# Milindapañha — root Pali (Mahāsaṅgīti) · suttacentral/bilara-data@da23a8afdd1b · seat EA-CORPORA-29/08

mil1:0.1	Milindapañha
mil1:0.2	1. Ārambhakathā
mil1:1.1	Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa.
mil1:2.1	Milindo nāma so rājā,
mil1:2.2	sāgalāyaṁ puruttame;
mil1:2.3	Upagañchi nāgasenaṁ,
mil1:2.4	gaṅgā ca yathā sāgaraṁ.
mil1:3.1	Āsajja rājā citrakathiṁ,
mil1:3.2	ukkādhāraṁ tamonudaṁ;
mil1:3.3	Apucchi nipuṇe pañhe,
mil1:3.4	ṭhānāṭṭhānagate puthū.
mil1:4.1	Pucchā visajjanā ceva,
mil1:4.2	gambhīratthūpanissitā;
mil1:4.3	Hadayaṅgamā kaṇṇasukhā,
mil1:4.4	abbhutā lomahaṁsanā.
mil1:5.1	Abhidhammavinayogāḷhā,
mil1:5.2	suttajālasamattitā;
mil1:5.3	Nāgasenakathā citrā,
mil1:5.4	opammehi nayehi ca.
mil1:6.1	Tattha ñāṇaṁ paṇidhāya,
mil1:6.2	hāsayitvāna mānasaṁ;
mil1:6.3	Suṇātha nipuṇe pañhe,
mil1:6.4	kaṅkhāṭṭhānavidālaneti.
mil1:7.1	Taṁ yathānusūyate—
mil1:7.2	atthi yonakānaṁ nānāpuṭabhedanaṁ sāgalaṁ nāma nagaraṁ nadīpabbatasobhitaṁ ramaṇīyabhūmippadesabhāgaṁ ārāmuyyānopavanataḷākapokkharaṇisampannaṁ nadīpabbatavanarāmaṇeyyakaṁ sutavantanimmitaṁ nihatapaccatthikaṁ paccāmittānupapīḷitaṁ vividhavicitradaḷhamaṭṭālakoṭṭhakaṁ varapavaragopuratoraṇaṁ gambhīraparikhāpaṇḍarapākāraparikkhittantepuraṁ.
mil1:7.3	Suvibhattavīthicaccaracatukkasiṅghāṭakaṁ suppasāritānekavidhavarabhaṇḍaparipūritantarāpaṇaṁ vividhadānaggasatasamupasobhitaṁ himagirisikharasaṅkāsavarabhavanasatasahassappaṭimaṇḍitaṁ gajahayarathapattisamākulaṁ abhirūpanaranārigaṇānucaritaṁ ākiṇṇajanamanussaṁ puthukhattiyabrāhmaṇavessasuddaṁ vividhasamaṇabrāhmaṇasabhājanasaṅghaṭitaṁ bahuvidhavijjāvanta naraciranisevitaṁ kāsikakoṭumbarikādinānāvidhavatthāpaṇasampannaṁ suppasāritarucirabahuvidhapupphagandhāpaṇaṁ gandhagandhitaṁ āsīsanīyabahuratanaparipūritaṁ disāmukhasuppasāritāpaṇaṁ siṅgāravāṇijagaṇānucaritaṁ kahāpaṇarajatasuvaṇṇakaṁsapattharaparipūraṁ pajjotamānanidhiniketaṁ pahūtadhanadhaññavittūpakaraṇaṁ paripuṇṇakosakoṭṭhāgāraṁ bahvannapānaṁ bahuvidhakhajjabhojjaleyyapeyyasāyanīyaṁ uttarakurusaṅkāsaṁ sampannasassaṁ āḷakamandā viya devapuraṁ.
mil1:8.1	Ettha ṭhatvā tesaṁ pubbakammaṁ kathetabbaṁ, kathentena ca chadhā vibhajitvā kathetabbaṁ.
mil1:8.2	Seyyathidaṁ—
mil1:8.3	pubbayogo milindapañhaṁ lakkhaṇapañhaṁ meṇḍakapañhaṁ anumānapañhaṁ opammakathāpañhanti.
mil1:9.1	Tattha milindapañho lakkhaṇapañho, vimaticchedanapañhoti duvidho.
mil1:9.2	Meṇḍakapañhopi mahāvaggo, yogikathāpañhoti duvidho.
mil2:0.1	Milindapañha
mil2:0.2	Bāhirakathā
mil2:0.3	2. Pubbayogādi
mil2:1.1	<b>Pubbayogo</b>ti tesaṁ pubbakammaṁ.
mil2:1.2	Atīte kira kassapassa bhagavato sāsane vattamāne gaṅgāya samīpe ekasmiṁ āvāse mahābhikkhusaṅgho paṭivasati, tattha vattasīlasampannā bhikkhū pātova uṭṭhāya yaṭṭhisammajjaniyo ādāya buddhaguṇe āvajjentā aṅgaṇaṁ sammajjitvā kacavarabyūhaṁ karonti.
mil2:1.3	Atheko bhikkhu ekaṁ sāmaṇeraṁ “ehi, sāmaṇera, imaṁ kacavaraṁ chaḍḍehī”ti—
mil2:1.4	āha, so asuṇanto viya gacchati, so dutiyampi …
mil2:1.5	tatiyampi āmantiyamāno asuṇanto viya gacchateva.
mil2:1.6	Tato so bhikkhu “dubbaco vatāyaṁ sāmaṇero”ti kuddho sammajjanidaṇḍena pahāraṁ adāsi.
mil2:1.7	Tato so rodanto bhayena kacavaraṁ chaḍḍento “iminā kacavarachaḍḍanapuññakammena yāvāhaṁ nibbānaṁ pāpuṇāmi, etthantare nibbattanibbattaṭṭhāne majjhanhikasūriyo viya mahesakkho mahātejo bhaveyyan”ti—
mil2:1.8	paṭhamaṁ patthanaṁ paṭṭhapesi.
mil2:1.9	Kacavaraṁ chaḍḍetvā nahānatthāya gaṅgātitthaṁ gato gaṅgāya ūmivegaṁ gaggarāyamānaṁ disvā “yāvāhaṁ nibbānaṁ pāpuṇāmi, etthantare nibbattanibbattaṭṭhāne ayaṁ ūmivego viya ṭhānuppattikapaṭibhāno bhaveyyaṁ akkhayapaṭibhāno”ti—
mil2:1.10	dutiyampi patthanaṁ paṭṭhapesi.
mil2:2.1	Sopi bhikkhu sammajjanisālāya sammajjaniṁ ṭhapetvā nahānatthāya gaṅgātitthaṁ gacchanto sāmaṇerassa patthanaṁ sutvā “esa mayā payojitopi tāva evaṁ pattheti, mayhaṁ kiṁ na samijjhissatī”ti—
mil2:2.2	cintetvā “yāvāhaṁ nibbānaṁ pāpuṇāmi, etthantare nibbattanibbattaṭṭhāne ayaṁ gaṅgāūmivego viya akkhayapaṭibhāno bhaveyyaṁ, iminā pucchitapucchitaṁ sabbaṁ pañhapaṭibhānaṁ vijaṭetuṁ nibbeṭhetuṁ samattho bhaveyyan”ti—
mil2:2.3	patthanaṁ paṭṭhapesi.
mil2:3.1	Te ubhopi devesu ca manussesu ca saṁsarantā ekaṁ buddhantaraṁ khepesuṁ.
mil2:3.2	Atha amhākaṁ bhagavatāpi yathā moggaliputtatissatthero dissati, evametepi dissanti mama parinibbānato pañcavassasate atikkante ete uppajjissanti, yaṁ mayā sukhumaṁ katvā desitaṁ dhammavinayaṁ, taṁ ete pañhapucchanaopammayuttivasena nijjaṭaṁ niggumbaṁ katvā vibhajissantīti niddiṭṭhā.
mil2:4.1	Tesu sāmaṇero jambudīpe sāgalanagare milindo nāma rājā ahosi.
mil2:4.2	Paṇḍito byatto medhāvī paṭibalo atītānāgatapaccuppannānaṁ mantayogavidhānakiriyānaṁ, karaṇakāle nisammakārī hoti, bahūni cassa satthāni uggahitāni honti.
mil2:4.3	Seyyathidaṁ—
mil2:4.4	suti sammuti saṅkhyā yogā nīti visesikā gaṇikā gandhabbā tikicchā catubbedā purāṇā itihāsā jotisā māyā ketu mantanā yuddhā chandasā buddhavacanena ekūnavīsati, vitaṇḍavādī durāsado duppasaho puthutitthakarānaṁ aggamakkhāyati, sakalajambudīpe milindena raññā samo koci nāhosi yadidaṁ thāmena javena sūrena paññāya, aḍḍho mahaddhano mahābhogo anantabalavāhano.
mil2:5.1	Athekadivasaṁ milindo rājā anantabalavāhanaṁ caturaṅginiṁ balaggasenābyūhaṁ dassanakamyatāya nagarā nikkhamitvā bahinagare senaṅgadassanaṁ katvā sāretvā so rājā bhassappavādako lokāyatavitaṇḍajanasallāpaplavacittakotūhalo visārado vijambhako sūriyaṁ oloketvā amacce āmantesi—
mil2:5.2	“bahu bhaṇe tāva divasāvaseso kiṁ karissāma, idāneva nagaraṁ pavisitvā atthi koci paṇḍito samaṇo vā brāhmaṇo vā saṅghī gaṇī gaṇācariyo api arahantaṁ sammāsambuddhaṁ paṭijānamāno, yo mayā saddhiṁ sallapituṁ sakkoti kaṅkhaṁ paṭivinetuṁ, taṁ upasaṅkamitvā pañhaṁ pucchissāma, kaṅkhaṁ paṭivinayissāmā”ti.
mil2:6.1	Evaṁ vutte, pañcasatā yonakā rājānaṁ milindaṁ etadavocuṁ—
mil2:6.2	“atthi, mahārāja, cha satthāro pūraṇo kassapo makkhaligosālo nigaṇṭho nāṭaputto sañjayo belaṭṭhaputto ajito kesakambalo pakudho kaccāyano, te saṅghino gaṇino gaṇācariyakā ñātā yasassino titthakarā sādhusammatā bahujanassa, gaccha tvaṁ, mahārāja, te pañhaṁ pucchassu, kaṅkhaṁ paṭivinayassū”ti.
mil2:7.1	Atha kho milindo rājā pañcahi yonakasatehi parivuto bhadravāhanaṁ rathavaramāruyha yena pūraṇo kassapo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā pūraṇena kassapena saddhiṁ sammodi, sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi, ekamantaṁ nisinno kho milindo rājā pūraṇaṁ kassapaṁ etadavoca—
mil2:7.2	“ko, bhante kassapa, lokaṁ pāletī”ti?
mil2:7.3	“Pathavī, mahārāja, lokaṁ pāletī”ti.
mil2:7.4	“Yadi, bhante kassapa, pathavī lokaṁ pāleti, atha kasmā avīcinirayaṁ gacchantā sattā pathaviṁ atikkamitvā gacchantī”ti?
mil2:7.5	Evaṁ vutte, pūraṇo kassapo neva sakkhi ogilituṁ, no sakkhi uggilituṁ, adhomukho pattakkhandho tuṇhībhūto pajjhāyanto nisīdi.
mil2:8.1	Atha kho milindo rājā makkhaliṁ gosālaṁ etadavoca—
mil2:8.2	“atthi, bhante gosāla, kusalākusalāni kammāni, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko”ti?
mil2:8.3	“Natthi, mahārāja, kusalākusalāni kammāni, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko.
mil2:8.4	Ye te, mahārāja, idha loke khattiyā, te paralokaṁ gantvāpi puna khattiyāva bhavissanti, ye te brāhmaṇā vessā suddā caṇḍālā pukkusā, te paralokaṁ gantvāpi puna brāhmaṇā vessā suddā caṇḍālā pukkusāva bhavissanti.
mil2:8.5	Kiṁ kusalākusalehi kammehī”ti?
mil2:8.6	“Yadi, bhante gosāla, idha loke khattiyā brāhmaṇā vessā suddā caṇḍālā pukkusā, te paralokaṁ gantvāpi puna khattiyā brāhmaṇā vessā suddā caṇḍālā pukkusāva bhavissanti, natthi kusalākusalehi kammehi karaṇīyaṁ.
mil2:8.7	Tena hi, bhante gosāla, ye te idha loke hatthacchinnā, te paralokaṁ gantvāpi puna hatthacchinnāva bhavissanti.
mil2:8.8	Ye pādacchinnā, te pādacchinnāva bhavissanti.
mil2:8.9	Ye hatthapādacchinnā, te hatthapādacchinnāva bhavissanti.
mil2:8.10	Ye kaṇṇacchinnā, te kaṇṇacchinnāva bhavissanti.
mil2:8.11	Ye nāsacchinnā, te nāsacchinnāva bhavissanti.
mil2:8.12	Ye kaṇṇanāsacchinnā, te kaṇṇanāsacchinnāva bhavissantī”ti.
mil2:8.13	Evaṁ vutte, gosālo tuṇhī ahosi.
mil2:9.1	Atha kho milindassa rañño etadahosi—
mil2:9.2	“tuccho vata bho jambudīpo, palāpo vata bho jambudīpo, natthi koci samaṇo vā brāhmaṇo vā, yo mayā saddhiṁ sallapituṁ sakkoti kaṅkhaṁ paṭivinetun”ti.
mil2:10.1	Atha kho milindo rājā amacce āmantesi—
mil2:10.2	“ramaṇīyā vata bho dosinā ratti, kaṁ nu khvajja samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā upasaṅkameyyāma pañhaṁ pucchituṁ, ko mayā saddhiṁ sallapituṁ sakkoti kaṅkhaṁ paṭivinetun”ti?
mil2:10.3	Evaṁ vutte, amaccā tuṇhībhūtā rañño mukhaṁ olokayamānā aṭṭhaṁsu.
mil2:11.1	Tena kho pana samayena sāgalanagaraṁ dvādasa vassāni suññaṁ ahosi samaṇabrāhmaṇagahapatipaṇḍitehi, yattha samaṇabrāhmaṇagahapatipaṇḍitā paṭivasantīti suṇāti, tattha gantvā rājā te pañhaṁ pucchati, te sabbepi pañhavisajjanena rājānaṁ ārādhetuṁ asakkontā yena vā tena vā pakkamanti.
mil2:11.2	Ye aññaṁ disaṁ na pakkamanti, te sabbe tuṇhībhūtā acchanti.
mil2:11.3	Bhikkhū pana yebhuyyena himavantameva gacchanti.
mil2:12.1	Tena kho pana samayena koṭisatā arahanto himavante pabbate rakkhitatale paṭivasanti.
mil2:12.2	Atha kho āyasmā assagutto dibbāya sotadhātuyā milindassa rañño vacanaṁ sutvā yugandharamatthake bhikkhusaṅghaṁ sannipātetvā bhikkhū pucchi—
mil2:12.3	“atthāvuso koci bhikkhu paṭibalo milindena raññā saddhiṁ sallapituṁ kaṅkhaṁ paṭivinetun”ti?
mil2:13.1	Evaṁ vutte, koṭisatā arahanto tuṇhī ahesuṁ.
mil2:13.2	Dutiyampi …
mil2:13.3	tatiyampi puṭṭhā tuṇhī ahesuṁ.
mil2:13.4	Atha kho āyasmā assagutto bhikkhusaṅghaṁ etadavoca—
mil2:13.5	“atthāvuso tāvatiṁsabhavane vejayantassa pācīnato ketumatī nāma vimānaṁ, tattha mahāseno nāma devaputto paṭivasati, so paṭibalo tena milindena raññā saddhiṁ sallapituṁ kaṅkhaṁ paṭivinetun”ti.
mil2:14.1	Atha kho koṭisatā arahanto yugandharapabbate antarahitā tāvatiṁsabhavane pāturahesuṁ.
mil2:14.2	Addasā kho sakko devānamindo te bhikkhū dūratova āgacchante, disvāna yenāyasmā assagutto tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ assaguttaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi, ekamantaṁ ṭhito kho sakko devānamindo āyasmantaṁ assaguttaṁ etadavoca—
mil2:14.3	“mahā kho, bhante, bhikkhusaṅgho anuppatto, ahaṁ saṅghassa ārāmiko, kenattho, kiṁ mayā karaṇīyan”ti?
mil2:15.1	Atha kho āyasmā assagutto sakkaṁ devānamindaṁ etadavoca—
mil2:15.2	“ayaṁ kho, mahārāja, jambudīpe sāgalanagare milindo nāma rājā vitaṇḍavādī durāsado duppasaho puthutitthakarānaṁ aggamakkhāyati, so bhikkhusaṅghaṁ upasaṅkamitvā diṭṭhivādena pañhaṁ pucchitvā bhikkhusaṅghaṁ viheṭhetī”ti.
mil2:16.1	Atha kho sakko devānamindo āyasmantaṁ assaguttaṁ etadavoca—
mil2:16.2	“ayaṁ kho, bhante, milindo rājā ito cuto manussesu uppanno, eso kho, bhante, ketumativimāne mahāseno nāma devaputto paṭivasati, so paṭibalo tena milindena raññā saddhiṁ sallapituṁ kaṅkhaṁ paṭivinetuṁ, taṁ devaputtaṁ yācissāma manussalokūpapattiyā”ti.
mil2:17.1	Atha kho sakko devānamindo bhikkhusaṅghaṁ purakkhatvā ketumativimānaṁ pavisitvā mahāsenaṁ devaputtaṁ āliṅgitvā etadavoca—
mil2:17.2	“yācati taṁ, mārisa, bhikkhusaṅgho manussalokūpapattiyā”ti.
mil2:17.3	“Na me, bhante, manussalokenattho kammabahulena, tibbo manussaloko, idhevāhaṁ, bhante, devaloke uparūparūpapattiko hutvā parinibbāyissāmī”ti.
mil2:17.4	Dutiyampi …
mil2:17.5	tatiyampi kho sakkena devānamindena yācito mahāseno devaputto evamāha—
mil2:17.6	“na me, bhante, manussalokenattho kammabahulena, tibbo manussaloko, idhevāhaṁ, bhante, devaloke uparūparūpapattiko hutvā parinibbāyissāmī”ti.
mil2:18.1	Atha kho āyasmā assagutto mahāsenaṁ devaputtaṁ etadavoca—
mil2:18.2	“idha mayaṁ, mārisa, sadevakaṁ lokaṁ anuvilokayamānā aññatra tayā milindassa rañño vādaṁ bhinditvā sāsanaṁ paggahetuṁ samatthaṁ aññaṁ kañci na passāma, yācati taṁ, mārisa, bhikkhusaṅgho, sādhu, sappurisa, manussaloke nibbattitvā dasabalassa sāsanaṁ paggaṇhāhī”ti.
mil2:18.3	Evaṁ vutte, mahāseno devaputto “ahaṁ kira milindassa rañño vādaṁ bhinditvā buddhasāsanaṁ paggahetuṁ samattho bhavissāmī”ti haṭṭhapahaṭṭho udaggudaggo hutvā “sādhu, bhante, manussaloke uppajjissāmī”ti paṭiññaṁ adāsi.
mil2:19.1	Atha kho te bhikkhū devaloke taṁ karaṇīyaṁ tīretvā devesu tāvatiṁsesu antarahitā himavante pabbate rakkhitatale pāturahesuṁ.
mil2:20.1	Atha kho āyasmā assagutto bhikkhusaṅghaṁ etadavoca—
mil2:20.2	“atthāvuso, imasmiṁ bhikkhusaṅghe koci bhikkhu sannipātaṁ anāgato”ti.
mil2:20.3	Evaṁ vutte, aññataro bhikkhu āyasmantaṁ assaguttaṁ etadavoca—
mil2:20.4	“atthi, bhante, āyasmā rohaṇo ito sattame divase himavantaṁ pabbataṁ pavisitvā nirodhaṁ samāpanno, tassa santike dūtaṁ pāhethā”ti.
mil2:20.5	Āyasmāpi rohaṇo taṅkhaṇaññeva nirodhā vuṭṭhāya “saṅgho maṁ paṭimānetī”ti himavante pabbate antarahito rakkhitatale koṭisatānaṁ arahantānaṁ purato pāturahosi.
mil2:21.1	Atha kho āyasmā assagutto āyasmantaṁ rohaṇaṁ etadavoca—
mil2:21.2	“kiṁ nu kho, āvuso, rohaṇa buddhasāsane bhijjante na passasi saṅghassa karaṇīyānī”ti.
mil2:21.3	“Amanasikāro me, bhante, ahosī”ti.
mil2:22.1	“Tena hāvuso rohaṇa, daṇḍakammaṁ karohī”ti.
mil2:22.2	“Kiṁ, bhante, karomī”ti?
mil2:22.3	“Atthāvuso rohaṇa, himavantapabbatapasse gajaṅgalaṁ nāma brāhmaṇagāmo, tattha soṇuttaro nāma brāhmaṇo paṭivasati, tassa putto uppajjissati nāgaseno nāma dārako, tena hi tvaṁ, āvuso rohaṇa, dasamāsādhikāni satta vassāni taṁ kulaṁ piṇḍāya pavisitvā nāgasenaṁ dārakaṁ nīharitvā pabbājehi, pabbajiteva tasmiṁ daṇḍakammato muccissasī”ti.
mil2:22.4	Āyasmāpi kho rohaṇo “sādhū”ti—
mil2:22.5	sampaṭicchi.
mil2:23.1	Mahāsenopi kho devaputto devalokā cavitvā soṇuttarabrāhmaṇassa bhariyāya kucchismiṁ paṭisandhiṁ aggahesi, saha paṭisandhiggahaṇā tayo acchariyā abbhutā dhammā pāturahesuṁ, āvudhabhaṇḍāni pajjaliṁsu, aggasassaṁ abhinipphannaṁ, mahāmegho abhippavassi.
mil2:23.2	Āyasmāpi kho rohaṇo tassa paṭisandhiggahaṇato paṭṭhāya dasamāsādhikāni satta vassāni taṁ kulaṁ piṇḍāya pavisanto ekadivasampi kaṭacchumattaṁ bhattaṁ vā uḷuṅkamattaṁ yāguṁ vā abhivādanaṁ vā añjalikammaṁ vā sāmīcikammaṁ vā nālattha, atha kho akkosaññeva paribhāsaññeva paṭilabhati “aticchatha, bhante”ti vacanamattampi vattā nāma nāhosi, dasamāsādhikānaṁ pana sattannaṁ vassānaṁ accayena ekadivasaṁ “aticchatha, bhante”ti vacanamattaṁ alattha.
mil2:23.3	Taṁ divasameva brāhmaṇopi bahi kammantā āgacchanto paṭipathe theraṁ disvā “kiṁ, bho pabbajita, amhākaṁ gehaṁ agamitthā”ti—āha.
mil2:23.4	“Āma, brāhmaṇa, agamamhā”ti.
mil2:23.5	“Api kiñci labhitthā”ti.
mil2:23.6	“Āma, brāhmaṇa, labhimhā”ti.
mil2:23.7	So anattamano gehaṁ gantvā pucchi—
mil2:23.8	“tassa pabbajitassa kiñci adatthā”ti.
mil2:23.9	“Na kiñci adamhā”ti.
mil2:23.10	Brāhmaṇo dutiyadivase gharadvāreyeva nisīdi “ajja pabbajitaṁ musāvādena niggahessāmī”ti.
mil2:23.11	Thero dutiyadivase brāhmaṇassa gharadvāraṁ sampatto.
mil2:24.1	Brāhmaṇo theraṁ disvāva evamāha—
mil2:24.2	“tumhe hiyyo amhākaṁ gehe kiñci alabhitvāva ‘labhimhā’ti avocuttha, vaṭṭati nu kho tumhākaṁ musāvādo”ti.
mil2:24.3	Thero āha—
mil2:24.4	“mayaṁ, brāhmaṇa, tumhākaṁ gehe (…) dasamāsādhikāni satta vassāni ‘aticchathā’ti vacanamattampi alabhitvā hiyyo ‘aticchathā’ti vacanamattaṁ labhimhā, athetaṁ vācāpaṭisandhāraṁ upādāya evamavocumhā”ti.
mil2:25.1	Brāhmaṇo cintesi—
mil2:25.2	“ime vācāpaṭisandhāramattampi labhitvā janamajjhe ‘labhimhā’ti pasaṁsanti, aññaṁ kiñci khādanīyaṁ vā bhojanīyaṁ vā labhitvā kasmā nappasaṁsantī”ti pasīditvā attano atthāya paṭiyāditabhattato kaṭacchubhikkhaṁ, tadupiyañca byañjanaṁ dāpetvā “imaṁ bhikkhaṁ sabbakālaṁ tumhe labhissathā”ti—
mil2:25.3	āha.
mil2:26.1	So punadivasato pabhuti upasaṅkamantassa therassa upasamaṁ disvā bhiyyoso mattāya pasīditvā theraṁ niccakālaṁ attano ghare bhattavissaggakaraṇatthāya yāci.
mil2:26.2	Thero tuṇhībhāvena adhivāsetvā divase divase bhattakiccaṁ katvā gacchanto thokaṁ thokaṁ buddhavacanaṁ kathetvā gacchati.
mil2:26.3	Sāpi kho brāhmaṇī dasamāsaccayena puttaṁ vijāyi, “nāgaseno”tissa nāmamakaṁsu, so anukkamena vaḍḍhanto sattavassiko jāto.
mil2:27.1	Atha kho nāgasenassa dārakassa pitā nāgasenaṁ dārakaṁ etadavoca—
mil2:27.2	“imasmiṁ kho, tāta nāgasena, brāhmaṇakule sikkhāni sikkheyyāsī”ti.
mil2:27.3	“Katamāni, tāta, imasmiṁ brāhmaṇakule sikkhāni nāmā”ti?
mil2:27.4	“Tayo kho, tāta nāgasena, vedā sikkhāni nāma, avasesāni sippāni sippaṁ nāmā”ti.
mil2:27.5	“Tena hi, tāta, sikkhissāmī”ti.
mil2:28.1	Atha kho soṇuttaro brāhmaṇo ācariyabrāhmaṇassa ācariyabhāgaṁ sahassaṁ datvā antopāsāde ekasmiṁ gabbhe ekato mañcakaṁ paññapetvā ācariyabrāhmaṇaṁ etadavoca—
mil2:28.2	“sajjhāpehi kho tvaṁ, brāhmaṇa, imaṁ dārakaṁ mantānī”ti.
mil2:28.3	“Tena hi, tāta dāraka, uggaṇhāhi mantānī”ti.
mil2:28.4	Ācariyabrāhmaṇo sajjhāyati nāgasenassa dārakassa ekeneva uddesena tayo vedā hadayaṅgatā vācuggatā sūpadhāritā suvavatthāpitā sumanasikatā ahesuṁ, sakimeva cakkhuṁ udapādi tīsu vedesu sanighaṇḍukeṭubhesu sākkharappabhedesu itihāsapañcamesu padako veyyākaraṇo lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayo ahosi.
mil2:29.1	Atha kho nāgaseno dārako pitaraṁ etadavoca—
mil2:29.2	“atthi nu kho, tāta, imasmiṁ brāhmaṇakule ito uttarimpi sikkhitabbāni, udāhu ettakānevā”ti.
mil2:29.3	“Natthi, tāta nāgasena, imasmiṁ brāhmaṇakule ito uttariṁ sikkhitabbāni, ettakāneva sikkhitabbānī”ti.
mil2:30.1	Atha kho nāgaseno dārako ācariyassa anuyogaṁ datvā pāsādā oruyha pubbavāsanāya coditahadayo rahogato paṭisallīno attano sippassa ādimajjhapariyosānaṁ olokento ādimhi vā majjhe vā pariyosāne vā appamattakampi sāraṁ adisvā “tucchā vata bho ime vedā, palāpā vata bho ime vedā asārā nissārā”ti—
mil2:30.2	vippaṭisārī anattamano ahosi.
mil2:31.1	Tena kho pana samayena āyasmā rohaṇo vattaniye senāsane nisinno nāgasenassa dārakassa cetasā cetoparivitakkamaññāya nivāsetvā pattacīvaramādāya vattaniye senāsane antarahito gajaṅgalabrāhmaṇagāmassa purato pāturahosi.
mil2:31.2	Addasā kho nāgaseno dārako attano dvārakoṭṭhake ṭhito āyasmantaṁ rohaṇaṁ dūratova āgacchantaṁ, disvāna attamano udaggo pamudito pītisomanassajāto—
mil2:31.3	“appeva nāmāyaṁ pabbajito kañci sāraṁ jāneyyā”ti—
mil2:31.4	yenāyasmā rohaṇo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ rohaṇaṁ etadavoca—
mil2:31.5	“ko nu kho tvaṁ, mārisa, ediso bhaṇḍukāsāvavasano”ti.
mil2:31.6	“Pabbajito nāmāhaṁ dārakā”ti.
mil2:31.7	“Kena tvaṁ, mārisa, pabbajito nāmāsī”ti?
mil2:31.8	“Pāpakāni malāni pabbājeti, tasmāhaṁ, dāraka, pabbajito nāmā”ti.
mil2:32.1	“Kiṅkāraṇā, mārisa, kesā te na yathā aññesan”ti?
mil2:32.2	“Soḷasime, dāraka, palibodhe disvā kesamassuṁ ohāretvā pabbajito”.
mil2:32.3	“Katame soḷasa”?
mil2:32.4	“Alaṅkārapalibodho maṇḍanapalibodho telamakkhanapalibodho dhovanapalibodho mālāpalibodho gandhapalibodho vāsanapalibodho harīṭakapalibodho āmalakapalibodho raṅgapalibodho bandhanapalibodho kocchapalibodho kappakapalibodho vijaṭanapalibodho ūkāpalibodho, kesesu vilūnesu socanti kilamanti paridevanti urattāḷiṁ kandanti sammohaṁ āpajjanti, imesu kho, dāraka, soḷasasu palibodhesu paliguṇṭhitā manussā sabbāni atisukhumāni sippāni nāsentī”ti.
mil2:33.1	“Kiṅkāraṇā, mārisa, vatthānipi te na yathā aññesan”ti?
mil2:33.2	“Kāmanissitāni kho, dāraka, vatthāni, kāmanissitāni gihibyañjanabhaṇḍāni, yāni kānici kho bhayāni vatthato uppajjanti, tāni kāsāvavasanassa na honti, tasmā vatthānipi me na yathā aññesan”ti.
mil2:33.3	“Jānāsi kho tvaṁ, mārisa, sippāni nāmā”ti?
mil2:33.4	“Āma, dāraka, jānāmahaṁ sippāni, yaṁ loke uttamaṁ mantaṁ, tampi jānāmī”ti.
mil2:33.5	“Mayhampi taṁ, mārisa, dātuṁ sakkā”ti?
mil2:33.6	“Āma, dāraka, sakkā”ti.
mil2:33.7	“Tena hi me dehī”ti.
mil2:33.8	“Akālo kho, dāraka, antaragharaṁ piṇḍāya paviṭṭhamhā”ti.
mil2:34.1	Atha kho nāgaseno dārako āyasmato rohaṇassa hatthato pattaṁ gahetvā gharaṁ pavesetvā paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā sampavāretvā āyasmantaṁ rohaṇaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ etadavoca—
mil2:34.2	“dehi me dāni, mārisa, mantan”ti.
mil2:34.3	“Yadā kho tvaṁ, dāraka, nippalibodho hutvā mātāpitaro anujānāpetvā mayā gahitaṁ pabbajitavesaṁ gaṇhissasi, tadā dassāmī”ti—āha.
mil2:35.1	Atha kho nāgaseno dārako mātāpitaro upasaṅkamitvā āha—
mil2:35.2	“ammatātā, ayaṁ pabbajito ‘yaṁ loke uttamaṁ mantaṁ, taṁ jānāmī’ti vadati, na ca attano santike apabbajitassa deti, ahaṁ etassa santike pabbajitvā taṁ uttamaṁ mantaṁ uggaṇhissāmī”ti.
mil2:35.3	Athassa mātāpitaro “pabbajitvāpi no putto mantaṁ gaṇhatu, gahetvā puna āgacchissatī”ti maññamānā “gaṇha, puttā”ti anujāniṁsu.
mil2:36.1	Atha kho āyasmā rohaṇo nāgasenaṁ dārakaṁ ādāya yena vattaniyaṁ senāsanaṁ, yena vijambhavatthu tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā vijambhavatthusmiṁ senāsane ekarattaṁ vasitvā yena rakkhitatalaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā koṭisatānaṁ arahantānaṁ majjhe nāgasenaṁ dārakaṁ pabbājesi.
mil2:36.2	Pabbajito ca panāyasmā nāgaseno āyasmantaṁ rohaṇaṁ etadavoca—
mil2:36.3	“gahito me, bhante, tava veso, detha me dāni mantan”ti.
mil2:36.4	Atha kho āyasmā rohaṇo “kimhi nu khohaṁ nāgasenaṁ vineyyaṁ paṭhamaṁ vinaye vā suttante vā abhidhamme vā”ti—
mil2:36.5	cintetvā “paṇḍito kho ayaṁ nāgaseno, sakkoti sukheneva abhidhammaṁ pariyāpuṇitun”ti paṭhamaṁ abhidhamme vinesi.
mil2:37.1	Āyasmā ca nāgaseno “kusalā dhammā, akusalā dhammā, abyākatā dhammā”ti tikadukapaṭimaṇḍitaṁ dhammasaṅgaṇīpakaraṇaṁ, khandhavibhaṅgādiaṭṭhārasa vibhaṅgapaṭimaṇḍitaṁ vibhaṅgappakaraṇaṁ, “saṅgaho asaṅgaho”ti ādinā cuddasavidhena vibhattaṁ dhātukathāpakaraṇaṁ, “khandhapaññatti āyatanapaññattī”ti ādinā chabbidhena vibhattaṁ puggalapaññattippakaraṇaṁ, sakavāde pañcasuttasatāni paravāde pañcasuttasatānīti suttasahassaṁ samodhānetvā vibhattaṁ kathāvatthuppakaraṇaṁ, “mūlayamakaṁ khandhayamakan”ti ādinā dasavidhena vibhattaṁ yamakappakaraṇaṁ, “hetupaccayo ārammaṇapaccayo”ti ādinā catuvīsatividhena vibhattaṁ paṭṭhānappakaraṇanti sabbaṁ taṁ abhidhammapiṭakaṁ ekeneva sajjhāyena paguṇaṁ katvā “tiṭṭhatha, bhante, na puna osāretha, ettakenevāhaṁ sajjhāyissāmī”ti—āha.
mil2:38.1	Atha kho āyasmā nāgaseno yena koṭisatā arahanto tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā koṭisate arahante etadavoca—
mil2:38.2	“ahaṁ kho, bhante, ‘kusalā dhammā, akusalā dhammā, abyākatā dhammā’ti imesu tīsu padesu pakkhipitvā sabbaṁ taṁ abhidhammapiṭakaṁ vitthārena osāressāmī”ti.
mil2:38.3	“Sādhu, nāgasena, osārehī”ti.
mil2:39.1	Atha kho āyasmā nāgaseno satta māsāni satta pakaraṇāni vitthārena osāresi, pathavī unnadi, devatā sādhukāramadaṁsu, brahmāno apphoṭesuṁ, dibbāni candanacuṇṇāni dibbāni ca mandāravapupphāni abhippavassiṁsu.
mil2:40.1	Atha kho koṭisatā arahanto āyasmantaṁ nāgasenaṁ paripuṇṇavīsativassaṁ rakkhitatale upasampādesuṁ.
mil2:40.2	Upasampanno ca panāyasmā nāgaseno tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya upajjhāyena saddhiṁ gāmaṁ piṇḍāya pavisanto evarūpaṁ parivitakkaṁ uppādesi “tuccho vata me upajjhāyo, bālo vata me upajjhāyo, ṭhapetvā avasesaṁ buddhavacanaṁ paṭhamaṁ maṁ abhidhamme vinesī”ti.
mil2:41.1	Atha kho āyasmā rohaṇo āyasmato nāgasenassa cetasā cetoparivitakkamaññāya āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—
mil2:41.2	“ananucchavikaṁ kho nāgasena parivitakkaṁ vitakkesi, na kho panetaṁ nāgasena tavānucchavikan”ti.
mil2:42.1	Atha kho āyasmato nāgasenassa etadahosi—
mil2:42.2	“acchariyaṁ vata bho, abbhutaṁ vata bho, yatra hi nāma me upajjhāyo cetasā cetoparivitakkaṁ jānissati, paṇḍito vata me upajjhāyo, yannūnāhaṁ upajjhāyaṁ khamāpeyyan”ti.
mil2:42.3	Atha kho āyasmā nāgaseno āyasmantaṁ rohaṇaṁ etadavoca—
mil2:42.4	“khamatha me, bhante, na puna evarūpaṁ vitakkessāmī”ti.
mil2:43.1	Atha kho āyasmā rohaṇo āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca “na kho tyāhaṁ nāgasena ettāvatā khamāmi, atthi kho nāgasena sāgalaṁ nāma nagaraṁ, tattha milindo nāma rājā rajjaṁ kāreti, so diṭṭhivādena pañhaṁ pucchitvā bhikkhusaṅghaṁ viheṭheti, sace tvaṁ tattha gantvā taṁ rājānaṁ dametvā buddhasāsane pasādessasi, evāhaṁ taṁ khamissāmī”ti.
mil2:44.1	“Tiṭṭhatu, bhante, eko milindo rājā;
mil2:44.2	sace, bhante, sakalajambudīpe sabbe rājāno āgantvā maṁ pañhaṁ puccheyyuṁ, sabbaṁ taṁ visajjetvā sampadālessāmi, ‘khamatha me, bhante’ti vatvā, ‘na khamāmī’ti vutte tena hi, bhante, imaṁ temāsaṁ kassa santike vasissāmī”ti—āha.
mil2:44.3	“Ayaṁ kho, nāgasena, āyasmā assagutto vattaniye senāsane viharati, gaccha tvaṁ, nāgasena, yenāyasmā assagutto tenupasaṅkama, upasaṅkamitvā mama vacanena āyasmato assaguttassa pāde sirasā vanda, evañca naṁ vadehi ‘upajjhāyo me, bhante, tumhākaṁ pāde sirasā vandati, appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchati, upajjhāyo me, bhante, imaṁ temāsaṁ tumhākaṁ santike vasituṁ maṁ pahiṇī’ti, ‘konāmo te upajjhāyo’ti ca vutte ‘rohaṇatthero nāma, bhante’ti vadeyyāsi, ‘ahaṁ konāmo’ti vutte evaṁ vadeyyāsi ‘mama upajjhāyo, bhante, tumhākaṁ nāmaṁ jānātī’”ti.
mil2:44.4	“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā nāgaseno āyasmantaṁ rohaṇaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pattacīvaramādāya anupubbena cārikaṁ caramāno yena vattaniyaṁ senāsanaṁ, yenāyasmā assagutto tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ assaguttaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi, ekamantaṁ ṭhito kho āyasmā nāgaseno āyasmantaṁ assaguttaṁ etadavoca—
mil2:44.5	“upajjhāyo me, bhante, tumhākaṁ pāde sirasā vandati, evañca vadeti appābādhaṁ appātaṅkaṁ lahuṭṭhānaṁ balaṁ phāsuvihāraṁ pucchati, upajjhāyo me, bhante, imaṁ temāsaṁ tumhākaṁ santike vasituṁ maṁ pahiṇī”ti.
mil2:45.1	Atha kho āyasmā assagutto āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—
mil2:45.2	“tvaṁ kiṁnāmosī”ti.
mil2:45.3	“Ahaṁ, bhante, nāgaseno nāmā”ti.
mil2:45.4	“Konāmo te upajjhāyo”ti?
mil2:45.5	“Upajjhāyo me, bhante, rohaṇo nāmā”ti.
mil2:45.6	“Ahaṁ konāmo”ti.
mil2:45.7	“Upajjhāyo me, bhante, tumhākaṁ nāmaṁ jānātī”ti.
mil2:46.1	“Sādhu, nāgasena, pattacīvaraṁ paṭisāmehī”ti.
mil2:46.2	“Sādhu, bhante”ti pattacīvaraṁ paṭisāmetvā punadivase pariveṇaṁ sammajjitvā mukhodakaṁ dantapoṇaṁ upaṭṭhapesi.
mil2:46.3	Thero sammajjitaṭṭhānaṁ paṭisammajji, taṁ udakaṁ chaḍḍetvā aññaṁ udakaṁ āhari, tañca dantakaṭṭhaṁ apanetvā aññaṁ dantakaṭṭhaṁ gaṇhi, na ālāpasallāpaṁ akāsi, evaṁ satta divasāni katvā sattame divase puna pucchitvā puna tena tatheva vutte vassavāsaṁ anujāni.
mil2:47.1	Tena kho pana samayena ekā mahāupāsikā āyasmantaṁ assaguttaṁ tiṁsamattāni vassāni upaṭṭhāsi.
mil2:47.2	Atha kho sā mahāupāsikā temāsaccayena yenāyasmā assagutto tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ assaguttaṁ etadavoca—
mil2:47.3	“atthi nu kho, tāta, tumhākaṁ santike añño bhikkhū”ti.
mil2:47.4	“Atthi, mahāupāsike, amhākaṁ santike nāgaseno nāma bhikkhū”ti.
mil2:47.5	“Tena hi, tāta assagutta, adhivāsehi nāgasenena saddhiṁ svātanāya bhattan”ti.
mil2:47.6	Adhivāsesi kho āyasmā assagutto tuṇhībhāvena.
mil2:48.1	Atha kho āyasmā assagutto tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya āyasmatā nāgasenena saddhiṁ pacchāsamaṇena yena mahāupāsikāya nivesanaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
mil2:48.2	Atha kho sā mahāupāsikā āyasmantaṁ assaguttaṁ āyasmantañca nāgasenaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.
mil2:48.3	Atha kho āyasmā assagutto bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—
mil2:48.4	“tvaṁ, nāgasena, mahāupāsikāya anumodanaṁ karohī”ti idaṁ vatvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
mil2:49.1	Atha kho sā mahāupāsikā āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—
mil2:49.2	“mahallikā khohaṁ, tāta nāgasena, gambhīrāya dhammakathāya mayhaṁ anumodanaṁ karohī”ti.
mil2:49.3	Atha kho āyasmā nāgaseno tassā mahāupāsikāya gambhīrāya dhammakathāya lokuttarāya suññatappaṭisaṁyuttāya anumodanaṁ akāsi.
mil2:49.4	Atha kho tassā mahāupāsikāya tasmiṁyeva āsane virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi—
mil2:49.5	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.
mil2:49.6	Āyasmāpi kho nāgaseno tassā mahāupāsikāya anumodanaṁ katvā attanā desitaṁ dhammaṁ paccavekkhanto vipassanaṁ paṭṭhapetvā tasmiṁyeva āsane nisinno sotāpattiphale patiṭṭhāsi.
mil2:50.1	Atha kho āyasmā assagutto maṇḍalamāḷe nisinno dvinnampi dhammacakkhupaṭilābhaṁ ñatvā sādhukāraṁ pavattesi “sādhu sādhu, nāgasena, ekena kaṇḍappahārena dve mahākāyā padālitā”ti, anekāni ca devatāsahassāni sādhukāraṁ pavattesuṁ.
mil2:51.1	Atha kho āyasmā nāgaseno uṭṭhāyāsanā yenāyasmā assagutto tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ assaguttaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi, ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ nāgasenaṁ āyasmā assagutto etadavoca—
mil2:51.2	“gaccha tvaṁ, nāgasena, pāṭaliputtaṁ, pāṭaliputtanagare asokārāme āyasmā dhammarakkhito paṭivasati, tassa santike buddhavacanaṁ pariyāpuṇāhī”ti.
mil2:51.3	“Kīva dūro, bhante, ito pāṭaliputtanagaran”ti?
mil2:51.4	“Yojanasatāni kho, nāgasenā”ti.
mil2:51.5	“Dūro kho, bhante, maggo.
mil2:51.6	Antarāmagge bhikkhā dullabhā, kathāhaṁ gamissāmī”ti?
mil2:51.7	“Gaccha tvaṁ, nāgasena, antarāmagge piṇḍapātaṁ labhissasi sālīnaṁ odanaṁ vigatakāḷakaṁ anekasūpaṁ anekabyañjanan”ti.
mil2:51.8	“Evaṁ, bhante”ti kho āyasmā nāgaseno āyasmantaṁ assaguttaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pattacīvaramādāya yena pāṭaliputtaṁ tena cārikaṁ pakkāmi.
mil2:52.1	Tena kho pana samayena pāṭaliputtako seṭṭhi pañcahi sakaṭasatehi pāṭaliputtagāmimaggaṁ paṭipanno hoti.
mil2:52.2	Addasā kho pāṭaliputtako seṭṭhi āyasmantaṁ nāgasenaṁ dūratova āgacchantaṁ, disvāna yenāyasmā nāgaseno tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ nāgasenaṁ abhivādetvā “kuhiṁ gacchasi, tātā”ti—āha.
mil2:52.3	“Pāṭaliputtaṁ, gahapatī”ti.
mil2:52.4	“Sādhu, tāta, mayampi pāṭaliputtaṁ gacchāma.
mil2:52.5	Amhehi saddhiṁ sukhaṁ gacchathā”ti.
mil2:53.1	Atha kho pāṭaliputtako seṭṭhi āyasmato nāgasenassa iriyāpathe pasīditvā āyasmantaṁ nāgasenaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā sampavāretvā āyasmantaṁ nāgasenaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi, ekamantaṁ nisinno kho pāṭaliputtako seṭṭhi āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—
mil2:53.2	“kinnāmosi tvaṁ, tātā”ti.
mil2:53.3	“Ahaṁ, gahapati, nāgaseno nāmā”ti.
mil2:53.4	“Jānāsi kho tvaṁ, tāta, buddhavacanaṁ nāmā”ti?
mil2:53.5	“Jānāmi khohaṁ, gahapati, abhidhammapadānī”ti.
mil2:53.6	“Lābhā no, tāta, suladdhaṁ no, tāta, ahampi kho, tāta, ābhidhammiko, tvampi ābhidhammiko, bhaṇa, tāta, abhidhammapadānī”ti.
mil2:53.7	Atha kho āyasmā nāgaseno pāṭaliputtakassa seṭṭhissa abhidhammaṁ desesi, desenteyeva pāṭaliputtakassa seṭṭhissa virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi—
mil2:53.8	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.
mil2:54.1	Atha kho pāṭaliputtako seṭṭhi pañcamattāni sakaṭasatāni purato uyyojetvā sayaṁ pacchato gacchanto pāṭaliputtassa avidūre dvedhāpathe ṭhatvā āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—
mil2:54.2	“ayaṁ kho, tāta nāgasena, asokārāmassa maggo, idaṁ kho, tāta, amhākaṁ kambalaratanaṁ soḷasahatthaṁ āyāmena, aṭṭhahatthaṁ vitthārena, paṭiggaṇhāhi kho, tāta, idaṁ kambalaratanaṁ anukampaṁ upādāyā”ti.
mil2:54.3	Paṭiggahesi kho āyasmā nāgaseno taṁ kambalaratanaṁ anukampaṁ upādāya.
mil2:54.4	Atha kho pāṭaliputtako seṭṭhi attamano udaggo pamudito pītisomanassajāto āyasmantaṁ nāgasenaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.
mil2:55.1	Atha kho āyasmā nāgaseno yena asokārāmo yenāyasmā dhammarakkhito tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ dhammarakkhitaṁ abhivādetvā attano āgatakāraṇaṁ kathetvā āyasmato dhammarakkhitassa santike tepiṭakaṁ buddhavacanaṁ ekeneva uddesena tīhi māsehi byañjanaso pariyāpuṇitvā puna tīhi māsehi atthaso manasākāsi.
mil2:55.2	(…)
mil2:56.1	Atha kho āyasmā dhammarakkhito āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—
mil2:56.2	“seyyathāpi, nāgasena, gopālako gāvo rakkhati, aññe gorasaṁ paribhuñjanti;
mil2:56.3	evameva kho tvaṁ, nāgasena, tepiṭakaṁ buddhavacanaṁ dhārentopi na bhāgī sāmaññassā”ti.
mil2:56.4	“Hotu, bhante, alaṁ ettakenā”ti.
mil2:56.5	Teneva divasabhāgena tena rattibhāgena saha paṭisambhidāhi arahattaṁ pāpuṇi, saha saccappaṭivedhena āyasmato nāgasenassa sabbe devā sādhukāramadaṁsu, pathavī unnadi, brahmāno apphoṭesuṁ, dibbāni candanacuṇṇāni dibbāni ca mandāravapupphāni abhippavassiṁsu.
mil2:57.1	Tena kho pana samayena koṭisatā arahanto himavante pabbate rakkhitatale sannipatitvā āyasmato nāgasenassa santike dūtaṁ pāhesuṁ “āgacchatu nāgaseno, dassanakāmā mayaṁ nāgasenan”ti.
mil2:57.2	Atha kho āyasmā nāgaseno dūtassa vacanaṁ sutvā asokārāme antarahito himavante pabbate rakkhitatale koṭisatānaṁ arahantānaṁ purato pāturahosi.
mil2:58.1	Atha kho koṭisatā arahanto āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavocuṁ—
mil2:58.2	“eso kho, nāgasena, milindo rājā bhikkhusaṅghaṁ viheṭheti vādappaṭivādena pañhapucchāya.
mil2:58.3	Sādhu, nāgasena, gaccha tvaṁ milindaṁ rājānaṁ damehī”ti.
mil2:58.4	“Tiṭṭhatu, bhante, eko milindo rājā;
mil2:58.5	sace, bhante, sakalajambudīpe rājāno āgantvā maṁ pañhaṁ puccheyyuṁ, sabbaṁ taṁ visajjetvā sampadālessāmi, gacchatha vo, bhante, acchambhitā sāgalanagaran”ti.
mil2:58.6	Atha kho therā bhikkhū sāgalanagaraṁ kāsāvappajjotaṁ isivātapaṭivātaṁ akaṁsu.
mil2:59.1	Tena kho pana samayena āyasmā āyupālo saṅkhyeyyapariveṇe paṭivasati.
mil2:59.2	Atha kho milindo rājā amacce etadavoca—
mil2:59.3	“ramaṇīyā vata bho dosinā ratti, kaṁ nu khvajja samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā upasaṅkameyyāma sākacchāya pañhapucchanāya, ko mayā saddhiṁ sallapituṁ ussahati kaṅkhaṁ paṭivinetun”ti.
mil2:59.4	Evaṁ vutte, pañcasatā yonakā rājānaṁ milindaṁ etadavocuṁ—
mil2:59.5	“atthi, mahārāja, āyupālo nāma thero tepiṭako bahussuto āgatāgamo, so etarahi saṅkhyeyyapariveṇe paṭivasati;
mil2:59.6	gaccha tvaṁ, mahārāja, āyasmantaṁ āyupālaṁ pañhaṁ pucchassū”ti.
mil2:59.7	“Tena hi, bhaṇe, bhadantassa ārocethā”ti.
mil2:60.1	Atha kho nemittiko āyasmato āyupālassa santike dūtaṁ pāhesi “rājā, bhante, milindo āyasmantaṁ āyupālaṁ dassanakāmo”ti.
mil2:60.2	Āyasmāpi kho āyupālo evamāha—
mil2:60.3	“tena hi āgacchatū”ti.
mil2:60.4	Atha kho milindo rājā pañcamattehi yonakasatehi parivuto rathavaramāruyha yena saṅkhyeyyapariveṇaṁ yenāyasmā āyupālo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmatā āyupālena saddhiṁ sammodi, sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi, ekamantaṁ nisinno kho milindo rājā āyasmantaṁ āyupālaṁ etadavoca—
mil2:60.5	“kimatthiyā, bhante āyupāla, tumhākaṁ pabbajjā, ko ca tumhākaṁ paramattho”ti.
mil2:60.6	Thero āha—
mil2:60.7	“dhammacariyasamacariyatthā kho, mahārāja, pabbajjā, sāmaññaphalaṁ kho pana amhākaṁ paramattho”ti.
mil2:60.8	“Atthi pana, bhante, koci gihīpi dhammacārī samacārī”ti?
mil2:60.9	“Āma, mahārāja, atthi gihīpi dhammacārī samacārī, bhagavati kho, mahārāja, bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye dhammacakkaṁ pavattente aṭṭhārasannaṁ brahmakoṭīnaṁ dhammābhisamayo ahosi, devatānaṁ pana dhammābhisamayo gaṇanapathaṁ vītivatto, sabbete gihibhūtā, na pabbajitā.
mil2:61.1	Puna caparaṁ, mahārāja, bhagavatā kho mahāsamayasuttante desiyamāne, mahāmaṅgalasuttante desiyamāne, samacittapariyāyasuttante desiyamāne, rāhulovādasuttante desiyamāne, parābhavasuttante desiyamāne gaṇanapathaṁ vītivattānaṁ devatānaṁ dhammābhisamayo ahosi, sabbete gihibhūtā, na pabbajitā”ti.
mil2:61.2	“Tena hi, bhante āyupāla, niratthikā tumhākaṁ pabbajjā, pubbe katassa pāpakammassa nissandena samaṇā sakyaputtiyā pabbajanti dhutaṅgāni ca pariharanti.
mil2:61.3	Ye kho te, bhante āyupāla, bhikkhū ekāsanikā, nūna te pubbe paresaṁ bhogahārakā corā, te paresaṁ bhoge acchinditvā tassa kammassa nissandena etarahi ekāsanikā bhavanti, na labhanti kālena kālaṁ paribhuñjituṁ, natthi tesaṁ sīlaṁ, natthi tapo, natthi brahmacariyaṁ.
