# Nettippakaraṇa — root Pali (Mahāsaṅgīti) · suttacentral/bilara-data@da23a8afdd1b · seat EA-CORPORA-29/08
ne1:0.1 Netti
ne1:0.2 1. Saṅgahavāra
ne1:0.3 Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa.
ne1:1.1 Yaṁ loko pūjayate,
ne1:1.2 Salokapālo sadā namassati ca;
ne1:1.3 Tasseta sāsanavaraṁ,
ne1:1.4 Vidūhi ñeyyaṁ naravarassa.
ne1:2.1 Dvādasa padāni suttaṁ,
ne1:2.2 Taṁ sabbaṁ byañjanañca attho ca;
ne1:2.3 Taṁ viññeyyaṁ ubhayaṁ,
ne1:2.4 Ko attho byañjanaṁ katamaṁ.
ne1:3.1 Soḷasahārā netti,
ne1:3.2 Pañcanayā sāsanassa pariyeṭṭhi;
ne1:3.3 Aṭṭhārasamūlapadā,
ne1:3.4 Mahakaccānena niddiṭṭhā.
ne1:4.1 Hārā byañjanavicayo,
ne1:4.2 Suttassa nayā tayo ca suttattho;
ne1:4.3 Ubhayaṁ pariggahītaṁ,
ne1:4.4 Vuccati suttaṁ yathāsuttaṁ.
ne1:5.1 Yā ceva desanā yañca,
ne1:5.2 Desitaṁ ubhayameva viññeyyaṁ;
ne1:5.3 Tatrāyamānupubbī,
ne1:5.4 Navavidhasuttantapariyeṭṭhīti.
ne1:5.5 Saṅgahavāro.
ne2:0.1 Netti
ne2:0.2 2. Uddesavāra
ne2:1.1 Tattha katame soḷasa hārā?
ne2:1.2 Desanā vicayo yutti padaṭṭhāno lakkhaṇo catubyūho āvaṭṭo vibhatti parivattano vevacano paññatti otaraṇo sodhano adhiṭṭhāno parikkhāro samāropano iti.
ne2:2.1 Tassānugīti
ne2:3.1 Desanā vicayo yutti,
ne2:3.2 padaṭṭhāno ca lakkhaṇo;
ne2:3.3 Catubyūho ca āvaṭṭo,
ne2:3.4 vibhatti parivattano.
ne2:4.1 Vevacano ca paññatti,
ne2:4.2 otaraṇo ca sodhano;
ne2:4.3 Adhiṭṭhāno parikkhāro,
ne2:4.4 samāropano soḷaso.
ne2:5.1 Ete soḷasa hārā,
ne2:5.2 Pakittitā atthato asaṅkiṇṇā;
ne2:5.3 Etesañceva bhavati,
ne2:5.4 Vitthāratayā nayavibhattīti.
ne2:6.1 Tattha katame pañca nayā?
ne2:6.2 Nandiyāvaṭṭo tipukkhalo sīhavikkīḷito disālocano aṅkuso iti.
ne2:7.1 Tassānugīti
ne2:8.1 Paṭhamo nandiyāvaṭṭo,
ne2:8.2 dutiyo ca tipukkhalo;
ne2:8.3 Sīhavikkīḷito nāma,
ne2:8.4 tatiyo nayalañjako.
ne2:9.1 Disālocanamāhaṁsu,
ne2:9.2 catutthaṁ nayamuttamaṁ;
ne2:9.3 Pañcamo aṅkuso nāma,
ne2:9.4 sabbe pañca nayā gatāti.
ne2:10.1 Tattha katamāni aṭṭhārasa mūlapadāni?
ne2:10.2 Nava padāni kusalāni nava padāni akusalāni.
ne2:10.3 Tattha katamāni nava padāni akusalāni, taṇhā avijjā lobho doso moho subhasaññā sukhasaññā niccasaññā attasaññāti, imāni nava padāni akusalāni, yattha sabbo akusalapakkho saṅgahaṁ samosaraṇaṁ gacchati.
ne2:11.1 Tattha katamāni nava padāni kusalāni?
ne2:11.2 Samatho vipassanā alobho adoso amoho asubhasaññā dukkhasaññā aniccasaññā anattasaññāti, imāni nava padāni kusalāni, yattha sabbo kusalapakkho saṅgahaṁ samosaraṇaṁ gacchati.
ne2:11.3 Tatridaṁ uddānaṁ
ne2:12.1 Taṇhā ca avijjāpi ca,
ne2:12.2 Lobho doso tatheva moho ca;
ne2:12.3 Caturo ca vipallāsā,
ne2:12.4 Kilesabhūmī nava padāni.
ne2:13.1 Samatho ca vipassanā ca,
ne2:13.2 Kusalāni ca yāni tīṇi mūlāni;
ne2:13.3 Caturo satipaṭṭhānā,
ne2:13.4 Indriyabhūmī nava padāni.
ne2:14.1 Navahi ca padehi kusalā,
ne2:14.2 Navahi ca yujjanti akusalapakkhā;
ne2:14.3 Ete kho mūlapadā,
ne2:14.4 Bhavanti aṭṭhārasa padānīti.
ne2:14.5 Uddesavāro.
ne3:0.1 Netti
ne3:0.2 3. Niddesavāra
ne3:1.1 Tattha saṅkhepato netti kittitā.
ne3:2.0 3.1. Hārasaṅkhepa
ne3:2.1 Assādādīnavatā,
ne3:2.2 Nissaraṇampi ca phalaṁ upāyo ca;
ne3:2.3 Āṇattī ca bhagavato,
ne3:2.4 Yogīnaṁ desanāhāro.
ne3:3.1 Yaṁ pucchitañca vissajjitañca,
ne3:3.2 Suttassa yā ca anugīti;
ne3:3.3 Suttassa yo pavicayo,
ne3:3.4 Hāro vicayoti niddiṭṭho.
ne3:4.1 Sabbesaṁ hārānaṁ,
ne3:4.2 Yā bhūmī yo ca gocaro tesaṁ;
ne3:4.3 Yuttāyuttaparikkhā,
ne3:4.4 Hāro yuttīti niddiṭṭho.
ne3:5.1 Dhammaṁ deseti jino,
ne3:5.2 Tassa ca dhammassa yaṁ padaṭṭhānaṁ;
ne3:5.3 Iti yāva sabbadhammā,
ne3:5.4 Eso hāro padaṭṭhāno.
ne3:6.1 Vuttamhi ekadhamme,
ne3:6.2 Ye dhammā ekalakkhaṇā keci;
ne3:6.3 Vuttā bhavanti sabbe,
ne3:6.4 So hāro lakkhaṇo nāma.
ne3:7.1 Neruttamadhippāyo,
ne3:7.2 Byañjanamatha desanānidānañca;
ne3:7.3 Pubbāparānusandhī,
ne3:7.4 Eso hāro catubyūho.
ne3:8.1 Ekamhi padaṭṭhāne,
ne3:8.2 Pariyesati sesakaṁ padaṭṭhānaṁ;
ne3:8.3 Āvaṭṭati paṭipakkhe,
ne3:8.4 Āvaṭṭo nāma so hāro.
ne3:9.1 Dhammañca padaṭṭhānaṁ,
ne3:9.2 Bhūmiñca vibhajjate ayaṁ hāro;
ne3:9.3 Sādhāraṇe asādhā-
ne3:9.4 Raṇe ca neyyo vibhattīti.
ne3:10.1 Kusalākusale dhamme,
ne3:10.2 Niddiṭṭhe bhāvite pahīne ca;
ne3:10.3 Parivattati paṭipakkhe,
ne3:10.4 Hāro parivattano nāma.
ne3:11.1 Vevacanāni bahūni tu,
ne3:11.2 Sutte vuttāni ekadhammassa;
ne3:11.3 Yo jānāti suttavidū,
ne3:11.4 Vevacano nāma so hāro.
ne3:12.1 Ekaṁ bhagavā dhammaṁ,
ne3:12.2 Paññattīhi vividhāhi deseti;
ne3:12.3 So ākāro ñeyyo,
ne3:12.4 Paññattī nāma hāroti.
ne3:13.1 Yo ca paṭiccuppādo,
ne3:13.2 Indriyakhandhā ca dhātu āyatanā;
ne3:13.3 Etehi otarati yo,
ne3:13.4 Otaraṇo nāma so hāro.
ne3:14.1 Vissajjitamhi pañhe,
ne3:14.2 Gāthāyaṁ pucchitā yamārabbha;
ne3:14.3 Suddhāsuddhaparikkhā,
ne3:14.4 Hāro so sodhano nāma.
ne3:15.1 Ekattatāya dhammā,
ne3:15.2 Yepi ca vemattatāya niddiṭṭhā;
ne3:15.3 Te na vikappayitabbā,
ne3:15.4 Eso hāro adhiṭṭhāno.
ne3:16.1 Ye dhammā yaṁ dhammaṁ,
ne3:16.2 Janayantippaccayā paramparato;
ne3:16.3 Hetumavakaḍḍhayitvā,
ne3:16.4 Eso hāro parikkhāro.
ne3:17.1 Ye dhammā yaṁmūlā,
ne3:17.2 Ye cekatthā pakāsitā muninā;
ne3:17.3 Te samaropayitabbā,
ne3:17.4 Esa samāropano hāro.
ne3:18.0 3.2. Nayasaṅkhepa
ne3:18.1 Taṇhañca avijjampi ca,
ne3:18.2 Samathena vipassanāya yo neti;
ne3:18.3 Saccehi yojayitvā,
ne3:18.4 Ayaṁ nayo nandiyāvaṭṭo.
ne3:19.1 Yo akusale samūlehi,
ne3:19.2 Neti kusale ca kusalamūlehi;
ne3:19.3 Bhūtaṁ tathaṁ avitathaṁ,
ne3:19.4 Tipukkhalaṁ taṁ nayaṁ āhu.
ne3:20.1 Yo neti vipallāsehi,
ne3:20.2 Kilese indriyehi saddhamme;
ne3:20.3 Etaṁ nayaṁ nayavidū,
ne3:20.4 Sīhavikkīḷitaṁ āhu.
ne3:21.1 Veyyākaraṇesu hi ye,
ne3:21.2 Kusalākusalā tahiṁ tahiṁ vuttā;
ne3:21.3 Manasā volokayate,
ne3:21.4 Taṁ khu disālocanaṁ āhu.
ne3:22.1 Oloketvā disalocanena,
ne3:22.2 Ukkhipiya yaṁ samāneti;
ne3:22.3 Sabbe kusalākusale,
ne3:22.4 Ayaṁ nayo aṅkuso nāma.
ne3:23.1 Soḷasa hārā paṭhamaṁ,
ne3:23.2 Disalocanato disā viloketvā;
ne3:23.3 Saṅkhipiya aṅkusena hi,
ne3:23.4 Nayehi tīhi niddise suttaṁ.
ne3:24.0 3.3. Dvādasapada
ne3:24.1 Akkharaṁ padaṁ byañjanaṁ,
ne3:24.2 nirutti tatheva niddeso;
ne3:24.3 Ākārachaṭṭhavacanaṁ,
ne3:24.4 ettāva byañjanaṁ sabbaṁ.
ne3:25.1 Saṅkāsanā pakāsanā,
ne3:25.2 Vivaraṇā vibhajanuttānīkammapaññatti;
ne3:25.3 Etehi chahi padehi,
ne3:25.4 Attho kammañca niddiṭṭhaṁ.
ne3:26.1 Tīṇi ca nayā anūnā,
ne3:26.2 Atthassa ca chappadāni gaṇitāni;
ne3:26.3 Navahi padehi bhagavato,
ne3:26.4 Vacanassattho samāyutto.
ne3:27.1 Atthassa navappadāni,
ne3:27.2 Byañjanapariyeṭṭhiyā catubbīsa;
ne3:27.3 Ubhayaṁ saṅkalayitvā,
ne3:27.4 Tettiṁsā ettikā nettīti.
ne3:27.5 Niddesavāro.
ne4:0.1 Netti
ne4:0.2 Paṭiniddesavāra
ne4:0.3 Vibhaṅga 1
ne4:0.4 Desanāhāravibhaṅga
ne4:1.1 Tattha katamo desanāhāro?
ne4:1.2 “Assādādīnavatā”ti gāthā ayaṁ desanāhāro.
ne4:1.3 Kiṁ desayati?
ne4:1.4 Assādaṁ ādīnavaṁ nissaraṇaṁ phalaṁ upāyaṁ āṇattiṁ.
ne4:1.5 “Dhammaṁ vo, bhikkhave, desessāmi ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsessāmī”ti.
ne4:2.1 Tattha katamo assādo?
ne4:3.1 “Kāmaṁ kāmayamānassa,
ne4:3.2 tassa cetaṁ samijjhati;
ne4:3.3 Addhā pītimano hoti,
ne4:3.4 laddhā macco yadicchatī”ti.
ne4:3.5 Ayaṁ assādo.
ne4:4.1 Tattha katamo ādīnavo?
ne4:5.1 “Tassa ce kāmayānassa,
ne4:5.2 chandajātassa jantuno;
ne4:5.3 Te kāmā parihāyanti,
ne4:5.4 sallaviddhova ruppatī”ti.
ne4:5.5 Ayaṁ ādīnavo.
ne4:6.1 Tattha katamaṁ nissaraṇaṁ?
ne4:7.1 “Yo kāme parivajjeti,
ne4:7.2 sappasseva padā siro;
ne4:7.3 Somaṁ visattikaṁ loke,
ne4:7.4 sato samativattatī”ti.
ne4:7.5 Idaṁ nissaraṇaṁ.
ne4:8.1 Tattha katamo assādo?
ne4:9.1 “Khettaṁ vatthuṁ hiraññaṁ vā,
ne4:9.2 gavāssaṁ dāsaporisaṁ;
ne4:9.3 Thiyo bandhū puthū kāme,
ne4:9.4 yo naro anugijjhatī”ti.
ne4:9.5 Ayaṁ assādo.
ne4:10.1 Tattha katamo ādīnavo?
ne4:11.1 “Abalā naṁ balīyanti,
ne4:11.2 maddantenaṁ parissayā;
ne4:11.3 Tato naṁ dukkhamanveti,
ne4:11.4 nāvaṁ bhinnamivodakan”ti.
ne4:11.5 Ayaṁ ādīnavo.
ne4:12.1 Tattha katamaṁ nissaraṇaṁ?
ne4:13.1 “Tasmā jantu sadā sato,
ne4:13.2 kāmāni parivajjaye;
ne4:13.3 Te pahāya tare oghaṁ,
ne4:13.4 nāvaṁ sitvāva pāragū”ti.
ne4:13.5 Idaṁ nissaraṇaṁ.
ne4:14.1 Tattha katamaṁ phalaṁ?
ne4:15.1 “Dhammo have rakkhati dhammacāriṁ,
ne4:15.2 Chattaṁ mahantaṁ yatha vassakāle;
ne4:15.3 Esānisaṁso dhamme suciṇṇe,
ne4:15.4 Na duggatiṁ gacchati dhammacārī”ti.
ne4:15.5 Idaṁ phalaṁ.
ne4:16.1 Tattha katamo upāyo?
ne4:17.1 “Sabbe saṅkhārā aniccāti,
ne4:17.2 …pe…
ne4:18.1 “Sabbe saṅkhārā dukkhāti,
ne4:18.2 …pe…
ne4:19.1 “Sabbe dhammā anattāti,
ne4:19.2 yadā paññāya passati;
ne4:19.3 Atha nibbindati dukkhe,
ne4:19.4 esa maggo visuddhiyā”ti.
ne4:19.5 Ayaṁ upāyo.
ne4:20.1 Tattha katamā āṇatti?
ne4:21.1 “Cakkhumā visamānīva,
ne4:21.2 vijjamāne parakkame;
ne4:21.3 Paṇḍito jīvalokasmiṁ,
ne4:21.4 pāpāni parivajjaye”ti.
ne4:21.5 Ayaṁ āṇatti.
ne4:22.1 Tattha katamaṁ phalaṁ?
ne4:23.1 “‘Suññato lokaṁ avekkhassu,
ne4:23.2 Mogharājā’ti āṇatti;
ne4:23.3 ‘Sadā sato’ti upāyo,
ne4:23.4 ‘Attānudiṭṭhiṁ ūhacca;
ne4:23.5 Evaṁ maccutaro siyā’”.
ne4:23.6 Idaṁ phalaṁ.
ne4:24.1 Tattha bhagavā ugghaṭitaññussa puggalassa nissaraṇaṁ desayati, vipañcitaññussa puggalassa ādīnavañca nissaraṇañca desayati, neyyassa puggalassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca desayati.
ne4:25.1 Tattha catasso paṭipadā, cattāro puggalā.
ne4:25.2 Taṇhācarito mando satindriyena dukkhāya paṭipadāya dandhābhiññāya niyyāti satipaṭṭhānehi nissayehi.
ne4:25.3 Taṇhācarito udattho samādhindriyena dukkhāya paṭipadāya khippābhiññāya niyyāti jhānehi nissayehi.
ne4:25.4 Diṭṭhicarito mando vīriyindriyena sukhāya paṭipadāya dandhābhiññāya niyyāti sammappadhānehi nissayehi.
ne4:25.5 Diṭṭhicarito udatto paññindriyena sukhāya paṭipadāya khippābhiññāya niyyāti saccehi nissayehi.
ne4:26.1 Ubho taṇhācaritā samathapubbaṅgamāya vipassanāya niyyanti rāgavirāgāya cetovimuttiyā.
ne4:26.2 Ubho diṭṭhicaritā vipassanāpubbaṅgamena samathena niyyanti avijjāvirāgāya paññāvimuttiyā.
ne4:27.1 Tattha ye samathapubbaṅgamāhi paṭipadāhi niyyanti, te nandiyāvaṭṭena nayena hātabbā, ye vipassanāpubbaṅgamāhi paṭipadāhi niyyanti, te sīhavikkīḷitena nayena hātabbā.
ne4:28.1 Svāyaṁ hāro kattha sambhavati, yassa satthā vā dhammaṁ desayati aññataro vā garuṭṭhānīyo sabrahmacārī, so taṁ dhammaṁ sutvā saddhaṁ paṭilabhati.
ne4:28.2 Tattha yā vīmaṁsā ussāhanā tulanā upaparikkhā, ayaṁ sutamayī paññā.
ne4:28.3 Tathā sutena nissayena yā vīmaṁsā tulanā upaparikkhā manasānupekkhaṇā, ayaṁ cintāmayī paññā.
ne4:28.4 Imāhi dvīhi paññāhi manasikārasampayuttassa yaṁ ñāṇaṁ uppajjati dassanabhūmiyaṁ vā bhāvanābhūmiyaṁ vā, ayaṁ bhāvanāmayī paññā.
ne4:29.1 Paratoghosā sutamayī paññā.
ne4:29.2 Paccattasamuṭṭhitā yoniso manasikārā cintāmayī paññā.
ne4:29.3 Yaṁ parato ca ghosena paccattasamuṭṭhitena ca yonisomanasikārena ñāṇaṁ uppajjati, ayaṁ bhāvanāmayī paññā.
ne4:29.4 Yassa imā dve paññā atthi sutamayī cintāmayī ca, ayaṁ ugghaṭitaññū.
ne4:29.5 Yassa sutamayī paññā atthi, cintāmayī natthi, ayaṁ vipañcitaññū.
ne4:29.6 Yassa neva sutamayī paññā atthi na cintāmayī, ayaṁ neyyo.
ne4:30.1 Sāyaṁ dhammadesanā kiṁ desayati?
ne4:30.2 Cattāri saccāni dukkhaṁ samudayaṁ nirodhaṁ maggaṁ.
ne4:30.3 Ādīnavo ca phalañca dukkhaṁ, assādo samudayo, nissaraṇaṁ nirodho, upāyo āṇatti ca maggo.
ne4:30.4 Imāni cattāri saccāni.
ne4:30.5 Idaṁ dhammacakkaṁ.
ne4:31.1 Yathāha bhagavā—
ne4:31.2 “idaṁ dukkhan”ti me, bhikkhave, bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ, sabbaṁ dhammacakkaṁ.
ne4:32.1 Tattha aparimāṇā padā, aparimāṇā akkharā, aparimāṇā byañjanā, aparimāṇā ākārā neruttā niddesā.
ne4:32.2 Etasseva atthassa saṅkāsanā pakāsanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ paññatti, itipidaṁ dukkhaṁ ariyasaccaṁ.
ne4:33.1 “Ayaṁ dukkhasamudayo”ti me, bhikkhave, bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ …pe…
ne4:33.2 “ayaṁ dukkhanirodho”ti me, bhikkhave …pe…
ne4:33.3 “ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti me, bhikkhave, bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ.
ne4:34.1 Tattha aparimāṇā padā, aparimāṇā akkharā, aparimāṇā byañjanā, aparimāṇā ākārā neruttā niddesā.
ne4:34.2 Etasseva atthassa saṅkāsanā pakāsanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ paññatti itipidaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ.
ne4:35.1 Tattha bhagavā akkharehi saṅkāseti, padehi pakāseti, byañjanehi vivarati, ākārehi vibhajati, niruttīhi uttānīkaroti, niddesehi paññapeti.
ne4:35.2 Tattha bhagavā akkharehi ca padehi ca ugghaṭeti, byañjanehi ca ākārehi ca vipañcayati, niruttīhi ca niddesehi ca vitthāreti.
ne4:35.3 Tattha ugghaṭanā ādi, vipañcanā majjhe, vitthāraṇā pariyosānaṁ.
ne4:35.4 Soyaṁ dhammavinayo ugghaṭīyanto ugghaṭitaññūpuggalaṁ vineti, tena naṁ āhu “ādikalyāṇo”ti.
ne4:35.5 Vipañcīyanto vipañcitaññūpuggalaṁ vineti, tena naṁ āhu “majjhekalyāṇo”ti.
ne4:35.6 Vitthārīyanto neyyaṁ puggalaṁ vineti, tena naṁ āhu “pariyosānakalyāṇo”ti.
ne4:36.1 Tattha chappadāni attho saṅkāsanā pakāsanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ paññatti, imāni chappadāni attho.
ne4:36.2 Chappadāni byañjanaṁ akkharaṁ padaṁ byañjanaṁ ākāro nirutti niddeso, imāni chappadāni byañjanaṁ.
ne4:36.3 Tenāha bhagavā “dhammaṁ vo, bhikkhave, desessāmi ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanan”ti.
ne4:37.1 Kevalanti lokuttaraṁ, na missaṁ lokiyehi dhammehi.
ne4:37.2 Paripuṇṇanti paripūraṁ anūnaṁ anatirekaṁ.
ne4:37.3 Parisuddhanti nimmalaṁ sabbamalāpagataṁ pariyodātaṁ upaṭṭhitaṁ sabbavisesānaṁ, idaṁ vuccati tathāgatapadaṁitipi tathāgatanisevitaṁitipi tathāgatārañjitaṁitipi, ato cetaṁ brahmacariyaṁ paññāyati.
ne4:37.4 Tenāha bhagavā “kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsessāmī”ti.
ne4:38.1 Kesaṁ ayaṁ dhammadesanā, yogīnaṁ.
ne4:38.2 Tenāha āyasmā mahākaccāyano—
ne4:39.1 “Assādādīnavatā,
ne4:39.2 Nissaraṇampi ca phalaṁ upāyo ca;
ne4:39.3 Āṇattī ca bhagavato,
ne4:39.4 Yogīnaṁ desanāhāro”ti.
ne4:39.5 Niyutto desanāhāro.
ne5:0.1 Netti
ne5:0.2 Paṭiniddesavāra
ne5:0.3 Vibhaṅga 2
ne5:0.4 Vicayahāravibhaṅga
ne5:1.1 Tattha katamo vicayo hāro?
ne5:1.2 “Yaṁ pucchitañca vissajjitañcā”ti gāthā, ayaṁ vicayo hāro.
ne5:2.1 Kiṁ vicinati?
ne5:2.2 Padaṁ vicinati, pañhaṁ vicinati, visajjanaṁ vicinati, pubbāparaṁ vicinati, assādaṁ vicinati, ādīnavaṁ vicinati, nissaraṇaṁ vicinati, phalaṁ vicinati, upāyaṁ vicinati, āṇattiṁ vicinati, anugītiṁ vicinati, sabbe nava suttante vicinati.
ne5:2.3 Yathā kiṁ bhave, yathā āyasmā ajito pārāyane bhagavantaṁ pañhaṁ pucchati—
ne5:3.1 “Kenassu nivuto loko,
ne5:3.2 (iccāyasmā ajito)
ne5:3.3 Kenassu nappakāsati;
ne5:3.4 Kissābhilepanaṁ brūsi,
ne5:3.5 Kiṁ su tassa mahabbhayan”ti.
ne5:4.1 Imāni cattāri padāni pucchitāni, so eko pañho.
ne5:4.2 Kasmā?
ne5:4.3 Ekavatthupariggahā, evañhi āha—
ne5:4.4 “kenassu nivuto loko”ti lokādhiṭṭhānaṁ pucchati, “kenassu nappakāsatī”ti lokassa appakāsanaṁ pucchati, “kissābhilepanaṁ brūsī”ti lokassa abhilepanaṁ pucchati, “kiṁsu tassa mahabbhayan”ti tasseva lokassa mahābhayaṁ pucchati.
ne5:4.5 Loko tividho kilesaloko bhavaloko indriyaloko.
ne5:5.1 Tattha visajjanā—
ne5:6.1 “Avijjāya nivuto loko,
ne5:6.2 (ajitāti bhagavā)
ne5:6.3 Vivicchā pamādā nappakāsati;
ne5:6.4 Jappābhilepanaṁ brūmi,
ne5:6.5 Dukkhamassa mahabbhayan”ti.
ne5:7.1 Imāni cattāri padāni imehi catūhi padehi visajjitāni paṭhamaṁ paṭhamena, dutiyaṁ dutiyena, tatiyaṁ tatiyena, catutthaṁ catutthena.
ne5:8.1 “Kenassu nivuto loko”ti pañhe “avijjāya nivuto loko”ti visajjanā.
ne5:8.2 Nīvaraṇehi nivuto loko, avijjānīvaraṇā hi sabbe sattā.
ne5:8.3 Yathāha bhagavā “sabbasattānaṁ, bhikkhave, sabbapāṇānaṁ sabbabhūtānaṁ pariyāyato ekameva nīvaraṇaṁ vadāmi yadidaṁ avijjā, avijjānīvaraṇā hi sabbe sattā.
ne5:8.4 Sabbasova, bhikkhave, avijjāya nirodhā cāgā paṭinissaggā natthi sattānaṁ nīvaraṇanti vadāmī”ti.
ne5:8.5 Tena ca paṭhamassa padassa visajjanā yuttā.
ne5:9.1 “Kenassu nappakāsatī”ti pañhe “vivicchā pamādā nappakāsatī”ti visajjanā.
ne5:9.2 Yo puggalo nīvaraṇehi nivuto, so vivicchati.
ne5:9.3 Vivicchā nāma vuccati vicikicchā.
ne5:9.4 So vicikicchanto nābhisaddahati, na abhisaddahanto vīriyaṁ nārabhati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya kusalānaṁ dhammānaṁ sacchikiriyāya.
ne5:9.5 So idhappamādamanuyutto viharati pamatto, sukke dhamme na uppādiyati, tassa te anuppādiyamānā nappakāsanti, yathāha bhagavā—
ne5:10.1 “Dūre santo pakāsanti,
ne5:10.2 himavantova pabbato;
ne5:10.3 Asantettha na dissanti,
ne5:10.4 rattiṁ khittā yathā sarā;
ne5:10.5 Te guṇehi pakāsanti,
ne5:10.6 kittiyā ca yasena cā”ti.
ne5:11.1 Tena ca dutiyassa padassa visajjanā yuttā.
ne5:12.1 “Kissābhilepanaṁ brūsī”ti pañhe “jappābhilepanaṁ brūmī”ti visajjanā.
ne5:12.2 Jappā nāma vuccati taṇhā.
ne5:12.3 Sā kathaṁ abhilimpati?
ne5:12.4 Yathāha bhagavā—
ne5:13.1 “Ratto atthaṁ na jānāti,
ne5:13.2 ratto dhammaṁ na passati;
ne5:13.3 Andhantamaṁ tadā hoti,
ne5:13.4 yaṁ rāgo sahate naran”ti.
ne5:14.1 Sāyaṁ taṇhā āsattibahulassa puggalassa “evaṁ abhijappā”ti karitvā tattha loko abhilitto nāma bhavati, tena ca tatiyassa padassa visajjanā yuttā.
ne5:15.1 “Kiṁ su tassa mahabbhayan”ti pañhe “dukkhamassa mahabbhayan”ti visajjanā.
ne5:15.2 Duvidhaṁ dukkhaṁ—
ne5:15.3 kāyikañca cetasikañca.
ne5:15.4 Yaṁ kāyikaṁ idaṁ dukkhaṁ, yaṁ cetasikaṁ idaṁ domanassaṁ.
ne5:15.5 Sabbe sattā hi dukkhassa ubbijjanti, natthi bhayaṁ dukkhena samasamaṁ, kuto vā pana tassa uttaritaraṁ?
ne5:15.6 Tisso dukkhatā—
ne5:15.7 dukkhadukkhatā saṅkhāradukkhatā vipariṇāmadukkhatā.
ne5:15.8 Tattha loko odhaso kadāci karahaci dukkhadukkhatāya muccati.
ne5:15.9 Tathā vipariṇāmadukkhatāya.
ne5:15.10 Taṁ kissa hetu?
ne5:15.11 Honti loke appābādhāpi dīghāyukāpi.
ne5:15.12 Saṅkhāradukkhatāya pana loko anupādisesāya nibbānadhātuyā muccati, tasmā saṅkhāradukkhatā dukkhaṁ lokassāti katvā dukkhamassa mahabbhayanti.
ne5:15.13 Tena ca catutthassa padassa visajjanā yuttā.
ne5:15.14 Tenāha bhagavā “avijjāya nivuto loko”ti.
ne5:16.1 “Savanti sabbadhi sotā,
ne5:16.2 (iccāyasmā ajito)
ne5:16.3 Sotānaṁ kiṁ nivāraṇaṁ;
ne5:16.4 Sotānaṁ saṁvaraṁ brūhi,
ne5:16.5 Kena sotā pidhīyare”.
ne5:17.1 Imāni cattāri padāni pucchitāni.
ne5:17.2 Te dve pañhā.
ne5:17.3 Kasmā?
ne5:17.4 Ime hi batvādhivacanena pucchitā.
ne5:17.5 Evaṁ samāpannassa lokassa evaṁ saṅkiliṭṭhassa kiṁ lokassa vodānaṁ vuṭṭhānamiti, evañhi āha.
ne5:18.1 Savanti sabbadhi sotāti asamāhitassa savanti abhijjhābyāpādappamādabahulassa.
ne5:18.2 Tattha yā abhijjhā ayaṁ lobho akusalamūlaṁ, yo byāpādo ayaṁ doso akusalamūlaṁ, yo pamādo ayaṁ moho akusalamūlaṁ.
ne5:18.3 Tassevaṁ asamāhitassa chasu āyatanesu taṇhā savanti rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā, yathāha bhagavā—
ne5:19.1 “Savatī”ti ca kho, bhikkhave, channetaṁ ajjhattikānaṁ āyatanānaṁ adhivacanaṁ.
ne5:19.2 Cakkhu savati manāpikesu rūpesu, amanāpikesu paṭihaññatīti.
ne5:19.3 Sotaṁ …pe…
ne5:19.4 ghānaṁ …
ne5:19.5 jivhā …
ne5:19.6 kāyo …
ne5:19.7 mano savati manāpikesu dhammesu amanāpikesu paṭihaññatīti.
ne5:19.8 Iti sabbā ca savati, sabbathā ca savati.
ne5:19.9 Tenāha “savanti sabbadhi sotā”ti.
ne5:20.1 “Sotānaṁ kiṁ nivāraṇan”ti pariyuṭṭhānavighātaṁ pucchati, idaṁ vodānaṁ.
ne5:20.2 “Sotānaṁ saṁvaraṁ brūhi, kena sotā pidhīyare”ti anusayasamugghātaṁ pucchati, idaṁ vuṭṭhānaṁ.
ne5:21.1 Tattha visajjanā—
ne5:22.1 “Yāni sotāni lokasmiṁ,
ne5:22.2 (ajitāti bhagavā)
ne5:22.3 Sati tesaṁ nivāraṇaṁ;
ne5:22.4 Sotānaṁ saṁvaraṁ brūmi,
ne5:22.5 Paññāyete pidhīyare”ti.
ne5:23.1 Kāyagatāya satiyā bhāvitāya bahulīkatāya cakkhu nāviñchati manāpikesu rūpesu, amanāpikesu na paṭihaññati, sotaṁ …pe…
ne5:23.2 ghānaṁ …
ne5:23.3 jivhā …
ne5:23.4 kāyo …
ne5:23.5 mano nāviñchati manāpikesu dhammesu, amanāpikesu na paṭihaññati.
ne5:23.6 Kena kāraṇena?
ne5:23.7 Saṁvutanivāritattā indriyānaṁ.
ne5:23.8 Kena te saṁvutanivāritā?
ne5:23.9 Satiārakkhena.
ne5:23.10 Tenāha bhagavā—
ne5:23.11 “sati tesaṁ nivāraṇan”ti.
ne5:24.1 Paññāya anusayā pahīyanti, anusayesu pahīnesu pariyuṭṭhānā pahīyanti.
ne5:24.2 Kissa, anusayassa pahīnattā?
ne5:24.3 Taṁ yathā khandhavantassa rukkhassa anavasesamūluddharaṇe kate pupphaphalapallavaṅkurasantati samucchinnā bhavati.
ne5:24.4 Evaṁ anusayesu pahīnesu pariyuṭṭhānasantati samucchinnā bhavati pidahitā paṭicchannā.
ne5:24.5 Kena?
ne5:24.6 Paññāya.
ne5:24.7 Tenāha bhagavā “paññāyete pidhīyare”ti.
ne5:25.1 “Paññā ceva sati ca,
ne5:25.2 (iccāyasmā ajito)
ne5:25.3 Nāmarūpañca mārisa;
ne5:25.4 Etaṁ me puṭṭho pabrūhi,
ne5:25.5 Katthetaṁ uparujjhatī”ti.
ne5:26.1 “Yametaṁ pañhaṁ apucchi,
ne5:26.2 ajita taṁ vadāmi te;
ne5:26.3 Yattha nāmañca rūpañca,
ne5:26.4 asesaṁ uparujjhati;
ne5:26.5 Viññāṇassa nirodhena,
ne5:26.6 etthetaṁ uparujjhatī”ti.
ne5:27.1 Ayaṁ pañhe anusandhiṁ pucchati.
ne5:27.2 Anusandhiṁ pucchanto kiṁ pucchati?
ne5:27.3 Anupādisesaṁ nibbānadhātuṁ.
ne5:27.4 Tīṇi ca saccāni saṅkhatāni nirodhadhammāni dukkhaṁ samudayo maggo, nirodho asaṅkhato.
ne5:27.5 Tattha samudayo dvīsu bhūmīsu pahīyati dassanabhūmiyā ca bhāvanābhūmiyā ca.
ne5:27.6 Dassanena tīṇi saṁyojanāni pahīyanti sakkāyadiṭṭhi vicikicchā sīlabbataparāmāso, bhāvanāya satta saṁyojanāni pahīyanti kāmacchando byāpādo rūparāgo arūparāgo māno uddhaccaṁ avijjāvasesā.
ne5:27.7 Tedhātuke imāni dasa saṁyojanāni pañcorambhāgiyāni pañcuddhambhāgiyāni.
ne5:28.1 Tattha tīṇi saṁyojanāni sakkāyadiṭṭhi vicikicchā sīlabbataparāmāso anaññātaññassāmītindriyaṁ adhiṭṭhāya nirujjhanti.
ne5:28.2 Satta saṁyojanāni kāmacchando byāpādo rūparāgo arūparāgo māno uddhaccaṁ avijjāvasesā aññindriyaṁ adhiṭṭhāya nirujjhanti.
ne5:28.3 Yaṁ pana evaṁ jānāti “khīṇā me jātī”ti, idaṁ khaye ñāṇaṁ.
ne5:28.4 “Nāparaṁ itthattāyā”ti pajānāti, idaṁ anuppāde ñāṇaṁ.
ne5:28.5 Imāni dve ñāṇāni aññātāvindriyaṁ.
ne5:28.6 Tattha yañca anaññātaññassāmītindriyaṁ yañca aññindriyaṁ, imāni aggaphalaṁ arahattaṁ pāpuṇantassa nirujjhanti, tattha yañca khaye ñāṇaṁ yañca anuppāde ñāṇaṁ, imāni dve ñāṇāni ekapaññā.
ne5:29.1 Api ca ārammaṇasaṅketena dve nāmāni labbhanti, “khīṇā me jātī”ti pajānantassa khaye ñāṇanti nāmaṁ labhati, “nāparaṁ itthattāyā”ti pajānantassa anuppāde ñāṇanti nāmaṁ labhati.
ne5:29.2 Sā pajānanaṭṭhena paññā, yathādiṭṭhaṁ apilāpanaṭṭhena sati.
ne5:30.1 Tattha ye pañcupādānakkhandhā, idaṁ nāmarūpaṁ.
ne5:30.2 Tattha ye phassapañcamakā dhammā, idaṁ nāmaṁ.
ne5:30.3 Yāni pañcindriyāni rūpāni, idaṁ rūpaṁ.
ne5:30.4 Tadubhayaṁ nāmarūpaṁ viññāṇasampayuttaṁ tassa nirodhaṁ bhagavantaṁ pucchanto āyasmā ajito pārāyane evamāha—
ne5:31.1 “Paññā ceva sati ca,
ne5:31.2 nāmarūpañca mārisa;
ne5:31.3 Etaṁ me puṭṭho pabrūhi,
ne5:31.4 katthetaṁ uparujjhatī”ti.
ne5:32.1 Tattha sati ca paññā ca cattāri indriyāni, sati dve indriyāni satindriyañca samādhindriyañca, paññā dve indriyāni paññindriyañca vīriyindriyañca.
ne5:32.2 Yā imesu catūsu indriyesu saddahanā okappanā, idaṁ saddhindriyaṁ.
ne5:32.3 Tattha yā saddhādhipateyyā cittekaggatā, ayaṁ chandasamādhi.
ne5:32.4 Samāhite citte kilesānaṁ vikkhambhanatāya paṭisaṅkhānabalena vā bhāvanābalena vā, idaṁ pahānaṁ.
ne5:32.5 Tattha ye assāsapassāsā vitakkavicārā saññāvedayitā sarasaṅkappā, ime saṅkhārā.
ne5:32.6 Iti purimako ca chandasamādhi, kilesavikkhambhanatāya ca pahānaṁ ime ca saṅkhārā, tadubhayaṁ chandasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
ne5:32.7 Tattha yā vīriyādhipateyyā cittekaggatā, ayaṁ vīriyasamādhi …pe…
ne5:32.8 tattha yā cittādhipateyyā cittekaggatā, ayaṁ cittasamādhi …pe…
ne5:32.9 tattha yā vīmaṁsādhipateyyā cittekaggatā, ayaṁ vīmaṁsāsamādhi.
ne5:32.10 Samāhite citte kilesānaṁ vikkhambhanatāya paṭisaṅkhānabalena vā bhāvanābalena vā, idaṁ pahānaṁ.
ne5:32.11 Tattha ye assāsapassāsā vitakkavicārā saññāvedayitā sarasaṅkappā, ime saṅkhārā.
ne5:32.12 Iti purimako ca vīmaṁsāsamādhi, kilesavikkhambhanatāya ca pahānaṁ ime ca saṅkhārā, tadubhayaṁ vīmaṁsāsamādhippadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
ne5:33.1 Sabbo samādhi ñāṇamūlako ñāṇapubbaṅgamo ñāṇānuparivatti.
ne5:34.1 Yathā pure tathā pacchā,
ne5:34.2 yathā pacchā tathā pure;
ne5:34.3 Yathā divā tathā rattiṁ,
ne5:34.4 yathā rattiṁ tathā divā.
ne5:35.1 Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṁ cittaṁ bhāveti.
ne5:35.2 Pañcindriyāni kusalāni cittasahabhūni citte uppajjamāne uppajjanti, citte nirujjhamāne nirujjhanti.
ne5:35.3 Nāmarūpañca viññāṇahetukaṁ viññāṇapaccayā nibbattaṁ, tassa maggena hetu upacchinno, viññāṇaṁ anāhāraṁ anabhinanditaṁ appaṭisandhikaṁ taṁ nirujjhati.
ne5:35.4 Nāmarūpamapi ahetu appaccayaṁ punabbhavaṁ na nibbattayati.
ne5:35.5 Evaṁ viññāṇassa nirodhā paññā ca sati ca nāmarūpañca nirujjhati.
ne5:35.6 Tenāha bhagavā—
ne5:36.1 “Yametaṁ pañhaṁ apucchi,
ne5:36.2 ajita taṁ vadāmi te;
ne5:36.3 Yattha nāmañca rūpañca,
ne5:36.4 asesaṁ uparujjhati;
ne5:36.5 Viññāṇassa nirodhena,
ne5:36.6 etthetaṁ uparujjhatī”ti.
ne5:37.1 “Ye ca saṅkhātadhammāse,
ne5:37.2 (iccāyasmā ajito)
ne5:37.3 Ye ca sekkhā puthū idha;
ne5:37.4 Tesaṁ me nipako iriyaṁ,
ne5:37.5 Puṭṭho pabrūhi mārisā”ti.
ne5:38.1 Imāni tīṇi padāni pucchitāni, te tayo pañhā.
ne5:38.2 Kissa?
ne5:38.3 Sekhāsekhavipassanāpubbaṅgamappahānayogena, evañhi āha.
ne5:38.4 “Ye ca saṅkhātadhammāse”ti arahattaṁ pucchati, “ye ca sekkhā puthū idhā”ti sekhaṁ pucchati, “tesaṁ me nipako iriyaṁ, puṭṭho pabrūhi mārisā”ti vipassanāpubbaṅgamaṁ pahānaṁ pucchati.
ne5:39.1 Tattha visajjanā—
ne5:40.1 “Kāmesu nābhigijjheyya,
ne5:40.2 (ajitāti bhagavā)
ne5:40.3 Manasānāvilo siyā;
ne5:40.4 Kusalo sabbadhammānaṁ,
ne5:40.5 Sato bhikkhu paribbaje”ti.
ne5:41.1 Bhagavato sabbaṁ kāyakammaṁ ñāṇapubbaṅgamaṁ ñāṇānuparivatti, sabbaṁ vacīkammaṁ ñāṇapubbaṅgamaṁ ñāṇānuparivatti, sabbaṁ manokammaṁ ñāṇapubbaṅgamaṁ ñāṇānuparivatti.
ne5:41.2 Atīte aṁse appaṭihatañāṇadassanaṁ, anāgate aṁse appaṭihatañāṇadassanaṁ, paccuppanne aṁse appaṭihatañāṇadassanaṁ.
ne5:42.1 Ko ca ñāṇadassanassa paṭighāto?
ne5:42.2 Yaṁ anicce dukkhe anattani ca aññāṇaṁ adassanaṁ, ayaṁ ñāṇadassanassa paṭighāto.
ne5:42.3 Yathā idha puriso tārakarūpāni passeyya, no ca gaṇanasaṅketena jāneyya, ayaṁ ñāṇadassanassa paṭighāto.
ne5:43.1 Bhagavato pana appaṭihatañāṇadassanaṁ, anāvaraṇañāṇadassanā hi buddhā bhagavanto.
ne5:43.2 Tattha sekhena dvīsu dhammesu cittaṁ rakkhitabbaṁ gedhā ca rajanīyesu dhammesu, dosā ca pariyuṭṭhānīyesu.
ne5:43.3 Tattha yā icchā mucchā patthanā piyāyanā kīḷanā, taṁ bhagavā nivārento evamāha—
ne5:43.4 “kāmesu nābhigijjheyyā”ti.
ne5:44.1 “Manasānāvilo siyā”ti pariyuṭṭhānavighātaṁ āha.
ne5:44.2 Tathā hi sekho abhigijjhanto asamuppannañca kilesaṁ uppādeti, uppannañca kilesaṁ phātiṁ karoti.
ne5:44.3 Yo pana anāvilasaṅkappo anabhigijjhanto vāyamati, so anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
ne5:44.4 So uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
ne5:44.5 So anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
ne5:44.6 So uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
ne5:45.1 Katame anuppannā pāpakā akusalā dhammā?
ne5:45.2 Kāmavitakko byāpādavitakko vihiṁsāvitakko, ime anuppannā pāpakā akusalā dhammā.
ne5:45.3 Katame uppannā pāpakā akusalā dhammā?
ne5:45.4 Anusayā akusalamūlāni, ime uppannā pāpakā akusalā dhammā.
ne5:45.5 Katame anuppannā kusalā dhammā?
ne5:45.6 Yāni sotāpannassa indriyāni, ime anuppannā kusalā dhammā.
ne5:45.7 Katame uppannā kusalā dhammā?
ne5:45.8 Yāni aṭṭhamakassa indriyāni, ime uppannā kusalā dhammā.
ne5:46.1 Yena kāmavitakkaṁ vāreti, idaṁ satindriyaṁ.
ne5:46.2 Yena byāpādavitakkaṁ vāreti, idaṁ samādhindriyaṁ.
ne5:46.3 Yena vihiṁsāvitakkaṁ vāreti, idaṁ vīriyindriyaṁ.
ne5:46.4 Yena uppannuppanne pāpake akusale dhamme pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti nādhivāseti, idaṁ paññindriyaṁ.
ne5:46.5 Yā imesu catūsu indriyesu saddahanā okappanā, idaṁ saddhindriyaṁ.
ne5:47.1 Tattha saddhindriyaṁ kattha daṭṭhabbaṁ?
ne5:47.2 Catūsu sotāpattiyaṅgesu.
ne5:47.3 Vīriyindriyaṁ kattha daṭṭhabbaṁ?
ne5:47.4 Catūsu sammappadhānesu.
ne5:47.5 Satindriyaṁ kattha daṭṭhabbaṁ?
ne5:47.6 Catūsu satipaṭṭhānesu.
ne5:47.7 Samādhindriyaṁ kattha daṭṭhabbaṁ?
ne5:47.8 Catūsu jhānesu.
ne5:47.9 Paññindriyaṁ kattha daṭṭhabbaṁ?
ne5:47.10 Catūsu ariyasaccesu.
ne5:47.11 Evaṁ sekho sabbehi kusalehi dhammehi appamatto vutto bhagavatā anāvilatāya manasā.
ne5:47.12 Tenāha bhagavā “manasānāvilo siyā”ti.
ne5:48.1 “Kusalo sabbadhammānan”ti loko nāma tividho kilesaloko bhavaloko indriyaloko.
ne5:48.2 Tattha kilesalokena bhavaloko samudāgacchati, so indriyāni nibbatteti, indriyesu bhāviyamānesu neyyassa pariññā bhavati.
ne5:48.3 Sā duvidhena upaparikkhitabbā dassanapariññāya ca bhāvanāpariññāya ca.
ne5:48.4 Yadā hi sekho ñeyyaṁ parijānāti, tadā nibbidāsahagatehi saññāmanasikārehi neyyaṁ pariññātaṁ bhavati.
ne5:48.5 Tassa dve dhammā kosallaṁ gacchanti—
ne5:48.6 dassanakosallañca bhāvanākosallañca.
ne5:49.1 Taṁ ñāṇaṁ pañcavidhena veditabbaṁ—
ne5:49.2 abhiññā pariññā pahānaṁ bhāvanā sacchikiriyā.
ne5:49.3 Tattha katamā abhiññā?
ne5:49.4 Yaṁ dhammānaṁ salakkhaṇe ñāṇaṁ dhammapaṭisambhidā ca atthapaṭisambhidā ca, ayaṁ abhiññā.
ne5:50.1 Tattha katamā pariññā?
ne5:50.2 Evaṁ abhijānitvā yā parijānanā “idaṁ kusalaṁ, idaṁ akusalaṁ, idaṁ sāvajjaṁ, idaṁ anavajjaṁ, idaṁ kaṇhaṁ, idaṁ sukkaṁ, idaṁ sevitabbaṁ, idaṁ na sevitabbaṁ, ime dhammā evaṅgahitā, idaṁ phalaṁ nibbattenti, tesaṁ evaṅgahitānaṁ ayaṁ attho”ti, ayaṁ pariññā.
ne5:51.1 Evaṁ parijānitvā tayo dhammā avasiṭṭhā bhavanti pahātabbā bhāvetabbā sacchikātabbā ca.
ne5:51.2 Tattha katame dhammā pahātabbā?
ne5:51.3 Ye akusalā.
ne5:51.4 Tattha katame dhammā bhāvetabbā?
ne5:51.5 Ye kusalā.
ne5:51.6 Tattha katame dhammā sacchikātabbā?
ne5:51.7 Yaṁ asaṅkhataṁ.
ne5:51.8 Yo evaṁ jānāti ayaṁ vuccati atthakusalo dhammakusalo kalyāṇatākusalo phalatākusalo, āyakusalo apāyakusalo upāyakusalo mahatā kosallena samannāgatoti, tenāha bhagavā “kusalo sabbadhammānan”ti.
ne5:52.1 “Sato bhikkhu paribbaje”ti tena diṭṭhadhammasukhavihāratthaṁ abhikkante paṭikkante ālokite vilokite samiñjite pasārite saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe asite pīte khāyite sāyite uccārapassāvakamme gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhibhāve satena sampajānena vihātabbaṁ.
ne5:52.2 Imā dve cariyā anuññātā bhagavatā ekā visuddhānaṁ, ekā visujjhantānaṁ.
ne5:52.3 Ke visuddhā?
ne5:52.4 Arahanto.
ne5:52.5 Ke visujjhantā?
ne5:52.6 Sekkhā.
ne5:52.7 Katakiccāni hi arahato indriyāni.
ne5:52.8 Yaṁ bojjhaṁ, taṁ catubbidhaṁ dukkhassa pariññābhisamayena samudayassa pahānābhisamayena maggassa bhāvanābhisamayena nirodhassa sacchikiriyābhisamayena, idaṁ catubbidhaṁ bojjhaṁ yo evaṁ jānāti, ayaṁ vuccati sato abhikkamati sato paṭikkamati khayā rāgassa khayā dosassa khayā mohassa.
ne5:52.9 Tenāha bhagavā “sato bhikkhu paribbaje”ti, tenāha—
ne5:53.1 “Kāmesu nābhigijjheyya,
ne5:53.2 (ajitāti bhagavā)
ne5:53.3 Manasānāvilo siyā;
ne5:53.4 Kusalo sabbadhammānaṁ,
ne5:53.5 Sato bhikkhu paribbaje”ti.
ne5:54.1 Evaṁ pucchitabbaṁ, evaṁ visajjitabbaṁ.
ne5:54.2 Suttassa ca anugīti atthato ca byañjanato ca samānetabbā.
ne5:54.3 Atthāpagataṁ hi byañjanaṁ samphappalāpaṁ bhavati.
ne5:54.4 Dunnikkhittassa padabyañjanassa atthopi dunnayo bhavati, tasmā atthabyañjanūpetaṁ saṅgāyitabbaṁ.
ne5:54.5 Suttañca pavicinitabbaṁ.
ne5:54.6 Kiṁ idaṁ suttaṁ āhacca vacanaṁ anusandhivacanaṁ nītatthaṁ neyyatthaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ nibbedhabhāgiyaṁ asekkhabhāgiyaṁ?
ne5:54.7 Kuhiṁ imassa suttassa sabbāni saccāni passitabbāni, ādimajjhapariyosāneti?
ne5:54.8 Evaṁ suttaṁ pavicetabbaṁ.
ne5:54.9 Tenāha āyasmā mahākaccāyano—
ne5:54.10 “yaṁ pucchitañca vissajjitañca, suttassa yā ca anugītī”ti.
ne5:54.11 Niyutto vicayo hāro.
ne6:0.1 Netti
ne6:0.2 Paṭiniddesavāra
ne6:0.3 Vibhaṅga 3
ne6:0.4 Yuttihāravibhaṅga
ne6:1.1 Tattha katamo yuttihāro?
ne6:1.2 “Sabbesaṁ hārānan”ti, ayaṁ yuttihāro.
ne6:1.3 Kiṁ yojayati?
ne6:1.4 Cattāro mahāpadesā buddhāpadeso saṅghāpadeso sambahulattherāpadeso ekattherāpadeso.
ne6:1.5 Ime cattāro mahāpadesā, tāni padabyañjanāni sutte otārayitabbāni, vinaye sandassayitabbāni, dhammatāyaṁ upanikkhipitabbāni.
ne6:2.1 Katamasmiṁ sutte otārayitabbāni?
ne6:2.2 Catūsu ariyasaccesu.
ne6:2.3 Katamasmiṁ vinaye sandassayitabbāni?
ne6:2.4 Rāgavinaye dosavinaye mohavinaye.
ne6:2.5 Katamissaṁ dhammatāyaṁ upanikkhipitabbāni?
ne6:2.6 Paṭiccasamuppāde.
ne6:2.7 Yadi catūsu ariyasaccesu avatarati, kilesavinaye sandissati, dhammatañca na vilometi, evaṁ āsave na janeti.
ne6:2.8 Catūhi mahāpadesehi yaṁ yaṁ yujjati, yena yena yujjati, yathā yathā yujjati, taṁ taṁ gahetabbaṁ.
ne6:3.1 Pañhaṁ pucchitena kati padāni pañheti padaso pariyogāhitabbaṁ vicetabbaṁ?
ne6:3.2 Yadi sabbāni padāni ekaṁ atthaṁ abhivadanti, eko pañho.
ne6:3.3 Atha cattāri padāni ekaṁ atthaṁ abhivadanti, eko pañho.
ne6:3.4 Atha tīṇi padāni ekaṁ atthaṁ abhivadanti, eko pañho.
ne6:3.5 Atha dve padāni ekaṁ atthaṁ abhivadanti, eko pañho.
ne6:3.6 Atha ekaṁ padaṁ ekaṁ atthaṁ abhivadati, eko pañho.
ne6:3.7 Taṁ upaparikkhamānena aññātabbaṁ kiṁ ime dhammā nānatthā nānābyañjanā, udāhu imesaṁ dhammānaṁ eko attho byañjanameva nānanti.
ne6:3.8 Yathā kiṁ bhave?
ne6:3.9 Yathā sā devatā bhagavantaṁ pañhaṁ pucchati.
ne6:4.1 “Kenassubbhāhato loko,
ne6:4.2 kenassu parivārito;
ne6:4.3 Kena sallena otiṇṇo,
ne6:4.4 kissa dhūpāyito sadā”ti.
ne6:5.1 Imāni cattāri padāni pucchitāni.
ne6:5.2 Te tayo pañhā kathaṁ ñāyati?
ne6:5.3 Bhagavā hi devatāya visajjeti.
ne6:6.1 “Maccunābbhāhato loko,
ne6:6.2 jarāya parivārito;
ne6:6.3 Taṇhāsallena otiṇṇo,
ne6:6.4 icchādhūpāyito sadā”ti.
ne6:7.1 Tattha jarā ca maraṇañca imāni dve saṅkhatassa saṅkhatalakkhaṇāni.
ne6:7.2 Jarāyaṁ ṭhitassa aññathattaṁ, maraṇaṁ vayo.
ne6:7.3 Tattha jarāya ca maraṇassa ca atthato nānattaṁ.
ne6:7.4 Kena kāraṇena, gabbhagatāpi hi mīyanti, na ca te jiṇṇā bhavanti.
ne6:7.5 Atthi ca devānaṁ maraṇaṁ, na ca tesaṁ sarīrāni jīranti.
ne6:7.6 Sakkateva jarāya paṭikammaṁ kātuṁ, na pana sakkate maraṇassa paṭikammaṁ kātuṁ aññatreva iddhimantānaṁ iddhivisayā.
ne6:7.7 Yaṁ panāha taṇhāsallena otiṇṇoti dissanti vītarāgā jīrantāpi mīyantāpi.
ne6:7.8 Yadi ca yathā jarāmaraṇaṁ, evaṁ taṇhāpi siyā.
ne6:7.9 Evaṁ sante sabbe yobbanaṭṭhāpi vigatataṇhā siyuṁ.
ne6:7.10 Yathā ca taṇhā dukkhassa samudayo, evaṁ jarāmaraṇampi siyā dukkhassa samudayo, na ca siyā taṇhā dukkhassa samudayo, na hi jarāmaraṇaṁ dukkhassa samudayo, taṇhā dukkhassa samudayo.
ne6:7.11 Yathā ca taṇhā maggavajjhā, evaṁ jarāmaraṇampi siyā maggavajjhaṁ.
ne6:7.12 Imāya yuttiyā aññamaññehi kāraṇehi gavesitabbaṁ.
ne6:7.13 Yadi ca sandissati yuttisamārūḷhaṁ atthato ca aññattaṁ, byañjanatopi gavesitabbaṁ.
ne6:8.1 Salloti vā dhūpāyananti vā imesaṁ dhammānaṁ atthato ekattaṁ.
ne6:8.2 Na hi yujjati icchāya ca taṇhāya ca atthato aññattaṁ.
ne6:8.3 Taṇhāya adhippāye aparipūramāne navasu āghātavatthūsu kodho ca upanāho ca uppajjati.
ne6:8.4 Imāya yuttiyā jarāya ca maraṇassa ca taṇhāya ca atthato aññattaṁ.
ne6:9.1 Yaṁ panidaṁ bhagavatā dvīhi nāmehi abhilapitaṁ icchātipi taṇhātipi, idaṁ bhagavatā bāhirānaṁ vatthūnaṁ ārammaṇavasena dvīhi nāmehi abhilapitaṁ icchātipi taṇhātipi, sabbā hi taṇhā ajjhosānalakkhaṇena ekalakkhaṇā.
ne6:9.2 Yathā sabbo aggi uṇhattalakkhaṇena ekalakkhaṇo, api ca upādānavasena aññamaññāni nāmāni labhati, kaṭṭhaggītipi tiṇaggītipi sakalikaggītipi gomayaggītipi thusaggītipi saṅkāraggītipi, sabbo hi aggi uṇhattalakkhaṇova.
ne6:9.3 Evaṁ sabbā taṇhā ajjhosānalakkhaṇena ekalakkhaṇā, api tu ārammaṇaupādānavasena aññamaññehi nāmehi abhilapitā icchāitipi taṇhāitipi salloitipi dhūpāyanāitipi saritāitipi visattikāitipi sinehoitipi kilamathoitipi latāitipi maññanāitipi bandhoitipi āsāitipi pipāsāitipi abhinandanāitipi, iti sabbā taṇhā ajjhosānalakkhaṇena ekalakkhaṇā.
ne6:9.4 Yathā ca vevacane vuttā.
ne6:10.1 “Āsā ca pihā abhinandanā ca,
ne6:10.2 Anekadhātūsu sarā patiṭṭhitā;
ne6:10.3 Aññāṇamūlappabhavā pajappitā,
ne6:10.4 Sabbā mayā byantikatā samūlikā”ti.
ne6:11.1 Taṇhāyetaṁ vevacanaṁ.
