεῖ, οὐκ ἂν εἴη πρὸ ταύτης τὸ ἀγαϑόν" ὥστε οὐδ᾽ αὐτὴ ἔσται μὴ οὖσα ἀγαϑοῦ. τί οὖν; οὐδὲ ξῇ; dj ξῆν μὲν οὐ λεκτέον, εἴπερ ξωὴν δίδωσι. τὸ δὲ παρακολουϑοῦν ἑαυτῷ καὶ τὸ νοοῦν αὑτὸ δεύτερον" 95 παραχολουϑεῖ γάρ, ἵνα τῇ ἐνεργείᾳ ταύτῃ συνῇ αὑτῷ. δεῖ οὖν, εἰ καταμανϑάνει αὑτό, ἀκαταμάϑη- τον τετυχηκέναι αὑτῷ καὶ τῇ αὑτοῦ φύσει ἐλλιπὲς εἶναι, τῇ δὲ νοήσει τελειοῦσϑαι. τὸ ἄρα κατανοεῖν ἐξαιρετέον' ἡ γὰρ προσϑήκη ἀφαίρεσιν καὶ ἔλλει-- 80 ψιν ποιεῖ.