mil2:61.4	Ye kho pana te, bhante āyupāla, bhikkhū abbhokāsikā, nūna te pubbe gāmaghātakā corā, te paresaṁ gehāni vināsetvā tassa kammassa nissandena etarahi abbhokāsikā bhavanti, na labhanti senāsanāni paribhuñjituṁ, natthi tesaṁ sīlaṁ, natthi tapo, natthi brahmacariyaṁ.
mil2:61.5	Ye kho pana te, bhante āyupāla, bhikkhū nesajjikā, nūna te pubbe panthadūsakā corā, te paresaṁ pathike jane gahetvā bandhitvā nisīdāpetvā tassa kammassa nissandena etarahi nesajjikā bhavanti, na labhanti seyyaṁ kappetuṁ, natthi tesaṁ sīlaṁ, natthi tapo, natthi brahmacariyan”ti—āha.
mil2:62.1	Evaṁ vutte, āyasmā āyupālo tuṇhī ahosi, na kiñci paṭibhāsi.
mil2:62.2	Atha kho pañcasatā yonakā rājānaṁ milindaṁ etadavocuṁ—
mil2:62.3	“paṇḍito, mahārāja, thero, api ca kho avisārado na kiñci paṭibhāsatī”ti.
mil2:63.1	Atha kho milindo rājā āyasmantaṁ āyupālaṁ tuṇhībhūtaṁ disvā apphoṭetvā ukkuṭṭhiṁ katvā yonake etadavoca—
mil2:63.2	“tuccho vata bho jambudīpo, palāpo vata bho jambudīpo, natthi koci samaṇo vā brāhmaṇo vā, yo mayā saddhiṁ sallapituṁ ussahati kaṅkhaṁ paṭivinetun”ti.
mil2:64.1	Atha kho milindassa rañño sabbaṁ taṁ parisaṁ anuvilokentassa abhīte amaṅkubhūte yonake disvā etadahosi—
mil2:64.2	“nissaṁsayaṁ atthi maññe añño koci paṇḍito bhikkhu, yo mayā saddhiṁ sallapituṁ ussahati, yenime yonakā na maṅkubhūtā”ti.
mil2:64.3	Atha kho milindo rājā yonake etadavoca—
mil2:64.4	“atthi, bhaṇe, añño koci paṇḍito bhikkhu, yo mayā saddhiṁ sallapituṁ ussahati kaṅkhaṁ paṭivinetun”ti.
mil2:65.1	Tena kho pana samayena āyasmā nāgaseno samaṇagaṇaparivuto saṅghī gaṇī gaṇācariyo ñāto yasassī sādhusammato bahujanassa paṇḍito byatto medhāvī nipuṇo viññū vibhāvī vinīto visārado bahussuto tepiṭako vedagū pabhinnabuddhimā āgatāgamo pabhinnapaṭisambhido navaṅgasatthusāsane pariyattidharo pāramippatto jinavacane dhammatthadesanāpaṭivedhakusalo akkhayavicitrapaṭibhāno citrakathī kalyāṇavākkaraṇo durāsado duppasaho duruttaro durāvaraṇo dunnivārayo, sāgaro viya akkhobho, girirājā viya niccalo, raṇañjaho tamonudo pabhaṅkaro mahākathī paragaṇigaṇamathano paratitthiyamaddano bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ upāsikānaṁ rājūnaṁ rājamahāmattānaṁ sakkato garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ lābhaggayasaggappatto vuddhānaṁ viññūnaṁ sotāvadhānena samannāgatānaṁ sandassento navaṅgaṁ jinasāsanaratanaṁ, upadisanto dhammamaggaṁ, dhārento dhammappajjotaṁ, ussāpento dhammayūpaṁ, yajanto dhammayāgaṁ, paggaṇhanto dhammaddhajaṁ, ussāpento dhammaketuṁ, dhamento dhammasaṅkhaṁ, āhananto dhammabheriṁ, nadanto sīhanādaṁ, gajjanto indagajjitaṁ, madhuragiragajjitena ñāṇavaravijjujālapariveṭhitena karuṇājalabharitena mahatā dhammāmatameghena sakalalokamabhitappayanto gāmanigamarājadhānīsu cārikaṁ caramāno anupubbena sāgalanagaraṁ anuppatto hoti.
mil2:65.2	Tatra sudaṁ āyasmā nāgaseno asītiyā bhikkhusahassehi saddhiṁ saṅkhyeyyapariveṇe paṭivasati.
mil2:65.3	Tenāhu porāṇā—
mil2:66.1	“Bahussuto citrakathī,
mil2:66.2	nipuṇo ca visārado;
mil2:66.3	Sāmayiko ca kusalo,
mil2:66.4	paṭibhāne ca kovido.
mil2:67.1	Te ca tepiṭakā bhikkhū,
mil2:67.2	pañcanekāyikāpi ca;
mil2:67.3	Catunekāyikā ceva,
mil2:67.4	nāgasenaṁ purakkharuṁ.
mil2:68.1	Gambhīrapañño medhāvī,
mil2:68.2	maggāmaggassa kovido;
mil2:68.3	Uttamatthaṁ anuppatto,
mil2:68.4	nāgaseno visārado.
mil2:69.1	Tehi bhikkhūhi parivuto,
mil2:69.2	nipuṇehi saccavādibhi;
mil2:69.3	Caranto gāmanigamaṁ,
mil2:69.4	sāgalaṁ upasaṅkami.
mil2:70.1	Saṅkhyeyyapariveṇasmiṁ,
mil2:70.2	nāgaseno tadā vasi;
mil2:70.3	Katheti so manussehi,
mil2:70.4	pabbate kesarī yathā”ti.
mil2:71.1	Atha kho devamantiyo rājānaṁ milindaṁ etadavoca—
mil2:71.2	“āgamehi tvaṁ, mahārāja;
mil2:71.3	atthi, mahārāja, nāgaseno nāma thero paṇḍito byatto medhāvī vinīto visārado bahussuto citrakathī kalyāṇapaṭibhāno atthadhammaniruttipaṭibhānapaṭisambhidāsu pāramippatto, so etarahi saṅkhyeyyapariveṇe paṭivasati, gaccha tvaṁ, mahārāja, āyasmantaṁ nāgasenaṁ pañhaṁ pucchassu, ussahati so tayā saddhiṁ sallapituṁ kaṅkhaṁ paṭivinetun”ti.
mil2:71.4	Atha kho milindassa rañño sahasā “nāgaseno”ti saddaṁ sutvāva ahudeva bhayaṁ, ahudeva chambhitattaṁ, ahudeva lomahaṁso.
mil2:71.5	Atha kho milindo rājā devamantiyaṁ etadavoca—
mil2:71.6	“ussahati bho nāgaseno bhikkhu mayā saddhiṁ sallapitun”ti?
mil2:71.7	“Ussahati, mahārāja, api indayamavaruṇakuverapajāpatisuyāmasantusitalokapālehipi pitupitāmahena mahābrahmunāpi saddhiṁ sallapituṁ, kimaṅgaṁ pana manussabhūtenā”ti.
mil2:72.1	Atha kho milindo rājā devamantiyaṁ etadavoca—
mil2:72.2	“tena hi tvaṁ, devamantiya, bhadantassa santike dūtaṁ pesehī”ti.
mil2:72.3	“Evaṁ, devā”ti kho devamantiyo āyasmato nāgasenassa santike dūtaṁ pāhesi “rājā, bhante, milindo āyasmantaṁ dassanakāmo”ti.
mil2:72.4	Āyasmāpi kho nāgaseno evamāha—
mil2:72.5	“tena hi āgacchatū”ti.
mil2:73.1	Atha kho milindo rājā pañcamattehi yonakasatehi parivuto rathavaramāruyha mahatā balakāyena saddhiṁ yena saṅkhyeyyapariveṇaṁ yenāyasmā nāgaseno tenupasaṅkami.
mil2:73.2	Tena kho pana samayena āyasmā nāgaseno asītiyā bhikkhusahassehi saddhiṁ maṇḍalamāḷe nisinno hoti.
mil2:73.3	Addasā kho milindo rājā āyasmato nāgasenassa parisaṁ dūratova, disvāna devamantiyaṁ etadavoca—
mil2:73.4	“kassesā, devamantiya, mahatī parisā”ti?
mil2:73.5	“Āyasmato kho, mahārāja, nāgasenassa parisā”ti.
mil2:74.1	Atha kho milindassa rañño āyasmato nāgasenassa parisaṁ dūratova disvā ahudeva bhayaṁ, ahudeva chambhitattaṁ, ahudeva lomahaṁso.
mil2:74.2	Atha kho milindo rājā khaggaparivārito viya gajo, garuḷaparivārito viya nāgo, ajagaraparivārito viya kotthuko, mahiṁsaparivuto viya accho, nāgānubaddho viya maṇḍūko, saddūlānubaddho viya migo, ahituṇḍikasamāgato viya pannago, majjārasamāgato viya undūro, bhūtavejjasamāgato viya pisāco, rāhumakhagato viya cando, pannago viya peḷantaragato, sakuṇo viya pañjarantaragato, maccho viya jālantaragato, vāḷavanamanuppaviṭṭho viya puriso, vessavaṇāparādhiko viya yakkho, parikkhīṇāyuko viya devaputto bhīto ubbiggo utrasto saṁviggo lomahaṭṭhajāto vimano dummano bhantacitto vipariṇatamānaso “mā maṁ ayaṁ parijano paribhavī”ti satiṁ upaṭṭhapetvā devamantiyaṁ etadavoca—
mil2:74.3	“mā kho, tvaṁ devamantiya, āyasmantaṁ nāgasenaṁ mayhaṁ ācikkheyyāsi, anakkhātaññevāhaṁ nāgasenaṁ jānissāmī”ti.
mil2:74.4	“Sādhu, mahārāja, tvaññeva jānāhī”ti.
mil2:75.1	Tena kho pana samayena āyasmā nāgaseno tassā bhikkhuparisāya purato cattālīsāya bhikkhusahassānaṁ navakataro hoti pacchato cattālīsāya bhikkhusahassānaṁ vuḍḍhataro.
mil2:76.1	Atha kho milindo rājā sabbaṁ taṁ bhikkhusaṅghaṁ purato ca pacchato ca majjhato ca anuvilokento addasā kho āyasmantaṁ nāgasenaṁ dūratova bhikkhusaṅghassa majjhe nisinnaṁ kesarasīhaṁ viya vigatabhayabheravaṁ vigatalomahaṁsaṁ vigatabhayasārajjaṁ, disvāna ākāreneva aññāsi “eso kho ettha nāgaseno”ti.
mil2:77.1	Atha kho milindo rājā devamantiyaṁ etadavoca—
mil2:77.2	“eso kho, devamantiya, āyasmā nāgaseno”ti.
mil2:77.3	“Āma, mahārāja, eso kho nāgaseno, suṭṭhu kho tvaṁ, mahārāja, nāgasenaṁ aññāsī”ti.
mil2:77.4	Tato rājā tuṭṭho ahosi “anakkhātova mayā nāgaseno aññāto”ti.
mil2:77.5	Atha kho milindassa rañño āyasmantaṁ nāgasenaṁ disvāva ahudeva bhayaṁ, ahudeva chambhitattaṁ, ahudeva lomahaṁso.
mil2:78.1	Tenāhu—
mil2:79.1	“Caraṇena ca sampannaṁ,
mil2:79.2	sudantaṁ uttame dame;
mil2:79.3	Disvā rājā nāgasenaṁ,
mil2:79.4	idaṁ vacanamabravi.
mil2:80.1	Kathitā mayā bahū diṭṭhā,
mil2:80.2	sākacchā osaṭā bahū;
mil2:80.3	Na tādisaṁ bhayaṁ āsi,
mil2:80.4	ajja tāso yathā mama.
mil2:81.1	Nissaṁsayaṁ parājayo,
mil2:81.2	mama ajja bhavissati;
mil2:81.3	Jayo ca nāgasenassa,
mil2:81.4	yathā cittaṁ na saṇṭhitan”ti.
mil2:82.1	Bāhirakathā niṭṭhitā.
mil3.1.1:0.1	Milindapañha
mil3.1.1:0.2	Mahāvagga
mil3.1.1:0.3	1. Paññattipañha
mil3.1.1:1.1	Atha kho milindo rājā yenāyasmā nāgaseno tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmatā nāgasenena saddhiṁ sammodi, sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi.
mil3.1.1:1.2	Āyasmāpi kho nāgaseno paṭisammodanīyeneva milindassa rañño cittaṁ ārādhesi.
mil3.1.1:2.1	Atha kho milindo rājā āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—
mil3.1.1:2.2	“kathaṁ bhadanto ñāyati, kinnāmosi, bhante”ti?
mil3.1.1:2.3	“‘Nāgaseno’ti kho ahaṁ, mahārāja, ñāyāmi, ‘nāgaseno’ti kho maṁ, mahārāja, sabrahmacārī samudācaranti, api ca mātāpitaro nāmaṁ karonti ‘nāgaseno’ti vā ‘sūraseno’ti vā ‘vīraseno’ti vā ‘sīhaseno’ti vā, api ca kho, mahārāja, saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmamattaṁ yadidaṁ nāgasenoti, na hettha puggalo upalabbhatī”ti.
mil3.1.1:3.1	Atha kho milindo rājā evamāha—
mil3.1.1:3.2	“suṇantu me bhonto pañcasatā yonakā asītisahassā ca bhikkhū, ayaṁ nāgaseno evamāha—
mil3.1.1:3.3	‘na hettha puggalo upalabbhatī’ti, kallaṁ nu kho tadabhinanditun”ti.
mil3.1.1:3.4	Atha kho milindo rājā āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—
mil3.1.1:3.5	“sace, bhante nāgasena, puggalo nūpalabbhati, ko carahi tumhākaṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṁ deti, ko taṁ paribhuñjati, ko sīlaṁ rakkhati, ko bhāvanamanuyuñjati, ko maggaphalanibbānāni sacchikaroti, ko pāṇaṁ hanati, ko adinnaṁ ādiyati, ko kāmesumicchācāraṁ carati, ko musā bhaṇati, ko majjaṁ pivati, ko pañcānantariyakammaṁ karoti, tasmā natthi kusalaṁ, natthi akusalaṁ, natthi kusalākusalānaṁ kammānaṁ kattā vā kāretā vā, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, sace, bhante nāgasena, yo tumhe māreti, natthi tassāpi pāṇātipāto, tumhākampi, bhante nāgasena, natthi ācariyo, natthi upajjhāyo, natthi upasampadā.
mil3.1.1:3.6	‘Nāgasenoti maṁ, mahārāja, sabrahmacārī samudācarantī’ti yaṁ vadesi, katamo ettha nāgaseno?
mil3.1.1:3.7	Kiṁ nu kho, bhante, kesā nāgaseno”ti?
mil3.1.1:3.8	“Na hi, mahārājā”ti.
mil3.1.1:3.9	“Lomā nāgaseno”ti?
mil3.1.1:3.10	“Na hi, mahārājā”ti.
mil3.1.1:3.11	“Nakhā …pe…
mil3.1.1:3.12	dantā …
mil3.1.1:3.13	taco …
mil3.1.1:3.14	maṁsaṁ …
mil3.1.1:3.15	nhāru …
mil3.1.1:3.16	aṭṭhi …
mil3.1.1:3.17	aṭṭhimiñjaṁ …
mil3.1.1:3.18	vakkaṁ …
mil3.1.1:3.19	hadayaṁ …
mil3.1.1:3.20	yakanaṁ …
mil3.1.1:3.21	kilomakaṁ …
mil3.1.1:3.22	pihakaṁ …
mil3.1.1:3.23	papphāsaṁ …
mil3.1.1:3.24	antaṁ …
mil3.1.1:3.25	antaguṇaṁ …
mil3.1.1:3.26	udariyaṁ …
mil3.1.1:3.27	karīsaṁ …
mil3.1.1:3.28	pittaṁ …
mil3.1.1:3.29	semhaṁ …
mil3.1.1:3.30	pubbo …
mil3.1.1:3.31	lohitaṁ …
mil3.1.1:3.32	sedo …
mil3.1.1:3.33	medo …
mil3.1.1:3.34	assu …
mil3.1.1:3.35	vasā …
mil3.1.1:3.36	kheḷo …
mil3.1.1:3.37	siṅghāṇikā …
mil3.1.1:3.38	lasikā …
mil3.1.1:3.39	muttaṁ …pe…
mil3.1.1:3.40	matthake matthaluṅgaṁ nāgaseno”ti?
mil3.1.1:3.41	“Na hi, mahārājā”ti.
mil3.1.1:3.42	“Kiṁ nu kho, bhante, rūpaṁ nāgaseno”ti?
mil3.1.1:3.43	“Na hi, mahārājā”ti.
mil3.1.1:3.44	“Vedanā nāgaseno”ti?
mil3.1.1:3.45	“Na hi, mahārājā”ti.
mil3.1.1:3.46	“Saññā nāgaseno”ti?
mil3.1.1:3.47	“Na hi, mahārājā”ti.
mil3.1.1:3.48	“Saṅkhārā nāgaseno”ti?
mil3.1.1:3.49	“Na hi, mahārājā”ti.
mil3.1.1:3.50	“Viññāṇaṁ nāgaseno”ti?
mil3.1.1:3.51	“Na hi, mahārājā”ti.
mil3.1.1:3.52	“Kiṁ pana, bhante, rūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇaṁ nāgaseno”ti?
mil3.1.1:3.53	“Na hi, mahārājā”ti.
mil3.1.1:3.54	“Kiṁ pana, bhante, aññatra rūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇaṁ nāgaseno”ti?
mil3.1.1:3.55	“Na hi, mahārājā”ti.
mil3.1.1:3.56	“Tamahaṁ, bhante, pucchanto pucchanto na passāmi nāgasenaṁ.
mil3.1.1:3.57	Nāgasenasaddoyeva nu kho, bhante, nāgaseno”ti?
mil3.1.1:3.58	“Na hi, mahārājā”ti.
mil3.1.1:3.59	“Ko panettha nāgaseno, alikaṁ tvaṁ, bhante, bhāsasi musāvādaṁ, natthi nāgaseno”ti.
mil3.1.1:4.1	Atha kho āyasmā nāgaseno milindaṁ rājānaṁ etadavoca—
mil3.1.1:4.2	“tvaṁ khosi, mahārāja, khattiyasukhumālo accantasukhumālo, tassa te, mahārāja, majjhanhikasamayaṁ tattāya bhūmiyā uṇhāya vālikāya kharāya sakkharakathalikāya madditvā pādenāgacchantassa pādā rujjanti, kāyo kilamati, cittaṁ upahaññati, dukkhasahagataṁ kāyaviññāṇaṁ uppajjati, kiṁ nu kho tvaṁ pādenāgatosi, udāhu vāhanenā”ti?
mil3.1.1:4.3	“Nāhaṁ, bhante, pādenāgacchāmi, rathenāhaṁ āgatosmī”ti.
mil3.1.1:4.4	“Sace tvaṁ, mahārāja, rathenāgatosi, rathaṁ me ārocehi, kiṁ nu kho, mahārāja, īsā ratho”ti?
mil3.1.1:4.5	“Na hi, bhante”ti.
mil3.1.1:4.6	“Akkho ratho”ti?
mil3.1.1:4.7	“Na hi, bhante”ti.
mil3.1.1:4.8	“Cakkāni ratho”ti?
mil3.1.1:4.9	“Na hi, bhante”ti.
mil3.1.1:4.10	“Rathapañjaraṁ ratho”ti?
mil3.1.1:4.11	“Na hi, bhante”ti.
mil3.1.1:4.12	“Rathadaṇḍako ratho”ti?
mil3.1.1:4.13	“Na hi, bhante”ti.
mil3.1.1:4.14	“Yugaṁ ratho”ti?
mil3.1.1:4.15	“Na hi, bhante”ti.
mil3.1.1:4.16	“Rasmiyo ratho”ti?
mil3.1.1:4.17	“Na hi, bhante”ti.
mil3.1.1:4.18	“Patodalaṭṭhi ratho”ti?
mil3.1.1:4.19	“Na hi, bhante”ti.
mil3.1.1:4.20	“Kiṁ nu kho, mahārāja, īsāakkhacakkarathapañjararathadaṇḍayugarasmipatodā ratho”ti?
mil3.1.1:4.21	“Na hi, bhante”ti.
mil3.1.1:4.22	“Kiṁ pana, mahārāja, aññatra īsāakkhacakkarathapañjararathadaṇḍayugarasmipatodā ratho”ti?
mil3.1.1:4.23	“Na hi, bhante”ti.
mil3.1.1:4.24	“Tamahaṁ, mahārāja, pucchanto pucchanto na passāmi rathaṁ.
mil3.1.1:4.25	Rathasaddoyeva nu kho, mahārāja, ratho”ti?
mil3.1.1:4.26	“Na hi, bhante”ti.
mil3.1.1:4.27	“Ko panettha ratho, alikaṁ tvaṁ, mahārāja, bhāsasi musāvādaṁ, natthi ratho, tvaṁsi, mahārāja, sakalajambudīpe aggarājā, kassa pana tvaṁ bhāyitvā musāvādaṁ bhāsasi, suṇantu me bhonto pañcasatā yonakā asītisahassā ca bhikkhū, ayaṁ milindo rājā evamāha—
mil3.1.1:4.28	‘rathenāhaṁ āgatosmī’ti, sace tvaṁ, mahārāja, rathenāgatosi, ‘rathaṁ me ārocehī’ti vutto samāno rathaṁ na sampādeti, kallaṁ nu kho tadabhinanditun”ti.
mil3.1.1:5.1	Evaṁ vutte, pañcasatā yonakā āyasmato nāgasenassa sādhukāraṁ datvā milindaṁ rājānaṁ etadavocuṁ—
mil3.1.1:5.2	“idāni kho tvaṁ, mahārāja, sakkonto bhāsassū”ti.
mil3.1.1:6.1	Atha kho milindo rājā āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—
mil3.1.1:6.2	“nāhaṁ, bhante nāgasena, musā bhaṇāmi, īsañca paṭicca akkhañca paṭicca cakkāni ca paṭicca rathapañjarañca paṭicca rathadaṇḍakañca paṭicca ‘ratho’ti saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmamattaṁ pavattatī”ti.
mil3.1.1:7.1	“Sādhu kho tvaṁ, mahārāja, rathaṁ jānāsi;
mil3.1.1:7.2	evameva kho, mahārāja, mayhampi kese ca paṭicca lome ca paṭicca …pe… matthake matthaluṅgañca paṭicca rūpañca paṭicca vedanañca paṭicca saññañca paṭicca saṅkhāre ca paṭicca viññāṇañca paṭicca ‘nāgaseno’ti saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmamattaṁ pavattati, paramatthato panettha puggalo nūpalabbhati.
mil3.1.1:7.3	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, vajirāya bhikkhuniyā bhagavato sammukhā—
mil3.1.1:8.1	‘Yathā hi aṅgasambhārā,
mil3.1.1:8.2	hoti saddo ratho iti;
mil3.1.1:8.3	Evaṁ khandhesu santesu,
mil3.1.1:8.4	hoti “satto”ti sammutī’”ti.
mil3.1.1:9.1	“Acchariyaṁ, bhante nāgasena, abbhutaṁ, bhante nāgasena, aticitrāni pañhapaṭibhānāni visajjitāni, yadi buddho tiṭṭheyya sādhukāraṁ dadeyya, sādhu sādhu, nāgasena, aticitrāni pañhapaṭibhānāni visajjitānī”ti.
mil3.1.1:10.1	Paññattipañho paṭhamo.
mil3.1.2:0.1	Milindapañha
mil3.1.2:0.2	Mahāvagga
mil3.1.2:0.3	2. Vassagaṇanapañha
mil3.1.2:1.1	“Kativassosi tvaṁ, bhante nāgasenā”ti?
mil3.1.2:1.2	“Sattavassohaṁ, mahārājā”ti.
mil3.1.2:1.3	“Ke te, bhante, satta, tvaṁ vā satta, gaṇanā vā sattā”ti?
mil3.1.2:2.1	Tena kho pana samayena milindassa rañño sabbābharaṇapaṭimaṇḍitassa alaṅkatapaṭiyattassa pathaviyaṁ chāyā dissati, udakamaṇike ca chāyā dissati.
mil3.1.2:2.2	Atha kho āyasmā nāgaseno milindaṁ rājānaṁ etadavoca—
mil3.1.2:2.3	“ayaṁ te, mahārāja, chāyā pathaviyaṁ udakamaṇike ca dissati, kiṁ pana, mahārāja, tvaṁ vā rājā, chāyā vā rājā”ti?
mil3.1.2:2.4	“Ahaṁ, bhante nāgasena, rājā, nāyaṁ chāyā rājā, maṁ pana nissāya chāyā pavattatī”ti.
mil3.1.2:2.5	“Evameva kho, mahārāja, vassānaṁ gaṇanā satta, na panāhaṁ satta, maṁ pana nissāya satta pavattati, chāyūpamaṁ, mahārājā”ti.
mil3.1.2:2.6	“Acchariyaṁ, bhante nāgasena, abbhutaṁ, bhante nāgasena, aticitrāni pañhapaṭibhānāni visajjitānī”ti.
mil3.1.2:3.1	Vassagaṇanapañho dutiyo.
mil3.1.3:0.1	Milindapañha
mil3.1.3:0.2	Mahāvagga
mil3.1.3:0.3	3. Vīmaṁsanapañha
mil3.1.3:1.1	Rājā āha—
mil3.1.3:1.2	“bhante nāgasena, sallapissasi mayā saddhin”ti?
mil3.1.3:1.3	“Sace tvaṁ, mahārāja, paṇḍitavādaṁ sallapissasi sallapissāmi, sace pana rājavādaṁ sallapissasi na sallapissāmī”ti.
mil3.1.3:1.4	“Kathaṁ, bhante nāgasena, paṇḍitā sallapantī”ti?
mil3.1.3:1.5	“Paṇḍitānaṁ kho, mahārāja, sallāpe āveṭhanampi kayirati, nibbeṭhanampi kayirati, niggahopi kayirati, paṭikammampi kayirati, vissāsopi kayirati, paṭivissāsopi kayirati, na ca tena paṇḍitā kuppanti, evaṁ kho, mahārāja, paṇḍitā sallapantī”ti.
mil3.1.3:1.6	“Kathaṁ pana, bhante, rājāno sallapantī”ti?
mil3.1.3:1.7	“Rājāno kho, mahārāja, sallāpe ekaṁ vatthuṁ paṭijānanti, yo taṁ vatthuṁ vilometi, tassa daṇḍaṁ āṇāpenti ‘imassa daṇḍaṁ paṇethā’ti, evaṁ kho, mahārāja, rājāno sallapantī”ti.
mil3.1.3:1.8	“Paṇḍitavādāhaṁ, bhante, sallapissāmi, no rājavādaṁ, vissaṭṭho bhadanto sallapatu yathā bhikkhunā vā sāmaṇerena vā upāsakena vā ārāmikena vā saddhiṁ sallapati, evaṁ vissaṭṭho bhadanto sallapatu mā bhāyatū”ti.
mil3.1.3:1.9	“Suṭṭhu, mahārājā”ti thero abbhānumodi.
mil3.1.3:2.1	Rājā āha—
mil3.1.3:2.2	“bhante nāgasena, pucchissāmī”ti.
mil3.1.3:2.3	“Puccha, mahārājā”ti.
mil3.1.3:2.4	“Pucchitosi me, bhante”ti.
mil3.1.3:2.5	“Visajjitaṁ, mahārājā”ti.
mil3.1.3:2.6	“Kiṁ pana, bhante, tayā visajjitan”ti?
mil3.1.3:2.7	“Kiṁ pana, mahārāja, tayā pucchitan”ti.
mil3.1.3:3.1	Vīmaṁsanapañho tatiyo.
mil3.1.4:0.1	Milindapañha
mil3.1.4:0.2	Mahāvagga
mil3.1.4:0.3	4. Anantakāyapañha
mil3.1.4:1.1	Atha kho milindassa rañño etadahosi—
mil3.1.4:1.2	“paṇḍito kho ayaṁ bhikkhu paṭibalo mayā saddhiṁ sallapituṁ, bahukāni ca me ṭhānāni pucchitabbāni bhavissanti, yāva apucchitāniyeva tāni ṭhānāni bhavissanti, atha sūriyo atthaṁ gamissati, yannūnāhaṁ sve antepure sallapeyyan”ti.
mil3.1.4:2.1	Atha kho rājā devamantiyaṁ etadavoca—
mil3.1.4:2.2	“tena hi tvaṁ, devamantiya, bhadantassa āroceyyāsi ‘sve antepure raññā saddhiṁ sallāpo bhavissatī’”ti.
mil3.1.4:2.3	Idaṁ vatvā milindo rājā uṭṭhāyāsanā theraṁ nāgasenaṁ āpucchitvā rathaṁ abhirūhitvā “nāgaseno nāgaseno”ti sajjhāyaṁ karonto pakkāmi.
mil3.1.4:3.1	Atha kho devamantiyo āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—
mil3.1.4:3.2	“rājā, bhante, milindo evamāha—
mil3.1.4:3.3	‘sve antepure raññā saddhiṁ sallāpo bhavissatī’”ti.
mil3.1.4:3.4	“Suṭṭhū”ti thero abbhānumodi.
mil3.1.4:3.5	Atha kho tassā rattiyā accayena devamantiyo ca anantakāyo ca maṅkuro ca sabbadinno ca yena milindo rājā tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā rājānaṁ milindaṁ etadavocuṁ—
mil3.1.4:3.6	“āgacchatu, mahārāja, bhadanto nāgaseno”ti?
mil3.1.4:3.7	“Āma āgacchatū”ti.
mil3.1.4:3.8	“Kittakehi bhikkhūhi saddhiṁ āgacchatū”ti?
mil3.1.4:3.9	“Yattake bhikkhū icchati, tattakehi bhikkhūhi saddhiṁ āgacchatū”ti.
mil3.1.4:4.1	Atha kho sabbadinno āha—
mil3.1.4:4.2	“āgacchatu, mahārāja, dasahi bhikkhūhi saddhin”ti.
mil3.1.4:4.3	Dutiyampi kho rājā āha—
mil3.1.4:4.4	“yattake bhikkhū icchati, tattakehi bhikkhūhi saddhiṁ āgacchatū”ti.
mil3.1.4:4.5	Dutiyampi kho sabbadinno āha—
mil3.1.4:4.6	“āgacchatu, mahārāja, dasahi bhikkhūhi saddhin”ti.
mil3.1.4:4.7	Tatiyampi kho rājā āha—
mil3.1.4:4.8	“yattake bhikkhū icchati, tattakehi bhikkhūhi saddhiṁ āgacchatū”ti.
mil3.1.4:4.9	Tatiyampi kho sabbadinno āha—
mil3.1.4:4.10	“āgacchatu, mahārāja, dasahi bhikkhūhi saddhin”ti.
mil3.1.4:4.11	“Sabbo panāyaṁ sakkāro paṭiyādito, ahaṁ bhaṇāmi ‘yattake bhikkhū icchati, tattakehi bhikkhūhi saddhiṁ āgacchatū’ti.
mil3.1.4:4.12	Ayaṁ bhaṇe sabbadinno aññathā bhaṇati, kiṁ nu mayaṁ nappaṭibalā bhikkhūnaṁ bhojanaṁ dātun”ti?
mil3.1.4:4.13	Evaṁ vutte, sabbadinno maṅku ahosi.
mil3.1.4:5.1	Atha kho devamantiyo ca anantakāyo ca maṅkuro ca yenāyasmā nāgaseno tenupasaṅkamiṁsu, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavocuṁ—
mil3.1.4:5.2	“rājā, bhante, milindo evamāha—
mil3.1.4:5.3	‘yattake bhikkhū icchati, tattakehi bhikkhūhi saddhiṁ āgacchatū’”ti.
mil3.1.4:5.4	Atha kho āyasmā nāgaseno pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya asītiyā bhikkhusahassehi saddhiṁ sāgalaṁ pāvisi.
mil3.1.4:6.1	Atha kho anantakāyo āyasmantaṁ nāgasenaṁ nissāya gacchanto āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—
mil3.1.4:6.2	“bhante nāgasena, yaṁ panetaṁ brūsi ‘nāgaseno’ti, katamo ettha nāgaseno”ti?
mil3.1.4:6.3	Thero āha—
mil3.1.4:6.4	“ko panettha ‘nāgaseno’ti maññasī”ti?
mil3.1.4:6.5	“Yo so, bhante, abbhantare vāto jīvo pavisati ca nikkhamati ca, so ‘nāgaseno’ti maññāmī”ti.
mil3.1.4:6.6	“Yadi paneso vāto nikkhamitvā nappaviseyya, pavisitvā na nikkhameyya, jīveyya nu kho so puriso”ti?
mil3.1.4:6.7	“Na hi, bhante”ti.
mil3.1.4:6.8	“Ye panime saṅkhadhamakā saṅkhaṁ dhamenti, tesaṁ vāto puna pavisatī”ti?
mil3.1.4:6.9	“Na hi, bhante”ti.
mil3.1.4:6.10	“Ye panime vaṁsadhamakā vaṁsaṁ dhamenti, tesaṁ vāto puna pavisatī”ti?
mil3.1.4:6.11	“Na hi, bhante”ti.
mil3.1.4:6.12	“Ye panime siṅgadhamakā siṅgaṁ dhamenti, tesaṁ vāto puna pavisatī”ti?
mil3.1.4:6.13	“Na hi, bhante”ti.
mil3.1.4:6.14	“Atha kissa pana te na marantī”ti.
mil3.1.4:6.15	“Nāhaṁ paṭibalo tayā vādinā saddhiṁ sallapituṁ, sādhu, bhante, atthaṁ jappehī”ti.
mil3.1.4:6.16	“Neso jīvo, assāsapassāsā nāmete kāyasaṅkhārā”ti thero abhidhammakathaṁ kathesi.
mil3.1.4:6.17	Atha anantakāyo upāsakattaṁ paṭivedesīti.
mil3.1.4:7.1	Anantakāyapañho catuttho.
mil3.1.5:0.1	Milindapañha
mil3.1.5:0.2	Mahāvagga
mil3.1.5:0.3	5. Pabbajjapañha
mil3.1.5:1.1	Atha kho āyasmā nāgaseno yena milindassa rañño nivesanaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
mil3.1.5:1.2	Atha kho milindo rājā āyasmantaṁ nāgasenaṁ saparisaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā sampavāretvā ekamekaṁ bhikkhuṁ ekamekena dussayugena acchādetvā āyasmantaṁ nāgasenaṁ ticīvarena acchādetvā āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—
mil3.1.5:1.3	“bhante nāgasena, dasahi, bhikkhūhi saddhiṁ idha nisīdatha, avasesā gacchantū”ti.
mil3.1.5:2.1	Atha kho milindo rājā āyasmantaṁ nāgasenaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ viditvā aññataraṁ nīcaṁ āsanaṁ gahetvā ekamantaṁ nisīdi, ekamantaṁ nisinno kho milindo rājā āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—
mil3.1.5:2.2	“bhante nāgasena, kimhi hoti kathāsallāpo”ti?
mil3.1.5:2.3	“Atthena mayaṁ, mahārāja, atthikā, atthe hotu kathāsallāpo”ti.
mil3.1.5:3.1	Rājā āha—
mil3.1.5:3.2	“kimatthiyā, bhante nāgasena, tumhākaṁ pabbajjā, ko ca tumhākaṁ paramattho”ti.
mil3.1.5:3.3	Thero āha—
mil3.1.5:3.4	“kinti, mahārāja, idaṁ dukkhaṁ nirujjheyya, aññañca dukkhaṁ na uppajjeyyāti.
mil3.1.5:3.5	Etadatthā, mahārāja, amhākaṁ pabbajjā, anupādā parinibbānaṁ kho pana amhākaṁ paramattho”ti.
mil3.1.5:4.1	“Kiṁ pana, bhante nāgasena, sabbe etadatthāya pabbajantī”ti?
mil3.1.5:4.2	“Na hi, mahārāja, keci etadatthāya pabbajanti, keci rājābhinītā pabbajanti, keci corābhinītā pabbajanti, keci iṇaṭṭā pabbajanti, keci ājīvikatthāya pabbajanti, ye pana sammā pabbajanti, te etadatthāya pabbajantī”ti.
mil3.1.5:5.1	“Tvaṁ pana, bhante, etadatthāya pabbajitosī”ti?
mil3.1.5:5.2	“Ahaṁ kho, mahārāja, daharako santo pabbajito, na jānāmi imassa nāmatthāya pabbajāmīti, api ca kho me evaṁ ahosi ‘paṇḍitā ime samaṇā sakyaputtiyā, te maṁ sikkhāpessantī’ti, svāhaṁ tehi sikkhāpito jānāmi ca passāmi ca ‘imassa nāmatthāya pabbajjā’”ti.
mil3.1.5:6.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.1.5:7.1	Pabbajjapañho pañcamo.
mil3.1.6:0.1	Milindapañha
mil3.1.6:0.2	Mahāvagga
mil3.1.6:0.3	6. Paṭisandhipañha
mil3.1.6:1.1	Rājā āha—
mil3.1.6:1.2	“bhante nāgasena, atthi koci mato na paṭisandahatī”ti.
mil3.1.6:1.3	Thero āha—
mil3.1.6:1.4	“koci paṭisandahati, koci na paṭisandahatī”ti.
mil3.1.6:1.5	“Ko paṭisandahati, ko na paṭisandahatī”ti?
mil3.1.6:1.6	“Sakileso, mahārāja, paṭisandahati, nikkileso na paṭisandahatī”ti.
mil3.1.6:1.7	“Tvaṁ pana, bhante nāgasena, paṭisandahissasī”ti?
mil3.1.6:1.8	“Sace, mahārāja, saupādāno bhavissāmi paṭisandahissāmi, sace anupādāno bhavissāmi na paṭisandahissāmī”ti.
mil3.1.6:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.1.6:3.1	Paṭisandhipañho chaṭṭho.
mil3.1.7:0.1	Milindapañha
mil3.1.7:0.2	Mahāvagga
mil3.1.7:0.3	7. Yonisomanasikārapañha
mil3.1.7:1.1	Rājā āha—
mil3.1.7:1.2	“bhante nāgasena, yo na paṭisandahati, nanu so yoniso manasikārena na paṭisandahatī”ti?
mil3.1.7:1.3	“Yoniso ca, mahārāja, manasikārena paññāya ca aññehi ca kusalehi dhammehī”ti.
mil3.1.7:1.4	“Nanu, bhante, yoniso manasikāroyeva paññā”ti?
mil3.1.7:1.5	“Na hi, mahārāja, añño manasikāro, aññā paññā, imesaṁ kho, mahārāja, ajeḷakagoṇamahiṁsaoṭṭhagadrabhānampi manasikāro atthi, paññā pana tesaṁ natthī”ti.
mil3.1.7:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.1.7:3.1	Yonisomanasikārapañho sattamo.
mil3.1.8:0.1	Milindapañha
mil3.1.8:0.2	Mahāvagga
mil3.1.8:0.3	8. Manasikāralakkhaṇapañha
mil3.1.8:1.1	Rājā āha—
mil3.1.8:1.2	“kiṁlakkhaṇo, bhante nāgasena, manasikāro, kiṁlakkhaṇā paññā”ti?
mil3.1.8:1.3	“Ūhanalakkhaṇo kho, mahārāja, manasikāro, chedanalakkhaṇā paññā”ti.
mil3.1.8:2.1	“Kathaṁ ūhanalakkhaṇo manasikāro, kathaṁ chedanalakkhaṇā paññā?
mil3.1.8:2.2	Opammaṁ karohī”ti.
mil3.1.8:2.3	“Jānāsi tvaṁ, mahārāja, yavalāvake”ti.
mil3.1.8:2.4	“Āma, bhante, jānāmī”ti.
mil3.1.8:2.5	“Kathaṁ, mahārāja, yavalāvakā yavaṁ lunantī”ti?
mil3.1.8:2.6	“Vāmena, bhante, hatthena yavakalāpaṁ gahetvā dakkhiṇena hatthena dāttaṁ gahetvā dāttena chindantī”ti.
mil3.1.8:3.1	“Yathā, mahārāja, yavalāvako vāmena hatthena yavakalāpaṁ gahetvā dakkhiṇena hatthena dāttaṁ gahetvā yavaṁ chindati;
mil3.1.8:3.2	evameva kho, mahārāja, yogāvacaro manasikārena mānasaṁ gahetvā paññāya kilese chindati, evaṁ kho, mahārāja, ūhanalakkhaṇo manasikāro, evaṁ chedanalakkhaṇā paññā”ti.
mil3.1.8:4.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.1.8:5.1	Manasikāralakkhaṇapañho aṭṭhamo.
mil3.1.9:0.1	Milindapañha
mil3.1.9:0.2	Mahāvagga
mil3.1.9:0.3	9. Sīlalakkhaṇapañha
mil3.1.9:1.1	Rājā āha—
mil3.1.9:1.2	“bhante nāgasena, yaṁ panetaṁ brūsi ‘aññehi ca kusalehi dhammehī’ti, katame te kusalā dhammā”ti?
mil3.1.9:1.3	“Sīlaṁ, mahārāja, saddhā vīriyaṁ sati samādhi, ime te kusalā dhammā”ti.
mil3.1.9:1.4	“Kiṁlakkhaṇaṁ, bhante, sīlan”ti?
mil3.1.9:1.5	“Patiṭṭhānalakkhaṇaṁ, mahārāja, sīlaṁ sabbesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ, indriyabalabojjhaṅgamaggaṅgasatipaṭṭhānasammappadhānaiddhipādajhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṁ sīlaṁ patiṭṭhaṁ, sīle patiṭṭhito kho, mahārāja, yogāvacaro sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya pañcindriyāni bhāveti saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyanti, sabbe kusalā dhammā na parihāyantī”ti.
mil3.1.9:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.1.9:2.2	“Yathā, mahārāja, ye keci bījagāmabhūtagāmā vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjanti, sabbe te pathaviṁ nissāya pathaviyaṁ patiṭṭhāya vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjanti;
mil3.1.9:2.3	evameva kho, mahārāja, yogāvacaro sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya pañcindriyāni bhāveti saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyan”ti.
mil3.1.9:3.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.1.9:3.2	“Yathā, mahārāja, ye keci balakaraṇīyā kammantā kayiranti, sabbe te pathaviṁ nissāya pathaviyaṁ patiṭṭhāya kayiranti;
mil3.1.9:3.3	evameva kho, mahārāja, yogāvacaro sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya pañcindriyāni bhāveti saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyan”ti.
mil3.1.9:4.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.1.9:4.2	“Yathā, mahārāja, nagaravaḍḍhakī nagaraṁ māpetukāmo paṭhamaṁ nagaraṭṭhānaṁ sodhāpetvā khāṇukaṇṭakaṁ apakaḍḍhāpetvā bhūmiṁ samaṁ kārāpetvā tato aparabhāge vīthicatukkasiṅghāṭakādiparicchedena vibhajitvā nagaraṁ māpeti;
mil3.1.9:4.3	evameva kho, mahārāja, yogāvacaro sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya pañcindriyāni bhāveti saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyan”ti.
mil3.1.9:5.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.1.9:5.2	“Yathā, mahārāja, laṅghako sippaṁ dassetukāmo pathaviṁ khaṇāpetvā sakkharakathalaṁ apakaḍḍhāpetvā bhūmiṁ samaṁ kārāpetvā mudukāya bhūmiyā sippaṁ dasseti;
mil3.1.9:5.3	evameva kho, mahārāja, yogāvacaro sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya pañcindriyāni bhāveti saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyanti.
mil3.1.9:5.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil3.1.9:6.1	‘Sīle patiṭṭhāya naro sapañño,
mil3.1.9:6.2	Cittaṁ paññañca bhāvayaṁ;
mil3.1.9:6.3	Ātāpī nipako bhikkhu,
mil3.1.9:6.4	So imaṁ vijaṭaye jaṭanti.
mil3.1.9:7.1	Ayaṁ patiṭṭhā dharaṇīva pāṇinaṁ,
mil3.1.9:7.2	Idañca mūlaṁ kusalābhivuḍḍhiyā;
mil3.1.9:7.3	Mukhañcidaṁ sabbajinānusāsane,
mil3.1.9:7.4	Yo sīlakkhandho varapātimokkhiyo’”ti.
mil3.1.9:8.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.1.9:9.1	Sīlalakkhaṇapañho navamo.
mil3.1.10:0.1	Milindapañha
mil3.1.10:0.2	Mahāvagga
mil3.1.10:0.3	10. Sampasādanalakkhaṇasaddhāpañha
mil3.1.10:1.1	Rājā āha—
mil3.1.10:1.2	“bhante nāgasena, kiṁlakkhaṇā saddhā”ti?
mil3.1.10:1.3	“Sampasādanalakkhaṇā ca, mahārāja, saddhā, sampakkhandanalakkhaṇā cā”ti.
mil3.1.10:1.4	“Kathaṁ, bhante, sampasādanalakkhaṇā saddhā”ti?
mil3.1.10:1.5	“Saddhā kho, mahārāja, uppajjamānā nīvaraṇe vikkhambheti, vinīvaraṇaṁ cittaṁ hoti acchaṁ vippasannaṁ anāvilaṁ.
mil3.1.10:1.6	Evaṁ kho, mahārāja, sampasādanalakkhaṇā saddhā”ti.
mil3.1.10:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.1.10:2.2	“Yathā, mahārāja, rājā cakkavattī caturaṅginiyā senāya saddhiṁ addhānamaggappaṭipanno parittaṁ udakaṁ tareyya, taṁ udakaṁ hatthīhi ca assehi ca rathehi ca pattīhi ca khubhitaṁ bhaveyya āvilaṁ luḷitaṁ kalalībhūtaṁ.
mil3.1.10:2.3	Uttiṇṇo ca rājā cakkavattī manusse āṇāpeyya ‘pānīyaṁ, bhaṇe, āharatha, pivissāmī’ti, rañño ca udakappasādako maṇi bhaveyya.
mil3.1.10:2.4	‘Evaṁ, devā’ti kho te manussā rañño cakkavattissa paṭissutvā taṁ udakappasādakaṁ maṇiṁ udake pakkhipeyyuṁ, tasmiṁ udake pakkhittamatte saṅkhasevālapaṇakaṁ vigaccheyya, kaddamo ca sannisīdeyya, acchaṁ bhaveyya udakaṁ vippasannaṁ anāvilaṁ.
mil3.1.10:2.5	Tato rañño cakkavattissa pānīyaṁ upanāmeyyuṁ ‘pivatu, deva, pānīyan’ti.
mil3.1.10:3.1	Yathā, mahārāja, udakaṁ, evaṁ cittaṁ daṭṭhabbaṁ, yathā te manussā, evaṁ yogāvacaro daṭṭhabbo, yathā saṅkhasevālapaṇakaṁ kaddamo ca, evaṁ kilesā daṭṭhabbā.
mil3.1.10:3.2	Yathā udakappasādako maṇi, evaṁ saddhā daṭṭhabbā, yathā udakappasādake maṇimhi udake pakkhittamatte saṅkhasevālapaṇakaṁ vigaccheyya, kaddamo ca sannisīdeyya, acchaṁ bhaveyya udakaṁ vippasannaṁ anāvilaṁ;
mil3.1.10:3.3	evameva kho, mahārāja, saddhā uppajjamānā nīvaraṇe vikkhambheti, vinīvaraṇaṁ cittaṁ hoti acchaṁ vippasannaṁ anāvilaṁ.
mil3.1.10:3.4	Evaṁ kho, mahārāja, sampasādanalakkhaṇā saddhā”ti.
mil3.1.10:4.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.1.10:5.1	Sampasādanalakkhaṇasaddhāpañho dasamo.
mil3.1.11:0.1	Milindapañha
mil3.1.11:0.2	Mahāvagga
mil3.1.11:0.3	11. Sampakkhandanalakkhaṇasaddhāpañha
mil3.1.11:1.1	“Kathaṁ, bhante, sampakkhandanalakkhaṇā saddhā”ti?
mil3.1.11:1.2	“Yathā, mahārāja, yogāvacaro aññesaṁ cittaṁ vimuttaṁ passitvā sotāpattiphale vā sakadāgāmiphale vā anāgāmiphale vā arahatte vā sampakkhandati yogaṁ karoti appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.
mil3.1.11:1.3	Evaṁ kho, mahārāja, sampakkhandanalakkhaṇā saddhā”ti.
mil3.1.11:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.1.11:2.2	“Yathā, mahārāja, uparipabbate mahāmegho abhippavasseyya, taṁ udakaṁ yathāninnaṁ pavattamānaṁ pabbatakandarapadarasākhā paripūretvā nadiṁ paripūreyya, sā ubhato kūlāni saṁvissandantī gaccheyya, atha mahājanakāyo āgantvā tassā nadiyā uttānataṁ vā gambhīrataṁ vā ajānanto bhīto vitthato tīre tiṭṭheyya, athaññataro puriso āgantvā attano thāmañca balañca sampassanto gāḷhaṁ kacchaṁ bandhitvā pakkhanditvā tareyya, taṁ tiṇṇaṁ passitvā mahājanakāyopi tareyya;
mil3.1.11:2.3	evameva kho, mahārāja, yogāvacaro aññesaṁ cittaṁ vimuttaṁ passitvā sotāpattiphale vā sakadāgāmiphale vā anāgāmiphale vā arahatte vā sampakkhandati yogaṁ karoti appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya.
mil3.1.11:2.4	Evaṁ kho, mahārāja, sampakkhandanalakkhaṇā saddhāti.
mil3.1.11:2.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā saṁyuttanikāyavare—
mil3.1.11:3.1	‘Saddhāya taratī oghaṁ,
mil3.1.11:3.2	appamādena aṇṇavaṁ;
mil3.1.11:3.3	Vīriyena dukkhamacceti,
mil3.1.11:3.4	paññāya parisujjhatī’”ti.
mil3.1.11:4.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.1.11:5.1	Sampakkhandanalakkhaṇasaddhāpañho ekādasamo.
mil3.1.12:0.1	Milindapañha
mil3.1.12:0.2	Mahāvagga
mil3.1.12:0.3	12. Vīriyalakkhaṇapañha
mil3.1.12:1.1	Rājā āha—
mil3.1.12:1.2	“bhante nāgasena, kiṁlakkhaṇaṁ vīriyan”ti?
mil3.1.12:1.3	“Upatthambhanalakkhaṇaṁ, mahārāja, vīriyaṁ, vīriyūpatthambhitā sabbe kusalā dhammā na parihāyantī”ti.
mil3.1.12:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.1.12:2.2	“Yathā, mahārāja, puriso gehe patante aññena dārunā upatthambheyya, upatthambhitaṁ santaṁ evaṁ taṁ gehaṁ na pateyya;
mil3.1.12:2.3	evameva kho, mahārāja, upatthambhanalakkhaṇaṁ vīriyaṁ, vīriyūpatthambhitā sabbe kusalā dhammā na parihāyantī”ti.
mil3.1.12:3.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.1.12:3.2	“Yathā, mahārāja, parittakaṁ senaṁ mahatī senā bhañjeyya, tato rājā aññamaññaṁ anussāreyya anupeseyya attano parittakāya senāya balaṁ anupadaṁ dadeyya, tāya saddhiṁ parittakā senā mahatiṁ senaṁ bhañjeyya;
mil3.1.12:3.3	evameva kho, mahārāja, upatthambhanalakkhaṇaṁ vīriyaṁ, vīriyūpatthambhitā sabbe kusalā dhammā na parihāyanti.
mil3.1.12:3.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil3.1.12:3.5	‘vīriyavā kho, bhikkhave, ariyasāvako akusalaṁ pajahati, kusalaṁ bhāveti.
mil3.1.12:3.6	Sāvajjaṁ pajahati, anavajjaṁ bhāveti.
mil3.1.12:3.7	Suddhamattānaṁ pariharatī’”ti.
mil3.1.12:4.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.1.12:5.1	Vīriyalakkhaṇapañho dvādasamo.
mil3.1.13:0.1	Milindapañha
mil3.1.13:0.2	Mahāvagga
mil3.1.13:0.3	13. Satilakkhaṇapañha
mil3.1.13:1.1	Rājā āha—
mil3.1.13:1.2	“bhante nāgasena, kiṁlakkhaṇā satī”ti?
mil3.1.13:1.3	“Apilāpanalakkhaṇā, mahārāja, sati, upaggaṇhanalakkhaṇā cā”ti.
mil3.1.13:1.4	“Kathaṁ, bhante, apilāpanalakkhaṇā satī”ti?
mil3.1.13:1.5	“Sati, mahārāja, uppajjamānā kusalākusalasāvajjānavajjahīnappaṇītakaṇhasukkasappaṭibhāgadhamme apilāpeti ‘ime cattāro satipaṭṭhānā, ime cattāro sammappadhānā, ime cattāro iddhipādā, imāni pañcindriyāni, imāni pañca balāni, ime satta bojjhaṅgā, ayaṁ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, ayaṁ samatho, ayaṁ vipassanā, ayaṁ vijjā, ayaṁ vimuttī’ti.
mil3.1.13:1.6	Tato yogāvacaro sevitabbe dhamme sevati, asevitabbe dhamme na sevati.
mil3.1.13:1.7	Bhajitabbe dhamme bhajati abhajitabbe dhamme na bhajati.
mil3.1.13:1.8	Evaṁ kho, mahārāja, apilāpanalakkhaṇā satī”ti.