ne6:11.2 Yathāha bhagavā—
ne6:11.3 rūpe, tissa, avigatarāgassa avigatacchandassa avigatapemassa avigatapipāsassa avigatapariḷāhassa.
ne6:11.4 Evaṁ vedanāya saññāya saṅkhāresu viññāṇe avigatarāgassa avigatacchandassa avigatapemassa avigatapipāsassa avigatapariḷāhassa sabbaṁ suttaṁ vitthāretabbaṁ.
ne6:11.5 Taṇhāyetaṁ vevacanaṁ, evaṁ yujjati.
ne6:12.1 Sabbo dukkhūpacāro kāmataṇhāsaṅkhāramūlako, na pana yujjati sabbo nibbidūpacāro kāmataṇhāparikkhāramūlako.
ne6:12.2 Imāya yuttiyā aññamaññehi kāraṇehi gavesitabbaṁ.
ne6:13.1 Yathā hi bhagavā rāgacaritassa puggalassa asubhaṁ desayati, dosacaritassa bhagavā puggalassa mettaṁ desayati.
ne6:13.2 Mohacaritassa bhagavā puggalassa paṭiccasamuppādaṁ desayati.
ne6:13.3 Yadi hi bhagavā rāgacaritassa puggalassa mettaṁ cetovimuttiṁ deseyya.
ne6:13.4 Sukhaṁ vā paṭipadaṁ dandhābhiññaṁ sukhaṁ vā paṭipadaṁ khippābhiññaṁ vipassanāpubbaṅgamaṁ vā pahānaṁ deseyya, na yujjati desanā.
ne6:13.5 Evaṁ yaṁ kiñci rāgassa anulomappahānaṁ dosassa anulomappahānaṁ mohassa anulomappahānaṁ.
ne6:13.6 Sabbaṁ taṁ vicayena hārena vicinitvā yuttihārena yojetabbaṁ.
ne6:13.7 Yāvatikā ñāṇassa bhūmi.
ne6:14.1 Mettāvihārissa sato byāpādo cittaṁ pariyādāya ṭhassatīti na yujjati desanā, byāpādo pahānaṁ abbhatthaṁ gacchatīti yujjati desanā.
ne6:14.2 Karuṇāvihārissa sato vihesā cittaṁ pariyādāya ṭhassatīti na yujjati desanā, vihesā pahānaṁ abbhatthaṁ gacchatīti yujjati desanā.
ne6:14.3 Muditāvihārissa sato arati cittaṁ pariyādāya ṭhassatīti na yujjati desanā, arati pahānaṁ abbhatthaṁ gacchatīti yujjati desanā.
ne6:14.4 Upekkhāvihārissa sato rāgo cittaṁ pariyādāya ṭhassatīti na yujjati desanā, rāgo pahānaṁ abbhatthaṁ gacchatīti yujjati desanā.
ne6:14.5 Animittavihārissa sato nimittānusārī tena teneva viññāṇaṁ pavattatīti na yujjati desanā, nimittaṁ pahānaṁ abbhatthaṁ gacchatīti yujjati desanā.
ne6:14.6 Asmīti vigataṁ ayamahamasmīti na samanupassāmi.
ne6:14.7 Atha ca pana me kismīti kathasmīti vicikicchā kathaṅkathāsallaṁ cittaṁ pariyādāya ṭhassatīti na yujjati desanā, vicikicchā kathaṅkathāsallaṁ pahānaṁ abbhatthaṁ gacchatīti yujjati desanā.
ne6:15.1 Yathā vā pana paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannassa sato kāmarāgabyāpādā visesāya saṁvattantīti na yujjati desanā, hānāya saṁvattantīti yujjati desanā.
ne6:15.2 Vitakkasahagatā vā saññāmanasikārā hānāya saṁvattantīti na yujjati desanā, visesāya saṁvattantīti yujjati desanā.
ne6:15.3 Dutiyaṁ jhānaṁ samāpannassa sato vitakkavicārasahagatā saññāmanasikārā visesāya saṁvattantīti na yujjati desanā, hānāya saṁvattantīti yujjati desanā.
ne6:15.4 Upekkhāsukhasahagatā vā saññāmanasikārā hānāya saṁvattantīti na yujjati desanā, visesāya saṁvattantīti yujjati desanā.
ne6:15.5 Tatiyaṁ jhānaṁ samāpannassa sato pītisukhasahagatā saññāmanasikārā visesāya saṁvattantīti na yujjati desanā, hānāya saṁvattantīti yujjati desanā, upekkhāsatipārisuddhisahagatā vā saññāmanasikārā hānāya saṁvattantīti na yujjati desanā, visesāya saṁvattantīti yujjati desanā.
ne6:15.6 Catutthaṁ jhānaṁ samāpannassa sato upekkhāsahagatā saññāmanasikārā visesāya saṁvattantīti na yujjati desanā, hānāya saṁvattantīti yujjati desanā.
ne6:15.7 Ākāsānañcāyatanasahagatā vā saññāmanasikārā hānāya saṁvattantīti na yujjati desanā, visesāya saṁvattantīti yujjati desanā.
ne6:16.1 Ākāsānañcāyatanaṁ samāpannassa sato rūpasahagatā saññāmanasikārā visesāya saṁvattantīti na yujjati desanā, hānāya saṁvattantīti yujjati desanā.
ne6:16.2 Viññāṇañcāyatanasahagatā vā saññāmanasikārā hānāya saṁvattantīti na yujjati desanā, visesāya saṁvattantīti yujjati desanā.
ne6:16.3 Viññāṇañcāyatanaṁ samāpannassa sato ākāsānañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā visesāya saṁvattantīti na yujjati desanā, hānāya saṁvattantīti yujjati desanā.
ne6:16.4 Ākiñcaññāyatanasahagatā vā saññāmanasikārā hānāya saṁvattantīti na yujjati desanā, visesāya saṁvattantīti yujjati desanā.
ne6:16.5 Ākiñcaññāyatanaṁ samāpannassa sato viññāṇañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā visesāya saṁvattantīti na yujjati desanā, hānāya saṁvattantīti yujjati desanā.
ne6:16.6 Nevasaññānāsaññāyatanasahagatā vā saññāmanasikārā hānāya saṁvattantīti na yujjati desanā, visesāya saṁvattantīti yujjati desanā.
ne6:16.7 Nevasaññānāsaññāyatanaṁ samāpannassa sato saññūpacārā visesāya saṁvattantīti na yujjati desanā, hānāya saṁvattantīti yujjati desanā.
ne6:16.8 Saññāvedayitanirodhasahagatā vā saññāmanasikārā hānāya saṁvattantīti na yujjati desanā, visesāya saṁvattantīti yujjati desanā.
ne6:16.9 Kallatāparicitaṁ cittaṁ na ca abhinīhāraṁ khamatīti na yujjati desanā, kallatāparicitaṁ cittaṁ atha ca abhinīhāraṁ khamatīti yujjati desanā.
ne6:17.1 Evaṁ sabbe navasuttantā yathādhammaṁ yathāvinayaṁ yathāsatthusāsanaṁ sabbato vicayena hārena vicinitvā yuttihārena yojetabbāti.
ne6:17.2 Tenāha āyasmā mahākaccāyano “sabbesaṁ hārānaṁ yā bhūmi yo ca gocaro tesan”ti.
ne6:17.3 Niyutto yutti hāro.
ne7:0.1 Netti
ne7:0.2 Paṭiniddesavāra
ne7:0.3 Vibhaṅga 4
ne7:0.4 Padaṭṭhānahāravibhaṅga
ne7:1.1 Tattha katamo padaṭṭhāno hāro?
ne7:1.2 “Dhammaṁ deseti jino”ti, ayaṁ padaṭṭhāno hāro.
ne7:1.3 Kiṁ deseti?
ne7:1.4 Sabbadhammayāthāvaasampaṭivedhalakkhaṇā avijjā, tassā vipallāsā padaṭṭhānaṁ.
ne7:1.5 Ajjhosānalakkhaṇā taṇhā, tassā piyarūpaṁ sātarūpaṁ padaṭṭhānaṁ.
ne7:1.6 Patthanalakkhaṇo lobho, tassa adinnādānaṁ padaṭṭhānaṁ.
ne7:1.7 Vaṇṇasaṇṭhānabyañjanaggahaṇalakkhaṇā subhasaññā, tassā indriyā saṁvaro padaṭṭhānaṁ.
ne7:1.8 Sāsavaphassaupagamanalakkhaṇā sukhasaññā, tassā assādo padaṭṭhānaṁ.
ne7:1.9 Saṅkhatalakkhaṇānaṁ dhammānaṁ asamanupassanalakkhaṇā niccasaññā, tassā viññāṇaṁ padaṭṭhānaṁ.
ne7:1.10 Aniccasaññādukkhasaññāasamanupassanalakkhaṇā attasaññā, tassā nāmakāyo padaṭṭhānaṁ.
ne7:1.11 Sabbadhammasampaṭivedhalakkhaṇā vijjā, tassā sabbaṁ neyyaṁ padaṭṭhānaṁ.
ne7:1.12 Cittavikkhepapaṭisaṁharaṇalakkhaṇo samatho, tassa asubhā padaṭṭhānaṁ.
ne7:1.13 Icchāvacarapaṭisaṁharaṇalakkhaṇo alobho, tassa adinnādānā veramaṇī padaṭṭhānaṁ.
ne7:1.14 Abyāpajjalakkhaṇo adoso, tassa pāṇātipātā veramaṇī padaṭṭhānaṁ.
ne7:1.15 Vatthuavippaṭipattilakkhaṇo amoho, tassa sammāpaṭipatti padaṭṭhānaṁ.
ne7:1.16 Vinīlakavipubbakagahaṇalakkhaṇā asubhasaññā, tassā nibbidā padaṭṭhānaṁ.
ne7:1.17 Sāsavaphassaparijānanalakkhaṇā dukkhasaññā, tassā vedanā padaṭṭhānaṁ.
ne7:1.18 Saṅkhatalakkhaṇānaṁ dhammānaṁ samanupassanalakkhaṇā aniccasaññā, tassā uppādavayā padaṭṭhānaṁ.
ne7:1.19 Sabbadhammaabhinivesalakkhaṇā anattasaññā, tassā dhammasaññā padaṭṭhānaṁ.
ne7:2.1 Pañca kāmaguṇā kāmarāgassa padaṭṭhānaṁ, pañcindriyāni rūpīni rūparāgassa padaṭṭhānaṁ, chaṭṭhāyatanaṁ bhavarāgassa padaṭṭhānaṁ, nibbattabhavānupassitā pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ padaṭṭhānaṁ, pubbenivāsānussatiñāṇadassanassa padaṭṭhānaṁ.
ne7:2.2 Okappanalakkhaṇā saddhā adhimuttipaccupaṭṭhānā ca, anāvilalakkhaṇo pasādo sampasīdanapaccupaṭṭhāno ca.
ne7:2.3 Abhipatthiyanalakkhaṇā saddhā, tassā aveccappasādo padaṭṭhānaṁ.
ne7:2.4 Anāvilalakkhaṇo pasādo, tassa saddhā padaṭṭhānaṁ.
ne7:2.5 Ārambhalakkhaṇaṁ vīriyaṁ, tassa sammappadhānaṁ padaṭṭhānaṁ.
ne7:2.6 Apilāpanalakkhaṇā sati, tassā satipaṭṭhānaṁ padaṭṭhānaṁ.
ne7:2.7 Ekaggalakkhaṇo samādhi, tassa jhānāni padaṭṭhānaṁ.
ne7:2.8 Pajānanalakkhaṇā paññā, tassā saccāni padaṭṭhānaṁ.
ne7:3.1 Aparo nayo, assādamanasikāralakkhaṇo ayonisomanasikāro, tassa avijjā padaṭṭhānaṁ.
ne7:3.2 Saccasammohanalakkhaṇā avijjā, sā saṅkhārānaṁ padaṭṭhānaṁ.
ne7:3.3 Punabbhavavirohaṇalakkhaṇā saṅkhārā, te viññāṇassa padaṭṭhānaṁ.
ne7:3.4 Opapaccayikanibbattilakkhaṇaṁ viññāṇaṁ, taṁ nāmarūpassa padaṭṭhānaṁ.
ne7:3.5 Nāmakāyarūpakāyasaṅghātalakkhaṇaṁ nāmarūpaṁ, taṁ chaḷāyatanassa padaṭṭhānaṁ.
ne7:3.6 Indriyavavatthānalakkhaṇaṁ chaḷāyatanaṁ, taṁ phassassa padaṭṭhānaṁ.
ne7:3.7 Cakkhurūpaviññāṇasannipātalakkhaṇo phasso, so vedanāya padaṭṭhānaṁ.
ne7:3.8 Iṭṭhāniṭṭhaanubhavanalakkhaṇā vedanā, sā taṇhāya padaṭṭhānaṁ.
ne7:3.9 Ajjhosānalakkhaṇā taṇhā, sā upādānassa padaṭṭhānaṁ.
ne7:3.10 Opapaccayikaṁ upādānaṁ, taṁ bhavassa padaṭṭhānaṁ.
ne7:3.11 Nāmakāyarūpakāyasambhavanalakkhaṇo bhavo, so jātiyā padaṭṭhānaṁ.
ne7:3.12 Khandhapātubhavanalakkhaṇā jāti, sā jarāya padaṭṭhānaṁ.
ne7:3.13 Upadhiparipākalakkhaṇā jarā, sā maraṇassa padaṭṭhānaṁ.
ne7:3.14 Jīvitindriyupacchedalakkhaṇaṁ maraṇaṁ, taṁ sokassa padaṭṭhānaṁ.
ne7:3.15 Ussukkakārako soko, so paridevassa padaṭṭhānaṁ.
ne7:3.16 Lālappakārako paridevo, so dukkhassa padaṭṭhānaṁ.
ne7:3.17 Kāyasampīḷanaṁ dukkhaṁ, taṁ domanassassa padaṭṭhānaṁ.
ne7:3.18 Cittasampīḷanaṁ domanassaṁ, taṁ upāyāsassa padaṭṭhānaṁ.
ne7:3.19 Odahanakārako upāyāso, so bhavassa padaṭṭhānaṁ.
ne7:3.20 Imāni bhavaṅgāni yadā samaggāni nibbattāni bhavanti so bhavo, taṁ saṁsārassa padaṭṭhānaṁ.
ne7:3.21 Niyyānikalakkhaṇo maggo, so nirodhassa padaṭṭhānaṁ.
ne7:4.1 Titthaññutā pītaññutāya padaṭṭhānaṁ, pītaññutā pattaññutāya padaṭṭhānaṁ, pattaññutā attaññutāya padaṭṭhānaṁ, attaññutā pubbekatapuññatāya padaṭṭhānaṁ, pubbekatapuññatā patirūpadesavāsassa padaṭṭhānaṁ, patirūpadesavāso sappurisūpanissayassa padaṭṭhānaṁ, sappurisūpanissayo attasammāpaṇidhānassa padaṭṭhānaṁ, attasammāpaṇidhānaṁ sīlānaṁ padaṭṭhānaṁ, sīlāni avippaṭisārassa padaṭṭhānaṁ, avippaṭisāro pāmojjassa padaṭṭhānaṁ, pāmojjaṁ pītiyā padaṭṭhānaṁ, pīti passaddhiyā padaṭṭhānaṁ, passaddhi sukhassa padaṭṭhānaṁ, sukhaṁ samādhissa padaṭṭhānaṁ, samādhi yathābhūtañāṇadassanassa padaṭṭhānaṁ, yathābhūtañāṇadassanaṁ nibbidāya padaṭṭhānaṁ, nibbidā virāgassa padaṭṭhānaṁ, virāgo vimuttiyā padaṭṭhānaṁ.
ne7:4.2 Vimutti vimuttiñāṇadassanassa padaṭṭhānaṁ.
ne7:4.3 Evaṁ yo koci upanissayo yo koci paccayo, sabbo so padaṭṭhānaṁ.
ne7:4.4 Tenāha āyasmā mahākaccāyano “dhammaṁ deseti jino”ti.
ne7:4.5 Niyutto padaṭṭhāno hāro.
ne8:0.1 Netti
ne8:0.2 Paṭiniddesavāra
ne8:0.3 Vibhaṅga 5
ne8:0.4 Lakkhaṇahāravibhaṅga
ne8:1.1 Tattha katamo lakkhaṇo hāro?
ne8:1.2 “Vuttamhi ekadhamme”ti, ayaṁ lakkhaṇo hāro.
ne8:1.3 Kiṁ lakkhayati?
ne8:1.4 Ye dhammā ekalakkhaṇā, tesaṁ dhammānaṁ ekasmiṁ dhamme vutte avasiṭṭhā dhammā vuttā bhavanti.
ne8:1.5 Yathā kiṁ bhave?
ne8:1.6 Yathāha bhagavā—
ne8:2.1 “Cakkhuṁ, bhikkhave, anavaṭṭhitaṁ ittaraṁ parittaṁ pabhaṅgu parato dukkhaṁ byasanaṁ calanaṁ kukkuḷaṁ saṅkhāraṁ vadhakaṁ amittamajjhe”.
ne8:2.2 Imasmiṁ cakkhusmiṁ vutte avasiṭṭhāni ajjhattikāni āyatanāni vuttāni bhavanti.
ne8:2.3 Kena kāraṇena?
ne8:2.4 Sabbāni hi cha ajjhattikāni āyatanāni vadhakaṭṭhena ekalakkhaṇāni.
ne8:2.5 Yathā cāha bhagavā—
ne8:3.1 “Atīte, rādha, rūpe anapekkho hohi, anāgataṁ rūpaṁ mā abhinandi, paccuppannassa rūpassa nibbidāya virāgāya nirodhāya cāgāya paṭinissaggāya paṭipajja”.
ne8:3.2 Imasmiṁ rūpakkhandhe vutte avasiṭṭhā khandhā vuttā bhavanti.
ne8:3.3 Kena kāraṇena?
ne8:3.4 Sabbe hi pañcakkhandhā yamakovādasutte vadhakaṭṭhena ekalakkhaṇā vuttā.
ne8:3.5 Yathā cāha bhagavā—
ne8:4.1 “Yesañca susamāraddhā,
ne8:4.2 niccaṁ kāyagatāsati;
ne8:4.3 Akiccaṁ te na sevanti,
ne8:4.4 kicce sātaccakārino”.
ne8:5.1 Iti kāyagatāya satiyā vuttāya vuttā bhavanti vedanāgatā sati cittagatā dhammagatā ca.
ne8:5.2 Tathā yaṁ kiñci diṭṭhaṁ vā sutaṁ vā mutaṁ vāti vutte vuttaṁ bhavati viññātaṁ.
ne8:5.3 Yathā cāha bhagavā—
ne8:6.1 “Tasmātiha tvaṁ bhikkhu kāye kāyānupassī viharāhi ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ”.
ne8:6.2 “Ātāpī”ti vīriyindriyaṁ, “sampajāno”ti paññindriyaṁ, “satimā”ti satindriyaṁ, “vineyya loke abhijjhādomanassan”ti samādhindriyaṁ, evaṁ kāye kāyānupassino viharato cattāro satipaṭṭhānā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti.
ne8:6.3 Kena kāraṇena, ekalakkhaṇattā catunnaṁ indriyānaṁ.
ne8:7.1 Catūsu satipaṭṭhānesu bhāviyamānesu cattāro sammappadhānā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti, catūsu sammappadhānesu bhāviyamānesu cattāro iddhipādā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti, catūsu iddhipādesu bhāviyamānesu pañcindriyāni bhāvanāpāripūriṁ gacchanti, pañcasu indriyesu bhāviyamānesu pañca balāni bhāvanāpāripūriṁ gacchanti, pañcasu balesu bhāviyamānesu satta bojjhaṅgā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti, sattasu bojjhaṅgesu bhāviyamānesu ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvanāpāripūriṁ gacchati, sabbeva bodhaṅgamā dhammā bodhipakkhiyā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti.
ne8:7.2 Kena kāraṇena, sabbe hi bodhaṅgamā bodhipakkhiyā neyyānikalakkhaṇena ekalakkhaṇā, te ekalakkhaṇattā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti.
ne8:8.1 Evaṁ akusalāpi dhammā ekalakkhaṇattā pahānaṁ abbhatthaṁ gacchanti.
ne8:8.2 Catūsu satipaṭṭhānesu bhāviyamānesu vipallāsā pahīyanti, āhārā cassa pariññaṁ gacchanti, upādānehi anupādāno bhavati, yogehi ca visaṁyutto bhavati, ganthehi ca vippayutto bhavati, āsavehi ca anāsavo bhavati, oghehi ca nitthiṇṇo bhavati, sallehi ca visallo bhavati, viññāṇaṭṭhitiyo cassa pariññaṁ gacchanti, agatigamanehi na agatiṁ gacchati, evaṁ akusalāpi dhammā ekalakkhaṇattā pahānaṁ abbhatthaṁ gacchanti.
ne8:9.1 Yattha vā pana rūpindriyaṁ desitaṁ, desitā tattheva rūpadhātu rūpakkhandho rūpañcāyatanaṁ.
ne8:9.2 Yattha vā pana sukhā vedanā desitā, desitaṁ tattha sukhindriyaṁ somanassindriyaṁ dukkhasamudayo ca ariyasaccaṁ.
ne8:9.3 Yattha vā pana dukkhā vedanā desitā, desitaṁ tattha dukkhindriyaṁ domanassindriyaṁ dukkhañca ariyasaccaṁ.
ne8:9.4 Yattha vā pana adukkhamasukhā vedanā desitā, desitaṁ tattha upekkhindriyaṁ sabbo ca paṭiccasamuppādo.
ne8:9.5 Kena kāraṇena, adukkhamasukhāya hi vedanāya avijjā anuseti.
ne8:9.6 Avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṁ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti, evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
ne8:9.7 So ca sarāgasadosasamohasaṅkilesapakkhena hātabbo, vītarāgavītadosavītamohaariyadhammehi hātabbo.
ne8:10.1 Evaṁ ye dhammā ekalakkhaṇā kiccato ca lakkhaṇato ca sāmaññato ca cutūpapātato ca, tesaṁ dhammānaṁ ekasmiṁ dhamme vutte avasiṭṭhā dhammā vuttā bhavanti.
ne8:10.2 Tenāha āyasmā mahākaccāyano “vuttamhi ekadhamme”ti.
ne8:10.3 Niyutto lakkhaṇo hāro.
ne9:0.1 Netti
ne9:0.2 Paṭiniddesavāra
ne9:0.3 Vibhaṅga 6
ne9:0.4 Catubyūhahāravibhaṅga
ne9:1.1 Tattha katamo catubyūho hāro?
ne9:1.2 “Neruttamadhippāyo”ti ayaṁ.
ne9:1.3 Byañjanena suttassa neruttañca adhippāyo ca nidānañca pubbāparasandhi ca gavesitabbo.
ne9:1.4 Tattha katamaṁ neruttaṁ, yā niruttipadasaṁhitā, yaṁ dhammānaṁ nāmaso ñāṇaṁ.
ne9:1.5 Yadā hi bhikkhu atthassa ca nāmaṁ jānāti, dhammassa ca nāmaṁ jānāti, tathā tathā naṁ abhiniropeti.
ne9:1.6 Ayañca vuccati atthakusalo dhammakusalo byañjanakusalo niruttikusalo pubbāparakusalo desanākusalo atītādhivacanakusalo anāgatādhivacanakusalo paccuppannādhivacanakusalo itthādhivacanakusalo purisādhivacanakusalo napuṁsakādhivacanakusalo ekādhivacanakusalo anekādhivacanakusalo, evaṁ sabbāni kātabbāni janapadaniruttāni sabbā ca janapadaniruttiyo.
ne9:1.7 Ayaṁ niruttipadasaṁhitā.
ne9:2.1 Tattha katamo adhippāyo?
ne9:3.1 “Dhammo have rakkhati dhammacāriṁ,
ne9:3.2 Chattaṁ mahantaṁ yatha vassakāle;
ne9:3.3 Esānisaṁso dhamme suciṇṇe,
ne9:3.4 Na duggatiṁ gacchati dhammacārī”ti.
ne9:4.1 Idha bhagavato ko adhippāyo?
ne9:4.2 Ye apāyehi parimuccitukāmā bhavissanti, te dhammacārino bhavissantīti ayaṁ ettha bhagavato adhippāyo.
ne9:5.1 “Coro yathā sandhimukhe gahīto,
ne9:5.2 Sakammunā haññati bajjhate ca;
ne9:5.3 Evaṁ ayaṁ pecca pajā parattha,
ne9:5.4 Sakammunā haññati bajjhate cā”ti.
ne9:6.1 Idha bhagavato ko adhippāyo?
ne9:6.2 Sañcetanikānaṁ katānaṁ kammānaṁ upacitānaṁ dukkhavedanīyānaṁ aniṭṭhaṁ asātaṁ vipākaṁ paccanubhavissatīti ayaṁ ettha bhagavato adhippāyo.
ne9:7.1 “Sukhakāmāni bhūtāni,
ne9:7.2 Yo daṇḍena vihiṁsati;
ne9:7.3 Attano sukhamesāno,
ne9:7.4 Pecca so na labhate sukhan”ti.
ne9:8.1 Idha bhagavato ko adhippāyo?
ne9:8.2 Ye sukhena atthikā bhavissanti, te pāpakammaṁ na karissantīti ayaṁ ettha bhagavato adhippāyo.
ne9:9.1 “Middhī yadā hoti mahagghaso ca,
ne9:9.2 Niddāyitā samparivattasāyī;
ne9:9.3 Mahāvarāhova nivāpapuṭṭho,
ne9:9.4 Punappunaṁ gabbhamupeti mando”ti.
ne9:10.1 Idha bhagavato ko adhippāyo?
ne9:10.2 Ye jarāmaraṇena aṭṭiyitukāmā bhavissanti, te bhavissanti bhojane mattaññuno indriyesu guttadvārā pubbarattāpararattaṁ jāgariyānuyogamanuyuttā vipassakā kusalesu dhammesu sagāravā ca sabrahmacārīsu theresu navesu majjhimesūti ayaṁ ettha bhagavato adhippāyo.
ne9:11.1 “Appamādo amatapadaṁ,
ne9:11.2 Pamādo maccuno padaṁ;
ne9:11.3 Appamattā na mīyanti,
ne9:11.4 Ye pamattā yathā matā”ti.
ne9:12.1 Idha bhagavato ko adhippāyo?
ne9:12.2 Ye amatapariyesanaṁ pariyesitukāmā bhavissanti, te appamattā viharissantīti ayaṁ ettha bhagavato adhippāyo.
ne9:12.3 Ayaṁ adhippāyo.
ne9:13.1 Tattha katamaṁ nidānaṁ?
ne9:13.2 Yathā so dhaniyo gopālako bhagavantaṁ āha—
ne9:14.1 “Nandati puttehi puttimā,
ne9:14.2 Gomā gohi tatheva nandati;
ne9:14.3 Upadhī hi narassa nandanā,
ne9:14.4 Na hi so nandati yo nirūpadhī”ti.
ne9:15.1 Bhagavā āha—
ne9:16.1 “Socati puttehi puttimā,
ne9:16.2 Gopiko gohi tatheva socati;
ne9:16.3 Upadhī hi narassa socanā,
ne9:16.4 Na hi so socati yo nirūpadhī”ti.
ne9:17.1 Iminā vatthunā iminā nidānena evaṁ ñāyati “idha bhagavā bāhiraṁ pariggahaṁ upadhiṁ āhā”ti.
ne9:17.2 Yathā ca māro pāpimā gijjhakūṭā pabbatā puthusilaṁ pātesi, bhagavā āha—
ne9:18.1 “Sacepi kevalaṁ sabbaṁ,
ne9:18.2 gijjhakūṭaṁ calessasi;
ne9:18.3 Neva sammāvimuttānaṁ,
ne9:18.4 buddhānaṁ atthi iñjitaṁ.
ne9:19.1 Nabhaṁ phaleyyappathavī caleyya,
ne9:19.2 Sabbeva pāṇā uda santaseyyuṁ;
ne9:19.3 Sallampi ce urasi pakappayeyyuṁ,
ne9:19.4 Upadhīsu tāṇaṁ na karonti buddhā”ti.
ne9:20.1 Iminā vatthunā iminā nidānena evaṁ ñāyati “idha bhagavā kāyaṁ upadhiṁ āhā”ti.
ne9:20.2 Yathā cāha—
ne9:21.1 “Na taṁ daḷhaṁ bandhanamāhu dhīrā,
ne9:21.2 Yadāyasaṁ dārujapabbajañca;
ne9:21.3 Sārattarattā maṇikuṇḍalesu,
ne9:21.4 Puttesu dāresu ca yā apekkhā”ti.
ne9:22.1 Iminā vatthunā iminā nidānena evaṁ ñāyati “idha bhagavā bāhiresu vatthūsu taṇhaṁ āhā”ti.
ne9:22.2 Yathā cāha—
ne9:23.1 “Etaṁ daḷhaṁ bandhanamāhu dhīrā,
ne9:23.2 Ohārinaṁ sithilaṁ duppamuñcaṁ;
ne9:23.3 Etampi chetvāna paribbajanti,
ne9:23.4 Anapekkhino kāmasukhaṁ pahāyā”ti.
ne9:24.1 Iminā vatthunā iminā nidānena evaṁ ñāyati “idha bhagavā bāhiravatthukāya taṇhāya pahānaṁ āhā”ti.
ne9:24.2 Yathā cāha—
ne9:25.1 “Āturaṁ asuciṁ pūtiṁ,
ne9:25.2 duggandhaṁ dehanissitaṁ;
ne9:25.3 Paggharantaṁ divā rattiṁ,
ne9:25.4 bālānaṁ abhinanditan”ti.
ne9:26.1 Iminā vatthunā iminā nidānena evaṁ ñāyati “idha bhagavā ajjhattikavatthukāya taṇhāya pahānaṁ āhā”ti.
ne9:26.2 Yathā cāha—
ne9:27.1 “Ucchinda sinehamattano,
ne9:27.2 Kumudaṁ sāradikaṁva pāṇinā;
ne9:27.3 Santimaggameva brūhaya,
ne9:27.4 Nibbānaṁ sugatena desitan”ti.
ne9:28.1 Iminā vatthunā iminā nidānena evaṁ ñāyati “idha bhagavā ajjhattikavatthukāya taṇhāya pahānaṁ āhā”ti.
ne9:28.2 Idaṁ nidānaṁ.
ne9:29.1 Tattha katamo pubbāparasandhi.
ne9:29.2 Yathāha—
ne9:30.1 “Kāmandhā jālasañchannā,
ne9:30.2 Taṇhāchadanachāditā;
ne9:30.3 Pamattabandhanā baddhā,
ne9:30.4 Macchāva kumināmukhe;
ne9:30.5 Jarāmaraṇamanventi,
ne9:30.6 Vaccho khīrapakova mātaran”ti.
ne9:31.1 Ayaṁ kāmataṇhā vuttā.
ne9:31.2 Sā katamena pubbāparena yujjati?
ne9:31.3 Yathāha—
ne9:32.1 “Ratto atthaṁ na jānāti,
ne9:32.2 ratto dhammaṁ na passati;
ne9:32.3 Andhantamaṁ tadā hoti,
ne9:32.4 yaṁ rāgo sahate naran”ti.
ne9:33.1 Iti andhatāya ca sañchannatāya ca sāyeva taṇhā abhilapitā.
ne9:33.2 Yañcāha kāmandhā jālasañchannā, taṇhāchadanachāditāti.
ne9:33.3 Yañcāha ratto atthaṁ na jānāti, ratto dhammaṁ na passatīti, imehi padehi pariyuṭṭhānehi sāyeva taṇhā abhilapitā.
ne9:33.4 Yaṁ andhakāraṁ, ayaṁ dukkhasamudayo, yā ca taṇhā ponobhavikā, yañcāha kāmāti ime kilesakāmā.
ne9:33.5 Yañcāha jālasañchannāti tesaṁyeva kāmānaṁ payogena pariyuṭṭhānaṁ dasseti, tasmā kilesavasena ca pariyuṭṭhānavasena ca taṇhābandhanaṁ vuttaṁ.
ne9:33.6 Ye edisikā, te jarāmaraṇaṁ anventi, ayaṁ bhagavatā yathānikkhittagāthābalena dassitā jarāmaraṇamanventīti.
ne9:34.1 “Yassa papañcā ṭhitī ca natthi,
ne9:34.2 Sandānaṁ palighañca vītivatto;
ne9:34.3 Taṁ nittaṇhaṁ muniṁ carantaṁ,
ne9:34.4 Na vijānāti sadevakopi loko”ti.
ne9:35.1 Papañcā nāma taṇhādiṭṭhimānā, tadabhisaṅkhatā ca saṅkhārā.
ne9:35.2 Ṭhiti nāma anusayā.
ne9:35.3 Sandānaṁ nāma taṇhāya pariyuṭṭhānaṁ, yāni chattiṁsataṇhāya jāliniyā vicaritāni.
ne9:35.4 Paligho nāma moho.
ne9:35.5 Ye ca papañcā saṅkhārā yā ca ṭhiti yaṁ sandānañca yaṁ palighañca yo etaṁ sabbaṁ samatikkanto, ayaṁ vuccati nittaṇho iti.
ne9:36.1 Tattha pariyuṭṭhānasaṅkhārā diṭṭhadhammavedanīyā vā upapajjavedanīyā vā aparāpariyavedanīyā vā, evaṁ taṇhā tividhaṁ phalaṁ deti diṭṭhe vā dhamme upapajje vā apare vā pariyāye.
ne9:36.2 Evaṁ bhagavā āha—
ne9:36.3 “yaṁ lobhapakataṁ kammaṁ karoti kāyena vā vācāya vā manasā vā, tassa vipākaṁ anubhoti diṭṭhe vā dhamme upapajje vā apare vā pariyāye”ti.
ne9:36.4 Idaṁ bhagavato pubbāparena yujjati.
ne9:36.5 Tattha pariyuṭṭhānaṁ diṭṭhadhammavedanīyaṁ vā kammaṁ upapajjavedanīyaṁ vā kammaṁ aparāpariyāyavedanīyaṁ vā kammaṁ, evaṁ kammaṁ tidhā vipaccati diṭṭhe vā dhamme upapajje vā apare vā pariyāye.
ne9:36.6 Yathāha—
ne9:37.1 “Yañce bālo idha pāṇātipātī hoti …pe…
ne9:37.2 micchādiṭṭhi hoti, tassa diṭṭhe vā dhamme vipākaṁ paṭisaṁvedeti upapajje vā apare vā pariyāye”ti.
ne9:37.3 Idaṁ bhagavato pubbāparena yujjati.
ne9:37.4 Tattha pariyuṭṭhānaṁ paṭisaṅkhānabalena pahātabbaṁ, saṅkhārā dassanabalena, chattiṁsa taṇhāvicaritāni bhāvanābalena pahātabbānīti evaṁ taṇhāpi tidhā pahīyati.
ne9:37.5 Yā nittaṇhātā ayaṁ saupādisesā nibbānadhātu.
ne9:37.6 Bhedā kāyassa ayaṁ anupādisesā nibbānadhātu.
ne9:38.1 Papañco nāma vuccati anubandho.
ne9:38.2 Yañcāha bhagavā “papañceti atītānāgatapaccuppannaṁ cakkhuviññeyyaṁ rūpaṁ ārabbhā”ti.
ne9:38.3 Yañcāha bhagavā—
ne9:38.4 “atīte, rādha, rūpe anapekkho hohi, anāgataṁ rūpaṁ mā abhinandi, paccuppannassa rūpassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭinissaggāya paṭipajjā”ti.
ne9:38.5 Idaṁ bhagavato pubbāparena yujjati.
ne9:38.6 Yo cāpi papañco ye ca saṅkhārā yā ca atītānāgatapaccuppannassa abhinandanā, idaṁ ekatthaṁ.
ne9:38.7 Api ca aññamaññehi padehi aññamaññehi akkharehi aññamaññehi byañjanehi aparimāṇā dhammadesanā vuttā bhagavatā.
ne9:38.8 Evaṁ suttena suttaṁ saṁsandayitvā pubbāparena saddhiṁ yojayitvā suttaṁ niddiṭṭhaṁ bhavati.
ne9:39.1 So cāyaṁ pubbāparo sandhi catubbidho atthasandhi byañjanasandhi desanāsandhi niddesasandhīti.
ne9:40.1 Tattha atthasandhi chappadāni saṅkāsanā pakāsanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammatā paññattīti.
ne9:41.1 Byañjanasandhi chappadāni akkharaṁ padaṁ byañjanaṁ ākāro nirutti niddesoti.
ne9:42.1 Desanāsandhi na ca pathaviṁ nissāya jhāyati jhāyī jhāyati ca.
ne9:42.2 Na ca āpaṁ nissāya jhāyati jhāyī jhāyati ca, na ca tejaṁ nissāya jhāyati jhāyī jhāyati ca, na ca vāyuṁ nissāya jhāyati jhāyī jhāyati ca …pe… na ca ākāsānañcāyatanaṁ nissāya … na ca viññāṇañcāyatanaṁ nissāya … na ca ākiñcaññāyatanaṁ nissāya … na ca nevasaññānāsaññāyatanaṁ nissāya … na ca imaṁ lokaṁ nissāya … na ca paralokaṁ nissāya jhāyati jhāyī jhāyati ca.
ne9:42.3 Yamidaṁ ubhayamantarena diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ vitakkitaṁ vicāritaṁ manasānucintitaṁ, tampi nissāya na jhāyati jhāyī jhāyati ca.
ne9:42.4 Ayaṁ sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anissitena cittena na ñāyati jhāyanto.
ne9:43.1 Yathā māro pāpimā godhikassa kulaputtassa viññāṇaṁ samanvesanto na jānāti na passati.
ne9:43.2 So hi papañcātīto taṇhāpahānena diṭṭhinissayopissa natthi.
ne9:43.3 Yathā ca godhikassa, evaṁ vakkalissa sadevakena lokena samārakena sabrahmakena sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anissitacittā na ñāyanti jhāyamānā.
ne9:43.4 Ayaṁ desanāsandhi.
ne9:44.1 Tattha katamā niddesasandhi?
ne9:44.2 Nissitacittā akusalapakkhena niddisitabbā, anissitacittā kusalapakkhena niddisitabbā.
ne9:44.3 Nissitacittā kilesena niddisitabbā, anissitacittā vodānena niddisitabbā.
ne9:44.4 Nissitacittā saṁsārappavattiyā niddisitabbā, anissitacittā saṁsāranivattiyā niddisitabbā.
ne9:44.5 Nissitacittā taṇhāya ca avijjāya ca niddisitabbā, anissitacittā samathena ca vipassanāya ca niddisitabbā.
ne9:44.6 Nissitacittā ahirikena ca anottappena ca niddisitabbā, anissitacittā hiriyā ca ottappena ca niddisitabbā.
ne9:44.7 Nissitacittā asatiyā ca asampajaññena ca niddisitabbā, anissitacittā satiyā ca sampajaññena ca niddisitabbā.
ne9:44.8 Nissitacittā ayoniyā ca ayonisomanasikārena ca niddisitabbā, anissitacittā yoniyā ca yonisomanasikārena ca niddisitabbā.
ne9:44.9 Nissitacittā kosajjena ca dovacassena ca niddisitabbā, anissitacittā vīriyārambhena ca sovacassena ca niddisitabbā.
ne9:44.10 Nissitacittā assaddhiyena ca pamādena ca niddisitabbā, anissitacittā saddhāya ca appamādena ca niddisitabbā.
ne9:44.11 Nissitacittā asaddhammassavanena ca asaṁvaraṇena ca niddisitabbā, anissitacittā saddhammassavanena ca saṁvarena ca niddisitabbā.
ne9:44.12 Nissitacittā abhijjhāya ca byāpādena ca niddisitabbā, anissitacittā anabhijjhāya ca abyāpādena ca niddisitabbā.
ne9:44.13 Nissitacittā nīvaraṇehi ca saṁyojaniyehi ca niddisitabbā, anissitacittā rāgavirāgāya ca cetovimuttiyā avijjāvirāgāya ca paññāvimuttiyā niddisitabbā.
ne9:44.14 Nissitacittā ucchedadiṭṭhiyā ca sassatadiṭṭhiyā ca niddisitabbā, anissitacittā saupādisesāya ca anupādisesāya ca nibbānadhātuyā niddisitabbā.
ne9:44.15 Ayaṁ niddesasandhi.
ne9:44.16 Tenāha āyasmā mahākaccāyano “neruttamadhippāyo”ti.
ne9:44.17 Niyutto catubyūho hāro.
ne10:0.1 Netti
ne10:0.2 Paṭiniddesavāra
ne10:0.3 Vibhaṅga 7
ne10:0.4 Āvaṭṭahāravibhaṅga
ne10:1.1 Tattha katamo āvaṭṭo hāro?
ne10:1.2 “Ekamhi padaṭṭhāne”ti ayaṁ.
ne10:2.1 “Ārambhatha nikkamatha,
ne10:2.2 Yuñjatha buddhasāsane;
ne10:2.3 Dhunātha maccuno senaṁ,
ne10:2.4 Naḷāgāraṁva kuñjaro”ti.
ne10:3.1 “Ārambhatha nikkamathā”ti vīriyassa padaṭṭhānaṁ.
ne10:3.2 “Yuñjatha buddhasāsane”ti samādhissa padaṭṭhānaṁ.
ne10:3.3 “Dhunātha maccuno senaṁ, naḷāgāraṁva kuñjaro”ti paññāya padaṭṭhānaṁ.
ne10:3.4 “Ārambhatha nikkamathā”ti vīriyindriyassa padaṭṭhānaṁ.
ne10:3.5 “Yuñjatha buddhasāsane”ti samādhindriyassa padaṭṭhānaṁ.
ne10:3.6 “Dhunātha maccuno senaṁ, naḷāgāraṁva kuñjaro”ti paññindriyassa padaṭṭhānaṁ.
ne10:3.7 Imāni padaṭṭhānāni desanā.
ne10:4.1 Ayuñjantānaṁ vā sattānaṁ yoge, yuñjantānaṁ vā ārambho.
ne10:5.1 Tattha ye na yuñjanti, te pamādamūlakā na yuñjanti.
ne10:5.2 So pamādo duvidho taṇhāmūlako avijjāmūlako ca.
ne10:5.3 Tattha avijjāmūlako yena aññāṇena nivuto ñeyyaṭṭhānaṁ nappajānāti pañcakkhandhā uppādavayadhammāti, ayaṁ avijjāmūlako.
ne10:5.4 Yo taṇhāmūlako, so tividho anuppannānaṁ bhogānaṁ uppādāya pariyesanto pamādaṁ āpajjati, uppannānaṁ bhogānaṁ ārakkhanimittaṁ paribhoganimittañca pamādaṁ āpajjati ayaṁ loke catubbidho pamādo ekavidho avijjāya tividho taṇhāya.
ne10:5.5 Tattha avijjāya nāmakāyo padaṭṭhānaṁ.
ne10:5.6 Taṇhāya rūpakāyo padaṭṭhānaṁ.
ne10:5.7 Taṁ kissa hetu, rūpīsu bhavesu ajjhosānaṁ, arūpīsu sammoho?
ne10:5.8 Tattha rūpakāyo rūpakkhandho nāmakāyo cattāro arūpino khandhā.
ne10:5.9 Ime pañcakkhandhā katamena upādānena saupādānā, taṇhāya ca avijjāya ca?
ne10:5.10 Tattha taṇhā dve upādānāni kāmupādānañca sīlabbatupādānañca.
ne10:5.11 Avijjā dve upādānāni diṭṭhupādānañca attavādupādānañca.
ne10:5.12 Imehi catūhi upādānehi ye saupādānā khandhā, idaṁ dukkhaṁ.
ne10:5.13 Cattāri upādānāni, ayaṁ samudayo.
ne10:5.14 Pañcakkhandhā dukkhaṁ.
ne10:5.15 Tesaṁ bhagavā pariññāya pahānāya ca dhammaṁ deseti dukkhassa pariññāya samudayassa pahānāya.
ne10:6.1 Tattha yo tividho taṇhāmūlako pamādo anuppannānaṁ bhogānaṁ uppādāya pariyesati, uppannānaṁ bhogānaṁ ārakkhaṇañca karoti paribhoganimittañca, tassa sampaṭivedhena rakkhaṇā paṭisaṁharaṇā, ayaṁ samatho.
ne10:7.1 So kathaṁ bhavati?
ne10:7.2 Yadā jānāti kāmānaṁ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato okārañca saṅkilesañca vodānañca nekkhamme ca ānisaṁsaṁ.
ne10:7.3 Tattha yā vīmaṁsā upaparikkhā ayaṁ vipassanā.
ne10:7.4 Ime dve dhammā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti samatho ca vipassanā ca.
ne10:7.5 Imesu dvīsu dhammesu bhāviyamānesu dve dhammā pahīyanti taṇhā ca avijjā ca, imesu dvīsu dhammesu pahīnesu cattāri upādānāni nirujjhanti.
ne10:7.6 Upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti.
ne10:7.7 Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
ne10:7.8 Iti purimakāni ca dve saccāni dukkhaṁ samudayo ca, samatho ca vipassanā ca maggo.
ne10:7.9 Bhavanirodho nibbānaṁ imāni cattāri saccāni.
ne10:7.10 Tenāha bhagavā “ārambhatha nikkamathā”ti.
ne10:8.1 “Yathāpi mūle anupaddave daḷhe,
ne10:8.2 Chinnopi rukkho punareva rūhati;
ne10:8.3 Evampi taṇhānusaye anūhate,
ne10:8.4 Nibbattatī dukkhamidaṁ punappunaṁ”.
ne10:9.1 Ayaṁ taṇhānusayo.
ne10:9.2 Katamassā taṇhāya?
ne10:9.3 Bhavataṇhāya.
ne10:9.4 Yo etassa dhammassa paccayo ayaṁ avijjā.
ne10:9.5 Avijjāpaccayā hi bhavataṇhā.
ne10:9.6 Ime dve kilesā taṇhā ca avijjā ca.
ne10:9.7 Tāni cattāri upādānāni tehi catūhi upādānehi ye saupādānā khandhā, idaṁ dukkhaṁ.
ne10:9.8 Cattāri upādānāni ayaṁ samudayo.
ne10:9.9 Pañcakkhandhā dukkhaṁ.
ne10:9.10 Tesaṁ bhagavā pariññāya ca pahānāya ca dhammaṁ deseti dukkhassa pariññāya samudayassa pahānāya.
ne10:10.1 Yena taṇhānusayaṁ samūhanati, ayaṁ samatho.
ne10:10.2 Yena taṇhānusayassa paccayaṁ avijjaṁ vārayati, ayaṁ vipassanā.
ne10:10.3 Ime dve dhammā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti samatho ca vipassanā ca.
ne10:10.4 Tattha samathassa phalaṁ rāgavirāgā cetovimutti, vipassanāya phalaṁ avijjāvirāgā paññāvimutti.
ne10:10.5 Iti purimakāni ca dve saccāni dukkhaṁ samudayo ca, samatho vipassanā ca maggo, dve ca vimuttiyo nirodho.
ne10:10.6 Imāni cattāri saccāni.
ne10:10.7 Tenāha bhagavā “yathāpi mūle”ti.
ne10:11.1 “Sabbapāpassa akaraṇaṁ,
ne10:11.2 kusalassa upasampadā;
ne10:11.3 Sacittapariyodāpanaṁ,
ne10:11.4 etaṁ buddhāna sāsanan”ti.
ne10:12.1 Sabbapāpaṁ nāma tīṇi duccaritāni kāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ manoduccaritaṁ, te dasa akusalakammapathā pāṇātipāto adinnādānaṁ kāmesumicchācāro musāvādo pisuṇā vācā pharusā vācā samphappalāpo abhijjhā byāpādo micchādiṭṭhi, tāni dve kammāni cetanā cetasikañca.
ne10:12.2 Tattha yo ca pāṇātipāto yā ca pisuṇā vācā yā ca pharusā vācā, idaṁ dosasamuṭṭhānaṁ.
ne10:12.3 Yañca adinnādānaṁ yo ca kāmesumicchācāro yo ca musāvādo, idaṁ lobhasamuṭṭhānaṁ, yo samphappalāpo, idaṁ mohasamuṭṭhānaṁ.
ne10:12.4 Imāni satta kāraṇāni cetanākammaṁ.
ne10:12.5 Yā abhijjhā, ayaṁ lobho akusalamūlaṁ.
ne10:12.6 Yo byāpādo, ayaṁ doso akusalamūlaṁ.
ne10:12.7 Yā micchādiṭṭhi, ayaṁ micchāmaggo.
ne10:12.8 Imāni tīṇi kāraṇāni cetasikakammaṁ.
ne10:12.9 Tenāha “cetanākammaṁ cetasikakamman”ti.
ne10:13.1 Akusalamūlaṁ payogaṁ gacchantaṁ catubbidhaṁ agatiṁ gacchati chandā dosā bhayā mohā.
ne10:13.2 Tattha yaṁ chandā agatiṁ gacchati, idaṁ lobhasamuṭṭhānaṁ.
ne10:13.3 Yaṁ dosā agatiṁ gacchati, idaṁ dosasamuṭṭhānaṁ.
ne10:13.4 Yaṁ bhayā ca mohā ca agatiṁ gacchati, idaṁ mohasamuṭṭhānaṁ.
ne10:13.5 Tattha lobho asubhāya pahīyati.
ne10:13.6 Doso mettāya.
ne10:13.7 Moho paññāya.
ne10:13.8 Tathā lobho upekkhāya pahīyati.
ne10:13.9 Doso mettāya ca karuṇāya ca.
ne10:13.10 Moho muditāya pahānaṁ abbhatthaṁ gacchati.
ne10:13.11 Tenāha bhagavā “sabbapāpassa akaraṇan”ti.
ne10:14.1 Sabbapāpaṁ nāma aṭṭha micchattāni micchādiṭṭhi micchāsaṅkappo micchāvācā micchākammanto micchāājīvo micchāvāyāmo micchāsati micchāsamādhi, idaṁ vuccati sabbapāpaṁ.
ne10:14.2 Imesaṁ aṭṭhannaṁ micchattānaṁ yā akiriyā akaraṇaṁ anajjhācāro, idaṁ vuccati sabbapāpassa akaraṇaṁ.
ne10:15.1 Aṭṭhasu micchattesu pahīnesu aṭṭha sammattāni sampajjanti.
ne10:15.2 Aṭṭhannaṁ sammattānaṁ yā kiriyā karaṇaṁ sampādanaṁ, ayaṁ vuccati kusalassa upasampadā.
ne10:15.3 Sacittapariyodāpananti atītassa maggassa bhāvanākiriyaṁ dassayati, citte pariyodāpite pañcakkhandhā pariyodāpitā bhavanti, evañhi bhagavā āha—
ne10:15.4 “cetovisuddhatthaṁ, bhikkhave, tathāgate brahmacariyaṁ vussatī”ti.
ne10:15.5 Duvidhā hi pariyodāpanā nīvaraṇappahānañca anusayasamugghāto ca.
ne10:15.6 Dve pariyodāpanabhūmiyo dassanabhūmi ca, bhāvanābhūmi ca, tattha yaṁ paṭivedhena pariyodāpeti, idaṁ dukkhaṁ.
ne10:15.7 Yato pariyodāpeti, ayaṁ samudayo.
ne10:15.8 Yena pariyodāpeti, ayaṁ maggo.
ne10:15.9 Yaṁ pariyodāpitaṁ, ayaṁ nirodho.
ne10:15.10 Imāni cattāri saccāni.
ne10:15.11 Tenāha bhagavā “sabbapāpassa akaraṇan”ti.
ne10:16.1 “Dhammo have rakkhati dhammacāriṁ,
ne10:16.2 Chattaṁ mahantaṁ yatha vassakāle;
ne10:16.3 Esānisaṁso dhamme suciṇṇe,
ne10:16.4 Na duggatiṁ gacchati dhammacārī”ti.
ne10:17.1 Dhammo nāma duvidho indriyasaṁvaro maggo ca.
ne10:17.2 Duggati nāma duvidhā devamanusse vā upanidhāya apāyā duggati, nibbānaṁ vā upanidhāya sabbā upapattiyo duggati.
ne10:17.3 Tattha yā saṁvarasīle akhaṇḍakāritā, ayaṁ dhammo suciṇṇo apāyehi rakkhati.
ne10:17.4 Evaṁ bhagavā āha—
ne10:17.5 “dvemā, bhikkhave, sīlavato gatiyo devā ca manussā ca”.
ne10:17.6 Evañca nāḷandāyaṁ nigame asibandhakaputto gāmaṇi bhagavantaṁ etadavoca—
ne10:18.1 “Brāhmaṇā, bhante, pacchābhūmakā kāmaṇḍalukā sevālamālikā udakorohakā aggiparicārakā, te mataṁ kālaṅkataṁ uyyāpenti nāma, saññāpenti nāma, saggaṁ nāma okkāmenti.
ne10:18.2 Bhagavā pana, bhante, arahaṁ sammāsambuddho pahoti tathā kātuṁ, yathā sabbo loko kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyyā”ti.
ne10:19.1 “Tena hi, gāmaṇi, taññevettha paṭipucchissāmi, yathā te khameyya, tathā naṁ byākareyyāsīti.
ne10:20.1 Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi, idhassa puriso pāṇātipātī adinnādāyī kāmesumicchācārī musāvādī pisuṇavāco pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhiko, tamenaṁ mahā janakāyo saṅgamma samāgamma āyāceyya thomeyya pañjaliko anuparisakkeyya ‘ayaṁ puriso kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjatū’ti.
ne10:20.2 Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi, api nu so puriso mahato janakāyassa āyācanahetu vā thomanahetuvā pañjalikaṁ anuparisakkanahetu vā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyyā”ti.
ne10:20.3 “No hetaṁ, bhante”.
ne10:21.1 “Seyyathāpi, gāmaṇi, puriso mahatiṁ puthusilaṁ gambhīre udakarahade pakkhipeyya, tamenaṁ mahā janakāyo saṅgamma samāgamma āyāceyya thomeyya pañjaliko anuparisakkeyya ‘ummujja, bho, puthusile, uplava bho puthusile, thalamuplava, bho puthusile’ti.
ne10:21.2 Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi, api nu sā mahatī puthusilā mahato janakāyassa āyācanahetu vā thomanahetu vā pañjalikaṁ anuparisakkanahetu vā ummujjeyya vā uplaveyya vā thalaṁ vā uplaveyyā”ti.
ne10:21.3 “No hetaṁ, bhante”.
ne10:21.4 “Evameva kho, gāmaṇi, yo so puriso pāṇātipātī …pe…
ne10:21.5 micchādiṭṭhiko, kiñcāpi naṁ mahā janakāyo saṅgamma samāgamma āyāceyya thomeyya pañjaliko anuparisakkeyya ‘ayaṁ puriso kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjatū’ti.
ne10:21.6 Atha kho so puriso kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya.
ne10:22.1 Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi, idhassa puriso pāṇātipātā paṭivirato adinnādānā paṭivirato kāmesumicchācārā paṭivirato musāvādā paṭivirato pisuṇāya vācāya paṭivirato pharusāya vācāya paṭivirato samphappalāpā paṭivirato anabhijjhālu abyāpannacitto sammādiṭṭhiko, tamenaṁ mahā janakāyo saṅgamma samāgamma āyāceyya thomeyya pañjaliko anuparisakkeyya ‘ayaṁ puriso kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjatū’ti.
ne10:22.2 Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi, api nu so puriso mahato janakāyassa āyācanahetu vā thomanahetu vā pañjalikaṁ anuparisakkanahetu vā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyyā”ti.
ne10:22.3 “No hetaṁ, bhante”.
ne10:23.1 “Seyyathāpi, gāmaṇi, puriso sappikumbhaṁ vā telakumbhaṁ vā gambhīre udakarahade ogāhetvā bhindeyya.
ne10:23.2 Tatra yāssa sakkharakaṭhalaṁ, sā adhogāmī assa.
ne10:23.3 Yañca khvassa tatra sappi vā telaṁ vā, taṁ uddhaṅgāmi assa.
ne10:23.4 Tamenaṁ mahā janakāyo saṅgamma samāgamma āyāceyya thomeyya pañjaliko anuparisakkeyya ‘osīda, bho sappitela, saṁsīda, bho sappitela, adho gaccha, bho sappitelā’ti.
ne10:23.5 Taṁ kiṁ maññasi gāmaṇi, api nu taṁ sappitelaṁ mahato janakāyassa āyācanahetu vā thomanahetu vā pañjalikaṁ anuparisakkanahetu vā ‘osīdeyya vā saṁsīdeyya vā adho vā gaccheyyā’”ti.
ne10:23.6 “No hetaṁ, bhante”.
ne10:24.1 “Evameva kho, gāmaṇi, yo so puriso pāṇātipātā paṭivirato …pe…
ne10:24.2 sammādiṭṭhiko, kiñcāpi naṁ mahā janakāyo saṅgamma samāgamma āyāceyya thomeyya pañjaliko anuparisakkeyya ‘ayaṁ puriso kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjatū’”ti.
ne10:24.3 Atha kho so puriso kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyya.
ne10:24.4 Iti dhammo suciṇṇo apāyehi rakkhati.
ne10:24.5 Tattha yā maggassa tikkhatā adhimattatā, ayaṁ dhammo suciṇṇo sabbāhi upapattīhi rakkhati.
ne10:24.6 Evaṁ bhagavā āha—
ne10:25.1 “Tasmā rakkhitacittassa,
ne10:25.2 sammāsaṅkappagocaro;
ne10:25.3 Sammādiṭṭhipurekkhāro,
ne10:25.4 ñatvāna udayabbayaṁ;
ne10:25.5 Thinamiddhābhibhū bhikkhu,
ne10:25.6 sabbā duggatiyo jahe”ti.
ne10:26.1 Tattha duggatīnaṁ hetu taṇhā ca avijjā ca, tāni cattāri upādānāni, tehi catūhi upādānehi ye saupādānā khandhā, idaṁ dukkhaṁ.
ne10:26.2 Cattāri upādānāni, ayaṁ samudayo.
ne10:26.3 Pañcakkhandhā dukkhaṁ, tesaṁ bhagavā pariññāya ca pahānāya ca dhammaṁ deseti dukkhassa pariññāya samudayassa pahānāya.
ne10:26.4 Tattha taṇhāya pañcindriyāni rūpīni padaṭṭhānaṁ.
ne10:26.5 Avijjāya manindriyaṁ padaṭṭhānaṁ.
ne10:26.6 Pañcindriyāni rūpīni rakkhanto samādhiṁ bhāvayati, taṇhañca niggaṇhāti.
ne10:26.7 Manindriyaṁ rakkhanto vipassanaṁ bhāvayati, avijjañca niggaṇhāti.
ne10:26.8 Taṇhāniggahena dve upādānāni pahīyanti kāmupādānañca sīlabbatupādānañca.
ne10:26.9 Avijjāniggahena dve upādānāni pahīyanti diṭṭhupādānañca attavādupādānañca.
ne10:26.10 Catūsu upādānesu pahīnesu dve dhammā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti samatho ca vipassanā ca.