mil3.1.13:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.1.13:2.2	“Yathā, mahārāja, rañño cakkavattissa bhaṇḍāgāriko rājānaṁ cakkavattiṁ sāyaṁ pātaṁ yasaṁ sarāpeti ‘ettakā, deva, te hatthī, ettakā assā, ettakā rathā, ettakā pattī, ettakaṁ hiraññaṁ, ettakaṁ suvaṇṇaṁ, ettakaṁ sāpateyyaṁ, taṁ devo saratū’ti rañño sāpateyyaṁ apilāpeti;
mil3.1.13:2.3	evameva kho, mahārāja, sati uppajjamānā kusalākusalasāvajjānavajjahīnappaṇītakaṇhasukkasappaṭibhāgadhamme apilāpeti ‘ime cattāro satipaṭṭhānā, ime cattāro sammappadhānā, ime cattāro iddhipādā, imāni pañcindriyāni, imāni pañca balāni, ime satta bojjhaṅgā, ayaṁ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, ayaṁ samatho, ayaṁ vipassanā, ayaṁ vijjā, ayaṁ vimuttī’ti.
mil3.1.13:2.4	Tato yogāvacaro sevitabbe dhamme sevati, asevitabbe dhamme na sevati.
mil3.1.13:2.5	Bhajitabbe dhamme bhajati, abhajitabbe dhamme na bhajati.
mil3.1.13:2.6	Evaṁ kho, mahārāja, apilāpanalakkhaṇā satī”ti.
mil3.1.13:3.1	“Kathaṁ, bhante, upaggaṇhanalakkhaṇā satī”ti?
mil3.1.13:3.2	“Sati, mahārāja, uppajjamānā hitāhitānaṁ dhammānaṁ gatiyo samanveti ‘ime dhammā hitā, ime dhammā ahitā.
mil3.1.13:3.3	Ime dhammā upakārā, ime dhammā anupakārā’ti.
mil3.1.13:3.4	Tato yogāvacaro ahite dhamme apanudeti, hite dhamme upaggaṇhāti.
mil3.1.13:3.5	Anupakāre dhamme apanudeti, upakāre dhamme upaggaṇhāti.
mil3.1.13:3.6	Evaṁ kho, mahārāja, upaggaṇhanalakkhaṇā satī”ti.
mil3.1.13:4.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.1.13:4.2	“Yathā, mahārāja, rañño cakkavattissa pariṇāyakaratanaṁ rañño hitāhite jānāti ‘ime rañño hitā, ime ahitā.
mil3.1.13:4.3	Ime upakārā, ime anupakārā’ti.
mil3.1.13:4.4	Tato ahite apanudeti, hite upaggaṇhāti.
mil3.1.13:4.5	Anupakāre apanudeti, upakāre upaggaṇhāti.
mil3.1.13:4.6	Evameva kho, mahārāja, sati uppajjamānā hitāhitānaṁ dhammānaṁ gatiyo samanveti ‘ime dhammā hitā, ime dhammā ahitā.
mil3.1.13:4.7	Ime dhammā upakārā, ime dhammā anupakārā’ti.
mil3.1.13:4.8	Tato yogāvacaro ahite dhamme apanudeti, hite dhamme upaggaṇhāti.
mil3.1.13:4.9	Anupakāre dhamme apanudeti, upakāre damme upaggaṇhāti.
mil3.1.13:4.10	Evaṁ kho, mahārāja, upaggaṇhanalakkhaṇā sati.
mil3.1.13:4.11	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil3.1.13:4.12	‘satiñca khvāhaṁ, bhikkhave, sabbatthikaṁ vadāmī’”ti.
mil3.1.13:5.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.1.13:6.1	Satilakkhaṇapañho terasamo.
mil3.1.14:0.1	Milindapañha
mil3.1.14:0.2	Mahāvagga
mil3.1.14:0.3	14. Samādhipañha
mil3.1.14:1.1	Rājā āha—
mil3.1.14:1.2	“bhante nāgasena, kiṁlakkhaṇo samādhī”ti?
mil3.1.14:1.3	“Pamukhalakkhaṇo, mahārāja, samādhi, ye keci kusalā dhammā, sabbe te samādhipamukhā honti samādhininnā samādhipoṇā samādhipabbhārā”ti.
mil3.1.14:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.1.14:2.2	“Yathā, mahārāja, kūṭāgārassa yā kāci gopānasiyo, sabbā tā kūṭaṅgamā honti kūṭaninnā kūṭasamosaraṇā, kūṭaṁ tāsaṁ aggamakkhāyati;
mil3.1.14:2.3	evameva kho, mahārāja, ye keci kusalā dhammā, sabbe te samādhipamukhā honti samādhininnā samādhipoṇā samādhipabbhārā”ti.
mil3.1.14:3.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.1.14:3.2	“Yathā, mahārāja, koci rājā caturaṅginiyā senāya saddhiṁ saṅgāmaṁ otareyya, sabbāva senā hatthī ca assā ca rathā ca pattī ca tappamukhā bhaveyyuṁ tanninnā tappoṇā tappabbhārā taṁyeva anupariyāyeyyuṁ;
mil3.1.14:3.3	evameva kho, mahārāja, ye keci kusalā dhammā, sabbe te samādhipamukhā honti samādhininnā samādhipoṇā samādhipabbhārā.
mil3.1.14:3.4	Evaṁ kho, mahārāja, pamukhalakkhaṇo samādhi.
mil3.1.14:3.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil3.1.14:3.6	‘samādhiṁ, bhikkhave, bhāvetha, samāhito, bhikkhave, bhikkhu yathābhūtaṁ pajānātī’”ti.
mil3.1.14:4.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.1.14:5.1	Samādhipañho cuddasamo.
mil3.1.15:0.1	Milindapañha
mil3.1.15:0.2	Mahāvagga
mil3.1.15:0.3	15. Paññālakkhaṇapañha
mil3.1.15:1.1	Rājā āha—
mil3.1.15:1.2	“bhante nāgasena, kiṁlakkhaṇā paññā”ti?
mil3.1.15:1.3	“Pubbeva kho, mahārāja, mayā vuttaṁ—
mil3.1.15:1.4	‘chedanalakkhaṇā paññā’ti, api ca obhāsanalakkhaṇā paññā”ti.
mil3.1.15:1.5	“Kathaṁ, bhante, obhāsanalakkhaṇā paññā”ti?
mil3.1.15:1.6	“Paññā, mahārāja, uppajjamānā avijjandhakāraṁ vidhameti, vijjobhāsaṁ janeti, ñāṇālokaṁ vidaṁseti, ariyasaccāni pākaṭāni karoti.
mil3.1.15:1.7	Tato yogāvacaro ‘aniccan’ti vā ‘dukkhan’ti vā ‘anattā’ti vā sammappaññāya passatī”ti.
mil3.1.15:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.1.15:2.2	“Yathā, mahārāja, puriso andhakāre gehe padīpaṁ paveseyya, paviṭṭho padīpo andhakāraṁ vidhameti, obhāsaṁ janeti, ālokaṁ vidaṁseti, rūpāni pākaṭāni karoti;
mil3.1.15:2.3	evameva kho, mahārāja, paññā uppajjamānā avijjandhakāraṁ vidhameti, vijjobhāsaṁ janeti, ñāṇālokaṁ vidaṁseti, ariyasaccāni pākaṭāni karoti.
mil3.1.15:2.4	Tato yogāvacaro ‘aniccan’ti vā ‘dukkhan’ti vā ‘anattā’ti vā sammappaññāya passati.
mil3.1.15:2.5	Evaṁ kho, mahārāja, obhāsanalakkhaṇā paññā”ti.
mil3.1.15:3.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.1.15:4.1	Paññālakkhaṇapañho pannarasamo.
mil3.1.16:0.1	Milindapañha
mil3.1.16:0.2	Mahāvagga
mil3.1.16:0.3	16. Nānādhammānaṁekakiccaabhinipphādanapañha
mil3.1.16:1.1	Rājā āha—
mil3.1.16:1.2	“bhante nāgasena, ime dhammā nānā santā ekaṁ atthaṁ abhinipphādentī”ti?
mil3.1.16:1.3	“Āma, mahārāja, ime dhammā nānā santā ekaṁ atthaṁ abhinipphādenti, kilese hanantī”ti.
mil3.1.16:2.1	“Kathaṁ, bhante, ime dhammā nānā santā ekaṁ atthaṁ abhinipphādenti, kilese hananti?
mil3.1.16:2.2	Opammaṁ karohī”ti.
mil3.1.16:2.3	“Yathā, mahārāja, senā nānā santā hatthī ca assā ca rathā ca pattī ca ekaṁ atthaṁ abhinipphādenti, saṅgāme parasenaṁ abhivijinanti;
mil3.1.16:2.4	evameva kho, mahārāja, ime dhammā nānā santā ekaṁ atthaṁ abhinipphādenti, kilese hanantī”ti.
mil3.1.16:3.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.1.16:4.1	Nānādhammānaṁ ekakiccaabhinipphādanapañho soḷasamo.
mil3.1.16:5.1	Mahāvaggo paṭhamo.
mil3.1.16:6.1	Imasmiṁ vagge soḷasa pañhā.
mil3.2.1:0.1	Milindapañha
mil3.2.1:0.2	Addhānavagga
mil3.2.1:0.3	1. Dhammasantatipañha
mil3.2.1:1.1	Rājā āha—
mil3.2.1:1.2	“bhante nāgasena, yo uppajjati, so eva so, udāhu añño”ti?
mil3.2.1:1.3	Thero āha—
mil3.2.1:1.4	“na ca so, na ca añño”ti.
mil3.2.1:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.2.1:2.2	“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, yadā tvaṁ daharo taruṇo mando uttānaseyyako ahosi, soyeva tvaṁ etarahi mahanto”ti?
mil3.2.1:2.3	“Na hi, bhante, añño so daharo taruṇo mando uttānaseyyako ahosi, añño ahaṁ etarahi mahanto”ti.
mil3.2.1:2.4	“Evaṁ sante kho, mahārāja, mātātipi na bhavissati, pitātipi na bhavissati, ācariyotipi na bhavissati, sippavātipi na bhavissati, sīlavātipi na bhavissati, paññavātipi na bhavissati.
mil3.2.1:2.5	Kiṁ nu kho, mahārāja, aññā eva kalalassa mātā, aññā abbudassa mātā, aññā pesiyā mātā, aññā ghanassa mātā, aññā khuddakassa mātā, aññā mahantassa mātā, añño sippaṁ sikkhati, añño sikkhito bhavati, añño pāpakammaṁ karoti, aññassa hatthapādā chijjantī”ti?
mil3.2.1:2.6	“Na hi, bhante.
mil3.2.1:2.7	Tvaṁ pana, bhante, evaṁ vutte, kiṁ vadeyyāsī”ti?
mil3.2.1:2.8	Thero āha—
mil3.2.1:2.9	“ahaññeva kho, mahārāja, daharo ahosiṁ taruṇo mando uttānaseyyako, ahaññeva etarahi mahanto, imameva kāyaṁ nissāya sabbe te ekasaṅgahitā”ti.
mil3.2.1:3.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.2.1:3.2	“Yathā, mahārāja, kocideva puriso padīpaṁ padīpeyya, kiṁ so sabbarattiṁ padīpeyyā”ti?
mil3.2.1:3.3	“Āma, bhante, sabbarattiṁ padīpeyyā”ti.
mil3.2.1:3.4	“Kiṁ nu kho, mahārāja, yā purime yāme acci, sā majjhime yāme accī”ti?
mil3.2.1:3.5	“Na hi, bhante”ti.
mil3.2.1:3.6	“Yā majjhime yāme acci, sā pacchime yāme accī”ti?
mil3.2.1:3.7	“Na hi, bhante”ti.
mil3.2.1:3.8	“Kiṁ nu kho, mahārāja, añño so ahosi purime yāme padīpo, añño majjhime yāme padīpo, añño pacchime yāme padīpo”ti?
mil3.2.1:3.9	“Na hi, bhante, taṁyeva nissāya sabbarattiṁ padīpito”ti.
mil3.2.1:3.10	“Evameva kho, mahārāja, dhammasantati sandahati, añño uppajjati, añño nirujjhati, apubbaṁ acarimaṁ viya sandahati, tena na ca so, na ca añño, purimaviññāṇe pacchimaviññāṇaṁ saṅgahaṁ gacchatī”ti.
mil3.2.1:4.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.2.1:4.2	“Yathā, mahārāja, khīraṁ duyhamānaṁ kālantarena dadhi parivatteyya, dadhito navanītaṁ, navanītato ghataṁ parivatteyya, yo nu kho, mahārāja, evaṁ vadeyya ‘yaṁyeva khīraṁ taṁyeva dadhi, yaṁyeva dadhi taṁyeva navanītaṁ, yaṁyeva navanītaṁ taṁyeva ghatan’ti, sammā nu kho so, mahārāja, vadamāno vadeyyā”ti?
mil3.2.1:4.3	“Na hi, bhante, taṁyeva nissāya sambhūtan”ti.
mil3.2.1:4.4	“Evameva kho, mahārāja, dhammasantati sandahati, añño uppajjati, añño nirujjhati, apubbaṁ acarimaṁ viya sandahati, tena na ca so, na ca añño, purimaviññāṇe pacchimaviññāṇaṁ saṅgahaṁ gacchatī”ti.
mil3.2.1:5.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.2.1:6.1	Dhammasantatipañho paṭhamo.
mil3.2.2:0.1	Milindapañha
mil3.2.2:0.2	Addhānavagga
mil3.2.2:0.3	2. Paṭisandahanapañha
mil3.2.2:1.1	Rājā āha—
mil3.2.2:1.2	“bhante nāgasena, yo na paṭisandahati, jānāti so ‘na paṭisandahissāmī’”ti?
mil3.2.2:1.3	“Āma, mahārāja, yo na paṭisandahati, jānāti so ‘na paṭisandahissāmī’”ti.
mil3.2.2:1.4	“Kathaṁ, bhante, jānātī”ti?
mil3.2.2:1.5	“Yo hetu yo paccayo, mahārāja, paṭisandahanāya, tassa hetussa tassa paccayassa uparamā jānāti so ‘na paṭisandahissāmī’”ti.
mil3.2.2:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.2.2:2.2	“Yathā, mahārāja, kassako gahapatiko kasitvā ca vapitvā ca dhaññāgāraṁ paripūreyya.
mil3.2.2:2.3	So aparena samayena neva kasseyya na vappeyya, yathāsambhatañca dhaññaṁ paribhuñjeyya vā visajjeyya vā yathā paccayaṁ vā kareyya, jāneyya so, mahārāja, kassako gahapatiko ‘na me dhaññāgāraṁ paripūressatī’”ti?
mil3.2.2:2.4	“Āma, bhante, jāneyyā”ti.
mil3.2.2:2.5	“Kathaṁ jāneyyā”ti?
mil3.2.2:2.6	“Yo hetu yo paccayo dhaññāgārassa paripūraṇāya, tassa hetussa tassa paccayassa uparamā jānāti ‘na me dhaññāgāraṁ paripūressatī’”ti.
mil3.2.2:2.7	“Evameva kho, mahārāja, yo hetu yo paccayo paṭisandahanāya, tassa hetussa tassa paccayassa uparamā jānāti so ‘na paṭisandahissāmī’”ti.
mil3.2.2:3.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.2.2:4.1	Paṭisandahanapañho dutiyo.
mil3.2.3:0.1	Milindapañha
mil3.2.3:0.2	Addhānavagga
mil3.2.3:0.3	3. Ñāṇapaññāpañha
mil3.2.3:1.1	Rājā āha—
mil3.2.3:1.2	“bhante nāgasena, yassa ñāṇaṁ uppannaṁ, tassa paññā uppannā”ti?
mil3.2.3:1.3	“Āma, mahārāja, yassa ñāṇaṁ uppannaṁ, tassa paññā uppannā”ti.
mil3.2.3:1.4	“Kiṁ, bhante, yaññeva ñāṇaṁ sāyeva paññā”ti?
mil3.2.3:1.5	“Āma, mahārāja, yaññeva ñāṇaṁ sāyeva paññā”ti.
mil3.2.3:1.6	“Yassa pana, bhante, taññeva ñāṇaṁ sāyeva paññā uppannā, kiṁ sammuyheyya so, udāhu na sammuyheyyā”ti?
mil3.2.3:1.7	“Katthaci, mahārāja, sammuyheyya, katthaci na sammuyheyyā”ti.
mil3.2.3:1.8	“Kuhiṁ, bhante, sammuyheyyā”ti?
mil3.2.3:1.9	“Aññātapubbesu vā, mahārāja, sippaṭṭhānesu, agatapubbāya vā disāya, assutapubbāya vā nāmapaññattiyā sammuyheyyā”ti.
mil3.2.3:1.10	“Kuhiṁ na sammuyheyyā”ti?
mil3.2.3:1.11	“Yaṁ kho pana, mahārāja, tāya paññāya kataṁ ‘aniccan’ti vā ‘dukkhan’ti vā ‘anattā’ti vā, tahiṁ na sammuyheyyā”ti.
mil3.2.3:1.12	“Moho panassa, bhante, kuhiṁ gacchatī”ti?
mil3.2.3:1.13	“Moho kho, mahārāja, ñāṇe uppannamatte tattheva nirujjhatī”ti.
mil3.2.3:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.2.3:2.2	“Yathā, mahārāja, kocideva puriso andhakāragehe padīpaṁ āropeyya, tato andhakāro nirujjheyya, āloko pātubhaveyya;
mil3.2.3:2.3	evameva kho, mahārāja, ñāṇe uppannamatte moho tattheva nirujjhatī”ti.
mil3.2.3:3.1	“Paññā pana, bhante, kuhiṁ gacchatī”ti?
mil3.2.3:3.2	“Paññāpi kho, mahārāja, sakiccayaṁ katvā tattheva nirujjhati, yaṁ pana tāya paññāya kataṁ ‘aniccan’ti vā ‘dukkhan’ti vā ‘anattā’ti vā, taṁ na nirujjhatī”ti.
mil3.2.3:4.1	“Bhante nāgasena, yaṁ panetaṁ brūsi ‘paññā sakiccayaṁ katvā tattheva nirujjhati, yaṁ pana tāya paññāya kataṁ “aniccan”ti vā “dukkhan”ti vā “anattā”ti vā, taṁ na nirujjhatī’ti, tassa opammaṁ karohī”ti.
mil3.2.3:4.2	“Yathā, mahārāja, yo koci puriso rattiṁ lekhaṁ pesetukāmo lekhakaṁ pakkosāpetvā padīpaṁ āropetvā lekhaṁ likhāpeyya, likhite pana lekhe padīpaṁ vijjhāpeyya, vijjhāpitepi padīpe lekhaṁ na vinasseyya.
mil3.2.3:4.3	Evameva kho, mahārāja, paññā sakiccayaṁ katvā tattheva nirujjhati, yaṁ pana tāya paññāya kataṁ ‘aniccan’ti vā ‘dukkhan’ti vā ‘anattā’ti vā, taṁ na nirujjhatī”ti.
mil3.2.3:5.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.2.3:5.2	“Yathā, mahārāja, puratthimesu janapadesu manussā anugharaṁ pañca pañca udakaghaṭakāni ṭhapenti ālimpanaṁ vijjhāpetuṁ, ghare paditte tāni pañca udakaghaṭakāni gharassūpari khipanti, tato aggi vijjhāyati, kiṁ nu kho, mahārāja, tesaṁ manussānaṁ evaṁ hoti ‘puna tehi ghaṭehi ghaṭakiccaṁ karissāmā’”ti?
mil3.2.3:5.3	“Na hi, bhante, alaṁ tehi ghaṭehi, kiṁ tehi ghaṭehī”ti?
mil3.2.3:5.4	“Yathā, mahārāja, pañca udakaghaṭakāni, evaṁ pañcindriyāni daṭṭhabbāni saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyaṁ.
mil3.2.3:5.5	Yathā te manussā, evaṁ yogāvacaro daṭṭhabbo.
mil3.2.3:5.6	Yathā aggi, evaṁ kilesā daṭṭhabbā.
mil3.2.3:5.7	Yathā pañcahi udakaghaṭakehi aggi vijjhāpīyati, evaṁ pañcindriyehi kilesā vijjhāpiyanti, vijjhāpitāpi kilesā na puna sambhavanti.
mil3.2.3:5.8	Evameva kho, mahārāja, paññā sakiccayaṁ katvā tattheva nirujjhati, yaṁ pana tāya paññāya kataṁ ‘aniccan’ti vā ‘dukkhan’ti vā ‘anattā’ti vā, taṁ na nirujjhatī”ti.
mil3.2.3:6.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.2.3:6.2	“Yathā, mahārāja, vejjo pañcamūlabhesajjāni gahetvā gilānakaṁ upasaṅkamitvā tāni pañcamūlabhesajjāni pisitvā gilānakaṁ pāyeyya, tehi ca dosā niddhameyyuṁ, kiṁ nu kho, mahārāja, tassa vejjassa evaṁ hoti ‘puna tehi pañcamūlabhesajjehi bhesajjakiccaṁ karissāmī’”ti?
mil3.2.3:6.3	“Na hi, bhante, alaṁ tehi pañcamūlabhesajjehi, kiṁ tehi pañcamūlabhesajjehī”ti?
mil3.2.3:6.4	“Yathā, mahārāja, pañcamūlabhesajjāni, evaṁ pañcindriyāni daṭṭhabbāni saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyaṁ, yathā vejjo, evaṁ yogāvacaro daṭṭhabbo.
mil3.2.3:6.5	Yathā byādhi, evaṁ kilesā daṭṭhabbā.
mil3.2.3:6.6	Yathā byādhito puriso, evaṁ puthujjano daṭṭhabbo.
mil3.2.3:6.7	Yathā pañcamūlabhesajjehi gilānassa dosā niddhantā, dose niddhante gilāno arogo hoti, evaṁ pañcindriyehi kilesā niddhamīyanti, niddhamitā ca kilesā na puna sambhavanti.
mil3.2.3:6.8	Evameva kho, mahārāja, paññā sakiccayaṁ katvā tattheva nirujjhati, yaṁ pana tāya paññāya kataṁ ‘aniccan’ti vā ‘dukkhan’ti vā ‘anattā’ti vā, taṁ na nirujjhatī”ti.
mil3.2.3:7.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.2.3:7.2	“Yathā, mahārāja, saṅgāmāvacaro yodho pañca kaṇḍāni gahetvā saṅgāmaṁ otareyya parasenaṁ vijetuṁ, so saṅgāmagato tāni pañca kaṇḍāni khipeyya, tehi ca parasenā bhijjeyya, kiṁ nu kho, mahārāja, tassa saṅgāmāvacarassa yodhassa evaṁ hoti ‘puna tehi kaṇḍehi kaṇḍakiccaṁ karissāmī’”ti?
mil3.2.3:7.3	“Na hi, bhante, alaṁ tehi kaṇḍehi, kiṁ tehi kaṇḍehī”ti?
mil3.2.3:7.4	“Yathā, mahārāja, pañca kaṇḍāni, evaṁ pañcindriyāni daṭṭhabbāni saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyaṁ.
mil3.2.3:7.5	Yathā, mahārāja, saṅgāmāvacaro yodho, evaṁ yogāvacaro daṭṭhabbo.
mil3.2.3:7.6	Yathā parasenā, evaṁ kilesā daṭṭhabbā.
mil3.2.3:7.7	Yathā pañcahi kaṇḍehi parasenā bhijjati, evaṁ pañcindriyehi kilesā bhijjanti, bhaggā ca kilesā na puna sambhavanti.
mil3.2.3:7.8	Evameva kho, mahārāja, paññā sakiccayaṁ katvā tattheva nirujjhati, yaṁ pana tāya paññāya kataṁ ‘aniccan’ti vā ‘dukkhan’ti vā ‘anattā’ti vā, taṁ na nirujjhatī”ti.
mil3.2.3:8.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.2.3:9.1	Ñāṇapaññāpañho tatiyo.
mil3.2.4:0.1	Milindapañha
mil3.2.4:0.2	Addhānavagga
mil3.2.4:0.3	4. Paṭisandahanapuggalavediyanapañha
mil3.2.4:1.1	Rājā āha—
mil3.2.4:1.2	“bhante nāgasena, yo na paṭisandahati, vedeti so kiñci dukkhaṁ vedanan”ti?
mil3.2.4:1.3	Thero āha—
mil3.2.4:1.4	“kiñci vedeti, kiñci na vedetī”ti.
mil3.2.4:1.5	“Kiṁ vedeti, kiṁ na vedetī”ti?
mil3.2.4:1.6	“Kāyikaṁ, mahārāja, vedanaṁ vedeti, cetasikaṁ vedanaṁ na vedetī”ti.
mil3.2.4:1.7	“Kathaṁ, bhante, kāyikaṁ vedanaṁ vedeti, kathaṁ cetasikaṁ vedanaṁ na vedetī”ti?
mil3.2.4:1.8	“Yo hetu yo paccayo kāyikāya dukkhavedanāya uppattiyā, tassa hetussa tassa paccayassa anuparamā kāyikaṁ dukkhavedanaṁ vedeti, yo hetu yo paccayo cetasikāya dukkhavedanāya uppattiyā, tassa hetussa tassa paccayassa uparamā cetasikaṁ dukkhavedanaṁ na vedeti.
mil3.2.4:1.9	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil3.2.4:1.10	‘so ekaṁ vedanaṁ vedeti kāyikaṁ na cetasikan’”ti.
mil3.2.4:2.1	“Bhante nāgasena, yo dukkhaṁ vedanaṁ vedeti, kasmā so na parinibbāyatī”ti?
mil3.2.4:2.2	“Natthi, mahārāja, arahato anunayo vā paṭigho vā, na ca arahanto apakkaṁ pātenti paripākaṁ āgamenti paṇḍitā.
mil3.2.4:2.3	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—
mil3.2.4:3.1	‘Nābhinandāmi maraṇaṁ,
mil3.2.4:3.2	nābhinandāmi jīvitaṁ;
mil3.2.4:3.3	Kālañca paṭikaṅkhāmi,
mil3.2.4:3.4	nibbisaṁ bhatako yathā.
mil3.2.4:4.1	Nābhinandāmi maraṇaṁ,
mil3.2.4:4.2	nābhinandāmi jīvitaṁ;
mil3.2.4:4.3	Kālañca paṭikaṅkhāmi,
mil3.2.4:4.4	sampajāno patissato’”ti.
mil3.2.4:5.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.2.4:6.1	Paṭisandahanapuggalavediyanapañho catuttho.
mil3.2.5:0.1	Milindapañha
mil3.2.5:0.2	Addhānavagga
mil3.2.5:0.3	5. Vedanāpañha
mil3.2.5:1.1	Rājā āha—
mil3.2.5:1.2	“bhante nāgasena, sukhā vedanā kusalā vā akusalā vā abyākatā vā”ti?
mil3.2.5:1.3	“Siyā, mahārāja, kusalā, siyā akusalā, siyā abyākatā”ti.
mil3.2.5:1.4	“Yadi, bhante, kusalā na dukkhā, yadi dukkhā na kusalā, kusalaṁ dukkhanti nuppajjatī”ti.
mil3.2.5:1.5	“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, idha purisassa hatthe tattaṁ ayoguḷaṁ nikkhipeyya, dutiye hatthe sītaṁ himapiṇḍaṁ nikkhipeyya, kiṁ nu kho, mahārāja, ubhopi te daheyyun”ti?
mil3.2.5:1.6	“Āma, bhante, ubhopi te daheyyun”ti.
mil3.2.5:1.7	“Kiṁ nu kho te, mahārāja, ubhopi uṇhā”ti?
mil3.2.5:1.8	“Na hi, bhante”ti.
mil3.2.5:1.9	“Kiṁ pana te, mahārāja, ubhopi sītalā”ti?
mil3.2.5:1.10	“Na hi, bhante”ti.
mil3.2.5:1.11	“Ājānāhi niggahaṁ yadi tattaṁ dahati, na ca te ubhopi uṇhā, tena nuppajjati.
mil3.2.5:1.12	Yadi sītalaṁ dahati, na ca te ubhopi sītalā, tena nuppajjati.
mil3.2.5:1.13	Kissa pana te, mahārāja, ubhopi dahanti, na ca te ubhopi uṇhā, na ca te ubhopi sītalā?
mil3.2.5:1.14	Ekaṁ uṇhaṁ, ekaṁ sītalaṁ, ubhopi te dahanti, tena nuppajjatī”ti.
mil3.2.5:1.15	“Nāhaṁ paṭibalo tayā vādinā saddhiṁ sallapituṁ, sādhu atthaṁ jappehī”ti.
mil3.2.5:1.16	Tato thero abhidhammasaṁyuttāya kathāya rājānaṁ milindaṁ saññāpesi—
mil3.2.5:2.1	“Chayimāni, mahārāja, gehanissitāni somanassāni, cha nekkhammanissitāni somanassāni, cha gehanissitāni domanassāni, cha nekkhammanissitāni domanassāni, cha gehanissitā upekkhā, cha nekkhammanissitā upekkhāti, imāni cha chakkāni, atītāpi chattiṁsavidhā vedanā, anāgatāpi chattiṁsavidhā vedanā, paccuppannāpi chattiṁsavidhā vedanā, tadekajjhaṁ abhisaññūhitvā abhisampiṇḍetvā aṭṭhasataṁ vedanā hontī”ti.
mil3.2.5:3.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.2.5:4.1	Vedanāpañho pañcamo.
mil3.2.6:0.1	Milindapañha
mil3.2.6:0.2	Addhānavagga
mil3.2.6:0.3	6. Nāmarūpaekattanānattapañha
mil3.2.6:1.1	Rājā āha—
mil3.2.6:1.2	“bhante nāgasena, ko paṭisandahatī”ti?
mil3.2.6:1.3	Thero āha—
mil3.2.6:1.4	“nāmarūpaṁ kho, mahārāja, paṭisandahatī”ti.
mil3.2.6:1.5	“Kiṁ imaṁyeva nāmarūpaṁ paṭisandahatī”ti?
mil3.2.6:1.6	“Na kho, mahārāja, imaṁyeva nāmarūpaṁ paṭisandahati, iminā pana, mahārāja, nāmarūpena kammaṁ karoti sobhanaṁ vā pāpakaṁ vā, tena kammena aññaṁ nāmarūpaṁ paṭisandahatī”ti.
mil3.2.6:1.7	“Yadi, bhante, na imaṁ yeva nāmarūpaṁ paṭisandahati, nanu so mutto bhavissati pāpakehi kammehī”ti?
mil3.2.6:1.8	Thero āha—
mil3.2.6:1.9	“yadi na paṭisandaheyya, mutto bhaveyya pāpakehi kammehi.
mil3.2.6:1.10	Yasmā ca kho, mahārāja, paṭisandahati, tasmā na mutto pāpakehi kammehī”ti.
mil3.2.6:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.2.6:2.2	“Yathā, mahārāja, kocideva puriso aññatarassa purisassa ambaṁ avahareyya, tamenaṁ ambasāmiko gahetvā rañño dasseyya ‘iminā, deva, purisena mayhaṁ ambā avahaṭā’ti, so evaṁ vadeyya ‘nāhaṁ, deva, imassa ambe avaharāmi, aññe te ambā, ye iminā ropitā, aññe te ambā, ye mayā avahaṭā, nāhaṁ daṇḍappatto’ti.
mil3.2.6:2.3	Kiṁ nu kho so, mahārāja, puriso daṇḍappatto bhaveyyā”ti?
mil3.2.6:2.4	“Āma, bhante, daṇḍappatto bhaveyyā”ti.
mil3.2.6:2.5	“Kena kāraṇenā”ti?
mil3.2.6:2.6	“Kiñcāpi so evaṁ vadeyya, purimaṁ, bhante, ambaṁ appaccakkhāya pacchimena ambena so puriso daṇḍappatto bhaveyyā”ti.
mil3.2.6:2.7	“Evameva kho, mahārāja, iminā nāmarūpena kammaṁ karoti sobhanaṁ vā pāpakaṁ vā, tena kammena aññaṁ nāmarūpaṁ paṭisandahati, tasmā na mutto pāpakehi kammehī”ti.
mil3.2.6:3.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.2.6:3.2	“Yathā, mahārāja, kocideva puriso aññatarassa purisassa sāliṁ avahareyya …pe…
mil3.2.6:3.3	ucchuṁ avahareyya …pe…
mil3.2.6:3.4	yathā, mahārāja, koci puriso hemantakāle aggiṁ jāletvā visibbetvā avijjhāpetvā pakkameyya, atha kho so aggi aññatarassa purisassa khettaṁ ḍaheyya, tamenaṁ khettasāmiko gahetvā rañño dasseyya ‘iminā, deva, purisena mayhaṁ khettaṁ daḍḍhan’ti.
mil3.2.6:3.5	So evaṁ vadeyya ‘nāhaṁ, deva, imassa khettaṁ jhāpemi, añño so aggi, yo mayā avijjhāpito, añño so aggi, yenimassa khettaṁ daḍḍhaṁ, nāhaṁ daṇḍappatto’ti.
mil3.2.6:3.6	Kiṁ nu kho so, mahārāja, puriso daṇḍappatto bhaveyyā”ti?
mil3.2.6:3.7	“Āma, bhante, daṇḍappatto bhaveyyā”ti.
mil3.2.6:3.8	“Kena kāraṇenā”ti?
mil3.2.6:3.9	“Kiñcāpi so evaṁ vadeyya, purimaṁ, bhante, aggiṁ appaccakkhāya pacchimena agginā so puriso daṇḍappatto bhaveyyā”ti.
mil3.2.6:3.10	“Evameva kho, mahārāja, iminā nāmarūpena kammaṁ karoti sobhanaṁ vā pāpakaṁ vā, tena kammena aññaṁ nāmarūpaṁ paṭisandahati, tasmā na mutto pāpakehi kammehī”ti.
mil3.2.6:4.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.2.6:4.2	“Yathā, mahārāja, kocideva puriso padīpaṁ ādāya pāsādaṁ abhirūhitvā bhuñjeyya, padīpo jhāyamāno tiṇaṁ jhāpeyya, tiṇaṁ jhāyamānaṁ gharaṁ jhāpeyya, gharaṁ jhāyamānaṁ gāmaṁ jhāpeyya, gāmajano taṁ purisaṁ gahetvā evaṁ vadeyya ‘kissa tvaṁ, bho purisa, gāmaṁ jhāpesī’ti, so evaṁ vadeyya ‘nāhaṁ, bho, gāmaṁ jhāpemi, añño so padīpaggi, yassāhaṁ ālokena bhuñjiṁ, añño so aggi, yena gāmo jhāpito’ti, te vivadamānā tava santike āgaccheyyuṁ, kassa tvaṁ, mahārāja, aṭṭaṁ dhāreyyāsī”ti?
mil3.2.6:4.3	“Gāmajanassa, bhante”ti.
mil3.2.6:4.4	“Kiṁ kāraṇā”ti?
mil3.2.6:4.5	“Kiñcāpi so evaṁ vadeyya, api ca tato eva so aggi nibbatto”ti.
mil3.2.6:4.6	“Evameva kho, mahārāja, kiñcāpi aññaṁ māraṇantikaṁ nāmarūpaṁ, aññaṁ paṭisandhismiṁ nāmarūpaṁ, api ca tatoyeva taṁ nibbattaṁ, tasmā na mutto pāpakehi kammehī”ti.
mil3.2.6:5.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.2.6:5.2	“Yathā, mahārāja, kocideva puriso dahariṁ dārikaṁ vāretvā suṅkaṁ datvā pakkameyya.
mil3.2.6:5.3	Sā aparena samayena mahatī assa vayappattā, tato añño puriso suṅkaṁ datvā vivāhaṁ kareyya, itaro āgantvā evaṁ vadeyya ‘kissa pana me tvaṁ, ambho purisa, bhariyaṁ nesī’ti?
mil3.2.6:5.4	So evaṁ vadeyya ‘nāhaṁ tava bhariyaṁ nemi, aññā sā dārikā daharī taruṇī, yā tayā vāritā ca dinnasuṅkā ca, aññāyaṁ dārikā mahatī vayappattā mayā vāritā ca dinnasuṅkā cā’ti, te vivadamānā tava santike āgaccheyyuṁ.
mil3.2.6:5.5	Kassa tvaṁ, mahārāja, aṭṭaṁ dhāreyyāsī”ti?
mil3.2.6:5.6	“Purimassa, bhante”ti.
mil3.2.6:5.7	“Kiṁ kāraṇā”ti?
mil3.2.6:5.8	“Kiñcāpi so evaṁ vadeyya, api ca tatoyeva sā mahatī nibbattā”ti.
mil3.2.6:5.9	“Evameva kho, mahārāja, kiñcāpi aññaṁ māraṇantikaṁ nāmarūpaṁ, aññaṁ paṭisandhismiṁ nāmarūpaṁ, api ca tatoyeva taṁ nibbattaṁ, tasmā naparimutto pāpakehi kammehī”ti.
mil3.2.6:6.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.2.6:6.2	“Yathā, mahārāja, kocideva puriso gopālakassa hatthato khīraghaṭaṁ kiṇitvā tasseva hatthe nikkhipitvā pakkameyya ‘sve gahetvā gamissāmī’ti, taṁ aparajju dadhi sampajjeyya.
mil3.2.6:6.3	So āgantvā evaṁ vadeyya ‘dehi me khīraghaṭan’ti.
mil3.2.6:6.4	So dadhiṁ dasseyya.
mil3.2.6:6.5	Itaro evaṁ vadeyya ‘nāhaṁ tava hatthato dadhiṁ kiṇāmi, dehi me khīraghaṭan’ti.
mil3.2.6:6.6	So evaṁ vadeyya ‘ajānato te khīraṁ dadhibhūtan’ti te vivadamānā tava santike āgaccheyyuṁ, kassa tvaṁ, mahārāja, aṭṭaṁ dhāreyyāsī”ti?
mil3.2.6:6.7	“Gopālakassa, bhante”ti.
mil3.2.6:6.8	“Kiṁ kāraṇā”ti?
mil3.2.6:6.9	“Kiñcāpi so evaṁ vadeyya, api ca tato yeva taṁ nibbattan”ti.
mil3.2.6:6.10	“Evameva kho, mahārāja, kiñcāpi aññaṁ māraṇantikaṁ nāmarūpaṁ, aññaṁ paṭisandhismiṁ nāmarūpaṁ, api ca tato yeva taṁ nibbattaṁ, tasmā na parimutto pāpakehi kammehī”ti.
mil3.2.6:7.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.2.6:8.1	Nāmarūpaekattanānattapañho chaṭṭho.
mil3.2.7:0.1	Milindapañha
mil3.2.7:0.2	Addhānavagga
mil3.2.7:0.3	7. Therapaṭisandahanāpaṭisandahanapañha
mil3.2.7:1.1	Rājā āha—
mil3.2.7:1.2	“bhante nāgasena, tvaṁ pana paṭisandahissasī”ti?
mil3.2.7:1.3	“Alaṁ, mahārāja, kiṁ te tena pucchitena, nanu mayā paṭikacceva akkhātaṁ ‘sace, mahārāja, saupādāno bhavissāmi, paṭisandahissāmi, sace anupādāno bhavissāmi, na paṭisandahissāmī’”ti.
mil3.2.7:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.2.7:2.2	“Yathā, mahārāja, kocideva puriso rañño adhikāraṁ kareyya.
mil3.2.7:2.3	Rājā tuṭṭho adhikāraṁ dadeyya, so tena adhikārena pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgibhūto paricareyya, so ce janassa āroceyya ‘na me rājā kiñci paṭikarotī’ti.
mil3.2.7:2.4	Kiṁ nu kho so, mahārāja, puriso yuttakārī bhaveyyā”ti?
mil3.2.7:2.5	“Na hi, bhante”ti.
mil3.2.7:2.6	“Evameva kho, mahārāja, kiṁ te tena pucchitena, nanu mayā paṭikacceva akkhātaṁ ‘sace saupādāno bhavissāmi, paṭisandahissāmi, sace anupādāno bhavissāmi, na paṭisandahissāmī’”ti.
mil3.2.7:3.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.2.7:4.1	Therapaṭisandahanāpaṭisandahanapañho sattamo.
mil3.2.8:0.1	Milindapañha
mil3.2.8:0.2	Addhānavagga
mil3.2.8:0.3	8. Nāmarūpapaṭisandahanapañha
mil3.2.8:1.1	Rājā āha—
mil3.2.8:1.2	“bhante nāgasena, yaṁ panetaṁ brūsi ‘nāmarūpan’ti, tattha katamaṁ nāmaṁ, katamaṁ rūpan”ti.
mil3.2.8:1.3	“Yaṁ tattha, mahārāja, oḷārikaṁ, etaṁ rūpaṁ, ye tattha sukhumā cittacetasikā dhammā, etaṁ nāman”ti.
mil3.2.8:1.4	“Bhante nāgasena, kena kāraṇena nāmaṁyeva na paṭisandahati, rūpaṁyeva vā”ti?
mil3.2.8:1.5	“Aññamaññūpanissitā, mahārāja, ete dhammā ekatova uppajjantī”ti.
mil3.2.8:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.2.8:2.2	“Yathā, mahārāja, kukkuṭiyā kalalaṁ na bhaveyya, aṇḍampi na bhaveyya, yañca tattha kalalaṁ, yañca aṇḍaṁ, ubhopete aññamaññūpanissitā, ekatova nesaṁ uppatti hoti;
mil3.2.8:2.3	evameva kho, mahārāja, yadi tattha nāmaṁ na bhaveyya, rūpampi na bhaveyya, yañceva tattha nāmaṁ, yañceva rūpaṁ, ubhopete aññamaññūpanissitā, ekatova nesaṁ uppatti hoti.
mil3.2.8:2.4	Evametaṁ dīghamaddhānaṁ sandhāvitan”ti.
mil3.2.8:3.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.2.8:4.1	Nāmarūpapaṭisandahanapañho aṭṭhamo.
mil3.2.9:0.1	Milindapañha
mil3.2.9:0.2	Addhānavagga
mil3.2.9:0.3	9. Addhānapañha
mil3.2.9:1.1	Rājā āha—
mil3.2.9:1.2	“bhante nāgasena, yaṁ panetaṁ brūsi ‘dīghamaddhānan’ti, kimetaṁ addhānaṁ nāmā”ti?
mil3.2.9:1.3	“Atīto, mahārāja, addhā, anāgato addhā, paccuppanno addhā”ti.
mil3.2.9:1.4	“Kiṁ pana, bhante, sabbe addhā atthī”ti?
mil3.2.9:1.5	“Koci, mahārāja, addhā atthi, koci natthī”ti.
mil3.2.9:1.6	“Katamo pana, bhante, atthi, katamo natthī”ti?
mil3.2.9:1.7	“Ye te, mahārāja, saṅkhārā atītā vigatā niruddhā vipariṇatā, so addhā natthi, ye dhammā vipākā, ye ca vipākadhammadhammā, ye ca aññatra paṭisandhiṁ denti, so addhā atthi.
mil3.2.9:1.8	Ye sattā kālaṅkatā aññatra uppannā, so ca addhā atthi.
mil3.2.9:1.9	Ye sattā kālaṅkatā aññatra anuppannā, so addhā natthi.
mil3.2.9:1.10	Ye ca sattā parinibbutā, so ca addhā natthi parinibbutattā”ti.
mil3.2.9:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.2.9:3.1	Addhānapañho navamo.
mil3.2.9:4.1	Addhānavaggo dutiyo.
mil3.2.9:5.1	Imasmiṁ vagge nava pañhā.
mil3.3.1:0.1	Milindapañha
mil3.3.1:0.2	Vicāravagga
mil3.3.1:0.3	1. Addhānamūlapañha
mil3.3.1:1.1	Rājā āha—
mil3.3.1:1.2	“bhante nāgasena, atītassa addhānassa kiṁ mūlaṁ, anāgatassa addhānassa kiṁ mūlaṁ, paccuppannassa addhānassa kiṁ mūlan”ti?
mil3.3.1:1.3	“Atītassa ca, mahārāja, addhānassa anāgatassa ca addhānassa paccuppannassa ca addhānassa avijjā mūlaṁ.
mil3.3.1:1.4	Avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṁ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.
mil3.3.1:1.5	Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa addhānassa purimā koṭi na paññāyatī”ti.
mil3.3.1:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.3.1:3.1	Addhānamūlapañho paṭhamo.
mil3.3.2:0.1	Milindapañha
mil3.3.2:0.2	Vicāravagga
mil3.3.2:0.3	2. Purimakoṭipañha
mil3.3.2:1.1	Rājā āha—
mil3.3.2:1.2	“bhante nāgasena, yaṁ panetaṁ brūsi ‘purimā koṭi na paññāyatī’ti, tassa opammaṁ karohī”ti.
mil3.3.2:1.3	“Yathā, mahārāja, puriso parittaṁ bījaṁ pathaviyaṁ nikkhipeyya, tato aṅkuro uṭṭhahitvā anupubbena vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjitvā phalaṁ dadeyya.
mil3.3.2:1.4	Tato bījaṁ gahetvā puna ropeyya, tatopi aṅkuro uṭṭhahitvā anupubbena vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjitvā phalaṁ dadeyya.
mil3.3.2:1.5	Evametissā santatiyā atthi anto”ti?
mil3.3.2:1.6	“Natthi, bhante”ti.
mil3.3.2:1.7	“Evameva kho, mahārāja, addhānassāpi purimā koṭi na paññāyatī”ti.
mil3.3.2:2.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.3.2:2.2	“Yathā, mahārāja, kukkuṭiyā aṇḍaṁ bhaveyya, aṇḍato kukkuṭī kukkuṭiyā aṇḍanti.
mil3.3.2:2.3	Evametissā santatiyā atthi anto”ti?
mil3.3.2:2.4	“Natthi, bhante”ti.
mil3.3.2:2.5	“Evameva kho, mahārāja, addhānassāpi purimā koṭi na paññāyatī”ti.
mil3.3.2:3.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.3.2:3.2	Thero pathaviyā cakkaṁ likhitvā milindaṁ rājānaṁ etadavoca—
mil3.3.2:3.3	“atthi, mahārāja, imassa cakkassa anto”ti?
mil3.3.2:3.4	“Natthi, bhante”ti.
mil3.3.2:3.5	“Evameva kho, mahārāja, imāni cakkāni vuttāni bhagavatā ‘cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṁ, upādānapaccayā kammaṁ, kammato puna cakkhuṁ jāyatī’ti.
mil3.3.2:3.6	Evametissā santatiyā atthi anto”ti?
mil3.3.2:3.7	“Natthi, bhante”ti.
mil3.3.2:4.1	“‘Sotañca paṭicca sadde ca …pe…
mil3.3.2:4.2	manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṁ, upādānapaccayā kammaṁ, kammato puna mano jāyatī’ti.
mil3.3.2:4.3	Evametissā santatiyā atthi anto”ti?
mil3.3.2:4.4	“Natthi, bhante”ti.
mil3.3.2:4.5	“Evameva kho, mahārāja, addhānassāpi purimā koṭi na paññāyatī”ti.
mil3.3.2:5.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.3.2:6.1	Purimakoṭipañho dutiyo.
mil3.3.3:0.1	Milindapañha
mil3.3.3:0.2	Vicāravagga
mil3.3.3:0.3	3. Koṭipaññāyanapañha
mil3.3.3:1.1	Rājā āha—
mil3.3.3:1.2	“bhante nāgasena, yaṁ panetaṁ brūsi ‘purimā koṭi na paññāyatī’ti, katamā ca sā purimā koṭī”ti?
mil3.3.3:1.3	“Yo kho, mahārāja, atīto addhā, esā purimā koṭī”ti.
mil3.3.3:1.4	“Bhante nāgasena, yaṁ panetaṁ brūsi ‘purimā koṭi na paññāyatī’ti, kiṁ pana, bhante, sabbāpi purimā koṭi na paññāyatī”ti?
mil3.3.3:1.5	“Kāci, mahārāja, paññāyati, kāci na paññāyatī”ti.
mil3.3.3:1.6	“Katamā, bhante, paññāyati, katamā na paññāyatī”ti?
mil3.3.3:1.7	“Ito pubbe, mahārāja, sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ avijjā nāhosīti esā purimā koṭi na paññāyati, yaṁ ahutvā sambhoti, hutvā paṭivigacchati, esā purimā koṭi paññāyatī”ti.
mil3.3.3:2.1	“Bhante nāgasena, yaṁ ahutvā sambhoti, hutvā paṭivigacchati, nanu taṁ ubhato chinnaṁ atthaṁ gacchatī”ti?
mil3.3.3:2.2	“Yadi, mahārāja, ubhato chinnaṁ atthaṁ gacchati, ubhato chinnā sakkā vaḍḍhetun”ti?
mil3.3.3:2.3	“Āma sāpi sakkā vaḍḍhetun”ti.
mil3.3.3:2.4	“Nāhaṁ, bhante, etaṁ pucchāmi koṭito sakkā vaḍḍhetun”ti?
mil3.3.3:2.5	“Āma sakkā vaḍḍhetun”ti.
mil3.3.3:3.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.3.3:3.2	Thero tassa rukkhūpamaṁ akās, “khandhā ca kevalassa dukkhakkhandhassa bījānī”ti.
mil3.3.3:4.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.3.3:5.1	Koṭipaññāyanapañho tatiyo.
mil3.3.4:0.1	Milindapañha
mil3.3.4:0.2	Vicāravagga
mil3.3.4:0.3	4. Saṅkhārajāyamānapañha
mil3.3.4:1.1	Rājā āha—
mil3.3.4:1.2	“bhante nāgasena, atthi keci saṅkhārā, ye jāyantī”ti?
mil3.3.4:1.3	“Āma, mahārāja, atthi saṅkhārā, ye jāyantī”ti.
mil3.3.4:1.4	“Katame te, bhante”ti?
mil3.3.4:1.5	“Cakkhusmiñca kho, mahārāja, sati rūpesu ca cakkhuviññāṇaṁ hoti, cakkhuviññāṇe sati cakkhusamphasso hoti, cakkhusamphasse sati vedanā hoti, vedanāya sati taṇhā hoti, taṇhāya sati upādānaṁ hoti, upādāne sati bhavo hoti, bhave sati jāti hoti, jātiyā sati jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti, evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
mil3.3.4:1.6	Cakkhusmiñca kho, mahārāja, asati rūpesu ca asati cakkhuviññāṇaṁ na hoti, cakkhuviññāṇe asati cakkhusamphasso na hoti, cakkhusamphasse asati vedanā na hoti, vedanāya asati taṇhā na hoti, taṇhāya asati upādānaṁ na hoti, upādāne asati bhavo na hoti, bhave asati jāti na hoti, jātiyā asati jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā na honti, evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī”ti.
mil3.3.4:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.3.4:3.1	Saṅkhārajāyamānapañho catuttho.
mil3.3.5:0.1	Milindapañha
mil3.3.5:0.2	Vicāravagga
mil3.3.5:0.3	5. Bhavantasaṅkhārajāyamānapañha
mil3.3.5:1.1	Rājā āha—
mil3.3.5:1.2	“bhante nāgasena, atthi keci saṅkhārā, ye abhavantā jāyantī”ti?
mil3.3.5:1.3	“Natthi, mahārāja, keci saṅkhārā, ye abhavantā jāyanti, bhavantāyeva kho, mahārāja, saṅkhārā jāyantī”ti.
mil3.3.5:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.3.5:2.2	“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, idaṁ gehaṁ abhavantaṁ jātaṁ, yattha tvaṁ nisinnosī”ti?
mil3.3.5:2.3	“Natthi kiñci, bhante, idha abhavantaṁ jātaṁ, bhavantaṁyeva jātaṁ, imāni kho, bhante, dārūni vane ahesuṁ, ayañca mattikā pathaviyaṁ ahosi, itthīnañca purisānañca tajjena vāyāmena evamidaṁ gehaṁ nibbattan”ti.
mil3.3.5:2.4	“Evameva kho, mahārāja, natthi keci saṅkhārā, ye abhavantā jāyanti, bhavantāyeva saṅkhārā jāyantī”ti.
mil3.3.5:3.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.3.5:3.2	“Yathā, mahārāja, ye keci bījagāmabhūtagāmā pathaviyaṁ nikkhittā anupubbena vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjamānā pupphāni ca phalāni ca dadeyyuṁ, na te rukkhā abhavantā jātā, bhavantāyeva te rukkhā jātā;
mil3.3.5:3.3	evameva kho, mahārāja, natthi keci saṅkhārā, ye abhavantā jāyanti, bhavantāyeva te saṅkhārā jāyantī”ti.
mil3.3.5:4.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.3.5:4.2	“Yathā, mahārāja, kumbhakāro pathaviyā mattikaṁ uddharitvā nānābhājanāni karoti, na tāni bhājanāni abhavantāni jātāni, bhavantāniyeva jātāni;
mil3.3.5:4.3	evameva kho, mahārāja, natthi keci saṅkhārā, ye abhavantā jāyanti, bhavantāyeva saṅkhārā jāyantī”ti.
mil3.3.5:5.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.3.5:5.2	“Yathā, mahārāja, vīṇāya pattaṁ na siyā, cammaṁ na siyā, doṇi na siyā, daṇḍo na siyā, upavīṇo na siyā, tantiyo na siyuṁ, koṇo na siyā, purisassa ca tajjo vāyāmo na siyā, jāyeyya saddo”ti?
mil3.3.5:5.3	“Na hi, bhante”ti.
mil3.3.5:5.4	“Yato ca kho, mahārāja, vīṇāya pattaṁ siyā, cammaṁ siyā, doṇi siyā, daṇḍo siyā, upavīṇo siyā, tantiyo siyuṁ, koṇo siyā, purisassa ca tajjo vāyāmo siyā, jāyeyya saddo”ti?
mil3.3.5:5.5	“Āma, bhante, jāyeyyā”ti.
mil3.3.5:5.6	“Evameva kho, mahārāja, natthi keci saṅkhārā, ye abhavantā jāyanti, bhavantāyeva kho saṅkhārā jāyantī”ti.
mil3.3.5:6.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.3.5:6.2	“Yathā, mahārāja, araṇi na siyā, araṇipotako na siyā, araṇiyottakaṁ na siyā, uttarāraṇi na siyā, coḷakaṁ na siyā, purisassa ca tajjo vāyāmo na siyā, jāyeyya so aggī”ti?
mil3.3.5:6.3	“Na hi, bhante”ti.
mil3.3.5:6.4	“Yato ca kho, mahārāja, araṇi siyā, araṇipotako siyā, araṇiyottakaṁ siyā, uttarāraṇi siyā, coḷakaṁ siyā, purisassa ca tajjo vāyāmo siyā, jāyeyya so aggī”ti?
mil3.3.5:6.5	“Āma, bhante, jāyeyyā”ti.
mil3.3.5:6.6	“Evameva kho, mahārāja, natthi keci saṅkhārā, ye abhavantā jāyanti, bhavantāyeva kho saṅkhārā jāyantī”ti.
mil3.3.5:7.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.3.5:7.2	“Yathā, mahārāja, maṇi na siyā, ātapo na siyā, gomayaṁ na siyā, jāyeyya so aggī”ti?
mil3.3.5:7.3	“Na hi, bhante”ti.
mil3.3.5:7.4	“Yato ca kho, mahārāja, maṇi siyā, ātapo siyā, gomayaṁ siyā, jāyeyya so aggī”ti?
mil3.3.5:7.5	“Āma, bhante, jāyeyyā”ti.
mil3.3.5:7.6	“Evameva kho, mahārāja, natthi keci saṅkhārā ye abhavantā jāyanti, bhavantāyeva kho saṅkhārā jāyantī”ti.
mil3.3.5:8.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.3.5:8.2	“Yathā, mahārāja, ādāso na siyā, ābhā na siyā, mukhaṁ na siyā, jāyeyya attā”ti?
mil3.3.5:8.3	“Na hi, bhante”ti.
mil3.3.5:8.4	“Yato ca kho, mahārāja, ādāso siyā, ābhā siyā, mukhaṁ siyā, jāyeyya attā”ti?
mil3.3.5:8.5	“Āma, bhante, jāyeyyā”ti.
mil3.3.5:8.6	“Evameva kho, mahārāja, natthi keci saṅkhārā, ye abhavantā jāyanti, bhavantāyeva kho saṅkhārā jāyantī”ti.
mil3.3.5:9.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.3.5:10.1	Bhavantasaṅkhārajāyamānapañho pañcamo.
mil3.3.6:0.1	Milindapañha
mil3.3.6:0.2	Vicāravagga
mil3.3.6:0.3	6. Vedagūpañha
mil3.3.6:1.1	Rājā āha—
mil3.3.6:1.2	“bhante nāgasena, vedagū upalabbhatī”ti?
mil3.3.6:1.3	“Ko panesa, mahārāja, vedagū nāmā”ti?
mil3.3.6:1.4	“Yo, bhante, abbhantare jīvo cakkhunā rūpaṁ passati, sotena saddaṁ suṇāti, ghānena gandhaṁ ghāyati, jivhāya rasaṁ sāyati, kāyena phoṭṭhabbaṁ phusati, manasā dhammaṁ vijānāti, yathā mayaṁ idha pāsāde nisinnā yena yena vātapānena iccheyyāma passituṁ, tena tena vātapānena passeyyāma, puratthimenapi vātapānena passeyyāma, pacchimenapi vātapānena passeyyāma, uttarenapi vātapānena passeyyāma, dakkhiṇenapi vātapānena passeyyāma.
mil3.3.6:1.5	Evameva kho, bhante, ayaṁ abbhantare jīvo yena yena dvārena icchati passituṁ, tena tena dvārena passatī”ti.
mil3.3.6:2.1	Thero āha—
mil3.3.6:2.2	“pañcadvāraṁ, mahārāja, bhaṇissāmi, taṁ suṇohi, sādhukaṁ manasikarohi, yadi abbhantare jīvo cakkhunā rūpaṁ passati, yathā mayaṁ idha pāsāde nisinnā yena yena vātapānena iccheyyāma passituṁ, tena tena vātapānena rūpaṁyeva passeyyāma, puratthimenapi vātapānena rūpaṁyeva passeyyāma, pacchimenapi vātapānena rūpaṁyeva passeyyāma, uttarenapi vātapānena rūpaṁyeva passeyyāma, dakkhiṇenapi vātapānena rūpaṁyeva passeyyāma, evametena abbhantare jīvena sotenapi rūpaṁyeva passitabbaṁ, ghānenapi rūpaṁyeva passitabbaṁ, jivhāyapi rūpaṁyeva passitabbaṁ, kāyenapi rūpaṁyeva passitabbaṁ, manasāpi rūpaṁyeva passitabbaṁ;
mil3.3.6:2.3	cakkhunāpi saddoyeva sotabbo, ghānenapi saddoyeva sotabbo, jivhāyapi saddoyeva sotabbo, kāyenapi saddoyeva sotabbo, manasāpi saddoyeva sotabbo;
mil3.3.6:2.4	cakkhunāpi gandhoyeva ghāyitabbo, sotenapi gandhoyeva ghāyitabbo, jivhāyapi gandhoyeva ghāyitabbo, kāyenapi gandhoyeva ghāyitabbo, manasāpi gandhoyeva ghāyitabbo;
mil3.3.6:2.5	cakkhunāpi rasoyeva sāyitabbo, sotenapi rasoyeva sāyitabbo, ghānenapi rasoyeva sāyitabbo, kāyenapi rasoyeva sāyitabbo, manasāpi rasoyeva sāyitabbo;
mil3.3.6:2.6	cakkhunāpi phoṭṭhabbaṁyeva phusitabbaṁ, sotenapi phoṭṭhabbaṁ yeva phusitabbaṁ, ghānenapi phoṭṭhabbaṁyeva phusitabbaṁ, jivhāyapi phoṭṭhabbaṁ yeva phusitabbaṁ, manasāpi phoṭṭhabbaṁyeva phusitabbaṁ;
mil3.3.6:2.7	cakkhunāpi dhammaṁ yeva vijānitabbaṁ, sotenapi dhammaṁyeva vijānitabbaṁ, ghānenapi dhammaṁ yeva vijānitabbaṁ, jivhāyapi dhammaṁyeva vijānitabbaṁ, kāyenapi dhammaṁyeva vijānitabban”ti?
mil3.3.6:2.8	“Na hi, bhante”ti.
mil3.3.6:3.1	“Na kho te, mahārāja, yujjati purimena vā pacchimaṁ, pacchimena vā purimaṁ, yathā vā pana, mahārāja, mayaṁ idha pāsāde nisinnā imesu jālavātapānesu ugghāṭitesu mahantena ākāsena bahimukhā suṭṭhutaraṁ rūpaṁ passāma, evametena abbhantare jīvenāpi cakkhudvāresu ugghāṭitesu mahantena ākāsena suṭṭhutaraṁ rūpaṁ passitabbaṁ, sotesu ugghāṭitesu … ghāne ugghāṭite … jivhāya ugghāṭitāya … kāye ugghāṭite mahantena ākāsena suṭṭhutaraṁ saddo sotabbo, gandho ghāyitabbo, raso sāyitabbo, phoṭṭhabbo phusitabbo”ti?
mil3.3.6:3.2	“Na hi, bhante”ti.
mil3.3.6:4.1	“Na kho te, mahārāja, yujjati purimena vā pacchimaṁ, pacchimena vā purimaṁ, yathā vā pana, mahārāja, ayaṁ dinno nikkhamitvā bahidvārakoṭṭhake tiṭṭheyya, jānāsi tvaṁ, mahārāja, ‘ayaṁ dinno nikkhamitvā bahidvārakoṭṭhake ṭhito’”ti?
mil3.3.6:4.2	“Āma, bhante, jānāmī”ti.
mil3.3.6:4.3	“Yathā vā pana, mahārāja, ayaṁ dinno anto pavisitvā tava purato tiṭṭheyya, jānāsi tvaṁ, mahārāja, ‘ayaṁ dinno anto pavisitvā mama purato ṭhito’”ti?
mil3.3.6:4.4	“Āma, bhante, jānāmī”ti.
mil3.3.6:4.5	“Evameva kho, mahārāja, abbhantare so jīvo jivhāya rase nikkhitte jāneyya ambilattaṁ vā lavaṇattaṁ vā tittakattaṁ vā kaṭukattaṁ vā kasāyattaṁ vā madhurattaṁ vā”ti?
mil3.3.6:4.6	“Āma, bhante, jāneyyā”ti.
mil3.3.6:4.7	“Te rase anto paviṭṭhe jāneyya ambilattaṁ vā lavaṇattaṁ vā tittakattaṁ vā kaṭukattaṁ vā kasāyattaṁ vā madhurattaṁ vā”ti.
mil3.3.6:4.8	“Na hi, bhante”ti.
mil3.3.6:5.1	“Na kho te, mahārāja, yujjati purimena vā pacchimaṁ, pacchimena vā purimaṁ, yathā, mahārāja, kocideva puriso madhughaṭasataṁ āharāpetvā madhudoṇiṁ pūrāpetvā purisassa mukhaṁ pidahitvā madhudoṇiyā pakkhipeyya, jāneyya, mahārāja, so puriso madhuṁ sampannaṁ vā na sampannaṁ vā”ti?
mil3.3.6:5.2	“Na hi, bhante”ti.
mil3.3.6:5.3	“Kena kāraṇenā”ti?
mil3.3.6:5.4	“Na hi tassa, bhante, mukhe madhu paviṭṭhan”ti.
mil3.3.6:6.1	“Na kho te, mahārāja, yujjati purimena vā pacchimaṁ, pacchimena vā puriman”ti.
mil3.3.6:6.2	“Nāhaṁ paṭibalo tayā vādinā saddhiṁ sallapituṁ;
mil3.3.6:6.3	sādhu, bhante, atthaṁ jappehī”ti.
mil3.3.6:7.1	Thero abhidhammasaṁyuttāya kathāya rājānaṁ milindaṁ saññāpesi—
mil3.3.6:7.2	“idha, mahārāja, cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ, taṁsahajātā phasso vedanā saññā cetanā ekaggatā jīvitindriyaṁ manasikāroti evamete dhammā paccayato jāyanti, na hettha vedagū upalabbhati, sotañca paṭicca sadde ca …pe…
mil3.3.6:7.3	manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ, taṁsahajātā phasso vedanā saññā cetanā ekaggatā jīvitindriyaṁ manasikāroti evamete dhammā paccayato jāyanti, na hettha vedagū upalabbhatī”ti.
mil3.3.6:8.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.3.6:9.1	Vedagūpañho chaṭṭho.
mil3.3.7:0.1	Milindapañha
mil3.3.7:0.2	Vicāravagga
mil3.3.7:0.3	7. Cakkhuviññāṇādipañha
mil3.3.7:1.1	Rājā āha—
mil3.3.7:1.2	“bhante nāgasena, yattha cakkhuviññāṇaṁ uppajjati, tattha manoviññāṇampi uppajjatī”ti?
mil3.3.7:1.3	“Āma, mahārāja, yattha cakkhuviññāṇaṁ uppajjati, tattha manoviññāṇampi uppajjatī”ti.
mil3.3.7:2.1	“Kiṁ nu kho, bhante nāgasena, paṭhamaṁ cakkhuviññāṇaṁ uppajjati, pacchā manoviññāṇaṁ, udāhu manoviññāṇaṁ paṭhamaṁ uppajjati, pacchā cakkhuviññāṇan”ti?
mil3.3.7:2.2	“Paṭhamaṁ, mahārāja, cakkhuviññāṇaṁ uppajjati, pacchā manoviññāṇan”ti.
mil3.3.7:3.1	“Kiṁ nu kho, bhante nāgasena, cakkhuviññāṇaṁ manoviññāṇaṁ āṇāpeti ‘yatthāhaṁ uppajjāmi, tvampi tattha uppajjāhī’ti, udāhu manoviññāṇaṁ cakkhuviññāṇaṁ āṇāpeti ‘yattha tvaṁ uppajjissasi, ahampi tattha uppajjissāmī’”ti?
mil3.3.7:3.2	“Na hi, mahārāja, anālāpo tesaṁ aññamaññehī”ti.
mil3.3.7:4.1	“Kathaṁ, bhante nāgasena, yattha cakkhuviññāṇaṁ uppajjati, tattha manoviññāṇampi uppajjatī”ti?
mil3.3.7:4.2	“Ninnattā ca, mahārāja, dvārattā ca ciṇṇattā ca samudācaritattā cā”ti.
mil3.3.7:5.1	“Kathaṁ, bhante nāgasena, ninnattā yattha cakkhuviññāṇaṁ uppajjati, tattha manoviññāṇampi uppajjati?
mil3.3.7:5.2	Opammaṁ karohī”ti.
mil3.3.7:5.3	“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, deve vassante katamena udakaṁ gaccheyyā”ti?
mil3.3.7:5.4	“Yena, bhante, ninnaṁ, tena gaccheyyā”ti.
mil3.3.7:5.5	“Athāparena samayena devo vasseyya, katamena taṁ udakaṁ gaccheyyā”ti.
mil3.3.7:5.6	“Yena, bhante, purimaṁ udakaṁ gataṁ, tampi tena gaccheyyā”ti.
mil3.3.7:6.1	“Kiṁ nu kho, mahārāja, purimaṁ udakaṁ pacchimaṁ udakaṁ āṇāpeti ‘yenāhaṁ gacchāmi, tvampi tena gacchāhī’ti, pacchimaṁ vā udakaṁ purimaṁ udakaṁ āṇāpeti ‘yena tvaṁ gacchissasi, ahampi tena gacchissāmī’”ti.
mil3.3.7:6.2	“Na hi, bhante, anālāpo tesaṁ aññamaññehi, ninnattā gacchantī”ti.
mil3.3.7:6.3	“Evameva kho, mahārāja, ninnattā yattha cakkhuviññāṇaṁ uppajjati, tattha manoviññāṇampi uppajjati, na cakkhuviññāṇaṁ manoviññāṇaṁ āṇāpeti ‘yatthāhaṁ uppajjāmi, tvampi tattha uppajjāhī’ti, nāpi manoviññāṇaṁ cakkhuviññāṇaṁ āṇāpeti ‘yattha tvaṁ uppajjissasi, ahampi tattha uppajjissāmī’ti, anālāpo tesaṁ aññamaññehi, ninnattā uppajjantī”ti.
mil3.3.7:7.1	“Kathaṁ, bhante nāgasena, dvārattā yattha cakkhuviññāṇaṁ uppajjati, tattha manoviññāṇampi uppajjati?
mil3.3.7:7.2	Opammaṁ karohī”ti.
mil3.3.7:7.3	“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, rañño paccantimaṁ nagaraṁ assa daḷhapākāratoraṇaṁ ekadvāraṁ, tato puriso nikkhamitukāmo bhaveyya, katamena nikkhameyyā”ti?
mil3.3.7:7.4	“Dvārena, bhante, nikkhameyyā”ti.
mil3.3.7:7.5	“Athāparo puriso nikkhamitukāmo bhaveyya, katamena so nikkhameyyā”ti?
mil3.3.7:7.6	“Yena, bhante, purimo puriso nikkhanto, sopi tena nikkhameyyā”ti.
mil3.3.7:8.1	“Kiṁ nu kho, mahārāja, purimo puriso pacchimaṁ purisaṁ āṇāpeti ‘yenāhaṁ gacchāmi, tvampi tena gacchāhī’ti, pacchimo vā puriso purimaṁ purisaṁ āṇāpeti ‘yena tvaṁ gacchissasi, ahampi tena gacchissāmī’”ti.
mil3.3.7:8.2	“Na hi, bhante, anālāpo tesaṁ aññamaññehi, dvārattā gacchantī”ti.
mil3.3.7:8.3	“Evameva kho, mahārāja, dvārattā yattha cakkhuviññāṇaṁ uppajjati, tattha manoviññāṇampi uppajjati, na cakkhuviññāṇaṁ manoviññāṇaṁ āṇāpeti ‘yatthāhaṁ uppajjāmi, tvampi tattha uppajjāhī’ti, nāpi manoviññāṇaṁ cakkhuviññāṇaṁ āṇāpeti ‘yattha tvaṁ uppajjissasi, ahampi tattha uppajjissāmī’ti, anālāpo tesaṁ aññamaññehi, dvārattā uppajjantī”ti.
mil3.3.7:9.1	“Kathaṁ, bhante nāgasena, ciṇṇattā yattha cakkhuviññāṇaṁ uppajjati, tattha manoviññāṇampi uppajjati?
mil3.3.7:9.2	Opammaṁ karohī”ti.
mil3.3.7:9.3	“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, paṭhamaṁ ekaṁ sakaṭaṁ gaccheyya, atha dutiyaṁ sakaṭaṁ katamena gaccheyyā”ti?
mil3.3.7:9.4	“Yena, bhante, purimaṁ sakaṭaṁ gataṁ, tampi tena gaccheyyā”ti.
mil3.3.7:10.1	“Kiṁ nu kho, mahārāja, purimaṁ sakaṭaṁ pacchimaṁ sakaṭaṁ āṇāpeti ‘yenāhaṁ gacchāmi, tvampi tena gacchāhī’ti, pacchimaṁ vā sakaṭaṁ purimaṁ sakaṭaṁ āṇāpeti ‘yena tvaṁ gacchissasi, ahampi tena gacchissāmī’”ti.
mil3.3.7:10.2	“Na hi, bhante, anālāpo tesaṁ aññamaññehi, ciṇṇattā gacchantī”ti.
mil3.3.7:10.3	“Evameva kho, mahārāja, ciṇṇattā yattha cakkhuviññāṇaṁ uppajjati, tattha manoviññāṇampi uppajjati, na cakkhuviññāṇaṁ manoviññāṇaṁ āṇāpeti ‘yatthāhaṁ uppajjāmi, tvampi tattha uppajjāhī’ti, nāpi manoviññāṇaṁ cakkhuviññāṇaṁ āṇāpeti ‘yattha tvaṁ uppajjissasi, ahampi tattha uppajjissāmī’ti, anālāpo tesaṁ aññamaññehi, ciṇṇattā uppajjantī”ti.
mil3.3.7:11.1	“Kathaṁ, bhante nāgasena, samudācaritattā yattha cakkhuviññāṇaṁ uppajjati, tattha manoviññāṇampi uppajjati?
mil3.3.7:11.2	Opammaṁ karohī”ti.
mil3.3.7:11.3	“Yathā, mahārāja, muddāgaṇanāsaṅkhyālekhāsippaṭṭhānesu ādikammikassa dandhāyanā bhavati, athāparena samayena nisammakiriyāya samudācaritattā adandhāyanā bhavati.
mil3.3.7:11.4	Evameva kho, mahārāja, samudācaritattā yattha cakkhuviññāṇaṁ uppajjati, tattha manoviññāṇampi uppajjati, na cakkhuviññāṇaṁ manoviññāṇaṁ āṇāpeti ‘yatthāhaṁ uppajjāmi, tvampi tattha uppajjāhī’ti, nāpi manoviññāṇaṁ cakkhuviññāṇaṁ āṇāpeti ‘yattha tvaṁ uppajjissasi, ahampi tattha uppajjissāmī’ti, anālāpo tesaṁ aññamaññehi, samudācaritattā uppajjantī”ti.
mil3.3.7:12.1	“Bhante nāgasena, yattha sotaviññāṇaṁ uppajjati, tattha manoviññāṇampi uppajjatīti …pe…
mil3.3.7:12.2	yattha ghānaviññāṇaṁ uppajjati … yattha jivhāviññāṇaṁ uppajjati … yattha kāyaviññāṇaṁ uppajjati, tattha manoviññāṇampi uppajjatī”ti?
mil3.3.7:12.3	“Āma, mahārāja, yattha kāyaviññāṇaṁ uppajjati, tattha manoviññāṇampi uppajjatī”ti.
mil3.3.7:13.1	“Kiṁ nu kho, bhante nāgasena, paṭhamaṁ kāyaviññāṇaṁ uppajjati, pacchā manoviññāṇaṁ, udāhu manoviññāṇaṁ paṭhamaṁ uppajjati, pacchā kāyaviññāṇan”ti?
mil3.3.7:13.2	“Kāyaviññāṇaṁ, mahārāja, paṭhamaṁ uppajjati, pacchā manoviññāṇan”ti.
mil3.3.7:14.1	“Kiṁ nu kho, bhante nāgasena …pe…
mil3.3.7:14.2	anālāpo tesaṁ aññamaññehi, samudācaritattā uppajjantī”ti.
mil3.3.7:15.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.3.7:16.1	Cakkhuviññāṇādipañho sattamo.
mil3.3.8:0.1	Milindapañha
mil3.3.8:0.2	Vicāravagga
mil3.3.8:0.3	8. Phassalakkhaṇapañha
mil3.3.8:1.1	Rājā āha—
mil3.3.8:1.2	“bhante nāgasena, yattha manoviññāṇaṁ uppajjati, phassopi vedanāpi tattha uppajjatī”ti?
mil3.3.8:1.3	“Āma, mahārāja, yattha manoviññāṇaṁ uppajjati, phassopi tattha uppajjati, vedanāpi tattha uppajjati, saññāpi tattha uppajjati, cetanāpi tattha uppajjati, vitakkopi tattha uppajjati, vicāropi tattha uppajjati, sabbepi phassappamukhā dhammā tattha uppajjantī”ti.
mil3.3.8:2.1	“Bhante nāgasena, kiṁlakkhaṇo phasso”ti?
mil3.3.8:2.2	“Phusanalakkhaṇo, mahārāja, phasso”ti.
mil3.3.8:3.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.3.8:3.2	“Yathā, mahārāja, dve meṇḍā yujjheyyuṁ, tesu yathā eko meṇḍo, evaṁ cakkhu daṭṭhabbaṁ.
mil3.3.8:3.3	Yathā dutiyo meṇḍo, evaṁ rūpaṁ daṭṭhabbaṁ.
mil3.3.8:3.4	Yathā tesaṁ sannipāto, evaṁ phasso daṭṭhabbo”ti.
mil3.3.8:4.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.3.8:4.2	“Yathā, mahārāja, dve pāṇī vajjeyyuṁ, tesu yathā eko pāṇi, evaṁ cakkhu daṭṭhabbaṁ.
mil3.3.8:4.3	Yathā dutiyo pāṇi, evaṁ rūpaṁ daṭṭhabbaṁ.
mil3.3.8:4.4	Yathā tesaṁ sannipāto, evaṁ phasso daṭṭhabbo”ti.
mil3.3.8:5.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.3.8:5.2	“Yathā, mahārāja, dve sammā vajjeyyuṁ, tesu yathā eko sammo, evaṁ cakkhu daṭṭhabbaṁ.
mil3.3.8:5.3	Yathā dutiyo sammo, evaṁ rūpaṁ daṭṭhabbaṁ.
mil3.3.8:5.4	Yathā tesaṁ sannipāto, evaṁ phasso daṭṭhabbo”ti.
mil3.3.8:6.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.3.8:7.1	Phassalakkhaṇapañho aṭṭhamo.
mil3.3.9:0.1	Milindapañha
mil3.3.9:0.2	Vicāravagga
mil3.3.9:0.3	9. Vedanālakkhaṇapañha
mil3.3.9:1.1	“Bhante nāgasena, kiṁlakkhaṇā vedanā”ti?
mil3.3.9:1.2	“Vedayitalakkhaṇā, mahārāja, vedanā anubhavanalakkhaṇā cā”ti.
mil3.3.9:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.3.9:2.2	“Yathā, mahārāja, kocideva puriso rañño adhikāraṁ kareyya, tassa rājā tuṭṭho adhikāraṁ dadeyya, so tena adhikārena pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgibhūto paricareyya, tassa evamassa ‘mayā kho pubbe rañño adhikāro kato, tassa me rājā tuṭṭho adhikāraṁ adāsi, svāhaṁ tatonidānaṁ imaṁ evarūpaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti.
mil3.3.9:3.1	Yathā vā pana, mahārāja, kocideva puriso kusalaṁ kammaṁ katvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjeyya, so ca tattha dibbehi pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgibhūto paricareyya, tassa evamassa ‘svāhaṁ kho pubbe kusalaṁ kammaṁ akāsiṁ, sohaṁ tatonidānaṁ imaṁ evarūpaṁ vedanaṁ vedayāmī’ti.
mil3.3.9:3.2	Evaṁ kho, mahārāja, vedayitalakkhaṇā vedanā anubhavanalakkhaṇā cā”ti.
mil3.3.9:4.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.3.9:5.1	Vedanālakkhaṇapañho navamo.
mil3.3.10:0.1	Milindapañha
mil3.3.10:0.2	Vicāravagga
mil3.3.10:0.3	10. Saññālakkhaṇapañha
mil3.3.10:1.1	“Bhante nāgasena, kiṁlakkhaṇā saññā”ti?
mil3.3.10:1.2	“Sañjānanalakkhaṇā, mahārāja, saññā.
mil3.3.10:1.3	Kiṁ sañjānāti?
mil3.3.10:1.4	Nīlampi sañjānāti, pītampi sañjānāti, lohitampi sañjānāti, odātampi sañjānāti, mañjiṭṭhampi sañjānāti.
mil3.3.10:1.5	Evaṁ kho, mahārāja, sañjānanalakkhaṇā saññā”ti.
mil3.3.10:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.3.10:2.2	“Yathā, mahārāja, rañño bhaṇḍāgāriko bhaṇḍāgāraṁ pavisitvā nīlapītalohitodātamañjiṭṭhāni rājabhogāni rūpāni passitvā sañjānāti.
mil3.3.10:2.3	Evaṁ kho, mahārāja, sañjānanalakkhaṇā saññā”ti.
mil3.3.10:3.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.3.10:4.1	Saññālakkhaṇapañho dasamo.
mil3.3.11:0.1	Milindapañha
mil3.3.11:0.2	Vicāravagga
mil3.3.11:0.3	11. Cetanālakkhaṇapañha
mil3.3.11:1.1	“Bhante nāgasena, kiṁlakkhaṇā cetanā”ti?
mil3.3.11:1.2	“Cetayitalakkhaṇā, mahārāja, cetanā abhisaṅkharaṇalakkhaṇā cā”ti.
mil3.3.11:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.3.11:2.2	“Yathā, mahārāja, kocideva puriso visaṁ abhisaṅkharitvā attanā ca piveyya, pare ca pāyeyya, so attanāpi dukkhito bhaveyya, parepi dukkhitā bhaveyyuṁ;
mil3.3.11:2.3	evameva kho, mahārāja, idhekacco puggalo akusalaṁ kammaṁ cetanāya cetayitvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjeyya.
mil3.3.11:2.4	Yepi tassa anusikkhanti, tepi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti.
mil3.3.11:3.1	Yathā vā pana, mahārāja, kocideva puriso sappinavanītatelamadhuphāṇitaṁ ekajjhaṁ abhisaṅkharitvā attanā ca piveyya, pare ca pāyeyya, so attanā sukhito bhaveyya, parepi sukhitā bhaveyyuṁ;
mil3.3.11:3.2	evameva kho, mahārāja, idhekacco puggalo kusalaṁ kammaṁ cetanāya cetayitvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.
mil3.3.11:3.3	Yepi tassa anusikkhanti, tepi kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjanti.
mil3.3.11:3.4	Evaṁ kho, mahārāja, cetayitalakkhaṇā cetanā abhisaṅkharaṇalakkhaṇā cā”ti.
mil3.3.11:4.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.3.11:5.1	Cetanālakkhaṇapañho ekādasamo.
mil3.3.12:0.1	Milindapañha
mil3.3.12:0.2	Vicāravagga
mil3.3.12:0.3	12. Viññāṇalakkhaṇapañha
mil3.3.12:1.1	“Bhante nāgasena, kiṁlakkhaṇaṁ viññāṇan”ti?
mil3.3.12:1.2	“Vijānanalakkhaṇaṁ, mahārāja, viññāṇan”ti.
mil3.3.12:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.3.12:2.2	“Yathā, mahārāja, nagaraguttiko majjhe nagarasiṅghāṭake nisinno passeyya puratthimadisato purisaṁ āgacchantaṁ, passeyya dakkhiṇadisato purisaṁ āgacchantaṁ, passeyya pacchimadisato purisaṁ āgacchantaṁ, passeyya uttaradisato purisaṁ āgacchantaṁ;
mil3.3.12:2.3	evameva kho, mahārāja, yañca puriso cakkhunā rūpaṁ passati, taṁ viññāṇena vijānāti.
mil3.3.12:2.4	Yañca sotena saddaṁ suṇāti, taṁ viññāṇena vijānāti.
mil3.3.12:2.5	Yañca ghānena gandhaṁ ghāyati, taṁ viññāṇena vijānāti.
mil3.3.12:2.6	Yañca jivhāya rasaṁ sāyati, taṁ viññāṇena vijānāti.
mil3.3.12:2.7	Yañca kāyena phoṭṭhabbaṁ phusati, taṁ viññāṇena vijānāti, yañca manasā dhammaṁ vijānāti, taṁ viññāṇena vijānāti.
mil3.3.12:2.8	Evaṁ kho, mahārāja, vijānanalakkhaṇaṁ viññāṇan”ti.
mil3.3.12:3.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.3.12:4.1	Viññāṇalakkhaṇapañho dvādasamo.
mil3.3.13:0.1	Milindapañha
mil3.3.13:0.2	Vicāravagga
mil3.3.13:0.3	13. Vitakkalakkhaṇapañha
mil3.3.13:1.1	“Bhante nāgasena, kiṁlakkhaṇo vitakko”ti?
mil3.3.13:1.2	“Appanālakkhaṇo, mahārāja, vitakko”ti.
mil3.3.13:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.3.13:2.2	“Yathā, mahārāja, vaḍḍhakī suparikammakataṁ dāruṁ sandhismiṁ appeti;
mil3.3.13:2.3	evameva kho, mahārāja, appanālakkhaṇo vitakko”ti.
mil3.3.13:3.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.3.13:4.1	Vitakkalakkhaṇapañho terasamo.
mil3.3.14:0.1	Milindapañha
mil3.3.14:0.2	Vicāravagga
mil3.3.14:0.3	14. Vicāralakkhaṇapañha
mil3.3.14:1.1	“Bhante nāgasena, kiṁlakkhaṇo vicāro”ti?
mil3.3.14:1.2	“Anumajjanalakkhaṇo, mahārāja, vicāro”ti.
mil3.3.14:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.3.14:2.2	“Yathā, mahārāja, kaṁsathālaṁ ākoṭitaṁ pacchā anuravati anusandahati, yathā, mahārāja, ākoṭanā, evaṁ vitakko daṭṭhabbo.
mil3.3.14:2.3	Yathā anuravanā, evaṁ vicāro daṭṭhabbo”ti.
mil3.3.14:3.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.3.14:4.1	Vicāralakkhaṇapañho cuddasamo.
mil3.3.14:5.1	Vicāravaggo tatiyo.
mil3.3.14:6.1	Imasmiṁ vagge cuddasa pañhā.
mil3.4.1:0.1	Milindapañha
mil3.4.1:0.2	Nibbānavagga
mil3.4.1:0.3	1. Phassādivinibbhujanapañha
mil3.4.1:1.1	Rājā āha—
mil3.4.1:1.2	“bhante nāgasena, sakkā imesaṁ dhammānaṁ ekatobhāvagatānaṁ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṁ paññāpetuṁ ‘ayaṁ phasso, ayaṁ vedanā, ayaṁ saññā, ayaṁ cetanā, idaṁ viññāṇaṁ, ayaṁ vitakko, ayaṁ vicāro’”ti?
mil3.4.1:1.3	“Na sakkā, mahārāja, imesaṁ dhammānaṁ ekatobhāvagatānaṁ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṁ paññāpetuṁ ‘ayaṁ phasso, ayaṁ vedanā, ayaṁ saññā, ayaṁ cetanā, idaṁ viññāṇaṁ, ayaṁ vitakko, ayaṁ vicāro’”ti.
mil3.4.1:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.4.1:2.2	“Yathā, mahārāja, rañño sūdo arasaṁ vā rasaṁ vā kareyya, so tattha dadhimpi pakkhipeyya, loṇampi pakkhipeyya, siṅgiverampi pakkhipeyya, jīrakampi pakkhipeyya, maricampi pakkhipeyya, aññānipi pakārāni pakkhipeyya, tamenaṁ rājā evaṁ vadeyya, ‘dadhissa me rasaṁ āhara, loṇassa me rasaṁ āhara, siṅgiverassa me rasaṁ āhara, jīrakassa me rasaṁ āhara, maricassa me rasaṁ āhara, sabbesaṁ me pakkhittānaṁ rasaṁ āharā’ti.
mil3.4.1:2.3	Sakkā nu kho, mahārāja, tesaṁ rasānaṁ ekatobhāvagatānaṁ vinibbhujitvā vinibbhujitvā rasaṁ āharituṁ ambilattaṁ vā lavaṇattaṁ vā tittakattaṁ vā kaṭukattaṁ vā kasāyattaṁ vā madhurattaṁ vā”ti?
mil3.4.1:2.4	“Na hi, bhante, sakkā tesaṁ rasānaṁ ekatobhāvagatānaṁ vinibbhujitvā vinibbhujitvā rasaṁ āharituṁ ambilattaṁ vā lavaṇattaṁ vā tittakattaṁ vā kaṭukattaṁ vā kasāyattaṁ vā madhurattaṁ vā, api ca kho pana sakena sakena lakkhaṇena upaṭṭhahantī”ti.
mil3.4.1:2.5	“Evameva kho, mahārāja, na sakkā imesaṁ dhammānaṁ ekatobhāvagatānaṁ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṁ paññāpetuṁ ‘ayaṁ phasso, ayaṁ vedanā, ayaṁ saññā, ayaṁ cetanā, idaṁ viññāṇaṁ, ayaṁ vitakko, ayaṁ vicāro’ti, api ca kho pana sakena sakena lakkhaṇena upaṭṭhahantī”ti.
mil3.4.1:3.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.4.1:4.1	Phassādivinibbhujanapañho paṭhamo.
mil3.4.2:0.1	Milindapañha
mil3.4.2:0.2	Nibbānavagga
mil3.4.2:0.3	2. Nāgasenapañha
mil3.4.2:1.1	Thero āha—
mil3.4.2:1.2	“loṇaṁ, mahārāja, cakkhuviññeyyan”ti.
mil3.4.2:1.3	“Āma, bhante, cakkhuviññeyyan”ti.
mil3.4.2:1.4	“Suṭṭhu kho, mahārāja, jānāhī”ti.
mil3.4.2:1.5	“Kiṁ pana, bhante, jivhāviññeyyan”ti?
mil3.4.2:1.6	“Āma, mahārāja, jivhāviññeyyan”ti.
mil3.4.2:1.7	“Kiṁ pana, bhante, sabbaṁ loṇaṁ jivhāya vijānātī”ti?
mil3.4.2:1.8	“Āma, mahārāja, sabbaṁ loṇaṁ jivhāya vijānāti”.
mil3.4.2:2.1	“Yadi, bhante, sabbaṁ loṇaṁ jivhāya vijānāti, kissa pana taṁ sakaṭehi balībaddā āharanti, nanu loṇameva āharitabban”ti?
mil3.4.2:2.2	“Na sakkā, mahārāja, loṇameva āharituṁ ekatobhāvagatā ete dhammā gocaranānattagatā loṇaṁ garubhāvo cāti.
mil3.4.2:2.3	Sakkā pana, mahārāja, loṇaṁ tulāya tulayitun”ti?
mil3.4.2:2.4	“Āma, bhante, sakkā”ti.
mil3.4.2:2.5	“Na sakkā, mahārāja, loṇaṁ tulāya tulayituṁ, garubhāvo tulāya tuliyatī”ti.
mil3.4.2:3.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.4.2:4.1	Nāgasenapañho dutiyo.
mil3.4.3:0.1	Milindapañha
mil3.4.3:0.2	Nibbānavagga
mil3.4.3:0.3	3. Pañcāyatanakammanibbattapañha
mil3.4.3:1.1	Rājā āha—
mil3.4.3:1.2	“bhante nāgasena, yānimāni pañcāyatanāni, kiṁ nu tāni nānākammehi nibbattāni, udāhu ekena kammenā”ti?
mil3.4.3:1.3	“Nānākammehi, mahārāja, nibbattāni, na ekena kammenā”ti.
mil3.4.3:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.4.3:2.2	“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, ekasmiṁ khette nānābījāni vappeyyuṁ, tesaṁ nānābījānaṁ nānāphalāni nibbatteyyun”ti?
mil3.4.3:2.3	“Āma, bhante, nibbatteyyun”ti.
mil3.4.3:2.4	“Evameva kho, mahārāja, yāni yāni pañcāyatanāni, tāni tāni nānākammehi nibbattāni, na ekena kammenā”ti.
mil3.4.3:3.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.4.3:4.1	Pañcāyatanakammanibbattapañho tatiyo.
mil3.4.4:0.1	Milindapañha
mil3.4.4:0.2	Nibbānavagga
mil3.4.4:0.3	4. Kammanānākaraṇapañha
mil3.4.4:1.1	Rājā āha—
mil3.4.4:1.2	“bhante nāgasena, kena kāraṇena manussā na sabbe samakā, aññe appāyukā, aññe dīghāyukā, aññe bahvābādhā aññe appābādhā, aññe dubbaṇṇā, aññe vaṇṇavanto, aññe appesakkhā, aññe mahesakkhā, aññe appabhogā, aññe mahābhogā, aññe nīcakulīnā, aññe mahākulīnā, aññe duppaññā, aññe paññavanto”ti?
mil3.4.4:2.1	Thero āha—
mil3.4.4:2.2	“kissa pana, mahārāja, rukkhā na sabbe samakā, aññe ambilā, aññe lavaṇā, aññe tittakā, aññe kaṭukā, aññe kasāvā, aññe madhurā”ti?
mil3.4.4:2.3	“Maññāmi, bhante, bījānaṁ nānākaraṇenā”ti.
mil3.4.4:2.4	“Evameva kho, mahārāja, kammānaṁ nānākaraṇena manussā na sabbe samakā, aññe appāyukā, aññe dīghāyukā, aññe bahvābādhā, aññe appābādhā, aññe dubbaṇṇā, aññe vaṇṇavanto, aññe appesakkhā, aññe mahesakkhā, aññe appabhogā, aññe mahābhogā, aññe nīcakulīnā, aññe mahākulīnā, aññe duppaññā, aññe paññavanto.
mil3.4.4:2.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil3.4.4:2.6	‘kammassakā, māṇava, sattā kammadāyādā kammayonī kammabandhū kammappaṭisaraṇā, kammaṁ satte vibhajati yadidaṁ hīnappaṇītatāyā’”ti.
mil3.4.4:3.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.4.4:4.1	Kammanānākaraṇapañho catuttho.
mil3.4.5:0.1	Milindapañha
mil3.4.5:0.2	Nibbānavagga
mil3.4.5:0.3	5. Vāyāmakaraṇapañha
mil3.4.5:1.1	Rājā āha—
mil3.4.5:1.2	“bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—
mil3.4.5:1.3	‘kinti imaṁ dukkhaṁ nirujjheyya, aññañca dukkhaṁ nuppajjeyyāti.
mil3.4.5:1.4	Etadatthā, mahārāja, amhākaṁ pabbajjā’ti.
mil3.4.5:1.5	Kiṁ paṭikacceva vāyamitena, nanu sampatte kāle vāyamitabban”ti?
mil3.4.5:1.6	Thero āha—
mil3.4.5:1.7	“sampatte kāle, mahārāja, vāyāmo akiccakaro bhavati, paṭikacceva vāyāmo kiccakaro bhavatī”ti.
mil3.4.5:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.4.5:2.2	“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, yadā tvaṁ pipāsito bhaveyyāsi, tadā tvaṁ udapānaṁ khaṇāpeyyāsi, taḷākaṁ khaṇāpeyyāsi ‘pānīyaṁ pivissāmī’”ti?
mil3.4.5:2.3	“Na hi, bhante”ti.
mil3.4.5:2.4	“Evameva kho, mahārāja, sampatte kāle vāyāmo akiccakaro bhavati, paṭikacceva vāyāmo kiccakaro bhavatī”ti.
mil3.4.5:3.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.4.5:3.2	“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, yadā tvaṁ bubhukkhito bhaveyyāsi, tadā tvaṁ khettaṁ kasāpeyyāsi, sāliṁ ropāpeyyāsi, dhaññaṁ atiharāpeyyāsi ‘bhattaṁ bhuñjissāmī’”ti?
mil3.4.5:3.3	“Na hi, bhante”ti.
mil3.4.5:3.4	“Evameva kho, mahārāja, sampatte kāle vāyāmo akiccakaro bhavati, paṭikacceva vāyāmo kiccakaro bhavatī”ti.
mil3.4.5:4.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.4.5:4.2	“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, yadā te saṅgāmo paccupaṭṭhito bhaveyya, tadā tvaṁ parikhaṁ khaṇāpeyyāsi, pākāraṁ kārāpeyyāsi, gopuraṁ kārāpeyyāsi, aṭṭālakaṁ kārāpeyyāsi, dhaññaṁ atiharāpeyyāsi, tadā tvaṁ hatthismiṁ sikkheyyāsi, assasmiṁ sikkheyyāsi, rathasmiṁ sikkheyyāsi, dhanusmiṁ sikkheyyāsi, tharusmiṁ sikkheyyāsī”ti?
mil3.4.5:4.3	“Na hi, bhante”ti.
mil3.4.5:4.4	“Evameva kho, mahārāja, sampatte kāle vāyāmo akiccakaro bhavati, paṭikacceva vāyāmo kiccakaro bhavati.
mil3.4.5:4.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja bhagavatā—
mil3.4.5:5.1	‘Paṭikacceva taṁ kayirā,
mil3.4.5:5.2	yaṁ jaññā hitamattano;
mil3.4.5:5.3	Na sākaṭikacintāya,
mil3.4.5:5.4	mantā dhīro parakkame.
mil3.4.5:6.1	Yathā sākaṭiko maṭṭhaṁ,
mil3.4.5:6.2	samaṁ hitvā mahāpathaṁ;
mil3.4.5:6.3	Visamaṁ maggamāruyha,
mil3.4.5:6.4	akkhacchinnova jhāyati.
mil3.4.5:7.1	Evaṁ dhammā apakkamma,
mil3.4.5:7.2	adhammamanuvattiya;
mil3.4.5:7.3	Mando maccu mukhaṁ patto,
mil3.4.5:7.4	akkhacchinnova jhāyatī’”ti.
mil3.4.5:8.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.4.5:9.1	Vāyāmakaraṇapañho pañcamo.
mil3.4.6:0.1	Milindapañha
mil3.4.6:0.2	Nibbānavagga
mil3.4.6:0.3	6. Nerayikaggiuṇhabhāvapañha
mil3.4.6:1.1	Rājā āha—
mil3.4.6:1.2	“bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—
mil3.4.6:1.3	‘pākatikaaggito nerayiko aggi mahābhitāpataro hoti, khuddakopi pāsāṇo pākatike aggimhi pakkhitto divasampi paccamāno na vilayaṁ gacchati, kūṭāgāramattopi pāsāṇo nerayikaggimhi pakkhitto khaṇena vilayaṁ gacchatī’ti, etaṁ vacanaṁ na saddahāmi, evañca pana vadetha ‘ye ca tattha uppannā sattā, te anekānipi vassasahassāni niraye paccamānā na vilayaṁ gacchantī’ti, tampi vacanaṁ na saddahāmī”ti.
mil3.4.6:2.1	Thero āha—
mil3.4.6:2.2	“taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, yā tā santi makariniyopi susumāriniyopi kacchapiniyopi moriniyopi kapotiniyopi, kiṁ nu tā kakkhaḷāni pāsāṇāni sakkharāyo ca khādantī”ti?
mil3.4.6:2.3	“Āma, bhante, khādantī”ti.
mil3.4.6:2.4	“Kiṁ pana tāni tāsaṁ kucchiyaṁ koṭṭhabbhantaragatāni vilayaṁ gacchantī”ti?
mil3.4.6:2.5	“Āma, bhante, vilayaṁ gacchantī”ti.
mil3.4.6:2.6	“Yo pana tāsaṁ kucchiyaṁ gabbho, sopi vilayaṁ gacchatī”ti?
mil3.4.6:2.7	“Na hi, bhante”ti.
mil3.4.6:2.8	“Kena kāraṇenā”ti?
mil3.4.6:2.9	“Maññāmi, bhante, kammādhikatena na vilayaṁ gacchatī”ti.
mil3.4.6:2.10	“Evameva kho, mahārāja, kammādhikatena nerayikā sattā anekānipi vassasahassāni niraye paccamānā na vilayaṁ gacchanti.
mil3.4.6:2.11	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil3.4.6:2.12	‘so na tāva kālaṁ karoti, yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhotī’”ti.
mil3.4.6:3.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.4.6:3.2	“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, yā tā santi sīhiniyopi byagghiniyopi dīpiniyopi kukkuriniyopi, kiṁ nu tā kakkhaḷāni aṭṭhikāni maṁsāni khādantī”ti?
mil3.4.6:3.3	“Āma, bhante, khādantī”ti.
mil3.4.6:3.4	“Kiṁ pana tāni tāsaṁ kucchiyaṁ koṭṭhabbhantaragatāni vilayaṁ gacchantī”ti?
mil3.4.6:3.5	“Āma, bhante, vilayaṁ gacchantī”ti.
mil3.4.6:3.6	“Yo pana tāsaṁ kucchiyaṁ gabbho, sopi vilayaṁ gacchatī”ti?
mil3.4.6:3.7	“Na hi, bhante”ti.
mil3.4.6:3.8	“Kena kāraṇenā”ti?
mil3.4.6:3.9	“Maññāmi, bhante, kammādhikatena na vilayaṁ gacchatī”ti.
mil3.4.6:3.10	“Evameva kho, mahārāja, kammādhikatena nerayikā sattā anekānipi vassasahassāni niraye paccamānā na vilayaṁ gacchantī”ti.
mil3.4.6:4.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.4.6:4.2	“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, yā tā santi yonakasukhumāliniyopi khattiyasukhumāliniyopi brāhmaṇasukhumāliniyopi gahapatisukhumāliniyopi, kiṁ nu tā kakkhaḷāni khajjakāni maṁsāni khādantī”ti?
mil3.4.6:4.3	“Āma, bhante, khādantī”ti.
mil3.4.6:4.4	“Kiṁ pana tāni tāsaṁ kucchiyaṁ koṭṭhabbhantaragatāni vilayaṁ gacchantī”ti?
mil3.4.6:4.5	“Āma, bhante, vilayaṁ gacchantī”ti.
mil3.4.6:4.6	“Yo pana tāsaṁ kucchiyaṁ gabbho sopi vilayaṁ gacchatī”ti?
mil3.4.6:4.7	“Na hi, bhante”ti.
mil3.4.6:4.8	“Kena kāraṇenā”ti?
mil3.4.6:4.9	“Maññāmi, bhante, kammādhikatena na vilayaṁ gacchatī”ti.
mil3.4.6:4.10	“Evameva kho, mahārāja, kammādhikatena nerayikā sattā anekānipi vassasahassāni niraye paccamānā na vilayaṁ gacchanti.
mil3.4.6:4.11	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil3.4.6:4.12	‘so na tāva kālaṁ karoti, yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhotī’”ti.
mil3.4.6:5.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.4.6:6.1	Nerayikaggiuṇhabhāvapañho chaṭṭho.
mil3.4.7:0.1	Milindapañha
mil3.4.7:0.2	Nibbānavagga
mil3.4.7:0.3	7. Pathavisandhārakapañha
mil3.4.7:1.1	Rājā āha—
mil3.4.7:1.2	“bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—
mil3.4.7:1.3	‘ayaṁ mahā pathavī udake patiṭṭhitā, udakaṁ vāte patiṭṭhitaṁ, vāto ākāse patiṭṭhito’ti, etampi vacanaṁ na saddahāmī”ti.
mil3.4.7:1.4	Thero dhammakarakena udakaṁ gahetvā rājānaṁ milindaṁ saññāpesi—
mil3.4.7:1.5	“yathā, mahārāja, imaṁ udakaṁ vātena ādhāritaṁ, evaṁ tampi udakaṁ vātena ādhāritan”ti.
mil3.4.7:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.4.7:3.1	Pathavisandhārakapañho sattamo.
mil3.4.8:0.1	Milindapañha
mil3.4.8:0.2	Nibbānavagga
mil3.4.8:0.3	8. Nirodhanibbānapañha
mil3.4.8:1.1	Rājā āha—
mil3.4.8:1.2	“bhante nāgasena, nirodho nibbānan”ti?
mil3.4.8:1.3	“Āma, mahārāja, nirodho nibbānan”ti.
mil3.4.8:1.4	“Kathaṁ, bhante nāgasena, nirodho nibbānan”ti?
mil3.4.8:1.5	“Sabbe bālaputhujjanā kho, mahārāja, ajjhattikabāhire āyatane abhinandanti abhivadanti ajjhosāya tiṭṭhanti, te tena sotena vuyhanti, na parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokena paridevena dukkhehi domanassehi upāyāsehi ‘na parimuccanti dukkhasmā’ti vadāmi.
mil3.4.8:1.6	Sutavā ca kho, mahārāja, ariyasāvako ajjhattikabāhire āyatane nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati, tassa taṁ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato taṇhā nirujjhati, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti, evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti, evaṁ kho, mahārāja, nirodho nibbānan”ti.
mil3.4.8:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.4.8:3.1	Nirodhanibbānapañho aṭṭhamo.
mil3.4.9:0.1	Milindapañha
mil3.4.9:0.2	Nibbānavagga
mil3.4.9:0.3	9. Nibbānalabhanapañha
mil3.4.9:1.1	Rājā āha—
mil3.4.9:1.2	“bhante nāgasena, sabbeva labhanti nibbānan”ti?
mil3.4.9:1.3	“Na kho, mahārāja, sabbeva labhanti nibbānaṁ, api ca kho, mahārāja, yo sammā paṭipanno abhiññeyye dhamme abhijānāti, pariññeyye dhamme parijānāti, pahātabbe dhamme pajahati, bhāvetabbe dhamme bhāveti, sacchikātabbe dhamme sacchikaroti, so labhati nibbānan”ti.
mil3.4.9:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.4.9:3.1	Nibbānalabhanapañho navamo.
mil3.4.10:0.1	Milindapañha
mil3.4.10:0.2	Nibbānavagga
mil3.4.10:0.3	10. Nibbānasukhajānanapañha
mil3.4.10:1.1	Rājā āha—
mil3.4.10:1.2	“bhante nāgasena, yo na labhati nibbānaṁ, jānāti so ‘sukhaṁ nibbānan’”ti?
mil3.4.10:1.3	“Āma, mahārāja, yo na labhati nibbānaṁ, jānāti so ‘sukhaṁ nibbānan’”ti.
mil3.4.10:1.4	“Kathaṁ, bhante nāgasena, alabhanto jānāti ‘sukhaṁ nibbānan’”ti?
mil3.4.10:1.5	“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, yesaṁ nacchinnā hatthapādā, jāneyyuṁ te, mahārāja, ‘dukkhaṁ hatthapādacchedanan’”ti?
mil3.4.10:1.6	“Āma, bhante, jāneyyun”ti.
mil3.4.10:1.7	“Kathaṁ jāneyyun”ti?
mil3.4.10:1.8	“Aññesaṁ, bhante, chinnahatthapādānaṁ paridevitasaddaṁ sutvā jānanti ‘dukkhaṁ hatthapādacchedanan’”ti.
mil3.4.10:1.9	“Evameva kho, mahārāja, yesaṁ diṭṭhaṁ nibbānaṁ, tesaṁ saddaṁ sutvā jānāti ‘sukhaṁ nibbānan’”ti.
mil3.4.10:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.4.10:3.1	Nibbānasukhajānanapañho dasamo.
mil3.4.10:4.1	Nibbānavaggo catuttho.
mil3.4.10:5.1	Imasmiṁ vagge dasa pañhā.
mil3.5.1:0.1	Milindapañha
mil3.5.1:0.2	Buddhavagga
mil3.5.1:0.3	1. Buddhassaatthinatthibhāvapañha
mil3.5.1:1.1	Rājā āha—
mil3.5.1:1.2	“bhante nāgasena, buddho tayā diṭṭho”ti?
mil3.5.1:1.3	“Na hi, mahārājā”ti.
mil3.5.1:1.4	“Atha te ācariyehi buddho diṭṭho”ti?
mil3.5.1:1.5	“Na hi, mahārājā”ti.
mil3.5.1:1.6	“Tena hi, bhante nāgasena, natthi buddho”ti.
mil3.5.1:1.7	“Kiṁ pana, mahārāja, himavati ūhā nadī tayā diṭṭhā”ti?
mil3.5.1:1.8	“Na hi, bhante”ti.
mil3.5.1:1.9	“Atha te pitarā ūhā nadī diṭṭhā”ti?
mil3.5.1:1.10	“Na hi, bhante”ti.
mil3.5.1:1.11	“Tena hi, mahārāja, natthi ūhā nadī”ti.
mil3.5.1:1.12	“Atthi, bhante, kiñcāpi mayā ūhā nadī na diṭṭhā, pitarāpi me ūhā nadī na diṭṭhā, api ca atthi ūhā nadī”ti.
mil3.5.1:1.13	“Evameva kho, mahārāja, kiñcāpi mayā bhagavā na diṭṭho, ācariyehipi me bhagavā na diṭṭho, api ca atthi bhagavā”ti.
mil3.5.1:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.5.1:3.1	Buddhassa atthinatthibhāvapañho paṭhamo.