ne10:26.11 Idaṁ vuccati brahmacariyanti.
ne10:27.1 Tattha brahmacariyassa phalaṁ cattāri sāmaññaphalāni sotāpattiphalaṁ sakadāgāmiphalaṁ anāgāmiphalaṁ arahattaṁ aggaphalaṁ.
ne10:27.2 Imāni cattāri brahmacariyassa phalāni.
ne10:27.3 Iti purimakāni ca dve saccāni dukkhaṁ samudayo ca.
ne10:27.4 Samatho ca vipassanā ca brahmacariyañca maggo, brahmacariyassa phalāni ca tadārammaṇā ca asaṅkhatādhātu nirodho.
ne10:27.5 Imāni cattāri saccāni.
ne10:27.6 Tenāha bhagavā “dhammo have rakkhatī”ti.
ne10:28.1 Tattha yaṁ paṭivedhena rakkhati, idaṁ dukkhaṁ.
ne10:28.2 Yato rakkhati, ayaṁ samudayo.
ne10:28.3 Yena rakkhati, ayaṁ maggo.
ne10:28.4 Yaṁ rakkhati, ayaṁ nirodho.
ne10:28.5 Imāni cattāri saccāni.
ne10:28.6 Tenāha āyasmā mahākaccāyano “ekamhi padaṭṭhāne”ti.
ne10:28.7 Niyutto āvaṭṭo hāro.
ne11:0.1 Netti
ne11:0.2 Paṭiniddesavāra
ne11:0.3 Vibhaṅga 8
ne11:0.4 Vibhattihāravibhaṅga
ne11:1.1 Tattha katamo vibhattihāro?
ne11:1.2 “Dhammañca padaṭṭhānaṁ bhūmiñcā”ti.
ne11:2.1 Dve suttāni vāsanābhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca.
ne11:2.2 Dve paṭipadā puññabhāgiyā ca phalabhāgiyā ca.
ne11:2.3 Dve sīlāni saṁvarasīlañca pahānasīlañca, tattha bhagavā vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ puññabhāgiyāya paṭipadāya desayati, so saṁvarasīle ṭhito tena brahmacariyena brahmacārī bhavati, tattha bhagavā nibbedhabhāgiyaṁ suttaṁ phalabhāgiyāya paṭipadāya desayati, so pahānasīle ṭhito tena brahmacariyena brahmacārī bhavati.
ne11:3.1 Tattha katamaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ?
ne11:3.2 Vāsanābhāgiyaṁ nāma suttaṁ dānakathā sīlakathā saggakathā kāmānaṁ ādīnavo nekkhamme ānisaṁsoti.
ne11:4.1 Tattha katamaṁ nibbedhabhāgiyaṁ suttaṁ?
ne11:4.2 Nibbedhabhāgiyaṁ nāma suttaṁ yā catusaccappakāsanā, vāsanābhāgiye sutte natthi pajānanā, natthi maggo, natthi phalaṁ.
ne11:4.3 Nibbedhabhāgiye sutte atthi pajānanā, atthi maggo, atthi phalaṁ.
ne11:4.4 Imāni cattāri suttāni.
ne11:4.5 Imesaṁ catunnaṁ suttānaṁ desanāya phalena sīlena brahmacariyena sabbato vicayena hārena vicinitvā yuttihārena yojayitabbā yāvatikā ñāṇassa bhūmi.
ne11:5.1 Tattha katame dhammā sādhāraṇā?
ne11:5.2 Dve dhammā sādhāraṇā nāmasādhāraṇā vatthusādhāraṇā ca.
ne11:5.3 Yaṁ vā pana kiñci aññampi evaṁ jātiyaṁ, micchattaniyatānaṁ sattānaṁ aniyatānañca sattānaṁ dassanappahātabbā kilesā sādhāraṇā, puthujjanassa sotāpannassa ca kāmarāgabyāpādā sādhāraṇā, puthujjanassa anāgāmissa ca uddhambhāgiyā saṁyojanā sādhāraṇā, yaṁ kiñci ariyasāvako lokiyaṁ samāpattiṁ samāpajjati, sabbā sā avītarāgehi sādhāraṇā, sādhāraṇā hi dhammā evaṁ aññamaññaṁ paraṁ paraṁ sakaṁ sakaṁ visayaṁ nātivattanti.
ne11:5.4 Yopi imehi dhammehi samannāgato na so taṁ dhammaṁ upātivattati.
ne11:5.5 Ime dhammā sādhāraṇā.
ne11:6.1 Tattha katame dhammā asādhāraṇā?
ne11:6.2 Yāva desanaṁ upādāya gavesitabbā sekkhāsekkhā bhabbābhabbāti, aṭṭhamakassa sotāpannassa ca kāmarāgabyāpādā sādhāraṇā dhammatā asādhāraṇā, aṭṭhamakassa anāgāmissa ca uddhambhāgiyā saṁyojanā sādhāraṇā dhammatā asādhāraṇā.
ne11:6.3 Sabbesaṁ sekkhānaṁ nāmaṁ sādhāraṇaṁ dhammatā asādhāraṇā.
ne11:6.4 Sabbesaṁ paṭipannakānaṁ nāmaṁ sādhāraṇaṁ dhammatā asādhāraṇā.
ne11:6.5 Sabbesaṁ sekkhānaṁ sekkhasīlaṁ sādhāraṇaṁ dhammatā asādhāraṇā.
ne11:6.6 Evaṁ visesānupassinā hīnukkaṭṭhamajjhimaṁ upādāya gavesitabbaṁ.
ne11:7.1 Dassanabhūmi niyāmāvakkantiyā padaṭṭhānaṁ, bhāvanābhūmi uttarikānaṁ phalānaṁ pattiyā padaṭṭhānaṁ, dukkhā paṭipadā dandhābhiññā samathassa padaṭṭhānaṁ, sukhā paṭipadā khippābhiññā vipassanāya padaṭṭhānaṁ, dānamayaṁ puññakiriyavatthu parato ghosassa sādhāraṇaṁ padaṭṭhānaṁ, sīlamayaṁ puññakiriyavatthu cintāmayiyā paññāya sādhāraṇaṁ padaṭṭhānaṁ, bhāvanāmayaṁ puññakiriyavatthu bhāvanāmayiyā paññāya sādhāraṇaṁ padaṭṭhānaṁ.
ne11:7.2 Dānamayaṁ puññakiriyavatthu parato ca ghosassa sutamayiyā ca paññāya sādhāraṇaṁ padaṭṭhānaṁ sīlamayaṁ puññakiriyavatthu cintāmayiyā ca paññāya yoniso ca manasikārassa sādhāraṇaṁ padaṭṭhānaṁ, bhāvanāmayaṁ puññakiriyavatthu bhāvanāmayiyā ca paññāya sammādiṭṭhiyā ca sādhāraṇaṁ padaṭṭhānaṁ.
ne11:7.3 Patirūpadesavāso vivekassa ca samādhissa ca sādhāraṇaṁ padaṭṭhānaṁ, sappurisūpanissayo tiṇṇañca aveccappasādānaṁ samathassa ca sādhāraṇaṁ padaṭṭhānaṁ, attasammāpaṇidhānaṁ hiriyā ca vipassanāya ca sādhāraṇaṁ padaṭṭhānaṁ, akusalapariccāgo kusalavīmaṁsāya ca samādhindriyassa ca sādhāraṇaṁ padaṭṭhānaṁ, dhammasvākkhātatā kusalamūlaropanāya ca phalasamāpattiyā ca sādhāraṇaṁ padaṭṭhānaṁ, saṅghasuppaṭipannatā saṅghasuṭṭhutāya sādhāraṇaṁ padaṭṭhānaṁ, satthusampadā appasannānañca pasādāya pasannānañca bhiyyobhāvāya sādhāraṇaṁ padaṭṭhānaṁ, appaṭihatapātimokkhatā dummaṅkūnañca puggalānaṁ niggahāya pesalānañca puggalānaṁ phāsuvihārāya sādhāraṇaṁ padaṭṭhānaṁ.
ne11:7.4 Tenāha āyasmā mahākaccāyano “dhammañca padaṭṭhānan”ti.
ne11:7.5 Niyutto vibhatti hāro.
ne12:0.1 Netti
ne12:0.2 Paṭiniddesavāra
ne12:0.3 Vibhaṅga 9
ne12:0.4 Parivattanahāravibhaṅga
ne12:1.1 Tattha katamo parivattano hāro?
ne12:1.2 “Kusalākusale dhamme”ti.
ne12:1.3 Sammādiṭṭhissa purisapuggalassa micchādiṭṭhi nijjiṇṇā bhavati.
ne12:1.4 Ye cassa micchādiṭṭhipaccayā uppajjeyyuṁ aneke pāpakā akusalā dhammā, te cassa nijjiṇṇā honti.
ne12:1.5 Sammādiṭṭhipaccayā cassa aneke kusalā dhammā sambhavanti, te cassa bhāvanāpāripūriṁ gacchanti.
ne12:1.6 Sammāsaṅkappassa purisapuggalassa micchāsaṅkappo nijjiṇṇo bhavati.
ne12:1.7 Ye cassa micchāsaṅkappapaccayā uppajjeyyuṁ aneke pāpakā akusalā dhammā, te cassa nijjiṇṇā honti.
ne12:1.8 Sammāsaṅkappapaccayā cassa aneke kusalā dhammā sambhavanti.
ne12:1.9 Te cassa bhāvanāpāripūriṁ gacchanti.
ne12:1.10 Evaṁ sammāvācassa sammākammantassa sammāājīvassa sammāvāyāmassa sammāsatissa sammāsamādhissa sammāvimuttassa sammāvimuttiñāṇadassanassa purisapuggalassa micchāvimuttiñāṇadassanaṁ nijjiṇṇaṁ bhavati.
ne12:1.11 Ye cassa micchāvimuttiñāṇadassanapaccayā uppajjeyyuṁ aneke pāpakā akusalā dhammā, te cassa nijjiṇṇā honti.
ne12:1.12 Sammāvimuttiñāṇadassanapaccayā cassa aneke kusalā dhammā sambhavanti, te cassa bhāvanāpāripūriṁ gacchanti.
ne12:2.1 Yassa vā pāṇātipātā paṭiviratassa pāṇātipāto pahīno hoti.
ne12:2.2 Adinnādānā paṭiviratassa adinnādānaṁ pahīnaṁ hoti.
ne12:2.3 Brahmacārissa abrahmacariyaṁ pahīnaṁ hoti.
ne12:2.4 Saccavādissa musāvādo pahīno hoti.
ne12:2.5 Apisuṇavācassa pisuṇā vācā pahīnā hoti.
ne12:2.6 Saṇhavācassa pharusā vācā pahīnā hoti.
ne12:2.7 Kālavādissa samphappalāpo pahīno hoti.
ne12:2.8 Anabhijjhālussa abhijjhā pahīnā hoti.
ne12:2.9 Abyāpannacittassa byāpādo pahīno hoti.
ne12:2.10 Sammādiṭṭhissa micchādiṭṭhi pahīnā hoti.
ne12:3.1 Ye ca kho keci ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ garahanti, nesaṁ sandiṭṭhikā sahadhammikā gārayhā vādānuvādā āgacchanti.
ne12:3.2 Sammādiṭṭhiñca te bhavanto dhammaṁ garahanti.
ne12:3.3 Tena hi ye micchādiṭṭhikā, tesaṁ bhavantānaṁ pujjā ca pāsaṁsā ca.
ne12:3.4 Evaṁ sammāsaṅkappaṁ sammāvācaṁ sammākammantaṁ sammāājīvaṁ sammāvāyāmaṁ sammāsatiṁ sammāsamādhiṁ sammāvimuttiṁ sammāvimuttiñāṇadassanañca te bhavanto dhammaṁ garahanti.
ne12:3.5 Tena hi ye micchāvimuttiñāṇadassanā, tesaṁ bhavantānaṁ pujjā ca pāsaṁsā ca.
ne12:4.1 Ye ca kho keci evamāhaṁsu “bhuñjitabbā kāmā, paribhuñjitabbā kāmā, āsevitabbā kāmā, nisevitabbā kāmā, bhāvayitabbā kāmā, bahulīkātabbā kāmā”ti.
ne12:4.2 Kāmehi veramaṇī tesaṁ adhammo.
ne12:5.1 Ye vā pana keci evamāhaṁsu “attakilamathānuyogo dhammo”ti.
ne12:5.2 Niyyāniko tesaṁ dhammo adhammo.
ne12:5.3 Ye ca kho keci evamāhaṁsu “dukkho dhammo”ti.
ne12:5.4 Sukho tesaṁ dhammo adhammo.
ne12:5.5 Yathā vā pana bhikkhuno sabbasaṅkhāresu asubhānupassino viharato subhasaññā pahīyanti.
ne12:5.6 Dukkhānupassino viharato sukhasaññā pahīyanti.
ne12:5.7 Aniccānupassino viharato niccasaññā pahīyanti.
ne12:5.8 Anattānupassino viharato attasaññā pahīyanti.
ne12:5.9 Yaṁ yaṁ vā pana dhammaṁ rocayati vā upagacchati vā, tassa tassa dhammassa yo paṭipakkho, svassa aniṭṭhato ajjhāpanno bhavati.
ne12:5.10 Tenāha āyasmā mahākaccāyano “kusalākusaladhamme”ti.
ne12:5.11 Niyutto parivattano hāro.
ne13:0.1 Netti
ne13:0.2 Paṭiniddesavāra
ne13:0.3 Vibhaṅga 10
ne13:0.4 Vevacanahāravibhaṅga
ne13:1.1 Tattha katamo vevacano hāro?
ne13:1.2 “Vevacanāni bahūnī”ti.
ne13:1.3 Yathā ekaṁ bhagavā dhammaṁ aññamaññehi vevacanehi niddisati.
ne13:1.4 Yathāha bhagavā—
ne13:2.1 “Āsā ca pihā abhinandanā ca,
ne13:2.2 Anekadhātūsu sarā patiṭṭhitā;
ne13:2.3 Aññāṇamūlappabhavā pajappitā,
ne13:2.4 Sabbā mayā byantikatā samūlikā”ti.
ne13:3.1 Āsā nāma vuccati yā bhavissassa atthassa āsīsanā avassaṁ āgamissatīti āsāssa uppajjati.
ne13:3.2 Pihā nāma yā vattamānassa atthassa patthanā, seyyataraṁ vā disvā “ediso bhaveyyan”ti pihāssa uppajjati.
ne13:3.3 Atthanipphattipaṭipālanā abhinandanā nāma, piyaṁ vā ñātiṁ abhinandati, piyaṁ vā dhammaṁ abhinandati, appaṭikūlato vā abhinandati.
ne13:4.1 Anekadhātūti cakkhudhātu rūpadhātu cakkhuviññāṇadhātu, sotadhātu saddadhātu sotaviññāṇadhātu, ghānadhātu gandhadhātu ghānaviññāṇadhātu, jivhādhātu rasadhātu jivhāviññāṇadhātu, kāyadhātu phoṭṭhabbadhātu kāyaviññāṇadhātu, manodhātu dhammadhātu manoviññāṇadhātu.
ne13:5.1 Sarāti keci rūpādhimuttā keci saddādhimuttā keci gandhādhimuttā keci rasādhimuttā keci phoṭṭhabbādhimuttā keci dhammādhimuttā.
ne13:5.2 Tattha yāni cha gehasitāni domanassāni yāni ca cha gehasitāni somanassāni yāni ca cha nekkhammasitāni domanassāni yāni ca cha nekkhammasitāni somanassāni, imāni catuvīsapadāni taṇhāpakkho, taṇhāya etaṁ vevacanaṁ.
ne13:5.3 Yā cha upekkhā gehasitā, ayaṁ diṭṭhipakkho.
ne13:6.1 Sāyeva patthanākārena dhammanandī dhammapemaṁ dhammajjhosānanti taṇhāya etaṁ vevacanaṁ.
ne13:6.2 Cittaṁ mano viññāṇanti cittassa etaṁ vevacanaṁ.
ne13:6.3 Manindriyaṁ manodhātu manāyatanaṁ vijānanāti manassetaṁ vevacanaṁ.
ne13:6.4 Paññindriyaṁ paññābalaṁ adhipaññā sikkhā paññā paññākkhandho dhammavicayasambojjhaṅgo ñāṇaṁ sammādiṭṭhi tīraṇā vipassanā dhamme ñāṇaṁ atthe ñāṇaṁ anvaye ñāṇaṁ khaye ñāṇaṁ anuppāde ñāṇaṁ anaññātaññassāmītindriyaṁ aññindriyaṁ aññātāvindriyaṁ cakkhu vijjā buddhi bhūri medhā āloko, yaṁ vā pana yaṁ kiñci aññampi evaṁ jātiyaṁ, paññāya etaṁ vevacanaṁ.
ne13:6.5 Pañcindriyāni lokuttarāni, sabbā paññā.
ne13:6.6 Api ca ādhipateyyaṭṭhena saddhā, ārambhaṭṭhena vīriyaṁ, apilāpanaṭṭhena sati, avikkhepaṭṭhena samādhi, pajānanaṭṭhena paññā.
ne13:7.1 Yathā ca buddhānussatiyaṁ vuttaṁ itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.
ne13:7.2 Balanipphattigato vesārajjappatto adhigatappaṭisambhido catuyogavippahīno agatigamanavītivatto uddhaṭasallo nirūḷhavaṇo madditakaṇḍako nibbāpitapariyuṭṭhāno bandhanātīto ganthaviniveṭhano ajjhāsayavītivatto bhinnandhakāro cakkhumā lokadhammasamatikkanto anurodhavirodhavippayutto iṭṭhāniṭṭhesu dhammesu asaṅkhepagato bandhanātivatto ṭhapitasaṅgāmo abhikkantataro ukkādharo ālokakaro pajjotakaro tamonudo raṇañjaho aparimāṇavaṇṇo appameyyavaṇṇo asaṅkheyyavaṇṇo ābhaṅkaro pabhaṅkaro dhammobhāsapajjotakaroti ca buddhā bhagavantoti ca buddhānussatiyā etaṁ vevacanaṁ.
ne13:8.1 Yathā ca dhammānussatiyaṁ vuttaṁ svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhi.
ne13:8.2 Yadidaṁ madanimmadano pipāsavinayo ālayasamugghāṭo vaṭṭūpacchedo suññato atidullabho taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
ne13:9.1 “Asaṅkhataṁnantamanāsavañca,
ne13:9.2 Saccañca pāraṁ nipuṇaṁ sududdasaṁ;
ne13:9.3 Ajajjaraṁ dhuvaṁ apalokitaṁ,
ne13:9.4 Anidassanaṁ nippapañca santaṁ.
ne13:10.1 Amataṁ paṇītañca sivañca khemaṁ,
ne13:10.2 Taṇhakkhayo acchariyañca abbhutaṁ;
ne13:10.3 Anītikaṁ anītikadhammaṁ,
ne13:10.4 Nibbānametaṁ sugatena desitaṁ.
ne13:11.1 Ajātaṁ abhūtaṁ anupaddavañca,
ne13:11.2 Akataṁ asokañca atho visokaṁ;
ne13:11.3 Anūpasaggaṁnupasaggadhammaṁ,
ne13:11.4 Nibbānametaṁ sugatena desitaṁ.
ne13:12.1 Gambhīrañceva duppassaṁ,
ne13:12.2 uttarañca anuttaraṁ;
ne13:12.3 Asamaṁ appaṭisamaṁ,
ne13:12.4 jeṭṭhaṁ seṭṭhanti vuccati.
ne13:13.1 Leṇañca tāṇaṁ araṇaṁ anaṅgaṇaṁ,
ne13:13.2 Akāca metaṁ vimalanti vuccati;
ne13:13.3 Dīpo sukhaṁ appamāṇaṁ patiṭṭhā,
ne13:13.4 Akiñcanaṁ appapañcanti vuttan”ti.
ne13:14.1 Dhammānussatiyā etaṁ vevacanaṁ.
ne13:15.1 Yathā ca saṅghānussatiyaṁ vuttaṁ suppaṭipanno ujuppaṭipanno ñāyappaṭipanno sāmīcippaṭipanno yadidaṁ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa, sīlasampanno samādhisampanno paññāsampanno vimuttisampanno vimuttiñāṇadassanasampanno sattānaṁ sāro sattānaṁ maṇḍo sattānaṁ uddhāro sattānaṁ esikā sattānaṁ surabhipasūnaṁ pujjo devānañca manussānañcāti saṅghānussatiyā etaṁ vevacanaṁ.
ne13:16.1 Yathā ca sīlānussatiyaṁ vuttaṁ yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni ariyāni ariyakantāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṁvattanikāni, alaṅkāro ca sīlaṁ uttamaṅgopasobhaṇatāya, nidhānañca sīlaṁ sabbadobhaggasamatikkamanaṭṭhena, sippañca sīlaṁ akkhaṇavedhitāya, velā ca sīlaṁ anatikkamanaṭṭhena, dhaññañca sīlaṁ daliddopacchedanaṭṭhena, ādāso ca sīlaṁ dhammavolokanatāya, pāsādo ca sīlaṁ volokanaṭṭhena, sabbabhūmānuparivatti ca sīlaṁ amatapariyosānanti sīlānussatiyā etaṁ vevacanaṁ.
ne13:17.1 Yathā ca cāgānussatiyaṁ vuttaṁ yasmiṁ samaye ariyasāvako agāraṁ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṁvibhāgaratoti cāgānussatiyā etaṁ vevacanaṁ.
ne13:17.2 Tenāha āyasmā mahākaccāyano “vevacanāni bahūnī”ti.
ne13:17.3 Niyutto vevacano hāro.
ne14:0.1 Netti
ne14:0.2 Paṭiniddesavāra
ne14:0.3 Vibhaṅga 11
ne14:0.4 Paññattihāravibhaṅga
ne14:1.1 Tattha katamo paññattihāro?
ne14:1.2 “Ekaṁ bhagavā dhammaṁ paññattīhi vividhāhi desetī”ti.
ne14:2.1 Yā pakatikathāya desanā.
ne14:2.2 Ayaṁ nikkhepapaññatti.
ne14:2.3 Kā ca pakatikathāya desanā, cattāri saccāni.
ne14:2.4 Yathā bhagavā āha—
ne14:2.5 “idaṁ dukkhan”ti ayaṁ paññatti pañcannaṁ khandhānaṁ channaṁ dhātūnaṁ aṭṭhārasannaṁ dhātūnaṁ dvādasannaṁ āyatanānaṁ dasannaṁ indriyānaṁ nikkhepapaññatti.
ne14:3.1 Kabaḷīkāre ce, bhikkhave, āhāre atthi rāgo atthi nandī atthi taṇhā, patiṭṭhitaṁ tattha viññāṇaṁ virūḷhaṁ.
ne14:3.2 Yattha patiṭṭhitaṁ viññāṇaṁ virūḷhaṁ, atthi tattha nāmarūpassa avakkanti.
ne14:3.3 Yattha atthi nāmarūpassa avakkanti, atthi tattha saṅkhārānaṁ vuddhi.
ne14:3.4 Yattha atthi saṅkhārānaṁ vuddhi, atthi tattha āyatiṁ punabbhavābhinibbatti.
ne14:3.5 Yattha atthi āyatiṁ punabbhavābhinibbatti, atthi tattha āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ.
ne14:3.6 Yattha atthi āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ, sasokaṁ taṁ, bhikkhave, sadaraṁ saupāyāsanti vadāmi.
ne14:4.1 Phasse ce …pe…
ne14:4.2 manosañcetanāya ce, bhikkhave, āhāre.
ne14:4.3 Viññāṇe ce, bhikkhave, āhāre atthi rāgo atthi nandī atthi taṇhā, patiṭṭhitaṁ tattha viññāṇaṁ virūḷhaṁ.
ne14:4.4 Yattha patiṭṭhitaṁ viññāṇaṁ virūḷhaṁ, atthi tattha nāmarūpassa avakkanti.
ne14:4.5 Yattha atthi nāmarūpassa avakkanti, atthi tattha saṅkhārānaṁ vuddhi.
ne14:4.6 Yattha atthi saṅkhārānaṁ vuddhi, atthi tattha āyatiṁ punabbhavābhinibbatti.
ne14:4.7 Yattha atthi āyatiṁ punabbhavābhinibbatti, atthi tattha āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ.
ne14:4.8 Yattha atthi āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ, sasokaṁ taṁ, bhikkhave, sadaraṁ saupāyāsanti vadāmi.
ne14:4.9 Ayaṁ pabhavapaññatti dukkhassa ca samudayassa ca.
ne14:5.1 Kabaḷīkāre ce, bhikkhave, āhāre natthi rāgo natthi nandī natthi taṇhā, appatiṭṭhitaṁ tattha viññāṇaṁ avirūḷhaṁ.
ne14:5.2 Yattha appatiṭṭhitaṁ viññāṇaṁ avirūḷhaṁ, natthi tattha nāmarūpassa avakkanti.
ne14:5.3 Yattha natthi nāmarūpassa avakkanti, natthi tattha saṅkhārānaṁ vuddhi.
ne14:5.4 Yattha natthi saṅkhārānaṁ vuddhi, natthi tattha āyatiṁ punabbhavābhinibbatti.
ne14:5.5 Yattha natthi āyatiṁ punabbhavābhinibbatti, natthi tattha āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ.
ne14:5.6 Yattha natthi āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ, asokaṁ taṁ, bhikkhave, adaraṁ anupāyāsanti vadāmi.
ne14:6.1 Phasse ce …pe…
ne14:6.2 manosañcetanāya ce, bhikkhave, āhāre.
ne14:6.3 Viññāṇe ce, bhikkhave, āhāre natthi rāgo natthi nandī natthi taṇhā, appatiṭṭhitaṁ tattha viññāṇaṁ avirūḷhaṁ.
ne14:6.4 Yattha appatiṭṭhitaṁ viññāṇaṁ avirūḷhaṁ, natthi tattha nāmarūpassa avakkanti.
ne14:6.5 Yattha natthi nāmarūpassa avakkanti, natthi tattha saṅkhārānaṁ vuddhi.
ne14:6.6 Yattha natthi saṅkhārānaṁ vuddhi, natthi tattha āyatiṁ punabbhavābhinibbatti.
ne14:6.7 Yattha natthi āyatiṁ punabbhavābhinibbatti, natthi tattha āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ.
ne14:6.8 Yattha natthi āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ, asokaṁ taṁ, bhikkhave, adaraṁ anupāyāsanti vadāmi.
ne14:7.1 Ayaṁ pariññāpaññatti dukkhassa, pahānapaññatti samudayassa, bhāvanāpaññatti maggassa, sacchikiriyāpaññatti nirodhassa.
ne14:8.1 Samādhiṁ, bhikkhave, bhāvetha.
ne14:8.2 Appamatto nipako sato, samāhito, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṁ pajānāti.
ne14:8.3 Kiñca yathābhūtaṁ pajānāti?
ne14:8.4 “Cakkhu aniccan”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
ne14:8.5 “Rūpā aniccā”ti yathābhūtaṁ pajānāti “cakkhuviññāṇaṁ aniccan”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
ne14:8.6 “Cakkhusamphasso anicco”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
ne14:8.7 Yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, tampi aniccanti yathābhūtaṁ pajānāti.
ne14:9.1 Sotaṁ …pe…
ne14:9.2 ghānaṁ …
ne14:9.3 jivhā …
ne14:9.4 kāyo …
ne14:9.5 “mano anicco”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
ne14:9.6 “Dhammā aniccā”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
ne14:9.7 “Manoviññāṇaṁ aniccan”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
ne14:9.8 “Manosamphasso anicco”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
ne14:9.9 Yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, tampi aniccanti yathābhūtaṁ pajānāti.
ne14:10.1 Ayaṁ bhāvanāpaññatti maggassa, pariññāpaññatti dukkhassa, pahānapaññatti samudayassa, sacchikiriyāpaññatti nirodhassa.
ne14:11.1 Rūpaṁ, rādha, vikiratha vidhamatha viddhaṁsetha vikīḷaniyaṁ karotha, paññāya taṇhakkhayāya paṭipajjatha.
ne14:11.2 Taṇhakkhayā dukkhakkhayo, dukkhakkhayā nibbānaṁ.
ne14:11.3 Vedanaṁ …pe…
ne14:11.4 saññaṁ …
ne14:11.5 saṅkhāre viññāṇaṁ vikiratha vidhamatha viddhaṁsetha vikīḷaniyaṁ karotha, paññāya taṇhakkhayāya paṭipajjatha.
ne14:11.6 Taṇhakkhayā dukkhakkhayo, dukkhakkhayā nibbānaṁ.
ne14:12.1 Ayaṁ nirodhapaññatti nirodhassa, nibbidāpaññatti assādassa, pariññāpaññatti dukkhassa, pahānapaññatti samudayassa, bhāvanāpaññatti maggassa, sacchikiriyāpaññatti nirodhassa.
ne14:13.1 “So idaṁ dukkhan”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhasamudayo”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodho”ti yathābhūtaṁ pajānāti “ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
ne14:14.1 Ayaṁ paṭivedhapaññatti saccānaṁ, nikkhepapaññatti dassanabhūmiyā, bhāvanāpaññatti maggassa, sacchikiriyāpaññatti sotāpattiphalassa.
ne14:14.2 “So ime āsavā”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ āsavasamudayo”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ āsavanirodho”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
ne14:14.3 “Ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
ne14:14.4 “Ime āsavā asesaṁ nirujjhantī”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
ne14:15.1 Ayaṁ uppādapaññatti khaye ñāṇassa, okāsapaññatti anuppāde ñāṇassa, bhāvanāpaññatti maggassa, pariññāpaññatti dukkhassa, pahānapaññatti samudayassa, ārambhapaññatti vīriyindriyassa, āhaṭanāpaññatti āsāṭikānaṁ, nikkhepapaññatti bhāvanābhūmiyā, abhinighātapaññatti pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ.
ne14:16.1 Idaṁ “dukkhan”ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
ne14:16.2 Ayaṁ “dukkhasamudayo”ti me, bhikkhave …pe…
ne14:16.3 ayaṁ “dukkhanirodho”ti me, bhikkhave ….
ne14:16.4 Ayaṁ “dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
ne14:17.1 Ayaṁ desanāpaññatti saccānaṁ, nikkhepapaññatti sutamayiyā paññāya sacchikiriyāpaññatti anaññātaññassāmītindriyassa, pavattanāpaññatti dhammacakkassa.
ne14:18.1 “Taṁ kho panidaṁ dukkhaṁ pariññeyyan”ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
ne14:18.2 “So kho panāyaṁ dukkhasamudayo pahātabbo”ti me, bhikkhave …pe…
ne14:18.3 “so kho panāyaṁ dukkhanirodho sacchikātabbo”ti me, bhikkhave …pe…
ne14:18.4 “sā kho panāyaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā bhāvetabbā”ti me, bhikkhave pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
ne14:19.1 Ayaṁ bhāvanāpaññatti maggassa, nikkhepapaññatti cintāmayiyā paññāya, sacchikiriyāpaññatti aññindriyassa.
ne14:20.1 “Taṁ kho panidaṁ dukkhaṁ pariññātan”ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
ne14:20.2 “So kho panāyaṁ dukkhasamudayo pahīno”ti me, bhikkhave …pe…
ne14:20.3 so kho panāyaṁ dukkhanirodho sacchikato”ti me, bhikkhave …pe…
ne14:20.4 “sā kho panāyaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā bhāvitā”ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
ne14:21.1 Ayaṁ bhāvanāpaññatti maggassa, nikkhepapaññatti bhāvanāmayiyā paññāya, sacchikiriyāpaññatti aññātāvino indriyassa, pavattanāpaññatti dhammacakkassa.
ne14:22.1 “Tulamatulañca sambhavaṁ,
ne14:22.2 Bhavasaṅkhāramavassaji muni;
ne14:22.3 Ajjhattarato samāhito,
ne14:22.4 Abhindi kavacamivattasambhavan”ti.
ne14:23.1 “Tulan”ti saṅkhāradhātu.
ne14:23.2 “Atulan”ti nibbānadhātu, “tulamatulañca sambhavan”ti abhiññāpaññatti sabbadhammānaṁ.
ne14:23.3 Nikkhepapaññatti dhammapaṭisambhidāya.
ne14:23.4 “Bhavasaṅkhāramavassaji munī”ti pariccāgapaññatti samudayassa.
ne14:23.5 Pariññāpaññatti dukkhassa.
ne14:23.6 “Ajjhattarato samāhito”ti bhāvanāpaññatti kāyagatāya satiyā.
ne14:23.7 Ṭhitipaññatti cittekaggatāya.
ne14:23.8 “Abhindi kavacamivattasambhavan”ti abhinibbidāpaññatti cittassa, upādānapaññatti sabbaññutāya, padālanāpaññatti avijjaṇḍakosānaṁ.
ne14:23.9 Tenāha bhagavā “tulamatulañca sambhavan”ti.
ne14:24.1 “Yo dukkhamaddakkhi yatonidānaṁ,
ne14:24.2 Kāmesu so jantu kathaṁ nameyya;
ne14:24.3 Kāmā hi loke saṅgoti ñatvā,
ne14:24.4 Tesaṁ satīmā vinayāya sikkhe”ti.
ne14:25.1 “Yo dukkhan”ti vevacanapaññatti ca dukkhassa pariññāpaññatti ca.
ne14:25.2 “Yatonidānan”ti pabhavapaññatti ca samudayassa pahānapaññatti ca.
ne14:25.3 “Addakkhī”ti vevacanapaññatti ca ñāṇacakkhussa paṭivedhapaññatti ca.
ne14:25.4 “Kāmesu so jantu kathaṁ nameyyā”ti vevacanapaññatti ca kāmataṇhāya abhinivesapaññatti ca.
ne14:25.5 “Kāmā hi loke saṅgoti ñatvā”ti paccatthikato dassanapaññatti kāmānaṁ.
ne14:25.6 Kāmā hi aṅgārakāsūpamā maṁsapesūpamā pāvakakappā papātauragopamā ca.
ne14:25.7 “Tesaṁ satīmā”ti apacayapaññatti pahānāya, nikkhepapaññatti kāyagatāya satiyā, bhāvanāpaññatti maggassa.
ne14:25.8 “Vinayāya sikkhe”ti paṭivedhapaññatti rāgavinayassa dosavinayassa mohavinayassa.
ne14:25.9 “Jantū”ti vevacanapaññatti yogissa.
ne14:25.10 Yadā hi yogī kāmā saṅgoti pajānāti.
ne14:25.11 So kāmānaṁ anuppādāya kusale dhamme uppādayati, so anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya vāyamati.
ne14:25.12 Ayaṁ vāyāmapaññatti appattassa pattiyā.
ne14:25.13 Nikkhepapaññatti oramattikāya asantuṭṭhiyā.
ne14:25.14 Tattha so uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā vāyamatīti ayaṁ appamādapaññatti bhāvanāya, nikkhepapaññatti vīriyindriyassa, ārakkhapaññatti kusalānaṁ dhammānaṁ, ṭhitipaññatti adhicittasikkhāya.
ne14:25.15 Tenāha bhagavā “yo dukkhamaddakkhi yatonidānan”ti.
ne14:26.1 “Mohasambandhano loko,
ne14:26.2 bhabbarūpova dissati;
ne14:26.3 Upadhibandhano bālo,
ne14:26.4 tamasā parivārito;
ne14:26.5 Assirī viya khāyati,
ne14:26.6 passato natthi kiñcanan”ti.
ne14:27.1 “Mohasambandhano loko”ti desanāpaññatti vipallāsānaṁ.
ne14:27.2 “Bhabbarūpova dissatī”ti viparītapaññatti lokassa.
ne14:27.3 “Upadhibandhano bālo”ti pabhavapaññatti pāpakānaṁ icchāvacarānaṁ, kiccapaññatti pariyuṭṭhānānaṁ.
ne14:27.4 Balavapaññatti kilesānaṁ.
ne14:27.5 Virūhanāpaññatti saṅkhārānaṁ.
ne14:27.6 “Tamasā parivārito”ti desanāpaññatti avijjandhakārassa vevacanapaññatti ca.
ne14:27.7 “Assirī viya khāyatī”ti dassanapaññatti dibbacakkhussa, nikkhepapaññatti paññācakkhussa.
ne14:27.8 “Passato natthi kiñcanan”ti paṭivedhapaññatti sattānaṁ, rāgo kiñcanaṁ doso kiñcanaṁ moho kiñcanaṁ.
ne14:27.9 Tenāha bhagavā “mohasambandhano loko”ti.
ne14:28.1 “Atthi, bhikkhave, ajātaṁ abhūtaṁ akataṁ asaṅkhataṁ, no cetaṁ, bhikkhave, abhavissa ajātaṁ abhūtaṁ akataṁ asaṅkhataṁ.
ne14:28.2 Nayidha jātassa bhūtassa katassa saṅkhatassa nissaraṇaṁ paññāyetha.
ne14:28.3 Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi ajātaṁ abhūtaṁ akataṁ asaṅkhataṁ, tasmā jātassa bhūtassa katassa saṅkhatassa nissaraṇaṁ paññāyatī”ti.
ne14:29.1 “No cetaṁ, bhikkhave, abhavissa ajātaṁ abhūtaṁ akataṁ asaṅkhatan”ti desanāpaññatti nibbānassa vevacanapaññatti ca.
ne14:29.2 “Nayidha jātassa bhūtassa katassa saṅkhatassa nissaraṇaṁ paññāyethā”ti vevacanapaññatti saṅkhatassa upanayanapaññatti ca.
ne14:29.3 “Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi ajātaṁ abhūtaṁ akataṁ asaṅkhatan”ti vevacanapaññatti nibbānassa jotanāpaññatti ca.
ne14:29.4 “Tasmā jātassa bhūtassa katassa saṅkhatassa nissaraṇaṁ paññāyatī”ti ayaṁ vevacanapaññatti nibbānassa, niyyānikapaññatti maggassa, nissaraṇapaññatti saṁsārato.
ne14:29.5 Tenāha bhagavā “no cetaṁ, bhikkhave, abhavissā”ti.
ne14:29.6 Tenāha āyasmā mahākaccāyano “ekaṁ bhagavā dhammaṁ, paññattīhi vividhāhi desetī”ti.
ne14:29.7 Niyutto paññatti hāro.
ne15:0.1 Netti
ne15:0.2 Paṭiniddesavāra
ne15:0.3 Vibhaṅga 12
ne15:0.4 Otaraṇahāravibhaṅga
ne15:1.1 Tattha katamo otaraṇo hāro?
ne15:1.2 “Yo ca paṭiccuppādo”ti.
ne15:2.1 “Uddhaṁ adho sabbadhi vippamutto,
ne15:2.2 Ayaṁ ahasmīti anānupassī;
ne15:2.3 Evaṁ vimutto udatāri oghaṁ,
ne15:2.4 Atiṇṇapubbaṁ apunabbhavāyā”ti.
ne15:3.1 “Uddhan”ti rūpadhātu ca arūpadhātu ca.
ne15:3.2 “Adho”ti kāmadhātu.
ne15:3.3 “Sabbadhi vippamutto”ti tedhātuke ayaṁ asekkhāvimutti.
ne15:3.4 Tāniyeva asekkhāni pañcindriyāni, ayaṁ indriyehi otaraṇā.
ne15:4.1 Tāniyeva asekkhāni pañcindriyāni vijjā, vijjuppādā avijjānirodho, avijjānirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti.
ne15:4.2 Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
ne15:4.3 Ayaṁ paṭiccasamuppādehi otaraṇā.
ne15:5.1 Tāniyeva asekkhāni pañcindriyāni tīhi khandhehi saṅgahitāni—
ne15:5.2 sīlakkhandhena samādhikkhandhena paññākkhandhena, ayaṁ khandhehi otaraṇā.
ne15:6.1 Tāniyeva asekkhāni pañcindriyāni saṅkhārapariyāpannāni ye saṅkhārā anāsavā, no ca bhavaṅgā, te saṅkhārā dhammadhātusaṅgahitā.
ne15:6.2 Ayaṁ dhātūhi otaraṇā.
ne15:7.1 Sā dhammadhātu dhammāyatanapariyāpannā, yaṁ āyatanaṁ anāsavaṁ, no ca bhavaṅgaṁ.
ne15:7.2 Ayaṁ āyatanehi otaraṇā.
ne15:8.1 “Ayaṁ ahasmīti anānupassī”ti ayaṁ sakkāyadiṭṭhiyā samugghāto, sā sekkhāvimutti, tāniyeva sekkhāni pañcindriyāni.
ne15:8.2 Ayaṁ indriyehi otaraṇā.
ne15:9.1 Tāniyeva sekkhāni pañcindriyāni vijjā, vijjuppādā avijjānirodho, avijjānirodhā saṅkhāranirodho, evaṁ sabbo paṭiccasamuppādo.
ne15:9.2 Ayaṁ paṭiccasamuppādehi otaraṇā.
ne15:10.1 Sāyeva vijjā paññākkhandho.
ne15:10.2 Ayaṁ khandhehi otaraṇā.
ne15:11.1 Sāyeva vijjā saṅkhārapariyāpannā, ye saṅkhārā anāsavā, no ca bhavaṅgā, te saṅkhārā dhammadhātusaṅgahitā, ayaṁ dhātūhi otaraṇā.
ne15:12.1 Sā dhammadhātu dhammāyatanapariyāpannā, yaṁ āyatanaṁ anāsavaṁ, no ca bhavaṅgaṁ, ayaṁ āyatanehi otaraṇā.
ne15:13.1 Sekkhāya ca vimuttiyā asekkhāya ca vimuttiyā vimutto udatāri oghaṁ atiṇṇapubbaṁ apunabbhavāya.
ne15:13.2 Tenāha bhagavā “uddhaṁ adho”ti.
ne15:14.1 “Nissitassa calitaṁ, anissitassa calitaṁ natthi, calite asati passaddhi, passaddhiyā sati nati na hoti, natiyā asati āgatigati na hoti, āgatigatiyā asati cutūpapāto na hoti, cutūpapāte asati nevidha na huraṁ na ubhayamantarena esevanto dukkhassā”ti.
ne15:15.1 “Nissitassa calitan”ti nissayo nāma duvidho taṇhānissayo ca diṭṭhinissayo ca.
ne15:15.2 Tattha yā rattassa cetanā, ayaṁ taṇhānissayo;
ne15:15.3 yā mūḷhassa cetanā, ayaṁ diṭṭhinissayo.
ne15:15.4 Cetanā pana saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ, evaṁ sabbo paṭiccasamuppādo.
ne15:15.5 Ayaṁ paṭiccasamuppādehi otaraṇā.
ne15:16.1 Tattha yā rattassa vedanā, ayaṁ sukhā vedanā.
ne15:16.2 Yā sammūḷhassa vedanā, ayaṁ adukkhamasukhā vedanā, imā dve vedanā vedanākkhandho.
ne15:16.3 Ayaṁ khandhehi otaraṇā.
ne15:17.1 Tattha sukhā vedanā dve indriyāni sukhindriyaṁ somanassindriyañca, adukkhamasukhā vedanā upekkhindriyaṁ.
ne15:17.2 Ayaṁ indriyehi otaraṇā.
ne15:18.1 Tāniyeva indriyāni saṅkhārapariyāpannāni, ye saṅkhārā sāsavā bhavaṅgā, te saṅkhārā dhammadhātusaṅgahitā.
ne15:18.2 Ayaṁ dhātūhi otaraṇā.
ne15:19.1 Sā dhammadhātu dhammāyatanapariyāpannā, yaṁ āyatanaṁ sāsavaṁ bhavaṅgaṁ, ayaṁ āyatanehi otaraṇā.
ne15:20.1 “Anissitassa calitaṁ natthī”ti samathavasena vā taṇhāya anissito vipassanāvasena vā diṭṭhiyā anissito.
ne15:20.2 Yā vipassanā ayaṁ vijjā, vijjuppādā avijjānirodho, avijjānirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, evaṁ sabbo paṭiccasamuppādo.
ne15:20.3 Ayaṁ paṭiccasamuppādehi otaraṇā.
ne15:21.1 Sāyeva vipassanā paññākkhandho.
ne15:21.2 Ayaṁ khandhehi otaraṇā.
ne15:22.1 Sāyeva vipassanā dve indriyāni—
ne15:22.2 vīriyindriyañca paññindriyañca.
ne15:22.3 Ayaṁ indriyehi otaraṇā.
ne15:23.1 Sāyeva vipassanā saṅkhārapariyāpannā, ye saṅkhārā anāsavā, no ca bhavaṅgā, te saṅkhārā dhammadhātusaṅgahitā.
ne15:23.2 Ayaṁ dhātūhi otaraṇā.
ne15:24.1 Sā dhammadhātu dhammāyatanapariyāpannā, yaṁ āyatanaṁ anāsavaṁ, no ca bhavaṅgaṁ.
ne15:24.2 Ayaṁ āyatanehi otaraṇā.
ne15:25.1 “Passaddhiyā satī”ti duvidhā passaddhi kāyikā ca cetasikā ca.
ne15:25.2 Yaṁ kāyikaṁ sukhaṁ, ayaṁ kāyapassaddhi.
ne15:25.3 Yaṁ cetasikaṁ sukhaṁ, ayaṁ cetasikā passaddhi.
ne15:25.4 Passaddhakāyo sukhaṁ vediyati, sukhino cittaṁ samādhiyati, samāhito yathābhūtaṁ pajānāti, yathābhūtaṁ pajānanto nibbindati, nibbindanto virajjati, virāgā vimuccati, vimuttasmiṁ “vimuttam”iti ñāṇaṁ hoti, “khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti pajānāti.
ne15:25.5 So na namati rūpesu, na saddesu, na gandhesu, na rasesu, na phoṭṭhabbesu, na dhammesu khayā rāgassa khayā dosassa khayā mohassa yena rūpena tathāgataṁ tiṭṭhantaṁ carantaṁ paññāpayamāno paññāpeyya, tassa rūpassa khayā virāgā nirodhā cāgā paṭinissaggā rūpasaṅkhaye vimutto, tathāgato atthītipi na upeti, natthītipi na upeti, atthi natthītipi na upeti, nevatthi no natthītipi na upeti.
ne15:25.6 Atha kho gambhīro appameyyo asaṅkheyyo nibbutotiyeva saṅkhaṁ gacchati khayā rāgassa, khayā dosassa, khayā mohassa.
ne15:26.1 Yāya vedanāya …pe…
ne15:26.2 yāya saññāya.
ne15:26.3 Yehi saṅkhārehi.
ne15:26.4 Yena viññāṇena tathāgataṁ tiṭṭhantaṁ carantaṁ paññāpayamāno paññāpeyya, tassa viññāṇassa khayā virāgā nirodhā cāgā paṭinissaggā viññāṇasaṅkhaye vimutto, tathāgato atthītipi na upeti, natthītipi na upeti, atthi natthītipi na upeti, nevatthi no natthītipi na upeti.
ne15:26.5 Atha kho gambhīro appameyyo asaṅkheyyo nibbutotiyeva saṅkhaṁ gacchati khayā rāgassa, khayā dosassa, khayā mohassa.
ne15:26.6 “Āgatī”ti idhāgati.
ne15:26.7 “Gatī”ti peccabhavo.
ne15:26.8 Āgatigatīpi na bhavanti, “nevidhā”ti chasu ajjhattikesu āyatanesu.
ne15:26.9 “Na huran”ti chasu bāhiresu āyatanesu.
ne15:26.10 “Na ubhayamantarenā”ti phassasamuditesu dhammesu attānaṁ na passati.
ne15:26.11 “Esevanto dukkhassā”ti paṭiccasamuppādo.
ne15:26.12 So duvidho lokiyo ca lokuttaro ca.
ne15:26.13 Tattha lokiyo avijjāpaccayā saṅkhārā, yāva jarāmaraṇā.
ne15:26.14 Lokuttaro sīlavato avippaṭisāro jāyati, yāva nāparaṁ itthattāyāti pajānāti.
ne15:26.15 Tenāha bhagavā “nissitassa calitaṁ anissitassa calitaṁ natthi …pe…
ne15:26.16 esevanto dukkhassā”ti.
ne15:27.1 “Ye keci sokā paridevitā vā,
ne15:27.2 Dukkhā ca lokasmimanekarūpā;
ne15:27.3 Piyaṁ paṭiccappabhavanti ete,
ne15:27.4 Piye asante na bhavanti ete.
ne15:28.1 Tasmā hi te sukhino vītasokā,
ne15:28.2 Yesaṁ piyaṁ natthi kuhiñci loke;
ne15:28.3 Tasmā asokaṁ virajaṁ patthayāno,
ne15:28.4 Piyaṁ na kayirātha kuhiñci loke”ti.
ne15:29.1 “Ye keci sokā paridevitā vā, dukkhā ca lokasmimanekarūpā piyaṁ paṭiccappabhavanti ete”ti—
ne15:29.2 ayaṁ dukkhā vedanā.
ne15:29.3 “Piye asante na bhavanti ete”ti—
ne15:29.4 ayaṁ sukhā vedanā.
ne15:29.5 Vedanā vedanākkhandho.
ne15:29.6 Ayaṁ khandhehi otaraṇā.
ne15:30.1 Vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṁ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ, evaṁ sabbaṁ.
ne15:30.2 Ayaṁ paṭiccasamuppādehi otaraṇā.
ne15:31.1 Tattha sukhā vedanā dve indriyāni—
ne15:31.2 sukhindriyaṁ somanassindriyañca.
ne15:31.3 Dukkhā vedanā dve indriyāni—
ne15:31.4 dukkhindriyaṁ domanassindriyañca.
ne15:31.5 Ayaṁ indriyehi otaraṇā.
ne15:32.1 Tāniyeva indriyāni saṅkhārapariyāpannāni, ye saṅkhārā sāsavā bhavaṅgā, te saṅkhārā dhammadhātusaṅgahitā.
ne15:32.2 Ayaṁ dhātūhi otaraṇā.
ne15:33.1 Sā dhammadhātu dhammāyatanapariyāpannā, yaṁ āyatanaṁ sāsavaṁ bhavaṅgaṁ.
ne15:33.2 Ayaṁ āyatanehi otaraṇā.
ne15:34.1 “Tasmā hi te sukhino vītasokā,
ne15:34.2 Yesaṁ piyaṁ natthi kuhiñci loke;
ne15:34.3 Tasmā asokaṁ virajaṁ patthayāno,
ne15:34.4 Piyaṁ na kayirātha kuhiñci loke”ti.
ne15:35.1 Idaṁ taṇhāpahānaṁ.
ne15:35.2 Taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, evaṁ sabbaṁ.
ne15:35.3 Ayaṁ paṭiccasamuppādehi otaraṇā.
ne15:36.1 Taṁyeva taṇhāpahānaṁ samatho.
ne15:36.2 So samatho dve indriyāni satindriyaṁ samādhindriyañca.
ne15:36.3 Ayaṁ indriyehi otaraṇā.
ne15:37.1 Soyeva samatho samādhikkhandho.
ne15:37.2 Ayaṁ khandhehi otaraṇā.
ne15:38.1 Soyeva samatho saṅkhārapariyāpanno, ye saṅkhārā anāsavā, no ca bhavaṅgā, te saṅkhārā dhammadhātusaṅgahitā.
ne15:38.2 Ayaṁ dhātūhi otaraṇā.
ne15:39.1 Sā dhammadhātu dhammāyatanapariyāpannā, yaṁ āyatanaṁ anāsavaṁ, no ca bhavaṅgaṁ.
ne15:39.2 Ayaṁ āyatanehi otaraṇā.
ne15:39.3 Tenāha bhagavā “ye keci sokā”ti.
ne15:40.1 “Kāmaṁ kāmayamānassa,
ne15:40.2 tassa ce taṁ samijjhati;
ne15:40.3 Addhā pītimano hoti,
ne15:40.4 laddhā macco yadicchati.
ne15:41.1 Tassa ce kāmayānassa,
ne15:41.2 chandajātassa jantuno;
ne15:41.3 Te kāmā parihāyanti,
ne15:41.4 sallaviddhova ruppati.
ne15:42.1 Yo kāme parivajjeti,
ne15:42.2 sappasseva padā siro;
ne15:42.3 Somaṁ visattikaṁ loke,
ne15:42.4 sato samativattatī”ti.
ne15:43.1 Tattha yā pītimanatā, ayaṁ anunayo.
ne15:43.2 Yadāha sallaviddhova ruppatīti, idaṁ paṭighaṁ.
ne15:43.3 Anunayaṁ paṭighañca pana taṇhāpakkho, taṇhāya ca pana dasarūpīni āyatanāni padaṭṭhānaṁ.
ne15:43.4 Ayaṁ āyatanehi otaraṇā.
ne15:44.1 Tāniyeva dasa rūpīni rūpakāyo nāmasampayutto, tadubhayaṁ nāmarūpaṁ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, evaṁ sabbaṁ.
ne15:44.2 Ayaṁ paṭiccasamuppādehi otaraṇā.
ne15:45.1 Tadeva nāmarūpaṁ pañcakkhandho.
ne15:45.2 Ayaṁ khandhehi otaraṇā.
ne15:46.1 Tadeva nāmarūpaṁ aṭṭhārasa dhātuyo.
ne15:46.2 Ayaṁ dhātūhi otaraṇā.
ne15:47.1 Tattha yo rūpakāyo imāni pañca rūpīni indriyāni, yo nāmakāyo imāni pañca arūpīni indriyāni, imāni dasa indriyāni.
ne15:47.2 Ayaṁ indriyehi otaraṇā.
ne15:48.1 Tattha yadāha—
ne15:49.1 “Yo kāme parivajjeti,
ne15:49.2 sappasseva padā siro;
ne15:49.3 Somaṁ visattikaṁ loke,
ne15:49.4 sato samativattatī”ti.
ne15:50.1 Ayaṁ saupādisesā nibbānadhātu, ayaṁ dhātūhi otaraṇā.
ne15:51.1 Sāyeva saupādisesā nibbānadhātu vijjā, vijjuppādā avijjānirodho, avijjānirodhā saṅkhāranirodho, evaṁ sabbaṁ.
ne15:51.2 Ayaṁ paṭiccasamuppādehi otaraṇā.
ne15:52.1 Sāyeva vijjā paññākkhandho.
ne15:52.2 Ayaṁ khandhehi otaraṇā.
ne15:53.1 Sāyeva vijjā dve indriyāni—
ne15:53.2 vīriyindriyaṁ paññindriyañca.
ne15:53.3 Ayaṁ indriyehi otaraṇā.
ne15:54.1 Sāyeva vijjā saṅkhārapariyāpannā, ye saṅkhārā anāsavā, no ca bhavaṅgā, te saṅkhārā dhammadhātusaṅgahitā.
ne15:54.2 Ayaṁ dhātūhi otaraṇā.
ne15:55.1 Sā dhammadhātu dhammāyatanapariyāpannā, yaṁ āyatanaṁ anāsavaṁ, no ca bhavaṅgaṁ.
ne15:55.2 Ayaṁ āyatanehi otaraṇā.
ne15:55.3 Tenāha bhagavā “kāmaṁ kāmayamānassā”ti.
ne15:56.1 Ettāvatā paṭicca indriyakhandhadhātuāyatanāni samosaraṇotaraṇāni bhavanti.
ne15:56.2 Evaṁ paṭicca indriyakhandhadhātuāyatanāni otāretabbāni.
ne15:56.3 Tenāha āyasmā mahākaccāyano “yo ca paṭiccuppādo”ti.
ne15:56.4 Niyutto otaraṇo hāro.
ne16:0.1 Netti
ne16:0.2 Paṭiniddesavāra
ne16:0.3 Vibhaṅga 13
ne16:0.4 Sodhanahāravibhaṅga
ne16:1.1 Tattha katamo sodhano hāro?
ne16:1.2 “Vissajjitamhi pañhe”ti gāthā.
ne16:1.3 Yathā āyasmā ajito pārāyane bhagavantaṁ pañhaṁ pucchati—
ne16:2.1 “Kenassu nivuto loko,
ne16:2.2 kenassu nappakāsati;
ne16:2.3 Kissābhilepanaṁ brūsi,
ne16:2.4 kiṁsu tassa mahabbhayan”ti.
ne16:3.1 “Avijjāya nivuto loko,
ne16:3.2 (ajitāti bhagavā)
ne16:3.3 Vivicchā pamādā nappakāsati;
ne16:3.4 Jappābhilepanaṁ brūmi,
ne16:3.5 Dukkhamassa mahabbhayan”ti.
ne16:4.1 “Kenassu nivuto loko”ti pañhe “avijjāya nivuto loko”ti bhagavā padaṁ sodheti, no ca ārambhaṁ.
ne16:4.2 “Kenassu nappakāsatī”ti pañhe “vivicchā pamādā nappakāsatī”ti bhagavā padaṁ sodheti, no ca ārambhaṁ.
ne16:4.3 “Kissābhilepanaṁ brūsī”ti pañhe “jappābhilepanaṁ brūmī”ti bhagavā padaṁ sodheti, no ca ārambhaṁ.
ne16:4.4 “Kiṁsu tassa mahabbhayan”ti pañhe “dukkhamassa mahabbhayan”ti suddho ārambho.
ne16:4.5 Tenāha bhagavā “avijjāya nivuto loko”ti.
ne16:5.1 “Savanti sabbadhi sotā,
ne16:5.2 (iccāyasmā ajito)
ne16:5.3 Sotānaṁ kiṁ nivāraṇaṁ;
ne16:5.4 Sotānaṁ saṁvaraṁ brūhi,
ne16:5.5 Kena sotā pidhīyare”ti.
ne16:6.1 “Yāni sotāni lokasmiṁ,
ne16:6.2 (ajitāti bhagavā)
ne16:6.3 Sati tesaṁ nivāraṇaṁ;
ne16:6.4 Sotānaṁ saṁvaraṁ brūmi,
ne16:6.5 Paññāyete pidhīyare”ti.
ne16:7.1 “Savanti sabbadhi sotā, sotānaṁ kiṁ nivāraṇan”ti pañhe “yāni sotāni lokasmiṁ, sati tesaṁ nivāraṇan”ti bhagavā padaṁ sodheti, no ca ārambhaṁ.
ne16:7.2 “Sotānaṁ saṁvaraṁ brūhi, kena sotā pidhīyare”ti pañhe “sotānaṁ saṁvaraṁ brūmi, paññāyete pidhīyare”ti suddho ārambho.
ne16:7.3 Tenāha bhagavā “yāni sotāni lokasmin”ti.
ne16:8.1 “Paññā ceva sati ca,
ne16:8.2 (iccāyasmā ajito)
ne16:8.3 Nāmarūpañca mārisa;
ne16:8.4 Etaṁ me puṭṭho pabrūhi,
ne16:8.5 Katthetaṁ uparujjhatī”ti.
ne16:9.1 Pañhe—
ne16:10.1 “Yametaṁ pañhaṁ apucchi,
ne16:10.2 ajita taṁ vadāmi te;
ne16:10.3 Yattha nāmañca rūpañca,
ne16:10.4 asesaṁ uparujjhati;
ne16:10.5 Viññāṇassa nirodhena,
ne16:10.6 etthetaṁ uparujjhatī”ti.
ne16:11.1 Suddho ārambho.
ne16:11.2 Tenāha bhagavā “yametaṁ pañhaṁ apucchī”ti.
ne16:11.3 Yattha evaṁ suddho ārambho, so pañho visajjito bhavati.
ne16:11.4 Yattha pana ārambho asuddho, na tāva so pañho visajjito bhavati.
ne16:11.5 Tenāha āyasmā mahākaccāyano “vissajjitamhi pañhe”ti.
ne16:11.6 Niyutto sodhano hāro.
ne17:0.1 Netti
ne17:0.2 Paṭiniddesavāra
ne17:0.3 Vibhaṅga 14
ne17:0.4 Adhiṭṭhānahāravibhaṅga
ne17:1.1 Tattha katamo adhiṭṭhāno hāro?
ne17:1.2 “Ekattatāya dhammā, yepi ca vemattatāya niddiṭṭhā”ti.
ne17:2.1 Ye tattha niddiṭṭhā, tathā te dhārayitabbā.
ne17:3.1 “Dukkhan”ti ekattatā.
ne17:3.2 Tattha katamaṁ dukkhaṁ?
ne17:3.3 Jāti dukkhā, jarā dukkhā, byādhi dukkho, maraṇaṁ dukkhaṁ, appiyehi sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho, yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ, saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā, rūpā dukkhā, vedanā dukkhā, saññā dukkhā, saṅkhārā dukkhā, viññāṇaṁ dukkhaṁ.
ne17:3.4 Ayaṁ vemattatā.
ne17:4.1 “Dukkhasamudayo”ti ekattatā.
ne17:4.2 Tattha katamo dukkhasamudayo?
ne17:4.3 Yāyaṁ taṇhā ponobhavikā nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī.
ne17:4.4 Seyyathidaṁ—
ne17:4.5 kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā.
ne17:4.6 Ayaṁ vemattatā.
ne17:5.1 “Dukkhanirodho”ti ekattatā.
ne17:5.2 Tattha katamo dukkhanirodho?
ne17:5.3 Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo.
ne17:5.4 Ayaṁ vemattatā.
ne17:6.1 “Dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti ekattatā.
ne17:6.2 Tattha katamā dukkhanirodhagāminī paṭipadā?
ne17:6.3 Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.
ne17:6.4 Seyyathidaṁ—
ne17:6.5 sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.
ne17:6.6 Ayaṁ vemattatā.
ne17:7.1 “Maggo”ti ekattatā.
ne17:7.2 Tattha katamo maggo?
ne17:7.3 Nirayagāmī maggo tiracchānayonigāmī maggo pettivisayagāmī maggo asurayoniyo maggo saggagāmiyo maggo manussagāmī maggo nibbānagāmī maggo.
ne17:7.4 Ayaṁ vemattatā.
ne17:8.1 “Nirodho”ti ekattatā.
ne17:8.2 Tattha katamo nirodho?
ne17:8.3 Paṭisaṅkhānirodho appaṭisaṅkhānirodho anunayanirodho paṭighanirodho mānanirodho makkhanirodho paḷāsanirodho issānirodho macchariyanirodho sabbakilesanirodho.
ne17:8.4 Ayaṁ vemattatā.
ne17:9.1 “Rūpan”ti ekattatā.
ne17:9.2 Tattha katamaṁ rūpaṁ?
ne17:9.3 Cātumahābhūtikaṁ rūpaṁ catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya rūpassa paññatti.
ne17:9.4 Tattha katamāni cattāri mahābhūtāni?
ne17:9.5 Pathavīdhātu āpodhātu tejodhātu vāyodhātu.
ne17:10.1 Dvīhi ākārehi dhātuyo pariggaṇhāti saṅkhepena ca vitthārena ca.
ne17:10.2 Kathaṁ vitthārena dhātuyo pariggaṇhāti?
ne17:10.3 Vīsatiyā ākārehi pathavīdhātuṁ vitthārena pariggaṇhāti, dvādasahi ākārehi āpodhātuṁ vitthārena pariggaṇhāti, catūhi ākārehi tejodhātuṁ vitthārena pariggaṇhāti, chahi ākārehi vāyodhātuṁ vitthārena pariggaṇhāti.
ne17:11.1 Katamehi vīsatiyā ākārehi pathavīdhātuṁ vitthārena pariggaṇhāti?
ne17:11.2 Atthi imasmiṁ kāye kesā lomā nakhā dantā taco, maṁsaṁ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ vakkaṁ, hadayaṁ yakanaṁ kilomakaṁ pihakaṁ papphāsaṁ, antaṁ antaguṇaṁ udariyaṁ karīsaṁ matthake matthaluṅganti imehi vīsatiyā ākārehi pathavīdhātuṁ vitthārena pariggaṇhāti.
ne17:12.1 Katamehi dvādasahi ākārehi āpodhātuṁ vitthārena pariggaṇhāti?
ne17:12.2 Atthi imasmiṁ kāye pittaṁ semhaṁ pubbo lohitaṁ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttanti imehi dvādasahi ākārehi āpodhātuṁ vitthārena pariggaṇhāti.
ne17:13.1 Katamehi catūhi ākārehi tejodhātuṁ vitthārena pariggaṇhāti?
ne17:13.2 Yena ca santappati, yena ca jīrīyati, yena ca pariḍayhati, yena ca asitapītakhāyitasāyitaṁ sammā pariṇāmaṁ gacchati, imehi catūhi ākārehi tejodhātuṁ vitthārena pariggaṇhāti.
ne17:14.1 Katamehi chahi ākārehi vāyodhātuṁ vitthārena pariggaṇhāti?
ne17:14.2 Uddhaṅgamā vātā, adhogamā vātā, kucchisayā vātā, koṭṭhāsayā vātā, aṅgamaṅgānusārino vātā, assāso passāso iti, imehi chahi ākārehi vāyodhātuṁ vitthārena pariggaṇhāti.
ne17:15.1 Evaṁ imehi dvācattālīsāya ākārehi vitthārena dhātuyo sabhāvato upalakkhayanto tulayanto parivīmaṁsanto pariyogāhanto paccavekkhanto na kiñci gayhūpagaṁ passati kāyaṁ vā kāyapadesaṁ vā, yathā candanikaṁ pavicinanto na kiñci gayhūpagaṁ passeyya, yathā saṅkāraṭṭhānaṁ pavicinanto na kiñci gayhūpagaṁ passeyya, yathā vaccakuṭiṁ pavicinanto na kiñci gayhūpagaṁ passeyya, yathā sivathikaṁ pavicinanto na kiñci gayhūpagaṁ passeyya.
ne17:15.2 Evameva imehi dvācattālīsāya ākārehi evaṁ vitthārena dhātuyo sabhāvato upalakkhayanto tulayanto parivīmaṁsanto pariyogāhanto paccavekkhanto na kiñci gayhūpagaṁ passati kāyaṁ vā kāyapadesaṁ vā.
ne17:15.3 Tenāha bhagavā yā ceva kho pana ajjhattikā pathavīdhātu, yā ca bāhirā pathavīdhātu, pathavīdhāturevesā.
ne17:15.4 Taṁ “netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā”ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ, evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā pathavīdhātuyā nibbindati, pathavīdhātuyā cittaṁ virājeti.
ne17:15.5 Yā ceva kho pana ajjhattikā āpodhātu, yā ca bāhirā āpodhātu …pe…
ne17:15.6 yā ceva kho pana ajjhattikā tejodhātu, yā ca bāhirā tejodhātu …pe…
ne17:15.7 yā ceva kho pana ajjhattikā vāyodhātu, yā ca bāhirā vāyodhātu, vāyodhāturevesā.
ne17:15.8 Taṁ “netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā”ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ, evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya disvā vāyodhātuyā nibbindati, vāyodhātuyā cittaṁ virājeti.
ne17:15.9 Ayaṁ vemattatā.
ne17:16.1 “Avijjā”ti ekattatā.
ne17:16.2 Tattha katamā avijjā?
ne17:16.3 Dukkhe aññāṇaṁ, dukkhasamudaye aññāṇaṁ, dukkhanirodhe aññāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṁ, pubbante aññāṇaṁ, aparante aññāṇaṁ, pubbantāparante aññāṇaṁ, idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṁ, yaṁ evarūpaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asallakkhaṇā anupalakkhaṇā apaccupalakkhaṇā asamavekkhaṇā apaccakkhakammaṁ dummejjhaṁ bālyaṁ asampajaññaṁ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṁ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ.
ne17:16.4 Ayaṁ vemattatā.
ne17:17.1 “Vijjā”ti ekattatā.
ne17:17.2 Tattha katamā vijjā?
ne17:17.3 Dukkhe ñāṇaṁ, dukkhasamudaye ñāṇaṁ, dukkhanirodhe ñāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ, pubbante ñāṇaṁ, aparante ñāṇaṁ, pubbantāparante ñāṇaṁ, idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu ñāṇaṁ, yā evarūpā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṁ kosallaṁ nepuññaṁ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṁ patodo paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ paññāsatthaṁ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṁ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ.
ne17:17.4 Ayaṁ vemattatā.
ne17:18.1 “Samāpattī”ti ekattatā.
ne17:18.2 Tattha katamā samāpatti?
ne17:18.3 Saññāsamāpatti asaññāsamāpatti, nevasaññānāsaññāsamāpatti.
ne17:18.4 Vibhūtasaññāsamāpatti nirodhasamāpattīti.
ne17:18.5 Ayaṁ vemattatā.
ne17:19.1 “Jhāyī”ti ekattatā.
ne17:19.2 Tattha katamo jhāyī?
ne17:19.3 Atthi sekkho jhāyī, atthi asekkho jhāyī, nevasekkhanāsekkho jhāyī, ājāniyo jhāyī, assakhaluṅko jhāyī, diṭṭhuttaro jhāyī, taṇhuttaro jhāyī, paññuttaro jhāyī.
ne17:19.4 Ayaṁ vemattatā.
ne17:20.1 “Samādhī”ti ekattatā.
ne17:20.2 Tattha katamo samādhi?
ne17:20.3 Saraṇo samādhi, araṇo samādhi, savero samādhi, avero samādhi, sabyāpajjo samādhi, abyāpajjo samādhi, sappītiko samādhi, nippītiko samādhi, sāmiso samādhi, nirāmiso samādhi, sasaṅkhāro samādhi, asaṅkhāro samādhi, ekaṁsabhāvito samādhi, ubhayaṁsabhāvito samādhi, ubhayato bhāvitabhāvano samādhi, savitakkasavicāro samādhi, avitakkavicāramatto samādhi, avitakkaavicāro samādhi, hānabhāgiyo samādhi, ṭhitibhāgiyo samādhi, visesabhāgiyo samādhi, nibbedhabhāgiyo samādhi, lokiyo samādhi, lokuttaro samādhi, micchāsamādhi, sammāsamādhi.
ne17:20.4 Ayaṁ vemattatā.
ne17:21.1 “Paṭipadā”ti ekattatā.
ne17:21.2 Tattha katamā paṭipadā?
ne17:21.3 Āgāḷhapaṭipadā, nijjhāmapaṭipadā, majjhimapaṭipadā, akkhamā paṭipadā, khamā paṭipadā, samā paṭipadā, damā paṭipadā, dukkhā paṭipadā dandhābhiññā, dukkhā paṭipadā khippābhiññā, sukhā paṭipadā dandhābhiññā, sukhā paṭipadā khippābhiññāti.
ne17:21.4 Ayaṁ vemattatā.
ne17:22.1 “Kāyo”ti ekattatā.
ne17:22.2 Tattha katamo kāyo?
ne17:22.3 Nāmakāyo rūpakāyo ca.
ne17:22.4 Tattha katamo rūpakāyo?
ne17:22.5 Kesā lomā nakhā dantā taco maṁsaṁ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ vakkaṁ hadayaṁ yakanaṁ kilomakaṁ pihakaṁ papphāsaṁ antaṁ antaguṇaṁ udariyaṁ karīsaṁ pittaṁ semhaṁ pubbo lohitaṁ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttaṁ matthaluṅganti—
ne17:22.6 ayaṁ rūpakāyo.
ne17:22.7 Nāmakāyo nāma vedanā saññā cetanā cittaṁ phasso manasikāroti—
ne17:22.8 ayaṁ nāmakāyoti.
ne17:22.9 Ayaṁ vemattatā.
ne17:23.1 Evaṁ yo dhammo yassa dhammassa samānabhāvo, so dhammo tassa dhammassa ekattatāya ekī bhavati.
ne17:23.2 Yena yena vā pana vilakkhaṇo, tena tena vemattaṁ gacchati.
ne17:23.3 Evaṁ sutte vā veyyākaraṇe vā gāthāyaṁ vā pucchitena vīmaṁsayitabbaṁ, kiṁ ekattatāya pucchati, udāhu vemattatāyāti.
ne17:23.4 Yadi ekattatāya pucchitaṁ, ekattatāya visajjayitabbaṁ.
ne17:23.5 Yadi vemattatāya pucchitaṁ, vemattatāya visajjayitabbaṁ.
ne17:23.6 Yadi sattādhiṭṭhānena pucchitaṁ, sattādhiṭṭhānena visajjayitabbaṁ.
ne17:23.7 Yadi dhammādhiṭṭhānena pucchitaṁ, dhammādhiṭṭhānena visajjayitabbaṁ.
ne17:23.8 Yathā yathā vā pana pucchitaṁ tathā tathā visajjayitabbaṁ.
ne17:23.9 Tenāha āyasmā mahākaccāyano “ekattatāya dhammā”ti.
ne17:23.10 Niyutto adhiṭṭhāno hāro.
ne18:0.1 Netti
ne18:0.2 Paṭiniddesavāra
ne18:0.3 Vibhaṅga 15
ne18:0.4 Parikkhārahāravibhaṅga
ne18:1.1 Tattha katamo parikkhāro hāro?
ne18:1.2 “Ye dhammā yaṁ dhammaṁ janayantī”ti.
ne18:2.1 Yo dhammo yaṁ dhammaṁ janayati, tassa so parikkhāro.
ne18:2.2 Kiṁlakkhaṇo parikkhāro?
ne18:2.3 Janakalakkhaṇo parikkhāro.
ne18:2.4 Dve dhammā janayanti hetu ca paccayo ca.
ne18:2.5 Tattha kiṁlakkhaṇo hetu, kiṁlakkhaṇo paccayo?
ne18:2.6 Asādhāraṇalakkhaṇo hetu, sādhāraṇalakkhaṇo paccayo.
ne18:2.7 Yathā kiṁ bhave?
ne18:2.8 Yathā aṅkurassa nibbattiyā bījaṁ asādhāraṇaṁ, pathavī āpo ca sādhāraṇā.
ne18:2.9 Aṅkurassa hi pathavī āpo ca paccayo sabhāvo hetu.
ne18:2.10 Yathā vā pana ghaṭe duddhaṁ pakkhittaṁ dadhi bhavati, na catthi ekakālasamavadhānaṁ duddhassa ca dadhissa ca.
ne18:2.11 Evamevaṁ natthi ekakālasamavadhānaṁ hetussa ca paccayassa ca.
ne18:3.1 Ayañhi saṁsāro sahetu sappaccayo nibbatto.
ne18:3.2 Vuttaṁ hi avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, evaṁ sabbo paṭiccasamuppādo.
ne18:3.3 Iti avijjā avijjāya hetu ayoniso manasikāro paccayo.
ne18:3.4 Purimikā avijjā pacchimikāya avijjāya hetu.
ne18:3.5 Tattha purimikā avijjā avijjānusayo pacchimikā avijjā avijjāpariyuṭṭhānaṁ, purimiko avijjānusayo pacchimikassa avijjāpariyuṭṭhānassa hetubhūto paribrūhanāya, bījaṅkuro viya samanantarahetutāya.
ne18:3.6 Yaṁ pana yattha phalaṁ nibbattati, idamassa paramparahetutāya hetubhūtaṁ.
ne18:3.7 Duvidho hi hetu samanantarahetu paramparahetu ca, evaṁ avijjāyapi duvidho hetu samanantarahetu paramparahetu ca.
ne18:4.1 Yathā vā pana thālakañca vaṭṭi ca telañca padīpassa paccayabhūtaṁ na sabhāvahetu, na hi sakkā thālakañca vaṭṭiñca telañca anaggikaṁ dīpetuṁ padīpassa paccayabhūtaṁ.
ne18:4.2 Padīpo viya sabhāvo hetu hoti.
ne18:4.3 Iti sabhāvo hetu, parabhāvo paccayo.
ne18:4.4 Ajjhattiko hetu, bāhiro paccayo.
ne18:4.5 Janako hetu, pariggāhako paccayo.
ne18:4.6 Asādhāraṇo hetu, sādhāraṇo paccayo.
ne18:5.1 Avupacchedattho santati attho, nibbatti attho phalattho, paṭisandhi attho punabbhavattho, palibodhattho pariyuṭṭhānattho, asamugghātattho anusayattho, asampaṭivedhattho avijjattho, apariññātattho viññāṇassa bījattho.
ne18:5.2 Yattha avupacchedo tattha santati, yattha santati tattha nibbatti, yattha nibbatti tattha phalaṁ, yattha phalaṁ tattha paṭisandhi, yattha paṭisandhi tattha punabbhavo, yattha punabbhavo tattha palibodho, yattha palibodho tattha pariyuṭṭhānaṁ, yattha pariyuṭṭhānaṁ tattha asamugghāto.
ne18:5.3 Yattha asamugghāto tattha anusayo, yattha anusayo tattha asampaṭivedho, yattha asampaṭivedho tattha avijjā, yattha avijjā tattha sāsavaṁ viññāṇaṁ apariññātaṁ, yattha sāsavaṁ viññāṇaṁ apariññātaṁ tattha bījattho.
ne18:6.1 Sīlakkhandho samādhikkhandhassa paccayo, samādhikkhandho paññākkhandhassa paccayo, paññākkhandho vimuttikkhandhassa paccayo, vimuttikkhandho vimuttiñāṇadassanakkhandhassa paccayo.
ne18:6.2 Titthaññutā pītaññutāya paccayo, pītaññutā pattaññutāya paccayo, pattaññutā attaññutāya paccayo.
ne18:7.1 Yathā vā pana cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ.
ne18:7.2 Tattha cakkhu ādhipateyyapaccayatāya paccayo, rūpā ārammaṇapaccayatāya paccayo.
ne18:7.3 Āloko sannissayatāya paccayo, manasikāro sabhāvo hetu.
ne18:7.4 Saṅkhārā viññāṇassa paccayo, sabhāvo hetu.
ne18:7.5 Viññāṇaṁ nāmarūpassa paccayo, sabhāvo hetu.
ne18:7.6 Nāmarūpaṁ saḷāyatanassa paccayo, sabhāvo hetu.
ne18:7.7 Saḷāyatanaṁ phassassa paccayo, sabhāvo hetu.
ne18:7.8 Phasso vedanāya paccayo, sabhāvo hetu.
ne18:7.9 Vedanā taṇhāya paccayo, sabhāvo hetu.
ne18:7.10 Taṇhā upādānassa paccayo, sabhāvo hetu.
ne18:7.11 Upādānaṁ bhavassa paccayo, sabhāvo hetu.
ne18:7.12 Bhavo jātiyā paccayo, sabhāvo hetu.
ne18:7.13 Jāti jarāmaraṇassa paccayo, sabhāvo hetu.
ne18:7.14 Jarāmaraṇaṁ sokassa paccayo, sabhāvo hetu.
ne18:7.15 Soko paridevassa paccayo, sabhāvo hetu.
ne18:7.16 Paridevo dukkhassa paccayo, sabhāvo hetu.
ne18:7.17 Dukkhaṁ domanassassa paccayo, sabhāvo hetu.
ne18:7.18 Domanassaṁ upāyāsassa paccayo, sabhāvo hetu.
ne18:7.19 Evaṁ yo koci upanissayo sabbo so parikkhāro.
ne18:7.20 Tenāha āyasmā mahākaccāyano “ye dhammā yaṁ dhammaṁ janayantī”ti.
ne18:7.21 Niyutto parikkhāro hāro.
ne19:0.1 Netti
ne19:0.2 Paṭiniddesavāra
ne19:0.3 Vibhaṅga 16
ne19:0.4 Samāropanahāravibhaṅga
ne19:1.1 Tattha katamo samāropano hāro?
ne19:1.2 “Ye dhammā yaṁmūlā, ye cekatthā pakāsitā muninā”ti.
ne19:2.1 Ekasmiṁ padaṭṭhāne yattakāni padaṭṭhānāni otaranti, sabbāni tāni samāropayitabbāni.
ne19:2.2 Yathā āvaṭṭe hāre bahukāni padaṭṭhānāni otarantīti.
ne19:2.3 Tattha samāropanā catubbidhā padaṭṭhānaṁ, vevacanaṁ, bhāvanā, pahānamiti.
ne19:3.1 Tattha katamā padaṭṭhānena samāropanā?
ne19:4.1 “Sabbapāpassa akaraṇaṁ,
ne19:4.2 kusalassa upasampadā;
ne19:4.3 Sacittapariyodāpanaṁ,
ne19:4.4 etaṁ buddhāna sāsanan”ti.
ne19:5.1 Tassa kiṁ padaṭṭhānaṁ?
ne19:5.2 Tīṇi sucaritāni—
ne19:5.3 kāyasucaritaṁ vacīsucaritaṁ manosucaritaṁ—
ne19:5.4 idaṁ padaṭṭhānaṁ;
ne19:5.5 tattha yaṁ kāyikañca vācasikañca sucaritaṁ, ayaṁ sīlakkhandho.
ne19:5.6 Manosucarite yā anabhijjhā abyāpādo ca, ayaṁ samādhikkhandho.
ne19:5.7 Yā sammādiṭṭhi, ayaṁ paññākkhandho.
ne19:5.8 Idaṁ padaṭṭhānaṁ, tattha sīlakkhandho ca samādhikkhandho ca samatho, paññākkhandho vipassanā.
ne19:5.9 Idaṁ padaṭṭhānaṁ, tattha samathassa phalaṁ rāgavirāgā cetovimutti, vipassanāya phalaṁ avijjāvirāgā paññāvimutti.
ne19:5.10 Idaṁ padaṭṭhānaṁ.
ne19:6.1 Vanaṁ vanathassa padaṭṭhānaṁ.
ne19:6.2 Kiñca vanaṁ?
ne19:6.3 Ko ca vanatho?
ne19:6.4 Vanaṁ nāma pañca kāmaguṇā, taṇhā vanatho.
ne19:6.5 Idaṁ padaṭṭhānaṁ.
ne19:6.6 Vanaṁ nāma nimittaggāho “itthī”ti vā “puriso”ti vā.
ne19:6.7 Vanatho nāma tesaṁ tesaṁ aṅgapaccaṅgānaṁ anubyañjanaggāho “aho cakkhu, aho sotaṁ, aho ghānaṁ, aho jivhā, aho kāyo” iti.
ne19:6.8 Idaṁ padaṭṭhānaṁ.
ne19:6.9 Vanaṁ nāma cha ajjhattikabāhirāni āyatanāni apariññātāni.
ne19:6.10 Yaṁ tadubhayaṁ paṭicca uppajjati saṁyojanaṁ, ayaṁ vanatho.
ne19:6.11 Idaṁ padaṭṭhānaṁ.
ne19:6.12 Vanaṁ nāma anusayo.
ne19:6.13 Vanatho nāma pariyuṭṭhānaṁ.
ne19:6.14 Idaṁ padaṭṭhānaṁ.
ne19:6.15 Tenāha bhagavā “chetvā vanañca vanathañcā”ti.
ne19:6.16 Ayaṁ padaṭṭhānena samāropanā.
ne19:7.1 Tattha katamā vevacanena samāropanā?
ne19:7.2 Rāgavirāgā cetovimutti sekkhaphalaṁ;
ne19:7.3 avijjāvirāgā paññāvimutti asekkhaphalaṁ.
ne19:7.4 Idaṁ vevacanaṁ.
ne19:7.5 Rāgavirāgā cetovimutti anāgāmiphalaṁ;
ne19:7.6 avijjāvirāgā paññāvimutti aggaphalaṁ arahattaṁ.
ne19:7.7 Idaṁ vevacanaṁ.
ne19:7.8 Rāgavirāgā cetovimutti kāmadhātusamatikkamanaṁ;
ne19:7.9 avijjāvirāgā paññāvimutti tedhātusamatikkamanaṁ.
ne19:7.10 Idaṁ vevacanaṁ.
ne19:7.11 Paññindriyaṁ, paññābalaṁ, adhipaññāsikkhā, paññākkhandho, dhammavicayasambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo, ñāṇaṁ, sammādiṭṭhi, tīraṇā, santīraṇā, hirī, vipassanā, dhamme ñāṇaṁ, sabbaṁ, idaṁ vevacanaṁ.
ne19:7.12 Ayaṁ vevacanena samāropanā.
ne19:8.1 Tattha katamā bhāvanāya samāropanā?
ne19:8.2 Yathāha bhagavā “tasmātiha tvaṁ bhikkhu kāye kāyānupassī viharāhi, ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ”.
ne19:8.3 Ātāpīti vīriyindriyaṁ.
ne19:8.4 Sampajānoti paññindriyaṁ.
ne19:8.5 Satimāti satindriyaṁ.
ne19:8.6 Vineyya loke abhijjhādomanassanti samādhindriyaṁ.
ne19:8.7 Evaṁ kāye kāyānupassino viharato cattāro satipaṭṭhānā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti.
ne19:8.8 Kena kāraṇena?
ne19:8.9 Ekalakkhaṇattā catunnaṁ indriyānaṁ.
ne19:8.10 Catūsu satipaṭṭhānesu bhāviyamānesu cattāro sammappadhānā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti.
ne19:8.11 Catūsu sammappadhānesu bhāviyamānesu cattāro iddhipādā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti.
ne19:8.12 Catūsu iddhipādesu bhāviyamānesu pañcindriyāni bhāvanāpāripūriṁ gacchanti.
ne19:8.13 Evaṁ sabbe.
ne19:8.14 Kena kāraṇena?
ne19:8.15 Sabbe hi bodhaṅgamā dhammā bodhipakkhiyā niyyānikalakkhaṇena ekalakkhaṇā, te ekalakkhaṇattā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti.
ne19:8.16 Ayaṁ bhāvanāya samāropanā.
ne19:9.1 Tattha katamā pahānena samāropanā?
ne19:9.2 Kāye kāyānupassī viharanto “asubhe subhan”ti vipallāsaṁ pajahati, kabaḷīkāro cassa āhāro pariññaṁ gacchati, kāmupādānena ca anupādāno bhavati, kāmayogena ca visaṁyutto bhavati, abhijjhākāyaganthena ca vippayujjati, kāmāsavena ca anāsavo bhavati, kāmoghañca uttiṇṇo bhavati, rāgasallena ca visallo bhavati, rūpūpikā cassa viññāṇaṭṭhiti pariññaṁ gacchati, rūpadhātuyaṁ cassa rāgo pahīno bhavati, na ca chandāgatiṁ gacchati.
ne19:10.1 Vedanāsu vedanānupassī viharanto “dukkhe sukhan”ti vipallāsaṁ pajahati, phasso cassa āhāro pariññaṁ gacchati, bhavūpādānena ca anupādāno bhavati, bhavayogena ca visaṁyutto bhavati, byāpādakāyaganthena ca vippayujjati, bhavāsavena ca anāsavo bhavati, bhavoghañca uttiṇṇo bhavati, dosasallena ca visallo bhavati, vedanūpikā cassa viññāṇaṭṭhiti pariññaṁ gacchati, vedanādhātuyaṁ cassa rāgo pahīno bhavati, na ca dosāgatiṁ gacchati.
ne19:11.1 Citte cittānupassī viharanto “anicce niccan”ti vipallāsaṁ pajahati, viññāṇaṁ cassa āhāro pariññaṁ gacchati, diṭṭhupādānena ca anupādāno bhavati, diṭṭhiyogena ca visaṁyutto bhavati, sīlabbataparāmāsakāyaganthena ca vippayujjati, diṭṭhāsavena ca anāsavo bhavati, diṭṭhoghañca uttiṇṇo bhavati, mānasallena ca visallo bhavati, saññūpikā cassa viññāṇaṭṭhiti pariññaṁ gacchati, saññādhātuyaṁ cassa rāgo pahīno bhavati, na ca bhayāgatiṁ gacchati.
ne19:12.1 Dhammesu dhammānupassī viharanto “anattani attā”ti vipallāsaṁ pajahati, manosañcetanā cassa āhāro pariññaṁ gacchati, attavādupādānena ca anupādāno bhavati, avijjāyogena ca visaṁyutto bhavati, idaṁsaccābhinivesakāyaganthena ca vippayujjati, avijjāsavena ca anāsavo bhavati, avijjoghañca uttiṇṇo bhavati, mohasallena ca visallo bhavati, saṅkhārūpikā cassa viññāṇaṭṭhiti pariññaṁ gacchati, saṅkhāradhātuyaṁ cassa rāgo pahīno bhavati, na ca mohāgatiṁ gacchati.
ne19:12.2 Ayaṁ pahānena samāropanā.
ne19:13.1 Tenāha āyasmā mahākaccāyano—
ne19:14.1 “Ye dhammā yaṁmūlā,
ne19:14.2 Ye cekatthā pakāsitā muninā;
ne19:14.3 Te samāropayitabbā,
ne19:14.4 Esa samāropano hāro”ti.
ne19:14.5 Niyutto samāropano hāro.
ne19:14.6 Niṭṭhito ca hāravibhaṅgo.
ne20:0.1 Netti
ne20:0.2 Paṭiniddesavāra
ne20:0.3 Sampāta 1
ne20:0.4 Desanāhārasampāta
ne20:1.1 “Soḷasa hārā paṭhamaṁ,
ne20:1.2 Disalocanato disā viloketvā;
ne20:1.3 Saṅkhipiya aṅkusena hi,
ne20:1.4 Nayehi tīhi niddise suttan”ti.
ne20:2.1 Vuttā, tassā niddeso kuhiṁ daṭṭhabbo?
ne20:2.2 Hārasampāte.
ne20:2.3 Tattha katamo desanāhārasampāto?
ne20:3.1 “Arakkhitena cittena,
ne20:3.2 micchādiṭṭhihatena ca;
ne20:3.3 Thinamiddhābhibhūtena,
ne20:3.4 vasaṁ mārassa gacchatī”ti.
ne20:4.1 Arakkhitena cittenāti kiṁ desayati, pamādaṁ taṁ maccuno padaṁ.
ne20:4.2 Micchādiṭṭhihatena cāti micchādiṭṭhihataṁ nāma vuccati yadā “anicce niccan”ti passati, so vipallāso.
ne20:4.3 So pana vipallāso kiṁlakkhaṇo?
ne20:4.4 Viparītaggāhalakkhaṇo vipallāso.
ne20:4.5 So kiṁ vipallāsayati?
ne20:4.6 Tayo dhamme saññaṁ cittaṁ diṭṭhimiti.
ne20:4.7 So kuhiṁ vipallāsayati?
ne20:4.8 Catūsu attabhāvavatthūsu, rūpaṁ attato samanupassati, rūpavantaṁ vā attānaṁ, attani vā rūpaṁ, rūpasmiṁ vā attānaṁ.
ne20:4.9 Evaṁ vedanaṁ …pe…
ne20:4.10 saññaṁ …pe…
ne20:4.11 saṅkhāre …pe…
ne20:4.12 viññāṇaṁ attato samanupassati, viññāṇavantaṁ vā attānaṁ, attani vā viññāṇaṁ, viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.
ne20:5.1 Tattha rūpaṁ paṭhamaṁ vipallāsavatthu “asubhe subhan”ti.
ne20:5.2 Vedanā dutiyaṁ vipallāsavatthu “dukkhe sukhan”ti.
ne20:5.3 Saññā saṅkhārā ca tatiyaṁ vipallāsavatthu “anattani attā”ti.
ne20:5.4 Viññāṇaṁ catutthaṁ vipallāsavatthu “anicce niccan”ti.
ne20:5.5 Dve dhammā cittassa saṅkilesā—
ne20:5.6 taṇhā ca avijjā ca.
ne20:5.7 Taṇhānivutaṁ cittaṁ dvīhi vipallāsehi vipallāsīyati “asubhe subhan”ti “dukkhe sukhan”ti.
ne20:5.8 Diṭṭhinivutaṁ cittaṁ dvīhi vipallāsehi vipallāsīyati “anicce niccan”ti “anattani attā”ti.
ne20:6.1 Tattha yo diṭṭhivipallāso, so atītaṁ rūpaṁ attato samanupassati,
ne20:6.2 atītaṁ vedanaṁ …pe…
ne20:6.3 atītaṁ saññaṁ,
ne20:6.4 atīte saṅkhāre …
ne20:6.5 atītaṁ viññāṇaṁ attato samanupassati.
ne20:6.6 Tattha yo taṇhāvipallāso, so anāgataṁ rūpaṁ abhinandati,
ne20:6.7 anāgataṁ vedanaṁ …pe…
ne20:6.8 anāgataṁ saññaṁ,
ne20:6.9 anāgate saṅkhāre,
ne20:6.10 anāgataṁ viññāṇaṁ abhinandati.
ne20:6.11 Dve dhammā cittassa upakkilesā—
ne20:6.12 taṇhā ca avijjā ca.
ne20:6.13 Tāhi visujjhantaṁ cittaṁ visujjhati.
ne20:6.14 Tesaṁ avijjānīvaraṇānaṁ taṇhāsaṁyojanānaṁ pubbā koṭi na paññāyati sandhāvantānaṁ saṁsarantānaṁ sakiṁ nirayaṁ sakiṁ tiracchānayoniṁ sakiṁ pettivisayaṁ sakiṁ asurakāyaṁ sakiṁ deve sakiṁ manusse.
ne20:7.1 Thinamiddhābhibhūtenāti.
ne20:7.2 Thinaṁ nāma yā cittassa akallatā akammaniyatā;
ne20:7.3 middhaṁ nāma yaṁ kāyassa līnattaṁ.
ne20:7.4 Vasaṁ mārassa gacchatīti kilesamārassa ca sattamārassa ca vasaṁ gacchati, so hi nivuto saṁsārābhimukho hoti.
ne20:7.5 Imāni bhagavatā dve saccāni desitāni dukkhaṁ samudayo ca.
ne20:7.6 Tesaṁ bhagavā pariññāya ca pahānāya ca dhammaṁ deseti dukkhassa pariññāya samudayassa pahānāya.
ne20:7.7 Yena ca parijānāti yena ca pajahati, ayaṁ maggo.
ne20:7.8 Yaṁ taṇhāya avijjāya ca pahānaṁ, ayaṁ nirodho.
ne20:7.9 Imāni cattāri saccāni.
ne20:7.10 Tenāha bhagavā “arakkhitena cittenā”ti.
ne20:7.11 Tenāhāyasmā mahākaccāyano “assādādīnavatā”ti.
ne20:7.12 Niyutto desanāhārasampāto.
ne21:0.1 Netti
ne21:0.2 Paṭiniddesavāra
ne21:0.3 Sampāta 2
ne21:0.4 Vicayahārasampāta
ne21:1.1 Tattha katamo vicayo hārasampāto?
ne21:1.2 Tattha taṇhā duvidhā kusalāpi akusalāpi.
ne21:1.3 Akusalā saṁsāragāminī, kusalā apacayagāminī pahānataṇhā.
ne21:1.4 Mānopi duvidho kusalopi akusalopi.
ne21:1.5 Yaṁ mānaṁ nissāya mānaṁ pajahati, ayaṁ māno kusalo.
ne21:1.6 Yo pana māno dukkhaṁ nibbattayati, ayaṁ māno akusalo.
ne21:1.7 Tattha yaṁ nekkhammasitaṁ domanassaṁ kudāssunāmāhaṁ taṁ āyatanaṁ sacchikatvā upasampajja viharissaṁ yaṁ ariyā santaṁ āyatanaṁ sacchikatvā upasampajja viharantīti tassa uppajjati pihā, pihāpaccayā domanassaṁ, ayaṁ taṇhā kusalā rāgavirāgā cetovimutti, tadārammaṇā kusalā avijjāvirāgā paññāvimutti.
ne21:2.1 Tassā ko pavicayo?
ne21:2.2 Aṭṭha maggaṅgāni sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.
ne21:2.3 So kattha daṭṭhabbo?
ne21:2.4 Catutthe jhāne pāramitāya.
ne21:2.5 Catutthe hi jhāne aṭṭhaṅgasamannāgataṁ cittaṁ bhāvayati parisuddhaṁ pariyodātaṁ anaṅgaṇaṁ vigatūpakkilesaṁ mudu kammaniyaṁ ṭhitaṁ āneñjappattaṁ.
ne21:2.6 So tattha aṭṭhavidhaṁ adhigacchati cha abhiññā dve ca visese, taṁ cittaṁ yato parisuddhaṁ, tato pariyodātaṁ, yato pariyodātaṁ, tato anaṅgaṇaṁ, yato anaṅgaṇaṁ, tato vigatūpakkilesaṁ, yato vigatūpakkilesaṁ, tato mudu, yato mudu, tato kammaniyaṁ, yato kammaniyaṁ, tato ṭhitaṁ, yato ṭhitaṁ, tato āneñjappattaṁ.
ne21:2.7 Tattha aṅgaṇā ca upakkilesā ca tadubhayaṁ taṇhāpakkho.
ne21:2.8 Yā ca iñjanā yā ca cittassa aṭṭhiti, ayaṁ diṭṭhipakkho.
ne21:3.1 Cattāri indriyāni dukkhindriyaṁ domanassindriyaṁ sukhindriyaṁ somanassindriyañca catutthajjhāne nirujjhanti, tassa upekkhindriyaṁ avasiṭṭhaṁ bhavati.
ne21:3.2 So uparimaṁ samāpattiṁ santato manasikaroti, tassa uparimaṁ samāpattiṁ santato manasikaroto catutthajjhāne oḷārikā saññā saṇṭhahati ukkaṇṭhā ca paṭighasaññā, so sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā “anantaṁ ākāsan”ti ākāsānañcāyatanasamāpattiṁ sacchikatvā upasampajja viharati.
ne21:3.3 Abhiññābhinīhāro rūpasaññā vokāro nānattasaññā samatikkamati paṭighasaññā cassa abbhatthaṁ gacchati, evaṁ samādhi tassa samāhitassa obhāso antaradhāyati dassanañca rūpānaṁ, so samādhi chaḷaṅgasamannāgato paccavekkhitabbo.
ne21:3.4 Anabhijjhāsahagataṁ me mānasaṁ sabbaloke, abyāpannaṁ me cittaṁ sabbasattesu, āraddhaṁ me vīriyaṁ paggahitaṁ, passaddho me kāyo asāraddho, samāhitaṁ me cittaṁ avikkhittaṁ, upaṭṭhitā me sati asammuṭṭhā, tattha yañca anabhijjhāsahagataṁ mānasaṁ sabbaloke yañca abyāpannaṁ cittaṁ sabbasattesu yañca āraddhaṁ vīriyaṁ paggahitaṁ yañca samāhitaṁ cittaṁ avikkhittaṁ, ayaṁ samatho.
ne21:3.5 Yo passaddho kāyo asāraddho, ayaṁ samādhiparikkhāro.
ne21:3.6 Yā upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā ayaṁ vipassanā.
ne21:4.1 So samādhi pañcavidhena veditabbo.
ne21:4.2 Ayaṁ samādhi “paccuppannasukho”ti itissa paccattameva ñāṇadassanaṁ paccupaṭṭhitaṁ bhavati, ayaṁ samādhi “āyatiṁ sukhavipāko”ti itissa paccattameva ñāṇadassanaṁ paccupaṭṭhitaṁ bhavati, ayaṁ samādhi “ariyo nirāmiso”ti itissa paccattameva ñāṇadassanaṁ paccupaṭṭhitaṁ bhavati, ayaṁ samādhi “akāpurisasevito”ti itissa paccattameva ñāṇadassanaṁ paccupaṭṭhitaṁ bhavati, ayaṁ samādhi “santo ceva paṇīto ca paṭippassaddhiladdho ca ekodibhāvādhigato ca na sasaṅkhāraniggayhavāritagato cā”ti itissa paccattameva ñāṇadassanaṁ paccupaṭṭhitaṁ bhavati.
ne21:4.3 Taṁ kho panimaṁ samādhiṁ “sato samāpajjāmi sato vuṭṭhahāmī”ti itissa paccattameva ñāṇadassanaṁ paccupaṭṭhitaṁ bhavati.
ne21:4.4 Tattha yo ca samādhi paccuppannasukho yo ca samādhi āyatiṁ sukhavipāko ayaṁ samatho.
ne21:4.5 Yo ca samādhi ariyo nirāmiso, yo ca samādhi akāpurisasevito, yo ca samādhi santo ceva paṇīto ca paṭippassaddhiladdho ca ekodibhāvādhigato ca na sasaṅkhāraniggayhavāritagato ca yañcāhaṁ taṁ kho panimaṁ samādhiṁ sato samāpajjāmi sato vuṭṭhahāmīti, ayaṁ vipassanā.
ne21:5.1 So samādhi pañcavidhena veditabbo pītipharaṇatā sukhapharaṇatā cetopharaṇatā ālokapharaṇatā paccavekkhaṇānimittaṁ.
ne21:5.2 Tattha yo ca pītipharaṇo yo ca sukhapharaṇo yo ca cetopharaṇo, ayaṁ samatho.
ne21:5.3 Yo ca ālokapharaṇo yañca paccavekkhaṇānimittaṁ.
ne21:5.4 Ayaṁ vipassanā.
ne21:6.1 Dasa kasiṇāyatanāni pathavīkasiṇaṁ āpokasiṇaṁ tejokasiṇaṁ vāyokasiṇaṁ nīlakasiṇaṁ pītakasiṇaṁ lohitakasiṇaṁ odātakasiṇaṁ ākāsakasiṇaṁ viññāṇakasiṇaṁ.
ne21:6.2 Tattha yañca pathavīkasiṇaṁ yañca āpokasiṇaṁ evaṁ sabbaṁ, yañca odātakasiṇaṁ.
ne21:6.3 Imāni aṭṭha kasiṇāni samatho.
ne21:6.4 Yañca ākāsakasiṇaṁ yañca viññāṇakasiṇaṁ, ayaṁ vipassanā.
ne21:6.5 Evaṁ sabbo ariyo maggo yena yena ākārena vutto, tena tena samathavipassanena yojayitabbo.
ne21:6.6 Te tīhi dhammehi saṅgahitā aniccatāya dukkhatāya anattatāya.
ne21:6.7 So samathavipassanaṁ bhāvayamāno tīṇi vimokkhamukhāni bhāvayati.
ne21:6.8 Tīṇi vimokkhamukhāni bhāvayanto tayo khandhe bhāvayati.
ne21:6.9 Tayo khandhe bhāvayanto ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāvayati.
ne21:7.1 Rāgacarito puggalo animittena vimokkhamukhena niyyāti adhicittasikkhāya sikkhanto lobhaṁ akusalamūlaṁ pajahanto sukhavedanīyaṁ phassaṁ anupagacchanto sukhaṁ vedanaṁ parijānanto rāgamalaṁ pavāhento rāgarajaṁ niddhunanto rāgavisaṁ vamento rāgaggiṁ nibbāpento rāgasallaṁ uppāṭento rāgajaṭaṁ vijaṭento.
ne21:7.2 Dosacarito puggalo appaṇihitena vimokkhamukhena niyyāti adhisīlasikkhāya sikkhanto dosaṁ akusalamūlaṁ pajahanto dukkhavedanīyaṁ phassaṁ anupagacchanto dukkhavedanaṁ parijānanto dosamalaṁ pavāhento dosarajaṁ niddhunanto dosavisaṁ vamento dosaggiṁ nibbāpento dosasallaṁ uppāṭento dosajaṭaṁ vijaṭento.
ne21:7.3 Mohacarito puggalo suññatavimokkhamukhena niyyāti adhipaññāsikkhāya sikkhanto mohaṁ akusalamūlaṁ pajahanto adukkhamasukhavedanīyaṁ phassaṁ anupagacchanto adukkhamasukhaṁ vedanaṁ parijānanto mohamalaṁ pavāhento moharajaṁ niddhunanto mohavisaṁ vamento mohaggiṁ nibbāpento mohasallaṁ uppāṭento mohajaṭaṁ vijaṭento.
ne21:8.1 Tattha suññatavimokkhamukhaṁ paññākkhandho, animittavimokkhamukhaṁ samādhikkhandho, appaṇihitavimokkhamukhaṁ sīlakkhandho.
ne21:8.2 So tīṇi vimokkhamukhāni bhāvayanto tayo khandhe bhāvayati, tayo khandhe bhāvayanto ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāvayati.
ne21:8.3 Tattha yā ca sammāvācā yo ca sammākammanto yo ca sammāājīvo, ayaṁ sīlakkhandho, yo ca sammāvāyāmo yā ca sammāsati yo ca sammāsamādhi, ayaṁ samādhikkhandho, yā ca sammādiṭṭhi yo ca sammāsaṅkappo, ayaṁ paññākkhandho.
ne21:9.1 Tattha sīlakkhandho ca samādhikkhandho ca samatho, paññākkhandho vipassanā.
ne21:9.2 Yo samathavipassanaṁ bhāveti, tassa dve bhavaṅgāni bhāvanaṁ gacchanti kāyo cittañca, bhavanirodhagāminī paṭipadā dve padāni sīlaṁ samādhi ca.
ne21:9.3 So hoti bhikkhu bhāvitakāyo bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapañño.
ne21:9.4 Kāye bhāviyamāne dve dhammā bhāvanaṁ gacchanti sammākammanto sammāvāyāmo ca, sīle bhāviyamāne dve dhammā bhāvanaṁ gacchanti sammāvācā sammāājīvo ca, citte bhāviyamāne dve dhammā bhāvanaṁ gacchanti sammāsati sammāsamādhi ca, paññāya bhāviyamānāya dve dhammā bhāvanaṁ gacchanti sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo ca.
ne21:10.1 Tattha yo ca sammākammanto yo ca sammāvāyāmo siyā kāyiko siyā cetasiko, tattha yo kāyasaṅgaho, so kāye bhāvite bhāvanaṁ gacchati, yo cittasaṅgaho, so citte bhāvite bhāvanaṁ gacchati.
ne21:10.2 So samathavipassanaṁ bhāvayanto pañcavidhaṁ adhigamaṁ gacchati, khippādhigamo ca hoti, vimuttādhigamo ca hoti, mahādhigamo ca hoti, vipulādhigamo ca hoti, anavasesādhigamo ca hoti.
ne21:10.3 Tattha samathena khippādhigamo ca mahādhigamo ca vipulādhigamo ca hoti, vipassanāya vimuttādhigamo ca anavasesādhigamo ca hoti.
ne21:11.1 Tattha yo desayati, so dasabalasamannāgato satthā ovādena sāvake na visaṁvādayati.
ne21:11.2 So tividhaṁ idaṁ karotha iminā upāyena karotha idaṁ vo kurumānānaṁ hitāya sukhāya bhavissati, so tathā ovadito tathānusiṭṭho tathākaronto tathāpaṭipajjanto taṁ bhūmiṁ na pāpuṇissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
ne21:11.3 So tathā ovadito tathānusiṭṭho sīlakkhandhaṁ aparipūrayanto taṁ bhūmiṁ anupāpuṇissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
ne21:11.4 So tathā ovadito tathānusiṭṭho sīlakkhandhaṁ paripūrayanto taṁ bhūmiṁ anupāpuṇissatīti ṭhānametaṁ vijjati.
ne21:12.1 Sammāsambuddhassa te sato ime dhammā anabhisambuddhāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
ne21:12.2 Sabbāsavaparikkhīṇassa te sato ime āsavā aparikkhīṇāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
ne21:12.3 Yassa te atthāya dhammo desito, so na niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
ne21:12.4 Sāvako kho pana te dhammānudhammappaṭipanno sāmīcippaṭipanno anudhammacārī so pubbena aparaṁ uḷāraṁ visesādhigamaṁ na sacchikarissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
ne21:13.1 Ye kho pana dhammā antarāyikā, te paṭisevato nālaṁ antarāyāyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
ne21:13.2 Ye kho pana dhammā aniyyānikā, te niyyanti takkarassa sammā dukkhakkhayāyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
ne21:13.3 Ye kho pana dhammā niyyānikā, te niyyanti takkarassa sammā dukkhakkhayāyāti ṭhānametaṁ vijjati.
ne21:13.4 Sāvako kho pana te saupādiseso anupādisesaṁ nibbānadhātuṁ anupāpuṇissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
ne21:14.1 Diṭṭhisampanno mātaraṁ jīvitā voropeyya hatthehi vā pādehi vā suhataṁ kareyyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, puthujjano mātaraṁ jīvitā voropeyya hatthehi vā pādehi vā suhataṁ kareyyāti ṭhānametaṁ vijjati.
ne21:14.2 Evaṁ pitaraṁ, arahantaṁ, bhikkhuṁ.
ne21:14.3 Diṭṭhisampanno puggalo saṅghaṁ bhindeyya saṅghe vā saṅgharājiṁ janeyyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, puthujjano saṅghaṁ bhindeyya saṅghe vā saṅgharājiṁ janeyyāti ṭhānametaṁ vijjati, diṭṭhisampanno tathāgatassa duṭṭhacitto lohitaṁ uppādeyya, parinibbutassa vā tathāgatassa duṭṭhacitto thūpaṁ bhindeyyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
ne21:14.4 Puthujjano tathāgatassa duṭṭhacitto lohitaṁ uppādeyya, parinibbutassa vā tathāgatassa duṭṭhacitto thūpaṁ bhindeyyāti ṭhānametaṁ vijjati.
ne21:14.5 Diṭṭhisampanno aññaṁ satthāraṁ apadiseyya api jīvitahetūti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, puthujjano aññaṁ satthāraṁ apadiseyyāti ṭhānametaṁ vijjati.
ne21:14.6 Diṭṭhisampanno ito bahiddhā aññaṁ dakkhiṇeyyaṁ pariyeseyyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, puthujjano ito bahiddhā aññaṁ dakkhiṇeyyaṁ pariyeseyyāti ṭhānametaṁ vijjati, diṭṭhisampanno kutūhalamaṅgalena suddhiṁ pacceyyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
ne21:14.7 Puthujjano kutūhalamaṅgalena suddhiṁ pacceyyāti ṭhānametaṁ vijjati.
ne21:15.1 Itthī rājā cakkavattī siyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, puriso rājā cakkavattī siyāti ṭhānametaṁ vijjati;
ne21:15.2 itthī sakko devānamindo siyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, puriso sakko devānamindo siyāti ṭhānametaṁ vijjati;
ne21:15.3 itthī māro pāpimā siyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, puriso māro pāpimā siyāti ṭhānametaṁ vijjati;
ne21:15.4 itthī mahābrahmā siyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, puriso mahābrahmā siyāti ṭhānametaṁ vijjati;
ne21:15.5 itthī tathāgato arahaṁ sammāsambuddho siyāti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, puriso tathāgato arahaṁ sammāsambuddho siyāti ṭhānametaṁ vijjati.
ne21:16.1 Dve tathāgatā arahanto sammāsambuddhā apubbaṁ acarimaṁ ekissā lokadhātuyā uppajjeyyuṁ vā dhammaṁ vā deseyyunti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, ekova tathāgato arahaṁ sammāsambuddho ekissā lokadhātuyā uppajjissati vā dhammaṁ vā desessatīti ṭhānametaṁ vijjati.
ne21:17.1 Tiṇṇaṁ duccaritānaṁ iṭṭho kanto piyo manāpo vipāko bhavissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, tiṇṇaṁ duccaritānaṁ aniṭṭho akanto appiyo amanāpo vipāko bhavissatīti ṭhānametaṁ vijjati.
ne21:17.2 Tiṇṇaṁ sucaritānaṁ aniṭṭho akanto appiyo amanāpo vipāko bhavissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, tiṇṇaṁ sucaritānaṁ iṭṭho kanto piyo manāpo vipāko bhavissatīti ṭhānametaṁ vijjati.
ne21:18.1 Aññataro samaṇo vā brāhmaṇo vā kuhako lapako nemittako kuhanalapananemittakattaṁ pubbaṅgamaṁ katvā pañca nīvaraṇe appahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe catūsu satipaṭṭhānesu anupaṭṭhitassati viharanto satta bojjhaṅge abhāvayitvā anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati, aññataro samaṇo vā brāhmaṇo vā sabbadosāpagato pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe catūsu satipaṭṭhānesu upaṭṭhitassati viharanto satta bojjhaṅge bhāvayitvā anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhissatīti ṭhānametaṁ vijjati.
ne21:18.2 Yaṁ ettha ñāṇaṁ hetuso ṭhānaso anodhiso idaṁ vuccati ṭhānāṭṭhānañāṇaṁ paṭhamaṁ tathāgatabalaṁ.
ne21:19.1 Iti ṭhānāṭṭhānagatā sabbe khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā keci saggūpagā keci apāyūpagā keci nibbānūpagā, evaṁ bhagavā āha—
ne21:20.1 “Sabbe sattā marissanti,
ne21:20.2 maraṇantaṁ hi jīvitaṁ;
ne21:20.3 Yathākammaṁ gamissanti,
ne21:20.4 puññapāpaphalūpagā;
ne21:20.5 Nirayaṁ pāpakammantā,
ne21:20.6 puññakammā ca suggatiṁ;
ne21:20.7 Apare ca maggaṁ bhāvetvā,
ne21:20.8 parinibbantināsavā”ti.
ne21:21.1 Sabbe sattāti ariyā ca anariyā ca sakkāyapariyāpannā ca sakkāyavītivattā ca.
ne21:21.2 Marissantīti dvīhi maraṇehi dandhamaraṇena ca adandhamaraṇena ca, sakkāyapariyāpannānaṁ adandhamaraṇaṁ sakkāyavītivattānaṁ dandhamaraṇaṁ.
ne21:21.3 Maraṇantaṁ hi jīvitanti khayā āyussa indriyānaṁ uparodhā jīvitapariyanto maraṇapariyanto.
ne21:21.4 Yathākammaṁ gamissantīti kammassakatā.
ne21:21.5 Puññapāpaphalūpagāti kammānaṁ phaladassāvitā ca avippavāso ca.
ne21:22.1 Nirayaṁ pāpakammantāti apuññasaṅkhārā.
ne21:22.2 Puññakammā ca suggatinti puññasaṅkhārā sugatiṁ gamissanti.
ne21:22.3 Apare ca maggaṁ bhāvetvā, parinibbantināsavāti sabbasaṅkhārānaṁ samatikkamanaṁ.
ne21:22.4 Tenāha bhagavā—
ne21:22.5 “sabbe …pe…
ne21:22.6 nāsavā”ti.
ne21:23.1 “Sabbe sattā marissanti, maraṇantaṁ hi jīvitaṁ.
ne21:23.2 Yathākammaṁ gamissanti, puññapāpaphalūpagā.
ne21:23.3 Nirayaṁ pāpakammantā”ti āgāḷhā ca nijjhāmā ca paṭipadā.
ne21:23.4 “Apare ca maggaṁ bhāvetvā, parinibbantināsavā”ti majjhimā paṭipadā.
ne21:23.5 “Sabbe sattā marissanti, maraṇantaṁ hi jīvitaṁ, yathākammaṁ gamissanti, puññapāpaphalūpagā, nirayaṁ pāpakammantā”ti ayaṁ saṅkileso.
ne21:23.6 Evaṁ saṁsāraṁ nibbattayati.
ne21:23.7 “Sabbe sattā marissanti …pe…
ne21:23.8 nirayaṁ pāpakammantā”ti ime tayo vaṭṭā dukkhavaṭṭo kammavaṭṭo kilesavaṭṭo.
ne21:23.9 “Apare ca maggaṁ bhāvetvā, parinibbantināsavā”ti tiṇṇaṁ vaṭṭānaṁ vivaṭṭanā.
ne21:23.10 “Sabbe sattā marissanti …pe…
ne21:23.11 nirayaṁ pāpakammantā”ti ādīnavo, “puññakammā ca suggatin”ti assādo, “apare ca maggaṁ bhāvetvā, parinibbantināsavā”ti nissaraṇaṁ.
ne21:23.12 “Sabbe sattā marissanti …pe…
ne21:23.13 nirayaṁ pāpakammantā”ti hetu ca phalañca, pañcakkhandhā phalaṁ, taṇhā hetu, “apare ca maggaṁ bhāvetvā, parinibbantināsavā”ti maggo ca phalañca.
ne21:23.14 “Sabbe sattā marissanti, maraṇantaṁ hi jīvitaṁ.
ne21:23.15 Yathākammaṁ gamissanti, puññapāpaphalūpagā, nirayaṁ pāpakammantā”ti ayaṁ saṅkileso, so saṅkileso tividho taṇhāsaṅkileso diṭṭhisaṅkileso duccaritasaṅkilesoti.
ne21:24.1 Tattha taṇhāsaṅkileso tīhi taṇhāhi niddisitabbo—
ne21:24.2 kāmataṇhāya bhavataṇhāya vibhavataṇhāya.
ne21:24.3 Yena yena vā pana vatthunā ajjhosito, tena teneva niddisitabbo, tassā vitthāro chattiṁsāya taṇhāya jāliniyā vicaritāni.
ne21:24.4 Tattha diṭṭhisaṅkileso ucchedasassatena niddisitabbo, yena yena vā pana vatthunā diṭṭhivasena abhinivisati, “idameva saccaṁ moghamaññan”ti tena teneva niddisitabbo, tassā vitthāro dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni.
ne21:24.5 Tattha duccaritasaṅkileso cetanā cetasikakammena niddisitabbo, tīhi duccaritehi kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena, tassā vitthāro dasa akusalakammapathā.
ne21:24.6 Apare ca maggaṁ bhāvetvā, parinibbantināsavāti idaṁ vodānaṁ.
ne21:25.1 Tayidaṁ vodānaṁ tividhaṁ;
ne21:25.2 taṇhāsaṅkileso samathena visujjhati, so samatho samādhikkhandho, diṭṭhisaṅkileso vipassanāya visujjhati, sā vipassanā paññākkhandho, duccaritasaṅkileso sucaritena visujjhati, taṁ sucaritaṁ sīlakkhandho.
ne21:26.1 “Sabbe sattā marissanti, maraṇantaṁ hi jīvitaṁ, yathākammaṁ gamissanti, puññapāpaphalūpagā, nirayaṁ pāpakammantā”ti apuññappaṭipadā, “puññakammā ca suggatin”ti puññappaṭipadā, “apare ca maggaṁ bhāvetvā, parinibbantināsavā”ti puññapāpasamatikkamappaṭipadā, tattha yā ca puññappaṭipadā yā ca apuññappaṭipadā, ayaṁ ekā paṭipadā sabbatthagāminī ekā apāyesu, ekā devesu, yā ca puññapāpasamatikkamā paṭipadā ayaṁ tattha tattha gāminī paṭipadā.
ne21:27.1 Tayo rāsī—
ne21:27.2 micchattaniyato rāsi, sammattaniyato rāsi, aniyato rāsi, tattha yo ca micchattaniyato rāsi yo ca sammattaniyato rāsi ekā paṭipadā tattha tattha gāminī, tattha yo aniyato rāsi, ayaṁ sabbatthagāminī paṭipadā.