mil3.5.2:0.1	Milindapañha
mil3.5.2:0.2	Buddhavagga
mil3.5.2:0.3	2. Buddhassaanuttarabhāvapañha
mil3.5.2:1.1	Rājā āha—
mil3.5.2:1.2	“bhante nāgasena, buddho anuttaro”ti?
mil3.5.2:1.3	“Āma, mahārāja, bhagavā anuttaro”ti.
mil3.5.2:1.4	“Kathaṁ, bhante nāgasena, adiṭṭhapubbaṁ jānāsi ‘buddho anuttaro’”ti?
mil3.5.2:1.5	“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, yehi adiṭṭhapubbo mahāsamuddo, jāneyyuṁ te, mahārāja, mahanto kho mahāsamuddo gambhīro appameyyo duppariyogāho, yatthimā pañca mahānadiyo satataṁ samitaṁ appenti, seyyathidaṁ—
mil3.5.2:1.6	gaṅgā yamunā aciravatī sarabhū mahī, neva tassa ūnattaṁ vā pūrattaṁ vā paññāyatī”ti?
mil3.5.2:1.7	“Āma, bhante, jāneyyun”ti.
mil3.5.2:1.8	“Evameva kho, mahārāja, sāvake mahante parinibbute passitvā jānāmi ‘bhagavā anuttaro’”ti.
mil3.5.2:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.5.2:3.1	Buddhassa anuttarabhāvapañho dutiyo.
mil3.5.3:0.1	Milindapañha
mil3.5.3:0.2	Buddhavagga
mil3.5.3:0.3	3. Buddhassaanuttarabhāvajānanapañha
mil3.5.3:1.1	Rājā āha—
mil3.5.3:1.2	“bhante nāgasena, sakkā jānituṁ ‘buddho anuttaro’”ti?
mil3.5.3:1.3	“Āma, mahārāja, sakkā jānituṁ ‘bhagavā anuttaro’”ti.
mil3.5.3:1.4	“Kathaṁ, bhante nāgasena, sakkā jānituṁ ‘buddho anuttaro’”ti?
mil3.5.3:1.5	“Bhūtapubbaṁ, mahārāja, tissatthero nāma lekhācariyo ahosi, bahūni vassāni abbhatītāni kālaṅkatassa kathaṁ so ñāyatī”ti.
mil3.5.3:1.6	“Lekhena, bhante”ti.
mil3.5.3:1.7	“Evameva kho, mahārāja, yo dhammaṁ passati, so bhagavantaṁ passati, dhammo hi, mahārāja, bhagavatā desito”ti.
mil3.5.3:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.5.3:3.1	Buddhassa anuttarabhāvajānanapañho tatiyo.
mil3.5.4:0.1	Milindapañha
mil3.5.4:0.2	Buddhavagga
mil3.5.4:0.3	4. Dhammadiṭṭhapañha
mil3.5.4:1.1	Rājā āha—
mil3.5.4:1.2	“bhante nāgasena, dhammo tayā diṭṭho”ti.
mil3.5.4:1.3	“Buddhanettiyā kho, mahārāja, buddhapaññattiyā yāvajīvaṁ sāvakehi vattitabban”ti.
mil3.5.4:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.5.4:3.1	Dhammadiṭṭhapañho catuttho.
mil3.5.5:0.1	Milindapañha
mil3.5.5:0.2	Buddhavagga
mil3.5.5:0.3	5. Asaṅkamanapaṭisandahanapañha
mil3.5.5:1.1	Rājā āha—
mil3.5.5:1.2	“bhante nāgasena, na ca saṅkamati paṭisandahati cā”ti?
mil3.5.5:1.3	“Āma, mahārāja, na ca saṅkamati paṭisandahati cā”ti.
mil3.5.5:1.4	“Kathaṁ, bhante nāgasena, na ca saṅkamati paṭisandahati ca, opammaṁ karohī”ti?
mil3.5.5:1.5	“Yathā, mahārāja, kocideva puriso padīpato padīpaṁ padīpeyya, kiṁ nu kho so, mahārāja, padīpo padīpamhā saṅkanto”ti?
mil3.5.5:1.6	“Na hi, bhante”ti.
mil3.5.5:1.7	“Evameva kho, mahārāja, na ca saṅkamati paṭisandahati cā”ti.
mil3.5.5:2.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.5.5:2.2	“Abhijānāsi nu tvaṁ, mahārāja, daharako santo silokācariyassa santike kiñci silokaṁ gahitan”ti?
mil3.5.5:2.3	“Āma, bhante”ti.
mil3.5.5:2.4	“Kiṁ nu kho, mahārāja, so siloko ācariyamhā saṅkanto”ti?
mil3.5.5:2.5	“Na hi, bhante”ti.
mil3.5.5:2.6	“Evameva kho, mahārāja, na ca saṅkamati paṭisandahati cā”ti.
mil3.5.5:3.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.5.5:4.1	Asaṅkamanapaṭisandahanapañho pañcamo.
mil3.5.6:0.1	Milindapañha
mil3.5.6:0.2	Buddhavagga
mil3.5.6:0.3	6. Vedagūpañha
mil3.5.6:1.1	Rājā āha—
mil3.5.6:1.2	“bhante nāgasena, vedagū upalabbhatī”ti?
mil3.5.6:1.3	Thero āha—
mil3.5.6:1.4	“paramatthena kho, mahārāja, vedagū nupalabbhatī”ti.
mil3.5.6:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.5.6:3.1	Vedagūpañho chaṭṭho.
mil3.5.7:0.1	Milindapañha
mil3.5.7:0.2	Buddhavagga
mil3.5.7:0.3	7. Aññakāyasaṅkamanapañha
mil3.5.7:1.1	Rājā āha—
mil3.5.7:1.2	“bhante nāgasena, atthi koci satto yo imamhā kāyā aññaṁ kāyaṁ saṅkamatī”ti?
mil3.5.7:1.3	“Na hi, mahārājā”ti.
mil3.5.7:1.4	“Yadi, bhante nāgasena, imamhā kāyā aññaṁ kāyaṁ saṅkamanto natthi, nanu mutto bhavissati pāpakehi kammehī”ti?
mil3.5.7:1.5	“Āma, mahārāja, yadi na paṭisandaheyya, mutto bhavissati pāpakehi kammehīti, yasmā ca kho, mahārāja, paṭisandahati, tasmā na parimutto pāpakehi kammehī”ti.
mil3.5.7:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.5.7:2.2	“Yathā, mahārāja, kocideva puriso aññatarassa purisassa ambaṁ avahareyya, kiṁ so daṇḍappatto bhaveyyā”ti?
mil3.5.7:2.3	“Āma, bhante, daṇḍappatto bhaveyyā”ti.
mil3.5.7:2.4	“Na kho so, mahārāja, tāni ambāni avahari, yāni tena ropitāni, kasmā daṇḍappatto bhaveyyā”ti?
mil3.5.7:2.5	“Tāni, bhante, ambāni nissāya jātāni, tasmā daṇḍappatto bhaveyyā”ti.
mil3.5.7:2.6	“Evameva kho, mahārāja, iminā nāmarūpena kammaṁ karoti sobhanaṁ vā asobhanaṁ vā, tena kammena aññaṁ nāmarūpaṁ paṭisandahati, tasmā na parimutto pāpakehi kammehī”ti.
mil3.5.7:3.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.5.7:4.1	Aññakāyasaṅkamanapañho sattamo.
mil3.5.8:0.1	Milindapañha
mil3.5.8:0.2	Buddhavagga
mil3.5.8:0.3	8. Kammaphalaatthibhāvapañha
mil3.5.8:1.1	Rājā āha—
mil3.5.8:1.2	“bhante nāgasena, iminā nāmarūpena kammaṁ kataṁ kusalaṁ vā akusalaṁ vā, kuhiṁ tāni kammāni tiṭṭhantī”ti?
mil3.5.8:1.3	“Anubandheyyuṁ kho, mahārāja, tāni kammāni chāyāva anapāyinī”ti.
mil3.5.8:1.4	“Sakkā pana, bhante, tāni kammāni dassetuṁ ‘idha vā idha vā tāni kammāni tiṭṭhantī’”ti?
mil3.5.8:1.5	“Na sakkā, mahārāja, tāni kammāni dassetuṁ ‘idha vā idha vā tāni kammāni tiṭṭhantī’”ti.
mil3.5.8:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.5.8:2.2	“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, yānimāni rukkhāni anibbattaphalāni, sakkā tesaṁ phalāni dassetuṁ ‘idha vā idha vā tāni phalāni tiṭṭhantī’”ti.
mil3.5.8:2.3	“Na hi, bhante”ti.
mil3.5.8:2.4	“Evameva kho, mahārāja, abbocchinnāya santatiyā na sakkā tāni kammāni dassetuṁ ‘idha vā idha vā tāni kammāni tiṭṭhantī’”ti.
mil3.5.8:3.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.5.8:4.1	Kammaphalaatthibhāvapañho aṭṭhamo.
mil3.5.9:0.1	Milindapañha
mil3.5.9:0.2	Buddhavagga
mil3.5.9:0.3	9. Uppajjatijānanapañha
mil3.5.9:1.1	Rājā āha—
mil3.5.9:1.2	“bhante nāgasena, yo uppajjati, jānāti so ‘uppajjissāmī’”ti?
mil3.5.9:1.3	“Āma, mahārāja, yo uppajjati jānāti so ‘uppajjissāmī’”ti.
mil3.5.9:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.5.9:2.2	“Yathā, mahārāja, kassako gahapatiko bījāni pathaviyaṁ nikkhipitvā sammā deve vassante jānāti ‘dhaññaṁ nibbattissatī’”ti?
mil3.5.9:2.3	“Āma, bhante, jāneyyā”ti.
mil3.5.9:2.4	“Evameva kho, mahārāja, yo uppajjati, jānāti so ‘uppajjissāmī’”ti.
mil3.5.9:3.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.5.9:4.1	Uppajjatijānanapañho navamo.
mil3.5.10:0.1	Milindapañha
mil3.5.10:0.2	Buddhavagga
mil3.5.10:0.3	10. Buddhanidassanapañha
mil3.5.10:1.1	Rājā āha—
mil3.5.10:1.2	“bhante nāgasena, buddho atthī”ti?
mil3.5.10:1.3	“Āma, mahārāja, bhagavā atthī”ti.
mil3.5.10:1.4	“Sakkā pana, bhante nāgasena, buddho nidassetuṁ idha vā idha vā”ti?
mil3.5.10:1.5	“Parinibbuto, mahārāja, bhagavā anupādisesāya nibbānadhātuyā, na sakkā bhagavā nidassetuṁ ‘idha vā idha vā’”ti.
mil3.5.10:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.5.10:2.2	“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, mahato aggikkhandhassa jalamānassa yā acci atthaṅgatā, sakkā sā acci dassetuṁ ‘idha vā idha vā’”ti?
mil3.5.10:2.3	“Na hi, bhante, niruddhā sā acci appaññattiṁ gatā”ti.
mil3.5.10:2.4	“Evameva kho, mahārāja, bhagavā anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbuto atthaṅgato, na sakkā bhagavā nidassetuṁ ‘idha vā idha vā’ti, dhammakāyena pana kho, mahārāja, sakkā bhagavā nidassetuṁ.
mil3.5.10:2.5	Dhammo hi, mahārāja, bhagavatā desito”ti.
mil3.5.10:3.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.5.10:4.1	Buddhanidassanapañho dasamo.
mil3.5.10:5.1	Buddhavaggo pañcamo.
mil3.5.10:6.1	Imasmiṁ vagge dasa pañhā.
mil3.6.1:0.1	Milindapañha
mil3.6.1:0.2	Sativagga
mil3.6.1:0.3	1. Kāyapiyāyanapañha
mil3.6.1:1.1	Rājā āha—
mil3.6.1:1.2	“bhante nāgasena, piyo pabbajitānaṁ kāyo”ti?
mil3.6.1:1.3	“Na kho, mahārāja, piyo pabbajitānaṁ kāyo”ti.
mil3.6.1:1.4	“Atha kissa nu kho, bhante, kelāyatha mamāyathā”ti?
mil3.6.1:1.5	“Kiṁ pana te, mahārāja, kadāci karahaci saṅgāmagatassa kaṇḍappahāro hotī”ti?
mil3.6.1:1.6	“Āma, bhante, hotī”ti.
mil3.6.1:1.7	“Kiṁ nu kho, mahārāja, so vaṇo ālepena ca ālimpīyati telena ca makkhīyati sukhumena ca coḷapaṭṭena paliveṭhīyatī”ti?
mil3.6.1:1.8	“Āma, bhante, ālepena ca ālimpīyati telena ca makkhīyati sukhumena ca coḷapaṭṭena paliveṭhīyatī”ti.
mil3.6.1:1.9	“Kiṁ nu kho, mahārāja, piyo te vaṇo, tena ālepena ca ālimpīyati telena ca makkhīyati sukhumena ca coḷapaṭṭena paliveṭhīyatī”ti?
mil3.6.1:1.10	“Na me, bhante, piyo vaṇo, api ca maṁsassa ruhanatthāya ālepena ca ālimpīyati telena ca makkhīyati sukhumena ca coḷapaṭṭena paliveṭhīyatī”ti.
mil3.6.1:1.11	“Evameva kho, mahārāja, appiyo pabbajitānaṁ kāyo, atha ca pabbajitā anajjhositā kāyaṁ pariharanti brahmacariyānuggahāya.
mil3.6.1:1.12	Api ca kho, mahārāja, vaṇūpamo kāyo vutto bhagavatā, tena pabbajitā vaṇamiva kāyaṁ pariharanti anajjhositā.
mil3.6.1:1.13	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil3.6.1:2.1	‘Allacammappaṭicchanno,
mil3.6.1:2.2	navadvāro mahāvaṇo;
mil3.6.1:2.3	Samantato paggharati,
mil3.6.1:2.4	asucipūtigandhiyo’”ti.
mil3.6.1:3.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.6.1:4.1	Kāyapiyāyanapañho paṭhamo.
mil3.6.2:0.1	Milindapañha
mil3.6.2:0.2	Sativagga
mil3.6.2:0.3	2. Sabbaññūbhāvapañha
mil3.6.2:1.1	Rājā āha—
mil3.6.2:1.2	“bhante nāgasena, buddho sabbaññū sabbadassāvī”ti?
mil3.6.2:1.3	“Āma, mahārāja, bhagavā sabbaññū sabbadassāvī”ti.
mil3.6.2:1.4	“Atha kissa nu kho, bhante nāgasena, sāvakānaṁ anupubbena sikkhāpadaṁ paññapesī”ti?
mil3.6.2:1.5	“Atthi pana te, mahārāja, koci vejjo, yo imissaṁ pathaviyaṁ sabbabhesajjāni jānātī”ti?
mil3.6.2:1.6	“Āma, bhante, atthī”ti.
mil3.6.2:1.7	“Kiṁ nu kho, mahārāja, so vejjo gilānakaṁ sampatte kāle bhesajjaṁ pāyeti, udāhu asampatte kāle”ti?
mil3.6.2:1.8	“Sampatte kāle, bhante, gilānakaṁ bhesajjaṁ pāyeti, no asampatte kāle”ti?
mil3.6.2:1.9	“Evameva kho, mahārāja, bhagavā sabbaññū sabbadassāvī na asampatte kāle sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññāpeti, sampatte kāle sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññāpeti yāvajīvaṁ anatikkamanīyan”ti.
mil3.6.2:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.6.2:3.1	Sabbaññūbhāvapañho dutiyo.
mil3.6.3:0.1	Milindapañha
mil3.6.3:0.2	Sativagga
mil3.6.3:0.3	3. Mahāpurisalakkhaṇapañha
mil3.6.3:1.1	Rājā āha—
mil3.6.3:1.2	“bhante nāgasena, buddho dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgato asītiyā ca anubyañjanehi parirañjito suvaṇṇavaṇṇo kañcanasannibhattaco byāmappabho”ti?
mil3.6.3:1.3	“Āma, mahārāja, bhagavā dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgato asītiyā ca anubyañjanehi parirañjito suvaṇṇavaṇṇo kañcanasannibhattaco byāmappabho”ti.
mil3.6.3:2.1	“Kiṁ panassa, bhante, mātāpitaropi dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgatā asītiyā ca anubyañjanehi parirañjitā suvaṇṇavaṇṇā kañcanasannibhattacā byāmappabhā”ti?
mil3.6.3:2.2	“No cassa, mahārāja, mātāpitaro dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgatā asītiyā ca anubyañjanehi parirañjitā suvaṇṇavaṇṇā kañcanasannibhattacā byāmappabhā”ti.
mil3.6.3:3.1	“Evaṁ sante kho, bhante nāgasena, na uppajjati buddho dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgato asītiyā ca anubyañjanehi parirañjito suvaṇṇavaṇṇo kañcanasannibhattaco byāmappabhoti, api ca mātusadiso vā putto hoti mātupakkho vā, pitusadiso vā putto hoti pitupakkho vā”ti.
mil3.6.3:3.2	Thero āha—
mil3.6.3:3.3	“atthi pana, mahārāja, kiñci padumaṁ satapattan”ti?
mil3.6.3:3.4	“Āma, bhante, atthī”ti.
mil3.6.3:3.5	“Tassa pana kuhiṁ sambhavo”ti?
mil3.6.3:3.6	“Kaddame jāyati udake āsīyatī”ti.
mil3.6.3:3.7	“Kiṁ nu kho, mahārāja, padumaṁ kaddamena sadisaṁ vaṇṇena vā gandhena vā rasena vā”ti?
mil3.6.3:3.8	“Na hi, bhante”ti.
mil3.6.3:3.9	“Atha udakena vā gandhena vā rasena vā”ti?
mil3.6.3:3.10	“Na hi, bhante”ti.
mil3.6.3:3.11	“Evameva kho, mahārāja, bhagavā dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgato asītiyā ca anubyañjanehi parirañjito suvaṇṇavaṇṇo kañcanasannibhattaco byāmappabho, no cassa mātāpitaro dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi samannāgatā asītiyā ca anubyañjanehi parirañjitā suvaṇṇavaṇṇā kañcanasannibhattacā byāmappabhā”ti.
mil3.6.3:4.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.6.3:5.1	Mahāpurisalakkhaṇapañho tatiyo.
mil3.6.4:0.1	Milindapañha
mil3.6.4:0.2	Sativagga
mil3.6.4:0.3	4. Bhagavatobrahmacāripañha
mil3.6.4:1.1	Rājā āha—
mil3.6.4:1.2	“bhante nāgasena, buddho brahmacārī”ti?
mil3.6.4:1.3	“Āma, mahārāja, bhagavā brahmacārī”ti.
mil3.6.4:1.4	“Tena hi, bhante nāgasena, buddho brahmuno sisso”ti?
mil3.6.4:1.5	“Atthi pana te, mahārāja, hatthipāmokkho”ti?
mil3.6.4:1.6	“Atthi, bhante”ti.
mil3.6.4:1.7	“Kiṁ nu kho, mahārāja, so hatthī kadāci karahaci koñcanādaṁ nadatī”ti?
mil3.6.4:1.8	“Āma, bhante, nadatī”ti.
mil3.6.4:1.9	“Tena hi, mahārāja, so hatthī koñcasakuṇassa sisso”ti?
mil3.6.4:1.10	“Na hi, bhante”ti.
mil3.6.4:1.11	“Kiṁ pana, mahārāja, brahmā sabuddhiko abuddhiko”ti?
mil3.6.4:1.12	“Sabuddhiko, bhante”ti.
mil3.6.4:1.13	“Tena hi, mahārāja, brahmā bhagavato sisso”ti.
mil3.6.4:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.6.4:3.1	Bhagavato brahmacāripañho catuttho.
mil3.6.5:0.1	Milindapañha
mil3.6.5:0.2	Sativagga
mil3.6.5:0.3	5. Bhagavatoupasampadāpañha
mil3.6.5:1.1	Rājā āha—
mil3.6.5:1.2	“bhante nāgasena, upasampadā sundarā”ti?
mil3.6.5:1.3	“Āma, mahārāja, upasampadā sundarā”ti.
mil3.6.5:1.4	“Atthi pana, bhante, buddhassa upasampadā, udāhu natthī”ti?
mil3.6.5:1.5	“Upasampanno kho, mahārāja, bhagavā bodhirukkhamūle saha sabbaññutañāṇena, natthi bhagavato upasampadā aññehi dinnā, yathā sāvakānaṁ, mahārāja, bhagavā sikkhāpadaṁ paññapeti yāvajīvaṁ anatikkamanīyan”ti.
mil3.6.5:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.6.5:3.1	Bhagavato upasampadāpañho pañcamo.
mil3.6.6:0.1	Milindapañha
mil3.6.6:0.2	Sativagga
mil3.6.6:0.3	6. Assubhesajjābhesajjapañha
mil3.6.6:1.1	Rājā āha—
mil3.6.6:1.2	“bhante nāgasena, yo ca mātari matāya rodati, yo ca dhammapemena rodati, ubhinnaṁ tesaṁ rodantānaṁ kassa assu bhesajjaṁ, kassa na bhesajjan”ti?
mil3.6.6:1.3	“Ekassa kho, mahārāja, assu rāgadosamohehi samalaṁ uṇhaṁ, ekassa pītisomanassena vimalaṁ sītalaṁ.
mil3.6.6:1.4	Yaṁ kho, mahārāja, sītalaṁ, taṁ bhesajjaṁ, yaṁ uṇhaṁ, taṁ na bhesajjan”ti.
mil3.6.6:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.6.6:3.1	Assubhesajjābhesajjapañho chaṭṭho.
mil3.6.7:0.1	Milindapañha
mil3.6.7:0.2	Sativagga
mil3.6.7:0.3	7. Sarāgavītarāganānākaraṇapañha
mil3.6.7:1.1	Rājā āha—
mil3.6.7:1.2	“bhante nāgasena, kiṁ nānākaraṇaṁ sarāgassa ca vītarāgassa cā”ti?
mil3.6.7:1.3	“Eko kho, mahārāja, ajjhosito, eko anajjhosito”ti.
mil3.6.7:1.4	“Kiṁ etaṁ, bhante, ajjhosito anajjhosito nāmā”ti?
mil3.6.7:1.5	“Eko kho, mahārāja, atthiko, eko anatthiko”ti.
mil3.6.7:1.6	“Passāmahaṁ, bhante, evarūpaṁ yo ca sarāgo, yo ca vītarāgo, sabbopeso sobhanaṁyeva icchati khādanīyaṁ vā bhojanīyaṁ vā, na koci pāpakaṁ icchatī”ti.
mil3.6.7:1.7	“Avītarāgo kho, mahārāja, rasapaṭisaṁvedī ca rasarāgapaṭisaṁvedī ca bhojanaṁ bhuñjati, vītarāgo pana rasapaṭisaṁvedī bhojanaṁ bhuñjati, no ca kho rasarāgapaṭisaṁvedī”ti.
mil3.6.7:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.6.7:3.1	Sarāgavītarāganānākaraṇapañho sattamo.
mil3.6.8:0.1	Milindapañha
mil3.6.8:0.2	Sativagga
mil3.6.8:0.3	8. Paññāpatiṭṭhānapañha
mil3.6.8:1.1	Rājā āha—
mil3.6.8:1.2	“bhante nāgasena, paññā kuhiṁ paṭivasatī”ti?
mil3.6.8:1.3	“Na katthaci, mahārājā”ti.
mil3.6.8:1.4	“Tena hi, bhante nāgasena, natthi paññā”ti.
mil3.6.8:1.5	“Vāto, mahārāja, kuhiṁ paṭivasatī”ti?
mil3.6.8:1.6	“Na katthaci, bhante”ti.
mil3.6.8:1.7	“Tena hi, mahārāja, natthi vāto”ti.
mil3.6.8:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.6.8:3.1	Paññāpatiṭṭhānapañho aṭṭhamo.
mil3.6.9:0.1	Milindapañha
mil3.6.9:0.2	Sativagga
mil3.6.9:0.3	9. Saṁsārapañha
mil3.6.9:1.1	Rājā āha—
mil3.6.9:1.2	“bhante nāgasena, yaṁ panetaṁ brūsi ‘saṁsāro’ti, katamo so saṁsāro”ti?
mil3.6.9:1.3	“Idha, mahārāja, jāto idheva marati, idha mato aññatra uppajjati, tahiṁ jāto tahiṁyeva marati, tahiṁ mato aññatra uppajjati, evaṁ kho, mahārāja, saṁsāro hotī”ti.
mil3.6.9:1.4	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.6.9:1.5	“Yathā, mahārāja, kocideva puriso pakkaṁ ambaṁ khāditvā aṭṭhiṁ ropeyya, tato mahanto ambarukkho nibbattitvā phalāni dadeyya, atha so puriso tatopi pakkaṁ ambaṁ khāditvā aṭṭhiṁ ropeyya, tatopi mahanto ambarukkho nibbattitvā phalāni dadeyya, evametesaṁ rukkhānaṁ koṭi na paññāyati;
mil3.6.9:1.6	evameva kho, mahārāja, idha jāto idheva marati, idha mato aññatra uppajjati, tahiṁ jāto tahiṁyeva marati, tahiṁ mato aññatra uppajjati, evaṁ kho, mahārāja, saṁsāro hotī”ti.
mil3.6.9:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.6.9:3.1	Saṁsārapañho navamo.
mil3.6.10:0.1	Milindapañha
mil3.6.10:0.2	Sativagga
mil3.6.10:0.3	10. Cirakatasaraṇapañha
mil3.6.10:1.1	Rājā āha—
mil3.6.10:1.2	“bhante nāgasena, kena atītaṁ cirakataṁ saratī”ti?
mil3.6.10:1.3	“Satiyā, mahārājā”ti.
mil3.6.10:1.4	“Nanu, bhante nāgasena, cittena sarati no satiyā”ti?
mil3.6.10:1.5	“Abhijānāsi nu tvaṁ, mahārāja, kiñcideva karaṇīyaṁ katvā pamuṭṭhan”ti?
mil3.6.10:1.6	“Āma, bhante”ti.
mil3.6.10:1.7	“Kiṁ nu kho tvaṁ, mahārāja, tasmiṁ samaye acittako ahosī”ti?
mil3.6.10:1.8	“Na hi, bhante, sati tasmiṁ samaye nāhosī”ti.
mil3.6.10:1.9	“Atha kasmā tvaṁ, mahārāja, evamāha—
mil3.6.10:1.10	‘cittena sarati, no satiyā’”ti?
mil3.6.10:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.6.10:3.1	Cirakatasaraṇapañho dasamo.
mil3.6.11:0.1	Milindapañha
mil3.6.11:0.2	Sativagga
mil3.6.11:0.3	11. Abhijānantasatipañha
mil3.6.11:1.1	Rājā āha—
mil3.6.11:1.2	“bhante nāgasena, sabbā sati abhijānantī uppajjati, udāhu kaṭumikāva satī”ti?
mil3.6.11:1.3	“Abhijānantīpi, mahārāja, kaṭumikāpi satī”ti.
mil3.6.11:1.4	“Evañhi kho, bhante nāgasena, sabbā sati abhijānantī, natthi kaṭumikā satī”ti?
mil3.6.11:1.5	“Yadi natthi, mahārāja, kaṭumikā sati, natthi kiñci sippikānaṁ kammāyatanehi vā sippāyatanehi vā vijjāṭṭhānehi vā karaṇīyaṁ, niratthakā ācariyā, yasmā ca kho, mahārāja, atthi kaṭumikā sati, tasmā atthi kammāyatanehi vā sippāyatanehi vā vijjāṭṭhānehi vā karaṇīyaṁ, attho ca ācariyehī”ti.
mil3.6.11:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.6.11:3.1	Abhijānantasatipañho ekādasamo.
mil3.6.11:4.1	Sativaggo chaṭṭho.
mil3.6.11:5.1	Imasmiṁ vagge ekādasa pañhā.
mil3.7.1:0.1	Milindapañha
mil3.7.1:0.2	Arūpadhammavavatthānavagga
mil3.7.1:0.3	1. Satiuppajjanapañha
mil3.7.1:1.1	Rājā āha—
mil3.7.1:1.2	“bhante nāgasena, katihākārehi sati uppajjatī”ti?
mil3.7.1:1.3	“Sattarasahākārehi, mahārāja, sati uppajjatī”ti.
mil3.7.1:1.4	“Katamehi sattarasahākārehī”ti?
mil3.7.1:1.5	“Abhijānatopi, mahārāja, sati uppajjati, kaṭumikāyapi sati uppajjati, oḷārikaviññāṇatopi sati uppajjati, hitaviññāṇatopi sati uppajjati, ahitaviññāṇatopi sati uppajjati, sabhāganimittatopi sati uppajjati, visabhāganimittatopi sati uppajjati, kathābhiññāṇatopi sati uppajjati, lakkhaṇatopi sati uppajjati, sāraṇatopi sati uppajjati, muddātopi sati uppajjati, gaṇanātopi sati uppajjati, dhāraṇatopi sati uppajjati, bhāvanatopi sati uppajjati, potthakanibandhanatopi sati uppajjati, upanikkhepatopi sati uppajjati, anubhūtatopi sati uppajjatīti.
mil3.7.1:2.1	Kathaṁ abhijānato sati uppajjati?
mil3.7.1:2.2	Yathā, mahārāja, āyasmā ca ānando khujjuttarā ca upāsikā, ye vā pana aññepi keci jātissarā jātiṁ saranti, evaṁ abhijānato sati uppajjati.
mil3.7.1:3.1	Kathaṁ kaṭumikāya sati uppajjati?
mil3.7.1:3.2	Yo pakatiyā muṭṭhassatiko, pare ca taṁ sarāpanatthaṁ nibandhanti, evaṁ kaṭumikāya sati uppajjati.
mil3.7.1:4.1	Kathaṁ oḷārikaviññāṇato sati uppajjati?
mil3.7.1:4.2	Yadā rajje vā abhisitto hoti, sotāpattiphalaṁ vā patto hoti, evaṁ oḷārikaviññāṇato sati uppajjati.
mil3.7.1:5.1	Kathaṁ hitaviññāṇato sati uppajjati?
mil3.7.1:5.2	Yamhi sukhāpito, ‘amukasmiṁ evaṁ sukhāpito’ti sarati, evaṁ hitaviññāṇato sati uppajjati.
mil3.7.1:6.1	Kathaṁ ahitaviññāṇato sati uppajjati?
mil3.7.1:6.2	Yamhi dukkhāpito, ‘amukasmiṁ evaṁ dukkhāpito’ti sarati, evaṁ ahitaviññāṇato sati uppajjati.
mil3.7.1:7.1	Kathaṁ sabhāganimittato sati uppajjati?
mil3.7.1:7.2	Sadisaṁ puggalaṁ disvā mātaraṁ vā pitaraṁ vā bhātaraṁ vā bhaginiṁ vā sarati, oṭṭhaṁ vā goṇaṁ vā gadrabhaṁ vā disvā aññaṁ tādisaṁ oṭṭhaṁ vā goṇaṁ vā gadrabhaṁ vā sarati, evaṁ sabhāganimittato sati uppajjati.
mil3.7.1:8.1	Kathaṁ visabhāganimittato sati uppajjati?
mil3.7.1:8.2	Asukassa nāma vaṇṇo ediso, saddo ediso, gandho ediso, raso ediso, phoṭṭhabbo edisoti sarati, evampi visabhāganimittatopi sati uppajjati.
mil3.7.1:9.1	Kathaṁ kathābhiññāṇato sati uppajjati?
mil3.7.1:9.2	Yo pakatiyā muṭṭhassatiko hoti, taṁ pare sarāpenti, tena so sarati, evaṁ kathābhiññāṇato sati uppajjati.
mil3.7.1:10.1	Kathaṁ lakkhaṇato sati uppajjati?
mil3.7.1:10.2	Yo pakatiyā balībaddānaṁ aṅgena jānāti, lakkhaṇena jānāti, evaṁ lakkhaṇato sati uppajjati.
mil3.7.1:11.1	Kathaṁ sāraṇato sati uppajjati?
mil3.7.1:11.2	Yo pakatiyā muṭṭhassatiko hoti, yo taṁ ‘sarāhi bho, sarāhi bho’ti punappunaṁ sarāpeti, evaṁ sāraṇato sati uppajjati.
mil3.7.1:12.1	Kathaṁ muddāto sati uppajjati?
mil3.7.1:12.2	Lipiyā sikkhitattā jānāti ‘imassa akkharassa anantaraṁ imaṁ akkharaṁ kātabban’ti evaṁ muddāto sati uppajjati.
mil3.7.1:13.1	Kathaṁ gaṇanāto sati uppajjati?
mil3.7.1:13.2	Gaṇanāya sikkhitattā gaṇakā bahumpi gaṇenti, evaṁ gaṇanāto sati uppajjati.
mil3.7.1:14.1	Kathaṁ dhāraṇato sati uppajjati?
mil3.7.1:14.2	Dhāraṇāya sikkhitattā dhāraṇakā bahumpi dhārenti, evaṁ dhāraṇato sati uppajjati.
mil3.7.1:15.1	Kathaṁ bhāvanāto sati uppajjati?
mil3.7.1:15.2	Idha bhikkhu anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, seyyathidaṁ—
mil3.7.1:15.3	ekampi jātiṁ dvepi jātiyo …pe…
mil3.7.1:15.4	iti sākāraṁ sauddesaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, evaṁ bhāvanāto sati uppajjati.
mil3.7.1:16.1	Kathaṁ potthakanibandhanato sati uppajjati?
mil3.7.1:16.2	Rājāno anusāsaniyaṁ assarantā etaṁ potthakaṁ āharathāti, tena potthakena anussaranti, evaṁ potthakanibandhanato sati uppajjati.
mil3.7.1:17.1	Kathaṁ upanikkhepato sati uppajjati?
mil3.7.1:17.2	Upanikkhittaṁ bhaṇḍaṁ disvā sarati, evaṁ upanikkhepato sati uppajjati.
mil3.7.1:18.1	Kathaṁ anubhūtato sati uppajjati?
mil3.7.1:18.2	Diṭṭhattā rūpaṁ sarati, sutattā saddaṁ sarati, ghāyitattā gandhaṁ sarati, sāyitattā rasaṁ sarati, phuṭṭhattā phoṭṭhabbaṁ sarati, viññātattā dhammaṁ sarati, evaṁ anubhūtato sati uppajjati.
mil3.7.1:18.3	Imehi kho, mahārāja, sattarasahākārehi sati uppajjatī”ti.
mil3.7.1:19.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.7.1:20.1	Satiuppajjanapañho paṭhamo.
mil3.7.2:0.1	Milindapañha
mil3.7.2:0.2	Arūpadhammavavatthānavagga
mil3.7.2:0.3	2. Buddhaguṇasatipaṭilābhapañha
mil3.7.2:1.1	Rājā āha—
mil3.7.2:1.2	“bhante nāgasena, tumhe etaṁ bhaṇatha—
mil3.7.2:1.3	‘yo vassasataṁ akusalaṁ kareyya, maraṇakāle ca ekaṁ buddhaguṇaṁ satiṁ paṭilabheyya, so devesu uppajjeyyā’ti etaṁ na saddahāmi, evañca pana vadetha ‘ekena pāṇātipātena niraye uppajjeyyā’ti etampi na saddahāmī”ti.
mil3.7.2:2.1	“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, khuddakopi pāsāṇo vinā nāvāya udake uppilaveyyā”ti.
mil3.7.2:2.2	“Na hi, bhante”ti.
mil3.7.2:2.3	“Kiṁ nu kho, mahārāja, vāhasatampi pāsāṇānaṁ nāvāya āropitaṁ udake uppilaveyyā”ti?
mil3.7.2:2.4	“Āma, bhante”ti.
mil3.7.2:2.5	“Yathā, mahārāja, nāvā, evaṁ kusalāni kammāni daṭṭhabbānī”ti.
mil3.7.2:3.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.7.2:4.1	Buddhaguṇasatipaṭilābhapañho dutiyo.
mil3.7.3:0.1	Milindapañha
mil3.7.3:0.2	Arūpadhammavavatthānavagga
mil3.7.3:0.3	3. Dukkhappahānavāyamapañha
mil3.7.3:1.1	Rājā āha—
mil3.7.3:1.2	“bhante nāgasena, kiṁ tumhe atītassa dukkhassa pahānāya vāyamathā”ti?
mil3.7.3:1.3	“Na hi, mahārājā”ti.
mil3.7.3:1.4	“Kiṁ pana, bhante, anāgatassa dukkhassa pahānāya vāyamathā”ti?
mil3.7.3:1.5	“Na hi, mahārājā”ti.
mil3.7.3:1.6	“Kiṁ pana paccuppannassa dukkhassa pahānāya vāyamathā”ti?
mil3.7.3:1.7	“Na hi, mahārājā”ti.
mil3.7.3:1.8	“Yadi tumhe na atītassa dukkhassa pahānāya vāyamatha, na anāgatassa dukkhassa pahānāya vāyamatha, na paccuppannassa dukkhassa pahānāya vāyamatha, atha kimatthāya vāyamathā”ti.
mil3.7.3:1.9	Thero āha—
mil3.7.3:1.10	“‘kinti, mahārāja, idañca dukkhaṁ nirujjheyya, aññañca dukkhaṁ nuppajjeyyā’ti etadatthāya vāyamāmā”ti.
mil3.7.3:2.1	“Atthi pana te, bhante nāgasena, anāgataṁ dukkhan”ti?
mil3.7.3:2.2	“Natthi, mahārājā”ti.
mil3.7.3:2.3	“Tumhe kho, bhante nāgasena, atipaṇḍitā, ye tumhe asantānaṁ anāgatānaṁ dukkhānaṁ pahānāya vāyamathā”ti?
mil3.7.3:2.4	“Atthi pana te, mahārāja, keci paṭirājāno paccatthikā paccāmittā paccupaṭṭhitā hontī”ti?
mil3.7.3:2.5	“Āma, bhante, atthī”ti.
mil3.7.3:2.6	“Kiṁ nu kho, mahārāja, tadā tumhe parikhaṁ khaṇāpeyyātha, pākāraṁ cināpeyyātha gopuraṁ kārāpeyyātha, aṭṭālakaṁ kārāpeyyātha, dhaññaṁ atiharāpeyyāthā”ti?
mil3.7.3:2.7	“Na hi, bhante, paṭikacceva taṁ paṭiyattaṁ hotī”ti.
mil3.7.3:2.8	“Kiṁ tumhe, mahārāja, tadā hatthismiṁ sikkheyyātha, assasmiṁ sikkheyyātha, rathasmiṁ sikkheyyātha, dhanusmiṁ sikkheyyātha, tharusmiṁ sikkheyyāthā”ti?
mil3.7.3:2.9	“Na hi, bhante, paṭikacceva taṁ sikkhitaṁ hotī”ti.
mil3.7.3:2.10	“Kissatthāyā”ti?
mil3.7.3:2.11	“Anāgatānaṁ, bhante, bhayānaṁ paṭibāhanatthāyā”ti.
mil3.7.3:2.12	“Kiṁ nu kho, mahārāja, atthi anāgataṁ bhayan”ti?
mil3.7.3:2.13	“Natthi, bhante”ti.
mil3.7.3:2.14	“Tumhe ca kho, mahārāja, atipaṇḍitā, ye tumhe asantānaṁ anāgatānaṁ bhayānaṁ paṭibāhanatthāya paṭiyādethā”ti.
mil3.7.3:3.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.7.3:3.2	“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, yadā tvaṁ pipāsito bhaveyyāsi, tadā tvaṁ udapānaṁ khaṇāpeyyāsi, pokkharaṇiṁ khaṇāpeyyāsi, taḷākaṁ khaṇāpeyyāsi ‘pānīyaṁ pivissāmī’”ti?
mil3.7.3:3.3	“Na hi, bhante, paṭikacceva taṁ paṭiyattaṁ hotī”ti.
mil3.7.3:3.4	“Kissatthāyā”ti?
mil3.7.3:3.5	“Anāgatānaṁ, bhante, pipāsānaṁ paṭibāhanatthāya paṭiyattaṁ hotī”ti.
mil3.7.3:3.6	“Atthi pana, mahārāja, anāgatā pipāsā”ti?
mil3.7.3:3.7	“Natthi, bhante”ti.
mil3.7.3:3.8	“Tumhe kho, mahārāja, atipaṇḍitā, ye tumhe asantānaṁ anāgatānaṁ pipāsānaṁ paṭibāhanatthāya taṁ paṭiyādethā”ti.
mil3.7.3:4.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.7.3:4.2	“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, yadā tvaṁ bubhukkhito bhaveyyāsi, tadā tvaṁ khettaṁ kasāpeyyāsi, sāliṁ vapāpeyyāsi ‘bhattaṁ bhuñjissāmī’”ti?
mil3.7.3:4.3	“Na hi, bhante, paṭikacceva taṁ paṭiyattaṁ hotī”ti.
mil3.7.3:4.4	“Kissatthāyā”ti.
mil3.7.3:4.5	“Anāgatānaṁ, bhante, bubhukkhānaṁ paṭibāhanatthāyā”ti.
mil3.7.3:4.6	“Atthi pana, mahārāja, anāgatā bubhukkhā”ti?
mil3.7.3:4.7	“Natthi, bhante”ti.
mil3.7.3:4.8	“Tumhe kho, mahārāja, atipaṇḍitā, ye tumhe asantānaṁ anāgatānaṁ bubhukkhānaṁ paṭibāhanatthāya paṭiyādethā”ti.
mil3.7.3:5.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.7.3:6.1	Dukkhappahānavāyamapañho tatiyo.
mil3.7.4:0.1	Milindapañha
mil3.7.4:0.2	Arūpadhammavavatthānavagga
mil3.7.4:0.3	4. Brahmalokapañha
mil3.7.4:1.1	Rājā āha—
mil3.7.4:1.2	“bhante nāgasena, kīvadūro ito brahmaloko”ti?
mil3.7.4:1.3	“Dūro kho, mahārāja, ito brahmaloko kūṭāgāramattā silā tamhā patitā ahorattena aṭṭhacattālīsayojanasahassāni bhassamānā catūhi māsehi pathaviyaṁ patiṭṭhaheyyā”ti.
mil3.7.4:2.1	“Bhante nāgasena, tumhe evaṁ bhaṇatha—
mil3.7.4:2.2	‘seyyathāpi balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya;
mil3.7.4:2.3	evameva iddhimā bhikkhu cetovasippatto jambudīpe antarahito brahmaloke pātubhaveyyā’ti etaṁ vacanaṁ na saddahāmi, evaṁ atisīghaṁ tāva bahūni yojanasatāni gacchissatī”ti.
mil3.7.4:3.1	Thero āha—
mil3.7.4:3.2	“kuhiṁ pana, mahārāja, tava jātabhūmī”ti?
mil3.7.4:3.3	“Atthi, bhante, alasando nāma dīpo, tatthāhaṁ jāto”ti.
mil3.7.4:3.4	“Kīva dūro, mahārāja, ito alasando hotī”ti?
mil3.7.4:3.5	“Dvimattāni, bhante, yojanasatānī”ti.
mil3.7.4:3.6	“Abhijānāsi nu tvaṁ, mahārāja, tattha kiñcideva karaṇīyaṁ karitvā saritā”ti?
mil3.7.4:3.7	“Āma, bhante, sarāmī”ti.
mil3.7.4:3.8	“Lahuṁ kho tvaṁ, mahārāja, gatosi dvimattāni yojanasatānī”ti.
mil3.7.4:4.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.7.4:5.1	Brahmalokapañho catuttho.
mil3.7.5:0.1	Milindapañha
mil3.7.5:0.2	Arūpadhammavavatthānavagga
mil3.7.5:0.3	5. Dvinnaṁlokuppannānaṁsamakabhāvapañha
mil3.7.5:1.1	Rājā āha—
mil3.7.5:1.2	“bhante nāgasena, yo idha kālaṅkato brahmaloke uppajjeyya, yo ca idha kālaṅkato kasmīre uppajjeyya, ko cirataraṁ ko sīghataran”ti?
mil3.7.5:1.3	“Samakaṁ, mahārājā”ti.
mil3.7.5:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.7.5:2.2	“Kuhiṁ pana, mahārāja, tava jātanagaran”ti?
mil3.7.5:2.3	“Atthi, bhante, kalasigāmo nāma, tatthāhaṁ jāto”ti.
mil3.7.5:2.4	“Kīva dūro, mahārāja, ito kalasigāmo hotī”ti.
mil3.7.5:2.5	“Dvimattāni, bhante, yojanasatānī”ti.
mil3.7.5:2.6	“Kīva dūraṁ, mahārāja, ito kasmīraṁ hotī”ti?
mil3.7.5:2.7	“Dvādasa, bhante, yojanānī”ti.
mil3.7.5:2.8	“Iṅgha tvaṁ, mahārāja, kalasigāmaṁ cintehī”ti.
mil3.7.5:2.9	“Cintito, bhante”ti.
mil3.7.5:2.10	“Iṅgha tvaṁ, mahārāja, kasmīraṁ cintehī”ti.
mil3.7.5:2.11	“Cintitaṁ, bhante”ti.
mil3.7.5:2.12	“Katamaṁ nu kho, mahārāja, cirena cintitaṁ, katamaṁ sīghataran”ti?
mil3.7.5:2.13	“Samakaṁ, bhante”ti.
mil3.7.5:2.14	“Evameva kho, mahārāja, yo idha kālaṅkato brahmaloke uppajjeyya, yo ca idha kālaṅkato kasmīre uppajjeyya, samakaṁyeva uppajjantī”ti.
mil3.7.5:3.1	“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
mil3.7.5:3.2	“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, dve sakuṇā ākāsena gaccheyyuṁ, tesu eko ucce rukkhe nisīdeyya, eko nīce rukkhe nisīdeyya, tesaṁ samakaṁ patiṭṭhitānaṁ katamassa chāyā paṭhamataraṁ pathaviyaṁ patiṭṭhaheyya, katamassa chāyā cirena pathaviyaṁ patiṭṭhaheyyā”ti?
mil3.7.5:3.3	“Samakaṁ, bhante”ti.
mil3.7.5:3.4	“Evameva kho, mahārāja, yo idha kālaṅkato brahmaloke uppajjeyya, yo ca idha kālaṅkato kasmīre uppajjeyya, samakaṁyeva uppajjantī”ti.
mil3.7.5:4.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.7.5:5.1	Dvinnaṁ lokuppannānaṁ samakabhāvapañho pañcamo.
mil3.7.6:0.1	Milindapañha
mil3.7.6:0.2	Arūpadhammavavatthānavagga
mil3.7.6:0.3	6. Bojjhaṅgapañha
mil3.7.6:1.1	Rājā āha—
mil3.7.6:1.2	“kati nu kho, bhante nāgasena, bojjhaṅgā”ti?
mil3.7.6:1.3	“Satta kho, mahārāja, bojjhaṅgā”ti.
mil3.7.6:1.4	“Katihi pana, bhante, bojjhaṅgehi bujjhatī”ti?
mil3.7.6:1.5	“Ekena kho, mahārāja, bojjhaṅgena bujjhati dhammavicayasambojjhaṅgenā”ti.
mil3.7.6:1.6	“Atha kissa nu kho, bhante, vuccanti ‘satta bojjhaṅgā’”ti?
mil3.7.6:1.7	“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, asi kosiyā pakkhitto aggahito hatthena ussahati chejjaṁ chinditun”ti.
mil3.7.6:1.8	“Na hi, bhante”ti.
mil3.7.6:1.9	“Evameva kho, mahārāja, dhammavicayasambojjhaṅgena vinā chahi bojjhaṅgehi na bujjhatī”ti.
mil3.7.6:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.7.6:3.1	Bojjhaṅgapañho chaṭṭho.
mil3.7.7:0.1	Milindapañha
mil3.7.7:0.2	Arūpadhammavavatthānavagga
mil3.7.7:0.3	7. Pāpapuññānaṁ appānappabhāvapañha
mil3.7.7:1.1	Rājā āha—
mil3.7.7:1.2	“bhante nāgasena, kataraṁ nu kho bahutaraṁ puññaṁ vā apuññaṁ vā”ti?
mil3.7.7:1.3	“Puññaṁ kho, mahārāja, bahutaraṁ, apuññaṁ thokan”ti.
mil3.7.7:1.4	“Kena kāraṇenā”ti?
mil3.7.7:1.5	“Apuññaṁ kho, mahārāja, karonto vippaṭisārī hoti ‘pāpakammaṁ mayā katan’ti, tena pāpaṁ na vaḍḍhati.
mil3.7.7:1.6	Puññaṁ kho, mahārāja, karonto avippaṭisārī hoti, avippaṭisārino pāmojjaṁ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṁ vedeti, sukhino cittaṁ samādhiyati, samāhito yathābhūtaṁ pajānāti, tena kāraṇena puññaṁ vaḍḍhati.
mil3.7.7:1.7	Puriso kho, mahārāja, chinnahatthapādo bhagavato ekaṁ uppalahatthaṁ datvā ekanavutikappāni vinipātaṁ na gacchissati.
mil3.7.7:1.8	Imināpi, mahārāja, kāraṇena bhaṇāmi ‘puññaṁ bahutaraṁ, apuññaṁ thokan’”ti.
mil3.7.7:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.7.7:3.1	Pāpapuññānaṁ appānappabhāvapañho sattamo.
mil3.7.8:0.1	Milindapañha
mil3.7.8:0.2	Arūpadhammavavatthānavagga
mil3.7.8:0.3	8. Jānantājānantapāpakaraṇapañha
mil3.7.8:1.1	Rājā āha—
mil3.7.8:1.2	“bhante nāgasena, yo jānanto pāpakammaṁ karoti, yo ajānanto pāpakammaṁ karoti, kassa bahutaraṁ apuññan”ti?
mil3.7.8:1.3	Thero āha “yo kho, mahārāja, ajānanto pāpakammaṁ karoti, tassa bahutaraṁ apuññan”ti.
mil3.7.8:1.4	“Tena hi, bhante nāgasena, yo amhākaṁ rājaputto vā rājamahāmatto vā ajānanto pāpakammaṁ karoti, taṁ mayaṁ diguṇaṁ daṇḍemā”ti?
mil3.7.8:1.5	“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, tattaṁ ayoguḷaṁ ādittaṁ sampajjalitaṁ sajotibhūtaṁ eko jānanto gaṇheyya, eko ajānanto gaṇheyya, katamo balavataraṁ ḍayheyyā”ti.
mil3.7.8:1.6	“Yo kho, bhante, ajānanto gaṇheyya, so balavataraṁ ḍayheyyā”ti.
mil3.7.8:1.7	“Evameva kho, mahārāja, yo ajānanto pāpakammaṁ karoti, tassa bahutaraṁ apuññan”ti.
mil3.7.8:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.7.8:3.1	Jānantājānantapāpakaraṇapañho aṭṭhamo.
mil3.7.9:0.1	Milindapañha
mil3.7.9:0.2	Arūpadhammavavatthānavagga
mil3.7.9:0.3	9. Uttarakurukādigamanapañha
mil3.7.9:1.1	Rājā āha—
mil3.7.9:1.2	“bhante nāgasena, atthi koci, yo iminā sarīrena uttarakuruṁ vā gaccheyya, brahmalokaṁ vā, aññaṁ vā pana dīpan”ti?
mil3.7.9:1.3	“Atthi, mahārāja, yo iminā cātummahābhūtikena kāyena uttarakuruṁ vā gaccheyya, brahmalokaṁ vā, aññaṁ vā pana dīpan”ti.
mil3.7.9:2.1	“Kathaṁ, bhante nāgasena, iminā cātummahābhūtikena kāyena uttarakuruṁ vā gaccheyya, brahmalokaṁ vā, aññaṁ vā pana dīpan”ti?
mil3.7.9:2.2	“Abhijānāsi nu tvaṁ, mahārāja, imissā pathaviyā vidatthiṁ vā ratanaṁ vā laṅghitā”ti?
mil3.7.9:2.3	“Āma, bhante, abhijānāmi ‘ahaṁ, bhante nāgasena, aṭṭhapi rataniyo laṅghemī’”ti.
mil3.7.9:2.4	“Kathaṁ tvaṁ, mahārāja, aṭṭhapi rataniyo laṅghesī”ti?
mil3.7.9:2.5	“Ahañhi, bhante, cittaṁ uppādemi ‘ettha nipatissāmī’ti saha cittuppādena kāyo me lahuko hotī”ti.
mil3.7.9:2.6	“Evameva kho, mahārāja, iddhimā bhikkhu cetovasippatto kāyaṁ citte samāropetvā cittavasena vehāsaṁ gacchatī”ti.
mil3.7.9:3.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.7.9:4.1	Uttarakurukādigamanapañho navamo.
mil3.7.10:0.1	Milindapañha
mil3.7.10:0.2	Arūpadhammavavatthānavagga
mil3.7.10:0.3	10. Dīghaṭṭhipañha
mil3.7.10:1.1	Rājā āha—
mil3.7.10:1.2	“bhante nāgasena, tumhe evaṁ bhaṇatha—
mil3.7.10:1.3	‘aṭṭhikāni dīghāni yojanasatikānipī’ti, rukkhopi tāva natthi yojanasatiko, kuto pana aṭṭhikāni dīghāni yojanasatikāni bhavissantī”ti?
mil3.7.10:2.1	“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, sutaṁ te ‘mahāsamudde pañcayojanasatikāpi macchā atthī’”ti?
mil3.7.10:2.2	“Āma, bhante, sutan”ti.
mil3.7.10:2.3	“Nanu, mahārāja, pañcayojanasatikassa macchassa aṭṭhikāni dīghāni bhavissanti yojanasatikānipī”ti?
mil3.7.10:3.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.7.10:4.1	Dīghaṭṭhipañho dasamo.
mil3.7.11:0.1	Milindapañha
mil3.7.11:0.2	Arūpadhammavavatthānavagga
mil3.7.11:0.3	11. Assāsapassāsanirodhapañha
mil3.7.11:1.1	Rājā āha—
mil3.7.11:1.2	“bhante nāgasena, tumhe evaṁ bhaṇatha—
mil3.7.11:1.3	‘sakkā assāsapassāse nirodhetun’”ti?
mil3.7.11:1.4	“Āma, mahārāja, sakkā assāsapassāse nirodhetun”ti.
mil3.7.11:1.5	“Kathaṁ, bhante nāgasena, sakkā assāsapassāse nirodhetun”ti.
mil3.7.11:1.6	“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, sutapubbo te koci kākacchamāno”ti.
mil3.7.11:1.7	“Āma, bhante, sutapubbo”ti.
mil3.7.11:1.8	“Kiṁ nu kho, mahārāja, so saddo kāye namite virameyyā”ti.
mil3.7.11:1.9	“Āma, bhante, virameyyā”ti.
mil3.7.11:1.10	“So hi nāma, mahārāja, saddo abhāvitakāyassa abhāvitasīlassa abhāvitacittassa abhāvitapaññassa kāye namite viramissati, kiṁ pana bhāvitakāyassa bhāvitasīlassa bhāvitacittassa bhāvitapaññassa catutthajjhānaṁ samāpannassa assāsapassāsā na nirujjhissantī”ti.
mil3.7.11:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.7.11:3.1	Assāsapassāsanirodhapañho ekādasamo.
mil3.7.12:0.1	Milindapañha
mil3.7.12:0.2	Arūpadhammavavatthānavagga
mil3.7.12:0.3	12. Samuddapañha
mil3.7.12:1.1	Rājā āha—
mil3.7.12:1.2	“bhante nāgasena, ‘samuddo samuddo’ti vuccati, kena kāraṇena udakaṁ ‘samuddo’ti vuccatī”ti?
mil3.7.12:1.3	Thero āha—
mil3.7.12:1.4	“yattakaṁ, mahārāja, udakaṁ, tattakaṁ loṇaṁ.
mil3.7.12:1.5	Yattakaṁ loṇaṁ, tattakaṁ udakaṁ.
mil3.7.12:1.6	Tasmā ‘samuddo’ti vuccatī”ti.
mil3.7.12:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.7.12:3.1	Samuddapañho dvādasamo.
mil3.7.13:0.1	Milindapañha
mil3.7.13:0.2	Arūpadhammavavatthānavagga
mil3.7.13:0.3	13. Samuddaekarasapañha
mil3.7.13:1.1	Rājā āha—
mil3.7.13:1.2	“bhante nāgasena, kena kāraṇena samuddo ekaraso loṇaraso”ti?
mil3.7.13:1.3	“Cirasaṇṭhitattā kho, mahārāja, udakassa samuddo ekaraso loṇaraso”ti.
mil3.7.13:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.7.13:3.1	Samuddaekarasapañho terasamo.
mil3.7.14:0.1	Milindapañha
mil3.7.14:0.2	Arūpadhammavavatthānavagga
mil3.7.14:0.3	14. Sukhumapañha
mil3.7.14:1.1	Rājā āha—
mil3.7.14:1.2	“bhante nāgasena, sakkā sabbaṁ sukhumaṁ chinditun”ti?
mil3.7.14:1.3	“Āma, mahārāja, sakkā sabbaṁ sukhumaṁ chinditun”ti.
mil3.7.14:1.4	“Kiṁ pana, bhante, sabbaṁ sukhuman”ti?
mil3.7.14:1.5	“Dhammo kho, mahārāja, sabbasukhumo, na kho, mahārāja, dhammā sabbe sukhumā, ‘sukhuman’ti vā ‘thūlan’ti vā dhammānametamadhivacanaṁ.
mil3.7.14:1.6	Yaṁ kiñci chinditabbaṁ, sabbaṁ taṁ paññāya chindati, natthi dutiyaṁ paññāya chedanan”ti.
mil3.7.14:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.7.14:3.1	Sukhumapañho cuddasamo.
mil3.7.15:0.1	Milindapañha
mil3.7.15:0.2	Arūpadhammavavatthānavagga
mil3.7.15:0.3	15. Viññāṇanānatthapañha
mil3.7.15:1.1	Rājā āha—
mil3.7.15:1.2	“bhante nāgasena, ‘viññāṇan’ti vā ‘paññā’ti vā ‘bhūtasmiṁ jīvo’ti vā ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca, udāhu ekatthā byañjanameva nānan”ti?
mil3.7.15:1.3	“Vijānanalakkhaṇaṁ, mahārāja, viññāṇaṁ, pajānanalakkhaṇā paññā, bhūtasmiṁ jīvo nupalabbhatī”ti.
mil3.7.15:1.4	“Yadi jīvo nupalabbhati, atha ko carahi cakkhunā rūpaṁ passati, sotena saddaṁ suṇāti, ghānena gandhaṁ ghāyati, jivhāya rasaṁ sāyati, kāyena phoṭṭhabbaṁ phusati, manasā dhammaṁ vijānātī”ti?
mil3.7.15:1.5	Thero āha—
mil3.7.15:1.6	“yadi jīvo cakkhunā rūpaṁ passati …pe… manasā dhammaṁ vijānāti, so jīvo cakkhudvāresu uppāṭitesu mahantena ākāsena bahimukho suṭṭhutaraṁ rūpaṁ passeyya, sotesu uppāṭitesu, ghāne uppāṭite, jivhāya uppāṭitāya, kāye uppāṭite mahantena ākāsena suṭṭhutaraṁ saddaṁ suṇeyya, gandhaṁ ghāyeyya, rasaṁ sāyeyya, phoṭṭhabbaṁ phuseyyā”ti?
mil3.7.15:1.7	“Na hi, bhante”ti.
mil3.7.15:1.8	“Tena hi, mahārāja, bhūtasmiṁ jīvo nupalabbhatī”ti.
mil3.7.15:2.1	“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
mil3.7.15:3.1	Viññāṇanānatthapañho pannarasamo.
mil3.7.16:0.1	Milindapañha
mil3.7.16:0.2	Arūpadhammavavatthānavagga
mil3.7.16:0.3	16. Arūpadhammavavatthānadukkarapañha
mil3.7.16:1.1	Rājā āha—
mil3.7.16:1.2	“bhante nāgasena, dukkaraṁ nu kho bhagavatā katan”ti?
mil3.7.16:1.3	Thero āha—
mil3.7.16:1.4	“dukkaraṁ, mahārāja, bhagavatā katan”ti.
mil3.7.16:1.5	“Kiṁ pana, bhante nāgasena, bhagavatā dukkaraṁ katan”ti.
mil3.7.16:1.6	“Dukkaraṁ, mahārāja, bhagavatā kataṁ imesaṁ arūpīnaṁ cittacetasikānaṁ dhammānaṁ ekārammaṇe vattamānānaṁ vavatthānaṁ akkhātaṁ ‘ayaṁ phasso, ayaṁ vedanā, ayaṁ saññā, ayaṁ cetanā, idaṁ cittan’”ti.
mil3.7.16:2.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil3.7.16:2.2	“Yathā, mahārāja, kocideva puriso nāvāya mahāsamuddaṁ ajjhogāhetvā hatthapuṭena udakaṁ gahetvā jivhāya sāyitvā jāneyya nu kho, mahārāja, so puriso ‘idaṁ gaṅgāya udakaṁ, idaṁ yamunāya udakaṁ, idaṁ aciravatiyā udakaṁ, idaṁ sarabhuyā udakaṁ, idaṁ mahiyā udakan’”ti?
mil3.7.16:2.3	“Dukkaraṁ, bhante, jānitun”ti.
mil3.7.16:2.4	“Ito dukkarataraṁ kho, mahārāja, bhagavatā kataṁ imesaṁ arūpīnaṁ cittacetasikānaṁ dhammānaṁ ekārammaṇe vattamānānaṁ vavatthānaṁ akkhātaṁ ‘ayaṁ phasso, ayaṁ vedanā, ayaṁ saññā, ayaṁ cetanā, idaṁ cittan’”ti.
mil3.7.16:2.5	“Suṭṭhu, bhante”ti rājā abbhānumodīti.
mil3.7.16:3.1	Arūpadhammavavatthānadukkarapañho soḷasamo.
mil3.7.16:4.1	Arūpadhammavavatthānavaggo sattamo.
mil3.7.16:5.1	Imasmiṁ vagge soḷasa pañhā.
mil3.8:0.1	Milindapañha
mil3.8:0.2	8. Milindapañhapucchāvisajjanā
mil3.8:1.1	Thero āha—
mil3.8:1.2	“jānāsi kho, mahārāja, sampati kā velā”ti?
mil3.8:1.3	“Āma, bhante, jānāmi ‘sampati paṭhamo yāmo atikkanto, majjhimo yāmo pavattati, ukkā padīpīyanti, cattāri paṭākāni āṇattāni gamissanti bhaṇḍato rājadeyyānī’”ti.
mil3.8:2.1	Yonakā evamāhaṁsu “kallosi, mahārāja, paṇḍito thero”ti.
mil3.8:2.2	“Āma, bhaṇe, paṇḍito thero, ediso ācariyo bhaveyya mādiso ca antevāsī, nacirasseva paṇḍito dhammaṁ ājāneyyā”ti.
mil3.8:2.3	Tassa pañhaveyyākaraṇena tuṭṭho rājā theraṁ nāgasenaṁ satasahassagghanakena kambalena acchādetvā “bhante nāgasena, ajjatagge te aṭṭhasataṁ bhattaṁ paññapemi, yaṁ kiñci antepure kappiyaṁ, tena ca pavāremī”ti—āha.
mil3.8:2.4	“Alaṁ, mahārāja jīvāmī”ti.
mil3.8:2.5	“Jānāmi, bhante nāgasena, jīvasi, api ca attānañca rakkha, mamañca rakkhāhī”ti.
mil3.8:2.6	“Kathaṁ attānaṁ rakkhasi, ‘nāgaseno milindaṁ rājānaṁ pasādeti, na ca kiñci alabhī’ti parāpavādo āgaccheyyāti, evaṁ attānaṁ rakkha.
mil3.8:2.7	Kathaṁ mamaṁ rakkhasi, ‘milindo rājā pasanno pasannākāraṁ na karotī’ti parāpavādo āgaccheyyāti, evaṁ mamaṁ rakkhāhī”ti.
mil3.8:2.8	“Tathā hotu, mahārājā”ti.
mil3.8:2.9	“Seyyathāpi, bhante, sīho migarājā suvaṇṇapañjare pakkhittopi bahimukhoyeva hoti;
mil3.8:2.10	evameva kho ahaṁ, bhante, kiñcāpi agāraṁ ajjhāvasāmi bahimukho yeva pana acchāmi.
mil3.8:2.11	Sace ahaṁ, bhante, agārasmā anāgāriyaṁ pabbajeyyaṁ, na ciraṁ jīveyyaṁ, bahū me paccatthikā”ti.
mil3.8:3.1	Atha kho āyasmā nāgaseno milindassa rañño pañhaṁ visajjetvā uṭṭhāyāsanā saṅghārāmaṁ agamāsi.
mil3.8:3.2	Acirapakkante ca āyasmante nāgasene milindassa rañño etadahosi—
mil3.8:3.3	“kiṁ mayā pucchitaṁ, kiṁ bhadantena nāgasenena visajjitan”ti?
mil3.8:3.4	Atha kho milindassa rañño etadahosi—
mil3.8:3.5	“sabbaṁ mayā supucchitaṁ, sabbaṁ bhadantena nāgasenena suvisajjitan”ti.
mil3.8:3.6	Āyasmatopi nāgasenassa saṅghārāmagatassa etadahosi—
mil3.8:3.7	“kiṁ milindena raññā pucchitaṁ, kiṁ mayā visajjitan”ti.
mil3.8:3.8	Atha kho āyasmato nāgasenassa etadahosi—
mil3.8:3.9	“sabbaṁ milindena raññā supucchitaṁ, sabbaṁ mayā suvisajjitan”ti.
mil3.8:4.1	Atha kho āyasmā nāgaseno tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena milindassa rañño nivesanaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
mil3.8:4.2	Atha kho milindo rājā āyasmantaṁ nāgasenaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi, ekamantaṁ nisinno kho milindo rājā āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—
mil3.8:5.1	“Mā kho bhadantassa evaṁ ahosi ‘nāgaseno mayā pañhaṁ pucchito’ti teneva somanassena taṁ rattāvasesaṁ vītināmesīti na te evaṁ daṭṭhabbaṁ.
mil3.8:5.2	Tassa mayhaṁ, bhante, taṁ rattāvasesaṁ etadahosi—
mil3.8:5.3	‘kiṁ mayā pucchitaṁ, kiṁ bhadantena visajjitan’ti, ‘sabbaṁ mayā supucchitaṁ, sabbaṁ bhadantena suvisajjitan’”ti.
mil3.8:6.1	Theropi evamāha—
mil3.8:6.2	“mā kho mahārājassa evaṁ ahosi ‘milindassa rañño mayā pañho visajjito’ti teneva somanassena taṁ rattāvasesaṁ vītināmesīti na te evaṁ daṭṭhabbaṁ.
mil3.8:6.3	Tassa mayhaṁ, mahārāja, taṁ rattāvasesaṁ etadahosi—
mil3.8:6.4	‘kiṁ milindena raññā pucchitaṁ, kiṁ mayā visajjitan’ti, ‘sabbaṁ milindena raññā supucchitaṁ, sabbaṁ mayā suvisajjitan’”ti itiha te mahānāgā aññamaññassa subhāsitaṁ samanumodiṁsūti.
mil3.8:7.1	Milindapañhapucchāvisajjanā niṭṭhitā.
mil4.1:0.1	Milindapañha
mil4.1:0.2	Meṇḍakapañhārambhakathā
mil4.1:0.3	Upāsakaguṇavagga
mil4.1:0.4	1. Aṭṭhamantaparivajjanīyaṭṭhāna
mil4.1:1.1	Bhassappavādo vetaṇḍī,
mil4.1:1.2	atibuddhi vicakkhaṇo;
mil4.1:1.3	Milindo ñāṇabhedāya,
mil4.1:1.4	nāgasenamupāgami.
mil4.1:2.1	Vasanto tassa chāyāya,
mil4.1:2.2	paripucchaṁ punappunaṁ;
mil4.1:2.3	Pabhinnabuddhi hutvāna,
mil4.1:2.4	sopi āsi tipeṭako.
mil4.1:3.1	Navaṅgaṁ anumajjanto,
mil4.1:3.2	rattibhāge rahogato;
mil4.1:3.3	Addakkhi meṇḍake pañhe,
mil4.1:3.4	dunniveṭhe saniggahe.
mil4.1:4.1	“Pariyāyabhāsitaṁ atthi,
mil4.1:4.2	atthi sandhāyabhāsitaṁ;
mil4.1:4.3	Sabhāvabhāsitaṁ atthi,
mil4.1:4.4	dhammarājassa sāsane.
mil4.1:5.1	Tesamatthaṁ aviññāya,
mil4.1:5.2	meṇḍake jinabhāsite;
mil4.1:5.3	Anāgatamhi addhāne,
mil4.1:5.4	viggaho tattha hessati.
mil4.1:6.1	Handa kathiṁ pasādetvā,
mil4.1:6.2	chejjāpessāmi meṇḍake;
mil4.1:6.3	Tassa niddiṭṭhamaggena,
mil4.1:6.4	niddisissantyanāgate”ti.
mil4.1:7.1	Atha kho milindo rājā pabhātāya rattiyā uddhaste aruṇe sīsaṁ nhatvā sirasi añjaliṁ paggahetvā atītānāgatapaccuppanne sammāsambuddhe anussaritvā aṭṭha vattapadāni samādiyi “ito me anāgatāni satta divasāni aṭṭha guṇe samādiyitvā tapo caritabbo bhavissati, sohaṁ ciṇṇatapo samāno ācariyaṁ ārādhetvā meṇḍake pañhe pucchissāmī”ti.
mil4.1:7.2	Atha kho milindo rājā pakatidussayugaṁ apanetvā ābharaṇāni ca omuñcitvā kāsāvaṁ nivāsetvā muṇḍakapaṭisīsakaṁ sīse paṭimuñcitvā munibhāvamupagantvā aṭṭha guṇe samādiyi “imaṁ sattāhaṁ mayā na rājattho anusāsitabbo, na rāgūpasañhitaṁ cittaṁ uppādetabbaṁ, na dosūpasañhitaṁ cittaṁ uppādetabbaṁ, na mohūpasañhitaṁ cittaṁ uppādetabbaṁ, dāsakammakaraporise janepi nivātavuttinā bhavitabbaṁ, kāyikaṁ vācasikaṁ anurakkhitabbaṁ, chapi āyatanāni niravasesato anurakkhitabbāni, mettābhāvanāya mānasaṁ pakkhipitabban”ti.
mil4.1:7.3	Ime aṭṭha guṇe samādiyitvā tesveva aṭṭhasu guṇesu mānasaṁ patiṭṭhapetvā bahi anikkhamitvā sattāhaṁ vītināmetvā aṭṭhame divase pabhātāya rattiyā pageva pātarāsaṁ katvā okkhittacakkhu mitabhāṇī susaṇṭhitena iriyāpathena avikkhittena cittena haṭṭhena udaggena vippasannena theraṁ nāgasenaṁ upasaṅkamitvā therassa pāde sirasā vanditvā ekamantaṁ ṭhito idamavoca—
mil4.1:8.1	“Atthi me, bhante nāgasena, koci attho tumhehi saddhiṁ mantayitabbo, na tattha añño koci tatiyo icchitabbo, suññe okāse pavivitte araññe aṭṭhaṅgupāgate samaṇasāruppe.
mil4.1:8.2	Tattha so pañho pucchitabbo bhavissati, tattha me guyhaṁ na kātabbaṁ na rahassakaṁ, arahāmahaṁ rahassakaṁ suṇituṁ sumantane upagate, upamāyapi so attho upaparikkhitabbo, yathā kiṁ viya, yathā nāma, bhante nāgasena, mahāpathavī nikkhepaṁ arahati nikkhepe upagate.
mil4.1:8.3	Evameva kho, bhante nāgasena, arahāmahaṁ rahassakaṁ suṇituṁ sumantane upagate”ti.
mil4.1:9.1	Garunā saha pavivittapavanaṁ pavisitvā idamavoca—
mil4.1:9.2	“bhante nāgasena, idha purisena mantayitukāmena aṭṭha ṭhānāni parivajjayitabbāni bhavanti, na tesu ṭhānesu viññū puriso atthaṁ manteti, mantitopi attho paripatati na sambhavati.
mil4.1:9.3	Katamāni aṭṭha ṭhānāni?
mil4.1:9.4	Visamaṭṭhānaṁ parivajjanīyaṁ, sabhayaṁ parivajjanīyaṁ, ativātaṭṭhānaṁ parivajjanīyaṁ, paṭicchannaṭṭhānaṁ parivajjanīyaṁ, devaṭṭhānaṁ parivajjanīyaṁ, pantho parivajjanīyo, saṅgāmo parivajjanīyo, udakatitthaṁ parivajjanīyaṁ.
mil4.1:9.5	Imāni aṭṭha ṭhānāni parivajjanīyānī”ti.
mil4.1:10.1	Thero āha—
mil4.1:10.2	“ko doso visamaṭṭhāne, sabhaye, ativāte, paṭicchanne, devaṭṭhāne, panthe, saṅgāme, udakatitthe”ti?
mil4.1:10.3	“Visame, bhante nāgasena, mantito attho vikirati vidhamati paggharati na sambhavati, sabhaye mano santassati, santassito na sammā atthaṁ samanupassati, ativāte saddo avibhūto hoti, paṭicchanne upassutiṁ tiṭṭhanti, devaṭṭhāne mantito attho garukaṁ pariṇamati, panthe mantito attho tuccho bhavati, saṅgāme cañcalo bhavati, udakatitthe pākaṭo bhavati.
mil4.1:10.4	Bhavatīha—
mil4.1:11.1	‘Visamaṁ sabhayaṁ ativāto,
mil4.1:11.2	Paṭicchannaṁ devanissitaṁ;
mil4.1:11.3	Pantho ca saṅgāmo titthaṁ,
mil4.1:11.4	Aṭṭhete parivajjiyā’”ti.
mil4.1:12.1	Aṭṭha mantanassa parivajjanīyaṭṭhānāni.
mil4.2:0.1	Milindapañha
mil4.2:0.2	Meṇḍakapañhārambhakathā
mil4.2:0.3	Upāsakaguṇavagga
mil4.2:0.4	2. Aṭṭhamantavināsakapuggala
mil4.2:1.1	“Bhante nāgasena, aṭṭhime puggalā mantiyamānā mantitaṁ atthaṁ byāpādenti.
mil4.2:1.2	Katame aṭṭha?
mil4.2:1.3	Rāgacarito dosacarito mohacarito mānacarito luddho alaso ekacintī bāloti.
mil4.2:1.4	Ime aṭṭha puggalā mantitaṁ atthaṁ byāpādentī”ti.
mil4.2:2.1	Thero āha—
mil4.2:2.2	“tesaṁ ko doso”ti?
mil4.2:2.3	“Rāgacarito, bhante nāgasena, rāgavasena mantitaṁ atthaṁ byāpādeti, dosacarito dosavasena mantitaṁ atthaṁ byāpādeti, mohacarito mohavasena mantitaṁ atthaṁ byāpādeti, mānacarito mānavasena mantitaṁ atthaṁ byāpādeti, luddho lobhavasena mantitaṁ atthaṁ byāpādeti, alaso alasatāya mantitaṁ atthaṁ byāpādeti, ekacintī ekacintitāya mantitaṁ atthaṁ byāpādeti, bālo bālatāya mantitaṁ atthaṁ byāpādeti.
mil4.2:2.4	Bhavatīha—
mil4.2:3.1	‘Ratto duṭṭho ca mūḷho ca,
mil4.2:3.2	mānī luddho tathālaso;
mil4.2:3.3	Ekacintī ca bālo ca,
mil4.2:3.4	ete atthavināsakā’”ti.
mil4.2:4.1	Aṭṭha mantavināsakapuggalā.
mil4.3:0.1	Milindapañha
mil4.3:0.2	Meṇḍakapañhārambhakathā
mil4.3:0.3	Upāsakaguṇavagga
mil4.3:0.4	3. Navaguyhamantavidhaṁsaka
mil4.3:1.1	“Bhante nāgasena, navime puggalā mantitaṁ guyhaṁ vivaranti na dhārenti.
mil4.3:1.2	Katame nava?
mil4.3:1.3	Rāgacarito dosacarito mohacarito bhīruko āmisagaruko itthī soṇḍo paṇḍako dārako”ti.
mil4.3:2.1	Thero āha—
mil4.3:2.2	“tesaṁ ko doso”ti?
mil4.3:2.3	“Rāgacarito, bhante nāgasena, rāgavasena mantitaṁ guyhaṁ vivarati na dhāreti, dosacarito, bhante, dosavasena mantitaṁ guyhaṁ vivarati na dhāreti, mūḷho mohavasena mantitaṁ guyhaṁ vivarati na dhāreti, bhīruko bhayavasena mantitaṁ guyhaṁ vivarati na dhāreti, āmisagaruko āmisahetu mantitaṁ guyhaṁ vivarati na dhāreti, itthī paññāya ittaratāya mantitaṁ guyhaṁ vivarati na dhāreti, soṇḍiko surālolatāya mantitaṁ guyhaṁ vivarati na dhāreti, paṇḍako anekaṁsikatāya mantitaṁ guyhaṁ vivarati na dhāreti, dārako capalatāya mantitaṁ guyhaṁ vivarati na dhāreti.
mil4.3:2.4	Bhavatīha—
mil4.3:3.1	‘Ratto duṭṭho ca mūḷho ca,
mil4.3:3.2	bhīru āmisagaruko;
mil4.3:3.3	Itthī soṇḍo paṇḍako ca,
mil4.3:3.4	navamo bhavati dārako.
mil4.3:4.1	Navete puggalā loke,
mil4.3:4.2	ittarā calitā calā;
mil4.3:4.3	Etehi mantitaṁ guyhaṁ,
mil4.3:4.4	khippaṁ bhavati pākaṭan’”ti.
mil4.3:5.1	Nava guyhamantavidhaṁsakā puggalā.
mil4.4:0.1	Milindapañha
mil4.4:0.2	Meṇḍakapañhārambhakathā
mil4.4:0.3	Upāsakaguṇavagga
mil4.4:0.4	4. Aṭṭhapaññāpaṭilābhakāraṇa
mil4.4:1.1	“Bhante nāgasena, aṭṭhahi kāraṇehi buddhi pariṇamati paripākaṁ gacchati.
mil4.4:1.2	Katamehi aṭṭhahi?
mil4.4:1.3	Vayapariṇāmena buddhi pariṇamati paripākaṁ gacchati, yasapariṇāmena buddhi pariṇamati paripākaṁ gacchati, paripucchāya buddhi pariṇamati paripākaṁ gacchati, titthasaṁvāsena buddhi pariṇamati paripākaṁ gacchati, yoniso manasikārena buddhi pariṇamati paripākaṁ gacchati, sākacchāya buddhi pariṇamati paripākaṁ gacchati, snehūpasevanena buddhi pariṇamati paripākaṁ gacchati, patirūpadesavāsena buddhi pariṇamati paripākaṁ gacchati.
mil4.4:1.4	Bhavatīha—
mil4.4:2.1	‘Vayena yasapucchāhi,
mil4.4:2.2	titthavāsena yoniso;
mil4.4:2.3	Sākacchā snehasaṁsevā,
mil4.4:2.4	patirūpavasena ca.
mil4.4:3.1	Etāni aṭṭha ṭhānāni,
mil4.4:3.2	buddhivisadakāraṇā;
mil4.4:3.3	Yesaṁ etāni sambhonti,
mil4.4:3.4	tesaṁ buddhi pabhijjatī’”ti.
mil4.4:4.1	Aṭṭha paññāpaṭilābhakāraṇāni.
mil4.5:0.1	Milindapañha
mil4.5:0.2	Meṇḍakapañhārambhakathā
mil4.5:0.3	Upāsakaguṇavagga
mil4.5:0.4	5. Ācariyaguṇa
mil4.5:1.1	“Bhante nāgasena, ayaṁ bhūmibhāgo aṭṭha mantadosavivajjito, ahañca loke paramo mantisahāyo, guyhamanurakkhī cāhaṁ yāvāhaṁ jīvissāmi tāva guyhamanurakkhissāmi, aṭṭhahi ca me kāraṇehi buddhi pariṇāmaṁ gatā, dullabho etarahi mādiso antevāsī, sammā paṭipanne antevāsike ye ācariyānaṁ pañcavīsati ācariyaguṇā, tehi guṇehi ācariyena sammā paṭipajjitabbaṁ.
mil4.5:1.2	Katame pañcavīsati guṇā?
mil4.5:2.1	Idha, bhante nāgasena, ācariyena antevāsimhi satataṁ samitaṁ ārakkhā upaṭṭhapetabbā, asevanasevanā jānitabbā, pamattāppamattā jānitabbā, seyyāvakāso jānitabbo, gelaññaṁ jānitabbaṁ, bhojanassa laddhāladdhaṁ jānitabbaṁ, viseso jānitabbo, pattagataṁ saṁvibhajitabbaṁ, assāsitabbo ‘mā bhāyi, attho te abhikkamatī’ti, ‘iminā puggalena paṭicaratī’ti paṭicāro jānitabbo, gāme paṭicāro jānitabbo, vihāre paṭicāro jānitabbo, na tena hāso davo kātabbo, tena saha ālāpo kātabbo, chiddaṁ disvā adhivāsetabbaṁ, sakkaccakārinā bhavitabbaṁ, akhaṇḍakārinā bhavitabbaṁ, arahassakārinā bhavitabbaṁ, niravasesakārinā bhavitabbaṁ, ‘janemimaṁ sippesū’ti janakacittaṁ upaṭṭhapetabbaṁ, ‘kathaṁ ayaṁ na parihāyeyyā’ti vaḍḍhicittaṁ upaṭṭhapetabbaṁ, ‘balavaṁ imaṁ karomi sikkhābalenā’ti cittaṁ upaṭṭhapetabbaṁ, mettacittaṁ upaṭṭhapetabbaṁ, āpadāsu na vijahitabbaṁ, karaṇīye nappamajjitabbaṁ, khalite dhammena paggahetabboti.
mil4.5:2.2	Ime kho, bhante, pañcavīsati ācariyassa ācariyaguṇā, tehi guṇehi mayi sammā paṭipajjassu, saṁsayo me, bhante, uppanno, atthi meṇḍakapañhā jinabhāsitā, anāgate addhāne tattha viggaho uppajjissati, anāgate ca addhāne dullabhā bhavissanti tumhādisā buddhimanto, tesu me pañhesu cakkhuṁ dehi paravādānaṁ niggahāyā”ti.
mil4.6:0.1	Milindapañha
mil4.6:0.2	Meṇḍakapañhārambhakathā
mil4.6:0.3	Upāsakaguṇavagga
mil4.6:0.4	6. Upāsakaguṇa
mil4.6:1.1	Thero “sādhū”ti sampaṭicchitvā dasa upāsakassa upāsakaguṇe paridīpesi.
mil4.6:1.2	“Dasa ime, mahārāja, upāsakassa upāsakaguṇā.
mil4.6:1.3	Katame dasa, idha, mahārāja, upāsako saṅghena samānasukhadukkho hoti, dhammādhipateyyo hoti, yathābalaṁ saṁvibhāgarato hoti, jinasāsanaparihāniṁ disvā abhivaḍḍhiyā vāyamati.
mil4.6:1.4	Sammādiṭṭhiko hoti, apagatakotūhalamaṅgaliko jīvitahetupi na aññaṁ satthāraṁ uddisati, kāyikavācasikañcassa rakkhitaṁ hoti, samaggārāmo hoti samaggarato, anusūyako hoti, na ca kuhanavasena sāsane carati, buddhaṁ saraṇaṁ gato hoti, dhammaṁ saraṇaṁ gato hoti, saṅghaṁ saraṇaṁ gato hoti.
mil4.6:1.5	Ime kho, mahārāja, dasa upāsakassa upāsakaguṇā, te sabbe guṇā tayi saṁvijjanti, taṁ te yuttaṁ pattaṁ anucchavikaṁ patirūpaṁ yaṁ tvaṁ jinasāsanaparihāniṁ disvā abhivaḍḍhiṁ icchasi, karomi te okāsaṁ, puccha maṁ tvaṁ yathāsukhan”ti.
mil4.6:2.1	Meṇḍakapañhārambhakathā niṭṭhitā.
mil5.1.1:0.1	Milindapañha
mil5.1.1:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.1.1:0.3	Iddhibalavagga
mil5.1.1:0.4	1. Katādhikārasaphalapañha
mil5.1.1:1.1	Atha kho milindo rājā katāvakāso nipacca garuno pāde sirasi añjaliṁ katvā etadavoca—
mil5.1.1:1.2	“bhante nāgasena, ime titthiyā evaṁ bhaṇanti—
mil5.1.1:1.3	‘yadi buddho pūjaṁ sādiyati, na parinibbuto buddho saṁyutto lokena antobhaviko lokasmiṁ lokasādhāraṇo, tasmā tassa kato adhikāro avañjho bhavati saphalo.
mil5.1.1:1.4	Yadi parinibbuto visaṁyutto lokena nissaṭo sabbabhavehi, tassa pūjā nuppajjati, parinibbuto na kiñci sādiyati, asādiyantassa kato adhikāro vañjho bhavati aphalo’ti ubhato koṭiko eso pañho, neso visayo appattamānasānaṁ, mahantānaṁ yeveso visayo, bhindetaṁ diṭṭhijālaṁ ekaṁse ṭhapaya, taveso pañho anuppatto, anāgatānaṁ jinaputtānaṁ cakkhuṁ dehi paravādaniggahāyā”ti.
mil5.1.1:2.1	Thero āha—
mil5.1.1:2.2	“parinibbuto, mahārāja, bhagavā, na ca bhagavā pūjaṁ sādiyati, bodhimūleyeva tathāgatassa sādiyanā pahīnā, kiṁ pana anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbutassa.
mil5.1.1:2.3	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—
mil5.1.1:3.1	‘Pūjiyantā asamasamā,
mil5.1.1:3.2	sadevamānusehi te;
mil5.1.1:3.3	Na sādiyanti sakkāraṁ,
mil5.1.1:3.4	buddhānaṁ esa dhammatā’”ti.
mil5.1.1:4.1	Rājā āha—
mil5.1.1:4.2	“bhante nāgasena, putto vā pituno vaṇṇaṁ bhāsati, pitā vā puttassa vaṇṇaṁ bhāsati, na cetaṁ kāraṇaṁ paravādānaṁ niggahāya, pasādappakāsanaṁ nāmetaṁ, iṅgha me tvaṁ tattha kāraṇaṁ sammā brūhi sakavādassa patiṭṭhāpanāya diṭṭhijālaviniveṭhanāyā”ti.
mil5.1.1:5.1	Thero āha—
mil5.1.1:5.2	“parinibbuto, mahārāja, bhagavā, na ca bhagavā pūjaṁ sādiyati, asādiyantasseva tathāgatassa devamanussā dhāturatanaṁ vatthuṁ karitvā tathāgatassa ñāṇaratanārammaṇena sammāpaṭipattiṁ sevantā tisso sampattiyo paṭilabhanti.
mil5.1.1:6.1	Yathā, mahārāja, mahatimahāaggikkhandho pajjalitvā nibbāyeyya, api nu kho so, mahārāja, mahāaggikkhandho sādiyati tiṇakaṭṭhupādānan”ti?
mil5.1.1:6.2	“Jalamānopi so, bhante, mahāaggikkhandho tiṇakaṭṭhupādānaṁ na sādiyati, kiṁ pana nibbuto upasanto acetano sādiya”ti?
mil5.1.1:6.3	“Tasmiṁ pana, mahārāja, aggikkhandhe uparate upasante loke aggi suñño hotī”ti.
mil5.1.1:6.4	“Na hi, bhante, kaṭṭhaṁ aggissa vatthu hoti upādānaṁ, ye keci manussā aggikāmā, te attano thāmabalavīriyena paccattapurisakārena kaṭṭhaṁ manthayitvā aggiṁ nibbattetvā tena agginā aggikaraṇīyāni kammāni karontī”ti.
mil5.1.1:6.5	“Tena hi, mahārāja, titthiyānaṁ vacanaṁ micchā bhavati ‘asādiyantassa kato adhikāro vañjho bhavati aphalo’ti.
mil5.1.1:7.1	Yathā, mahārāja, mahatimahāaggikkhandho pajjali;
mil5.1.1:7.2	evameva bhagavā dasasahassiyā lokadhātuyā buddhasiriyā pajjali.
mil5.1.1:7.3	Yathā, mahārāja, mahatimahāaggikkhandho pajjalitvā nibbuto;
mil5.1.1:7.4	evameva bhagavā dasasahassiyā lokadhātuyā buddhasiriyā pajjalitvā anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbuto.
mil5.1.1:7.5	Yathā, mahārāja, nibbuto aggikkhandho tiṇakaṭṭhupādānaṁ na sādiyati;
mil5.1.1:7.6	evameva kho lokahitassa sādiyanā pahīnā upasantā.
mil5.1.1:7.7	Yathā, mahārāja, manussā nibbute aggikkhandhe anupādāne attano thāmabalavīriyena paccattapurisakārena kaṭṭhaṁ manthayitvā aggiṁ nibbattetvā tena agginā aggikaraṇīyāni kammāni karonti;
mil5.1.1:7.8	evameva kho devamanussā tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva dhāturatanaṁ vatthuṁ karitvā tathāgatassa ñāṇaratanārammaṇena sammāpaṭipattiṁ sevantā tisso sampattiyo paṭilabhanti, imināpi, mahārāja, kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphalo.
mil5.1.1:8.1	Aparampi, mahārāja, uttariṁ kāraṇaṁ suṇohi yena kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphalo.
mil5.1.1:8.2	Yathā, mahārāja, mahatimahāvāto vāyitvā uparameyya, api nu kho so, mahārāja, uparato vāto sādiyati puna nibbattāpanan”ti?
mil5.1.1:8.3	“Na hi, bhante, uparatassa vātassa ābhogo vā manasikāro vā puna nibbattāpanāya”.
mil5.1.1:8.4	“Kiṅkāraṇaṁ”?
mil5.1.1:8.5	“Acetanā sā vāyodhātū”ti.
mil5.1.1:8.6	“Api nu tassa, mahārāja, uparatassa vātassa vātoti samaññā apagacchatī”ti?
mil5.1.1:8.7	“Na hi, bhante, tālavaṇṭavidhūpanāni vātassa uppattiyā paccayā, ye keci manussā uṇhābhitattā pariḷāhaparipīḷitā, te tālavaṇṭena vā vidhūpanena vā attano thāmabalavīriyena paccattapurisakārena taṁ nibbattetvā tena vātena uṇhaṁ nibbāpenti pariḷāhaṁ vūpasamentī”ti.
mil5.1.1:8.8	“Tena hi, mahārāja, titthiyānaṁ vacanaṁ micchā bhavati ‘asādiyantassa kato adhikāro vañjho bhavati aphalo’ti.
mil5.1.1:9.1	Yathā, mahārāja, mahatimahāvāto vāyi;
mil5.1.1:9.2	evameva bhagavā dasasahassiyā lokadhātuyā sītalamadhurasantasukhumamettāvātena upavāyi.
mil5.1.1:9.3	Yathā, mahārāja, mahatimahāvāto vāyitvā uparato;
mil5.1.1:9.4	evameva bhagavā sītalamadhurasantasukhumamettāvātena upavāyitvā anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbuto.
mil5.1.1:9.5	Yathā, mahārāja, uparato vāto puna nibbattāpanaṁ na sādiyati;
mil5.1.1:9.6	evameva lokahitassa sādiyanā pahīnā upasantā.
mil5.1.1:9.7	Yathā, mahārāja, te manussā uṇhābhitattā pariḷāhaparipīḷitā;
mil5.1.1:9.8	evameva devamanussā tividhaggisantāpapariḷāhaparipīḷitā.
mil5.1.1:9.9	Yathā tālavaṇṭavidhūpanāni vātassa nibbattiyā paccayā honti;
mil5.1.1:9.10	evameva tathāgatassa dhātu ca ñāṇaratanañca paccayo hoti tissannaṁ sampattīnaṁ paṭilābhāya.
mil5.1.1:9.11	Yathā manussā uṇhābhitattā pariḷāhaparipīḷitā tālavaṇṭena vā vidhūpanena vā vātaṁ nibbattetvā uṇhaṁ nibbāpenti pariḷāhaṁ vūpasamenti;
mil5.1.1:9.12	evameva devamanussā tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva dhātuñca ñāṇaratanañca pūjetvā kusalaṁ nibbattetvā tena kusalena tividhaggisantāpapariḷāhaṁ nibbāpenti vūpasamenti.
mil5.1.1:9.13	Imināpi, mahārāja, kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphaloti.
mil5.1.1:10.1	Aparampi, mahārāja, uttariṁ kāraṇaṁ suṇohi paravādānaṁ niggahāya.
mil5.1.1:10.2	Yathā, mahārāja, puriso bheriṁ ākoṭetvā saddaṁ nibbatteyya, yo so bherisaddo purisena nibbattito, so saddo antaradhāyeyya, api nu kho so, mahārāja, saddo sādiyati puna nibbattāpanan”ti?
mil5.1.1:10.3	“Na hi, bhante, antarahito so saddo, natthi tassa puna uppādāya ābhogo vā manasikāro vā, sakiṁ nibbatte bherisadde antarahite so bherisaddo samucchinno hoti.
mil5.1.1:10.4	Bherī pana, bhante, paccayo hoti saddassa nibbattiyā, atha puriso paccaye sati attajena vāyāmena bheriṁ akoṭetvā saddaṁ nibbattetī”ti.
mil5.1.1:11.1	“Evameva kho, mahārāja, bhagavā sīlasamādhipaññāvimuttivimuttiñāṇadassanaparibhāvitaṁ dhāturatanañca dhammañca vinayañca anusiṭṭhañca satthāraṁ ṭhapayitvā sayaṁ anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbuto, na ca parinibbute bhagavati sampattilābho upacchinno hoti, bhavadukkhapaṭipīḷitā sattā dhāturatanañca dhammañca vinayañca anusiṭṭhañca paccayaṁ karitvā sampattikāmā sampattiyo paṭilabhanti, imināpi, mahārāja, kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphaloti.
mil5.1.1:12.1	Diṭṭhañcetaṁ, mahārāja, bhagavatā anāgatamaddhānaṁ.
mil5.1.1:12.2	Kathitañca bhaṇitañca ācikkhitañca ‘siyā kho panānanda, tumhākaṁ evamassa atītasatthukaṁ pāvacanaṁ natthi no satthāti, na kho panetaṁ, ānanda, evaṁ daṭṭhabbaṁ, yo vo, ānanda, mayā dhammo ca vinayo ca desito paññatto, so vo mamaccayena satthā’ti.
mil5.1.1:12.3	Parinibbutassa tathāgatassa asādiyantassa kato adhikāro vañjho bhavati aphaloti, taṁ tesaṁ titthiyānaṁ vacanaṁ micchā abhūtaṁ vitathaṁ alikaṁ viruddhaṁ viparītaṁ dukkhadāyakaṁ dukkhavipākaṁ apāyagamanīyanti.
mil5.1.1:13.1	Aparampi, mahārāja, uttariṁ kāraṇaṁ suṇohi yena kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphalo.
mil5.1.1:13.2	Sādiyati nu kho, mahārāja, ayaṁ mahāpathavī ‘sabbabījāni mayi saṁviruhantū’”ti?
mil5.1.1:13.3	“Na hi, bhante”ti.
mil5.1.1:13.4	“Kissa pana tāni, mahārāja, bījāni asādiyantiyā mahāpathaviyā saṁviruhitvā daḷhamūlajaṭāpatiṭṭhitā khandhasārasākhāparivitthiṇṇā pupphaphaladharā hontī”ti?
mil5.1.1:13.5	“Asādiyantīpi, bhante, mahāpathavī tesaṁ bījānaṁ vatthu hoti paccayaṁ deti viruhanāya, tāni bījāni taṁ vatthuṁ nissāya tena paccayena saṁviruhitvā daḷhamūlajaṭāpatiṭṭhitā khandhasārasākhāparivitthiṇṇā pupphaphaladharā hontī”ti.
mil5.1.1:13.6	“Tena hi, mahārāja, titthiyā sake vāde naṭṭhā honti hatā viruddhā, sace te bhaṇanti—
mil5.1.1:13.7	‘asādiyantassa kato adhikāro vañjho bhavati aphalo’ti.
mil5.1.1:14.1	Yathā, mahārāja, mahāpathavī, evaṁ tathāgato arahaṁ sammāsambuddho.
mil5.1.1:14.2	Yathā, mahārāja, mahāpathavī na kiñci sādiyati, evaṁ tathāgato na kiñci sādiyati.
mil5.1.1:14.3	Yathā, mahārāja, tāni bījāni pathaviṁ nissāya saṁviruhitvā daḷhamūlajaṭāpatiṭṭhitā khandhasārasākhāparivitthiṇṇā pupphaphaladharā honti, evaṁ devamanussā tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva dhātuñca ñāṇaratanañca nissāya daḷhakusalamūlapatiṭṭhitā samādhikkhandhadhammasārasīlasākhāparivitthiṇṇā vimuttipupphasāmaññaphaladharā honti, imināpi, mahārāja, kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphaloti.
mil5.1.1:15.1	Aparampi, mahārāja, uttariṁ kāraṇaṁ suṇohi yena kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphalo.
mil5.1.1:15.2	Sādiyanti nu kho, mahārāja, ime oṭṭhā goṇā gadrabhā ajā pasū manussā antokucchismiṁ kimikulānaṁ sambhavan”ti?
mil5.1.1:15.3	“Na hi, bhante”ti.
mil5.1.1:15.4	“Kissa pana te, mahārāja, kimayo tesaṁ asādiyantānaṁ antokucchismiṁ sambhavitvā bahuputtanattā vepullataṁ pāpuṇantī”ti?
mil5.1.1:15.5	“Pāpassa, bhante, kammassa balavatāya asādiyantānaṁyeva tesaṁ sattānaṁ antokucchismiṁ kimayo sambhavitvā bahuputtanattā vepullataṁ pāpuṇantī”ti.
mil5.1.1:15.6	“Evameva kho, mahārāja, tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva dhātussa ca ñāṇārammaṇassa ca balavatāya tathāgate kato adhikāro avañjho bhavati saphaloti.
mil5.1.1:16.1	Aparampi, mahārāja, uttariṁ kāraṇaṁ suṇohi yena kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphalo.
mil5.1.1:16.2	Sādiyanti nu kho, mahārāja, ime manussā ime aṭṭhanavuti rogā kāye nibbattantū”ti?
mil5.1.1:16.3	“Na hi, bhante”ti.
mil5.1.1:16.4	“Kissa pana te, mahārāja, rogā asādiyantānaṁ kāye nipatantī”ti?
mil5.1.1:16.5	“Pubbe katena, bhante, duccaritenā”ti.
mil5.1.1:16.6	“Yadi, mahārāja, pubbe kataṁ akusalaṁ idha vedanīyaṁ hoti, tena hi, mahārāja, pubbe katampi idha katampi kusalākusalaṁ kammaṁ avañjhaṁ bhavati saphalanti.
mil5.1.1:16.7	Imināpi, mahārāja, kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphaloti.
mil5.1.1:17.1	Sutapubbaṁ pana tayā, mahārāja, nandako nāma yakkho theraṁ sāriputtaṁ āsādayitvā pathaviṁ paviṭṭho”ti?
mil5.1.1:17.2	“Āma, bhante, suyyati, loke pākaṭo eso”ti.
mil5.1.1:17.3	“Api nu kho, mahārāja, thero sāriputto sādiyi nandakassa yakkhassa mahāpathavigilanan”ti.
mil5.1.1:17.4	“Ubbattiyantepi, bhante, sadevake loke patamānepi chamāyaṁ candimasūriye vikirantepi sinerupabbatarāje thero sāriputto na parassa dukkhaṁ sādiyeyya.
mil5.1.1:17.5	Taṁ kissa hetu?
mil5.1.1:17.6	Yena hetunā thero sāriputto kujjheyya vā dusseyya vā, so hetu therassa sāriputtassa samūhato samucchinno, hetuno samugghātitattā, bhante, thero sāriputto jīvitahārakepi kopaṁ na kareyyā”ti.
mil5.1.1:17.7	“Yadi, mahārāja, thero sāriputto nandakassa yakkhassa pathavigilanaṁ na sādiyi, kissa pana nandako yakkho pathaviṁ paviṭṭho”ti?
mil5.1.1:17.8	“Akusalassa, bhante, kammassa balavatāyā”ti.
mil5.1.1:17.9	“Yadi, mahārāja, akusalassa kammassa balavatāya nandako yakkho pathaviṁ paviṭṭho, asādiyantassāpi kato aparādho avañjho bhavati saphalo.
mil5.1.1:17.10	Tena hi, mahārāja, akusalassapi kammassa balavatāya asādiyantassa kato adhikāro avañjho bhavati saphaloti.
mil5.1.1:17.11	Imināpi, mahārāja, kāraṇena tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphaloti.
mil5.1.1:18.1	Kati nu kho te, mahārāja, manussā, ye etarahi mahāpathaviṁ paviṭṭhā, atthi te tattha savaṇan”ti?
mil5.1.1:18.2	“Āma, bhante, suyyatī”ti.
mil5.1.1:18.3	“Iṅgha tvaṁ, mahārāja, sāvehī”ti?
mil5.1.1:18.4	“Ciñcamāṇavikā, bhante, suppabuddho ca sakko, devadatto ca thero, nandako ca yakkho, nando ca māṇavakoti.
mil5.1.1:18.5	Sutametaṁ, bhante, ime pañca janā mahāpathaviṁ paviṭṭhā”ti.
mil5.1.1:18.6	“Kismiṁ te, mahārāja, aparaddhā”ti?
mil5.1.1:18.7	“Bhagavati ca, bhante, sāvakesu cā”ti.
mil5.1.1:18.8	“Api nu kho, mahārāja, bhagavā vā sāvakā vā sādiyiṁsu imesaṁ mahāpathavipavisanan”ti?
mil5.1.1:18.9	“Na hi, bhante”ti.
mil5.1.1:18.10	“Tena hi, mahārāja, tathāgatassa parinibbutassa asādiyantasseva kato adhikāro avañjho bhavati saphalo”ti.
mil5.1.1:18.11	“Suviññāpito, bhante nāgasena, pañho gambhīro uttānīkato, guyhaṁ vidaṁsitaṁ, gaṇṭhi bhinno, gahanaṁ agahanaṁ kataṁ, naṭṭhā paravādā, bhaggā kudiṭṭhī, nippabhā jātā kutitthiyā, tvaṁ gaṇivarapavaramāsajjā”ti.
mil5.1.1:19.1	Katādhikārasaphalapañho paṭhamo.
mil5.1.2:0.1	Milindapañha
mil5.1.2:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.1.2:0.3	Iddhibalavagga
mil5.1.2:0.4	2 Sabbaññubhāvapañha
mil5.1.2:1.1	“Bhante nāgasena, buddho sabbaññū”ti?
mil5.1.2:1.2	“Āma, mahārāja, bhagavā sabbaññū, na ca bhagavato satataṁ samitaṁ ñāṇadassanaṁ paccupaṭṭhitaṁ, āvajjanapaṭibaddhaṁ bhagavato sabbaññutañāṇaṁ, āvajjitvā yadicchakaṁ jānātī”ti.
mil5.1.2:1.3	“Tena hi, bhante nāgasena, buddho asabbaññūti.
mil5.1.2:1.4	Yadi tassa pariyesanāya sabbaññutañāṇaṁ hotī”ti.
mil5.1.2:1.5	“Vāhasataṁ kho, mahārāja, vīhīnaṁ aḍḍhacūḷañca vāhā vīhisattambaṇāni dve ca tumbā ekaccharākkhaṇe pavattacittassa ettakā vīhī lakkhaṁ ṭhapīyamānā parikkhayaṁ pariyādānaṁ gaccheyyuṁ?
mil5.1.2:2.1	Tatrime sattavidhā cittā pavattanti—
mil5.1.2:2.2	ye te, mahārāja, sarāgā sadosā samohā sakilesā abhāvitakāyā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā, tesaṁ taṁ cittaṁ garukaṁ uppajjati dandhaṁ pavattati.
mil5.1.2:2.3	Kiṁ kāraṇā?
mil5.1.2:2.4	Abhāvitattā cittassa.
mil5.1.2:2.5	Yathā, mahārāja, vaṁsanāḷassa vitatassa visālassa vitthiṇṇassa saṁsibbitavisibbitassa sākhājaṭājaṭitassa ākaḍḍhiyantassa garukaṁ hoti āgamanaṁ dandhaṁ.
mil5.1.2:2.6	Kiṁ kāraṇā?
mil5.1.2:2.7	Saṁsibbitavisibbitattā sākhānaṁ.
mil5.1.2:2.8	Evameva kho, mahārāja, ye te sarāgā sadosā samohā sakilesā abhāvitakāyā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā, tesaṁ taṁ cittaṁ garukaṁ uppajjati dandhaṁ pavattati.
mil5.1.2:2.9	Kiṁ kāraṇā?
mil5.1.2:2.10	Saṁsibbitavisibbitattā kilesehi, idaṁ paṭhamaṁ cittaṁ.
mil5.1.2:3.1	Tatridaṁ dutiyaṁ cittaṁ vibhattamāpajjati—
mil5.1.2:3.2	ye te, mahārāja, sotāpannā pihitāpāyā diṭṭhippattā viññātasatthusāsanā, tesaṁ taṁ cittaṁ tīsu ṭhānesu lahukaṁ uppajjati lahukaṁ pavattati.
mil5.1.2:3.3	Uparibhūmīsu garukaṁ uppajjati dandhaṁ pavattati.
mil5.1.2:3.4	Kiṁ kāraṇā?
mil5.1.2:3.5	Tīsu ṭhānesu cittassa parisuddhattā upari kilesānaṁ appahīnattā.
mil5.1.2:3.6	Yathā, mahārāja, vaṁsanāḷassa tipabbagaṇṭhiparisuddhassa upari sākhājaṭājaṭitassa ākaḍḍhiyantassa yāva tipabbaṁ tāva lahukaṁ eti, tato upari thaddhaṁ.
mil5.1.2:3.7	Kiṁ kāraṇā?
mil5.1.2:3.8	Heṭṭhā parisuddhattā upari sākhājaṭājaṭitattā.
mil5.1.2:3.9	Evameva kho, mahārāja, ye te sotāpannā pihitāpāyā diṭṭhippattā viññātasatthusāsanā, tesaṁ taṁ cittaṁ tīsu ṭhānesu lahukaṁ uppajjati lahukaṁ pavattati, uparibhūmīsu garukaṁ uppajjati dandhaṁ pavattati.
mil5.1.2:3.10	Kiṁ kāraṇā?
mil5.1.2:3.11	Tīsu ṭhānesu cittassa parisuddhattā upari kilesānaṁ appahīnattā, idaṁ dutiyaṁ cittaṁ.
mil5.1.2:4.1	Tatridaṁ tatiyaṁ cittaṁ vibhattamāpajjati—
mil5.1.2:4.2	ye te, mahārāja, sakadāgāmino, yesaṁ rāgadosamohā tanubhūtā, tesaṁ taṁ cittaṁ pañcasu ṭhānesu lahukaṁ uppajjati lahukaṁ pavattati, uparibhūmīsu garukaṁ uppajjati dandhaṁ pavattati.