ne21:27.3 Kena kāraṇena?
ne21:27.4 Paccayaṁ labhanto niraye upapajjeyya, paccayaṁ labhanto tiracchānayonīsu upapajjeyya, paccayaṁ labhanto pettivisayesu upapajjeyya, paccayaṁ labhanto asuresu upapajjeyya, paccayaṁ labhanto devesu upapajjeyya, paccayaṁ labhanto manussesu upapajjeyya, paccayaṁ labhanto parinibbāyeyya, tasmāyaṁ sabbatthagāminī paṭipadā, yaṁ ettha ñāṇaṁ hetuso ṭhānaso anodhiso, idaṁ vuccati sabbatthagāminī paṭipadā ñāṇaṁ dutiyaṁ tathāgatabalaṁ.
ne21:28.1 Iti sabbatthagāminī paṭipadā anekadhātuloko, tattha tattha gāminī paṭipadā nānādhātuloko.
ne21:28.2 Tattha katamo anekadhātuloko?
ne21:28.3 Cakkhudhātu rūpadhātu cakkhuviññāṇadhātu, sotadhātu saddadhātu sotaviññāṇadhātu, ghānadhātu gandhadhātu ghānaviññāṇadhātu, jivhādhātu rasadhātu jivhāviññāṇadhātu, kāyadhātu phoṭṭhabbadhātu kāyaviññāṇadhātu, manodhātu dhammadhātu manoviññāṇadhātu, pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu, ākāsadhātu, viññāṇadhātu, kāmadhātu, byāpādadhātu, vihiṁsādhātu, nekkhammadhātu, abyāpādadhātu, avihiṁsādhātu, dukkhadhātu, domanassadhātu, avijjādhātu, sukhadhātu, somanassadhātu, upekkhādhātu, rūpadhātu, arūpadhātu, nirodhadhātu, saṅkhāradhātu, nibbānadhātu, ayaṁ anekadhātuloko.
ne21:29.1 Tattha katamo nānādhātuloko?
ne21:29.2 Aññā cakkhudhātu, aññā rūpadhātu, aññā cakkhuviññāṇadhātu, evaṁ sabbā, aññā nibbānadhātu.
ne21:29.3 Yaṁ ettha ñāṇaṁ hetuso ṭhānaso anodhiso, idaṁ vuccati anekadhātu nānādhātu ñāṇaṁ tatiyaṁ tathāgatabalaṁ.
ne21:30.1 Iti anekadhātu nānādhātukassa lokassa yaṁ yadeva dhātuṁ sattā adhimuccanti, taṁ tadeva adhiṭṭhahanti abhinivisanti, keci rūpādhimuttā, keci saddādhimuttā, keci gandhādhimuttā, keci rasādhimuttā, keci phoṭṭhabbādhimuttā, keci dhammādhimuttā, keci itthādhimuttā, keci purisādhimuttā, keci cāgādhimuttā, keci hīnādhimuttā, keci paṇītādhimuttā, keci devādhimuttā, keci manussādhimuttā, keci nibbānādhimuttā.
ne21:30.2 Yaṁ ettha ñāṇaṁ hetuso ṭhānaso anodhiso, ayaṁ veneyyo, ayaṁ na veneyyo, ayaṁ saggagāmī, ayaṁ duggatigāmīti, idaṁ vuccati sattānaṁ nānādhimuttikatā ñāṇaṁ catutthaṁ tathāgatabalaṁ.
ne21:31.1 Iti te yathādhimuttā ca bhavanti, taṁ taṁ kammasamādānaṁ samādiyanti.
ne21:31.2 Te chabbidhaṁ kammaṁ samādiyanti—
ne21:31.3 keci lobhavasena, keci dosavasena, keci mohavasena, keci saddhāvasena, keci vīriyavasena, keci paññāvasena.
ne21:31.4 Taṁ vibhajjamānaṁ duvidhaṁ—
ne21:31.5 saṁsāragāmi ca nibbānagāmi ca.
ne21:32.1 Tattha yaṁ lobhavasena dosavasena mohavasena ca kammaṁ karoti, idaṁ kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ.
ne21:32.2 Tattha yaṁ saddhāvasena kammaṁ karoti, idaṁ kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ.
ne21:32.3 Tattha yaṁ lobhavasena dosavasena mohavasena saddhāvasena ca kammaṁ karoti, idaṁ kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ.
ne21:32.4 Tattha yaṁ vīriyavasena paññāvasena ca kammaṁ karoti, idaṁ kammaṁ akaṇhaṁ asukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ kammuttamaṁ kammaseṭṭhaṁ kammakkhayāya saṁvattati.
ne21:33.1 Cattāri kammasamādānāni—
ne21:33.2 atthi kammasamādānaṁ paccuppannasukhaṁ āyatiṁ dukkhavipākaṁ, atthi kammasamādānaṁ paccuppannadukkhaṁ āyatiṁ sukhavipākaṁ, atthi kammasamādānaṁ paccuppannadukkhañceva āyatiñca dukkhavipākaṁ, atthi kammasamādānaṁ paccuppannasukhañceva āyatiṁ ca sukhavipākaṁ.
ne21:33.3 Yaṁ evaṁ jātiyaṁ kammasamādānaṁ, iminā puggalena akusalakammasamādānaṁ upacitaṁ avipakkaṁ vipākāya paccupaṭṭhitaṁ na ca bhabbo abhinibbidhā gantunti taṁ bhagavā na ovadati.
ne21:33.4 Yathā devadattaṁ kokālikaṁ sunakkhattaṁ licchaviputtaṁ, ye vā panaññepi sattā micchattaniyatā imesañca puggalānaṁ upacitaṁ akusalaṁ na ca tāva pāripūriṁ gataṁ, purā pāripūriṁ gacchati.
ne21:33.5 Purā phalaṁ nibbattayati, purā maggamāvārayati, purā veneyyattaṁ samatikkamatīti te bhagavā asamatte ovadati.
ne21:33.6 Yathā puṇṇañca govatikaṁ acelañca kukkuravatikaṁ.
ne21:34.1 Imassa ca puggalassa akusalakammasamādānaṁ paripūramānaṁ maggaṁ āvārayissati purā pāripūriṁ gacchati, purā phalaṁ nibbattayati, purā maggamāvārayati, purā veneyyattaṁ samatikkamatīti taṁ bhagavā asamattaṁ ovadati.
ne21:34.2 Yathā āyasmantaṁ aṅgulimālaṁ.
ne21:35.1 Sabbesaṁ mudumajjhādhimattatā.
ne21:35.2 Tattha mudu āneñjābhisaṅkhārā majjhaṁ avasesakusalasaṅkhārā, adhimattaṁ akusalasaṅkhārā, yaṁ ettha ñāṇaṁ hetuso ṭhānaso anodhiso, idaṁ diṭṭhadhammavedanīyaṁ, idaṁ upapajjavedanīyaṁ, idaṁ aparāpariyavedanīyaṁ, idaṁ nirayavedanīyaṁ, idaṁ tiracchānavedanīyaṁ, idaṁ pettivisayavedanīyaṁ, idaṁ asuravedanīyaṁ, idaṁ devavedanīyaṁ, idaṁ manussavedanīyanti, idaṁ vuccati atītānāgatapaccuppannānaṁ kammasamādānānaṁ hetuso ṭhānaso anodhiso vipākavemattatā ñāṇaṁ pañcamaṁ tathāgatabalaṁ.
ne21:36.1 Iti tathā samādinnānaṁ kammānaṁ samādinnānaṁ jhānānaṁ vimokkhānaṁ samādhīnaṁ samāpattīnaṁ ayaṁ saṅkileso, idaṁ vodānaṁ, idaṁ vuṭṭhānaṁ, evaṁ saṅkilissati, evaṁ vodāyati, evaṁ vuṭṭhahatīti ñāṇaṁ anāvaraṇaṁ.
ne21:37.1 Tattha kati jhānāni?
ne21:37.2 Cattāri jhānāni.
ne21:37.3 Kati vimokkhā?
ne21:37.4 Ekādasa ca aṭṭha ca satta ca tayo ca dve ca.
ne21:37.5 Kati samādhī?
ne21:37.6 Tayo samādhī—
ne21:37.7 savitakko savicāro samādhi, avitakko vicāramatto samādhi, avitakko avicāro samādhi.
ne21:37.8 Kati samāpattiyo?
ne21:37.9 Pañca samāpattiyo—
ne21:37.10 saññāsamāpatti asaññāsamāpatti nevasaññānāsaññāsamāpatti vibhūtasaññāsamāpatti nirodhasamāpatti.
ne21:38.1 Tattha katamo saṅkileso?
ne21:38.2 Paṭhamajjhānassa kāmarāgabyāpādā saṅkileso.
ne21:38.3 Ye ca kukkuṭajhāyī dve paṭhamakā yo vā pana koci hānabhāgiyo samādhi, ayaṁ saṅkileso.
ne21:38.4 Tattha katamaṁ vodānaṁ, nīvaraṇapārisuddhi, paṭhamassa jhānassa ye ca kukkuṭajhāyī dve pacchimakā yo vā pana koci visesabhāgiyo samādhi, idaṁ vodānaṁ.
ne21:38.5 Tattha katamaṁ vuṭṭhānaṁ?
ne21:38.6 Yaṁ samāpattivuṭṭhānakosallaṁ, idaṁ vuṭṭhānaṁ.
ne21:38.7 Yaṁ ettha ñāṇaṁ hetuso ṭhānaso anodhiso, idaṁ vuccati sabbesaṁ jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṁ saṅkilesavodānavuṭṭhānañāṇaṁ chaṭṭhaṁ tathāgatabalaṁ.
ne21:39.1 Iti tasseva samādhissa tayo dhammā parivārā indriyāni balāni vīriyamiti, tāniyeva indriyāni vīriyavasena balāni bhavanti, ādhipateyyaṭṭhena indriyāni, akampiyaṭṭhena balāni, iti tesaṁ mudumajjhādhimattatā ayaṁ mudindriyo ayaṁ majjhindriyo ayaṁ tikkhindriyoti.
ne21:39.2 Tattha bhagavā tikkhindriyaṁ saṅkhittena ovādena ovadati, majjhindriyaṁ bhagavā saṅkhittavitthārena ovadati, mudindriyaṁ bhagavā vitthārena ovadati.
ne21:39.3 Tattha bhagavā tikkhindriyassa mudukaṁ dhammadesanaṁ upadisati, majjhindriyassa bhagavā mudutikkhadhammadesanaṁ upadisati, mudindriyassa bhagavā tikkhaṁ dhammadesanaṁ upadisati.
ne21:39.4 Tattha bhagavā tikkhindriyassa samathaṁ upadisati, majjhindriyassa bhagavā samathavipassanaṁ upadisati, mudindriyassa bhagavā vipassanaṁ upadisati.
ne21:39.5 Tattha bhagavā tikkhindriyassa nissaraṇaṁ upadisati, majjhindriyassa bhagavā ādīnavañca nissaraṇañca upadisati, mudindriyassa bhagavā assādañca ādīnavañca nissaraṇañca upadisati.
ne21:39.6 Tattha bhagavā tikkhindriyassa adhipaññāsikkhāya paññāpayati, majjhindriyassa bhagavā adhicittasikkhāya paññāpayati, mudindriyassa bhagavā adhisīlasikkhāya paññāpayati.
ne21:40.1 Yaṁ ettha ñāṇaṁ hetuso ṭhānaso anodhiso ayaṁ imaṁ bhūmiṁ bhāvanañca gato, imāya velāya imāya anusāsaniyā evaṁ dhātuko cāyaṁ ayaṁ cassa āsayo ayañca anusayo iti, idaṁ vuccati parasattānaṁ parapuggalānaṁ indriyaparopariyattavemattatā ñāṇaṁ sattamaṁ tathāgatabalaṁ.
ne21:41.1 Iti tattha yaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
ne21:41.2 Seyyathidaṁ—
ne21:41.3 ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattārīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekānipi jātisatāni anekānipi jātisahassāni anekānipi jātisatasahassāni anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe.
ne21:41.4 Amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ.
ne21:41.5 Tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti, iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
ne21:42.1 Tattha saggūpagesu ca sattesu manussūpagesu ca sattesu apāyūpagesu ca sattesu imassa puggalassa lobhādayo ussannā alobhādayo mandā, imassa puggalassa alobhādayo ussannā lobhādayo mandā, ye vā pana ussannā ye vā pana mandā imassa puggalassa imāni indriyāni upacitāni imassa puggalassa imāni indriyāni anupacitāni amukāya vā kappakoṭiyaṁ kappasatasahasse vā kappasahasse vā kappasate vā kappe vā antarakappe vā upaḍḍhakappe vā saṁvacchare vā upaḍḍhasaṁvacchare vā māse vā pakkhe vā divase vā muhutte vā iminā pamādena vā pasādena vāti.
ne21:42.2 Taṁ taṁ bhavaṁ bhagavā anussaranto asesaṁ jānāti, tattha yaṁ dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā.
ne21:43.1 Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā, tattha saggūpagesu ca sattesu manussūpagesu ca sattesu apāyūpagesu ca sattesu iminā puggalena evarūpaṁ kammaṁ amukāya kappakoṭiyaṁ upacitaṁ kappasatasahasse vā kappasahasse vā kappasate vā kappe vā antarakappe vā upaḍḍhakappe vā saṁvacchare vā upaḍḍhasaṁvacchare vā māse vā pakkhe vā divase vā muhutte vā iminā pamādena vā pasādena vāti.
ne21:43.2 Imāni bhagavato dve ñāṇāni—
ne21:43.3 pubbenivāsānussatiñāṇañca dibbacakkhu ca aṭṭhamaṁ navamaṁ tathāgatabalaṁ.
ne21:44.1 Iti tattha yaṁ sabbaññutā pattā viditā sabbadhammā virajaṁ vītamalaṁ uppannaṁ sabbaññutañāṇaṁ nihato māro bodhimūle, idaṁ bhagavato dasamaṁ balaṁ sabbāsavaparikkhayaṁ ñāṇaṁ.
ne21:44.2 Dasabalasamannāgatā hi buddhā bhagavantoti.
ne21:44.3 Niyutto vicayo hārasampāto.
ne22:0.1 Netti
ne22:0.2 Paṭiniddesavāra
ne22:0.3 Sampāta 3
ne22:0.4 Yuttihārasampāta
ne22:1.1 Tattha katamo yuttihārasampāto?
ne22:2.1 “Tasmā rakkhitacittassa,
ne22:2.2 sammāsaṅkappagocaro;
ne22:2.3 Sammādiṭṭhipurekkhāro,
ne22:2.4 ñatvāna udayabbayaṁ;
ne22:2.5 Thinamiddhābhibhū bhikkhu,
ne22:2.6 sabbā duggatiyo jahe”ti.
ne22:3.1 “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”ti rakkhitacittassa sammāsaṅkappagocaro bhavissatīti yujjati, sammāsaṅkappagocaro sammādiṭṭhi bhavissatīti yujjati, sammādiṭṭhipurekkhāro viharanto udayabbayaṁ paṭivijjhissatīti yujjati, udayabbayaṁ paṭivijjhanto sabbā duggatiyo jahissatīti yujjati.
ne22:3.2 Sabbā duggatiyo jahanto sabbāni duggativinipātabhayāni samatikkamissatīti yujjatīti.
ne22:3.3 Niyutto yuttihārasampāto.
ne23:0.1 Netti
ne23:0.2 Paṭiniddesavāra
ne23:0.3 Sampāta 4
ne23:0.4 Padaṭṭhānahārasampāta
ne23:1.1 Tattha katamo padaṭṭhāno hārasampāto?
ne23:2.1 “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”ti gāthā.
ne23:2.2 “Tasmā rakkhitacittassā”ti tiṇṇaṁ sucaritānaṁ padaṭṭhānaṁ.
ne23:2.3 “Sammāsaṅkappagocaro”ti samathassa padaṭṭhānaṁ.
ne23:2.4 “Sammādiṭṭhipurekkhāro”ti vipassanāya padaṭṭhānaṁ.
ne23:2.5 “Ñatvāna udayabbayan”ti dassanabhūmiyā padaṭṭhānaṁ.
ne23:2.6 “Thinamiddhābhibhū bhikkhū”ti vīriyassa padaṭṭhānaṁ.
ne23:2.7 “Sabbā duggatiyo jahe”ti bhāvanāya padaṭṭhānaṁ.
ne23:2.8 Niyutto padaṭṭhāno hārasampāto.
ne24:0.1 Netti
ne24:0.2 Paṭiniddesavāra
ne24:0.3 Sampāta 5
ne24:0.4 Lakkhaṇahārasampāta
ne24:1.1 Tattha katamo lakkhaṇo hārasampāto?
ne24:2.1 “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”ti gāthā.
ne24:2.2 “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”ti idaṁ satindriyaṁ, satindriye gahite gahitāni bhavanti pañcindriyāni.
ne24:2.3 “Sammādiṭṭhipurekkhāro”ti sammādiṭṭhiyā gahitāya gahito bhavati ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.
ne24:2.4 Taṁ kissa hetu?
ne24:2.5 Sammādiṭṭhito hi sammāsaṅkappo pabhavati, sammāsaṅkappato sammāvācā pabhavati, sammāvācāto sammākammanto pabhavati, sammākammantato sammāājīvo pabhavati, sammāājīvato sammāvāyāmo pabhavati, sammāvāyāmato sammāsati pabhavati, sammāsatito sammāsamādhi pabhavati, sammāsamādhito sammāvimutti pabhavati, sammāvimuttito sammāvimuttiñāṇadassanaṁ pabhavati.
ne24:2.6 Niyutto lakkhaṇo hārasampāto.
ne25:0.1 Netti
ne25:0.2 Paṭiniddesavāra
ne25:0.3 Sampāta 6
ne25:0.4 Catubyūhahārasampāta
ne25:1.1 Tattha katamo catubyūho hārasampāto.
ne25:2.1 “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”ti gāthā.
ne25:2.2 “Tasmā rakkhitacittassā”ti rakkhitaṁ paripālīyatīti esā nirutti.
ne25:2.3 Idha bhagavato ko adhippāyo?
ne25:2.4 Ye duggatīhi parimuccitukāmā bhavissanti, te dhammacārino bhavissantīti ayaṁ ettha bhagavato adhippāyo.
ne25:2.5 Kokāliko hi sāriputtamoggallānesu theresu cittaṁ padosayitvā mahāpadumaniraye upapanno.
ne25:2.6 Bhagavā ca satiārakkhena cetasā samannāgato, suttamhi vuttaṁ—
ne25:2.7 “satiyā cittaṁ rakkhitabban”ti.
ne25:2.8 Niyutto catubyūho hārasampāto.
ne26:0.1 Netti
ne26:0.2 Paṭiniddesavāra
ne26:0.3 Sampāta 7
ne26:0.4 Āvaṭṭahārasampāta
ne26:1.1 Tattha katamo āvaṭṭo hārasampāto?
ne26:2.1 “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”ti gāthā.
ne26:2.2 “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”ti samatho.
ne26:2.3 “Sammādiṭṭhipurekkhāro”ti vipassanā.
ne26:2.4 “Ñatvāna udayabbayan”ti dukkhapariññā.
ne26:2.5 “Thinamiddhābhibhū bhikkhū”ti samudayapahānaṁ.
ne26:2.6 “Sabbā duggatiyo jahe”ti nirodho.
ne26:2.7 Imāni cattāri saccāni.
ne26:2.8 Niyutto āvaṭṭo hārasampāto.
ne27:0.1 Netti
ne27:0.2 Paṭiniddesavāra
ne27:0.3 Sampāta 8
ne27:0.4 Vibhattihārasampāta
ne27:1.1 Tattha katamo vibhattihārasampāto?
ne27:2.1 “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”ti gāthā.
ne27:2.2 Kusalapakkho kusalapakkhena niddisitabbo.
ne27:2.3 Akusalapakkho akusalapakkhena niddisitabbo.
ne27:2.4 Niyutto vibhattihārasampāto.
ne28:0.1 Netti
ne28:0.2 Paṭiniddesavāra
ne28:0.3 Sampāta 9
ne28:0.4 Parivattanahārasampāta
ne28:1.1 Tattha katamo parivattano hārasampāto?
ne28:2.1 “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”ti gāthā.
ne28:2.2 Samathavipassanāya bhāvitāya nirodho phalaṁ, pariññātaṁ dukkhaṁ, samudayo pahīno, maggo bhāvito paṭipakkhena.
ne28:2.3 Niyutto parivattano hārasampāto.
ne29:0.1 Netti
ne29:0.2 Paṭiniddesavāra
ne29:0.3 Sampāta 10
ne29:0.4 Vevacanahārasampāta
ne29:1.1 Tattha katamo vevacano hārasampāto?
ne29:2.1 “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”ti gāthā.
ne29:2.2 “Tasmā rakkhitacittassā”ti cittaṁ mano viññāṇaṁ manindriyaṁ manāyatanaṁ vijānanā vijānitattaṁ, idaṁ vevacanaṁ.
ne29:2.3 “Sammāsaṅkappagocaro”ti nekkhammasaṅkappo abyāpādasaṅkappo avihiṁsāsaṅkappo, idaṁ vevacanaṁ.
ne29:2.4 “Sammādiṭṭhipurekkhāro”ti sammādiṭṭhi nāma paññāsatthaṁ paññākhaggo paññāratanaṁ paññāpajjoto paññāpatodo paññāpāsādo, idaṁ vevacanaṁ.
ne29:2.5 Niyutto vevacano hārasampāto.
ne30:0.1 Netti
ne30:0.2 Paṭiniddesavāra
ne30:0.3 Sampāta 11
ne30:0.4 Paññattihārasampāta
ne30:1.1 Tattha katamo paññattihārasampāto?
ne30:2.1 “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”ti gāthā.
ne30:2.2 “Tasmā rakkhitacittassā”ti padaṭṭhānapaññatti satiyā.
ne30:2.3 “Sammāsaṅkappagocaro”ti bhāvanāpaññatti samathassa.
ne30:2.4 “Sammādiṭṭhipurekkhāro, ñatvāna udayabbayan”ti dassanabhūmiyā nikkhepapaññatti.
ne30:2.5 “Thinamiddhābhibhū bhikkhū”ti samudayassa anavasesappahānapaññatti, “sabbā duggatiyo jahe”ti bhāvanāpaññatti maggassa.
ne30:2.6 Niyutto paññattihārasampāto.
ne31:0.1 Netti
ne31:0.2 Paṭiniddesavāra
ne31:0.3 Sampāta 12
ne31:0.4 Otaraṇahārasampāta
ne31:1.1 Tattha katamo otaraṇo hārasampāto?
ne31:2.1 “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”ti gāthā.
ne31:2.2 “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”.
ne31:2.3 “Sammādiṭṭhipurekkhāro”ti sammādiṭṭhiyā gahitāya gahitāni bhavanti pañcindriyāni, ayaṁ indriyehi otaraṇā.
ne31:3.1 Tāniyeva indriyāni vijjā, vijjuppādā avijjānirodho, avijjānirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, evaṁ sabbaṁ, ayaṁ paṭiccasamuppādena otaraṇā.
ne31:4.1 Tāniyeva pañcindriyāni tīhi khandhehi saṅgahitāni—
ne31:4.2 sīlakkhandhena samādhikkhandhena paññākkhandhena.
ne31:4.3 Ayaṁ khandhehi otaraṇā.
ne31:5.1 Tāni yeva pañcindriyāni saṅkhārapariyāpannāni.
ne31:5.2 Ye saṅkhārā anāsavā no ca bhavaṅgā, te saṅkhārā dhammadhātusaṅgahitā, ayaṁ dhātūhi otaraṇā.
ne31:6.1 Sā dhammadhātu dhammāyatanapariyāpannā, yaṁ āyatanaṁ anāsavaṁ no ca bhavaṅgaṁ, ayaṁ āyatanehi otaraṇā.
ne31:6.2 Niyutto otaraṇo hārasampāto.
ne32:0.1 Netti
ne32:0.2 Paṭiniddesavāra
ne32:0.3 Sampāta 13
ne32:0.4 Sodhanahārasampāta
ne32:1.1 Tattha katamo sodhano hārasampāto?
ne32:2.1 “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”ti gāthā.
ne32:2.2 Yattha ārambho suddho, so pañho visajjito bhavati.
ne32:2.3 Yattha pana ārambho na suddho, na tāva so pañho visajjito bhavati.
ne32:2.4 Niyutto sodhano hārasampāto.
ne33:0.1 Netti
ne33:0.2 Paṭiniddesavāra
ne33:0.3 Sampāta 14
ne33:0.4 Adhiṭṭhānahārasampāta
ne33:1.1 Tattha katamo adhiṭṭhāno hārasampāto?
ne33:2.1 “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”ti gāthā.
ne33:2.2 Tasmā rakkhitacittassāti ekattatā.
ne33:2.3 Cittaṁ mano viññāṇaṁ, ayaṁ vemattatā.
ne33:2.4 Sammāsaṅkappagocaroti ekattatā.
ne33:2.5 Nekkhammasaṅkappo abyāpādasaṅkappo avihiṁsāsaṅkappo ayaṁ vemattatā.
ne33:2.6 Sammādiṭṭhipurekkhāroti ekattatā.
ne33:2.7 Sammādiṭṭhi nāma yaṁ dukkhe ñāṇaṁ dukkhasamudaye ñāṇaṁ dukkhanirodhe ñāṇaṁ dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ magge ñāṇaṁ hetumhi ñāṇaṁ hetusamuppannesu dhammesu ñāṇaṁ paccaye ñāṇaṁ paccayasamuppannesu dhammesu ñāṇaṁ, yaṁ tattha tattha yathābhūtaṁ ñāṇadassanaṁ abhisamayo sampaṭivedho saccāgamanaṁ, ayaṁ vemattatā.
ne33:2.8 Ñatvāna udayabbayanti ekattatā, udayena avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, evaṁ sabbaṁ samudayo bhavati.
ne33:2.9 Vayena avijjānirodhā saṅkhāranirodho, evaṁ sabbaṁ nirodho hoti, ayaṁ vemattatā.
ne33:2.10 Thinamiddhābhibhū bhikkhūti ekattatā, thinaṁ nāma yā cittassa akallatā akammaniyatā, middhaṁ nāma yaṁ kāyassa līnattaṁ, ayaṁ vemattatā.
ne33:2.11 Sabbā duggatiyo jaheti ekattatā, devamanusse vā upanidhāya apāyā duggati, nibbānaṁ vā upanidhāya sabbā upapattiyo duggati, ayaṁ vemattatā.
ne33:2.12 Niyutto adhiṭṭhāno hārasampāto.
ne34:0.1 Netti
ne34:0.2 Paṭiniddesavāra
ne34:0.3 Sampāta 15
ne34:0.4 Parikkhārahārasampāta
ne34:1.1 Tattha katamo parikkhāro hārasampāto?
ne34:2.1 “Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro”ti gāthā.
ne34:2.2 Ayaṁ samathavipassanāya parikkhāro.
ne34:2.3 Niyutto parikkhāro hārasampāto.
ne35:0.1 Netti
ne35:0.2 Paṭiniddesavāra
ne35:0.3 Sampāta 16
ne35:0.4 Samāropanahārasampāta
ne35:1.1 Tattha katamo samāropano hārasampāto?
ne35:2.1 “Tasmā rakkhitacittassa,
ne35:2.2 sammāsaṅkappagocaro;
ne35:2.3 Sammādiṭṭhipurekkhāro,
ne35:2.4 ñatvāna udayabbayaṁ;
ne35:2.5 Thinamiddhābhibhū bhikkhu,
ne35:2.6 sabbā duggatiyo jahe”ti.
ne35:3.1 “Tasmā rakkhitacittassā”ti tiṇṇaṁ sucaritānaṁ padaṭṭhānaṁ, citte rakkhite taṁ rakkhitaṁ bhavati kāyakammaṁ vacīkammaṁ manokammaṁ.
ne35:3.2 Sammādiṭṭhipurekkhāroti sammādiṭṭhiyā bhāvitāya bhāvito bhavati ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.
ne35:3.3 Kena kāraṇena?
ne35:3.4 Sammādiṭṭhito hi sammāsaṅkappo pabhavati, sammāsaṅkappato sammāvācā pabhavati, sammāvācāto sammākammanto pabhavati, sammākammantato sammāājīvo pabhavati, sammāājīvato sammāvāyāmo pabhavati, sammāvāyāmato sammāsati pabhavati, sammāsatito sammāsamādhi pabhavati, sammāsamādhito sammāvimutti pabhavati, sammāvimuttito sammāvimuttiñāṇadassanaṁ pabhavati.
ne35:3.5 Ayaṁ anupādiseso puggalo anupādisesā ca nibbānadhātu.
ne35:3.6 Niyutto samāropano hārasampāto.
ne35:4.1 Tenāha āyasmā mahākaccāyano—
ne35:5.1 “Soḷasa hārā paṭhamaṁ,
ne35:5.2 Disalocanato disā viloketvā;
ne35:5.3 Saṅkhipiya aṅkusena hi,
ne35:5.4 Nayehi tīhi niddise suttan”ti.
ne35:5.5 Niyutto hārasampāto.
ne36:0.1 Netti
ne36:0.2 5. Nayasamuṭṭhāna
ne36:1.1 Tattha katamaṁ nayasamuṭṭhānaṁ?
ne36:1.2 Pubbā koṭi na paññāyati avijjāya ca bhavataṇhāya ca, tattha avijjānīvaraṇaṁ taṇhāsaṁyojanaṁ.
ne36:1.3 Avijjānīvaraṇā sattā avijjāsaṁyuttā avijjāpakkhena vicaranti, te vuccanti diṭṭhicaritāti.
ne36:1.4 Taṇhāsaṁyojanā sattā taṇhāsaṁyuttā taṇhāpakkhena vicaranti, te vuccanti taṇhācaritāti.
ne36:1.5 Diṭṭhicaritā ito bahiddhā pabbajitā attakilamathānuyogamanuyuttā viharanti.
ne36:1.6 Taṇhācaritā ito bahiddhā pabbajitā kāmesu kāmasukhallikānuyogamanuyuttā viharanti.
ne36:2.1 Tattha kiṅkāraṇaṁ yaṁ diṭṭhicaritā ito bahiddhā pabbajitā attakilamathānuyogamanuyuttā viharanti, taṇhācaritā ito bahiddhā pabbajitā kāmesu kāmasukhallikānuyogamanuyuttā viharanti?
ne36:2.2 Ito bahiddhā natthi saccavavatthānaṁ, kuto catusaccappakāsanā vā samathavipassanākosallaṁ vā upasamasukhappatti vā.
ne36:2.3 Te upasamasukhassa anabhiññā viparītacetā evamāhaṁsu “natthi sukhena sukhaṁ, dukkhena nāma sukhaṁ adhigantabban”ti.
ne36:2.4 Yo kāme paṭisevati, so lokaṁ vaḍḍhayati, yo lokaṁ vaḍḍhayati, so bahuṁ puññaṁ pasavatīti te evaṁsaññī evaṁdiṭṭhī dukkhena sukhaṁ patthayamānā kāmesu puññasaññī attakilamathānuyogamanuyuttā ca viharanti kāmasukhallikānuyogamanuyuttā ca, te tadabhiññā santā rogameva vaḍḍhayanti, gaṇḍameva vaḍḍhayanti, sallameva vaḍḍhayanti, te rogābhitunnā gaṇḍapaṭipīḷitā sallānuviddhā nirayatiracchānayonipetāsuresu ummujjanimujjāni karontā ugghātanigghātaṁ paccanubhontā rogagaṇḍasallabhesajjaṁ na vindanti.
ne36:2.5 Tattha attakilamathānuyogo kāmasukhallikānuyogo ca saṅkileso, samathavipassanā vodānaṁ.
ne36:2.6 Attakilamathānuyogo kāmasukhallikānuyogo ca rogo, samathavipassanā roganigghātakabhesajjaṁ.
ne36:2.7 Attakilamathānuyogo kāmasukhallikānuyogo ca gaṇḍo, samathavipassanā gaṇḍanigghātakabhesajjaṁ.
ne36:2.8 Attakilamathānuyogo kāmasukhallikānuyogo ca sallo, samathavipassanā salluddharaṇabhesajjaṁ.
ne36:3.1 Tattha saṅkileso dukkhaṁ, tadabhisaṅgo taṇhā samudayo, taṇhānirodho dukkhanirodho, samathavipassanā dukkhanirodhagāminī paṭipadā, imāni cattāri saccāni.
ne36:3.2 Dukkhaṁ pariññeyyaṁ, samudayo pahātabbo, maggo bhāvetabbo, nirodho sacchikātabbo.
ne36:4.1 Tattha diṭṭhicaritā rūpaṁ attato upagacchanti.
ne36:4.2 Vedanaṁ …pe…
ne36:4.3 saññaṁ …
ne36:4.4 saṅkhāre …
ne36:4.5 viññāṇaṁ attato upagacchanti.
ne36:4.6 Taṇhācaritā rūpavantaṁ attānaṁ upagacchanti.
ne36:4.7 Attani vā rūpaṁ, rūpasmiṁ vā attānaṁ,
ne36:4.8 vedanāvantaṁ …pe…
ne36:4.9 saññāvantaṁ …
ne36:4.10 saṅkhāravantaṁ …
ne36:4.11 viññāṇavantaṁ attānaṁ upagacchanti, attani vā viññāṇaṁ, viññāṇasmiṁ vā attānaṁ, ayaṁ vuccati vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi.
ne36:5.1 Tassā paṭipakkho lokuttarā sammādiṭṭhi, anvāyikā sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi, ayaṁ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.
ne36:5.2 Te tayo khandhā sīlakkhandho samādhikkhandho paññākkhandho.
ne36:5.3 Sīlakkhandho samādhikkhandho ca samatho, paññākkhandho vipassanā.
ne36:5.4 Tattha sakkāyo dukkhaṁ, sakkāyasamudayo dukkhasamudayo, sakkāyanirodho dukkhanirodho, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo dukkhanirodhagāminī paṭipadā, imāni cattāri saccāni.
ne36:5.5 Dukkhaṁ pariññeyyaṁ, samudayo pahātabbo, maggo bhāvetabbo, nirodho sacchikātabbo.
ne36:6.1 Tattha ye rūpaṁ attato upagacchanti.
ne36:6.2 Vedanaṁ …pe…
ne36:6.3 saññaṁ …
ne36:6.4 saṅkhāre …
ne36:6.5 viññāṇaṁ attato upagacchanti.
ne36:6.6 Ime vuccanti “ucchedavādino”ti.
ne36:6.7 Ye rūpavantaṁ attānaṁ upagacchanti.
ne36:6.8 Attani vā rūpaṁ, rūpasmiṁ vā attānaṁ.
ne36:6.9 Ye vedanāvantaṁ …pe…
ne36:6.10 ye saññāvantaṁ …
ne36:6.11 ye saṅkhāravantaṁ …
ne36:6.12 ye viññāṇavantaṁ attānaṁ upagacchanti, attani vā viññāṇaṁ, viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.
ne36:6.13 Ime vuccanti “sassatavādino”ti, tattha ucchedasassatavādā ubho antā, ayaṁ saṁsārapavatti.
ne36:6.14 Tassa paṭipakkho majjhimā paṭipadā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, ayaṁ saṁsāranivatti.
ne36:6.15 Tattha pavatti dukkhaṁ, tadabhisaṅgo taṇhā samudayo, taṇhānirodho dukkhanirodho, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo dukkhanirodhagāminī paṭipadā, imāni cattāri saccāni.
ne36:6.16 Dukkhaṁ pariññeyyaṁ, samudayo pahātabbo, maggo bhāvetabbo, nirodho sacchikātabbo.
ne36:7.1 Tattha ucchedasassataṁ samāsato vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi, vitthārato dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni, tesaṁ paṭipakkho tecattālīsaṁ bodhipakkhiyā dhammā aṭṭha vimokkhā dasa kasiṇāyatanāni.
ne36:7.2 Dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni mohajālaṁ anādianidhanappavattaṁ.
ne36:7.3 Tecattālīsaṁ bodhipakkhiyā dhammā ñāṇavajiraṁ mohajālappadālanaṁ.
ne36:7.4 Tattha moho avijjā, jālaṁ bhavataṇhā, tena vuccati “pubbā koṭi na paññāyati avijjāya ca bhavataṇhāya cā”ti.
ne36:8.1 Tattha diṭṭhicarito asmiṁ sāsane pabbajito sallekhānusantatavutti bhavati sallekhe tibbagāravo.
ne36:8.2 Taṇhācarito asmiṁ sāsane pabbajito sikkhānusantatavutti bhavati sikkhāya tibbagāravo.
ne36:8.3 Diṭṭhicarito sammattaniyāmaṁ okkamanto dhammānusārī bhavati.
ne36:8.4 Taṇhācarito sammattaniyāmaṁ okkamanto saddhānusārī bhavati, diṭṭhicarito sukhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyāti.
ne36:8.5 Taṇhācarito dukkhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyāti.
ne36:9.1 Tattha kiṅkāraṇaṁ, yaṁ taṇhācarito dukkhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyāti, tassa hi kāmā apariccattā bhavanti, so kāmehi viveciyamāno dukkhena paṭinissarati dandhañca dhammaṁ ājānāti?
ne36:9.2 Yo panāyaṁ diṭṭhicarito ayaṁ āditoyeva kāmehi anatthiko bhavati.
ne36:9.3 So tato viveciyamāno khippañca paṭinissarati, khippañca dhammaṁ ājānāti.
ne36:9.4 Dukkhāpi paṭipadā duvidhā dandhābhiññā ca khippābhiññā ca.
ne36:9.5 Sukhāpi paṭipadā duvidhā dandhābhiññā ca khippābhiññā ca.
ne36:9.6 Sattāpi duvidhā mudindriyāpi tikkhindriyāpi.
ne36:9.7 Ye mudindriyā, te dandhañca paṭinissaranti dandhañca dhammaṁ ājānanti.
ne36:9.8 Ye tikkhindriyā, te khippañca paṭinissaranti, khippañca dhammaṁ ājānanti, imā catasso paṭipadā.
ne36:9.9 Ye hi keci niyyiṁsu vā niyyanti vā niyyissanti vā, te imāhi eva catūhi paṭipadāhi.
ne36:9.10 Evaṁ ariyā catukkamaggaṁ paññāpenti abudhajanasevitāya bālakantāya rattavāsiniyā nandiyā bhavataṇhāya avaṭṭanatthaṁ.
ne36:9.11 Ayaṁ vuccati nandiyāvaṭṭassa nayassa bhūmīti, tenāha “taṇhañca avijjampi ca samathenā”ti.
ne36:10.1 Veyyākaraṇesu hi ye kusalākusalāti te duvidhā upaparikkhitabbā—
ne36:10.2 lokavaṭṭānusārī ca lokavivaṭṭānusārī ca.
ne36:10.3 Vaṭṭaṁ nāma saṁsāro.
ne36:10.4 Vivaṭṭaṁ nibbānaṁ.
ne36:10.5 Kammakilesā hetu saṁsārassa.
ne36:10.6 Tattha kammaṁ cetanā cetasikañca niddisitabbaṁ.
ne36:10.7 Taṁ kathaṁ daṭṭhabbaṁ?
ne36:10.8 Upacayena sabbepi kilesā catūhi vipallāsehi niddisitabbā.
ne36:10.9 Te kattha daṭṭhabbā?
ne36:10.10 Dasa vatthuke kilesapuñje.
ne36:10.11 Katamāni dasa vatthūni?
ne36:10.12 Cattāro āhārā, cattāro vipallāsā, cattāri upādānāni, cattāro yogā, cattāro ganthā, cattāro āsavā, cattāro oghā, cattāro sallā, catasso viññāṇaṭṭhitiyo cattāri agatigamanāni.
ne36:10.13 Paṭhame āhāre paṭhamo vipallāso, dutiye āhāre dutiyo vipallāso, tatiye āhāre tatiyo vipallāso, catutthe āhāre catuttho vipallāso.
ne36:10.14 Paṭhame vipallāse paṭhamaṁ upādānaṁ.
ne36:10.15 Dutiye vipallāse dutiyaṁ upādānaṁ, tatiye vipallāse tatiyaṁ upādānaṁ, catutthe vipallāse catutthaṁ upādānaṁ.
ne36:10.16 Paṭhame upādāne paṭhamo yogo, dutiye upādāne dutiyo yogo, tatiye upādāne tatiyo yogo, catutthe upādāne catuttho yogo.
ne36:10.17 Paṭhame yoge paṭhamo gantho, dutiye yoge dutiyo gantho, tatiye yoge tatiyo gantho, catutthe yoge catuttho gantho.
ne36:10.18 Paṭhame ganthe paṭhamo āsavo, dutiye ganthe dutiyo āsavo, tatiye ganthe tatiyo āsavo, catutthe ganthe catuttho āsavo.
ne36:10.19 Paṭhame āsave paṭhamo ogho, dutiye āsave dutiyo ogho, tatiye āsave tatiyo ogho, catutthe āsave catuttho ogho.
ne36:10.20 Paṭhame oghe paṭhamo sallo, dutiye oghe dutiyo sallo, tatiye oghe tatiyo sallo, catutthe oghe catuttho sallo.
ne36:10.21 Paṭhame salle paṭhamā viññāṇaṭṭhiti, dutiye salle dutiyā viññāṇaṭṭhiti, tatiye salle tatiyā viññāṇaṭṭhiti, catutthe salle catutthī viññāṇaṭṭhiti.
ne36:10.22 Paṭhamāyaṁ viññāṇaṭṭhitiyaṁ paṭhamaṁ agatigamanaṁ, dutiyāyaṁ viññāṇaṭṭhitiyaṁ dutiyaṁ agatigamanaṁ, tatiyāyaṁ viññāṇaṭṭhitiyaṁ tatiyaṁ agatigamanaṁ, catutthiyaṁ viññāṇaṭṭhitiyaṁ catutthaṁ agatigamanaṁ.
ne36:11.1 Tattha yo ca kabaḷīkāro āhāro phasso āhāro, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā.
ne36:11.2 Yo ca manosañcetanāhāro yo ca viññāṇāhāro, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā.
ne36:11.3 Tattha yo ca “asubhe subhan”ti vipallāso, yo ca “dukkhe sukhan”ti vipallāso, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā.
ne36:11.4 Yo ca “anicce niccan”ti vipallāso, yo ca “anattani attā”ti vipallāso, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā.
ne36:11.5 Tattha yañca kāmupādānaṁ yañca bhavupādānaṁ, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā.
ne36:11.6 Yañca diṭṭhupādānaṁ yañca attavādupādānaṁ, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā.
ne36:11.7 Tattha yo ca kāmayogo, yo ca bhavayogo, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā.
ne36:11.8 Yo ca diṭṭhiyogo, yo ca avijjāyogo, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā.
ne36:11.9 Tattha yo ca abhijjhākāyagantho, yo ca byāpādo kāyagantho, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā.
ne36:11.10 Yo ca parāmāsakāyagantho, yo ca idaṁsaccābhinivesakāyagantho, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā.
ne36:11.11 Tattha yo ca kāmāsavo, yo ca bhavāsavo, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā.
ne36:11.12 Yo ca diṭṭhāsavo, yo ca avijjāsavo, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā.
ne36:11.13 Tattha yo ca kāmogho, yo ca bhavogho, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā.
ne36:11.14 Yo ca diṭṭhogho, yo ca avijjogho, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā.
ne36:11.15 Tattha yo ca rāgasallo, yo ca dosasallo, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā.
ne36:11.16 Yo ca mānasallo, yo ca mohasallo, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā.
ne36:11.17 Tattha yā ca rūpūpagā viññāṇaṭṭhiti, yā ca vedanūpagā viññāṇaṭṭhiti, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā.
ne36:11.18 Yā ca saññūpagā viññāṇaṭṭhiti, yā ca saṅkhārūpagā viññāṇaṭṭhiti, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā.
ne36:11.19 Tattha yañca chandā agatigamanaṁ yañca dosā agatigamanaṁ, ime taṇhācaritassa puggalassa upakkilesā.
ne36:11.20 Yañca bhayā agatigamanaṁ, yañca mohā agatigamanaṁ, ime diṭṭhicaritassa puggalassa upakkilesā.
ne36:12.1 Tattha kabaḷīkāre āhāre “asubhe subhan”ti vipallāso, phasse āhāre “dukkhe sukhan”ti vipallāso, viññāṇe āhāre “anicce niccan”ti vipallāso, manosañcetanāya āhāre “anattani attā”ti vipallāso.
ne36:12.2 Paṭhame vipallāse ṭhito kāme upādiyati, idaṁ vuccati kāmupādānaṁ;
ne36:12.3 dutiye vipallāse ṭhito anāgataṁ bhavaṁ upādiyati, idaṁ vuccati bhavupādānaṁ;
ne36:12.4 tatiye vipallāse ṭhito saṁsārābhinandiniṁ diṭṭhiṁ upādiyati, idaṁ vuccati diṭṭhupādānaṁ;
ne36:12.5 catutthe vipallāse ṭhito attānaṁ kappiyaṁ upādiyati, idaṁ vuccati attavādupādānaṁ.
ne36:13.1 Kāmupādānena kāmehi saṁyujjati, ayaṁ vuccati kāmayogo;
ne36:13.2 bhavupādānena bhavehi saṁyujjati, ayaṁ vuccati bhavayogo;
ne36:13.3 diṭṭhupādānena pāpikāya diṭṭhiyā saṁyujjati, ayaṁ vuccati diṭṭhiyogo;
ne36:13.4 attavādupādānena avijjāya saṁyujjati, ayaṁ vuccati avijjāyogo.
ne36:14.1 Paṭhame yoge ṭhito abhijjhāya kāyaṁ ganthati, ayaṁ vuccati abhijjhākāyagantho;
ne36:14.2 dutiye yoge ṭhito byāpādena kāyaṁ ganthati, ayaṁ vuccati byāpādakāyagantho;
ne36:14.3 tatiye yoge ṭhito parāmāsena kāyaṁ ganthati, ayaṁ vuccati parāmāsakāyagantho;
ne36:14.4 catutthe yoge ṭhito idaṁsaccābhinivesena kāyaṁ ganthati, ayaṁ vuccati idaṁsaccābhinivesakāyagantho.
ne36:15.1 Tassa evaṅganthitā kilesā āsavanti.
ne36:15.2 Kuto ca vuccati āsavantīti?
ne36:15.3 Anusayato vā pariyuṭṭhānato vā.
ne36:15.4 Tattha abhijjhākāyaganthena kāmāsavo, byāpādakāyaganthena bhavāsavo, parāmāsakāyaganthena diṭṭhāsavo, idaṁsaccābhinivesakāyaganthena avijjāsavo.
ne36:16.1 Tassa ime cattāro āsavā vepullaṁ gatā oghā bhavanti.
ne36:16.2 Iti āsavavepullā oghavepullaṁ.
ne36:16.3 Tattha kāmāsavena kāmogho, bhavāsavena bhavogho, diṭṭhāsavena diṭṭhogho, avijjāsavena avijjogho.
ne36:17.1 Tassa ime cattāro oghā anusayasahagatā ajjhāsayaṁ anupaviṭṭhā hadayaṁ āhacca tiṭṭhanti, tena vuccanti sallāiti.
ne36:17.2 Tattha kāmoghena rāgasallo, bhavoghena dosasallo, diṭṭhoghena mānasallo, avijjoghena mohasallo.
ne36:18.1 Tassa imehi catūhi sallehi pariyādinnaṁ viññāṇaṁ catūsu dhammesu saṇṭhahati rūpe vedanāya saññāya saṅkhāresu.
ne36:18.2 Tattha rāgasallena nandūpasecanena viññāṇena rūpūpagā viññāṇaṭṭhiti, dosasallena nandūpasecanena viññāṇena vedanūpagā viññāṇaṭṭhiti, mānasallena nandūpasecanena viññāṇena saññūpagā viññāṇaṭṭhiti, mohasallena nandūpasecanena viññāṇena saṅkhārūpagā viññāṇaṭṭhiti.
ne36:19.1 Tassa imāhi catūhi viññāṇaṭṭhitīhi upatthaddhaṁ viññāṇaṁ catūhi dhammehi agatiṁ gacchati chandā dosā bhayā mohā.
ne36:19.2 Tattha rāgena chandāgatiṁ gacchati, dosena dosāgatiṁ gacchati, bhayena bhayāgatiṁ gacchati, mohena mohāgatiṁ gacchati.
ne36:19.3 Iti kho tañca kammaṁ ime ca kilesā, esa hetu saṁsārassa, evaṁ sabbe kilesā catūhi vipallāsehi niddisitabbā.
ne36:20.1 Tattha imā catasso disā kabaḷīkāro āhāro “asubhe subhan”ti vipallāso, kāmupādānaṁ, kāmayogo, abhijjhākāyagantho, kāmāsavo, kāmogho, rāgasallo, rūpūpagā viññāṇaṭṭhiti, chandā agatigamananti paṭhamā disā.
ne36:21.1 Phasso āhāro “dukkhe sukhan”ti vipallāso, bhavupādānaṁ, bhavayogo, byāpādakāyagantho, bhavāsavo, bhavogho, dosasallo, vedanūpagā viññāṇaṭṭhiti, dosā agatigamananti dutiyā disā.
ne36:22.1 Viññāṇāhāro “anicce niccan”ti vipallāso, diṭṭhupādānaṁ, diṭṭhiyogo parāmāsakāyagantho, diṭṭhāsavo, diṭṭhogho, mānasallo, saññūpagā viññāṇaṭṭhiti, bhayā agatigamananti tatiyā disā.
ne36:23.1 Manosañcetanāhāro “anattani attā”ti vipallāso, attavādupādānaṁ, avijjāyogo, idaṁsaccābhinivesakāyagantho, avijjāsavo, avijjogho, mohasallo, saṅkhārūpagā viññāṇaṭṭhiti, mohā agatigamananti catutthī disā.
ne36:24.1 Tattha yo ca kabaḷīkāro āhāro yo ca “asubhe subhan”ti vipallāso, kāmupādānaṁ, kāmayogo, abhijjhākāyagantho, kāmāsavo, kāmogho, rāgasallo, rūpūpagā viññāṇaṭṭhiti chandā agatigamananti, imesaṁ dasannaṁ suttānaṁ eko attho, byañjanameva nānaṁ.
ne36:24.2 Ime rāgacaritassa puggalassa upakkilesā.
ne36:25.1 Tattha yo ca phasso āhāro yo ca “dukkhe sukhan”ti vipallāso, bhavupādānaṁ, bhavayogo, byāpādakāyagantho, bhavāsavo, bhavogho, dosasallo, vedanūpagā viññāṇaṭṭhiti, dosā agatigamananti imesaṁ dasannaṁ suttānaṁ eko attho byañjanameva nānaṁ, ime dosacaritassa puggalassa upakkilesā.
ne36:26.1 Tattha yo ca viññāṇāhāro yo ca “anicce niccan”ti vipallāso, diṭṭhupādānaṁ, diṭṭhiyogo, parāmāsakāyagantho, diṭṭhāsavo, diṭṭhogho, mānasallo, saññūpagā viññāṇaṭṭhiti, bhayā agatigamananti imesaṁ dasannaṁ suttānaṁ eko attho, byañjanameva nānaṁ.
ne36:26.2 Ime diṭṭhicaritassa mandassa upakkilesā.
ne36:27.1 Tattha yo ca manosañcetanāhāro yo ca “anattani attā”ti vipallāso, attavādupādānaṁ, avijjāyogo, idaṁsaccābhinivesakāyagantho, avijjāsavo, avijjogho, mohasallo, saṅkhārūpagā viññāṇaṭṭhiti, mohā agatigamananti, imesaṁ dasannaṁ suttānaṁ eko attho, byañjanameva nānaṁ.
ne36:27.2 Ime diṭṭhicaritassa udattassa upakkilesā.
ne36:28.1 Tattha yo ca kabaḷīkāro āhāro yo ca phasso āhāro, ime appaṇihitena vimokkhamukhena pariññaṁ gacchanti, viññāṇāhāro suññatāya, manosañcetanāhāro animittena, tattha yo ca “asubhe subhan”ti vipallāso, yo ca “dukkhe sukhan”ti vipallāso, ime appaṇihitena vimokkhamukhena pahānaṁ abbhatthaṁ gacchanti.
ne36:28.2 “Anicce niccan”ti vipallāso suññatāya, “anattani attā”ti vipallāso animittena.
ne36:28.3 Tattha kāmupādānañca bhavupādānañca appaṇihitena vimokkhamukhena pahānaṁ gacchanti.
ne36:28.4 Diṭṭhupādānaṁ suññatāya, attavādupādānaṁ animittena.
ne36:28.5 Tattha kāmayogo ca bhavayogo ca appaṇihitena vimokkhamukhena pahānaṁ gacchanti, diṭṭhiyogo suññatāya, avijjāyogo animittena.
ne36:28.6 Tattha abhijjhākāyagantho ca byāpādakāyagantho ca appaṇihitena vimokkhamukhena pahānaṁ gacchanti, parāmāsakāyagantho suññatāya, idaṁsaccābhinivesakāyagantho animittena.
ne36:29.1 Tattha kāmāsavo ca bhavāsavo ca appaṇihitena vimokkhamukhena pahānaṁ gacchanti, diṭṭhāsavo suññatāya, avijjāsavo animittena.
ne36:29.2 Tattha kāmogho ca bhavogho ca appaṇihitena vimokkhamukhena pahānaṁ gacchanti, diṭṭhogho suññatāya, avijjogho animittena.
ne36:29.3 Tattha rāgasallo ca dosasallo ca appaṇihitena vimokkhamukhena pahānaṁ gacchanti, mānasallo suññatāya, mohasallo animittena.
ne36:29.4 Tattha rūpūpagā ca viññāṇaṭṭhiti vedanūpagā ca viññāṇaṭṭhiti appaṇihitena vimokkhamukhena pariññaṁ gacchanti, saññūpagā suññatāya, saṅkhārūpagā animittena.
ne36:30.1 Tattha chandā ca agatigamanaṁ dosā ca agatigamanaṁ appaṇihitena vimokkhamukhena pahānaṁ gacchanti, bhayā agatigamanaṁ suññatāya, mohā agatigamanaṁ animittena vimokkhamukhena pahānaṁ gacchanti.
ne36:30.2 Iti sabbe lokavaṭṭānusārino dhammā niyyanti.
ne36:30.3 Te lokā tīhi vimokkhamukhehi.
ne36:31.1 Tatridaṁ niyyānaṁ—
ne36:32.1 Catasso paṭipadā, cattāro satipaṭṭhānā, cattāri jhānāni, cattāro vihārā, cattāro sammappadhānā, cattāro acchariyā abbhutā dhammā, cattāri adhiṭṭhānāni, catasso samādhibhāvanā, cattāro sukhabhāgiyā dhammā, catasso appamāṇā.
ne36:33.1 Paṭhamā paṭipadā paṭhamaṁ satipaṭṭhānaṁ, dutiyā paṭipadā dutiyaṁ satipaṭṭhānaṁ, tatiyā paṭipadā tatiyaṁ satipaṭṭhānaṁ, catutthī paṭipadā catutthaṁ satipaṭṭhānaṁ.
ne36:33.2 Paṭhamaṁ satipaṭṭhānaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ, dutiyaṁ satipaṭṭhānaṁ dutiyaṁ jhānaṁ, tatiyaṁ satipaṭṭhānaṁ tatiyaṁ jhānaṁ, catutthaṁ satipaṭṭhānaṁ catutthaṁ jhānaṁ.
ne36:33.3 Paṭhamaṁ jhānaṁ paṭhamo vihāro, dutiyaṁ jhānaṁ dutiyo vihāro, tatiyaṁ jhānaṁ tatiyo vihāro, catutthaṁ jhānaṁ catuttho vihāro.
ne36:33.4 Paṭhamo vihāro paṭhamaṁ sammappadhānaṁ, dutiyo vihāro dutiyaṁ sammappadhānaṁ, tatiyo vihāro tatiyaṁ sammappadhānaṁ, catuttho vihāro catutthaṁ sammappadhānaṁ.
ne36:33.5 Paṭhamaṁ sammappadhānaṁ paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo, dutiyaṁ dutiyo, tatiyaṁ tatiyo, catutthaṁ sammappadhānaṁ catuttho acchariyo abbhuto dhammo.
ne36:33.6 Paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo paṭhamaṁ adhiṭṭhānaṁ, dutiyo acchariyo abbhuto dhammo dutiyaṁ adhiṭṭhānaṁ, tatiyo acchariyo abbhuto dhammo tatiyaṁ adhiṭṭhānaṁ, catuttho acchariyo abbhuto dhammo catutthaṁ adhiṭṭhānaṁ.
ne36:33.7 Paṭhamaṁ adhiṭṭhānaṁ paṭhamā samādhibhāvanā, dutiyaṁ adhiṭṭhānaṁ dutiyā samādhibhāvanā, tatiyaṁ adhiṭṭhānaṁ tatiyā samādhibhāvanā, catutthaṁ adhiṭṭhānaṁ catutthī samādhibhāvanā.
ne36:33.8 Paṭhamā samādhibhāvanā paṭhamo sukhabhāgiyo dhammo, dutiyā samādhibhāvanā dutiyo sukhabhāgiyo dhammo, tatiyā samādhibhāvanā tatiyo sukhabhāgiyo dhammo, catutthī samādhibhāvanā catuttho sukhabhāgiyo dhammo.
ne36:33.9 Paṭhamo sukhabhāgiyo dhammo paṭhamaṁ appamāṇaṁ, dutiyo sukhabhāgiyo dhammo dutiyaṁ appamāṇaṁ, tatiyo sukhabhāgiyo dhammo tatiyaṁ appamāṇaṁ, catuttho sukhabhāgiyo dhammo catutthaṁ appamāṇaṁ.
ne36:33.10 Paṭhamā paṭipadā bhāvitā bahulīkatā paṭhamaṁ satipaṭṭhānaṁ paripūreti, dutiyā paṭipadā bhāvitā bahulīkatā dutiyaṁ satipaṭṭhānaṁ paripūreti, tatiyā paṭipadā bhāvitā bahulīkatā tatiyaṁ satipaṭṭhānaṁ paripūreti, catutthī paṭipadā bhāvitā bahulīkatā catutthaṁ satipaṭṭhānaṁ paripūreti.
ne36:33.11 Paṭhamo satipaṭṭhāno bhāvito bahulīkato paṭhamaṁ jhānaṁ paripūreti, dutiyo satipaṭṭhāno bhāvito bahulīkato dutiyaṁ jhānaṁ paripūreti, tatiyo satipaṭṭhāno bhāvito bahulīkato tatiyaṁ jhānaṁ paripūreti, catuttho satipaṭṭhāno bhāvito bahulīkato catutthaṁ jhānaṁ paripūreti.
ne36:34.1 Paṭhamaṁ jhānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ paṭhamaṁ vihāraṁ paripūreti, dutiyaṁ jhānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ dutiyaṁ vihāraṁ paripūreti, tatiyaṁ jhānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ tatiyaṁ vihāraṁ paripūreti, catutthaṁ jhānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ catutthaṁ vihāraṁ paripūreti.