mil5.1.2:4.3	Kiṁ kāraṇā?
mil5.1.2:4.4	Pañcasu ṭhānesu cittassa parisuddhattā upari kilesānaṁ appahīnattā.
mil5.1.2:4.5	Yathā, mahārāja, vaṁsanāḷassa pañcapabbagaṇṭhiparisuddhassa upari sākhājaṭājaṭitassa ākaḍḍhiyantassa yāva pañcapabbaṁ tāva lahukaṁ eti, tato upari thaddhaṁ.
mil5.1.2:4.6	Kiṁ kāraṇā?
mil5.1.2:4.7	Heṭṭhā parisuddhattā upari sākhājaṭājaṭitattā.
mil5.1.2:4.8	Evameva kho, mahārāja, ye te sakadāgāmino, yesaṁ rāgadosamohā tanubhūtā, tesaṁ taṁ cittaṁ pañcasu ṭhānesu lahukaṁ uppajjati lahukaṁ pavattati, uparibhūmīsu garukaṁ uppajjati dandhaṁ pavattati.
mil5.1.2:4.9	Kiṁ kāraṇā?
mil5.1.2:4.10	Pañcasu ṭhānesu cittassa parisuddhattā upari kilesānaṁ appahīnattā, idaṁ tatiyaṁ cittaṁ.
mil5.1.2:5.1	Tatridaṁ catutthaṁ cittaṁ vibhattamāpajjati—
mil5.1.2:5.2	ye te, mahārāja, anāgāmino, yesaṁ pañcorambhāgiyāni saṁyojanāni pahīnāni, tesaṁ taṁ cittaṁ dasasu ṭhānesu lahukaṁ uppajjati lahukaṁ pavattati, uparibhūmīsu garukaṁ uppajjati dandhaṁ pavattati.
mil5.1.2:5.3	Kiṁ kāraṇā?
mil5.1.2:5.4	Dasasu ṭhānesu cittassa parisuddhattā upari kilesānaṁ appahīnattā.
mil5.1.2:5.5	Yathā, mahārāja, vaṁsanāḷassa dasapabbagaṇṭhiparisuddhassa upari sākhājaṭājaṭitassa ākaḍḍhiyantassa yāva dasapabbaṁ tāva lahukaṁ eti, tato upari thaddhaṁ.
mil5.1.2:5.6	Kiṁ kāraṇā?
mil5.1.2:5.7	Heṭṭhā parisuddhattā upari sākhājaṭājaṭitattā.
mil5.1.2:5.8	Evameva kho, mahārāja, ye te anāgāmino, yesaṁ pañcorambhāgiyāni saṁyojanāni pahīnāni, tesaṁ taṁ cittaṁ dasasu ṭhānesu lahukaṁ uppajjati lahukaṁ pavattati, uparibhūmīsu garukaṁ uppajjati dandhaṁ pavattati.
mil5.1.2:5.9	Kiṁ kāraṇā?
mil5.1.2:5.10	Dasasu ṭhānesu cittassa parisuddhattā upari kilesānaṁ appahīnattā, idaṁ catutthaṁ cittaṁ.
mil5.1.2:6.1	Tatridaṁ pañcamaṁ cittaṁ vibhattamāpajjati—
mil5.1.2:6.2	ye te, mahārāja, arahanto khīṇāsavā dhotamalā vantakilesā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṁyojanā pattapaṭisambhidā sāvakabhūmīsu parisuddhā, tesaṁ taṁ cittaṁ sāvakavisaye lahukaṁ uppajjati lahukaṁ pavattati, paccekabuddhabhūmīsu garukaṁ uppajjati dandhaṁ pavattati.
mil5.1.2:6.3	Kiṁ kāraṇā?
mil5.1.2:6.4	Parisuddhattā sāvakavisaye, aparisuddhattā paccekabuddhavisaye.
mil5.1.2:6.5	Yathā, mahārāja, vaṁsanāḷassa sabbapabbagaṇṭhiparisuddhassa ākaḍḍhiyantassa lahukaṁ hoti āgamanaṁ adandhaṁ.
mil5.1.2:6.6	Kiṁ kāraṇā?
mil5.1.2:6.7	Sabbapabbagaṇṭhiparisuddhattā agahanattā vaṁsassa.
mil5.1.2:6.8	Evameva kho, mahārāja, ye te arahanto khīṇāsavā dhotamalā vantakilesā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṁyojanā pattapaṭisambhidā sāvakabhūmīsu parisuddhā, tesaṁ taṁ cittaṁ sāvakavisaye lahukaṁ uppajjati lahukaṁ pavattati, paccekabuddhabhūmīsu garukaṁ uppajjati dandhaṁ pavattati.
mil5.1.2:6.9	Kiṁ kāraṇā?
mil5.1.2:6.10	Parisuddhattā sāvakavisaye, aparisuddhattā paccekabuddhavisaye, idaṁ pañcamaṁ cittaṁ.
mil5.1.2:7.1	Tatridaṁ chaṭṭhaṁ cittaṁ vibhattamāpajjati—
mil5.1.2:7.2	ye te, mahārāja, paccekabuddhā sayambhuno anācariyakā ekacārino khaggavisāṇakappā sakavisaye parisuddhavimalacittā, tesaṁ taṁ cittaṁ sakavisaye lahukaṁ uppajjati lahukaṁ pavattati, sabbaññubuddhabhūmīsu garukaṁ uppajjati dandhaṁ pavattati.
mil5.1.2:7.3	Kiṁ kāraṇā?
mil5.1.2:7.4	Parisuddhattā sakavisaye mahantattā sabbaññubuddhavisayassa.
mil5.1.2:7.5	Yathā, mahārāja, puriso sakavisayaṁ parittaṁ nadiṁ rattimpi divāpi yadicchakaṁ acchambhito otareyya, atha parato mahāsamuddaṁ gambhīraṁ vitthataṁ agādhamapāraṁ disvā bhāyeyya, dandhāyeyya na visaheyya otarituṁ.
mil5.1.2:7.6	Kiṁ kāraṇā?
mil5.1.2:7.7	Tiṇṇattā sakavisayassa, mahantattā ca mahāsamuddassa.
mil5.1.2:7.8	Evameva kho, mahārāja, ye te paccekabuddhā sayambhuno anācariyakā ekacārino khaggavisāṇakappā sakavisaye parisuddhavimalacittā, tesaṁ taṁ cittaṁ sakavisaye lahukaṁ uppajjati lahukaṁ pavattati, sabbaññubuddhabhūmīsu garukaṁ uppajjati dandhaṁ pavattati.
mil5.1.2:7.9	Kiṁ kāraṇā?
mil5.1.2:7.10	Parisuddhattā sakavisaye mahantattā sabbaññubuddhavisayassa, idaṁ chaṭṭhaṁ cittaṁ.
mil5.1.2:8.1	Tatridaṁ sattamaṁ cittaṁ vibhattamāpajjati—
mil5.1.2:8.2	ye te, mahārāja, sammāsambuddhā sabbaññuno dasabaladharā catuvesārajjavisāradā aṭṭhārasahi buddhadhammehi samannāgatā anantajinā anāvaraṇañāṇā, tesaṁ taṁ cittaṁ sabbattha lahukaṁ uppajjati lahukaṁ pavattati.
mil5.1.2:8.3	Kiṁ kāraṇā?
mil5.1.2:8.4	Sabbattha parisuddhattā.
mil5.1.2:8.5	Api nu kho, mahārāja, nārācassa sudhotassa vimalassa niggaṇṭhissa sukhumadhārassa ajimhassa avaṅkassa akuṭilassa daḷhacāpasamārūḷhassa khomasukhume vā kappāsasukhume vā kambalasukhume vā balavanipātitassa dandhāyitattaṁ vā lagganaṁ vā hotī”ti?
mil5.1.2:8.6	“Na hi, bhante”.
mil5.1.2:8.7	“Kiṁ kāraṇā?
mil5.1.2:8.8	Sukhumattā vatthānaṁ sudhotattā nārācassa nipātassa ca balavattāti;
mil5.1.2:8.9	evameva kho, mahārāja, ye te sammāsambuddhā sabbaññuno dasabaladharā catuvesārajjavisāradā aṭṭhārasahi buddhadhammehi samannāgatā anantajinā anāvaraṇañāṇā, tesaṁ taṁ cittaṁ sabbattha lahukaṁ uppajjati lahukaṁ pavattati.
mil5.1.2:8.10	Kiṁ kāraṇā?
mil5.1.2:8.11	Sabbattha parisuddhattā, idaṁ sattamaṁ cittaṁ.
mil5.1.2:9.1	Tatra, mahārāja, yadidaṁ sabbaññubuddhānaṁ cittaṁ, taṁ channampi cittānaṁ gaṇanaṁ atikkamitvā asaṅkhyeyyena guṇena parisuddhañca lahukañca.
mil5.1.2:9.2	Yasmā ca bhagavato cittaṁ parisuddhañca lahukañca, tasmā, mahārāja, bhagavā yamakapāṭihīraṁ dasseti.
mil5.1.2:9.3	Yamakapāṭihīre, mahārāja, ñātabbaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ cittaṁ evaṁ lahuparivattanti, na tattha sakkā uttariṁ kāraṇaṁ vattuṁ, tepi, mahārāja, pāṭihīrā sabbaññubuddhānaṁ cittaṁ upādāya gaṇanampi saṅkhampi kalampi kalabhāgampi na upenti, āvajjanapaṭibaddhaṁ, mahārāja, bhagavato sabbaññutañāṇaṁ, āvajjetvā yadicchakaṁ jānāti.
mil5.1.2:10.1	Yathā, mahārāja, puriso hatthe ṭhapitaṁ yaṁ kiñci dutiye hatthe ṭhapeyya vivaṭena mukhena vācaṁ nicchāreyya, mukhagataṁ bhojanaṁ gileyya, ummīletvā vā nimīleyya, nimīletvā vā ummīleyya, samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya, cirataraṁ etaṁ, mahārāja, lahutaraṁ bhagavato sabbaññutañāṇaṁ, lahutaraṁ āvajjanaṁ, āvajjetvā yadicchakaṁ jānāti, āvajjanavikalamattakena na tāvatā buddhā bhagavanto asabbaññuno nāma hontī”ti.
mil5.1.2:11.1	“Āvajjanampi, bhante nāgasena, pariyesanāya kātabbaṁ, iṅgha maṁ tattha kāraṇena saññāpehī”ti.
mil5.1.2:11.2	“Yathā, mahārāja, purisassa aḍḍhassa mahaddhanassa mahābhogassa pahūtajātarūparajatassa pahūtavittūpakaraṇassa pahūtadhanadhaññassa sālivīhiyavataṇḍulatilamuggamāsapubbaṇṇāparaṇṇasappitelanavanītakhīradadhimadhuguḷaphāṇitā ca khaḷopikumbhipīṭharakoṭṭhabhājanagatā bhaveyyuṁ, tassa ca purisassa pāhunako āgaccheyya bhattāraho bhattābhikaṅkhī, tassa ca gehe yaṁ randhaṁ bhojanaṁ, taṁ pariniṭṭhitaṁ bhaveyya, kumbhito taṇḍule nīharitvā bhojanaṁ randheyya, api ca kho so, mahārāja, tāvatakena bhojanavekallamattakena adhano nāma kapaṇo nāma bhaveyyā”ti?
mil5.1.2:11.3	“Na hi, bhante, cakkavattirañño gharepi, bhante, akāle bhojanavekallaṁ hoti, kiṁ pana gahapatikassā”ti?
mil5.1.2:11.4	“Evameva kho, mahārāja, tathāgatassa āvajjanavikalamattakaṁ sabbaññutañāṇaṁ āvajjetvā yadicchakaṁ jānāti.
mil5.1.2:12.1	Yathā vā pana, mahārāja, rukkho assa phalito oṇatavinato piṇḍibhārabharito, na kiñci tattha patitaṁ phalaṁ bhaveyya, api nu kho so, mahārāja, rukkho tāvatakena patitaphalavekallamattakena aphalo nāma bhaveyyā”ti?
mil5.1.2:12.2	“Na hi, bhante, patanapaṭibaddhāni tāni rukkhaphalāni, patite yadicchakaṁ labhatī”ti.
mil5.1.2:12.3	“Evameva kho, mahārāja, tathāgatassa āvajjanapaṭibaddhaṁ sabbaññutañāṇaṁ āvajjetvā yadicchakaṁ jānātī”ti.
mil5.1.2:13.1	“Bhante nāgasena, āvajjetvā āvajjetvā buddho yadicchakaṁ jānātī”ti?
mil5.1.2:13.2	“Āma, mahārāja, bhagavā āvajjetvā āvajjetvā yadicchakaṁ jānātīti.
mil5.1.2:14.1	Yathā, mahārāja, cakkavattī rājā yadā cakkaratanaṁ sarati ‘upetu me cakkaratanan’ti, sarite cakkaratanaṁ upeti;
mil5.1.2:14.2	evameva kho, mahārāja, tathāgato āvajjetvā āvajjetvā yadicchakaṁ jānātī”ti.
mil5.1.2:14.3	“Daḷhaṁ, bhante nāgasena, kāraṇaṁ, buddho sabbaññū, sampaṭicchāma buddho sabbaññū”ti.
mil5.1.2:15.1	Buddhasabbaññubhāvapañho dutiyo.
mil5.1.3:0.1	Milindapañha
mil5.1.3:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.1.3:0.3	Iddhibalavagga
mil5.1.3:0.4	3. Devadattapabbajjapañha
mil5.1.3:1.1	“Bhante nāgasena, devadatto kena pabbājito”ti?
mil5.1.3:1.2	“Chayime, mahārāja, khattiyakumārā bhaddiyo ca anuruddho ca ānando ca bhagu ca kimilo ca devadatto ca upālikappako sattamo abhisambuddhe satthari sakyakulānandajanane bhagavantaṁ anupabbajantā nikkhamiṁsu, te bhagavā pabbājesī”ti.
mil5.1.3:1.3	“Nanu, bhante, devadattena pabbajitvā saṅgho bhinno”ti?
mil5.1.3:1.4	“Āma, mahārāja, devadattena pabbajitvā saṅgho bhinno, na gihī saṅghaṁ bhindati, na bhikkhunī, na sikkhamānā, na sāmaṇero, na sāmaṇerī saṅghaṁ bhindati, bhikkhu pakatatto samānasaṁvāsako samānasīmāyaṁ ṭhito saṅghaṁ bhindatī”ti.
mil5.1.3:1.5	“Saṅghabhedako, bhante, puggalo kiṁ kammaṁ phusatī”ti?
mil5.1.3:1.6	“Kappaṭṭhitikaṁ, mahārāja, kammaṁ phusatī”ti.
mil5.1.3:2.1	“Kiṁ pana, bhante nāgasena, buddho jānāti ‘devadatto pabbajitvā saṅghaṁ bhindissati, saṅghaṁ bhinditvā kappaṁ niraye paccissatī’”ti?
mil5.1.3:2.2	“Āma, mahārāja, tathāgato jānāti ‘devadatto pabbajitvā saṅghaṁ bhindissati, saṅghaṁ bhinditvā kappaṁ niraye paccissatī’”ti.
mil5.1.3:2.3	“Yadi, bhante nāgasena, buddho jānāti ‘devadatto pabbajitvā saṅghaṁ bhindissati, saṅghaṁ bhinditvā kappaṁ niraye paccissatī’ti, tena hi, bhante nāgasena, buddho kāruṇiko anukampako hitesī sabbasattānaṁ ahitaṁ apanetvā hitamupadahatīti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.1.3:2.4	Yadi taṁ ajānitvā pabbājesi, tena hi buddho asabbaññūti, ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, vijaṭehi etaṁ mahājaṭaṁ, bhinda parāpavādaṁ, anāgate addhāne tayā sadisā buddhimanto bhikkhū dullabhā bhavissanti, ettha tava balaṁ pakāsehī”ti.
mil5.1.3:3.1	“Kāruṇiko, mahārāja, bhagavā sabbaññū ca, kāruññena, mahārāja, bhagavā sabbaññutañāṇena devadattassa gatiṁ olokento addasa devadattaṁ āpāyikaṁ kammaṁ āyūhitvā anekāni kappakoṭisatasahassāni nirayena nirayaṁ vinipātena vinipātaṁ gacchantaṁ, taṁ bhagavā sabbaññutañāṇena jānitvā imassa apariyantakataṁ kammaṁ mama sāsane pabbajitassa pariyantakataṁ bhavissati, purimaṁ upādāya pariyantakataṁ dukkhaṁ bhavissati, apabbajitopi ayaṁ moghapuriso kappaṭṭhiyameva kammaṁ āyūhissatīti kāruññena devadattaṁ pabbājesī”ti.
mil5.1.3:4.1	“Tena hi, bhante nāgasena, buddho vadhitvā telena makkheti, papāte pātetvā hatthaṁ deti, māretvā jīvitaṁ pariyesati, yaṁ so paṭhamaṁ dukkhaṁ datvā pacchā sukhaṁ upadahatī”ti?
mil5.1.3:4.2	“Vadhetipi, mahārāja, tathāgato sattānaṁ hitavasena, pātetipi sattānaṁ hitavasena, māretipi sattānaṁ hitavasena, vadhitvāpi, mahārāja, tathāgato sattānaṁ hitameva upadahati, pātetvāpi sattānaṁ hitameva upadahati, māretvāpi sattānaṁ hitameva upadahati.
mil5.1.3:4.3	Yathā, mahārāja, mātāpitaro nāma vadhitvāpi pātayitvāpi puttānaṁ hitameva upadahanti;
mil5.1.3:4.4	evameva kho, mahārāja, tathāgato vadhetipi sattānaṁ hitavasena, pātetipi sattānaṁ hitavasena, māretipi sattānaṁ hitavasena, vadhitvāpi, mahārāja, tathāgato sattānaṁ hitameva upadahati, pātetvāpi sattānaṁ hitameva upadahati, māretvāpi sattānaṁ hitameva upadahati, yena yena yogena sattānaṁ guṇavuḍḍhi hoti, tena tena yogena sabbasattānaṁ hitameva upadahati.
mil5.1.3:4.5	Sace, mahārāja, devadatto na pabbājeyya, gihibhūto samāno nirayasaṁvattanikaṁ bahuṁ pāpakammaṁ katvā anekāni kappakoṭisatasahassāni nirayena nirayaṁ vinipātena vinipātaṁ gacchanto bahuṁ dukkhaṁ vedayissati, taṁ bhagavā jānamāno kāruññena devadattaṁ pabbājesi, ‘mama sāsane pabbajitassa dukkhaṁ pariyantakataṁ bhavissatī’ti kāruññena garukaṁ dukkhaṁ lahukaṁ akāsi.
mil5.1.3:5.1	Yathā vā, mahārāja, dhanayasasiriñātibalena balavā puriso attano ñātiṁ vā mittaṁ vā raññā garukaṁ daṇḍaṁ dhārentaṁ attano bahuvissatthabhāvena samatthatāya garukaṁ daṇḍaṁ lahukaṁ akāsi;
mil5.1.3:5.2	evameva kho, mahārāja, bhagavā bahūni kappakoṭisatasahassāni dukkhaṁ vedayamānaṁ devadattaṁ pabbājetvā sīlasamādhipaññāvimuttibalasamatthabhāvena garukaṁ dukkhaṁ lahukaṁ akāsi.
mil5.1.3:6.1	Yathā vā pana, mahārāja, kusalo bhisakko sallakatto garukaṁ rogaṁ balavosadhabalena lahukaṁ karoti;
mil5.1.3:6.2	evameva kho, mahārāja, bahūni kappakoṭisatasahassāni dukkhaṁ vedayamānaṁ devadattaṁ bhagavā rogaññutāya pabbājetvā kāruññabalo patthaddhadhammosadhabalena garukaṁ dukkhaṁ lahukaṁ akāsi.
mil5.1.3:6.3	Api nu kho so, mahārāja, bhagavā bahuvedanīyaṁ devadattaṁ appavedanīyaṁ karonto kiñci apuññaṁ āpajjeyyā”ti?
mil5.1.3:6.4	“Na kiñci, bhante, apuññaṁ āpajjeyya antamaso gaddūhanamattampī”ti.
mil5.1.3:6.5	“Imampi kho, mahārāja, kāraṇaṁ atthato sampaṭiccha, yena kāraṇena bhagavā devadattaṁ pabbājesi.
mil5.1.3:7.1	Aparampi, mahārāja, uttariṁ kāraṇaṁ suṇohi, yena kāraṇena bhagavā devadattaṁ pabbājesi.
mil5.1.3:7.2	Yathā, mahārāja, coraṁ āgucāriṁ gahetvā rañño dasseyyuṁ, ‘ayaṁ kho, deva, coro āgucārī, imassa yaṁ icchasi, taṁ daṇḍaṁ paṇehī’ti.
mil5.1.3:7.3	Tamenaṁ rājā evaṁ vadeyya ‘tena hi, bhaṇe, imaṁ coraṁ bahinagaraṁ nīharitvā āghātane sīsaṁ chindathā’ti.
mil5.1.3:7.4	‘Evaṁ, devā’ti kho te rañño paṭissutvā taṁ bahinagaraṁ nīharitvā āghātanaṁ nayeyyuṁ.
mil5.1.3:7.5	Tamenaṁ passeyya kocideva puriso rañño santikā laddhavaro laddhayasadhanabhogo ādeyyavacano balavicchitakārī, so tassa kāruññaṁ katvā te purise evaṁ vadeyya ‘alaṁ, bho, kiṁ tumhākaṁ imassa sīsacchedanena, tena hi bho imassa hatthaṁ vā pādaṁ vā chinditvā jīvitaṁ rakkhatha, ahametassa kāraṇā rañño santike paṭivacanaṁ karissāmī’ti.
mil5.1.3:7.6	Te tassa balavato vacanena tassa corassa hatthaṁ vā pādaṁ vā chinditvā jīvitaṁ rakkheyyuṁ.
mil5.1.3:7.7	Api nu kho so, mahārāja, puriso evaṁ kārī tassa corassa kiccakārī assā”ti?
mil5.1.3:7.8	“Jīvitadāyako so, bhante, puriso tassa corassa, jīvite dinne kiṁ tassa akataṁ nāma atthī”ti?
mil5.1.3:7.9	“Yā pana hatthapādacchedane vedanā, so tāya vedanāya kiñci apuññaṁ āpajjeyyā”ti?
mil5.1.3:7.10	“Attano katena so, bhante, coro dukkhavedanaṁ vedayati, jīvitadāyako pana puriso na kiñci apuññaṁ āpajjeyyā”ti.
mil5.1.3:7.11	“Evameva kho, mahārāja, bhagavā kāruññena devadattaṁ pabbājesi ‘mama sāsane pabbajitassa dukkhaṁ pariyantakataṁ bhavissatī’ti.
mil5.1.3:7.12	Pariyantakatañca, mahārāja, devadattassa dukkhaṁ, devadatto, mahārāja, maraṇakāle—
mil5.1.3:8.1	‘Imehi aṭṭhīhi tamaggapuggalaṁ,
mil5.1.3:8.2	Devātidevaṁ naradammasārathiṁ;
mil5.1.3:8.3	Samantacakkhuṁ satapuññalakkhaṇaṁ,
mil5.1.3:8.4	Pāṇehi buddhaṁ saraṇaṁ upemī’ti.
mil5.1.3:9.1	Pāṇupetaṁ saraṇamagamāsi.
mil5.1.3:9.2	Devadatto, mahārāja, cha koṭṭhāse kate kappe atikkante paṭhamakoṭṭhāse saṅghaṁ bhindi, pañca koṭṭhāse niraye paccitvā tato muccitvā aṭṭhissaro nāma paccekabuddho bhavissati.
mil5.1.3:9.3	Api nu kho so, mahārāja, bhagavā evaṁ kārī devadattassa kiccakārī assā”ti?
mil5.1.3:9.4	“Sabbadado, bhante nāgasena, tathāgato devadattassa, yaṁ tathāgato devadattaṁ paccekabodhiṁ pāpessati, kiṁ tathāgatena devadattassa akataṁ nāma atthī”ti?
mil5.1.3:9.5	“Yaṁ pana, mahārāja, devadatto saṅghaṁ bhinditvā niraye dukkhavedanaṁ vedayati, api nu kho bhagavā tatonidānaṁ kiñci apuññaṁ āpajjeyyā”ti?
mil5.1.3:9.6	“Na hi, bhante, attanā katena, bhante, devadatto kappaṁ niraye paccati, dukkhapariyantakārako satthā na kiñci apuññaṁ āpajjatī”ti.
mil5.1.3:9.7	“Imampi kho tvaṁ, mahārāja, kāraṇaṁ atthato sampaṭiccha, yena kāraṇena bhagavā devadattaṁ pabbājesi.
mil5.1.3:10.1	Aparampi, mahārāja, uttariṁ kāraṇaṁ suṇohi, yena kāraṇena bhagavā devadattaṁ pabbājesi.
mil5.1.3:10.2	Yathā, mahārāja, kusalo bhisakko sallakatto vātapittasemhasannipātautupariṇāmavisamaparihāraopakkamikopakkantaṁ pūtikuṇapaduggandhābhisañchannaṁ antosallaṁ susiragataṁ pubbaruhirasampuṇṇaṁ vaṇaṁ vūpasamento vaṇamukhaṁ kakkhaḷatikhiṇakhārakaṭukena bhesajjena anulimpati paripaccanāya, paripaccitvā mudubhāvamupagataṁ satthena vikantayitvā ḍahati salākāya, daḍḍhe khāralavaṇaṁ deti, bhesajjena anulimpati vaṇaruhanāya byādhitassa sotthibhāvamanuppattiyā, api nu kho so, mahārāja, bhisakko sallakatto ahitacitto bhesajjena anulimpati, satthena vikanteti, ḍahati salākāya, khāralavaṇaṁ detī”ti?
mil5.1.3:10.3	“Na hi, bhante, hitacitto sotthikāmo tāni kiriyāni karotī”ti.
mil5.1.3:10.4	“Yā panassa bhesajjakiriyākaraṇena uppannā dukkhavedanā, tatonidānaṁ so bhisakko sallakatto kiñci apuññaṁ āpajjeyyā”ti?
mil5.1.3:10.5	“Hitacitto, bhante, sotthikāmo bhisakko sallakatto tāni kiriyāni karoti, kiṁ so tatonidānaṁ apuññaṁ āpajjeyya, saggagāmī so, bhante, bhisakko sallakatto”ti.
mil5.1.3:10.6	“Evameva kho, mahārāja, kāruññena bhagavā devadattaṁ pabbājesi dukkhaparimuttiyā.
mil5.1.3:11.1	Aparampi, mahārāja, uttariṁ kāraṇaṁ suṇohi, yena kāraṇena bhagavā devadattaṁ pabbājesi.
mil5.1.3:11.2	Yathā, mahārāja, puriso kaṇṭakena viddho assa, athaññataro puriso tassa hitakāmo sotthikāmo tiṇhena kaṇṭakena vā satthamukhena vā samantato chinditvā paggharantena lohitena taṁ kaṇṭakaṁ nīhareyya, api nu kho so, mahārāja, puriso ahitakāmo taṁ kaṇṭakaṁ nīharatī”ti?
mil5.1.3:11.3	“Na hi, bhante, hitakāmo so, bhante, puriso sotthikāmo taṁ kaṇṭakaṁ nīharati.
mil5.1.3:11.4	Sace so, bhante, taṁ kaṇṭakaṁ na nīhareyya, maraṇaṁ vā so tena pāpuṇeyya maraṇamattaṁ vā dukkhan”ti.
mil5.1.3:11.5	“Evameva kho, mahārāja, tathāgato kāruññena devadattaṁ pabbājesi dukkhaparimuttiyā.
mil5.1.3:11.6	Sace, mahārāja, bhagavā devadattaṁ na pabbājeyya, kappakoṭisatasahassampi devadatto bhavaparamparāya niraye pacceyyā”ti.
mil5.1.3:12.1	“Anusotagāmiṁ, bhante nāgasena, devadattaṁ tathāgato paṭisotaṁ pāpesi, vipanthapaṭipannaṁ devadattaṁ panthe paṭipādesi, papāte patitassa devadattassa patiṭṭhaṁ adāsi, visamagataṁ devadattaṁ tathāgato samaṁ āropesi.
mil5.1.3:12.2	Ime ca, bhante nāgasena, hetū imāni ca kāraṇāni na sakkā aññena sandassetuṁ aññatra tavādisena buddhimatā”ti.
mil5.1.3:13.1	Devadattapabbajjapañho tatiyo.
mil5.1.4:0.1	Milindapañha
mil5.1.4:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.1.4:0.3	Iddhibalavagga
mil5.1.4:0.4	4. Pathavicalanapañha
mil5.1.4:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.1.4:1.2	‘aṭṭhime, bhikkhave, hetū aṭṭha paccayā mahato bhūmicālassa pātubhāvāyā’ti.
mil5.1.4:1.3	Asesavacanaṁ idaṁ, nissesavacanaṁ idaṁ, nippariyāyavacanaṁ idaṁ, natthañño navamo hetu mahato bhūmicālassa pātubhāvāya.
mil5.1.4:1.4	Yadi, bhante nāgasena, añño navamo hetu bhaveyya mahato bhūmicālassa pātubhāvāya, tampi hetuṁ bhagavā katheyya.
mil5.1.4:1.5	Yasmā ca kho, bhante nāgasena, natthañño navamo hetu mahato bhūmicālassa pātubhāvāya, tasmā anācikkhito bhagavatā, ayañca navamo hetu dissati mahato bhūmicālassa pātubhāvāya, yaṁ vessantarena raññā mahādāne dīyamāne sattakkhattuṁ mahāpathavī kampitāti.
mil5.1.4:1.6	Yadi, bhante nāgasena, aṭṭheva hetū aṭṭha paccayā mahato bhūmicālassa pātubhāvāya, tena hi vessantarena raññā mahādāne dīyamāne sattakkhattuṁ mahāpathavī kampitāti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.1.4:1.7	Yadi vessantarena raññā mahādāne dīyamāne sattakkhattuṁ mahāpathavī kampitā, tena hi aṭṭheva hetū aṭṭha paccayā mahato bhūmicālassa pātubhāvāyāti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.1.4:1.8	Ayampi ubhato koṭiko pañho sukhumo dunniveṭhiyo andhakaraṇo ceva gambhīro ca, so tavānuppatto, neso aññena ittarapaññena sakkā visajjetuṁ aññatra tavādisena buddhimatā”ti.
mil5.1.4:2.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil5.1.4:2.2	‘aṭṭhime, bhikkhave, hetū aṭṭha paccayā mahato bhūmicālassa pātubhāvāyā’ti.
mil5.1.4:2.3	Yaṁ vessantarena raññā mahādāne dīyamāne sattakkhattuṁ mahāpathavī kampitā, tañca pana akālikaṁ kadācuppattikaṁ aṭṭhahi hetūhi vippamuttaṁ, tasmā agaṇitaṁ aṭṭhahi hetūhi.
mil5.1.4:3.1	Yathā, mahārāja, loke tayoyeva meghā gaṇīyanti vassiko hemantiko pāvusakoti.
mil5.1.4:3.2	Yadi te muñcitvā añño megho pavassati, na so megho gaṇīyati sammatehi meghehi, akālameghotveva saṅkhaṁ gacchati.
mil5.1.4:3.3	Evameva kho, mahārāja, vessantarena raññā mahādāne dīyamāne yaṁ sattakkhattuṁ mahāpathavī kampitā, akālikaṁ etaṁ kadācuppattikaṁ aṭṭhahi hetūhi vippamuttaṁ, na taṁ gaṇīyati aṭṭhahi hetūhi.
mil5.1.4:4.1	Yathā vā pana, mahārāja, himavantā pabbatā pañca nadisatāni sandanti, tesaṁ, mahārāja, pañcannaṁ nadisatānaṁ daseva nadiyo nadigaṇanāya gaṇīyanti.
mil5.1.4:4.2	Seyyathidaṁ—
mil5.1.4:4.3	gaṅgā yamunā aciravatī sarabhū mahī sindhu sarassatī vetravatī vītaṁsā candabhāgāti, avasesā nadiyo nadigaṇanāya agaṇitā.
mil5.1.4:4.4	Kiṁ kāraṇā?
mil5.1.4:4.5	Na tā nadiyo dhuvasalilā.
mil5.1.4:4.6	Evameva kho, mahārāja, vessantarena raññā mahādāne dīyamāne yaṁ sattakkhattuṁ mahāpathavī kampitā, akālikaṁ etaṁ kadācuppattikaṁ aṭṭhahi hetūhi vippamuttaṁ, na taṁ gaṇīyati aṭṭhahi hetūhi.
mil5.1.4:5.1	Yathā vā pana, mahārāja, rañño satampi dvisatampi tisatampi amaccā honti, tesaṁ chayeva janā amaccagaṇanāya gaṇīyanti.
mil5.1.4:5.2	Seyyathidaṁ—
mil5.1.4:5.3	senāpati purohito akkhadasso bhaṇḍāgāriko chattaggāhako khaggaggāhako.
mil5.1.4:5.4	Eteyeva amaccagaṇanāya gaṇīyanti.
mil5.1.4:5.5	Kiṁ kāraṇā?
mil5.1.4:5.6	Yuttattā rājaguṇehi, avasesā agaṇitā, sabbe amaccātveva saṅkhaṁ gacchanti.
mil5.1.4:5.7	Evameva kho, mahārāja, vessantarena raññā mahādāne dīyamāne yaṁ sattakkhattuṁ mahāpathavī kampitā, akālikaṁ etaṁ kadācuppattikaṁ aṭṭhahi hetūhi vippamuttaṁ, na taṁ gaṇīyati aṭṭhahi hetūhi.
mil5.1.4:6.1	Suyyati nu kho, mahārāja, etarahi jinasāsane katādhikārānaṁ diṭṭhadhammasukhavedanīyakammaṁ, kitti ca yesaṁ abbhuggatā devamanussesū”ti?
mil5.1.4:6.2	“Āma, bhante, suyyati etarahi jinasāsane katādhikārānaṁ diṭṭhadhammasukhavedanīyakammaṁ, kitti ca yesaṁ abbhuggatā devamanussesu satta janāti”.
mil5.1.4:6.3	“Ke ca te, mahārājā”ti?
mil5.1.4:6.4	“Sumano ca, bhante, mālākāro, ekasāṭako ca brāhmaṇo, puṇṇo ca bhatako, mallikā ca devī, gopālamātā ca devī, suppiyā ca upāsikā, puṇṇā ca dāsīti ime satta diṭṭhadhammasukhavedanīyā sattā, kitti ca imesaṁ abbhuggatā devamanussesū”ti.
mil5.1.4:7.1	“Aparepi suyyanti nu kho atīte mānusakeneva sarīradehena tidasabhavanaṁ gatā”ti?
mil5.1.4:7.2	“Āma, bhante, suyyantī”ti.
mil5.1.4:7.3	“Ke ca te, mahārājā”ti?
mil5.1.4:7.4	“Guttilo ca gandhabbo, sādhīno ca rājā, nimi ca rājā, mandhātā ca rājāti ime caturo janā suyyanti, teneva mānusakena sarīradehena tidasabhavanaṁ gatā”ti.
mil5.1.4:7.5	“Sucirampi kataṁ suyyati sukatadukkaṭanti?
mil5.1.4:7.6	Sutapubbaṁ pana tayā, mahārāja, atīte vā addhāne vattamāne vā addhāne itthannāmassa dāne dīyamāne sakiṁ vā dvikkhattuṁ vā tikkhattuṁ vā mahāpathavī kampitā”ti?
mil5.1.4:7.7	“Na hi, bhante”ti.
mil5.1.4:7.8	“Atthi me, mahārāja, āgamo adhigamo pariyatti savanaṁ sikkhābalaṁ sussūsā paripucchā ācariyupāsanaṁ, mayāpi na sutapubbaṁ ‘itthannāmassa dāne dīyamāne sakiṁ vā dvikkhattuṁ vā tikkhattuṁ vā mahāpathavī kampitā’ti ṭhapetvā vessantarassa rājavasabhassa dānavaraṁ.
mil5.1.4:7.9	Bhagavato ca, mahārāja, kassapassa, bhagavato ca sakyamuninoti dvinnaṁ buddhānaṁ antare gaṇanapathaṁ vītivattā vassakoṭiyo atikkantā, tatthapi me savanaṁ natthi ‘itthannāmassa dāne dīyamāne sakiṁ vā dvikkhattuṁ vā tikkhattuṁ vā mahāpathavī kampitā’ti.
mil5.1.4:7.10	Na, mahārāja, tāvatakena vīriyena tāvatakena parakkamena mahāpathavī kampati, guṇabhārabharitā, mahārāja, sabbasoceyyakiriyaguṇabhārabharitā dhāretuṁ na visahantī mahāpathavī calati kampati pavedhati.
mil5.1.4:8.1	Yathā, mahārāja, sakaṭassa atibhārabharitassa nābhiyo ca nemiyo ca phalanti akkho bhijjati;
mil5.1.4:8.2	evameva kho, mahārāja, sabbasoceyyakiriyaguṇabhārabharitā mahāpathavī dhāretuṁ na visahantī calati kampati pavedhati.
mil5.1.4:9.1	Yathā vā pana, mahārāja, gaganaṁ anilajalavegasañchāditaṁ ussannajalabhārabharitaṁ ativātena phuṭitattā nadati ravati gaḷagaḷāyati;
mil5.1.4:9.2	evameva kho, mahārāja, mahāpathavī rañño vessantarassa dānabalavipulaussannabhārabharitā dhāretuṁ na visahantī calati kampati pavedhati.
mil5.1.4:9.3	Na hi, mahārāja, rañño vessantarassa cittaṁ rāgavasena pavattati, na dosavasena pavattati, na mohavasena pavattati, na mānavasena pavattati, na diṭṭhivasena pavattati, na kilesavasena pavattati, na vitakkavasena pavattati, na arativasena pavattati, atha kho dānavasena bahulaṁ pavattati ‘kinti anāgatā yācakā mama santike āgaccheyyuṁ, āgatā ca yācakā yathākāmaṁ labhitvā attamanā bhaveyyun’ti satataṁ samitaṁ dānaṁ pati mānasaṁ ṭhapitaṁ hoti.
mil5.1.4:9.4	Rañño, mahārāja, vessantarassa satataṁ samitaṁ dasasu ṭhānesu mānasaṁ ṭhapitaṁ hoti dame same khantiyaṁ saṁvare yame niyame akkodhe avihiṁsāyaṁ sacce soceyye.
mil5.1.4:9.5	Rañño, mahārāja, vessantarassa kāmesanā pahīnā, bhavesanā paṭippassaddhā, brahmacariyesanāyayeva ussukkaṁ āpanno, rañño, mahārāja, vessantarassa attarakkhā pahīnā, sabbasattarakkhāya ussukkaṁ āpanno ‘kinti ime sattā samaggā assu arogā sadhanā dīghāyukā’ti bahulaṁyeva mānasaṁ pavattati.
mil5.1.4:9.6	Dadamāno ca, mahārāja, vessantaro rājā taṁ dānaṁ na bhavasampattihetu deti, na dhanahetu deti, na paṭidānahetu deti, na upalāpanahetu deti, na āyuhetu deti, na vaṇṇahetu deti, na sukhahetu deti, na balahetu deti, na yasahetu deti, na puttahetu deti, na dhītuhetu deti, atha kho sabbaññutañāṇahetu sabbaññutañāṇaratanassa kāraṇā evarūpe atulavipulānuttare dānavare adāsi, sabbaññutaṁ patto ca imaṁ gāthaṁ abhāsi—
mil5.1.4:10.1	‘Jāliṁ kaṇhājinaṁ dhītaṁ,
mil5.1.4:10.2	maddideviṁ patibbataṁ;
mil5.1.4:10.3	Cajamāno na cintesiṁ,
mil5.1.4:10.4	bodhiyāyeva kāraṇā’ti.
mil5.1.4:11.1	Vessantaro, mahārāja, rājā akkodhena kodhaṁ jināti, asādhuṁ sādhunā jināti, kadariyaṁ dānena jināti, alikavādinaṁ saccena jināti, sabbaṁ akusalaṁ kusalena jināti.
mil5.1.4:11.2	Tassa evaṁ dadamānassa dhammānugatassa dhammasīsakassa dānanissandabalava vīriyavipulavipphārena heṭṭhā mahāvātā sañcalanti saṇikaṁ saṇikaṁ sakiṁ sakiṁ ākulākulā vāyanti onamanti unnamanti vinamanti, chinnapattapādapā papatanti, gumbaṁ gumbaṁ valāhakā gagane sandhāvanti, rajosañcitā vātā dāruṇā honti, gaganaṁ uppīḷitā vātā vāyanti, sahasā dhamadhamāyanti, mahābhīmo saddo niccharati, tesu vātesu kupitesu udakaṁ saṇikaṁ saṇikaṁ calati, udake calite khubbhanti macchakacchapā, yamakayamakā ūmiyo jāyanti, jalacarā sattā tasanti, jalavīci yuganaddho vattati, vīcinādo pavattati, ghorā bubbuḷā uṭṭhahanti, pheṇamālā bhavanti, uttarati mahāsamuddo, disāvidisaṁ dhāvati udakaṁ, uddhaṁsotapaṭisotamukhā sandanti saliladhārā, tasanti asurā garuḷā nāgā yakkhā, ubbijjanti ‘kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho, sāgaro viparivattatī’ti, gamanapathamesanti bhītacittā, khubhite luḷite jaladhāre pakampati mahāpathavī sanagā sasāgarā, parivattati sinerugiri kūṭaselasikharo vinamamāno hoti, vimanā honti ahinakulabiḷārakoṭṭhukasūkaramigapakkhino, rudanti yakkhā appesakkhā, hasanti yakkhā mahesakkhā kampamānāya mahāpathaviyā.
mil5.1.4:12.1	Yathā, mahārāja, mahati mahāpariyoge uddhanagate udakasampuṇṇe ākiṇṇataṇḍule heṭṭhato aggi jalamāno paṭhamaṁ tāva pariyogaṁ santāpeti, pariyogo santatto udakaṁ santāpeti, udakaṁ santattaṁ taṇḍulaṁ santāpeti, taṇḍulaṁ santattaṁ ummujjati nimujjati, bubbuḷakajātaṁ hoti, pheṇamālā uttarati;
mil5.1.4:12.2	evameva kho, mahārāja, vessantaro rājā yaṁ loke duccajaṁ, taṁ caji, tassa taṁ duccajaṁ cajantassa dānassa sabhāvanissandena heṭṭhā mahāvātā dhāretuṁ na visahantā parikuppiṁsu, mahāvātesu parikupitesu udakaṁ kampi, udake kampite mahāpathavī kampi, iti tadā mahāvātā ca udakañca mahāpathavī cāti ime tayo ekamanā viya ahesuṁ mahādānanissandena vipulabalavīriyena natthediso, mahārāja, aññassa dānānubhāvo, yathā vessantarassa rañño mahādānānubhāvo.
mil5.1.4:12.3	Yathā, mahārāja, mahiyā bahuvidhā maṇayo vijjanti.
mil5.1.4:12.4	Seyyathidaṁ—
mil5.1.4:12.5	indanīlo mahānīlo jotiraso veḷuriyo ummāpuppho sirīsapuppho manoharo sūriyakanto candakanto vajiro khajjopanako phussarāgo lohitaṅgo masāragalloti, ete sabbe atikkamma cakkavattimaṇi aggamakkhāyati, cakkavattimaṇi, mahārāja, samantā yojanaṁ obhāseti.
mil5.1.4:12.6	Evameva kho, mahārāja, yaṁ kiñci mahiyā dānaṁ vijjati api asadisadānaṁ paramaṁ, taṁ sabbaṁ atikkamma vessantarassa rañño mahādānaṁ aggamakkhāyati, vessantarassa, mahārāja, rañño mahādāne dīyamāne sattakkhattuṁ mahāpathavī kampitā”ti.
mil5.1.4:13.1	“Acchariyaṁ, bhante nāgasena, buddhānaṁ, abbhutaṁ, bhante nāgasena, buddhānaṁ, yaṁ tathāgato bodhisatto samāno asamo lokena evaṅkhanti evaṁcitto evaṁadhimutti evaṁadhippāyo, bodhisattānaṁ, bhante nāgasena, parakkamo dakkhāpito, pāramī ca jinānaṁ bhiyyo obhāsitā, cariyaṁ caratopi tāva tathāgatassa sadevake loke seṭṭhabhāvo anudassito.
mil5.1.4:13.2	Sādhu, bhante nāgasena, thomitaṁ jinasāsanaṁ, jotitā jinapāramī, chinno titthiyānaṁ vādagaṇṭhi, bhinno parāpavādakumbho, pañho gambhīro uttānīkato, gahanaṁ agahanaṁ kataṁ, sammā laddhaṁ jinaputtānaṁ nibbāhanaṁ, evametaṁ, gaṇivarapavara, tathā sampaṭicchāmā”ti.
mil5.1.4:14.1	Pathavicalanapañho catuttho.
mil5.1.5:0.1	Milindapañha
mil5.1.5:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.1.5:0.3	Iddhibalavagga
mil5.1.5:0.4	5. Sivirājacakkhudānapañha
mil5.1.5:1.1	“Bhante nāgasena, tumhe evaṁ bhaṇatha—
mil5.1.5:1.2	‘sivirājena yācakassa cakkhūni dinnāni, andhassa sato puna dibbacakkhūni uppannānī’ti, etampi vacanaṁ sakasaṭaṁ saniggahaṁ sadosaṁ ‘hetusamugghāte ahetusmiṁ avatthusmiṁ natthi dibbacakkhussa uppādo’ti sutte vuttaṁ, yadi, bhante nāgasena, sivirājena yācakassa cakkhūni dinnāni, tena hi ‘puna dibbacakkhūni uppannānī’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā;
mil5.1.5:1.3	yadi dibbacakkhūni uppannāni, tena hi ‘sivirājena yācakassa cakkhūni dinnānī’ti yaṁ vacanaṁ, tampi micchā.
mil5.1.5:1.4	Ayampi ubhato koṭiko pañho gaṇṭhitopi gaṇṭhitaro veṭhatopi veṭhataro gahanatopi gahanataro, so tavānuppatto, tattha chandamabhijanehi nibbāhanāya paravādānaṁ niggahāyā”ti.
mil5.1.5:2.1	“Dinnāni, mahārāja, sivirājena yācakassa cakkhūni, tattha mā vimatiṁ uppādehi, puna dibbāni ca cakkhūni uppannāni, tatthāpi mā vimatiṁ janehī”ti.
mil5.1.5:2.2	“Api nu kho, bhante nāgasena, hetusamugghāte ahetusmiṁ avatthusmiṁ dibbacakkhu uppajjatī”ti?
mil5.1.5:2.3	“Na hi, mahārājā”ti.
mil5.1.5:2.4	“Kiṁ pana, bhante, ettha kāraṇaṁ, yena kāraṇena hetusamugghāte ahetusmiṁ avatthusmiṁ dibbacakkhu uppajjati, iṅgha tāva kāraṇena maṁ saññāpehī”ti?
mil5.1.5:3.1	“Kiṁ pana, mahārāja, atthi loke saccaṁ nāma, yena saccavādino saccakiriyaṁ karontī”ti?
mil5.1.5:3.2	“Āma, bhante, atthi loke saccaṁ nāma, saccena, bhante nāgasena, saccavādino saccakiriyaṁ katvā devaṁ vassāpenti, aggiṁ nibbāpenti, visaṁ paṭihananti, aññampi vividhaṁ kattabbaṁ karontī”ti.
mil5.1.5:3.3	“Tena hi, mahārāja, yujjati sameti sivirājassa saccabalena dibbacakkhūni uppannānīti, saccabalena, mahārāja, avatthusmiṁ dibbacakkhu uppajjati, saccaṁyeva tattha vatthu bhavati dibbacakkhussa uppādāya.
mil5.1.5:4.1	Yathā, mahārāja, ye keci sattā saccamanugāyanti ‘mahāmegho pavassatū’ti, tesaṁ saha saccamanugītena mahāmegho pavassati, api nu kho, mahārāja, atthi ākāse vassahetu sannicito ‘yena hetunā mahāmegho pavassatī’”ti?
mil5.1.5:4.2	“Na hi, bhante, saccaṁyeva tattha hetu bhavati mahato meghassa pavassanāyā”ti.
mil5.1.5:4.3	“Evameva kho, mahārāja, natthi tassa pakatihetu, saccaṁ yevettha vatthu bhavati dibbacakkhussa uppādāyāti.
mil5.1.5:5.1	Yathā vā pana, mahārāja, ye keci sattā saccamanugāyanti ‘jalitapajjalitamahāaggikkhandho paṭinivattatū’ti, tesaṁ saha saccamanugītena jalitapajjalitamahāaggikkhandho khaṇena paṭinivattati.
mil5.1.5:5.2	Api nu kho, mahārāja, atthi tasmiṁ jalitapajjalite mahāaggikkhandhe hetu sannicito ‘yena hetunā jalitapajjalitamahāaggikkhandho khaṇena paṭinivattatī’”ti?
mil5.1.5:5.3	“Na hi, bhante, saccaṁyeva tattha vatthu hoti tassa jalitapajjalitassa mahāaggikkhandhassa khaṇena paṭinivattanāyā”ti.
mil5.1.5:5.4	“Evameva kho, mahārāja, natthi tassa pakatihetu, saccaṁ yevettha vatthu bhavati dibbacakkhussa uppādāyāti.
mil5.1.5:6.1	Yathā vā pana, mahārāja, ye keci sattā saccamanugāyanti ‘visaṁ halāhalaṁ agadaṁ bhavatū’ti.
mil5.1.5:6.2	Tesaṁ saha saccamanugītena visaṁ halāhalaṁ khaṇena agadaṁ bhavati, api nu kho, mahārāja, atthi tasmiṁ halāhalavise hetu sannicito ‘yena hetunā visaṁ halāhalaṁ khaṇena agadaṁ bhavatī’”ti?
mil5.1.5:6.3	“Na hi, bhante, saccaṁyeva tattha hetu bhavati visassa halāhalassa khaṇena paṭighātāyā”ti.
mil5.1.5:6.4	“Evameva kho, mahārāja, vinā pakatihetuṁ saccaṁ yevettha vatthu bhavati dibbacakkhussa uppādāyāti.
mil5.1.5:7.1	Catunnampi, mahārāja, ariyasaccānaṁ paṭivedhāya natthaññaṁ vatthu, saccaṁ vatthuṁ katvā cattāri ariyasaccāni paṭivijjhantīti.
mil5.1.5:7.2	Atthi, mahārāja, cīnavisaye cīnarājā, so mahāsamudde kīḷitukāmo catumāse catumāse saccakiriyaṁ katvā saha rathena antomahāsamudde yojanaṁ pavisati, tassa rathasīsassa purato purato mahāvārikkhandho paṭikkamati, nikkhantassa puna ottharati, api nu kho, mahārāja, so mahāsamuddo sadevamanussenapi lokena pakatikāyabalena sakkā paṭikkamāpetun”ti?
mil5.1.5:7.3	“Atiparittakepi, bhante, taḷāke udakaṁ na sakkā sadevamanussenapi lokena pakatikāyabalena paṭikkamāpetuṁ, kiṁ pana mahāsamudde udakan”ti?
mil5.1.5:7.4	“Imināpi, mahārāja, kāraṇena saccabalaṁ ñātabbaṁ ‘natthi taṁ ṭhānaṁ, yaṁ saccena na pattabban’ti.
mil5.1.5:8.1	Nagare, mahārāja, pāṭaliputte asoko dhammarājā sanegamajānapadaamaccabhaṭabalamahāmattehi parivuto gaṅgaṁ nadiṁ navasalilasampuṇṇaṁ samatitthikaṁ sambharitaṁ pañcayojanasatāyāmaṁ yojanaputhulaṁ sandamānaṁ disvā amacce evamāha—
mil5.1.5:8.2	‘atthi koci, bhaṇe, samattho, yo imaṁ mahāgaṅgaṁ paṭisotaṁ sandāpetun’ti.
mil5.1.5:8.3	Amaccā āhaṁsu ‘dukkaraṁ, devā’ti.
mil5.1.5:9.1	Tasmiṁyeva gaṅgākūle ṭhitā bandhumatī nāma gaṇikā assosi raññā kira evaṁ vuttaṁ—
mil5.1.5:9.2	‘sakkā nu kho imaṁ mahāgaṅgaṁ paṭisotaṁ sandāpetun’ti, sā evamāha—
mil5.1.5:9.3	‘ahañhi nagare pāṭaliputte gaṇikā rūpūpajīvinī antimajīvikā, mama tāva rājā saccakiriyaṁ passatū’ti.
mil5.1.5:9.4	Atha sā saccakiriyaṁ akāsi, saha tassā saccakiriyāya khaṇena sā mahāgaṅgā gaḷagaḷāyantī paṭisotaṁ sandittha mahato janakāyassa passato.
mil5.1.5:10.1	Atha rājā gaṅgāya āvaṭṭaūmivegajanitaṁ halāhalasaddaṁ sutvā vimhito acchariyabbhutajāto amacce evamāha—
mil5.1.5:10.2	‘kissāyaṁ, bhaṇe, mahāgaṅgā paṭisotaṁ sandatī’ti?
mil5.1.5:10.3	‘Bandhumatī, mahārāja, gaṇikā tava vacanaṁ sutvā saccakiriyaṁ akāsi, tassā saccakiriyāya mahāgaṅgā uddhammukhā sandatī’ti.