ne36:34.2 Paṭhamo vihāro bhāvito bahulīkato anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādaṁ paripūreti, dutiyo vihāro bhāvito bahulīkato uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ paripūreti, tatiyo vihāro bhāvito bahulīkato anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādaṁ paripūreti, catuttho vihāro bhāvito bahulīkato uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiṁ asammosaṁ bhiyyobhāvaṁ paripūreti.
ne36:34.3 Paṭhamaṁ sammappadhānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ mānappahānaṁ paripūreti, dutiyaṁ sammappadhānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ ālayasamugghātaṁ paripūreti, tatiyaṁ sammappadhānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ avijjāpahānaṁ paripūreti, catutthaṁ sammappadhānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ bhavūpasamaṁ paripūreti.
ne36:34.4 Mānappahānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ saccādhiṭṭhānaṁ paripūreti, ālayasamugghāto bhāvito bahulīkato cāgādhiṭṭhānaṁ paripūreti, avijjāpahānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ paññādhiṭṭhānaṁ paripūreti, bhavūpasamo bhāvito bahulīkato upasamādhiṭṭhānaṁ paripūreti.
ne36:34.5 Saccādhiṭṭhānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ chandasamādhiṁ paripūreti, cāgādhiṭṭhānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ vīriyasamādhiṁ paripūreti, paññādhiṭṭhānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ cittasamādhiṁ paripūreti, upasamādhiṭṭhānaṁ bhāvitaṁ bahulīkataṁ vīmaṁsāsamādhiṁ paripūreti.
ne36:34.6 Chandasamādhi bhāvito bahulīkato indriyasaṁvaraṁ paripūreti, vīriyasamādhi bhāvito bahulīkato tapaṁ paripūreti, cittasamādhi bhāvito bahulīkato buddhiṁ paripūreti, vīmaṁsāsamādhi bhāvito bahulīkato sabbūpadhipaṭinissaggaṁ paripūreti.
ne36:34.7 Indriyasaṁvaro bhāvito bahulīkato mettaṁ paripūreti, tapo bhāvito bahulīkato karuṇaṁ paripūreti, buddhi bhāvitā bahulīkatā muditaṁ paripūreti, sabbūpadhipaṭinissaggo bhāvito bahulīkato upekkhaṁ paripūreti.
ne36:35.1 Tattha imā catasso disā paṭhamā paṭipadā paṭhamo satipaṭṭhāno paṭhamaṁ jhānaṁ paṭhamo vihāro paṭhamo sammappadhāno paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo saccādhiṭṭhānaṁ chandasamādhi indriyasaṁvaro mettā iti paṭhamā disā.
ne36:36.1 Dutiyā paṭipadā dutiyo satipaṭṭhāno dutiyaṁ jhānaṁ dutiyo vihāro dutiyo sammappadhāno dutiyo acchariyo abbhuto dhammo bhavādhiṭṭhānaṁ vīriyasamādhi tapo karuṇā iti dutiyā disā.
ne36:37.1 Tatiyā paṭipadā tatiyo satipaṭṭhāno tatiyaṁ jhānaṁ tatiyo vihāro tatiyo sammappadhāno tatiyo acchariyo abbhuto dhammo paññādhiṭṭhānaṁ cittasamādhi buddhi muditā iti tatiyā disā.
ne36:38.1 Catutthī paṭipadā catuttho satipaṭṭhāno catutthaṁ jhānaṁ catuttho vihāro catuttho sammappadhāno catuttho acchariyo abbhuto dhammo upasamādhiṭṭhānaṁ vīmaṁsāsamādhi sabbūpadhipaṭinissaggo upekkhā iti catutthī disā.
ne36:39.1 Tattha paṭhamā paṭipadā paṭhamo satipaṭṭhāno paṭhamaṁ jhānaṁ paṭhamo vihāro paṭhamo sammappadhāno paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo saccādhiṭṭhānaṁ chandasamādhi indriyasaṁvaro, mettā iti imesaṁ dasannaṁ suttānaṁ eko attho, byañjanameva nānaṁ.
ne36:39.2 Idaṁ rāgacaritassa puggalassa bhesajjaṁ.
ne36:40.1 Dutiyā paṭipadā dutiyo satipaṭṭhāno dutiyaṁ jhānaṁ dutiyo vihāro dutiyo sammappadhāno dutiyo acchariyo abbhuto dhammo cāgādhiṭṭhānaṁ vīriyasamādhi tapo karuṇā iti imesaṁ dasannaṁ suttānaṁ eko attho, byañjanameva nānaṁ.
ne36:40.2 Idaṁ dosacaritassa puggalassa bhesajjaṁ.
ne36:41.1 Tatiyā paṭipadā tatiyo satipaṭṭhāno tatiyaṁ jhānaṁ tatiyo vihāro tatiyo sammappadhāno tatiyo acchariyo abbhuto dhammo paññādhiṭṭhānaṁ cittasamādhi buddhi muditā iti imesaṁ dasannaṁ suttānaṁ eko attho, byañjanameva nānaṁ.
ne36:41.2 Idaṁ diṭṭhicaritassa mandassa bhesajjaṁ.
ne36:42.1 Catutthī paṭipadā catuttho satipaṭṭhāno catutthaṁ jhānaṁ catuttho vihāro catuttho sammappadhāno catuttho acchariyo abbhuto dhammo upasamādhiṭṭhānaṁ vīmaṁsāsamādhi sabbūpadhipaṭinissaggo upekkhā iti imesaṁ dasannaṁ suttānaṁ eko attho, byañjanameva nānaṁ.
ne36:42.2 Idaṁ diṭṭhicaritassa udattassa bhesajjaṁ.
ne36:43.1 Tattha dukkhā ca paṭipadā dandhābhiññā dukkhā ca paṭipadā khippābhiññā appaṇihitaṁ vimokkhamukhaṁ, sukhā paṭipadā dandhābhiññā suññataṁ vimokkhamukhaṁ, sukhā paṭipadā khippābhiññā animittaṁ vimokkhamukhaṁ.
ne36:44.1 Tattha kāye kāyānupassitā satipaṭṭhānañca vedanāsu vedanānupassitā satipaṭṭhānañca appaṇihitaṁ vimokkhamukhaṁ, citte cittānupassitā suññataṁ vimokkhamukhaṁ.
ne36:44.2 Dhammesu dhammānupassitā animittaṁ vimokkhamukhaṁ.
ne36:45.1 Tattha paṭhamañca jhānaṁ dutiyañca jhānaṁ appaṇihitaṁ vimokkhamukhaṁ, tatiyaṁ jhānaṁ suññataṁ vimokkhamukhaṁ, catutthaṁ jhānaṁ animittaṁ vimokkhamukhaṁ.
ne36:46.1 Tattha paṭhamo ca vihāro dutiyo ca vihāro appaṇihitaṁ vimokkhamukhaṁ, tatiyo vihāro suññataṁ vimokkhamukhaṁ, catuttho vihāro animittaṁ vimokkhamukhaṁ.
ne36:47.1 Yattha paṭhamañca sammappadhānaṁ dutiyañca sammappadhānaṁ appaṇihitaṁ vimokkhamukhaṁ, tatiyaṁ sammappadhānaṁ suññataṁ vimokkhamukhaṁ, catutthaṁ sammappadhānaṁ animittaṁ vimokkhamukhaṁ.
ne36:48.1 Tattha mānappahānañca ālayasamugghāto ca appaṇihitaṁ vimokkhamukhaṁ, avijjāpahānaṁ suññataṁ vimokkhamukhaṁ, bhavūpasamo animittaṁ vimokkhamukhaṁ.
ne36:49.1 Tattha saccādhiṭṭhānañca cāgādhiṭṭhānañca appaṇihitaṁ vimokkhamukhaṁ, paññādhiṭṭhānaṁ suññataṁ vimokkhamukhaṁ, upasamādhiṭṭhānaṁ animittaṁ vimokkhamukhaṁ.
ne36:50.1 Tattha chandasamādhi ca vīriyasamādhi ca appaṇihitaṁ vimokkhamukhaṁ, cittasamādhi suññataṁ vimokkhamukhaṁ, vīmaṁsāsamādhi animittaṁ vimokkhamukhaṁ.
ne36:51.1 Tattha indriyasaṁvaro ca tapo ca appaṇihitaṁ vimokkhamukhaṁ, buddhi suññataṁ vimokkhamukhaṁ sabbūpadhipaṭinissaggo animittaṁ vimokkhamukhaṁ.
ne36:52.1 Tattha mettā ca karuṇā ca appaṇihitaṁ vimokkhamukhaṁ, muditā suññataṁ vimokkhamukhaṁ upekkhā animittaṁ vimokkhamukhaṁ.
ne36:53.1 Tesaṁ vikkīḷitaṁ.
ne36:53.2 Cattāro āhārā tesaṁ paṭipakkho catasso paṭipadā …pe…
ne36:53.3 cattāro vipallāsā tesaṁ paṭipakkho cattāro satipaṭṭhānā.
ne36:53.4 Cattāri upādānāni tesaṁ paṭipakkho cattāri jhānāni.
ne36:53.5 Cattāro yogā tesaṁ paṭipakkho cattāro vihārā.
ne36:53.6 Cattāro ganthā tesaṁ paṭipakkho cattāro sammappadhānā.
ne36:53.7 Cattāro āsavā tesaṁ paṭipakkho cattāro acchariyā abbhutā dhammā.
ne36:53.8 Cattāro oghā tesaṁ paṭipakkho cattāri adhiṭṭhānāni.
ne36:53.9 Cattāro sallā tesaṁ paṭipakkho catasso samādhibhāvanā.
ne36:53.10 Catasso viññāṇaṭṭhitiyo tāsaṁ paṭipakkho cattāro sukhabhāgiyā dhammā.
ne36:53.11 Cattāri agatigamanāni tesaṁ paṭipakkho catasso appamāṇā.
ne36:54.1 Sīhā buddhā paccekabuddhā sāvakā ca hatarāgadosamohā, tesaṁ vikkīḷitaṁ bhāvanā sacchikiriyā byantīkiriyā ca.
ne36:54.2 Vikkīḷitaṁ indriyādhiṭṭhānaṁ vikkīḷitaṁ vipariyāsānadhiṭṭhānañca.
ne36:54.3 Indriyāni saddhammagocaro vipariyāsā kilesagocaro.
ne36:54.4 Ayaṁ vuccati sīhavikkīḷitassa ca nayassa disālocanassa ca nayassa bhūmīti.
ne36:54.5 Tenāha “yo neti vipallāsehi saṅkilese”ti.
ne36:54.6 Veyyākaraṇesu hi ye “kusalākusalā”ti ca.
ne36:55.1 Tattha ye dukkhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyanti, ime dve puggalā;
ne36:55.2 ye sukhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyanti, ime dve puggalā.
ne36:55.3 Tesaṁ catunnaṁ puggalānaṁ ayaṁ saṅkileso, cattāro āhārā, cattāro vipallāsā, cattāri upādānāni, cattāro yogā, cattāro ganthā, cattāro āsavā, cattāro oghā, cattāro sallā, catasso viññāṇaṭṭhitiyo, cattāri agatigamanānīti.
ne36:55.4 Tesaṁ catunnaṁ puggalānaṁ idaṁ vodānaṁ, catasso paṭipadā, cattāro satipaṭṭhānā, cattāri jhānāni, cattāro vihārā, cattāro sammappadhānā, cattāro acchariyā abbhutā dhammā, cattāri adhiṭṭhānāni, catasso samādhibhāvanā, cattāro sukhabhāgiyā dhammā, catasso appamāṇā iti.
ne36:56.1 Tattha ye dukkhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyanti ime dve puggalā.
ne36:56.2 Ye sukhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyanti, ime dve puggalā.
ne36:56.3 Tattha yo sukhāya paṭipadāya khippābhiññāya niyyāti, ayaṁ ugghaṭitaññū.
ne36:56.4 Yo sādhāraṇāya, ayaṁ vipañcitaññū.
ne36:56.5 Yo dukkhāya paṭipadāya dandhābhiññāya niyyāti, ayaṁ neyyo.
ne36:57.1 Tattha bhagavā ugghaṭitaññussa puggalassa samathaṁ upadisati, neyyassa vipassanaṁ, samathavipassanaṁ vipañcitaññussa.
ne36:57.2 Tattha bhagavā ugghaṭitaññussa puggalassa mudukaṁ dhammadesanaṁ upadisati, tikkhaṁ neyyassa, mudutikkhaṁ vipañcitaññussa, tattha bhagavā ugghaṭitaññussa puggalassa saṅkhittena dhammaṁ desayati, saṅkhittavitthārena vipañcitaññussa, vitthārena neyyassa.
ne36:57.3 Tattha bhagavā ugghaṭitaññussa puggalassa nissaraṇaṁ upadisati, vipañcitaññussa ādīnavañca nissaraṇañca upadisati, neyyassa assādañca ādīnavañca nissaraṇañca upadisati.
ne36:57.4 Tattha bhagavā ugghaṭitaññussa adhipaññāsikkhaṁ paññāpayati, adhicittaṁ vipañcitaññussa, adhisīlaṁ neyyassa.
ne36:58.1 Tattha ye dukkhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyanti, ime dve puggalā.
ne36:58.2 Ye sukhāya paṭipadāya dandhābhiññāya khippābhiññāya ca niyyanti.
ne36:58.3 Ime dve puggalā.
ne36:58.4 Iti kho cattāri hutvā tīṇi bhavanti ugghaṭitaññū vipañcitaññū neyyoti.
ne36:59.1 Tesaṁ tiṇṇaṁ puggalānaṁ ayaṁ saṅkileso, tīṇi akusalamūlāni lobho akusalamūlaṁ doso akusalamūlaṁ moho akusalamūlaṁ, tīṇi duccaritāni—
ne36:59.2 kāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ manoduccaritaṁ;
ne36:59.3 tayo akusalavitakkā—
ne36:59.4 kāmavitakko byāpādavitakko vihiṁsāvitakko;
ne36:59.5 tisso akusalasaññā—
ne36:59.6 kāmasaññā byāpādasaññā vihiṁsāsaññā;
ne36:59.7 tisso viparītasaññā—
ne36:59.8 niccasaññā sukhasaññā attasaññā;
ne36:59.9 tisso vedanā—
ne36:59.10 sukhā vedanā dukkhā vedanā adukkhamasukhā vedanā;
ne36:59.11 tisso dukkhatā—
ne36:59.12 dukkhadukkhatā saṅkhāradukkhatā vipariṇāmadukkhatā;
ne36:59.13 tayo aggī—
ne36:59.14 rāgaggi dosaggi mohaggi;
ne36:59.15 tayo sallā—
ne36:59.16 rāgasallo dosasallo mohasallo;
ne36:59.17 tisso jaṭā—
ne36:59.18 rāgajaṭā dosajaṭā mohajaṭā;
ne36:59.19 tisso akusalūpaparikkhā—
ne36:59.20 akusalaṁ kāyakammaṁ akusalaṁ vacīkammaṁ akusalaṁ manokammaṁ.
ne36:59.21 Tisso vipattiyo—
ne36:59.22 sīlavipatti diṭṭhivipatti ācāravipattīti.
ne36:59.23 Tesaṁ tiṇṇaṁ puggalānaṁ idaṁ vodānaṁ.
ne36:59.24 Tīṇi kusalamūlāni—
ne36:59.25 alobho kusalamūlaṁ adoso kusalamūlaṁ amoho kusalamūlaṁ.
ne36:59.26 Tīṇi sucaritāni—
ne36:59.27 kāyasucaritaṁ vacīsucaritaṁ manosucaritaṁ.
ne36:59.28 Tayo kusalavitakkā—
ne36:59.29 nekkhammavitakko abyāpādavitakko avihiṁsāvitakko.
ne36:59.30 Tayo samādhī—
ne36:59.31 savitakko savicāro samādhi avitakko vicāramatto samādhi avitakko avicāro samādhi.
ne36:59.32 Tisso kusalasaññā—
ne36:59.33 nekkhammasaññā abyāpādasaññā avihiṁsāsaññā.
ne36:59.34 Tisso aviparītasaññā—
ne36:59.35 aniccasaññā dukkhasaññā anattasaññā.
ne36:59.36 Tisso kusalūpaparikkhā—
ne36:59.37 kusalaṁ kāyakammaṁ kusalaṁ vacīkammaṁ kusalaṁ manokammaṁ.
ne36:59.38 Tīṇi soceyyāni—
ne36:59.39 kāyasoceyyaṁ vacīsoceyyaṁ manosoceyyaṁ;
ne36:59.40 tisso sampattiyo—
ne36:59.41 sīlasampatti samādhisampatti paññāsampatti.
ne36:59.42 Tisso sikkhā—
ne36:59.43 adhisīlasikkhā adhicittasikkhā adhipaññāsikkhā;
ne36:59.44 tayo khandhā—
ne36:59.45 sīlakkhandho samādhikkhandho paññākkhandho.
ne36:59.46 Tīṇi vimokkhamukhāni—
ne36:59.47 suññataṁ animittaṁ appaṇihitanti.
ne36:60.1 Iti kho cattāri hutvā tīṇi bhavanti, tīṇi hutvā dve bhavanti taṇhācarito ca diṭṭhicarito ca.
ne36:61.1 Tesaṁ dvinnaṁ puggalānaṁ ayaṁ saṅkileso, taṇhā ca avijjā ca ahirikañca anottappañca assati ca asampajaññañca ayoniso manasikāro ca kosajjañca dovacassañca ahaṅkāro ca mamaṅkāro ca assaddhā ca pamādo ca asaddhammassavanañca asaṁvaro ca abhijjhā ca byāpādo ca nīvaraṇañca saṁyojanañca kodho ca upanāho ca makkho ca palāso ca issā ca maccherañca māyā ca sāṭheyyañca sassatadiṭṭhi ca ucchedadiṭṭhi cāti.
ne36:62.1 Tesaṁ dvinnaṁ puggalānaṁ idaṁ vodānaṁ, samatho ca vipassanā ca hirī ca ottappañca sati ca sampajaññañca yoniso manasikāro ca vīriyārambho ca sovacassañca dhamme ñāṇañca anvaye ñāṇañca khaye ñāṇañca anuppāde ñāṇañca saddhā ca appamādo ca saddhammassavanañca saṁvaro ca anabhijjhā ca abyāpādo ca rāgavirāgā ca cetovimutti avijjāvirāgā ca paññāvimutti abhisamayo ca appicchatā ca santuṭṭhi ca akkodho ca anupanāho ca amakkho ca apalāso ca issāpahānañca macchariyappahānañca vijjā ca vimutti ca saṅkhatārammaṇo ca vimokkho asaṅkhatārammaṇo ca vimokkho saupādisesā ca nibbānadhātu anupādisesā ca nibbānadhātūti.
ne36:63.1 Ayaṁ vuccati tipukkhalassa ca nayassa aṅkusassa ca nayassa bhūmīti.
ne36:63.2 Tenāha “yo akusale samūlehi netī”ti “oloketvā disalocanenā”ti ca.
ne36:63.3 Niyuttaṁ nayasamuṭṭhānaṁ.
ne37:0.1 Netti
ne37:0.2 6. Sāsanapaṭṭhāna
ne37:1.1 Tattha aṭṭhārasa mūlapadā kuhiṁ daṭṭhabbā?
ne37:1.2 Sāsanapaṭṭhāne.
ne37:1.3 Tattha katamaṁ sāsanapaṭṭhānaṁ?
ne37:1.4 Saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ, vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ, nibbedhabhāgiyaṁ suttaṁ, asekkhabhāgiyaṁ suttaṁ, saṅkilesabhāgiyañca vāsanābhāgiyañca suttaṁ, saṅkilesabhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca suttaṁ, saṅkilesabhāgiyañca asekkhabhāgiyañca suttaṁ, saṅkilesabhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca asekkhabhāgiyañca suttaṁ, saṅkilesabhāgiyañca vāsanābhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca suttaṁ, vāsanābhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca suttaṁ, taṇhāsaṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ, diṭṭhisaṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ, duccaritasaṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ, taṇhāvodānabhāgiyaṁ suttaṁ, diṭṭhivodānabhāgiyaṁ suttaṁ, duccaritavodānabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:2.1 Tattha saṅkileso tividho—
ne37:2.2 taṇhāsaṅkileso diṭṭhisaṅkileso duccaritasaṅkileso.
ne37:2.3 Tattha taṇhāsaṅkileso samathena visujjhati, so samatho samādhikkhandho.
ne37:2.4 Diṭṭhisaṅkileso vipassanāya visujjhati, sā vipassanā paññākkhandho.
ne37:2.5 Duccaritasaṅkileso sucaritena visujjhati, taṁ sucaritaṁ sīlakkhandho.
ne37:2.6 Tassa sīle patiṭṭhitassa yadi āsatti uppajjati bhavesu, evaṁ sāyaṁ samathavipassanā bhāvanāmayaṁ puññakriyavatthu bhavati tatrūpapattiyā saṁvattati.
ne37:2.7 Imāni cattāri suttāni, sādhāraṇāni katāni aṭṭha bhavanti, tāniyeva aṭṭha suttāni sādhāraṇāni katāni soḷasa bhavanti.
ne37:3.1 Imehi soḷasahi suttehi bhinnehi navavidhaṁ suttaṁ bhinnaṁ bhavati.
ne37:3.2 Gāthāya gāthā anuminitabbā, veyyākaraṇena veyyākaraṇaṁ anuminitabbaṁ.
ne37:3.3 Suttena suttaṁ anuminitabbaṁ.
ne37:4.1 Tattha katamaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ?
ne37:5.1 “Kāmandhā jālasañchannā,
ne37:5.2 Taṇhāchadanachāditā;
ne37:5.3 Pamattabandhanā baddhā,
ne37:5.4 Macchāva kumināmukhe;
ne37:5.5 Jarāmaraṇamanventi,
ne37:5.6 Vaccho khīrapakova mātaran”ti.
ne37:6.1 Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:7.1 Cattārimāni, bhikkhave, agatigamanāni.
ne37:7.2 Katamāni cattāri?
ne37:7.3 Chandāgatiṁ gacchati, dosāgatiṁ gacchati, mohāgatiṁ gacchati, bhayāgatiṁ gacchati.
ne37:7.4 Imāni kho, bhikkhave, cattāri agatigamanāni.
ne37:7.5 Idamavoca bhagavā.
ne37:7.6 Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā—
ne37:8.1 “Chandā dosā bhayā mohā,
ne37:8.2 yo dhammaṁ ativattati;
ne37:8.3 Nihīyati tassa yaso,
ne37:8.4 kāḷapakkheva candimā”ti.
ne37:9.1 Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:10.1 “Manopubbaṅgamā dhammā,
ne37:10.2 Manoseṭṭhā manomayā;
ne37:10.3 Manasā ce paduṭṭhena,
ne37:10.4 Bhāsati vā karoti vā;
ne37:10.5 Tato naṁ dukkhamanveti,
ne37:10.6 Cakkaṁva vahato padan”ti.
ne37:11.1 Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:12.1 “Middhī yadā hoti mahagghaso ca,
ne37:12.2 Niddāyitā samparivattasāyī;
ne37:12.3 Mahāvarāhova nivāpapuṭṭho,
ne37:12.4 Punappunaṁ gabbhamupeti mando”ti.
ne37:13.1 Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:14.1 “Ayasāva malaṁ samuṭṭhitaṁ,
ne37:14.2 Tatuṭṭhāya tameva khādati;
ne37:14.3 Evaṁ atidhonacārinaṁ,
ne37:14.4 Sāni kammāni nayanti duggatin”ti.
ne37:15.1 Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:16.1 “Coro yathā sandhimukhe gahīto,
ne37:16.2 Sakammunā haññati bajjhate ca;
ne37:16.3 Evaṁ ayaṁ pecca pajā parattha,
ne37:16.4 Sakammunā haññati bajjhate cā”ti.
ne37:17.1 Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:18.1 “Sukhakāmāni bhūtāni,
ne37:18.2 Yo daṇḍena vihiṁsati;
ne37:18.3 Attano sukhamesāno,
ne37:18.4 Pecca so na labhate sukhan”ti.
ne37:19.1 Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:20.1 “Gunnañce taramānānaṁ,
ne37:20.2 Jimhaṁ gacchati puṅgavo;
ne37:20.3 Sabbā tā jimhaṁ gacchanti,
ne37:20.4 Nette jimhaṁ gate sati.
ne37:21.1 Evameva manussesu,
ne37:21.2 Yo hoti seṭṭhasammato;
ne37:21.3 So ce adhammaṁ carati,
ne37:21.4 Pageva itarā pajā;
ne37:21.5 Sabbaṁ raṭṭhaṁ dukkhaṁ seti,
ne37:21.6 Rājā ce hoti adhammiko”ti.
ne37:22.1 Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:23.1 “Sukiccharūpāvatime manussā,
ne37:23.2 Karonti pāpaṁ upadhīsu rattā;
ne37:23.3 Gacchanti te bahujanasannivāsaṁ,
ne37:23.4 Nirayaṁ avīciṁ kaṭukaṁ bhayānakan”ti.
ne37:24.1 Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:25.1 “Phalaṁ ve kadaliṁ hanti,
ne37:25.2 phalaṁ veḷuṁ phalaṁ naḷaṁ;
ne37:25.3 Sakkāro kāpurisaṁ hanti,
ne37:25.4 gabbho assatariṁ yathā”ti.
ne37:26.1 Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:27.1 “Kodhamakkhagaru bhikkhu,
ne37:27.2 Lābhasakkāragāravo;
ne37:27.3 Sukhette pūtibījaṁva,
ne37:27.4 Saddhamme na virūhatī”ti.
ne37:28.1 Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:29.1 “Idhāhaṁ, bhikkhave, ekaccaṁ puggalaṁ paduṭṭhacittaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi, yathā kho ayaṁ puggalo iriyati, yañca paṭipadaṁ paṭipanno, yañca maggaṁ samārūḷho.
ne37:29.2 Imamhi cāyaṁ samaye kālaṁ kareyya, yathābhataṁ nikkhitto, evaṁ niraye.
ne37:29.3 Taṁ kissa hetu?
ne37:29.4 Cittaṁ hissa, bhikkhave, paduṭṭhaṁ, cetopadosahetu kho pana, bhikkhave, evam’idhekacce sattā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjantī”ti.
ne37:29.5 Etamatthaṁ bhagavā avoca, tatthetaṁ iti vuccati—
ne37:30.1 “Paduṭṭhacittaṁ ñatvāna,
ne37:30.2 ekaccaṁ idha puggalaṁ;
ne37:30.3 Etamatthañca byākāsi,
ne37:30.4 buddho bhikkhūna santike.
ne37:31.1 Imamhi cāyaṁ samaye,
ne37:31.2 kālaṁ kayirātha puggalo;
ne37:31.3 Nirayaṁ upapajjeyya,
ne37:31.4 cittaṁ hissa padūsitaṁ.
ne37:32.1 Cetopadosahetu hi,
ne37:32.2 sattā gacchanti duggatiṁ;
ne37:32.3 Yathābhataṁ nikkhipeyya,
ne37:32.4 evameva tathāvidho;
ne37:32.5 Kāyassa bhedā duppañño,
ne37:32.6 nirayaṁ sopapajjatī”ti.
ne37:33.1 Ayampi attho vutto bhagavatā iti me sutanti.
ne37:34.1 Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:35.1 “Sace bhāyatha dukkhassa,
ne37:35.2 sace vo dukkhamappiyaṁ;
ne37:35.3 Mākattha pāpakaṁ kammaṁ,
ne37:35.4 āvi vā yadi vā raho.
ne37:36.1 Sace ca pāpakaṁ kammaṁ,
ne37:36.2 karissatha karotha vā;
ne37:36.3 Na vo dukkhā pamutyatthi,
ne37:36.4 upeccapi palāyatan”ti.
ne37:37.1 Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:38.1 “Adhammena dhanaṁ laddhā,
ne37:38.2 musāvādena cūbhayaṁ;
ne37:38.3 Mameti bālā maññanti,
ne37:38.4 taṁ kathaṁ nu bhavissati.
ne37:39.1 Antarāyā su bhavissanti,
ne37:39.2 sambhatassa vinassati;
ne37:39.3 Matā saggaṁ na gacchanti,
ne37:39.4 nanu ettāvatā hatā”ti.
ne37:40.1 Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:41.1 “Kathaṁ khaṇati attānaṁ,
ne37:41.2 kathaṁ mittehi jīrati;
ne37:41.3 Kathaṁ vivaṭṭate dhammā,
ne37:41.4 kathaṁ saggaṁ na gacchati.
ne37:42.1 Lobhā khaṇati attānaṁ,
ne37:42.2 luddho mittehi jīrati;
ne37:42.3 Lobhā vivaṭṭate dhammā,
ne37:42.4 lobhā saggaṁ na gacchatī”ti.
ne37:43.1 Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:44.1 “Caranti bālā dummedhā,
ne37:44.2 amitteneva attanā;
ne37:44.3 Karontā pāpakaṁ kammaṁ,
ne37:44.4 yaṁ hoti kaṭukapphalaṁ.
ne37:45.1 Na taṁ kammaṁ kataṁ sādhu,
ne37:45.2 yaṁ katvā anutappati;
ne37:45.3 Yassa assumukho rodaṁ,
ne37:45.4 vipākaṁ paṭisevatī”ti.
ne37:46.1 Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:47.1 “Dukkaraṁ duttitikkhañca,
ne37:47.2 abyattena ca sāmaññaṁ;
ne37:47.3 Bahū hi tattha sambādhā,
ne37:47.4 yattha bālo visīdati.
ne37:48.1 Yo hi atthañca dhammañca,
ne37:48.2 bhāsamāne tathāgate;
ne37:48.3 Manaṁ padosaye bālo,
ne37:48.4 moghaṁ kho tassa jīvitaṁ.
ne37:49.1 Etañcāhaṁ arahāmi,
ne37:49.2 Dukkhañca ito ca pāpiyataraṁ bhante;
ne37:49.3 Yo appameyyesu tathāgatesu,
ne37:49.4 Cittaṁ padosemi avītarāgo”ti.
ne37:50.1 Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:51.1 “Appameyyaṁ paminanto,
ne37:51.2 Kodha vidvā vikappaye;
ne37:51.3 Appameyyaṁ pamāyinaṁ,
ne37:51.4 Nivutaṁ taṁ maññe akissavan”ti.
ne37:52.1 Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:53.1 “Purisassa hi jātassa,
ne37:53.2 kuṭhārī jāyate mukhe;
ne37:53.3 Yāya chindati attānaṁ,
ne37:53.4 bālo dubbhāsitaṁ bhaṇaṁ.
ne37:54.1 Na hi satthaṁ sunisitaṁ,
ne37:54.2 visaṁ halāhalaṁ iva;
ne37:54.3 Evaṁ viraddhaṁ pāteti,
ne37:54.4 vācā dubbhāsitā yathā”ti.
ne37:55.1 Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:56.1 “Yo nindiyaṁ pasaṁsati,
ne37:56.2 Taṁ vā nindati yo pasaṁsiyo;
ne37:56.3 Vicināti mukhena so kaliṁ,
ne37:56.4 Kalinā tena sukhaṁ na vindati.
ne37:57.1 Appamatto ayaṁ kali,
ne37:57.2 Yo akkhesu dhanaparājayo;
ne37:57.3 Sabbassāpi sahāpi attanā,
ne37:57.4 Ayameva mahantataro kali;
ne37:57.5 Yo sugatesu manaṁ padosaye.
ne37:58.1 Sataṁ sahassānaṁ nirabbudānaṁ,
ne37:58.2 Chattiṁsatī pañca ca abbudāni;
ne37:58.3 Yamariyagarahī nirayaṁ upeti,
ne37:58.4 Vācaṁ manañca paṇidhāya pāpakan”ti.
ne37:59.1 Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:60.1 “Yo lobhaguṇe anuyutto,
ne37:60.2 So vacasā paribhāsati aññe;
ne37:60.3 Assaddho kadariyo avadaññū,
ne37:60.4 Macchari pesuṇiyaṁ anuyutto.
ne37:61.1 Mukhadugga vibhūta anariya,
ne37:61.2 Bhūnahu pāpaka dukkaṭakāri;
ne37:61.3 Purisanta kalī avajātaputta,
ne37:61.4 Mā bahubhāṇidha nerayikosi.
ne37:62.1 Rajamākirasī ahitāya,
ne37:62.2 Sante garahasi kibbisakārī;
ne37:62.3 Bahūni duccaritāni caritvā,
ne37:62.4 Gacchasi kho papataṁ cirarattan”ti.
ne37:63.1 Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:64.1 Tattha katamaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ?
ne37:65.1 “Manopubbaṅgamā dhammā,
ne37:65.2 Manoseṭṭhā manomayā;
ne37:65.3 Manasā ce pasannena,
ne37:65.4 Bhāsati vā karoti vā;
ne37:65.5 Tato naṁ sukhamanveti,
ne37:65.6 Chāyāva anapāyinī”ti.
ne37:66.1 Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:67.1 Mahānāmo sakko bhagavantaṁ etadavoca—
ne37:67.2 “idaṁ, bhante, kapilavatthu iddhañceva phītañca bāhujaññaṁ ākiṇṇamanussaṁ sambādhabyūhaṁ, so kho ahaṁ, bhante, bhagavantaṁ vā payirupāsitvā manobhāvanīye vā bhikkhū sāyanhasamayaṁ kapilavatthuṁ pavisanto bhantenapi hatthinā samāgacchāmi, bhantenapi assena samāgacchāmi, bhantenapi rathena samāgacchāmi, bhantenapi sakaṭena samāgacchāmi, bhantenapi purisena samāgacchāmi, tassa mayhaṁ, bhante, tasmiṁ samaye mussateva bhagavantaṁ ārabbha sati, mussati dhammaṁ ārabbha sati, mussati saṅghaṁ ārabbha sati.
ne37:67.3 Tassa mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti ‘imamhi cāhaṁ sāyanhasamaye kālaṁ kareyyaṁ, kā mayhaṁ gati, ko abhisamparāyo’”ti.
ne37:68.1 “Mā bhāyi, mahānāma, mā bhāyi, mahānāma, apāpakaṁ te maraṇaṁ bhavissati, apāpikā kālaṅkiriyā.
ne37:68.2 Catūhi kho, mahānāma, dhammehi samannāgato ariyasāvako nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro.
ne37:68.3 Katamehi catūhi?
ne37:68.4 Idha, mahānāma, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti, itipi so bhagavā arahaṁ …pe… buddho bhagavāti.
ne37:68.5 Dhamme …pe…
ne37:68.6 saṅghe …pe…
ne37:68.7 ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi …pe…
ne37:68.8 samādhisaṁvattanikehi.
ne37:68.9 Seyyathāpi, mahānāma, rukkho pācīnaninno pācīnapoṇo pācīnapabbhāro, so mūlacchinno katamena papateyyā”ti?
ne37:68.10 “Yena, bhante, ninno yena poṇo yena pabbhāro”ti.
ne37:68.11 “Evameva kho, mahānāma, imehi catūhi dhammehi samannāgato ariyasāvako nibbānaninno hoti nibbānapoṇo nibbānapabbhāro.
ne37:68.12 Mā bhāyi, mahānāma, mā bhāyi, mahānāma, apāpakaṁ te maraṇaṁ bhavissati, apāpikā kālaṅkiriyā”ti.
ne37:69.1 Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:70.1 “Sukhakāmāni bhūtāni,
ne37:70.2 yo daṇḍena na hiṁsati;
ne37:70.3 Attano sukhamesāno,
ne37:70.4 pecca so labhate sukhan”ti.
ne37:71.1 Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:72.1 “Gunnañce taramānānaṁ,
ne37:72.2 ujuṁ gacchati puṅgavo;
ne37:72.3 Sabbā tā ujuṁ gacchanti,
ne37:72.4 nette ujuṁ gate sati.
ne37:73.1 Evameva manussesu,
ne37:73.2 yo hoti seṭṭhasammato;
ne37:73.3 So sace dhammaṁ carati,
ne37:73.4 pageva itarā pajā;
ne37:73.5 Sabbaṁ raṭṭhaṁ sukhaṁ seti,
ne37:73.6 rājā ce hoti dhammiko”ti.
ne37:74.1 Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:75.1 Bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
ne37:75.2 Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bhagavato cīvarakammaṁ karonti “niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṁ pakkamissatī”ti.
ne37:75.3 Tena kho pana samayena isidattapurāṇā thapatayo sākete paṭivasanti kenaci deva karaṇīyena.
ne37:75.4 Assosuṁ kho isidattapurāṇā thapatayo “sambahulā kira bhikkhū bhagavato cīvarakammaṁ karonti.
ne37:75.5 Niṭṭhitacīvaro bhagavā temāsaccayena cārikaṁ pakkamissatī”ti.
ne37:76.1 Atha kho isidattapurāṇā thapatayo magge purisaṁ ṭhapesuṁ “yadā tvaṁ, ambho purisa, passeyyāsi bhagavantaṁ āgacchantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ, atha amhākaṁ āroceyyāsī”ti.
ne37:76.2 Dvīhatīhaṁ ṭhito kho so puriso addasa bhagavantaṁ dūratova āgacchantaṁ, disvāna yena isidattapurāṇā thapatayo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā isidattapurāṇe thapatayo etadavoca—
ne37:76.3 “ayaṁ so, bhante bhagavā āgacchati arahaṁ sammāsambuddho, yassadāni kālaṁ maññathā”ti.
ne37:77.1 Atha kho isidattapurāṇā thapatayo yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā bhagavantaṁ piṭṭhito piṭṭhito anubandhiṁsu.
ne37:77.2 Atha kho bhagavā maggā okkamma yena aññataraṁ rukkhamūlaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
ne37:77.3 Isidattapurāṇā thapatayo bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu, ekamantaṁ nisinnā kho isidattapurāṇā thapatayo bhagavantaṁ etadavocuṁ—
ne37:78.1 “Yadā mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ suṇoma ‘sāvatthiyā kosalesu cārikaṁ pakkamissatī’ti, hoti no tasmiṁ samaye anattamanatā hoti domanassaṁ ‘dūre no bhagavā bhavissatī’ti.
ne37:78.2 Yadā pana mayaṁ bhante bhagavantaṁ suṇoma ‘sāvatthiyā kosalesu cārikaṁ pakkanto’ti, hoti no tasmiṁ samaye anattamanatā hoti domanassaṁ ‘dūre no bhagavā’ti …pe….
ne37:79.1 Yadā pana mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ suṇoma ‘kāsīsu magadhesu cārikaṁ pakkamissatī’ti, hoti no tasmiṁ samaye anattamanatā hoti domanassaṁ ‘dūre no bhagavā bhavissatī’ti.
ne37:79.2 Yadā pana mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ suṇoma ‘kāsīsu magadhesu cārikaṁ pakkanto’ti, anappakā no tasmiṁ samaye anattamanatā hoti anappakaṁ domanassaṁ ‘dūre no bhagavā’ti.
ne37:80.1 Yadā pana mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ suṇoma ‘magadhesu kāsīsu cārikaṁ pakkamissatī’ti, hoti no tasmiṁ samaye attamanatā hoti somanassaṁ ‘āsanne no bhagavā bhavissatī’ti.
ne37:80.2 Yadā pana mayaṁ bhante bhagavantaṁ suṇoma ‘magadhesu kāsīsu cārikaṁ pakkanto’ti, hoti no tasmiṁ samaye attamanatā hoti somanassaṁ ‘āsanne no bhagavā’ti …pe….
ne37:81.1 Yadā pana mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ suṇoma ‘kosalesu sāvatthiṁ cārikaṁ pakkamissatī’ti.
ne37:81.2 Hoti no tasmiṁ samaye attamanatā hoti somanassaṁ ‘āsanne no bhagavā bhavissatī’ti.
ne37:82.1 Yadā pana mayaṁ, bhante, bhagavantaṁ suṇoma ‘sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme’ti hoti anappakā no tasmiṁ samaye attamanatā, hoti anappakaṁ somanassaṁ ‘āsanne no bhagavā’”ti.
ne37:83.1 “Tasmātiha, thapatayo, sambādho gharāvāso rajāpatho, abbhokāso pabbajjā, alañca pana vo, thapatayo, appamādāyā”ti.
ne37:83.2 “Atthi kho no, bhante, etamhā sambādhā añño sambādho sambādhataro ceva sambādhasaṅkhātataro cā”ti?
ne37:83.3 “Katamo pana vo, thapatayo, etamhā sambādhā añño sambādho sambādhataro ceva sambādhasaṅkhātataro cā”ti?
ne37:84.1 “Idha mayaṁ, bhante, yadā rājā pasenadi kosalo uyyānabhūmiṁ niyyātukāmo hoti, ye te rañño pasenadissa kosalassa nāgā opavayhā, te kappetvā yā tā rañño pasenadissa kosalassa pajāpatiyo piyā manāpā, tā ekaṁ purato ekaṁ pacchato nisīdāpema, tāsaṁ kho pana, bhante, bhaginīnaṁ evarūpo gandho hoti.
ne37:84.2 Seyyathāpi nāma gandhakaraṇḍakassa tāvadeva vivariyamānassa, yathā taṁ rājakaññānaṁ gandhena vibhūsitānaṁ.
ne37:84.3 Tāsaṁ kho pana, bhante, bhaginīnaṁ evarūpo kāyasamphasso hoti, seyyathāpi nāma tūlapicuno vā kappāsapicuno vā, yathā taṁ rājakaññānaṁ sukhedhitānaṁ.
ne37:84.4 Tasmiṁ kho pana, bhante, samaye nāgopi rakkhitabbo hoti.
ne37:84.5 Tāpi bhaginiyo rakkhitabbā honti.
ne37:84.6 Attāpi rakkhitabbo hoti.
ne37:84.7 Na kho pana mayaṁ, bhante, abhijānāma tāsu bhaginīsu pāpakaṁ cittaṁ uppādentā, ayaṁ kho no, bhante, etamhā sambādhā añño sambādho sambādhataro ceva sambādhasaṅkhātataro cā”ti.
ne37:85.1 “Tasmātiha, thapatayo, sambādho gharāvāso rajāpatho, abbhokāso pabbajjā.
ne37:85.2 Alañca pana vo, thapatayo, appamādāya.
ne37:85.3 Catūhi kho, thapatayo, dhammehi samannāgato ariyasāvako sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo.
ne37:86.1 Katamehi catūhi?
ne37:86.2 Idha, thapatayo, sutavā ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti itipi so bhagavā arahaṁ …pe… buddho bhagavāti, dhamme …pe…
ne37:86.3 saṅghe …pe… vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati, muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṁvibhāgarato appaṭivibhattaṁ.
ne37:86.4 Imehi kho, thapatayo, catūhi dhammehi samannāgato ariyasāvako sotāpanno hoti avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo.
ne37:87.1 Tumhe kho, thapatayo, buddhe aveccappasādena samannāgatā itipi so bhagavā arahaṁ …pe… buddho bhagavāti, dhamme …pe…
ne37:87.2 saṅghe …pe…
ne37:87.3 yaṁ kho pana kiñci kule deyyadhammaṁ, sabbaṁ taṁ appaṭivibhattaṁ sīlavantehi kalyāṇadhammehi, taṁ kiṁ maññatha, thapatayo, katividhā te kosalesu manussā ye tumhākaṁ samasamā yadidaṁ dānasaṁvibhāgehī”ti?
ne37:87.4 “Lābhā no, bhante, suladdhaṁ no, bhante, yesaṁ no bhagavā evaṁ pajānātī”ti.
ne37:88.1 Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:89.1 “Ekapupphaṁ cajitvāna,
ne37:89.2 sahassaṁ kappakoṭiyo;
ne37:89.3 Deve ceva manusse ca,
ne37:89.4 sesena parinibbuto”ti.
ne37:90.1 Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:91.1 “Assatthe haritobhāse,
ne37:91.2 Saṁvirūḷhamhi pādape;
ne37:91.3 Ekaṁ buddhagataṁ saññaṁ,
ne37:91.4 Alabhiṁhaṁ patissato.
ne37:92.1 Ajja tiṁsaṁ tato kappā,
ne37:92.2 nābhijānāmi duggatiṁ;
ne37:92.3 Tisso vijjā sacchikatā,
ne37:92.4 tassā saññāya vāsanā”ti.
ne37:93.1 Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:94.1 “Piṇḍāya kosalaṁ puraṁ,
ne37:94.2 pāvisi aggapuggalo;
ne37:94.3 Anukampako purebhattaṁ,
ne37:94.4 taṇhānighātako muni.
ne37:95.1 Purisassa vaṭaṁsako hatthe,
ne37:95.2 Sabbapupphehilaṅkato;
ne37:95.3 So addasāsi sambuddhaṁ,
ne37:95.4 Bhikkhusaṅghapurakkhataṁ.
ne37:96.1 Pavisantaṁ rājamaggena,
ne37:96.2 devamānusapūjitaṁ;
ne37:96.3 Haṭṭho cittaṁ pasādetvā,
ne37:96.4 sambuddhamupasaṅkami.
ne37:97.1 So taṁ vaṭaṁsakaṁ surabhiṁ,
ne37:97.2 vaṇṇavantaṁ manoramaṁ;
ne37:97.3 Sambuddhassupanāmesi,
ne37:97.4 pasanno sehi pāṇibhi.
ne37:98.1 Tato aggisikhā vaṇṇā,
ne37:98.2 buddhassa lapanantarā;
ne37:98.3 Sahassaraṁsi vijjuriva,
ne37:98.4 okkā nikkhami ānanā.
ne37:99.1 Padakkhiṇaṁ karitvāna,
ne37:99.2 sīse ādiccabandhuno;
ne37:99.3 Tikkhattuṁ parivaṭṭetvā,
ne37:99.4 muddhanantaradhāyatha.
ne37:100.1 Idaṁ disvā acchariyaṁ,
ne37:100.2 abbhutaṁ lomahaṁsanaṁ;
ne37:100.3 Ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā,
ne37:100.4 ānando etadabravi.
ne37:101.1 ‘Ko hetu sitakammassa,
ne37:101.2 byākarohi mahāmune;
ne37:101.3 Dhammāloko bhavissati,
ne37:101.4 kaṅkhaṁ vitara no mune.
ne37:102.1 Yassa taṁ sabbadhammesu,
ne37:102.2 sadā ñāṇaṁ pavattati;
ne37:102.3 Kaṅkhiṁ vematikaṁ theraṁ,
ne37:102.4 ānandaṁ etadabravi.
ne37:103.1 Yo so ānanda puriso,
ne37:103.2 mayi cittaṁ pasādayi;
ne37:103.3 Caturāsītikappāni,
ne37:103.4 duggatiṁ na gamissati.
ne37:104.1 Devesu devasobhaggaṁ,
ne37:104.2 dibbaṁ rajjaṁ pasāsiya;
ne37:104.3 Manujesu manujindo,
ne37:104.4 rājā raṭṭhe bhavissati.
ne37:105.1 So carimaṁ pabbajitvā,
ne37:105.2 Sacchikatvā ca dhammataṁ;
ne37:105.3 Paccekabuddho dhutarāgo,
ne37:105.4 Vaṭaṁsako nāma bhavissati.
ne37:106.1 Natthi citte pasannamhi,
ne37:106.2 appakā nāma dakkhiṇā;
ne37:106.3 Tathāgate vā sambuddhe,
ne37:106.4 atha vā tassa sāvake.
ne37:107.1 Evaṁ acintiyā buddhā,
ne37:107.2 Buddhadhammā acintiyā;
ne37:107.3 Acintiye pasannānaṁ,
ne37:107.4 Vipāko hoti acintiyo’”ti.
ne37:108.1 Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:109.1 “Idhāhaṁ, bhikkhave, ekaccaṁ puggalaṁ pasannacittaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi yathā kho ayaṁ puggalo iriyati, yañca paṭipadaṁ paṭipanno, yañca maggaṁ samārūḷho.
ne37:109.2 Imamhi cāyaṁ samaye kālaṁ kareyya, yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge.
ne37:109.3 Taṁ kissa hetu?
ne37:109.4 Cittaṁ hissa, bhikkhave, pasannaṁ, cetopasādahetu kho pana evam’idhekacce sattā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjantī”ti.
ne37:109.5 Etamatthaṁ bhagavā avoca, tatthetaṁ iti vuccati—
ne37:110.1 “Pasannacittaṁ ñatvāna,
ne37:110.2 ekaccaṁ idha puggalaṁ;
ne37:110.3 Etamatthañca byākāsi,
ne37:110.4 buddho bhikkhūna santike.
ne37:111.1 Imamhi cāyaṁ samaye,
ne37:111.2 kālaṁ kayirātha puggalo;
ne37:111.3 Saggamhi upapajjeyya,
ne37:111.4 cittaṁ hissa pasāditaṁ.
ne37:112.1 Cetopasādahetu hi,
ne37:112.2 sattā gacchanti suggatiṁ;
ne37:112.3 Yathābhataṁ nikkhipeyya,
ne37:112.4 evamevaṁ tathāvidho;
ne37:112.5 Kāyassa bhedā sappañño,
ne37:112.6 saggaṁ so upapajjatī”ti.
ne37:113.1 “Ayampi attho vutto bhagavatā iti me sutan”ti.
ne37:114.1 Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:115.1 “Suvaṇṇacchadanaṁ nāvaṁ,
ne37:115.2 Nāri āruyha tiṭṭhasi;
ne37:115.3 Ogāhasi pokkharaṇiṁ,
ne37:115.4 Padmaṁ chindasi pāṇinā.
ne37:116.1 Kena te tādiso vaṇṇo,
ne37:116.2 ānubhāvo juti ca te;
ne37:116.3 Uppajjanti ca te bhogā,
ne37:116.4 ye keci manasicchitā.
ne37:117.1 Pucchitā devate saṁsa,
ne37:117.2 kissa kammassidaṁ phalaṁ;
ne37:117.3 Sā devatā attamanā,
ne37:117.4 devarājena pucchitā.
ne37:118.1 Pañhaṁ puṭṭhā viyākāsi,
ne37:118.2 sakkassa iti me sutaṁ;
ne37:118.3 Addhānaṁ paṭipannāhaṁ,
ne37:118.4 disvā thūpaṁ manoramaṁ.
ne37:119.1 Tattha cittaṁ pasādesiṁ,
ne37:119.2 Kassapassa yasassino;
ne37:119.3 Paddhapupphehi pūjesiṁ,
ne37:119.4 Pasannā sehi tasseva;
ne37:119.5 Kammassa phalaṁ vipāko,
ne37:119.6 Etādisaṁ katapuññā labhantī”ti.
ne37:120.1 Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:121.1 “Dānakathā sīlakathā saggakathā puññakathā puññavipākakathā”ti.
ne37:122.1 Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:123.1 “Api cāpi paṁsuthūpesu uddissakatesu dasabaladharānaṁ tatthapi kāraṁ katvā saggesu narā pamodantī”ti.
ne37:124.1 Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:125.1 “Devaputtasarīravaṇṇā,
ne37:125.2 sabbe subhagasaṇṭhitī;
ne37:125.3 Udakena paṁsuṁ temetvā,
ne37:125.4 thūpaṁ vaḍḍhetha kassapaṁ.
ne37:126.1 Ayaṁ sugatte sugatassa thūpo,
ne37:126.2 Mahesino dasabaladhammadhārino;
ne37:126.3 Tasmiṁ ime devamanujā pasannā,
ne37:126.4 Kāraṁ karontā jarāmaraṇā pamuccare”ti.
ne37:127.1 Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:128.1 “Uḷāraṁ vata taṁ āsi,
ne37:128.2 yāhaṁ thūpaṁ mahesino;
ne37:128.3 Uppalāni ca cattāri,
ne37:128.4 mālañca abhiropayiṁ.
ne37:129.1 Ajja tiṁsaṁ tato kappā,
ne37:129.2 Nābhijānāmi duggatiṁ;
ne37:129.3 Vinipātaṁ na gacchāmi,
ne37:129.4 Thūpaṁ pūjetva satthuno”ti.
ne37:130.1 Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:131.1 “Bāttiṁsalakkhaṇadharassa,
ne37:131.2 Vijitavijayassa lokanāthassa;
ne37:131.3 Satasahassaṁ kappe,
ne37:131.4 Mudito thūpaṁ apūjesi.
ne37:132.1 Yaṁ mayā pasutaṁ puññaṁ,
ne37:132.2 Tena ca puññena deva sobhaggaṁ;
ne37:132.3 Rajjāni ca kāritāni,
ne37:132.4 Anāgantuna vinipātaṁ.
ne37:133.1 Yaṁ cakkhu adantadamakassa,
ne37:133.2 Sāsane paṇihitaṁ tathā;
ne37:133.3 Cittaṁ taṁ me sabbaṁ,
ne37:133.4 Laddhaṁ vimuttacittamhi vidhūtalato”ti.
ne37:134.1 Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:135.1 “Sāmākapatthodanamattameva hi,
ne37:135.2 Paccekabuddhamhi adāsi dakkhiṇaṁ;
ne37:135.3 Vimuttacitte akhile anāsave,
ne37:135.4 Araṇavihārimhi asaṅgamānase.
ne37:136.1 Tasmiñca okappayi dhammamuttamaṁ,
ne37:136.2 Tasmiñca dhamme paṇidhesiṁ mānasaṁ;
ne37:136.3 Evaṁvihārīhi me saṅgamo siyā,
ne37:136.4 Bhave kudāsupi ca mā apekkhavā.
ne37:137.1 Tasseva kammassa vipākato ahaṁ,
ne37:137.2 Sahassakkhattuṁ kurusūpapajjatha;
ne37:137.3 Dīghāyukesu amamesu pāṇisu,
ne37:137.4 Visesagāmīsu ahīnagāmisu.
ne37:138.1 Tasseva kammassa vipākato ahaṁ,
ne37:138.2 Sahassakkhattuṁ tidasopapajjatha;
ne37:138.3 Vicitramālābharaṇānulepisu,
ne37:138.4 Visiṭṭhakāyūpagato yasassisu.
ne37:139.1 Tasseva kammassa vipākato ahaṁ,
ne37:139.2 Vimuttacitto akhilo anāsavo;
ne37:139.3 Imehi me antimadehadhāribhi,
ne37:139.4 Samāgamo āsi hitāhitāsihi.
ne37:140.1 Paccakkhaṁ khvimaṁ avaca tathāgato jino,
ne37:140.2 Samijjhate sīlavato yadicchati;
ne37:140.3 Yathā yathā me manasā vicintitaṁ,
ne37:140.4 Tathā samiddhaṁ ayamantimo bhavo”ti.
ne37:141.1 Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:142.1 “Ekatiṁsamhi kappamhi jino anejo,
ne37:142.2 Anantadassī bhagavā sikhīti;
ne37:142.3 Tassāpi rājā bhātā sikhiddhe,
ne37:142.4 Buddhe ca dhamme ca abhippasanno.
ne37:143.1 Parinibbute lokavināyakamhi,
ne37:143.2 Thūpaṁ sakāsi vipulaṁ mahantaṁ;
ne37:143.3 Samantato gāvutikaṁ mahesino,
ne37:143.4 Devātidevassa naruttamassa.
ne37:144.1 Tasmiṁ manusso balimābhihārī,
ne37:144.2 Paggayha jātisumanaṁ pahaṭṭho;
ne37:144.3 Vātena pupphaṁ patitassa ekaṁ,
ne37:144.4 Tāhaṁ gahetvāna tasseva dāsi.
ne37:145.1 So maṁ avocābhipasannacitto,
ne37:145.2 Tuyhameva etaṁ pupphaṁ dadāmi;
ne37:145.3 Tāhaṁ gahetvā abhiropayesiṁ,
ne37:145.4 Punappunaṁ buddhamanussaranto.
ne37:146.1 Ajja tiṁsaṁ tato kappā,
ne37:146.2 nābhijānāmi duggatiṁ;
ne37:146.3 Vinipātañca na gacchāmi,
ne37:146.4 thūpapūjāyidaṁ phalan”ti.
ne37:147.1 Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:148.1 “Kapilaṁ nāma nagaraṁ,
ne37:148.2 suvibhattaṁ mahāpathaṁ;
ne37:148.3 Ākiṇṇamiddhaṁ phītañca,
ne37:148.4 brahmadattassa rājino.
ne37:149.1 Kummāsaṁ vikkiṇiṁ tattha,
ne37:149.2 pañcālānaṁ puruttame;
ne37:149.3 Sohaṁ addasiṁ sambuddhaṁ,
ne37:149.4 upariṭṭhaṁ yasassinaṁ.
ne37:150.1 Haṭṭho cittaṁ pasādetvā,
ne37:150.2 nimantesiṁ naruttamaṁ;
ne37:150.3 Ariṭṭhaṁ dhuvabhattena,
ne37:150.4 yaṁ me gehamhi vijjatha.
ne37:151.1 Tato ca kattiko puṇṇo,
ne37:151.2 puṇṇamāsī upaṭṭhitā;
ne37:151.3 Navaṁ dussayugaṁ gayha,
ne37:151.4 ariṭṭhassopanāmayiṁ.
ne37:152.1 Pasannacittaṁ ñatvāna,
ne37:152.2 paṭiggaṇhi naruttamo;
ne37:152.3 Anukampako kāruṇiko,
ne37:152.4 taṇhānighātako muni.
ne37:153.1 Tāhaṁ kammaṁ karitvāna,
ne37:153.2 kalyāṇaṁ buddhavaṇṇitaṁ;
ne37:153.3 Deve ceva manusse ca,
ne37:153.4 sandhāvitvā tato cuto.
ne37:154.1 Bārāṇasiyaṁ nagare,
ne37:154.2 seṭṭhissa ekaputtako;
ne37:154.3 Aḍḍhe kulasmiṁ uppajjiṁ,
ne37:154.4 pāṇehi ca piyataro.
ne37:155.1 Tato ca viññutaṁ patto,
ne37:155.2 devaputtena codito;
ne37:155.3 Pāsādā orūhitvāna,
ne37:155.4 sambuddhamupasaṅkamiṁ.
ne37:156.1 So me dhammamadesayi,
ne37:156.2 anukampāya gotamo;
ne37:156.3 Dukkhaṁ dukkhasamuppādaṁ,
ne37:156.4 dukkhassa ca atikkamaṁ.
ne37:157.1 Ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ,
ne37:157.2 dukkhūpasamagāminaṁ;
ne37:157.3 Cattāri ariyasaccāni,
ne37:157.4 muni dhammamadesayi.
ne37:158.1 Tassāhaṁ vacanaṁ sutvā,
ne37:158.2 vihariṁ sāsane rato;
ne37:158.3 Samathaṁ paṭivijjhāhaṁ,
ne37:158.4 rattindivamatandito.
ne37:159.1 Ajjhattañca bahiddhā ca,
ne37:159.2 ye me vijjiṁsu āsavā;
ne37:159.3 Sabbe āsuṁ samucchinnā,
ne37:159.4 na ca uppajjare puna.
ne37:160.1 Pariyantakataṁ dukkhaṁ,
ne37:160.2 carimoyaṁ samussayo;
ne37:160.3 Jātimaraṇasaṁsāro,
ne37:160.4 natthi dāni punabbhavo”ti.
ne37:161.1 Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:162.1 Tattha katamaṁ nibbedhabhāgiyaṁ suttaṁ?
ne37:163.1 “Uddhaṁ adho sabbadhi vippamutto,
ne37:163.2 Ayaṁ ahasmīti anānupassī;
ne37:163.3 Evaṁ vimutto udatāri oghaṁ,
ne37:163.4 Atiṇṇapubbaṁ apunabbhavāyā”ti.
ne37:164.1 Idaṁ nibbedhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:165.1 “Sīlavato, ānanda, na cetanā karaṇīyā ‘kinti me avippaṭisāro jāyeyyā’ti.
ne37:165.2 Dhammatā esā, ānanda, yaṁ sīlavato avippaṭisāro jāyeyya.
ne37:165.3 Avippaṭisārinā, ānanda, na cetanā karaṇīyā ‘kinti me pāmojjaṁ jāyeyyā’ti.
ne37:165.4 Dhammatā esā, ānanda, yaṁ avippaṭisārino pāmojjaṁ jāyeyya.
ne37:165.5 Pamuditena, ānanda, na cetanā karaṇīyā ‘kinti me pīti jāyeyyā’ti.
ne37:165.6 Dhammatā esā, ānanda, yaṁ pamuditassa pīti jāyeyya.
ne37:165.7 Pītimanassa, ānanda, na cetanā karaṇīyā ‘kinti me kāyo passambheyyā’ti.
ne37:165.8 Dhammatā esā, ānanda, yaṁ pītimanassa kāyo passambheyya.
ne37:165.9 Passaddhakāyassa, ānanda, na cetanā karaṇīyā ‘kintāhaṁ sukhaṁ vediyeyyan’ti.
ne37:165.10 Dhammatā esā, ānanda, yaṁ passaddhakāyo sukhaṁ vediyeyya.
ne37:165.11 Sukhino ānanda, na cetanā karaṇīyā ‘kinti me samādhi jāyeyyā’ti.
ne37:165.12 Dhammatā esā, ānanda, yaṁ sukhino samādhi jāyeyya.
ne37:165.13 Samāhitassa, ānanda, na cetanā karaṇīyā ‘kintāhaṁ yathābhūtaṁ pajāneyyan’ti.
ne37:165.14 Dhammatā esā, ānanda, yaṁ samāhito yathābhūtaṁ pajāneyya.
ne37:165.15 Yathābhūtaṁ pajānatā, ānanda, na cetanā karaṇīyā ‘kinti me nibbidā jāyeyyā’ti.
ne37:165.16 Dhammatā esā, ānanda, yaṁ yathābhūtaṁ pajānanto nibbindeyya.
ne37:165.17 Nibbindantena, ānanda, na cetanā karaṇīyā ‘kinti me virāgo jāyeyyā’ti.
ne37:165.18 Dhammatā esā, ānanda, yaṁ nibbindanto virajjeyya.
ne37:165.19 Virajjantena, ānanda, na cetanā karaṇīyā ‘kinti me vimutti jāyeyyā’ti.
ne37:165.20 Dhammatā esā, ānanda, yaṁ virajjanto vimucceyya.
ne37:165.21 Vimuttena, ānanda, na cetanā karaṇīyā ‘kinti me vimuttiñāṇadassanaṁ uppajjeyyā’ti.
ne37:165.22 Dhammatā esā, ānanda, yaṁ vimuttassa vimuttiñāṇadassanaṁ uppajjeyyā”ti.
ne37:166.1 Idaṁ nibbedhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:167.1 “Yadā have pātubhavanti dhammā,
ne37:167.2 Ātāpino jhāyato brāhmaṇassa;
ne37:167.3 Athassa kaṅkhā vapayanti sabbā,
ne37:167.4 Yato pajānāti sahetudhamman”ti.
ne37:168.1 Idaṁ nibbedhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:169.1 “Yadā have pātubhavanti dhammā,
ne37:169.2 Ātāpino jhāyato brāhmaṇassa;
ne37:169.3 Athassa kaṅkhā vapayanti sabbā,
ne37:169.4 Yato khayaṁ paccayānaṁ avedī”ti.
ne37:170.1 Idaṁ nibbedhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:171.1 “Kiṁ nu kujjhasi mā kujjhi,
ne37:171.2 Akkodho tissa te varaṁ;
ne37:171.3 Kodhamānamakkhavinayatthaṁ hi,
ne37:171.4 Tissa brahmacariyaṁ vussatī”ti.
ne37:172.1 Idaṁ nibbedhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:173.1 “Kadāhaṁ nandaṁ passeyyaṁ,
ne37:173.2 Āraññaṁ paṁsukūlikaṁ;
ne37:173.3 Aññātuñchena yāpentaṁ,
ne37:173.4 Kāmesu anapekkhinan”ti.
ne37:174.1 Idaṁ nibbedhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:175.1 “Kiṁsu chetvā sukhaṁ seti,
ne37:175.2 kiṁsu chetvā na socati;
ne37:175.3 Kissassu ekadhammassa,
ne37:175.4 vadhaṁ rocesi gotamāti.
ne37:176.1 Kodhaṁ chetvā sukhaṁ seti,
ne37:176.2 kodhaṁ chetvā na socati;
ne37:176.3 Kodhassa visamūlassa,
ne37:176.4 madhuraggassa brāhmaṇa;
ne37:176.5 Vadhaṁ ariyā pasaṁsanti,
ne37:176.6 taṁ hi chetvā na socatī”ti.
ne37:177.1 Idaṁ nibbedhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:178.1 “Kiṁsu hane uppatitaṁ,
ne37:178.2 kiṁsu jātaṁ vinodaye;
ne37:178.3 Kiñcassu pajahe dhīro,
ne37:178.4 kissābhisamayo sukho.
ne37:179.1 Kodhaṁ hane uppatitaṁ,
ne37:179.2 rāgaṁ jātaṁ vinodaye;
ne37:179.3 Avijjaṁ pajahe dhīro,
ne37:179.4 saccābhisamayo sukho”ti.
ne37:180.1 Idaṁ nibbedhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:181.1 “Sattiyā viya omaṭṭho,
ne37:181.2 ḍayhamānova matthake;
ne37:181.3 Kāmarāgappahānāya,
ne37:181.4 sato bhikkhu paribbaje.
ne37:182.1 Sattiyā viya omaṭṭho,
ne37:182.2 ḍayhamānova matthake;
ne37:182.3 Sakkāyadiṭṭhippahānāya,
ne37:182.4 sato bhikkhu paribbaje”ti.
ne37:183.1 Idaṁ nibbedhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:184.1 “Sabbe khayantā nicayā,
ne37:184.2 Patanantā samussayā;
ne37:184.3 Sabbesaṁ maraṇamāgamma,
ne37:184.4 Sabbesaṁ jīvitamaddhuvaṁ;
ne37:184.5 Etaṁ bhayaṁ maraṇe pekkhamāno,
ne37:184.6 Puññāni kayirātha sukhāvahāni.
ne37:185.1 Sabbe khayantā nicayā,
ne37:185.2 Patanantā samussayā;
ne37:185.3 Sabbesaṁ maraṇamāgamma,
ne37:185.4 Sabbesaṁ jīvitamaddhuvaṁ;
ne37:185.5 Etaṁ bhayaṁ maraṇe pekkhamāno,
ne37:185.6 Lokāmisaṁ pajahe santipekkho”ti.
ne37:186.1 Idaṁ nibbedhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:187.1 “Sukhaṁ sayanti munayo,
ne37:187.2 Na te socanti māvidha;
ne37:187.3 Yesaṁ jhānarataṁ cittaṁ,
ne37:187.4 Paññavā susamāhito;
ne37:187.5 Āraddhavīriyo pahitatto,
ne37:187.6 Oghaṁ tarati duttaraṁ.
ne37:188.1 Virato kāmasaññāya,
ne37:188.2 sabbasaṁyojanātīto;
ne37:188.3 Nandibhavaparikkhīṇo,
ne37:188.4 so gambhīre na sīdatī”ti.
ne37:189.1 Idaṁ nibbedhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:190.1 “Saddahāno arahataṁ,
ne37:190.2 dhammaṁ nibbānapattiyā;
ne37:190.3 Sussūsaṁ labhate paññaṁ,
ne37:190.4 appamatto vicakkhaṇo.
ne37:191.1 Patirūpakārī dhuravā,
ne37:191.2 uṭṭhātā vindate dhanaṁ;
ne37:191.3 Saccena kittiṁ pappoti,
ne37:191.4 dadaṁ mittāni ganthati;
ne37:191.5 Asmā lokā paraṁ lokaṁ,
ne37:191.6 evaṁ pecca na socatī”ti.
ne37:192.1 Idaṁ nibbedhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:193.1 “Sabbaganthapahīnassa,
ne37:193.2 vippamuttassa te sato;
ne37:193.3 Samaṇassa na taṁ sādhu,
ne37:193.4 yadaññamanusāsasīti.
ne37:194.1 Yena kenaci vaṇṇena,
ne37:194.2 saṁvāso sakka jāyati;
ne37:194.3 Na taṁ arahati sappañño,
ne37:194.4 manasā anukampituṁ.
ne37:195.1 Manasā ce pasannena,
ne37:195.2 yadaññamanusāsati;
ne37:195.3 Na tena hoti saṁyutto,
ne37:195.4 yānukampā anuddayā”ti.
ne37:196.1 Idaṁ nibbedhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:197.1 “Rāgo ca doso ca kutonidānā,
ne37:197.2 Aratī ratī lomahaṁso kutojā;
ne37:197.3 Kuto samuṭṭhāya manovitakkā,
ne37:197.4 Kumārakā dhaṅkamivossajanti.
ne37:198.1 Rāgo ca doso ca itonidānā,
ne37:198.2 Aratī ratī lomahaṁso itojā;
ne37:198.3 Ito samuṭṭhāya manovitakkā,
ne37:198.4 Kumārakā dhaṅkamivossajanti.
ne37:199.1 Snehajā attasambhūtā,
ne37:199.2 nigrodhasseva khandhajā;
ne37:199.3 Puthu visattā kāmesu,
ne37:199.4 māluvāva vitatā vane.
ne37:200.1 Ye naṁ pajānanti yatonidānaṁ,
ne37:200.2 Te naṁ vinodenti suṇohi yakkha;
ne37:200.3 Te duttaraṁ oghamimaṁ taranti,
ne37:200.4 Atiṇṇapubbaṁ apunabbhavāyā”ti.
ne37:201.1 Idaṁ nibbedhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:202.1 “Dukkaraṁ bhagavā sudukkaraṁ bhagavā”ti.
ne37:203.1 “Dukkaraṁ vāpi karonti,
ne37:203.2 (kāmadāti bhagavā)
ne37:203.3 Sekkhā sīlasamāhitā;
ne37:203.4 Ṭhitattā anagāriyupetassa,
ne37:203.5 Tuṭṭhi hoti sukhāvahā”ti.
ne37:204.1 “Dullabhā bhagavā yadidaṁ tuṭṭhī”ti.
ne37:205.1 “Dullabhaṁ vāpi labhanti,
ne37:205.2 (kāmadāti bhagavā)
ne37:205.3 Cittavūpasame ratā;
ne37:205.4 Yesaṁ divā ca ratto ca,
ne37:205.5 Bhāvanāya rato mano”ti.
ne37:206.1 “Dussamādahaṁ bhagavā yadidaṁ cittan”ti.
ne37:207.1 “Dussamādahaṁ vāpi samādahanti,
ne37:207.2 (kāmadāti bhagavā)
ne37:207.3 Indriyūpasame ratā;
ne37:207.4 Te chetvā maccuno jālaṁ,
ne37:207.5 Ariyā gacchanti kāmadā”ti.
ne37:208.1 “Duggamo bhagavā visamo maggo”ti.
ne37:209.1 “Duggame visame vāpi,
ne37:209.2 Ariyā gacchanti kāmada;
ne37:209.3 Anariyā visame magge,
ne37:209.4 Papatanti avaṁsirā;
ne37:209.5 Ariyānaṁ samo maggo,
ne37:209.6 Ariyā hi visame samā”ti.
ne37:210.1 Idaṁ nibbedhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:211.1 “Idaṁ hi taṁ jetavanaṁ,
ne37:211.2 isisaṅghanisevitaṁ;
ne37:211.3 Āvutthaṁ dhammarājena,
ne37:211.4 pītisañjananaṁ mama.
ne37:212.1 Kammaṁ vijjā ca dhammo ca,
ne37:212.2 sīlaṁ jīvitamuttamaṁ;
ne37:212.3 Etena maccā sujjhanti,
ne37:212.4 na gottena dhanena vā.
ne37:213.1 Tasmā hi paṇḍito poso,
ne37:213.2 sampassaṁ atthamattano;
ne37:213.3 Yoniso vicine dhammaṁ,
ne37:213.4 evaṁ tattha visujjhati.
ne37:214.1 Sāriputtova paññāya,
ne37:214.2 sīlena upasamena ca;
ne37:214.3 Yopi pāraṅgato bhikkhu,
ne37:214.4 etāvaparamo siyā”ti.
ne37:215.1 Idaṁ nibbedhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:216.1 “Atītaṁ nānvāgameyya,
ne37:216.2 nappaṭikaṅkhe anāgataṁ;
ne37:216.3 Yadatītaṁ pahīnaṁ taṁ,
ne37:216.4 appattañca anāgataṁ.
ne37:217.1 Paccuppannañca yo dhammaṁ,
ne37:217.2 Tattha tattha vipassati;
ne37:217.3 Asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ,
ne37:217.4 Taṁ vidvā manubrūhaye.
ne37:218.1 Ajjeva kiccamātappaṁ,
ne37:218.2 ko jaññā maraṇaṁ suve;
ne37:218.3 Na hi no saṅgaraṁ tena,
ne37:218.4 mahāsenena maccunā.
ne37:219.1 Evaṁ vihāriṁ ātāpiṁ,
ne37:219.2 ahorattamatanditaṁ;
ne37:219.3 Taṁ ve bhaddekarattoti,
ne37:219.4 santo ācikkhate munī”ti.
ne37:220.1 Idaṁ nibbedhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:221.1 “Cattārimāni, bhikkhave, sacchikātabbāni.
ne37:221.2 Katamāni cattāri?
ne37:221.3 Atthi, bhikkhave, dhammā cakkhunā paññāya ca sacchikātabbā, atthi dhammā satiyā paññāya ca sacchikātabbā, atthi dhammā kāyena paññāya ca sacchikātabbā, atthi dhammā paññāya veditabbā, paññāya ca sacchikātabbā.
ne37:222.1 Katame ca, bhikkhave, dhammā cakkhunā paññāya ca sacchikātabbā?
ne37:222.2 Dibbacakkhu suvisuddhaṁ atikkantamānusakaṁ cakkhunā paññāya ca sacchikātabbaṁ.
ne37:223.1 Katame ca, bhikkhave, dhammā satiyā paññāya ca sacchikātabbā?
ne37:223.2 Pubbenivāsānussati satiyā paññāya ca sacchikātabbā.
ne37:224.1 Katame ca, bhikkhave, dhammā kāyena paññāya ca sacchikātabbā?
ne37:224.2 Iddhividhā nirodhā kāyena paññāya ca sacchikātabbā.
ne37:225.1 Katame ca, bhikkhave, dhammā paññāya veditabbā, paññāya sacchikātabbā?
ne37:225.2 Āsavānaṁ khaye ñāṇaṁ paññāya veditabbaṁ, paññāya ca sacchikātabban”ti.
ne37:226.1 Idaṁ nibbedhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:227.1 Tattha katamaṁ asekkhabhāgiyaṁ suttaṁ?
ne37:228.1 “Yassa selūpamaṁ cittaṁ,
ne37:228.2 Ṭhitaṁ nānupakampati;
ne37:228.3 Virattaṁ rajanīyesu,
ne37:228.4 Kopaneyye na kuppati;
ne37:228.5 Yassevaṁ bhāvitaṁ cittaṁ,
ne37:228.6 Kuto naṁ dukkhamessatī”ti.
ne37:229.1 Idaṁ asekkhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:230.1 Āyasmato ca sāriputtassa cārikādasamaṁ veyyākaraṇaṁ kātabbanti.
ne37:231.1 Idaṁ asekkhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:232.1 “Yo brāhmaṇo bāhitapāpadhammo,
ne37:232.2 Nihuṁhuṅko nikkasāvo yatatto;
ne37:232.3 Vedantagū vūsitabrahmacariyo,
ne37:232.4 Dhammena so brahmavādaṁ vadeyya;
ne37:232.5 Yassussadā natthi kuhiñci loke”ti.
ne37:233.1 Idaṁ asekkhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:234.1 “Bāhitvā pāpake dhamme,
ne37:234.2 ye caranti sadā satā;
ne37:234.3 Khīṇasaṁyojanā buddhā,
ne37:234.4 te ve lokasmi brāhmaṇā”ti.
ne37:235.1 Idaṁ asekkhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:236.1 “Yattha āpo ca pathavī,
ne37:236.2 tejo vāyo na gādhati;
ne37:236.3 Na tattha sukkā jotanti,
ne37:236.4 ādicco nappakāsati;
ne37:236.5 Na tattha candimā bhāti,
ne37:236.6 tamo tattha na vijjati.
ne37:237.1 Yadā ca attanāvedi,
ne37:237.2 muni monena brāhmaṇo;
ne37:237.3 Atha rūpā arūpā ca,
ne37:237.4 sukhadukkhā pamuccatī”ti.
ne37:238.1 Idaṁ asekkhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:239.1 “Yadā sakesu dhammesu,
ne37:239.2 pāragū hoti brāhmaṇo;
ne37:239.3 Atha etaṁ pisācañca,
ne37:239.4 pakkulañcātivattatī”ti.
ne37:240.1 Idaṁ asekkhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:241.1 “Nābhinandati āyantiṁ,
ne37:241.2 pakkamantiṁ na socati;
ne37:241.3 Saṅgā saṅgāmajiṁ muttaṁ,
ne37:241.4 tamahaṁ brūmi brāhmaṇan”ti.
ne37:242.1 Idaṁ asekkhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:243.1 “Na udakena sucī hoti,
ne37:243.2 bahvettha nhāyatī jano;
ne37:243.3 Yamhi saccañca dhammo ca,
ne37:243.4 so sucī so ca brāhmaṇo”ti.
ne37:244.1 Idaṁ asekkhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:245.1 “Yadā have pātubhavanti dhammā,
ne37:245.2 Ātāpino jhāyato brāhmaṇassa;
ne37:245.3 Vidhūpayaṁ tiṭṭhati mārasenaṁ,
ne37:245.4 Sūriyova obhāsayamantalikkhan”ti.
ne37:246.1 Idaṁ asekkhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:247.1 “Santindriyaṁ passatha iriyamānaṁ,
ne37:247.2 Tevijjapattaṁ apahānadhammaṁ;
ne37:247.3 Sabbāni yogāni upātivatto,
ne37:247.4 Akiñcano iriyati paṁsukūliko.
ne37:248.1 Taṁ devatā sambahulā uḷārā,
ne37:248.2 Brahmavimānaṁ upasaṅkamitvā;
ne37:248.3 Ājāniyaṁ jātibalaṁ nisedhaṁ,
ne37:248.4 Nītaṁ namassanti pasannacittā.
ne37:249.1 Namo te purisājañña,
ne37:249.2 namo te purisuttama;
ne37:249.3 Yassa te nābhijānāma,
ne37:249.4 kiṁ tvaṁ nissāya jhāyasī”ti.
ne37:250.1 Idaṁ asekkhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:251.1 “Sahāyā vatime bhikkhū,
ne37:251.2 cirarattasametikā;
ne37:251.3 Sameti nesaṁ saddhammo,
ne37:251.4 dhamme buddhappavedite.
ne37:252.1 Suvinītā kappinena,
ne37:252.2 dhamme ariyappavedite;
ne37:252.3 Dhārenti antimaṁ dehaṁ,
ne37:252.4 jetvā māraṁ savāhinin”ti.
ne37:253.1 Idaṁ asekkhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:254.1 “Nayidaṁ sithilamārabbha,
ne37:254.2 nayidaṁ appena thāmasā;
ne37:254.3 Nibbānaṁ adhigantabbaṁ,
ne37:254.4 sabbadukkhappamocanaṁ.
ne37:255.1 Ayañca daharo bhikkhu,
ne37:255.2 ayamuttamaporiso;
ne37:255.3 Dhāreti antimaṁ dehaṁ,
ne37:255.4 jetvā māraṁ savāhinin”ti.
ne37:256.1 Idaṁ asekkhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:257.1 “Dubbaṇṇako lūkhacīvaro,
ne37:257.2 mogharājā sadā sato;
ne37:257.3 Khīṇāsavo visaṁyutto,
ne37:257.4 katakicco anāsavo.
ne37:258.1 Tevijjo iddhippatto ca,
ne37:258.2 cetopariyāyakovido;
ne37:258.3 Dhāreti antimaṁ dehaṁ,
ne37:258.4 jetvā māraṁ savāhinin”ti.
ne37:259.1 Idaṁ asekkhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:260.1 “Tathāgato, bhikkhave, arahaṁ sammāsambuddho rūpassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto sammāsambuddhoti vuccati.
ne37:260.2 Bhikkhupi, bhikkhave, paññāvimutto rūpassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto paññāvimuttoti vuccati.
ne37:261.1 Tathāgato, bhikkhave, arahaṁ sammāsambuddho vedanāya …pe…
ne37:261.2 saññāya …
ne37:261.3 saṅkhārānaṁ …
ne37:261.4 viññāṇassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto sammāsambuddhoti vuccati.
ne37:261.5 Bhikkhupi, bhikkhave, paññāvimutto viññāṇassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto paññāvimuttoti vuccati.
ne37:262.1 Tatra kho, bhikkhave, ko viseso ko adhippayāso kiṁ nānākaraṇaṁ tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa paññāvimuttena bhikkhunāti?
ne37:262.2 Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe…
ne37:263.1 Tathāgato, bhikkhave, arahaṁ sammāsambuddho anuppannassa maggassa uppādetā, asañjātassa maggassa sañjanetā, anakkhātassa maggassa akkhātā, maggaññū maggavidū maggakovido, maggānugā ca, bhikkhave, etarahi sāvakā viharanti pacchā samannāgatā.
ne37:263.2 Ayaṁ kho, bhikkhave, viseso, ayaṁ adhippayāso, idaṁ nānākaraṇaṁ tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa paññāvimuttena bhikkhunā”ti.
ne37:264.1 Idaṁ asekkhabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:265.1 Tattha katamaṁ saṅkilesabhāgiyañca vāsanābhāgiyañca suttaṁ?
ne37:266.1 “Channamativassati,
ne37:266.2 vivaṭaṁ nātivassati;
ne37:266.3 Tasmā channaṁ vivaretha,
ne37:266.4 evaṁ taṁ nātivassatī”ti.
ne37:267.1 “Channamativassatī”ti saṅkileso, “vivaṭaṁ nātivassatī”ti vāsanā, “tasmā channaṁ vivaretha, evaṁ taṁ nātivassatī”ti ayaṁ saṅkileso ca vāsanā ca.
ne37:267.2 Idaṁ saṅkilesabhāgiyañca vāsanābhāgiyañca suttaṁ.
ne37:268.1 “Cattārome, mahārāja, puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.
ne37:268.2 Katame cattāro?
ne37:268.3 Tamo tamaparāyaṇo tamo jotiparāyaṇo joti tamaparāyaṇo joti jotiparāyaṇo”ti.
ne37:268.4 Tattha yo ca puggalo joti tamaparāyaṇo yo ca puggalo tamo tamaparāyaṇo, ime dve puggalā saṅkilesabhāgiyā, yo ca puggalo tamo jotiparāyaṇo yo ca puggalo joti jotiparāyaṇo, ime dve puggalā vāsanābhāgiyā.
ne37:268.5 Idaṁ saṅkilesabhāgiyañca vāsanābhāgiyañca suttaṁ.
ne37:269.1 Tattha katamaṁ saṅkilesabhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca suttaṁ?
ne37:270.1 “Na taṁ daḷhaṁ bandhanamāhu dhīrā,
ne37:270.2 Yadāyasaṁ dārujapabbajañca;
ne37:270.3 Sārattarattā maṇikuṇḍalesu,
ne37:270.4 Puttesu dāresu ca yā apekkhā”ti.
ne37:271.1 Ayaṁ saṅkileso.
ne37:272.1 “Etaṁ daḷhaṁ bandhanamāhu dhīrā,
ne37:272.2 Ohārinaṁ sithilaṁ duppamuñcaṁ;
ne37:272.3 Etampi chetvāna paribbajanti,
ne37:272.4 Anapekkhino kāmasukhaṁ pahāyā”ti.
ne37:273.1 Ayaṁ nibbedho.
ne37:273.2 Idaṁ saṅkilesabhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca suttaṁ.
ne37:274.1 “Yañca, bhikkhave, ceteti, yañca pakappeti, yañca anuseti.
ne37:274.2 Ārammaṇametaṁ hoti viññāṇassa ṭhitiyā, ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti, tasmiṁ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe āyatiṁ punabbhavābhinibbatti hoti, āyatiṁ punabbhavābhinibbattiyā sati āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti, evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
ne37:275.1 No ce, bhikkhave, ceteti, no ce pakappeti, atha ce anuseti.
ne37:275.2 Ārammaṇametaṁ hoti viññāṇassa ṭhitiyā, ārammaṇe sati patiṭṭhā viññāṇassa hoti, tasmiṁ patiṭṭhite viññāṇe virūḷhe āyatiṁ punabbhavābhinibbatti hoti, āyatiṁ punabbhavābhinibbattiyā sati āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti, evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.
ne37:275.3 Ayaṁ saṅkileso.
ne37:276.1 “Yato ca kho, bhikkhave, no ceva ceteti, no ca pakappeti, no ca anuseti.
ne37:276.2 Ārammaṇametaṁ na hoti viññāṇassa ṭhitiyā, ārammaṇe asati patiṭṭhā viññāṇassa na hoti, tasmiṁ appatiṭṭhite viññāṇe avirūḷhe āyatiṁ punabbhavābhinibbatti na hoti, āyatiṁ punabbhavābhinibbattiyā asati āyatiṁ jātijarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti.
ne37:276.3 Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī”ti, ayaṁ nibbedho.
ne37:276.4 Idaṁ saṅkilesabhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca suttaṁ.
ne37:277.1 Tattha katamaṁ saṅkilesabhāgiyañca asekkhabhāgiyañca suttaṁ?
ne37:278.1 “‘Samuddo samuddo’ti kho, bhikkhave, assutavā puthujjano bhāsati.
ne37:278.2 Neso, bhikkhave, ariyassa vinaye samuddo.
ne37:278.3 Mahā eso, bhikkhave, udakarāsi mahāudakaṇṇavo.
ne37:278.4 Cakkhu, bhikkhave, purisassa samuddo, tassa rūpamayo vego”ti.
ne37:278.5 Ayaṁ saṅkileso.
ne37:279.1 “Yo taṁ rūpamayaṁ vegaṁ sahati ayaṁ vuccati, bhikkhave, atari cakkhusamuddaṁ saūmiṁ sāvaṭṭaṁ sagahaṁ sarakkhasaṁ tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo”ti.
ne37:279.2 Ayaṁ asekkho.
ne37:280.1 “Sotaṁ, bhikkhave …pe…
ne37:280.2 ghānaṁ …
ne37:280.3 jivhā …
ne37:280.4 kāyo …
ne37:280.5 mano, bhikkhave, purisassa samuddo tassa dhammamayo vego”ti.
ne37:280.6 Ayaṁ saṅkileso.
ne37:281.1 “Yo taṁ dhammamayaṁ vegaṁ sahati, ayaṁ vuccati, bhikkhave, atari manosamuddaṁ saūmiṁ sāvaṭṭaṁ sagahaṁ sarakkhasaṁ tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo”ti.
ne37:281.2 Ayaṁ asekkho.
ne37:281.3 Idamavoca bhagavā.
ne37:281.4 Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā—
ne37:282.1 “Yo imaṁ samuddaṁ sagahaṁ sarakkhasaṁ,
ne37:282.2 Saūmiṁ sāvaṭṭaṁ sabhayaṁ duttaraṁ accatari;
ne37:282.3 Sa vedantagū vusitabrahmacariyo,
ne37:282.4 Lokantagū pāragatoti vuccatī”ti.
ne37:283.1 Ayaṁ asekkho.
ne37:283.2 Idaṁ saṅkilesabhāgiyañca asekkhabhāgiyañca suttaṁ.
ne37:284.1 “Chayime, bhikkhave, baḷisā lokasmiṁ anayāya sattānaṁ byābādhāya pāṇīnaṁ.
ne37:284.2 Katame cha?
ne37:284.3 Santi, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā, tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati, ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu gilitabaḷiso mārassa anayaṁ āpanno, byasanaṁ āpanno, yathākāmakaraṇīyo pāpimato.
ne37:285.1 Santi, bhikkhave, sotaviññeyyā saddā …pe…
ne37:285.2 ghānaviññeyyā gandhā …
ne37:285.3 jivhāviññeyyā rasā …
ne37:285.4 kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā …
ne37:285.5 manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā, tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati.
ne37:285.6 Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu gilitabaḷiso mārassa anayaṁ āpanno, byasanaṁ āpanno, yathākāmakaraṇīyo pāpimato”ti.
ne37:285.7 Ayaṁ saṅkileso.
ne37:286.1 Santi ca, bhikkhave, cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā, tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati, ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu na gilitabaḷiso mārassa, abhedi baḷisaṁ, paribhedi baḷisaṁ, na anayaṁ āpanno, na byasanaṁ āpanno, na yathākāmakaraṇīyo pāpimato.
ne37:287.1 Santi ca, bhikkhave, sotaviññeyyā saddā …pe…
ne37:287.2 manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā, tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati, nājjhosāya tiṭṭhati.
ne37:287.3 Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu na gilitabaḷiso mārassa, abhedi baḷisaṁ, paribhedi baḷisaṁ, na anayaṁ āpanno, na byasanaṁ āpanno, na yathākāmakaraṇīyo pāpimato”ti.
ne37:287.4 Ayaṁ asekkho.
ne37:287.5 Idaṁ saṅkilesabhāgiyañca asekkhabhāgiyañca suttaṁ.
ne37:288.1 Tattha katamaṁ saṅkilesabhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca asekkhabhāgiyañca suttaṁ?
ne37:289.1 “Ayaṁ loko santāpajāto,
ne37:289.2 Phassapareto rogaṁ vadati attato;
ne37:289.3 Yena yena hi maññanti,
ne37:289.4 Tato taṁ hoti aññathā.
ne37:290.1 Aññathābhāvī bhavasatto loko,
ne37:290.2 Bhavapareto bhavamevābhinandati;
ne37:290.3 Yadabhinandati taṁ bhayaṁ,
ne37:290.4 Yassa bhāyati taṁ dukkhan”ti.
ne37:290.5 Ayaṁ saṅkileso.
ne37:291.1 “Bhavavippahānāya kho panidaṁ brahmacariyaṁ vussatī”ti.
ne37:291.2 Ayaṁ nibbedho.
ne37:292.1 “Ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā bhavena bhavassa vippamokkhamāhaṁsu, sabbe te ‘avippamuttā bhavasmā’ti vadāmi.
ne37:292.2 Ye vā pana keci samaṇā vā brāhmaṇā vā vibhavena bhavassa nissaraṇamāhaṁsu, sabbe te ‘anissaṭā bhavasmā’ti vadāmi.
ne37:292.3 Upadhiṁ hi paṭicca dukkhamidaṁ sambhotī”ti.
ne37:292.4 Ayaṁ saṅkileso.
ne37:293.1 “Sabbupādānakkhayā natthi dukkhassa sambhavo”ti.
ne37:293.2 Ayaṁ nibbedho.
ne37:294.1 “Lokamimaṁ passa, puthū avijjāya paretā bhūtā bhūtaratā, bhavā aparimuttā, ye hi keci bhavā sabbadhi sabbatthatāya, sabbe te bhavā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā”ti.
ne37:294.2 Ayaṁ saṅkileso.
ne37:295.1 “Evametaṁ yathābhūtaṁ,
ne37:295.2 Sammappaññāya passato;
ne37:295.3 Bhavataṇhā pahīyati,
ne37:295.4 Vibhavaṁ nābhinandati;
ne37:295.5 Sabbaso taṇhānaṁ khayā,
ne37:295.6 Asesavirāganirodho nibbānan”ti.
ne37:296.1 Ayaṁ nibbedho.
ne37:297.1 “Tassa nibbutassa bhikkhuno,
ne37:297.2 Anupādā punabbhavo na hoti;
ne37:297.3 Abhibhūto māro vijitasaṅgāmo,
ne37:297.4 Upaccagā sabbabhavāni tādī”ti.
ne37:298.1 Ayaṁ asekkho.
ne37:298.2 Idaṁ saṅkilesabhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca asekkhabhāgiyañca suttaṁ.
ne37:299.1 “Cattārome, bhikkhave, puggalā.
ne37:299.2 Katame cattāro?
ne37:299.3 Anusotagāmī paṭisotagāmī ṭhitatto tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo”ti.
ne37:299.4 Tattha yoyaṁ puggalo anusotagāmī, ayaṁ puggalo saṅkilesabhāgiyo.
ne37:299.5 Tattha yoyaṁ puggalo paṭisotagāmī yo ca ṭhitatto, ime dve puggalā nibbedhabhāgiyā.
ne37:299.6 Tattha yoyaṁ puggalo tiṇṇo pāraṅgato thale tiṭṭhati brāhmaṇo, ayaṁ asekkho.
ne37:299.7 Idaṁ saṅkilesabhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca asekkhabhāgiyañca suttaṁ.
ne37:300.1 Tattha katamaṁ saṅkilesabhāgiyañca vāsanābhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca suttaṁ?
ne37:301.1 Chaḷābhijātiko atthi puggalo kaṇho kaṇhābhijātiko kaṇhaṁ dhammaṁ abhijāyati, atthi puggalo kaṇho kaṇhābhijātiko sukkaṁ dhammaṁ abhijāyati, atthi puggalo kaṇho kaṇhābhijātiko akaṇhaṁ asukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ accantadiṭṭhaṁ nibbānaṁ ārādheti, atthi puggalo sukko sukkābhijātiko kaṇhaṁ dhammaṁ abhijāyati, atthi puggalo sukko sukkābhijātiko sukkaṁ dhammaṁ abhijāyati, atthi puggalo sukko sukkābhijātiko akaṇhaṁ asukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ accantadiṭṭhaṁ nibbānaṁ ārādheti.
ne37:302.1 Tattha yo ca puggalo kaṇho kaṇhābhijātiko kaṇhaṁ dhammaṁ abhijāyati, yo ca puggalo sukko sukkābhijātiko kaṇhaṁ dhammaṁ abhijāyati, ime dve puggalā saṅkilesabhāgiyā.
ne37:303.1 Tattha yo ca puggalo kaṇho kaṇhābhijātiko sukkaṁ dhammaṁ abhijāyati, yo ca puggalo sukko sukkābhijātiko sukkaṁ dhammaṁ abhijāyati, ime dve puggalā vāsanābhāgiyā.
ne37:304.1 Tattha yo ca puggalo kaṇho kaṇhābhijātiko akaṇhaṁ asukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ accantadiṭṭhaṁ nibbānaṁ ārādheti, yo ca puggalo sukko sukkābhijātiko akaṇhaṁ asukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ accantadiṭṭhaṁ nibbānaṁ ārādheti, ime dve puggalā nibbedhabhāgiyā, idaṁ saṅkilesabhāgiyañca vāsanābhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca suttaṁ.
ne37:305.1 “Cattārimāni, bhikkhave, kammāni.
ne37:305.2 Katamāni cattāri?
ne37:305.3 Atthi kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ, atthi kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ, atthi kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ, atthi kammaṁ akaṇhaṁ asukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ kammuttamaṁ kammaseṭṭhaṁ kammakkhayāya saṁvattati”.
ne37:306.1 Tattha yañca kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ, yañca kammaṁ kaṇhasukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ, ayaṁ saṅkileso.
ne37:306.2 Yañca kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ, ayaṁ vāsanā.
ne37:306.3 Yañca kammaṁ akaṇhaṁ asukkaṁ akaṇhaasukkavipākaṁ kammuttamaṁ kammaseṭṭhaṁ kammakkhayāya saṁvattati, ayaṁ nibbedho.
ne37:306.4 Idaṁ saṅkilesabhāgiyañca vāsanābhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca suttaṁ.
ne37:307.1 Tattha katamaṁ vāsanābhāgiyañca, nibbedhabhāgiyañca suttaṁ?
ne37:308.1 “Laddhāna mānusattaṁ dve,
ne37:308.2 Kiccaṁ akiccameva ca;
ne37:308.3 Sukiccaṁ ceva puññāni,
ne37:308.4 Saṁyojanavippahānaṁ vā”ti.
ne37:309.1 “Sukiccaṁ ceva puññānī”ti vāsanā.
ne37:309.2 “Saṁyojanavippahānaṁ vā”ti nibbedho.
ne37:310.1 “Puññāni karitvāna,
ne37:310.2 Saggā saggaṁ vajanti katapuññā;
ne37:310.3 Saṁyojanappahānā,
ne37:310.4 Jarāmaraṇā vippamuccantī”ti.
ne37:311.1 “Puññāni karitvāna, saggā saggaṁ vajanti katapuññā”ti vāsanā.
ne37:311.2 “Saṁyojanappahānā jarāmaraṇā vippamuccantī”ti nibbedho.
ne37:311.3 Idaṁ vāsanābhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca suttaṁ.
ne37:312.1 “Dvemāni, bhikkhave, padhānāni.
ne37:312.2 Katamāni dve?
ne37:312.3 Yo ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajitesu cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ pariccajati, yo ca agārasmā anagāriyaṁ pabbajitesu sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānan”ti.
ne37:312.4 Tattha yo agārasmā anagāriyaṁ pabbajitesu cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ pariccajati, ayaṁ vāsanā.
ne37:313.1 Yo agārasmā anagāriyaṁ pabbajitesu sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ, ayaṁ nibbedho.
ne37:313.2 Idaṁ vāsanābhāgiyañca nibbedhabhāgiyañca suttaṁ.
ne37:314.1 Tattha taṇhāsaṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ taṇhāpakkheneva niddisitabbaṁ tīhi taṇhāhi—
ne37:314.2 kāmataṇhāya bhavataṇhāya vibhavataṇhāya.
ne37:314.3 Yena yena vā pana vatthunā ajjhositā, tena teneva niddisitabbaṁ, tassā vitthāro chattiṁsataṇhājāliniyā vicaritāni.
ne37:315.1 Tattha diṭṭhisaṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ diṭṭhipakkheneva niddisitabbaṁ ucchedasassatena, yena yena vā pana vatthunā diṭṭhivasena abhinivisati “idameva saccaṁ moghamaññan”ti, tena teneva niddisitabbaṁ, tassā vitthāro dvāsaṭṭhidiṭṭhigatāni.
ne37:316.1 Tattha duccaritasaṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ cetanāya cetasikakammena niddisitabbaṁ tīhi duccaritehi—
ne37:316.2 kāyaduccaritena vacīduccaritena manoduccaritena, tassa vitthāro dasaakusalakammapathā.
ne37:317.1 Tattha taṇhāvodānabhāgiyaṁ suttaṁ samathena niddisitabbaṁ, diṭṭhivodānabhāgiyaṁ suttaṁ vipassanāya niddisitabbaṁ, duccaritavodānabhāgiyaṁ suttaṁ sucaritena niddisitabbaṁ—
ne37:317.2 tīṇi akusalamūlāni.
ne37:317.3 Taṁ kissa hetu?
ne37:317.4 Saṁsārassa nibbattiyā.
ne37:317.5 Tathā nibbatte saṁsāre kāyaduccaritaṁ kāyasucaritaṁ vacīduccaritaṁ vacīsucaritaṁ manoduccaritaṁ manosucaritaṁ iminā asubhena kammavipākena idaṁ bālalakkhaṇaṁ nibbattatīti.
ne37:317.6 Idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:318.1 Iminā subhena kammavipākena idaṁ mahāpurisalakkhaṇaṁ nibbattatīti.
ne37:318.2 Idaṁ vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:319.1 Tattha saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ catūhi kilesabhūmīhi niddisitabbaṁ—
ne37:319.2 anusayabhūmiyā pariyuṭṭhānabhūmiyā saṁyojanabhūmiyā upādānabhūmiyā.
ne37:319.3 Sānusayassa pariyuṭṭhānaṁ jāyati, pariyuṭṭhito saṁyujjati, saṁyujjanto upādiyati, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti, evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
ne37:319.4 Imāhi catūhi kilesabhūmīhi sabbe kilesā saṅgahaṁ samosaraṇaṁ gacchanti, idaṁ saṅkilesabhāgiyaṁ suttaṁ.
ne37:320.1 Vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ tīhi sucaritehi niddisitabbaṁ, nibbedhabhāgiyaṁ suttaṁ catūhi saccehi niddisitabbaṁ, asekkhabhāgiyaṁ suttaṁ tīhi dhammehi niddisitabbaṁ—
ne37:320.2 buddhadhammehi paccekabuddhadhammehi sāvakabhūmiyā.
ne37:320.3 Jhāyivisaye niddisitabbanti.
ne37:321.1 Tattha katame aṭṭhārasa mūlapadā?
ne37:321.2 Lokiyaṁ lokuttaraṁ lokiyañca lokuttarañca, sattādhiṭṭhānaṁ dhammādhiṭṭhānaṁ sattādhiṭṭhānañca dhammādhiṭṭhānañca, ñāṇaṁ ñeyyaṁ ñāṇañca ñeyyañca, dassanaṁ bhāvanā dassanañca bhāvanā ca, sakavacanaṁ paravacanaṁ sakavacanañca paravacanañca, visajjanīyaṁ avisajjanīyaṁ visajjanīyañca avisajjanīyañca, kammaṁ vipāko kammañca vipāko ca, kusalaṁ akusalaṁ kusalañca akusalañca, anuññātaṁ paṭikkhittaṁ anuññātañca paṭikkhittañca, thavo cāti.
ne37:322.1 Tattha katamaṁ lokiyaṁ?
ne37:323.1 “Na hi pāpaṁ kataṁ kammaṁ,
ne37:323.2 Sajjukhīraṁva muccati;
ne37:323.3 Ḍahantaṁ bālamanveti,
ne37:323.4 Bhasmacchannova pāvako”ti.
ne37:324.1 Idaṁ lokiyaṁ.
ne37:325.1 “Cattārimāni, bhikkhave, agatigamanāni sabbaṁ …pe…
ne37:325.2 nihīyate tassa yaso kāḷapakkheva candimā”ti.
ne37:325.3 Idaṁ lokiyaṁ.
ne37:326.1 “Aṭṭhime, bhikkhave, lokadhammā.
ne37:326.2 Katame aṭṭha?
ne37:326.3 Lābho alābho, yaso ayaso, nindā pasaṁsā, sukhaṁ dukkhaṁ.
ne37:326.4 Ime kho, bhikkhave, aṭṭha lokadhammā”ti.
ne37:326.5 Idaṁ lokiyaṁ.
ne37:327.1 Tattha katamaṁ lokuttaraṁ?
ne37:328.1 “Yassindriyāni samathaṅgatāni,
ne37:328.2 Assā yathā sārathinā sudantā;
ne37:328.3 Pahīnamānassa anāsavassa,
ne37:328.4 Devāpi tassa pihayanti tādino”ti.
ne37:329.1 Idaṁ lokuttaraṁ.
ne37:330.1 “Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni lokuttarāni.
ne37:330.2 Katamāni pañca?
ne37:330.3 Saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyaṁ.
ne37:330.4 Imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni lokuttarānī”ti.
ne37:330.5 Idaṁ lokuttaraṁ.
ne37:331.1 Tattha katamaṁ lokiyañca lokuttarañca?
ne37:332.1 “Laddhāna mānusattaṁ dve, kiccaṁ akiccameva cā”ti dve gāthā.
ne37:332.2 Yaṁ iha “sukiccaṁ ceva puññānī”ti ca “puññāni karitvāna, saggā saggaṁ vajanti katapuññā”ti ca.
ne37:332.3 Idaṁ lokiyaṁ.
ne37:333.1 Yaṁ iha “saṁyojanavippahānaṁ vā”ti ca “saṁyojanappahānā, jarāmaraṇā vippamuccantī”ti ca, idaṁ lokuttaraṁ.
ne37:333.2 Idaṁ lokiyañca lokuttarañca.
ne37:334.1 “Viññāṇe ce, bhikkhave, āhāre sati nāmarūpassa avakkanti hoti, nāmarūpassa avakkantiyā sati punabbhavo hoti, punabbhave sati jāti hoti, jātiyā sati jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.
ne37:334.2 Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
ne37:334.3 Seyyathāpi, bhikkhave, mahārukkho, tassa yāni ceva mūlāni adhogamāni yāni ca tiriyaṅgamāni, sabbāni tāni uddhaṁ ojaṁ abhiharanti.
ne37:334.4 Evaṁ hi so, bhikkhave, mahārukkho tadāhāro tadupādāno ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭheyya.
ne37:334.5 Evameva kho, bhikkhave, viññāṇe āhāre sati nāmarūpassa avakkanti hoti sabbaṁ …pe…
ne37:334.6 evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.
ne37:334.7 Idaṁ lokiyaṁ.
ne37:335.1 “Viññāṇe ce, bhikkhave, āhāre asati nāmarūpassa avakkanti na hoti, nāmarūpassa avakkantiyā asati punabbhavo na hoti, punabbhave asati jāti na hoti, jātiyā asati jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti.
ne37:335.2 Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti.
ne37:335.3 Seyyathāpi, bhikkhave, mahārukkho atha puriso āgaccheyya kuddālapiṭakaṁ ādāya, so taṁ rukkhaṁ mūle chindeyya, mūle chetvā palikhaṇeyya, palikhaṇitvā mūlāni uddhareyya antamaso usīranāḷimattānipi.
ne37:335.4 So taṁ rukkhaṁ khaṇḍākhaṇḍikaṁ chindeyya, khaṇḍākhaṇḍikaṁ chinditvā phāleyya, phāletvā sakalikaṁ sakalikaṁ kareyya, sakalikaṁ sakalikaṁ karitvā vātātape visoseyya, vātātape visosetvā agginā ḍaheyya, agginā ḍahetvā masiṁ kareyya, masiṁ karitvā mahāvāte vā ophuṇeyya, nadiyā vā sīghasotāya pavāheyya, evaṁ hi so, bhikkhave, mahārukkho ucchinnamūlo assa tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo.
ne37:335.5 Evameva kho, bhikkhave, viññāṇe āhāre asati nāmarūpassa avakkanti na hoti, nāmarūpassa avakkantiyā asati sabbaṁ …pe…
ne37:335.6 evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī”ti.
ne37:335.7 Idaṁ lokuttaraṁ.
ne37:335.8 Idaṁ lokiyañca lokuttarañca.
ne37:336.1 Tattha katamaṁ sattādhiṭṭhānaṁ?
ne37:337.1 “Sabbā disā anuparigamma cetasā,
ne37:337.2 Nevajjhagā piyataramattanā kvaci;
ne37:337.3 Evaṁ piyo puthu attā paresaṁ,
ne37:337.4 Tasmā na hiṁse paramattakāmo”ti.
ne37:338.1 Idaṁ sattādhiṭṭhānaṁ.
ne37:339.1 “Ye keci bhūtā bhavissanti ye vāpi,
ne37:339.2 Sabbe gamissanti pahāya dehaṁ;
ne37:339.3 Taṁ sabbajāniṁ kusalo viditvā,
ne37:339.4 Ātāpiyo brahmacariyaṁ careyyā”ti.
ne37:340.1 Idaṁ sattādhiṭṭhānaṁ.
ne37:341.1 “Sattahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgataṁ kalyāṇamittaṁ api viveciyamānena paṇāmiyamānena gale pisanamajjamānena yāvajīvaṁ na vijahitabbaṁ.
ne37:341.2 Katamehi sattahi?
ne37:341.3 Piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca vattā ca vacanakkhamo ca gambhīrañca kathaṁ kattā hoti, no ca aṭṭhāne niyojeti.
ne37:341.4 Imehi kho, bhikkhave, sattahi …pe…
ne37:341.5 na vijahitabbaṁ.
ne37:341.6 Idamavoca bhagavā.
ne37:341.7 Idaṁ vatvāna sugato, athāparaṁ etadavoca satthā—
ne37:342.1 “Piyo garu bhāvanīyo,
ne37:342.2 vattā ca vacanakkhamo;
ne37:342.3 Gambhīrañca kathaṁ kattā,
ne37:342.4 na caṭṭhāne niyojako;
ne37:342.5 Taṁ mittaṁ mittakāmena,
ne37:342.6 yāvajīvampi seviyan”ti.
ne37:343.1 Idaṁ sattādhiṭṭhānaṁ.
ne37:344.1 Tattha katamaṁ dhammādhiṭṭhānaṁ?
ne37:345.1 “Yañca kāmasukhaṁ loke,
ne37:345.2 yañcidaṁ diviyaṁ sukhaṁ;
ne37:345.3 Taṇhakkhayasukhassete,
ne37:345.4 kalaṁ nāgghanti soḷasin”ti.
ne37:346.1 Idaṁ dhammādhiṭṭhānaṁ.
ne37:347.1 “Susukhaṁ vata nibbānaṁ,
ne37:347.2 sammāsambuddhadesitaṁ;
ne37:347.3 Asokaṁ virajaṁ khemaṁ,
ne37:347.4 yattha dukkhaṁ nirujjhatī”ti.
ne37:348.1 Idaṁ dhammādhiṭṭhānaṁ.
ne37:349.1 Tattha katamaṁ sattādhiṭṭhānañca dhammādhiṭṭhānañca
ne37:350.1 “Mātaraṁ pitaraṁ hantvā,
ne37:350.2 rājāno dve ca khattiye;
ne37:350.3 Raṭṭhaṁ sānucaraṁ hantvā”ti.
ne37:351.1 Idaṁ dhammādhiṭṭhānaṁ.
ne37:352.1 “Anīgho yāti brāhmaṇo”ti.
ne37:353.1 Idaṁ sattādhiṭṭhānaṁ.
ne37:354.1 Idaṁ sattādhiṭṭhānañca dhammādhiṭṭhānañca.
ne37:355.1 “Cattārome, bhikkhave, iddhipādā.
ne37:355.2 Katame cattāro?
ne37:355.3 Chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo,
ne37:355.4 vīriya …pe…
ne37:355.5 citta …
ne37:355.6 vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo”ti.
ne37:355.7 Idaṁ dhammādhiṭṭhānaṁ.
ne37:356.1 So kāyepi cittaṁ samodahati, cittepi kāyaṁ samodahati, kāye sukhasaññañca lahusaññañca okkamitvā upasampajja viharati.
ne37:356.2 Idaṁ sattādhiṭṭhānaṁ, idaṁ sattādhiṭṭhānañca dhammādhiṭṭhānañca.
ne37:357.1 Tattha katamaṁ ñāṇaṁ?
ne37:358.1 “Yaṁ taṁ lokuttaraṁ ñāṇaṁ,
ne37:358.2 sabbaññū yena vuccati;
ne37:358.3 Na tassa parihānatthi,
ne37:358.4 sabbakāle pavattatī”ti.
ne37:359.1 Idaṁ ñāṇaṁ.
ne37:360.1 “Paññā hi seṭṭhā lokasmiṁ,
ne37:360.2 yāyaṁ nibbānagāminī;
ne37:360.3 Yāya sammā pajānāti,
ne37:360.4 jātimaraṇasaṅkhayan”ti.
ne37:361.1 Idaṁ ñāṇaṁ.
ne37:362.1 Tattha katamaṁ ñeyyaṁ?
ne37:363.1 “Kittayissāmi te santiṁ,
ne37:363.2 (dhotakāti bhagavā)
ne37:363.3 Diṭṭhe dhamme anītihaṁ;
ne37:363.4 Yaṁ viditvā sato caraṁ,
ne37:363.5 Tare loke visattikaṁ.
ne37:364.1 Tañcāhaṁ abhinandāmi,
ne37:364.2 mahesi santimuttamaṁ;
ne37:364.3 Yaṁ viditvā sato caraṁ,
ne37:364.4 tare loke visattikaṁ.
ne37:365.1 Yaṁ kiñci sampajānāsi,
ne37:365.2 (dhotakāti bhagavā)
ne37:365.3 Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe;
ne37:365.4 Etaṁ viditvā saṅgoti loke,
ne37:365.5 Bhavābhavāya mākāsi taṇhan”ti.
ne37:366.1 Idaṁ ñeyyaṁ.
ne37:367.1 “Catunnaṁ, bhikkhave, ariyasaccānaṁ ananubodhā appaṭivedhā evamidaṁ dīghamaddhānaṁ sandhāvitaṁ saṁsaritaṁ mamañceva tumhākañca …pe…
ne37:367.2 tayidaṁ, bhikkhave, dukkhaṁ ariyasaccaṁ anubuddhaṁ paṭividdhaṁ, dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ anubuddhaṁ paṭividdhaṁ, dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ anubuddhaṁ paṭividdhaṁ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ anubuddhaṁ paṭividdhaṁ.
ne37:367.3 Ucchinnā bhavataṇhā, khīṇā bhavanetti, natthi dāni punabbhavo”ti.
ne37:367.4 Idamavoca bhagavā.
ne37:367.5 Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā—
ne37:368.1 “Catunnaṁ ariyasaccānaṁ,
ne37:368.2 Yathābhūtaṁ adassanā;
ne37:368.3 Saṁsitaṁ dīghamaddhānaṁ,
ne37:368.4 Tāsu tāsveva jātisu.
ne37:369.1 Tāni etāni diṭṭhāni,
ne37:369.2 bhavanetti samūhatā;
ne37:369.3 Ucchinnaṁ mūlaṁ dukkhassa,
ne37:369.4 natthi dāni punabbhavo”ti.
ne37:370.1 Idaṁ ñeyyaṁ.
ne37:371.1 Tattha katamaṁ ñāṇañca ñeyyañca?
ne37:371.2 Rūpaṁ aniccaṁ, vedanā aniccā, saññā aniccā, saṅkhārā aniccā, viññāṇaṁ aniccanti.
ne37:371.3 Idaṁ ñeyyaṁ.
ne37:372.1 Evaṁ jānaṁ evaṁ passaṁ ariyasāvako “rūpaṁ aniccan”ti passati,
ne37:372.2 “vedanā aniccā”ti passati, “saññaṁ …
ne37:372.3 saṅkhāre …
ne37:372.4 viññāṇaṁ aniccan”ti passatīti.
ne37:372.5 Idaṁ ñāṇaṁ.
ne37:373.1 So parimuccati rūpena, parimuccati vedanāya, parimuccati saññāya, parimuccati saṅkhārehi, parimuccati viññāṇamhā, ‘parimuccati dukkhasmā’ti vadāmīti.
ne37:373.2 Idaṁ ñāṇañca ñeyyañca.
ne37:374.1 “Sabbe saṅkhārā aniccā”ti idaṁ ñeyyaṁ.
ne37:374.2 “Yadā paññāya passatī”ti idaṁ ñāṇaṁ.
ne37:374.3 “Atha nibbindati dukkhe esa maggo visuddhiyā”ti idaṁ ñāṇañca ñeyyañca.
ne37:375.1 “Sabbe saṅkhārā dukkhā”ti idaṁ ñeyyaṁ.
ne37:375.2 “Yadā paññāya passatī”ti idaṁ ñāṇaṁ.
ne37:375.3 “Atha nibbindati dukkhe esa maggo visuddhiyā”ti idaṁ ñāṇañca ñeyyañca.
ne37:376.1 “Sabbe dhammā anattā”ti idaṁ ñeyyaṁ.
ne37:376.2 “Yadā paññāya passatī”ti idaṁ ñāṇaṁ.
ne37:376.3 “Atha nibbindati dukkhe esa maggo visuddhiyā”ti idaṁ ñāṇañca ñeyyañca.
ne37:377.1 “Ye hi keci, soṇa, samaṇā vā brāhmaṇā vā aniccena rūpena dukkhena vipariṇāmadhammena ‘seyyohamasmī’ti vā samanupassanti, ‘sadisohamasmī’ti vā samanupassanti, ‘hīnohamasmī’ti vā samanupassanti.
ne37:377.2 Kimaññatra yathābhūtassa adassanā.
ne37:377.3 Aniccāya vedanāya …pe…
ne37:377.4 aniccāya saññāya …
ne37:377.5 aniccehi saṅkhārehi …
ne37:377.6 aniccena viññāṇena dukkhena vipariṇāmadhammena ‘seyyohamasmī’ti vā samanupassanti, ‘sadisohamasmī’ti vā samanupassanti, ‘hīnohamasmī’ti vā samanupassanti, kimaññatra yathābhūtassa adassanā”ti.
ne37:377.7 Idaṁ ñeyyaṁ.
ne37:378.1 “Ye ca kho keci, soṇa, samaṇā vā brāhmaṇā vā aniccena rūpena dukkhena vipariṇāmadhammena ‘seyyohamasmī’tipi na samanupassanti, ‘sadisohamasmī’tipi na samanupassanti, ‘hīnohamasmī’tipi na samanupassanti, kimaññatra yathābhūtassa dassanā.
ne37:378.2 Aniccāya vedanāya …pe…
ne37:378.3 aniccāya saññāya …
ne37:378.4 aniccehi saṅkhārehi …
ne37:378.5 aniccena viññāṇena dukkhena vipariṇāmadhammena ‘seyyohamasmī’tipi na samanupassanti, ‘sadisohamasmī’tipi na samanupassanti, ‘hīnohamasmī’tipi na samanupassanti, kimaññatra yathābhūtassa dassanā”ti.
ne37:378.6 Idaṁ ñāṇaṁ.
ne37:379.1 Idaṁ ñāṇañca ñeyyañca.
ne37:380.1 Tattha katamaṁ dassanaṁ?
ne37:381.1 “Ye ariyasaccāni vibhāvayanti,
ne37:381.2 Gambhīrapaññena sudesitāni;
ne37:381.3 Kiñcāpi te honti bhusaṁ pamattā,
ne37:381.4 Na te bhavaṁ aṭṭhamamādiyantī”ti.
ne37:382.1 Idaṁ dassanaṁ.
ne37:383.1 “Yathindakhīlo pathavissito siyā,
ne37:383.2 Catubbhi vātehi asampakampiyo;
ne37:383.3 Tathūpamaṁ sappurisaṁ vadāmi,
ne37:383.4 Yo ariyasaccāni avecca passatī”ti.
ne37:384.1 Idaṁ dassanaṁ.
ne37:385.1 “Catūhi, bhikkhave, sotāpattiyaṅgehi samannāgato ariyasāvako ākaṅkhamāno attanāva attānaṁ byākareyya ‘khīṇanirayomhi, khīṇatiracchānayoni, khīṇapettivisayo, khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo, sattakkhattuparamaṁ deve ca manusse ca sandhāvitvā saṁsaritvā dukkhassantaṁ karissāmī’ti.
ne37:385.2 Katamehi catūhi?
ne37:385.3 Idha, bhikkhave, ariyasāvakassa tathāgate saddhā niviṭṭhā patiṭṭhitā virūḷhā mūlajātā asaṁhāriyā samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ saha dhammena, dhamme kho pana niṭṭhaṁ gato hoti, svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṁ veditabbo viññūhi, yadidaṁ madanimmadano …pe…
ne37:385.4 nirodho nibbānaṁ, saha dhammiyā kho panassa honti iṭṭhā kantā piyā manāpā gihī ceva pabbajitā ca.
ne37:385.5 Ariyakantehi kho pana sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi acchiddehi asabalehi akammāsehi bhujissehi viññuppasaṭṭhehi aparāmaṭṭhehi samādhisaṁvattanikehi.
ne37:385.6 Imehi kho, bhikkhave, catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato ariyasāvako ākaṅkhamāno attanāva attānaṁ byākareyya ‘khīṇanirayomhi, khīṇatiracchānayoni, khīṇapettivisayo, khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo, sattakkhattuparamaṁ deve ca manusse ca sandhāvitvā saṁsaritvā dukkhassantaṁ karissāmī’”ti.
ne37:386.1 Idaṁ dassanaṁ.
ne37:387.1 Tattha katamā bhāvanā?
ne37:388.1 “Yassindriyāni bhāvitāni,
ne37:388.2 Ajjhattaṁ bahiddhā ca sabbaloke;
ne37:388.3 Nibbijjha imaṁ parañca lokaṁ,
ne37:388.4 Kālaṁ kaṅkhati bhāvito sa danto”ti.
ne37:389.1 Ayaṁ bhāvanā.
ne37:390.1 “Cattārimāni, bhikkhave, dhammapadāni.
ne37:390.2 Katamāni cattāri?
ne37:390.3 Anabhijjhā dhammapadaṁ, abyāpādo dhammapadaṁ, sammāsati dhammapadaṁ, sammāsamādhi dhammapadaṁ, imāni kho, bhikkhave, cattāri dhammapadānī”ti.
ne37:390.4 Ayaṁ bhāvanā.
ne37:391.1 Tattha katamaṁ dassanañca bhāvanā ca?
ne37:391.2 “Pañca chinde pañca jahe”ti idaṁ dassanaṁ.
ne37:391.3 “Pañca cuttari bhāvaye.
ne37:391.4 Pañca saṅgātigo bhikkhu, oghatiṇṇoti vuccatī”ti ayaṁ bhāvanā.
ne37:391.5 Idaṁ dassanañca bhāvanā ca.
ne37:392.1 “Tīṇimāni, bhikkhave, indriyāni.
ne37:392.2 Katamāni tīṇi, anaññātaññassāmītindriyaṁ aññindriyaṁ aññātāvindriyaṁ.
ne37:392.3 Katamañca, bhikkhave, anaññātaññassāmītindriyaṁ?
ne37:392.4 Idha, bhikkhave, bhikkhu anabhisametassa dukkhassa ariyasaccassa abhisamayāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati,
ne37:392.5 anabhisametassa dukkhasamudayassa ariyasaccassa …pe…
ne37:392.6 dukkhanirodhassa …pe…
ne37:392.7 dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasaccassa abhisamayāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
ne37:392.8 Idaṁ, bhikkhave, anaññātaññassāmītindriyan”ti.
ne37:392.9 Idaṁ dassanaṁ.
ne37:393.1 “Katamañca, bhikkhave, aññindriyaṁ?
ne37:393.2 Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti …pe…
ne37:393.3 ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.
ne37:393.4 Idaṁ, bhikkhave, aññindriyaṁ.
ne37:394.1 Katamañca, bhikkhave, aññātāvindriyaṁ?
ne37:394.2 Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati, khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyāti pajānāti.
ne37:394.3 Idaṁ, bhikkhave, aññātāvindriyan”ti.
ne37:394.4 Ayaṁ bhāvanā.
ne37:395.1 Idaṁ dassanañca bhāvanā ca.
ne37:396.1 Tattha katamaṁ sakavacanaṁ?
ne37:397.1 “Sabbapāpassa akaraṇaṁ,
ne37:397.2 kusalassa upasampadā;
ne37:397.3 Sacittapariyodāpanaṁ,
ne37:397.4 etaṁ buddhāna sāsanan”ti.
ne37:398.1 Idaṁ sakavacanaṁ.
ne37:399.1 “Tīṇimāni, bhikkhave, bālassa bālalakkhaṇāni bālanimittāni bālāpadānāni, yehi bālaṁ bāloti pare sañjānanti.
ne37:399.2 Katamāni tīṇi?
ne37:399.3 Bālo, bhikkhave, duccintitacintī ca hoti, dubbhāsitabhāsī ca hoti, dukkaṭakammakārī ca hoti.
ne37:399.4 Imāni kho, bhikkhave, tīṇi bālassa bālalakkhaṇāni bālanimittāni bālāpadānāni.
ne37:400.1 Tīṇimāni, bhikkhave, paṇḍitassa paṇḍitalakkhaṇāni paṇḍitanimittāni paṇḍitāpadānāni, yehi paṇḍitaṁ paṇḍitoti pare sañjānanti.
ne37:400.2 Katamāni tīṇi?
ne37:400.3 Paṇḍito, bhikkhave, sucintitacintī ca hoti, subhāsitabhāsī ca hoti, sukatakammakārī ca hoti.
ne37:400.4 Imāni kho, bhikkhave, tīṇi paṇḍitassa paṇḍitalakkhaṇāni paṇḍitanimittāni paṇḍitāpadānānī”ti.
ne37:401.1 Idaṁ sakavacanaṁ.
ne37:402.1 Tattha katamaṁ paravacanaṁ?
ne37:403.1 “Pathavīsamo natthi vitthato,
ne37:403.2 Ninno pātālasamo na vijjati;
ne37:403.3 Merusamo natthi unnato,
ne37:403.4 Cakkavattisadiso natthi poriso”ti.
ne37:404.1 Idaṁ paravacanaṁ.
ne37:405.1 “‘Hotu, devānaminda, subhāsitena jayoti.
ne37:405.2 Hotu, vepacitti, subhāsitena jayoti.
ne37:405.3 Bhaṇa, vepacitti, gāthan’ti.
ne37:405.4 Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo imaṁ gāthaṁ abhāsi—
ne37:406.1 ‘Bhiyyo bālā pakujjheyyuṁ,
ne37:406.2 no cassa paṭisedhako;
ne37:406.3 Tasmā bhusena daṇḍena,
ne37:406.4 dhīro bālaṁ nisedhaye’ti.
ne37:407.1 Bhāsitāya kho pana, bhikkhave, vepacittinā asurindena gāthāya asurā anumodiṁsu, devā tuṇhī ahesuṁ.
ne37:407.2 Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṁ devānamindaṁ etadavoca—
ne37:407.3 ‘bhaṇa, devānaminda, gāthan’ti.
ne37:407.4 Evaṁ vutte, bhikkhave, sakko devānamindo imaṁ gāthaṁ abhāsi—
ne37:408.1 ‘Etadeva ahaṁ maññe,
ne37:408.2 bālassa paṭisedhanaṁ;
ne37:408.3 Paraṁ saṅkupitaṁ ñatvā,
ne37:408.4 yo sato upasammatī’ti.
ne37:409.1 Bhāsitāya kho pana, bhikkhave, sakkena devānamindena gāthāya devā anumodiṁsu, asurā tuṇhī ahesuṁ.
ne37:409.2 Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo vepacittiṁ asurindaṁ etadavoca—
ne37:409.3 ‘bhaṇa, vepacitti, gāthan’ti.
ne37:409.4 Evaṁ vutte, bhikkhave, vepacitti asurindo imaṁ gāthaṁ abhāsi—
ne37:410.1 ‘Etadeva titikkhāya,
ne37:410.2 vajjaṁ passāmi vāsava;
ne37:410.3 Yadā naṁ maññati bālo,
ne37:410.4 bhayā myāyaṁ titikkhati;
ne37:410.5 Ajjhāruhati dummedho,
ne37:410.6 gova bhiyyo palāyinan’ti.
ne37:411.1 Bhāsitāya kho pana, bhikkhave, vepacittinā asurindena gāthāya asurā anumodiṁsu, devā tuṇhī ahesuṁ.
ne37:411.2 Atha kho vepacitti asurindo sakkaṁ devānamindaṁ etadavoca—
ne37:411.3 ‘bhaṇa, devānaminda, gāthan’ti.
ne37:411.4 Evaṁ vutte, bhikkhave, sakko devānamindo imā gāthāyo abhāsi—
ne37:412.1 ‘Kāmaṁ maññatu vā mā vā,
ne37:412.2 bhayā myāyaṁ titikkhati;
ne37:412.3 Sadatthaparamā atthā,
ne37:412.4 khantyā bhiyyo na vijjati.
ne37:413.1 Yo have balavā santo,
ne37:413.2 dubbalassa titikkhati;
ne37:413.3 Tamāhu paramaṁ khantiṁ,
ne37:413.4 niccaṁ khamati dubbalo.
ne37:414.1 Abalaṁ taṁ balaṁ āhu,
ne37:414.2 yassa bālabalaṁ balaṁ;
ne37:414.3 Balassa dhammaguttassa,
ne37:414.4 paṭivattā na vijjati.
ne37:415.1 Tasseva tena pāpiyo,
ne37:415.2 yo kuddhaṁ paṭikujjhati;
ne37:415.3 Kuddhaṁ appaṭikujjhanto,
ne37:415.4 saṅgāmaṁ jeti dujjayaṁ.
ne37:416.1 Ubhinnamatthaṁ carati,
ne37:416.2 attano ca parassa ca;
ne37:416.3 Paraṁ saṅkupitaṁ ñatvā,
ne37:416.4 yo sato upasammati.
ne37:417.1 Ubhinnaṁ tikicchantānaṁ,
ne37:417.2 attano ca parassa ca;
ne37:417.3 Janā maññanti bāloti,
ne37:417.4 ye dhammassa akovidā’ti.
ne37:418.1 Bhāsitāsu kho pana, bhikkhave, sakkena devānamindena gāthāsu devā anumodiṁsu, asurā tuṇhī ahesun”ti.
ne37:418.2 Idaṁ paravacanaṁ.
ne37:419.1 Tattha katamaṁ sakavacanañca paravacanañca?
ne37:420.1 Yañca pattaṁ yañca pattabbaṁ ubhayametaṁ rajānukiṇṇaṁ āturassānusikkhato.
ne37:420.2 Ye ca sikkhāsārā sīlaṁ vataṁ jīvitaṁ brahmacariyaṁ upaṭṭhānasārā, ayameko anto.
ne37:420.3 Ye ca evaṁvādino evaṁdiṭṭhino “natthi kāmesu doso”ti, ayaṁ dutiyo anto.
ne37:420.4 Iccete ubho antā kaṭasivaḍḍhanā kaṭasiyo diṭṭhiṁ vaḍḍhenti.
ne37:420.5 Ete ubho ante anabhiññāya olīyanti eke atidhāvanti eketi.
ne37:420.6 Idaṁ paravacanaṁ.
ne37:421.1 Ye ca kho te ubho ante abhiññāya tatra ca na ahesuṁ, tena ca amaññiṁsu, vaṭṭaṁ tesaṁ natthi paññāpanāyāti.
ne37:421.2 Idaṁ sakavacanaṁ.
ne37:421.3 Ayaṁ udāno sakavacanañca paravacanañca.
ne37:422.1 Rājā pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca—
ne37:422.2 idha mayhaṁ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi “kesaṁ nu kho piyo attā, kesaṁ appiyo attā”ti.
ne37:422.3 Tassa mayhaṁ, bhante, etadahosi—
ne37:422.4 “ye ca kho keci kāyena duccaritaṁ caranti, vācāya duccaritaṁ caranti, manasā duccaritaṁ caranti, tesaṁ appiyo attā.
ne37:422.5 Kiñcāpi te evaṁ vadeyyuṁ ‘piyo no attā’ti, atha kho tesaṁ appiyo attā.
ne37:422.6 Taṁ kissa hetu?
ne37:422.7 Yaṁ hi appiyo appiyassa kareyya, taṁ te attanāva attano karonti, tasmā tesaṁ appiyo attā.
ne37:422.8 Ye ca kho keci kāyena sucaritaṁ caranti, vācāya sucaritaṁ caranti, manasā sucaritaṁ caranti, tesaṁ piyo attā.
ne37:422.9 Kiñcāpi te evaṁ vadeyyuṁ ‘appiyo no attā’ti, atha kho tesaṁ piyo attā.
ne37:422.10 Taṁ kissa hetu?
ne37:422.11 Yaṁ hi piyo piyassa kareyya.
ne37:422.12 Taṁ te attanāva attano karonti.
ne37:422.13 Tasmā tesaṁ piyo attā”ti.
ne37:423.1 “Evametaṁ, mahārāja, evametaṁ, mahārāja, ye hi keci, mahārāja, kāyena duccaritaṁ caranti, vācāya duccaritaṁ caranti, manasā duccaritaṁ caranti tasmā tesaṁ appiyo attā.
ne37:423.2 Kiñcāpi te evaṁ vadeyyuṁ ‘piyo no attā’ti, atha kho tesaṁ appiyo attā.
ne37:423.3 Taṁ kissa hetu?
ne37:423.4 Yaṁ hi, mahārāja, appiyo appiyassa kareyya, taṁ te attanāva attano karonti, tasmā tesaṁ appiyo attā.
ne37:423.5 Ye ca kho keci mahārāja kāyena sucaritaṁ caranti, vācāya sucaritaṁ caranti, manasā sucaritaṁ caranti, tesaṁ piyo attā.
ne37:423.6 Kiñcāpi te evaṁ vadeyyuṁ ‘appiyo no attā’ti, atha kho tesaṁ piyo attā.
ne37:423.7 Taṁ kissa hetu?
ne37:423.8 Yaṁ hi, mahārāja, piyo piyassa kareyya, taṁ te attanāva attano karonti, tasmā tesaṁ piyo attāti.
ne37:423.9 Idamavoca bhagavā …pe…
ne37:423.10 satthā—
ne37:424.1 “Attānañce piyaṁ jaññā,
ne37:424.2 na naṁ pāpena saṁyuje;
ne37:424.3 Na hi taṁ sulabhaṁ hoti,
ne37:424.4 sukhaṁ dukkaṭakārinā.
ne37:425.1 Antakenādhipannassa,
ne37:425.2 jahato mānusaṁ bhavaṁ;
ne37:425.3 Kiṁ hi tassa sakaṁ hoti,
ne37:425.4 kiñca ādāya gacchati;
ne37:425.5 Kiñcassa anugaṁ hoti,
ne37:425.6 chāyāva anapāyinī.
ne37:426.1 Ubho puññañca pāpañca,
ne37:426.2 yaṁ macco kurute idha;
ne37:426.3 Tañhi tassa sakaṁ hoti,
ne37:426.4 taṁva ādāya gacchati;
ne37:426.5 Taṁvassa anugaṁ hoti,
ne37:426.6 chāyāva anapāyinī.
ne37:427.1 Tasmā kareyya kalyāṇaṁ,
ne37:427.2 nicayaṁ samparāyikaṁ;
ne37:427.3 Puññāni paralokasmiṁ,
ne37:427.4 patiṭṭhā honti pāṇinan”ti.
ne37:428.1 Idaṁ suttaṁ paravacanaṁ.
ne37:428.2 Anugīti sakavacanaṁ.
ne37:428.3 Idaṁ sakavacanañca paravacanañca.
ne37:429.1 Tattha katamaṁ visajjanīyaṁ?
ne37:430.1 Pañhe pucchite idaṁ abhiññeyyaṁ, idaṁ pariññeyyaṁ, idaṁ pahātabbaṁ, idaṁ bhāvetabbaṁ, idaṁ sacchikātabbaṁ, ime dhammā evaṅgahitā idaṁ phalaṁ nibbattayanti.
ne37:430.2 Tesaṁ evaṅgahitānaṁ ayamattho iti idaṁ visajjanīyaṁ.
ne37:430.3 “Uḷāro buddho bhagavā”ti buddhauḷārataṁ dhammasvākkhātataṁ saṅghasuppaṭipattiñca ekaṁseneva niddise.
ne37:430.4 “Sabbe saṅkhārā aniccā”ti “sabbe saṅkhārā dukkhā”ti “sabbe dhammā anattā”ti ekaṁseneva niddise.
ne37:430.5 Yaṁ vā panaññampi evaṁ jātiyaṁ.
ne37:430.6 Idaṁ visajjanīyaṁ.
ne37:431.1 Tattha katamaṁ avisajjanīyaṁ?
ne37:432.1 “Ākaṅkhato te naradammasārathi,
ne37:432.2 Devā manussā manasā vicintitaṁ;
ne37:432.3 Sabbe na jaññā kasiṇāpi pāṇino,
ne37:432.4 Santaṁ samādhiṁ araṇaṁ nisevato;
ne37:432.5 Kintaṁ bhagavā ākaṅkhatī”ti.
ne37:433.1 Idaṁ avisajjanīyaṁ.
ne37:434.1 Ettako bhagavā sīlakkhandhe samādhikkhandhe paññākkhandhe vimuttikkhandhe vimuttiñāṇadassanakkhandhe iriyāyaṁ pabhāve hitesitāyaṁ karuṇāyaṁ iddhiyanti.
ne37:434.2 Idaṁ avisajjanīyaṁ.
ne37:435.1 “Tathāgatassa, bhikkhave, arahato sammāsambuddhassa loke uppādā tiṇṇaṁ ratanānaṁ uppādo buddharatanassa dhammaratanassa saṅgharatanassa”.
ne37:435.2 Kiṁpamāṇāni tīṇi ratanānīti?
ne37:435.3 Idaṁ avisajjanīyaṁ.
ne37:436.1 Buddhavisayo avisajjanīyo.
ne37:436.2 Puggalaparoparaññutā avisajjanīyā.
ne37:436.3 “Pubbā, bhikkhave, koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṁ sattānaṁ taṇhāsaṁyojanānaṁ sakiṁ nirayaṁ sakiṁ tiracchānayoniṁ sakiṁ pettivisayaṁ sakiṁ asurayoniṁ sakiṁ deve sakiṁ manusse sandhāvitaṁ saṁsaritaṁ”.
ne37:436.4 Katamā pubbā koṭīti avisajjanīyaṁ.
ne37:436.5 Na paññāyatīti sāvakānaṁ ñāṇavekallena.
ne37:436.6 Duvidhā buddhānaṁ bhagavantānaṁ desanā attūpanāyikā ca parūpanāyikā ca.
ne37:436.7 Na paññāyatīti parūpanāyikā.
ne37:436.8 Natthi buddhānaṁ bhagavantānaṁ avijānanāti attūpanāyikā.
ne37:436.9 Yathā bhagavā kokālikaṁ bhikkhuṁ ārabbha aññataraṁ bhikkhuṁ evamāha—
ne37:437.1 “Seyyathāpi, bhikkhu, vīsatikhāriko kosalako tilavāho …pe…
ne37:437.2 na tveva eko abbudo nirayo.
ne37:437.3 Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati abbudā nirayā, evameko nirabbudo nirayo.
ne37:437.4 Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati nirabbudā nirayā, evameko ababo nirayo.
ne37:437.5 Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati ababā nirayā, evameko aṭaṭo nirayo.
ne37:437.6 Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati aṭaṭā nirayā, evameko ahaho nirayo.
ne37:437.7 Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati ahahā nirayā, evameko kumudo nirayo.
ne37:437.8 Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati kumudā nirayā, evameko sogandhiko nirayo.
ne37:437.9 Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati sogandhikā nirayā, evameko uppalako nirayo.
ne37:437.10 Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati uppalakā nirayā, evameko puṇḍarīko nirayo.
ne37:437.11 Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati puṇḍarīkā nirayā, evameko padumo nirayo.
ne37:437.12 Padume pana, bhikkhu, niraye kokāliko bhikkhu upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṁ āghātetvā”ti.
ne37:437.13 Yaṁ vā pana kiñci bhagavā āha—
ne37:437.14 “ayaṁ appameyyo asaṅkheyyo”ti.
ne37:437.15 Sabbaṁ taṁ avisajjanīyaṁ.
ne37:437.16 Idaṁ avisajjanīyaṁ.
ne37:438.1 Tattha katamaṁ visajjanīyañca avisajjanīyañca, yadā so upako ājīvako bhagavantaṁ āha—
ne37:438.2 “kuhiṁ, āvuso gotama, gamissasī”ti.
ne37:438.3 Bhagavā āha—
ne37:439.1 “Bārāṇasiṁ gamissāmi,
ne37:439.2 ahaṁ taṁ amatadundubhiṁ;
ne37:439.3 Dhammacakkaṁ pavattetuṁ,
ne37:439.4 loke appaṭivattiyan”ti.
ne37:440.1 Upako ājīvako āha—
ne37:440.2 “‘jino’ti kho āvuso, bho gotama, paṭijānāsī”ti.
ne37:440.3 Bhagavā āha—
ne37:441.1 “Mādisā ve jinā honti,
ne37:441.2 ye pattā āsavakkhayaṁ;
ne37:441.3 Jitā me pāpakā dhammā,
ne37:441.4 tasmāhaṁ upakā jino”ti.
ne37:442.1 Kathaṁ jino kena jinoti visajjanīyaṁ.
ne37:442.2 Katamo jinoti avisajjanīyaṁ.
ne37:442.3 Katamo āsavakkhayo, rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayoti visajjanīyaṁ.
ne37:442.4 Kittako āsavakkhayoti avisajjanīyaṁ.
ne37:442.5 Idaṁ visajjanīyañca avisajjanīyañca.
ne37:443.1 Atthi tathāgatoti visajjanīyaṁ.
ne37:443.2 Atthi rūpanti visajjanīyaṁ.
ne37:443.3 Rūpaṁ tathāgatoti avisajjanīyaṁ.
ne37:443.4 Rūpavā tathāgatoti avisajjanīyaṁ.
ne37:443.5 Rūpe tathāgatoti avisajjanīyaṁ.
ne37:443.6 Tathāgate rūpanti avisajjanīyaṁ.
ne37:443.7 Evaṁ atthi vedanā …pe…
ne37:443.8 saññā …
ne37:443.9 saṅkhārā …
ne37:443.10 atthi viññāṇanti visajjanīyaṁ.
ne37:443.11 Viññāṇaṁ tathāgatoti avisajjanīyaṁ.
ne37:443.12 Viññāṇavā tathāgatoti avisajjanīyaṁ.
ne37:443.13 Viññāṇe tathāgatoti avisajjanīyaṁ.
ne37:443.14 Tathāgate viññāṇanti avisajjanīyaṁ.
ne37:443.15 Aññatra rūpena tathāgatoti avisajjanīyaṁ.
ne37:443.16 Aññatra vedanāya …pe…
ne37:443.17 saññāya …
ne37:443.18 saṅkhārehi …
ne37:443.19 viññāṇena tathāgatoti avisajjanīyaṁ.
ne37:443.20 Ayaṁ so tathāgato arūpako …
ne37:443.21 avedanako …
ne37:443.22 asaññako …
ne37:443.23 asaṅkhārako …
ne37:443.24 aviññāṇakoti avisajjanīyaṁ.
ne37:443.25 Idaṁ visajjanīyañca avisajjanīyañca.
ne37:444.1 Passati bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte cavamāne upapajjamāne evaṁ sabbaṁ …pe…
ne37:444.2 yathākammūpage satte pajānātīti visajjanīyaṁ.
ne37:444.3 Katame sattā, katamo tathāgatoti avisajjanīyaṁ.
ne37:444.4 Idaṁ visajjanīyañca avisajjanīyañca.
ne37:445.1 Atthi tathāgatoti visajjanīyaṁ.
ne37:445.2 Atthi tathāgato paraṁ maraṇāti avisajjanīyaṁ.
ne37:445.3 Idaṁ visajjanīyañca avisajjanīyañca.
ne37:446.1 Tattha katamaṁ kammaṁ?
ne37:447.1 “Antakenādhipannassa,
ne37:447.2 jahato mānusaṁ bhavaṁ;
ne37:447.3 Kiṁ hi tassa sakaṁ hoti,
ne37:447.4 kiñca ādāya gacchati;
ne37:447.5 Kiñcassa anugaṁ hoti,
ne37:447.6 chāyāva anapāyinī.
ne37:448.1 Ubho puññañca pāpañca,
ne37:448.2 yaṁ macco kurute idha;
ne37:448.3 Tañhi tassa sakaṁ hoti,
ne37:448.4 taṁva ādāya gacchati;
ne37:448.5 Taṁvassa anugaṁ hoti,
ne37:448.6 chāyāva anapāyinī”ti.
ne37:449.1 Idaṁ kammaṁ.
ne37:450.1 “Puna caparaṁ, bhikkhave, bālaṁ pīṭhasamārūḷhaṁ vā mañcasamārūḷhaṁ vā chamāyaṁ vā semānaṁ yānissa pubbe pāpakāni kammāni katāni kāyena duccaritāni vācāya duccaritāni manasā duccaritāni, tānissa tamhi samaye olambanti ajjholambanti abhippalambanti.
ne37:450.2 Seyyathāpi, bhikkhave, mahataṁ pabbatakūṭānaṁ chāyā sāyanhasamayaṁ pathaviyaṁ olambanti ajjholambanti abhippalambanti.
ne37:450.3 Evameva kho, bhikkhave, bālaṁ pīṭhasamārūḷhaṁ vā mañcasamārūḷhaṁ vā chamāyaṁ vā semānaṁ yānissa pubbe pāpakāni kammāni katāni kāyena duccaritāni vācāya duccaritāni manasā duccaritāni, tānissa tamhi samaye olambanti ajjholambanti abhippalambanti.
ne37:450.4 Tatra, bhikkhave, bālassa evaṁ hoti ‘akataṁ vata me kalyāṇaṁ, akataṁ kusalaṁ, akataṁ bhīruttāṇaṁ.
ne37:450.5 Kataṁ pāpaṁ, kataṁ luddaṁ, kataṁ kibbisaṁ, yāvatā bho akatakalyāṇānaṁ akatakusalānaṁ akatabhīruttāṇānaṁ katapāpānaṁ kataluddānaṁ katakibbisānaṁ gati, taṁ gatiṁ pecca gacchāmī’ti, so socati kilamati paridevati urattāḷiṁ kandati sammohaṁ āpajjatīti.
ne37:451.1 Puna caparaṁ, bhikkhave, paṇḍitaṁ pīṭhasamārūḷhaṁ vā mañcasamārūḷhaṁ vā chamāyaṁ vā semānaṁ yānissa pubbe kalyāṇāni kammāni katāni kāyena sucaritāni vācāya sucaritāni manasā sucaritāni, tānissa tamhi samaye olambanti ajjholambanti abhippalambanti.
ne37:451.2 Seyyathāpi, bhikkhave, mahataṁ pabbatakūṭānaṁ chāyā sāyanhasamayaṁ pathaviyaṁ olambanti ajjholambanti abhippalambanti.
ne37:451.3 Evameva kho, bhikkhave, paṇḍitaṁ pīṭhasamārūḷhaṁ vā mañcasamārūḷhaṁ vā chamāyaṁ vā semānaṁ yānissa pubbe kalyāṇāni kammāni katāni kāyena sucaritāni vācāya sucaritāni manasā sucaritāni, tānissa tamhi samaye olambanti ajjholambanti abhippalambanti.
ne37:451.4 Tatra, bhikkhave, paṇḍitassa ‘evaṁ hoti akataṁ vata me pāpaṁ, akataṁ luddaṁ, akataṁ kibbisaṁ.
ne37:451.5 Kataṁ kalyāṇaṁ, kataṁ kusalaṁ, kataṁ bhīruttāṇaṁ, yāvatā bho akatapāpānaṁ akataluddānaṁ akatakibbisānaṁ katakalyāṇānaṁ katakusalānaṁ katabhīruttāṇānaṁ gati, taṁ gatiṁ pecca gacchāmī’ti, so na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjati, ‘kataṁ me puññaṁ, akataṁ pāpaṁ, yā bhavissati gati akatapāpassa akataluddassa akatakibbisassa katapuññassa katakusalassa katabhīruttāṇassa, taṁ pecca bhave gatiṁ paccanubhavissāmī’ti vippaṭisāro na jāyati.
ne37:451.6 Avippaṭisārino kho, bhikkhave, itthiyā vā purisassa vā gihino vā pabbajitassa vā bhaddakaṁ maraṇaṁ bhaddikā kālaṅkiriyāti vadāmī”ti.
ne37:451.7 Idaṁ kammaṁ.
ne37:452.1 “Tīṇimāni, bhikkhave, duccaritāni.
ne37:452.2 Katamāni tīṇi, kāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ manoduccaritaṁ.
ne37:452.3 Imāni kho, bhikkhave, tīṇi duccaritāni.
ne37:452.4 Tīṇimāni, bhikkhave, sucaritāni.
ne37:452.5 Katamāni tīṇi?
ne37:452.6 Kāyasucaritaṁ vacīsucaritaṁ manosucaritaṁ.
ne37:452.7 Imāni kho, bhikkhave, tīṇi sucaritāni”.
ne37:452.8 Idaṁ kammaṁ.
ne37:453.1 Tattha katamo vipāko?
ne37:454.1 “Lābhā vo, bhikkhave, suladdhaṁ vo, bhikkhave, khaṇo vo, bhikkhave, paṭiladdho brahmacariyavāsāya.
ne37:454.2 Diṭṭhā mayā, bhikkhave, chaphassāyatanikā nāma nirayā.
ne37:454.3 Tattha yaṁ kiñci cakkhunā rūpaṁ passati aniṭṭharūpaṁyeva passati, no iṭṭharūpaṁ.
ne37:454.4 Akantarūpaṁyeva passati, no kantarūpaṁ.
ne37:454.5 Amanāparūpaṁyeva passati, no manāparūpaṁ.
ne37:455.1 Yaṁ kiñci sotena saddaṁ suṇāti …pe…
ne37:455.2 ghānena …
ne37:455.3 jivhāya …
ne37:455.4 kāyena …
ne37:455.5 yaṁ kiñci manasā dhammaṁ vijānāti aniṭṭhadhammaṁyeva vijānāti, no iṭṭhadhammaṁ.
ne37:455.6 Akantadhammaṁyeva vijānāti, no kantadhammaṁ.
ne37:455.7 Amanāpadhammaṁyeva vijānāti, no manāpadhammaṁ.
ne37:455.8 Lābhā vo, bhikkhave, suladdhaṁ vo, bhikkhave, khaṇo vo, bhikkhave, paṭiladdho brahmacariyavāsāya.
ne37:456.1 Diṭṭhā mayā, bhikkhave, chaphassāyatanikā nāma saggā.
ne37:456.2 Tattha yaṁ kiñci cakkhunā rūpaṁ passati iṭṭharūpaṁyeva passati, no aniṭṭharūpaṁ.
ne37:456.3 Kantarūpaṁyeva passati, no akantarūpaṁ.
ne37:456.4 Manāparūpaṁyeva passati, no amanāparūpaṁ.
ne37:456.5 Yaṁ kiñci sotena saddaṁ suṇāti …pe…
ne37:456.6 ghānena …
ne37:456.7 jivhāya …
ne37:456.8 kāyena …
ne37:456.9 manasā dhammaṁ vijānāti iṭṭhadhammaṁyeva vijānāti, no aniṭṭhadhammaṁ.
ne37:456.10 Kantadhammaṁyeva vijānāti, no akantadhammaṁ.
ne37:456.11 Manāpadhammaṁyeva vijānāti, no amanāpadhammaṁ.
ne37:456.12 Lābhā vo, bhikkhave, suladdhaṁ vo, bhikkhave, khaṇo vo, bhikkhave, paṭiladdho brahmacariyavāsāyā”ti.
ne37:456.13 Ayaṁ vipāko.
ne37:457.1 “Saṭṭhivassasahassāni,
ne37:457.2 paripuṇṇāni sabbaso;
ne37:457.3 Niraye paccamānānaṁ,
ne37:457.4 kadā anto bhavissati.
ne37:458.1 Natthi anto kuto anto,
ne37:458.2 na anto paṭidissati;
ne37:458.3 Tadā hi pakataṁ pāpaṁ,
ne37:458.4 tuyhaṁ mayhañca mārisā”ti.
ne37:459.1 Ayaṁ vipāko.
ne37:460.1 Tattha katamaṁ kammañca vipāko ca?
ne37:461.1 “Adhammacārī hi naro pamatto,
ne37:461.2 Yahiṁ yahiṁ gacchati duggatiṁ yo;
ne37:461.3 So naṁ adhammo carito hanāti,
ne37:461.4 Sayaṁ gahīto yathā kaṇhasappo.
ne37:462.1 Na hi dhammo adhammo ca,
ne37:462.2 ubho samavipākino;
ne37:462.3 Adhammo nirayaṁ neti,
ne37:462.4 dhammo pāpeti suggatin”ti.
ne37:463.1 Idaṁ kammañca vipāko ca.
ne37:464.1 “Mā, bhikkhave, puññānaṁ bhāyittha, sukhassetaṁ, bhikkhave, adhivacanaṁ iṭṭhassa kantassa piyassa manāpassa yadidaṁ puññāni.
ne37:464.2 Abhijānāmi kho panāhaṁ, bhikkhave, dīgharattaṁ katānaṁ puññānaṁ iṭṭhaṁ kantaṁ piyaṁ manāpaṁ vipākaṁ paccanubhūtaṁ, satta vassāni mettacittaṁ bhāvetvā satta saṁvaṭṭavivaṭṭakappe na imaṁ lokaṁ punarāgamāsiṁ.
ne37:464.3 Saṁvaṭṭamāne sudāhaṁ, bhikkhave, kappe ābhassarūpago homi.
ne37:464.4 Vivaṭṭamāne kappe suññaṁ brahmavimānaṁ upapajjāmi.
ne37:464.5 Tatra sudāhaṁ, bhikkhave, brahmā homi mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī.
ne37:464.6 Chattiṁsakkhattuṁ kho panāhaṁ, bhikkhave, sakko ahosiṁ devānamindo, anekasatakkhattuṁ rājā ahosiṁ cakkavattī dhammiko dhammarājā cāturanto vijitāvī janapadatthāvariyappatto sattaratanasamannāgato, ko pana vādo padesarajjassa?
ne37:464.7 Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi—
ne37:464.8 ‘kissa nu kho me idaṁ kammassa phalaṁ, kissa kammassa vipāko, yenāhaṁ etarahi evaṁmahiddhiko evaṁmahānubhāvo’ti.
ne37:464.9 Tassa mayhaṁ, bhikkhave, etadahosi—
ne37:464.10 ‘tiṇṇaṁ kho me idaṁ kammānaṁ phalaṁ, tiṇṇaṁ kammānaṁ vipāko.
ne37:464.11 Yenāhaṁ etarahi evaṁmahiddhiko evaṁmahānubhāvo’ti.
ne37:464.12 Seyyathidaṁ—
ne37:464.13 dānassa damassa saṁyamassā”ti.
ne37:464.14 Tattha yañca dānaṁ yo ca damo yo ca saṁyamo, idaṁ kammaṁ.
ne37:464.15 Yo tappaccayā vipāko paccanubhūto, ayaṁ vipāko.
ne37:464.16 Tathā cūḷakammavibhaṅgo vattabbo.
ne37:465.1 Yaṁ subhassa māṇavassa todeyyaputtassa desitaṁ.
ne37:465.2 Tattha ye dhammā appāyukadīghāyukatāya saṁvattanti bahvābādhaappābādhatāya appesakkhamahesakkhatāya dubbaṇṇasuvaṇṇatāya nīcakulikauccakulikatāya appabhogamahābhogatāya duppaññapaññavantatāya ca saṁvattanti, idaṁ kammaṁ.
ne37:465.3 Yā tattha appāyukadīghāyukatā …pe…
ne37:465.4 duppaññapaññavantatā, ayaṁ vipāko.
ne37:465.5 Idaṁ kammañca vipāko ca.
ne37:466.1 Tattha katamaṁ kusalaṁ?
ne37:467.1 “Vācānurakkhī manasā susaṁvuto,
ne37:467.2 Kāyena ca nākusalaṁ kayirā;
ne37:467.3 Ete tayo kammapathe visodhaye,
ne37:467.4 Ārādhaye maggamisippaveditan”ti.
ne37:468.1 Idaṁ kusalaṁ.
ne37:469.1 “Yassa kāyena vācāya,
ne37:469.2 manasā natthi dukkaṭaṁ;
ne37:469.3 Saṁvutaṁ tīhi ṭhānehi,
ne37:469.4 tamahaṁ brūmi brāhmaṇan”ti.
ne37:470.1 Idaṁ kusalaṁ.
ne37:471.1 “Tīṇimāni, bhikkhave, kusalamūlāni.
ne37:471.2 Katamāni tīṇi?
ne37:471.3 Alobho kusalamūlaṁ, adoso kusalamūlaṁ, amoho kusalamūlaṁ.
ne37:471.4 Imāni kho, bhikkhave, tīṇi kusalamūlāni”.
ne37:471.5 Idaṁ kusalaṁ.
ne37:471.6 “Vijjā, bhikkhave, pubbaṅgamā kusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā anudeva hirī ottappañcā”ti.
ne37:471.7 Idaṁ kusalaṁ.
ne37:472.1 Tattha katamaṁ akusalaṁ?
ne37:473.1 “Yassa accantadussīlyaṁ,
ne37:473.2 māluvā sālamivotthataṁ;
ne37:473.3 Karoti so tathattānaṁ,
ne37:473.4 yathā naṁ icchatī diso”ti.
ne37:474.1 Idaṁ akusalaṁ.
ne37:475.1 “Attanā hi kataṁ pāpaṁ,
ne37:475.2 Attajaṁ attasambhavaṁ;
ne37:475.3 Abhimatthati dummedhaṁ,
ne37:475.4 Vajiraṁvasmamayaṁ maṇin”ti.
ne37:476.1 Idaṁ akusalaṁ.
ne37:477.1 “Dasa kammapathe niseviya,
ne37:477.2 Akusalākusalehi vivajjitā;
ne37:477.3 Garahā ca bhavanti devate,
ne37:477.4 Bālamatī nirayesu paccare”ti.
ne37:478.1 Idaṁ akusalaṁ.
ne37:479.1 “Tīṇimāni, bhikkhave, akusalamūlāni, katamāni tīṇi?
ne37:479.2 Lobho akusalamūlaṁ, doso akusalamūlaṁ, moho akusalamūlaṁ.
ne37:479.3 Imāni kho, bhikkhave, tīṇi akusalamūlāni”.
ne37:479.4 Idaṁ akusalaṁ.
ne37:480.1 Tattha katamaṁ kusalañca akusalañca?
ne37:481.1 “Yādisaṁ vapate bījaṁ,
ne37:481.2 tādisaṁ harate phalaṁ;
ne37:481.3 Kalyāṇakārī kalyāṇaṁ,
ne37:481.4 pāpakārī ca pāpakan”ti.
ne37:482.1 Tattha yaṁ āha—
ne37:482.2 “kalyāṇakārī kalyāṇan”ti, idaṁ kusalaṁ.
ne37:482.3 Yaṁ āha—
ne37:482.4 “pāpakārī ca pāpakan”ti, idaṁ akusalaṁ.
ne37:482.5 Idaṁ kusalañca akusalañca.
ne37:483.1 “Subhena kammena vajanti suggatiṁ,
ne37:483.2 Apāyabhūmiṁ asubhena kammunā;
ne37:483.3 Khayā ca kammassa vimuttacetaso,
ne37:483.4 Nibbanti te jotirivindhanakkhayā”.
ne37:484.1 Tattha yaṁ āha—
ne37:484.2 “subhena kammena vajanti suggatin”ti, idaṁ kusalaṁ.
ne37:484.3 Yaṁ āha—
ne37:484.4 “apāyabhūmiṁ asubhena kammunā”ti, idaṁ akusalaṁ.
ne37:484.5 Idaṁ kusalañca akusalañca.
ne37:485.1 Tattha katamaṁ anuññātaṁ?
ne37:486.1 “Yathāpi bhamaro pupphaṁ,
ne37:486.2 Vaṇṇagandhamaheṭhayaṁ;
ne37:486.3 Paleti rasamādāya,
ne37:486.4 Evaṁ gāme munī care”ti.
ne37:487.1 Idaṁ anuññātaṁ.
ne37:488.1 “Tīṇimāni, bhikkhave, bhikkhūnaṁ karaṇīyāni.
ne37:488.2 Katamāni tīṇi?
ne37:488.3 Idha, bhikkhave, bhikkhu pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu, kāyakammavacīkammena samannāgato kusalena parisuddhājīvo.
ne37:488.4 Āraddhavīriyo kho pana hoti thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya kusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanāya sacchikiriyāya.
ne37:488.5 Paññavā kho pana hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.
ne37:488.6 Imāni kho, bhikkhave, bhikkhūnaṁ tīṇi karaṇīyānī”ti.
ne37:488.7 Idaṁ anuññātaṁ.
ne37:489.1 “Dasayime, bhikkhave, dhammā pabbajitena abhiṇhaṁ paccavekkhitabbā.
ne37:489.2 Katame dasa?
ne37:489.3 ‘Vevaṇṇiyamhi ajjhupagato’ti pabbajitena abhiṇhaṁ paccavekkhitabbaṁ …pe…
ne37:489.4 ime kho, bhikkhave, dasa dhammā pabbajitena abhiṇhaṁ paccavekkhitabbā”ti.
ne37:489.5 Idaṁ anuññātaṁ.
ne37:490.1 “Tīṇimāni, bhikkhave, karaṇīyāni.
ne37:490.2 Katamāni tīṇi?
ne37:490.3 Kāyasucaritaṁ vacīsucaritaṁ manosucaritanti.
ne37:490.4 Imāni kho, bhikkhave, tīṇi karaṇīyānī”ti.
ne37:490.5 Idaṁ anuññātaṁ.
ne37:491.1 Tattha katamaṁ paṭikkhittaṁ?
ne37:492.1 “Natthi puttasamaṁ pemaṁ,
ne37:492.2 Natthi gosamitaṁ dhanaṁ;
ne37:492.3 Natthi sūriyasamā ābhā,
ne37:492.4 Samuddaparamā sarā”ti.
ne37:493.1 Bhagavā āha—
ne37:494.1 “Natthi attasamaṁ pemaṁ,
ne37:494.2 natthi dhaññasamaṁ dhanaṁ;
ne37:494.3 Natthi paññāsamā ābhā,
ne37:494.4 vuṭṭhiveparamā sarā”ti.
ne37:495.1 Ettha yaṁ purimakaṁ, idaṁ paṭikkhittaṁ.
ne37:496.1 “Tīṇimāni, bhikkhave akaraṇīyāni.
ne37:496.2 Katamāni tīṇi?
ne37:496.3 Kāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ manoduccaritanti.
ne37:496.4 Imāni kho, bhikkhave, tīṇi akaraṇīyānī”ti.
ne37:496.5 Idaṁ paṭikkhittaṁ.
ne37:497.1 Tattha katamaṁ anuññātañca paṭikkhittañca?
ne37:498.1 “Kiṁsūdha bhītā janatā anekā,
ne37:498.2 Maggo canekāyatano pavutto;
ne37:498.3 Pucchāmi taṁ gotama bhūripañña,
ne37:498.4 Kismiṁ ṭhito paralokaṁ na bhāyeti.
ne37:499.1 Vācaṁ manañca paṇidhāya sammā,
ne37:499.2 Kāyena pāpāni akubbamāno;
ne37:499.3 Bahvannapānaṁ gharamāvasanto,
ne37:499.4 Saddho mudū saṁvibhāgī vadaññū;
ne37:499.5 Etesu dhammesu ṭhito catūsu,
ne37:499.6 Dhamme ṭhito paralokaṁ na bhāye”ti.
ne37:500.1 Tattha yaṁ āha—
ne37:500.2 “vācaṁ manañca paṇidhāya sammā”ti, idaṁ anuññātaṁ.
ne37:500.3 “Kāyena pāpāni akubbamāno”ti, idaṁ paṭikkhittaṁ.
ne37:500.4 “Bahvannapānaṁ gharamāvasanto, saddho mudū saṁvibhāgī vadaññū.
ne37:500.5 Etesu dhammesu ṭhito catūsu, dhamme ṭhito paralokaṁ na bhāye”ti, idaṁ anuññātaṁ.
ne37:500.6 Idaṁ anuññātañca paṭikkhittañca.
ne37:501.1 “Sabbapāpassa akaraṇaṁ,
ne37:501.2 kusalassa upasampadā;
ne37:501.3 Sacittapariyodāpanaṁ,
ne37:501.4 etaṁ buddhānasāsanaṁ”.
ne37:502.1 Tattha yaṁ āha—
ne37:502.2 “sabbapāpassa akaraṇan”ti, idaṁ paṭikkhittaṁ, yaṁ āha—
ne37:502.3 “kusalassa upasampadā”ti, idaṁ anuññātaṁ.
ne37:502.4 Idaṁ anuññātañca paṭikkhittañca.
ne37:503.1 “Kāyasamācārampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi sevitabbampi asevitabbampi.
ne37:503.2 Vacīsamācārampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi sevitabbampi asevitabbampi.
ne37:503.3 Manosamācārampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi …pe…
ne37:503.4 pariyesanampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi sevitabbampi asevitabbampi.
ne37:504.1 Kāyasamācārampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi sevitabbampi asevitabbampī”ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ.
ne37:504.2 Yathārūpañca kho kāyasamācāraṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, evarūpo kāyasamācāro na sevitabbo.
ne37:504.3 Tattha yaṁ jaññā kāyasamācāraṁ “imaṁ kho me kāyasamācāraṁ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī”ti, evarūpo kāyasamācāro sevitabbo.
ne37:504.4 “Kāyasamācārampāhaṁ devānaminda, duvidhena vadāmi sevitabbampi asevitabbampī”ti iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
ne37:505.1 “Vacīsamācāraṁ …pe…
ne37:505.2 pariyesanampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi sevitabbampi asevitabbampī”ti iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ.
ne37:505.3 Yathārūpañca kho pariyesanaṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti, evarūpā pariyesanā na sevitabbā.
ne37:505.4 Tattha yaṁ jaññā pariyesanaṁ “imaṁ kho me pariyesanaṁ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī”ti, evarūpā pariyesanā sevitabbā.
ne37:506.1 “Pariyesanampāhaṁ, devānaminda, duvidhena vadāmi sevitabbampi asevitabbampī”ti iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
ne37:507.1 Tattha yaṁ āha—
ne37:507.2 “sevitabbampī”ti, idaṁ anuññātaṁ.
ne37:507.3 Yaṁ āha—
ne37:507.4 “na sevitabbampī”ti, idaṁ paṭikkhittaṁ.
ne37:507.5 Idaṁ anuññātañca paṭikkhittañca.
ne37:508.1 Tattha katamo thavo?
ne37:509.1 “Maggānaṭṭhaṅgiko seṭṭho,
ne37:509.2 saccānaṁ caturo padā;
ne37:509.3 Virāgo seṭṭho dhammānaṁ,
ne37:509.4 dvipadānañca cakkhumā”ti.
ne37:510.1 Ayaṁ thavo.
ne37:511.1 “Tīṇimāni, bhikkhave, aggāni.
ne37:511.2 Katamāni tīṇi?
ne37:511.3 Yāvatā, bhikkhave, sattā apadā vā dvipadā vā catuppadā vā bahuppadā vā rūpino vā arūpino vā saññino vā asaññino vā nevasaññīnāsaññino vā, tathāgato tesaṁ aggamakkhāyati seṭṭhamakkhāyati pavaramakkhāyati, yadidaṁ arahaṁ sammāsambuddho.
ne37:511.4 Yāvatā, bhikkhave, dhammānaṁ paṇṇattisaṅkhatānaṁ vā asaṅkhatānaṁ vā, virāgo tesaṁ dhammānaṁ aggamakkhāyati seṭṭhamakkhāyati pavaramakkhāyati, yadidaṁ madanimmadano …pe…
ne37:511.5 nirodho nibbānaṁ.
ne37:511.6 Yāvatā, bhikkhave, saṅghānaṁ paṇṇatti gaṇānaṁ paṇṇatti mahājanasannipātānaṁ paṇṇatti, tathāgatasāvakasaṅgho tesaṁ aggamakkhāyati seṭṭhamakkhāyati pavaramakkhāyati, yadidaṁ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā …pe…
ne37:511.7 puññakkhettaṁ lokassā”ti.
ne37:512.1 “Sabbalokuttaro satthā,
ne37:512.2 dhammo ca kusalakkhato;
ne37:512.3 Gaṇo ca narasīhassa,
ne37:512.4 tāni tīṇi vississare.
ne37:513.1 Samaṇapadumasañcayo gaṇo,
ne37:513.2 Dhammavaro ca vidūnaṁ sakkato;
ne37:513.3 Naravaradamako ca cakkhumā,
ne37:513.4 Tāni tīṇi lokassa uttari.
ne37:514.1 Satthā ca appaṭisamo,
ne37:514.2 Dhammo ca sabbo nirupadāho;
ne37:514.3 Ariyo ca gaṇavaro,
ne37:514.4 Tāni khalu vississare tīṇi.
ne37:515.1 Saccanāmo jino khemo sabbābhibhū,
ne37:515.2 Saccadhammo natthañño tassa uttari;
ne37:515.3 Ariyasaṅgho niccaṁ viññūnaṁ pūjito,
ne37:515.4 Tāni tīṇi lokassa uttari.
ne37:516.1 Ekāyanaṁ jātikhayantadassī,
ne37:516.2 Maggaṁ pajānāti hitānukampī;
ne37:516.3 Etena maggena tariṁsu pubbe,
ne37:516.4 Tarissanti ye ca taranti oghaṁ.
ne37:517.1 Taṁ tādisaṁ devamanussaseṭṭhaṁ,
ne37:517.2 Sattā namassanti visuddhipekkhā”ti.
ne37:518.1 Ayaṁ thavoti.
ne37:519.1 Tattha lokiyaṁ suttaṁ dvīhi suttehi niddisitabbaṁ saṅkilesabhāgiyena ca vāsanābhāgiyena ca.
ne37:519.2 Lokuttarampi suttaṁ tīhi suttehi niddisitabbaṁ dassanabhāgiyena ca bhāvanābhāgiyena ca asekkhabhāgiyena ca.
ne37:519.3 Lokiyañca lokuttarañca.
ne37:519.4 Yasmiṁ sutte yaṁ yaṁ padaṁ dissati saṅkilesabhāgiyaṁ vā vāsanābhāgiyaṁ vā, tena tena lokiyanti niddisitabbaṁ, dassanabhāgiyaṁ vā bhāvanābhāgiyaṁ vā asekkhabhāgiyaṁ vā yaṁ yaṁ padaṁ dissati tena tena lokuttaranti niddisitabbaṁ.
ne37:520.1 Vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ saṅkilesabhāgiyassa suttassa nigghātāya, dassanabhāgiyaṁ suttaṁ vāsanābhāgiyassa suttassa nigghātāya, bhāvanābhāgiyaṁ suttaṁ dassanabhāgiyassa suttassa paṭinissaggāya, asekkhabhāgiyaṁ suttaṁ bhāvanābhāgiyassa suttassa paṭinissaggāya, asekkhabhāgiyaṁ suttaṁ diṭṭhadhammasukhavihāratthaṁ.
ne37:521.1 Lokuttaraṁ suttaṁ sattādhiṭṭhānaṁ chabbīsatiyā puggalehi niddisitabbaṁ, te tīhi suttehi samanvesitabbā dassanabhāgiyena bhāvanābhāgiyena asekkhabhāgiyena cāti.
ne37:522.1 Tattha dassanabhāgiyaṁ suttaṁ pañcahi puggalehi niddisitabbaṁ ekabījinā kolaṅkolena sattakkhattuparamena saddhānusārinā dhammānusārinā cāti, dassanabhāgiyaṁ suttaṁ imehi pañcahi puggalehi niddisitabbaṁ.
ne37:522.2 Bhāvanābhāgiyaṁ suttaṁ dvādasahi puggalehi niddisitabbaṁ sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipannena, sakadāgāminā, anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipannena, anāgāminā, antarā parinibbāyinā, upahacca parinibbāyinā, asaṅkhāraparinibbāyinā, sasaṅkhāraparinibbāyinā, uddhaṁsotena akaniṭṭhagāminā, saddhāvimuttena, diṭṭhippattena, kāyasakkhinā cāti, bhāvanābhāgiyaṁ suttaṁ imehi dvādasahi puggalehi niddisitabbaṁ.
ne37:522.3 Asekkhabhāgiyaṁ suttaṁ navahi puggalehi niddisitabbaṁ saddhāvimuttena, paññāvimuttena, suññatavimuttena, animittavimuttena, appaṇihitavimuttena, ubhatobhāgavimuttena samasīsinā paccekabuddhasammāsambuddhehi cāti, asekkhabhāgiyaṁ suttaṁ imehi navahi puggalehi niddisitabbaṁ.
ne37:522.4 Evaṁ lokuttaraṁ suttaṁ sattādhiṭṭhānaṁ imehi chabbīsatiyā puggalehi niddisitabbaṁ.
ne37:523.1 Lokiyaṁ suttaṁ sattādhiṭṭhānaṁ ekūnavīsatiyā puggalehi niddisitabbaṁ.
ne37:523.2 Te caritehi niddiṭṭhā samanvesitabbā keci rāgacaritā, keci dosacaritā, keci mohacaritā, keci rāgacaritā ca dosacaritā ca, keci rāgacaritā ca mohacaritā ca, keci dosacaritā ca mohacaritā ca, keci rāgacaritā ca dosacaritā ca mohacaritā ca, rāgamukhe ṭhito rāgacarito, rāgamukhe ṭhito dosacarito, rāgamukhe ṭhito mohacarito, rāgamukhe ṭhito rāgacarito ca dosacarito ca mohacarito ca, dosamukhe ṭhito dosacarito, dosamukhe ṭhito mohacarito, dosamukhe ṭhito rāgacarito, dosamukhe ṭhito rāgacarito ca dosacarito ca mohacarito ca, mohamukhe ṭhito mohacarito, mohamukhe ṭhito rāgacarito mohamukhe ṭhito dosacarito, mohamukhe ṭhito rāgacarito ca dosacarito ca mohacarito cāti, lokiyaṁ suttaṁ sattādhiṭṭhānaṁ imehi ekūnavīsatiyā puggalehi niddisitabbaṁ.
ne37:524.1 Vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ sīlavantehi niddisitabbaṁ, te sīlavanto pañca puggalā pakatisīlaṁ samādānasīlaṁ cittappasādo samatho vipassanā cāti, vāsanābhāgiyaṁ suttaṁ imehi pañcahi puggalehi niddisitabbaṁ.
ne37:525.1 Lokuttaraṁ suttaṁ dhammādhiṭṭhānaṁ tīhi suttehi niddisitabbaṁ dassanabhāgiyena bhāvanābhāgiyena asekkhabhāgiyena ca.
ne37:526.1 Lokiyañca lokuttarañca sattādhiṭṭhānañca dhammādhiṭṭhānañca ubhayena niddisitabbaṁ, ñāṇaṁ paññāya niddisitabbaṁ paññindriyena paññābalena adhipaññāsikkhāya dhammavicayasambojjhaṅgena sammādiṭṭhiyā tīraṇāya santīraṇāya dhamme ñāṇena anvaye ñāṇena khaye ñāṇena anuppāde ñāṇena anaññātaññassāmītindriyena aññindriyena aññātāvindriyena cakkhunā vijjāya buddhiyā bhūriyā medhāya, yaṁ yaṁ vā pana labbhati, tena tena paññādhivacanena niddisitabbaṁ.
ne37:527.1 Ñeyyaṁ atītānāgatapaccuppannehi ajjhattikabāhirehi hīnappaṇītehi dūrasantikehi saṅkhatāsaṅkhatehi kusalākusalābyākatehi saṅkhepato vā chahi ārammaṇehi niddisitabbaṁ.
ne37:527.2 Ñāṇañca ñeyyañca tadubhayena niddisitabbaṁ, paññāpi ārammaṇabhūtā ñeyyaṁ, yaṁ kiñci ārammaṇabhūtaṁ ajjhattikaṁ vā bāhiraṁ vā, sabbaṁ taṁ saṅkhatena asaṅkhatena ca niddisitabbaṁ.
ne37:528.1 Dassanaṁ bhāvanā sakavacanaṁ paravacanaṁ visajjanīyaṁ avisajjanīyaṁ kammaṁ vipākoti sabbattha tadubhayaṁ sutte yathā niddiṭṭhaṁ, tathā upadhārayitvā labbhamānato niddisitabbaṁ, yaṁ vā pana kiñci bhagavā aññataravacanaṁ bhāsati, sabbaṁ taṁ yathāniddiṭṭhaṁ dhārayitabbaṁ.
ne37:529.1 Duvidho hetu yañca kammaṁ ye ca kilesā, samudayo kilesā.
ne37:529.2 Tattha kilesā saṅkilesabhāgiyena suttena niddisitabbā.
ne37:529.3 Samudayo saṅkilesabhāgiyena ca vāsanābhāgiyena ca suttena niddisitabbo.
ne37:529.4 Tattha kusalaṁ catūhi suttehi niddisitabbaṁ vāsanābhāgiyena dassanabhāgiyena bhāvanābhāgiyena asekkhabhāgiyena ca.
ne37:529.5 Akusalaṁ saṅkilesabhāgiyena suttena niddisitabbaṁ.
ne37:529.6 Kusalañca akusalañca tadubhayena niddisitabbaṁ.
ne37:529.7 Anuññātaṁ bhagavato anuññātāya niddisitabbaṁ, taṁ pañcavidhaṁ saṁvaro pahānaṁ bhāvanā sacchikiriyā kappiyānulomoti, yaṁ dissati tāsu tāsu bhūmīsu, taṁ kappiyānulomena niddisitabbaṁ.
ne37:529.8 Paṭikkhittaṁ bhagavatā paṭikkhittakāraṇena niddisitabbaṁ.
ne37:529.9 Anuññātañca paṭikkhittañca tadubhayena niddisitabbaṁ.
ne37:529.10 Thavo pasaṁsāya niddisitabbo.
ne37:529.11 So pañcavidhena veditabbo bhagavato dhammassa ariyasaṅghassa ariyadhammānaṁ sikkhāya lokiyaguṇasampattiyāti.
ne37:529.12 Evaṁ thavo pañcavidhena niddisitabbo.
ne37:530.1 Indriyabhūmi navahi padehi niddisitabbā, kilesabhūmi navahi padehi niddisitabbā, evametāni aṭṭhārasa padāni honti nava padāni kusalāni nava padāni akusalānīti, tathāhi vuttaṁ “aṭṭhārasa mūlapadā kuhiṁ daṭṭhabbā, sāsanappaṭṭhāne”ti.
ne37:530.2 Tenāha āyasmā mahākaccāyano—
ne37:531.1 “Navahi ca padehi kusalā,
ne37:531.2 Navahi ca yujjanti akusalapakkhā;
ne37:531.3 Ete kho mūlapadā,
ne37:531.4 Bhavanti aṭṭhārasa padānī”ti.
ne37:531.5 Niyuttaṁ sāsanappaṭṭhānaṁ.
ne37:531.6 Ettāvatā samattā netti yā āyasmatā mahākaccāyanena bhāsitā bhagavatā anumoditā mūlasaṅgītiyaṁ saṅgītāti.