mil5.1.5:11.1	Atha saṁviggahadayo rājā turitaturito sayaṁ gantvā taṁ gaṇikaṁ pucchi—
mil5.1.5:11.2	‘saccaṁ kira, je, tayā saccakiriyāya ayaṁ gaṅgā paṭisotaṁ sandāpitā’ti?
mil5.1.5:11.3	‘Āma, devā’ti.
mil5.1.5:11.4	Rājā āha—
mil5.1.5:11.5	‘kiṁ te tattha balaṁ atthi, ko vā te vacanaṁ ādiyati anummatto, kena tvaṁ balena imaṁ mahāgaṅgaṁ paṭisotaṁ sandāpesī’ti?
mil5.1.5:11.6	Sā āha—
mil5.1.5:11.7	‘saccabalenāhaṁ, mahārāja, imaṁ mahāgaṅgaṁ paṭisotaṁ sandāpesin’ti.
mil5.1.5:11.8	Rājā āha—
mil5.1.5:11.9	‘kiṁ te saccabalaṁ atthi coriyā dhuttiyā asatiyā chinnikāya pāpiyā bhinnasīlāya hiriatikkantikāya andhajanapalobhikāyā’ti.
mil5.1.5:11.10	‘Saccaṁ, mahārāja, tādisikā ahaṁ, tādisikāyapi me, mahārāja, saccakiriyā atthi, yāyāhaṁ icchamānā sadevakampi lokaṁ parivatteyyan’ti.
mil5.1.5:11.11	Rājā āha—
mil5.1.5:11.12	‘katamā pana sā hoti saccakiriyā, iṅgha maṁ sāvehī’ti.
mil5.1.5:11.13	‘Yo me, mahārāja, dhanaṁ deti khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddo vā añño vā koci, tesaṁ samakaṁyeva upaṭṭhahāmi, “khattiyo”ti viseso natthi, “suddo”ti atimaññanā natthi, anunayappaṭighavippamuttā dhanassāmikaṁ paricarāmi, esā me, deva, saccakiriyā, yāyāhaṁ imaṁ mahāgaṅgaṁ paṭisotaṁ sandāpesin’ti.
mil5.1.5:12.1	Itipi, mahārāja, sacce ṭhitā na kiñci atthaṁ na vindanti.
mil5.1.5:12.2	Dinnāni ca, mahārāja, sivirājena yācakassa cakkhūni, dibbacakkhūni ca uppannāni, tañca saccakiriyāya.
mil5.1.5:12.3	Yaṁ pana sutte vuttaṁ—
mil5.1.5:12.4	‘maṁsacakkhusmiṁ naṭṭhe ahetusmiṁ avatthusmiṁ natthi dibbacakkhussa uppādo’ti.
mil5.1.5:12.5	Taṁ bhāvanāmayaṁ cakkhuṁ sandhāya vuttaṁ, evametaṁ, mahārāja, dhārehī”ti.
mil5.1.5:12.6	“Sādhu, bhante nāgasena, sunibbeṭhito pañho, suniddiṭṭho niggaho, sumadditā paravādā, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.1.5:13.1	Sivirājacakkhudānapañho pañcamo.
mil5.1.6:0.1	Milindapañha
mil5.1.6:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.1.6:0.3	Iddhibalavagga
mil5.1.6:0.4	6. Gabbhāvakkantipañha
mil5.1.6:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.1.6:1.2	‘tiṇṇaṁ kho pana, bhikkhave, sannipātā gabbhassa avakkanti hoti, idha mātāpitaro ca sannipatitā honti, mātā ca utunī hoti, gandhabbo ca paccupaṭṭhito hoti, imesaṁ kho, bhikkhave, tiṇṇaṁ sannipātā gabbhassa avakkanti hotī’ti, asesavacanametaṁ, nissesavacanametaṁ, nippariyāyavacanametaṁ, arahassavacanametaṁ, sadevamanussānaṁ majjhe nisīditvā bhaṇitaṁ, ayañca dvinnaṁ sannipātā gabbhassa avakkanti dissati, dukūlena tāpasena pārikāya tāpasiyā utunikāle dakkhiṇena hatthaṅguṭṭhena nābhi parāmaṭṭhā, tassa tena nābhiparāmasanena sāmakumāro nibbatto.
mil5.1.6:1.3	Mātaṅgenāpi isinā brāhmaṇakaññāya utunikāle dakkhiṇena hatthaṅguṭṭhena nābhi parāmaṭṭhā, tassa tena nābhiparāmasanena maṇḍabyo nāma māṇavako nibbattoti.
mil5.1.6:1.4	Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.1.6:1.5	‘tiṇṇaṁ kho pana, bhikkhave, sannipātā gabbhassa avakkanti hotī’ti.
mil5.1.6:1.6	Tena hi sāmo ca kumāro maṇḍabyo ca māṇavako ubhopi te nābhiparāmasanena nibbattāti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.1.6:1.7	Yadi, bhante, tathāgatena bhaṇitaṁ—
mil5.1.6:1.8	‘sāmo ca kumāro maṇḍabyo ca māṇavako nābhiparāmasanena nibbattā’ti, tena hi ‘tiṇṇaṁ kho pana, bhikkhave, sannipātā gabbhassa avakkanti hotī’ti yaṁ vacanaṁ, tampi micchā.
mil5.1.6:1.9	Ayampi ubhato koṭiko pañho sugambhīro sunipuṇo visayo buddhimantānaṁ, so tavānuppatto, chinda vimatipathaṁ, dhārehi ñāṇavarappajjotan”ti.
mil5.1.6:2.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā ‘tiṇṇaṁ kho pana, bhikkhave, sannipātā gabbhassa avakkanti hoti, idha mātāpitaro ca sannipatitā honti, mātā ca utunī hoti, gandhabbo ca paccupaṭṭhito hoti, evaṁ tiṇṇaṁ sannipātā gabbhassa avakkanti hotī’ti.
mil5.1.6:2.2	Bhaṇitañca—
mil5.1.6:2.3	‘sāmo ca kumāro maṇḍabyo ca māṇavako nābhiparāmasanena nibbattā’”ti.
mil5.1.6:2.4	“Tena hi, bhante nāgasena, yena kāraṇena pañho suvinicchito hoti, tena kāraṇena maṁ saññāpehī”ti.
mil5.1.6:3.1	“Sutapubbaṁ pana tayā, mahārāja, saṅkicco ca kumāro isisiṅgo ca tāpaso thero ca kumārakassapo iminā nāma te nibbattā”ti?
mil5.1.6:3.2	“Āma, bhante, suyyati, abbhuggatā tesaṁ jāti, dve migadhenuyo tāva utunikāle dvinnaṁ tāpasānaṁ passāvaṭṭhānaṁ āgantvā sasambhavaṁ passāvaṁ piviṁsu, tena passāvasambhavena saṅkicco ca kumāro isisiṅgo ca tāpaso nibbattā.
mil5.1.6:3.3	Therassa udāyissa bhikkhunupassayaṁ upagatassa rattacittena bhikkhuniyā aṅgajātaṁ upanijjhāyantassa sambhavaṁ kāsāve mucci.
mil5.1.6:3.4	Atha kho āyasmā udāyi taṁ bhikkhuniṁ etadavoca—
mil5.1.6:3.5	‘gaccha bhagini, udakaṁ āhara antaravāsakaṁ dhovissāmī’ti.
mil5.1.6:3.6	‘Āharayya, ahameva dhovissāmī’ti.
mil5.1.6:3.7	Tato sā bhikkhunī utunisamaye taṁ sambhavaṁ ekadesaṁ mukhena aggahesi, ekadesaṁ aṅgajāte pakkhipi, tena thero kumārakassapo nibbattoti etaṁ jano āhā”ti.
mil5.1.6:4.1	“Api nu kho tvaṁ, mahārāja, saddahasi taṁ vacanan”ti?
mil5.1.6:4.2	“Āma, bhante, balavaṁ tattha mayaṁ kāraṇaṁ upalabhāma, yena mayaṁ kāraṇena saddahāma iminā kāraṇena nibbattā”ti.
mil5.1.6:4.3	“Kiṁ panettha, mahārāja, kāraṇan”ti?
mil5.1.6:4.4	“Suparikammakate, bhante, kalale bījaṁ nipatitvā khippaṁ saṁviruhatī”ti.
mil5.1.6:4.5	“Āma, mahārājā”ti.
mil5.1.6:4.6	“Evameva kho, bhante, sā bhikkhunī utunī samānā saṇṭhite kalale ruhire pacchinnavege ṭhitāya dhātuyā taṁ sambhavaṁ gahetvā tasmiṁ kalale pakkhipi, tena tassā gabbho saṇṭhāsi, evaṁ tattha kāraṇaṁ paccema tesaṁ nibbattiyā”ti.
mil5.1.6:4.7	“Evametaṁ, mahārāja, tathā sampaṭicchāmi, yonippavesena gabbho sambhavatīti.
mil5.1.6:4.8	Sampaṭicchasi pana, tvaṁ, mahārāja, therassa kumārakassapassa gabbhāvakkamanan”ti?
mil5.1.6:4.9	“Āma, bhante”ti.
mil5.1.6:4.10	“Sādhu, mahārāja, paccāgatosi mama visayaṁ, ekavidhenapi gabbhāvakkantiṁ kathayanto mamānubalaṁ bhavissasi, atha yā pana tā dve migadhenuyo passāvaṁ pivitvā gabbhaṁ paṭilabhiṁsu, tāsaṁ tvaṁ saddahasi gabbhassāvakkamanan”ti?
mil5.1.6:4.11	“Āma, bhante, yaṁ kiñci bhuttaṁ pītaṁ khāyitaṁ lehitaṁ, sabbaṁ taṁ kalalaṁ osarati, ṭhānagataṁ vuḍḍhimāpajjati.
mil5.1.6:4.12	Yathā, bhante nāgasena, yā kāci saritā nāma, sabbā tā mahāsamuddaṁ osaranti, ṭhānagatā vuḍḍhimāpajjanti.
mil5.1.6:4.13	Evameva kho, bhante nāgasena, yaṁ kiñci bhuttaṁ pītaṁ khāyitaṁ lehitaṁ, sabbaṁ taṁ kalalaṁ osarati, ṭhānagataṁ vuḍḍhimāpajjati, tenāhaṁ kāraṇena saddahāmi mukhagatenapi gabbhassa avakkanti hotī”ti.
mil5.1.6:4.14	“Sādhu, mahārāja, gāḷhataraṁ upagatosi mama visayaṁ, mukhapānenapi dvayasannipāto bhavati.
mil5.1.6:4.15	Saṅkiccassa ca, mahārāja, kumārassa isisiṅgassa ca tāpasassa therassa ca kumārakassapassa gabbhāvakkamanaṁ sampaṭicchasī”ti?
mil5.1.6:4.16	“Āma, bhante, sannipāto osaratī”ti.
mil5.1.6:5.1	“Sāmopi, mahārāja, kumāro maṇḍabyopi māṇavako tīsu sannipātesu antogadhā, ekarasāyeva purimena, tattha kāraṇaṁ vakkhāmi.
mil5.1.6:5.2	Dukūlo ca, mahārāja, tāpaso pārikā ca tāpasī ubhopi te araññavāsā ahesuṁ pavivekādhimuttā uttamatthagavesakā, tapatejena yāva brahmalokaṁ santāpesuṁ.
mil5.1.6:5.3	Tesaṁ tadā sakko devānamindo sāyaṁ pātaṁ upaṭṭhānaṁ āgacchati.
mil5.1.6:5.4	So tesaṁ garukatamettatāya upadhārento addasa anāgatamaddhāne dvinnampi tesaṁ cakkhūnaṁ antaradhānaṁ, disvā te evamāha—
mil5.1.6:5.5	‘ekaṁ me, bhonto, vacanaṁ karotha, sādhu ekaṁ puttaṁ janeyyātha, so tumhākaṁ upaṭṭhāko bhavissati ālambano cā’ti.
mil5.1.6:5.6	‘Alaṁ, kosiya, mā evaṁ bhaṇī’ti.
mil5.1.6:5.7	Te tassa taṁ vacanaṁ na sampaṭicchiṁsu.
mil5.1.6:5.8	Anukampako atthakāmo sakko devānamindo dutiyampi …
mil5.1.6:5.9	tatiyampi te evamāha—
mil5.1.6:5.10	‘ekaṁ me, bhonto, vacanaṁ karotha, sādhu ekaṁ puttaṁ janeyyātha, so tumhākaṁ upaṭṭhāko bhavissati ālambano cā’ti.
mil5.1.6:5.11	Tatiyampi te āhaṁsu ‘alaṁ, kosiya, mā tvaṁ kho amhe anatthe niyojehi, kadāyaṁ kāyo na bhijjissati, bhijjatu ayaṁ kāyo bhedanadhammo, bhijjantiyāpi dharaṇiyā patantepi selasikhare phalantepi ākāse patantepi candimasūriye neva mayaṁ lokadhammehi missayissāma, mā tvaṁ amhākaṁ sammukhabhāvaṁ upagaccha, upagatassa te eso vissāso, anatthacaro tvaṁ maññe’ti.
mil5.1.6:6.1	Tato sakko devānamindo tesaṁ manaṁ alabhamāno garukato pañjaliko puna yāci—
mil5.1.6:6.2	‘yadi me vacanaṁ na ussahatha kātuṁ, yadā tāpasī utunī hoti pupphavatī, tadā tvaṁ, bhante, dakkhiṇena hatthaṅguṭṭhena nābhiṁ parāmaseyyāsi, tena sā gabbhaṁ lacchati, sannipāto yevesa gabbhāvakkantiyā’ti.
mil5.1.6:6.3	‘Sakkomahaṁ, kosiya, taṁ vacanaṁ kātuṁ, na tāvatakena amhākaṁ tapo bhijjati, hotū’ti—
mil5.1.6:6.4	sampaṭicchiṁsu.
mil5.1.6:6.5	Tāya ca pana velāya devabhavane atthi devaputto ussannakusalamūlo khīṇāyuko āyukkhayappatto yadicchakaṁ samattho okkamituṁ api cakkavattikulepi.
mil5.1.6:6.6	Atha sakko devānamindo taṁ devaputtaṁ upasaṅkamitvā evamāha—
mil5.1.6:6.7	‘ehi kho, mārisa, supabhāto te divaso, atthasiddhi upagatā, yamahaṁ te upaṭṭhānamāgamiṁ, ramaṇīye te okāse vāso bhavissati, patirūpe kule paṭisandhi bhavissati, sundarehi mātāpitūhi vaḍḍhetabbo, ehi me vacanaṁ karohī’ti yāci.
mil5.1.6:6.8	Dutiyampi …
mil5.1.6:6.9	tatiyampi yāci sirasi pañjalikato.
mil5.1.6:7.1	Tato so devaputto evamāha—
mil5.1.6:7.2	‘katamaṁ taṁ, mārisa, kulaṁ, yaṁ tvaṁ abhikkhaṇaṁ kittayasi punappunan’ti.
mil5.1.6:7.3	‘Dukūlo ca tāpaso pārikā ca tāpasī’ti.
mil5.1.6:7.4	So tassa vacanaṁ sutvā tuṭṭho sampaṭicchi ‘sādhu, mārisa, yo tava chando, so hotu, ākaṅkhamāno ahaṁ, mārisa, patthite kule uppajjeyyaṁ, kimhi kule uppajjāmi aṇḍaje vā jalābuje vā saṁsedaje vā opapātike vā’ti?
mil5.1.6:7.5	‘Jalābujāya, mārisa, yoniyā uppajjāhī’ti.
mil5.1.6:8.1	Atha sakko devānamindo uppattidivasaṁ vigaṇetvā dukūlassa tāpasassa ārocesi ‘asukasmiṁ nāma divase tāpasī utunī bhavissati pupphavatī, tadā tvaṁ, bhante, dakkhiṇena hatthaṅguṭṭhena nābhiṁ parāmaseyyāsī’ti.
mil5.1.6:8.2	Tasmiṁ, mahārāja, divase tāpasī ca utunī pupphavatī ahosi, devaputto ca tatthūpago paccupaṭṭhito ahosi, tāpaso ca dakkhiṇena hatthaṅguṭṭhena tāpasiyā nābhiṁ parāmasi, iti te tayo sannipātā ahesuṁ, nābhiparāmasanena tāpasiyā rāgo udapādi, so panassā rāgo nābhiparāmasanaṁ paṭicca mā tvaṁ sannipātaṁ ajjhācārameva maññi, ūhasanampi sannipāto, ullapanampi sannipāto, upanijjhāyanampi sannipāto, pubbabhāgabhāvato rāgassa uppādāya āmasanena sannipāto jāyati, sannipātā okkamanaṁ hotīti.
mil5.1.6:9.1	Anajjhācārepi, mahārāja, parāmasanena gabbhāvakkanti hoti.
mil5.1.6:9.2	Yathā, mahārāja, aggi jalamāno aparāmasanopi upagatassa sītaṁ byapahanti;
mil5.1.6:9.3	evameva kho, mahārāja, anajjhācārepi parāmasanena gabbhāvakkanti hoti.
mil5.1.6:10.1	Catunnaṁ, mahārāja, vasena sattānaṁ gabbhāvakkanti hoti kammavasena yonivasena kulavasena āyācanavasena, api ca sabbepete sattā kammasambhavā kammasamuṭṭhānā.
mil5.1.6:11.1	Kathaṁ, mahārāja, kammavasena sattānaṁ gabbhāvakkanti hoti?
mil5.1.6:11.2	Ussannakusalamūlā, mahārāja, sattā yadicchakaṁ uppajjanti khattiyamahāsālakule vā brāhmaṇamahāsālakule vā gahapatimahāsālakule vā devesu vā aṇḍajāya vā yoniyā jalābujāya vā yoniyā saṁsedajāya vā yoniyā opapātikāya vā yoniyā.
mil5.1.6:11.3	Yathā, mahārāja, puriso aḍḍho mahaddhano mahābhogo pahūtajātarūparajato pahūtavittūpakaraṇo pahūtadhanadhañño pahūtañātipakkho dāsiṁ vā dāsaṁ vā khettaṁ vā vatthuṁ vā gāmaṁ vā nigamaṁ vā janapadaṁ vā yaṁ kiñci manasā abhipatthitaṁ, yadicchakaṁ dviguṇatiguṇampi dhanaṁ datvā kiṇāti;
mil5.1.6:11.4	evameva kho, mahārāja, ussannakusalamūlā sattā yadicchakaṁ uppajjanti khattiyamahāsālakule vā brāhmaṇamahāsālakule vā gahapatimahāsālakule vā devesu vā aṇḍajāya vā yoniyā jalābujāya vā yoniyā saṁsedajāya vā yoniyā opapātikāya vā yoniyā.
mil5.1.6:11.5	Evaṁ kammavasena sattānaṁ gabbhāvakkanti hoti.
mil5.1.6:12.1	Kathaṁ yonivasena sattānaṁ gabbhāvakkanti hoti?
mil5.1.6:12.2	Kukkuṭānaṁ, mahārāja, vātena gabbhāvakkanti hoti.
mil5.1.6:12.3	Balākānaṁ meghasaddena gabbhāvakkanti hoti.
mil5.1.6:12.4	Sabbepi devā agabbhaseyyakā sattāyeva, tesaṁ nānāvaṇṇena gabbhāvakkanti hoti.
mil5.1.6:12.5	Yathā, mahārāja, manussā nānāvaṇṇena mahiyā caranti, keci purato paṭicchādenti, keci pacchato paṭicchādenti, keci naggā honti, keci bhaṇḍū honti setapaṭadharā, keci moḷibaddhā honti, keci bhaṇḍū kāsāvavasanā honti, keci kāsāvavasanā moḷibaddhā honti, keci jaṭino vākacīradharā honti, keci cammavasanā honti, keci rasmiyo nivāsenti, sabbepete manussā nānāvaṇṇena mahiyā caranti;
mil5.1.6:12.6	evameva kho, mahārāja, sattāyeva te sabbe, tesaṁ nānāvaṇṇena gabbhāvakkanti hoti.
mil5.1.6:12.7	Evaṁ yonivasena sattānaṁ gabbhāvakkanti hoti.
mil5.1.6:13.1	Kathaṁ kulavasena sattānaṁ gabbhāvakkanti hoti?
mil5.1.6:13.2	Kulaṁ nāma, mahārāja, cattāri kulāni aṇḍajaṁ jalābujaṁ saṁsedajaṁ opapātikaṁ.
mil5.1.6:13.3	Yadi tattha gandhabbo yato kutoci āgantvā aṇḍaje kule uppajjati, so tattha aṇḍajo hoti …pe…
mil5.1.6:13.4	jalābuje kule …
mil5.1.6:13.5	saṁsedaje kule …
mil5.1.6:13.6	opapātike kule uppajjati, so tattha opapātiko hoti.
mil5.1.6:13.7	Tesu tesu kulesu tādisāyeva sattā sambhavanti.
mil5.1.6:13.8	Yathā, mahārāja, himavati nerupabbataṁ ye keci migapakkhino upenti, sabbe te sakavaṇṇaṁ vijahitvā suvaṇṇavaṇṇā honti;
mil5.1.6:13.9	evameva kho, mahārāja, yo koci gandhabbo yato kutoci āgantvā aṇḍajaṁ yoniṁ upagantvā sabhāvavaṇṇaṁ vijahitvā aṇḍajo hoti …pe…
mil5.1.6:13.10	jalābujaṁ …
mil5.1.6:13.11	saṁsedajaṁ …
mil5.1.6:13.12	opapātikaṁ yoniṁ upagantvā sabhāvavaṇṇaṁ vijahitvā opapātiko hoti, evaṁ kulavasena sattānaṁ gabbhāvakkanti hoti.
mil5.1.6:14.1	Kathaṁ āyācanavasena sattānaṁ gabbhāvakkanti hoti?
mil5.1.6:14.2	Idha, mahārāja, kulaṁ hoti aputtakaṁ bahusāpateyyaṁ saddhaṁ pasannaṁ sīlavantaṁ kalyāṇadhammaṁ tapanissitaṁ, devaputto ca ussannakusalamūlo cavanadhammo hoti.
mil5.1.6:14.3	Atha sakko devānamindo tassa kulassa anukampāya taṁ devaputtaṁ āyācati ‘paṇidhehi, mārisa, asukassa kulassa mahesiyā kucchin’ti.
mil5.1.6:14.4	So tassa āyācanahetu taṁ kulaṁ paṇidheti.
mil5.1.6:14.5	Yathā, mahārāja, manussā puññakāmā samaṇaṁ manobhāvanīyaṁ āyācitvā gehaṁ upanenti, ayaṁ upagantvā sabbassa kulassa sukhāvaho bhavissatīti.
mil5.1.6:14.6	Evameva kho, mahārāja, sakko devānamindo taṁ devaputtaṁ āyācitvā taṁ kulaṁ upaneti.
mil5.1.6:14.7	Evaṁ āyācanavasena sattānaṁ gabbhāvakkanti hoti.
mil5.1.6:15.1	Sāmo, mahārāja, kumāro sakkena devānamindena āyācito pārikāya tāpasiyā kucchiṁ okkanto.
mil5.1.6:15.2	Sāmo, mahārāja, kumāro katapuñño, mātāpitaro sīlavanto kalyāṇadhammā, āyācako sakko, tiṇṇaṁ cetopaṇidhiyā sāmo kumāro nibbatto.
mil5.1.6:15.3	Idha, mahārāja, nayakusalo puriso sukaṭṭhe anūpakhette bījaṁ ropeyya, api nu tassa bījassa antarāyaṁ vivajjentassa vuḍḍhiyā koci antarāyo bhaveyyā”ti?
mil5.1.6:15.4	“Na hi, bhante, nirupaghātaṁ bījaṁ khippaṁ saṁviruheyyā”ti.
mil5.1.6:15.5	“Evameva kho, mahārāja, sāmo kumāro mutto uppannantarāyehi tiṇṇaṁ cetopaṇidhiyā nibbatto.
mil5.1.6:16.1	Api nu kho, mahārāja, sutapubbaṁ tayā isīnaṁ manopadosena iddho phīto mahājanapado sajano samucchinno”ti?
mil5.1.6:16.2	“Āma, bhante, suyyati.
mil5.1.6:16.3	Mahiyā daṇḍakāraññaṁ majjhāraññaṁ kāliṅgāraññaṁ mātaṅgāraññaṁ, sabbaṁ taṁ araññaṁ araññabhūtaṁ, sabbepete janapadā isīnaṁ manopadosena khayaṁ gatā”ti.
mil5.1.6:16.4	“Yadi, mahārāja, tesaṁ manopadosena susamiddhā janapadā ucchijjanti, api nu kho tesaṁ manopasādena kiñci nibbatteyyā”ti?
mil5.1.6:16.5	“Āma, bhante”ti.
mil5.1.6:16.6	“Tena hi, mahārāja, sāmo kumāro tiṇṇaṁ balavantānaṁ cetopasādena nibbatto isinimmito devanimmito puññanimmitoti.
mil5.1.6:16.7	Evametaṁ, mahārāja, dhārehi.
mil5.1.6:17.1	Tayome, mahārāja, devaputtā sakkena devānamindena āyācitā kulaṁ uppannā.
mil5.1.6:17.2	Katame tayo?
mil5.1.6:17.3	Sāmo kumāro mahāpanādo kusarājā, tayopete bodhisattā”ti.
mil5.1.6:17.4	“Suniddiṭṭhā, bhante nāgasena, gabbhāvakkanti, sukathitaṁ kāraṇaṁ, andhakāro āloko kato, jaṭā vijaṭitā, nicchuddhā paravādā, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.1.6:18.1	Gabbhāvakkantipañho chaṭṭho.
mil5.1.7:0.1	Milindapañha
mil5.1.7:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.1.7:0.3	Iddhibalavagga
mil5.1.7:0.4	7. Saddhammantaradhānapañha
mil5.1.7:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.1.7:1.2	‘pañceva dāni, ānanda, vassasatāni saddhammo ṭhassatī’ti.
mil5.1.7:1.3	Puna ca parinibbānasamaye subhaddena paribbājakena pañhaṁ puṭṭhena bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.1.7:1.4	‘ime ca, subhadda, bhikkhū sammā vihareyyuṁ, asuñño loko arahantehi assā’ti, asesavacanametaṁ, nissesavacanametaṁ, nippariyāyavacanametaṁ.
mil5.1.7:1.5	Yadi, bhante nāgasena, tathāgatena bhaṇitaṁ—
mil5.1.7:1.6	‘pañceva dāni, ānanda, vassasatāni saddhammo ṭhassatī’ti, tena hi ‘asuñño loko arahantehi assā’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.1.7:1.7	Yadi tathāgatena bhaṇitaṁ—
mil5.1.7:1.8	‘asuñño loko arahantehi assā’ti, tena hi ‘pañceva dāni, ānanda, vassasatāni saddhammo ṭhassatī’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.1.7:1.9	Ayampi ubhato koṭiko pañho gahanatopi gahanataro balavatopi balavataro gaṇṭhitopi gaṇṭhitaro, so tavānuppatto, tattha te ñāṇabalavipphāraṁ dassehi makaro viya sāgarabbhantaragato”ti.
mil5.1.7:2.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā ‘pañceva dāni, ānanda, vassasatāni saddhammo ṭhassatī’ti.
mil5.1.7:2.2	Parinibbānasamaye ca subhaddassa paribbājakassa bhaṇitaṁ—
mil5.1.7:2.3	‘ime ca, subhadda, bhikkhū sammā vihareyyuṁ, asuñño loko arahantehi assā’ti.
mil5.1.7:2.4	Tañca pana, mahārāja, bhagavato vacanaṁ nānatthañceva hoti nānābyañjanañca, ayaṁ sāsanaparicchedo, ayaṁ paṭipatti paridīpanāti dūraṁ vivajjitā te ubho aññamaññaṁ.
mil5.1.7:2.5	Yathā, mahārāja, nabhaṁ pathavito dūraṁ vivajjitaṁ, nirayaṁ saggato dūraṁ vivajjitaṁ, kusalaṁ akusalato dūraṁ vivajjitaṁ, sukhaṁ dukkhato dūraṁ vivajjitaṁ;
mil5.1.7:2.6	evameva kho, mahārāja, te ubho aññamaññaṁ dūraṁ vivajjitā.
mil5.1.7:3.1	Api ca, mahārāja, mā te pucchā moghā assa, rasato te saṁsanditvā kathayissāmi ‘pañceva dāni, ānanda, vassasatāni saddhammo ṭhassatī’ti yaṁ bhagavā āha, taṁ khayaṁ paridīpayanto sesakaṁ paricchindi, ‘vassasahassaṁ, ānanda, saddhammo tiṭṭheyya, sace bhikkhuniyo na pabbājeyyuṁ.
mil5.1.7:3.2	Pañceva dāni, ānanda, vassasatāni saddhammo ṭhassatī’ti.
mil5.1.7:3.3	Api nu kho, mahārāja, bhagavā evaṁ vadanto saddhammassa antaradhānaṁ vā vadeti abhisamayaṁ vā paṭikkosatī”ti?
mil5.1.7:3.4	“Na hi, bhante”ti.
mil5.1.7:3.5	“Naṭṭhaṁ, mahārāja, parikittayanto sesakaṁ paridīpayanto paricchindi.
mil5.1.7:3.6	Yathā, mahārāja, puriso naṭṭhāyiko sabbasesakaṁ gahetvā janassa paridīpeyya ‘ettakaṁ me bhaṇḍaṁ naṭṭhaṁ, idaṁ sesakan’ti.
mil5.1.7:3.7	Evameva kho, mahārāja, bhagavā naṭṭhaṁ paridīpayanto sesakaṁ devamanussānaṁ kathesi ‘pañceva dāni, ānanda, vassasatāni saddhammo ṭhassatī’ti.
mil5.1.7:3.8	Yaṁ pana, mahārāja, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.1.7:3.9	‘pañceva dāni, ānanda, vassasatāni saddhammo ṭhassatī’ti, sāsanaparicchedo eso.
mil5.1.7:4.1	Yaṁ pana parinibbānasamaye subhaddassa paribbājakassa samaṇe parikittayanto āha—
mil5.1.7:4.2	‘ime ca, subhadda, bhikkhū sammā vihareyyuṁ, asuñño loko arahantehi assā’ti, paṭipattiparidīpanā esā, tvaṁ pana taṁ paricchedañca paridīpanañca ekarasaṁ karosi.
mil5.1.7:4.3	Yadi pana te chando, ekarasaṁ katvā kathayissāmi, sādhukaṁ suṇohi manasikarohi avikkhittamānaso.
mil5.1.7:5.1	Idha, mahārāja, taḷāko bhaveyya navasalilasampuṇṇo sammukhamuttariyamāno paricchinno parivaṭumakato, apariyādiṇṇeyeva tasmiṁ taḷāke udakūpari mahāmegho aparāparaṁ anuppabandho abhivasseyya, api nu kho, mahārāja, tasmiṁ taḷāke udakaṁ parikkhayaṁ pariyādānaṁ gaccheyyā”ti?
mil5.1.7:5.2	“Na hi, bhante”ti.
mil5.1.7:5.3	“Kena kāraṇena, mahārājā”ti?
mil5.1.7:5.4	“Meghassa, bhante, anuppabandhatāyā”ti.
mil5.1.7:5.5	“Evameva kho, mahārāja, jinasāsanavarasaddhammataḷāko ācārasīlaguṇavattapaṭipattivimalanavasalilasampuṇṇo uttariyamāno bhavaggamabhibhavitvā ṭhito.
mil5.1.7:5.6	Yadi tattha buddhaputtā ācārasīlaguṇavattapaṭipattimeghavassaṁ aparāparaṁ anuppabandhāpeyyuṁ abhivassāpeyyuṁ.
mil5.1.7:5.7	Evamidaṁ jinasāsanavarasaddhammataḷāko ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭheyya, arahantehi loko asuñño bhaveyya, imamatthaṁ bhagavatā sandhāya bhāsitaṁ ‘ime ca, subhadda, bhikkhū sammā vihareyyuṁ, asuñño loko arahantehi assā’ti.
mil5.1.7:6.1	Idha pana, mahārāja, mahati mahāaggikkhandhe jalamāne aparāparaṁ sukkhatiṇakaṭṭhagomayāni upasaṁhareyyuṁ, api nu kho so, mahārāja, aggikkhandho nibbāyeyyā”ti?
mil5.1.7:6.2	“Na hi, bhante, bhiyyo bhiyyo so aggikkhandho jaleyya, bhiyyo bhiyyo pabhāseyyā”ti.
mil5.1.7:6.3	“Evameva kho, mahārāja, dasasahassiyā lokadhātuyā jinasāsanavarampi ācārasīlaguṇavattapaṭipattiyā jalati pabhāsati.
mil5.1.7:6.4	Yadi pana, mahārāja, taduttariṁ buddhaputtā pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgatā satatamappamattā padaheyyuṁ, tīsu sikkhāsu chandajātā sikkheyyuṁ, cārittañca sīlaṁ samattaṁ paripūreyyuṁ, evamidaṁ jinasāsanavaraṁ bhiyyo bhiyyo ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭheyya, asuñño loko arahantehi assāti imamatthaṁ bhagavatā sandhāya bhāsitaṁ ‘ime ca, subhadda, bhikkhū sammā vihareyyuṁ, asuñño loko arahantehi assā’ti.
mil5.1.7:7.1	Idha pana, mahārāja, siniddhasamasumajjitasappabhāsavimalādāsaṁ saṇhasukhumagerukacuṇṇena aparāparaṁ majjeyyuṁ, api nu kho, mahārāja, tasmiṁ ādāse malakaddamarajojallaṁ jāyeyyā”ti?
mil5.1.7:7.2	“Na hi, bhante, aññadatthu vimalataraṁyeva bhaveyyā”ti.
mil5.1.7:7.3	“Evameva kho, mahārāja, jinasāsanavaraṁ pakatinimmalaṁ byapagatakilesamalarajojallaṁ, yadi taṁ buddhaputtā ācārasīlaguṇavattapaṭipattisallekhadhutaguṇena jinasāsanavaraṁ sallakkheyyuṁ, evamidaṁ jinasāsanavaraṁ ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭheyya, asuñño ca loko arahantehi assāti imamatthaṁ bhagavatā sandhāya bhāsitaṁ ‘ime ca, subhadda, bhikkhū sammā vihareyyuṁ, asuñño loko arahantehi assā’ti.
mil5.1.7:7.4	Paṭipattimūlakaṁ, mahārāja, satthusāsanaṁ paṭipattikāraṇaṁ paṭipattiyā anantarahitāya tiṭṭhatī”ti.
mil5.1.7:8.1	“Bhante nāgasena, ‘saddhammantaradhānan’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ saddhammantaradhānan”ti?
mil5.1.7:8.2	“Tīṇimāni, mahārāja, sāsanantaradhānāni.
mil5.1.7:8.3	Katamāni tīṇi?
mil5.1.7:8.4	Adhigamantaradhānaṁ paṭipattantaradhānaṁ liṅgantaradhānaṁ, adhigame, mahārāja, antarahite suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti, paṭipattiyā antarahitāya sikkhāpadapaññatti antaradhāyati, liṅgaṁyeva tiṭṭhati, liṅge antarahite paveṇupacchedo hoti, imāni kho, mahārāja, tīṇi antaradhānānī”ti.
mil5.1.7:9.1	“Suviññāpito, bhante nāgasena, pañho, gambhīro uttānīkato, gaṇṭhi bhinno, naṭṭhā paravādā bhaggā nippabhā katā, tvaṁ gaṇivaravasabhamāsajjā”ti.
mil5.1.7:10.1	Saddhammantaradhānapañho sattamo.
mil5.1.8:0.1	Milindapañha
mil5.1.8:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.1.8:0.3	Iddhibalavagga
mil5.1.8:0.4	8. Akusalacchedanapañha
mil5.1.8:1.1	“Bhante nāgasena, tathāgato sabbaṁ akusalaṁ jhāpetvā sabbaññutaṁ patto, udāhu sāvasese akusale sabbaññutaṁ patto”ti?
mil5.1.8:1.2	“Sabbaṁ, mahārāja, akusalaṁ jhāpetvā bhagavā sabbaññutaṁ patto, natthi bhagavato sesakaṁ akusalan”ti.
mil5.1.8:2.1	“Kiṁ pana, bhante, dukkhā vedanā tathāgatassa kāye uppannapubbā”ti?
mil5.1.8:2.2	“Āma, mahārāja, rājagahe bhagavato pādo sakalikāya khato, lohitapakkhandikābādho uppanno, kāye abhisanne jīvakena vireko kārito, vātābādhe uppanne upaṭṭhākena therena uṇhodakaṁ pariyiṭṭhan”ti.
mil5.1.8:3.1	“Yadi, bhante nāgasena, tathāgato sabbaṁ akusalaṁ jhāpetvā sabbaññutaṁ patto, tena hi bhagavato pādo sakalikāya khato, lohitapakkhandikā ca ābādho uppannoti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.1.8:3.2	Yadi tathāgatassa pādo sakalikāya khato, lohitapakkhandikā ca ābādho uppanno, tena hi tathāgato sabbaṁ akusalaṁ jhāpetvā sabbaññutaṁ pattoti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.1.8:3.3	Natthi, bhante, vinā kammena vedayitaṁ, sabbaṁ taṁ vedayitaṁ kammamūlakaṁ, taṁ kammeneva vedayati, ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.1.8:4.1	“Na hi, mahārāja, sabbaṁ taṁ vedayitaṁ kammamūlakaṁ.
mil5.1.8:4.2	Aṭṭhahi, mahārāja, kāraṇehi vedayitāni uppajjanti, yehi kāraṇehi puthū sattā vedanā vediyanti.
mil5.1.8:4.3	Katamehi aṭṭhahi?
mil5.1.8:4.4	Vātasamuṭṭhānānipi kho, mahārāja, idhekaccāni vedayitāni uppajjanti,
mil5.1.8:4.5	pittasamuṭṭhānānipi kho, mahārāja …pe…
mil5.1.8:4.6	semhasamuṭṭhānānipi kho, mahārāja …pe…
mil5.1.8:4.7	sannipātikānipi kho, mahārāja …pe…
mil5.1.8:4.8	utupariṇāmajānipi kho, mahārāja …pe…
mil5.1.8:4.9	visamaparihārajānipi kho, mahārāja …pe…
mil5.1.8:4.10	opakkamikānipi kho, mahārāja …pe…
mil5.1.8:4.11	kammavipākajānipi kho, mahārāja, idhekaccāni vedayitāni uppajjanti.
mil5.1.8:4.12	Imehi kho, mahārāja, aṭṭhahi kāraṇehi puthū sattā vedanā vedayanti.
mil5.1.8:4.13	Tattha ye te puggalā ‘satte kammaṁ vibādhatī’ti vadeyyuṁ, te ime puggalā sattakāraṇaṁ paṭibāhanti.
mil5.1.8:4.14	Tesaṁ taṁ vacanaṁ micchā”ti.
mil5.1.8:4.15	“Bhante nāgasena, yañca vātikaṁ yañca pittikaṁ yañca semhikaṁ yañca sannipātikaṁ yañca utupariṇāmajaṁ yañca visamaparihārajaṁ yañca opakkamikaṁ, sabbete kammasamuṭṭhānāyeva, kammeneva te sabbe sambhavantī”ti.
mil5.1.8:5.1	“Yadi, mahārāja, tepi sabbe kammasamuṭṭhānāva ābādhā bhaveyyuṁ, na tesaṁ koṭṭhāsato lakkhaṇāni bhaveyyuṁ.
mil5.1.8:5.2	Vāto kho, mahārāja, kuppamāno dasavidhena kuppati sītena uṇhena jighacchāya pipāsāya atibhuttena ṭhānena padhānena ādhāvanena upakkamena kammavipākena.
mil5.1.8:5.3	Tatra ye te nava vidhā, na te atīte, na anāgate, vattamānake bhave uppajjanti, tasmā na vattabbā ‘kammasambhavā sabbā vedanā’ti.
mil5.1.8:5.4	Pittaṁ, mahārāja, kuppamānaṁ tividhena kuppati sītena uṇhena visamabhojanena.
mil5.1.8:5.5	Semhaṁ, mahārāja, kuppamānaṁ tividhena kuppati sītena uṇhena annapānena.
mil5.1.8:5.6	Yo ca, mahārāja, vāto yañca pittaṁ yañca semhaṁ, tehi tehi kopehi kuppitvā missī hutvā sakaṁ sakaṁ vedanaṁ ākaḍḍhati.
mil5.1.8:5.7	Utupariṇāmajā, mahārāja, vedanā utupariṇāmena uppajjati.
mil5.1.8:5.8	Visamaparihārajā vedanā visamaparihārena uppajjati.
mil5.1.8:5.9	Opakkamikā, mahārāja, vedanā atthi kiriyā, atthi kammavipākā, kammavipākajā vedanā pubbe katena kammena uppajjati.
mil5.1.8:5.10	Iti kho, mahārāja, appaṁ kammavipākajaṁ, bahutaraṁ avasesaṁ.
mil5.1.8:5.11	Tattha bālā ‘sabbaṁ kammavipākajaṁ yevā’ti atidhāvanti.
mil5.1.8:5.12	Taṁ kammaṁ na sakkā vinā buddhañāṇena vavatthānaṁ kātuṁ.
mil5.1.8:6.1	Yaṁ pana, mahārāja, bhagavato pādo sakalikāya khato, taṁ vedayitaṁ neva vātasamuṭṭhānaṁ, na pittasamuṭṭhānaṁ, na semhasamuṭṭhānaṁ, na sannipātikaṁ, na utupariṇāmajaṁ, na visamaparihārajaṁ, na kammavipākajaṁ, opakkamikaṁyeva.
mil5.1.8:6.2	Devadatto hi, mahārāja, bahūni jātisatasahassāni tathāgate āghātaṁ bandhi, so tena āghātena mahatiṁ garuṁ silaṁ gahetvā ‘matthake pātessāmī’ti muñci, athaññe dve selā āgantvā taṁ silaṁ tathāgataṁ asampattaṁyeva sampaṭicchiṁsu, tāsaṁ pahārena papaṭikā bhijjitvā bhagavato pāde patitvā ruhiraṁ uppādesi, kammavipākato vā, mahārāja, bhagavato esā vedanā nibbattā kiriyato vā, tatuddhaṁ natthaññā vedanā.
mil5.1.8:7.1	Yathā, mahārāja, khettaduṭṭhatāya vā bījaṁ na sambhavati bījaduṭṭhatāya vā;
mil5.1.8:7.2	evameva kho, mahārāja, kammavipākato vā bhagavato esā vedanā nibbattā kiriyato vā, tatuddhaṁ natthaññā vedanā.
mil5.1.8:8.1	Yathā vā pana, mahārāja, koṭṭhaduṭṭhatāya vā bhojanaṁ visamaṁ pariṇamati āhāraduṭṭhatāya vā;
mil5.1.8:8.2	evameva kho, mahārāja, kammavipākato vā bhagavato esā vedanā nibbattā kiriyato vā, tatuddhaṁ natthaññā vedanā.
mil5.1.8:8.3	Api ca, mahārāja, natthi bhagavato kammavipākajā vedanā, natthi visamaparihārajā vedanā, avasesehi samuṭṭhānehi bhagavato vedanā uppajjati, tāya ca pana vedanāya na sakkā bhagavantaṁ jīvitā voropetuṁ.
mil5.1.8:9.1	Nipatanti, mahārāja, imasmiṁ cātumahābhūtike kāye iṭṭhāniṭṭhā subhāsubhavedanā.
mil5.1.8:9.2	Idha, mahārāja, ākāse khitto leḍḍu mahāpathaviyā nipatati, api nu kho so, mahārāja, leḍḍu pubbe katena mahāpathaviyā nipatī”ti?
mil5.1.8:9.3	“Na hi, bhante, natthi so, bhante, hetu mahāpathaviyā, yena hetunā mahāpathavī kusalākusalavipākaṁ paṭisaṁvedeyya, paccuppannena, bhante, akammakena hetunā so leḍḍu mahāpathaviyaṁ nipatati”.
mil5.1.8:9.4	“Yathā, mahārāja, mahāpathavī, evaṁ tathāgato daṭṭhabbo.
mil5.1.8:9.5	Yathā leḍḍu pubbe akatena mahāpathaviyaṁ nipatati;
mil5.1.8:9.6	evameva kho, mahārāja, tathāgatassa pubbe akatena sā sakalikā pāde nipatitā.
mil5.1.8:10.1	Idha pana, mahārāja, manussā mahāpathaviṁ bhindanti ca khaṇanti ca, api nu kho, mahārāja, te manussā pubbe katena mahāpathaviṁ bhindanti ca khaṇanti cā”ti?
mil5.1.8:10.2	“Na hi, bhante”ti.
mil5.1.8:10.3	“Evameva kho, mahārāja, yā sā sakalikā bhagavato pāde nipatitā, na sā sakalikā pubbe katena bhagavato pāde nipatitā.
mil5.1.8:10.4	Yopi, mahārāja, bhagavato lohitapakkhandikābādho uppanno, sopi ābādho na pubbe katena uppanno, sannipātikeneva uppanno, ye keci, mahārāja, bhagavato kāyikā ābādhā uppannā, na te kammābhinibbattā, channaṁ etesaṁ samuṭṭhānānaṁ aññatarato nibbattā.
mil5.1.8:11.1	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṁyuttanikāyavaralañchake moḷiyasīvake veyyākaraṇe—
mil5.1.8:12.1	‘Pittasamuṭṭhānānipi kho, sīvaka, idhekaccāni vedayitāni uppajjanti.
mil5.1.8:12.2	Sāmampi kho etaṁ, sīvaka, veditabbaṁ, yathā pittasamuṭṭhānānipi idhekaccāni vedayitāni uppajjanti.
mil5.1.8:12.3	Lokassapi kho etaṁ, sīvaka, saccasammataṁ, yathā pittasamuṭṭhānānipi idhekaccāni vedayitāni uppajjanti.
mil5.1.8:12.4	Tatra, sīvaka, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino “yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbe katahetū”ti.
mil5.1.8:12.5	Yañca sāmaṁ ñātaṁ, tañca atidhāvanti, yañca loke saccasammataṁ, tañca atidhāvanti.
mil5.1.8:12.6	Tasmā tesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ micchāti vadāmi.
mil5.1.8:13.1	Semhasamuṭṭhānānipi kho, sīvaka, idhekaccāni vedayitāni uppajjanti.
mil5.1.8:13.2	Vātasamuṭṭhānānipi kho, sīvaka …pe…
mil5.1.8:13.3	sannipātikānipi kho, sīvaka …pe…
mil5.1.8:13.4	utupariṇāmajānipi kho, sīvaka …pe…
mil5.1.8:13.5	visamaparihārajānipi kho, sīvaka …pe…
mil5.1.8:13.6	opakkamikānipi kho, sīvaka …pe…
mil5.1.8:13.7	kammavipākajānipi kho, sīvaka, idhekaccāni vedayitāni uppajjanti.
mil5.1.8:13.8	Sāmampi kho etaṁ, sīvaka, veditabbaṁ, yathā kammavipākajānipi idhekaccāni vedayitāni uppajjanti.
mil5.1.8:13.9	Lokassapi kho etaṁ, sīvaka, saccasammataṁ, yathā kammavipākajānipi idhekaccāni vedayitāni uppajjanti.
mil5.1.8:13.10	Tatra, sīvaka, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino “yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbe katahetū”ti.
mil5.1.8:13.11	Yañca sāmaṁ ñātaṁ, tañca atidhāvanti, yañca loke saccasammataṁ, tañca atidhāvanti.
mil5.1.8:13.12	Tasmā tesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ micchāti vadāmī’ti.
mil5.1.8:14.1	Itipi, mahārāja, na sabbā vedanā kammavipākajā, sabbaṁ, mahārāja, akusalaṁ jhāpetvā bhagavā sabbaññutaṁ pattoti evametaṁ dhārehī”ti.
mil5.1.8:14.2	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.1.8:15.1	Akusalacchedanapañho aṭṭhamo.
mil5.1.9:0.1	Milindapañha
mil5.1.9:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.1.9:0.3	Iddhibalavagga
mil5.1.9:0.4	9. Uttarikaraṇīyapañha
mil5.1.9:1.1	“Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—
mil5.1.9:1.2	‘yaṁ kiñci karaṇīyaṁ tathāgatassa, sabbaṁ taṁ bodhiyāyeva mūle pariniṭṭhitaṁ, natthi tathāgatassa uttariṁ karaṇīyaṁ, katassa vā paticayo’ti, idañca temāsaṁ paṭisallānaṁ dissati.
mil5.1.9:1.3	Yadi, bhante nāgasena, yaṁ kiñci karaṇīyaṁ tathāgatassa, sabbaṁ taṁ bodhiyāyeva mūle pariniṭṭhitaṁ, natthi tathāgatassa uttariṁ karaṇīyaṁ, katassa vā paticayo, tena hi ‘temāsaṁ paṭisallīno’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.1.9:1.4	Yadi temāsaṁ paṭisallīno, tena hi ‘yaṁ kiñci karaṇīyaṁ, tathāgatassa, sabbaṁ taṁ bodhiyāyeva mūle pariniṭṭhitan’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.1.9:1.5	Natthi katakaraṇīyassa paṭisallānaṁ, sakaraṇīyasseva paṭisallānaṁ yathā nāma byādhitasseva bhesajjena karaṇīyaṁ hoti, abyādhitassa kiṁ bhesajjena.
mil5.1.9:1.6	Chātasseva bhojanena karaṇīyaṁ hoti, achātassa kiṁ bhojanena.
mil5.1.9:1.7	Evameva kho, bhante nāgasena, natthi katakaraṇīyassa paṭisallānaṁ, sakaraṇīyasseva paṭisallānaṁ.
mil5.1.9:1.8	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.1.9:2.1	“Yaṁ kiñci, mahārāja, karaṇīyaṁ tathāgatassa, sabbaṁ taṁ bodhiyāyeva mūle pariniṭṭhitaṁ, natthi tathāgatassa uttariṁ karaṇīyaṁ, katassa vā paticayo, bhagavā ca temāsaṁ paṭisallīno, paṭisallānaṁ kho, mahārāja, bahuguṇaṁ, sabbepi tathāgatā paṭisallīyitvā sabbaññutaṁ pattā, taṁ te sukataguṇamanussarantā paṭisallānaṁ sevanti.
mil5.1.9:2.2	Yathā, mahārāja, puriso rañño santikā laddhavaro paṭiladdhabhogo taṁ sukataguṇamanussaranto aparāparaṁ rañño upaṭṭhānaṁ eti;
mil5.1.9:2.3	evameva kho, mahārāja, sabbepi tathāgatā paṭisallīyitvā sabbaññutaṁ pattā, taṁ te sukataguṇamanussarantā paṭisallānaṁ sevanti.
mil5.1.9:3.1	Yathā vā pana, mahārāja, puriso āturo dukkhito bāḷhagilāno bhisakkamupasevitvā sotthimanuppatto taṁ sukataguṇamanussaranto aparāparaṁ bhisakkamupasevati;
mil5.1.9:3.2	evameva kho, mahārāja, sabbepi tathāgatā paṭisallīyitvā sabbaññutaṁ pattā, taṁ te sukataguṇamanussarantā paṭisallānaṁ sevanti.
mil5.1.9:4.1	Aṭṭhavīsati kho panime, mahārāja, paṭisallānaguṇā, ye guṇe samanussarantā tathāgatā paṭisallānaṁ sevanti.
mil5.1.9:4.2	Katame aṭṭhavīsati?
mil5.1.9:4.3	Idha, mahārāja, paṭisallānaṁ paṭisallīyamānaṁ attānaṁ rakkhati, āyuṁ vaḍḍheti, balaṁ deti, vajjaṁ pidahati, ayasamapaneti, yasamupaneti, aratiṁ vinodeti, ratimupadahati, bhayamapaneti, vesārajjaṁ karoti, kosajjamapaneti, vīriyamabhijaneti, rāgamapaneti, dosamapaneti, mohamapaneti, mānaṁ nihanti, vitakkaṁ bhañjati, cittaṁ ekaggaṁ karoti, mānasaṁ snehayati, hāsaṁ janeti, garukaṁ karoti, lābhamuppādayati, namassiyaṁ karoti, pītiṁ pāpeti, pāmojjaṁ karoti, saṅkhārānaṁ sabhāvaṁ dassayati, bhavappaṭisandhiṁ ugghāṭeti, sabbasāmaññaṁ deti.
mil5.1.9:4.4	Ime kho, mahārāja, aṭṭhavīsati paṭisallānaguṇā, ye guṇe samanussarantā tathāgatā paṭisallānaṁ sevanti.
mil5.1.9:5.1	Api ca kho, mahārāja, tathāgatā santaṁ sukhaṁ samāpattiratiṁ anubhavitukāmā paṭisallānaṁ sevanti pariyositasaṅkappā.
mil5.1.9:5.2	Catūhi kho, mahārāja, kāraṇehi tathāgatā paṭisallānaṁ sevanti.
mil5.1.9:5.3	Katamehi catūhi?
mil5.1.9:5.4	Vihāraphāsutāyapi, mahārāja, tathāgatā paṭisallānaṁ sevanti, anavajjaguṇabahulatāyapi tathāgatā paṭisallānaṁ sevanti, asesaariyavīthitopi tathāgatā paṭisallānaṁ sevanti, sabbabuddhānaṁ thutathomitavaṇṇitapasatthatopi tathāgatā paṭisallānaṁ sevanti.
mil5.1.9:5.5	Imehi kho, mahārāja, catūhi kāraṇehi tathāgatā paṭisallānaṁ sevanti.
mil5.1.9:5.6	Iti kho, mahārāja, tathāgatā paṭisallānaṁ sevanti na sakaraṇīyatāya, na katassa vā paticayāya, atha kho guṇavisesadassāvitāya tathāgatā paṭisallānaṁ sevantī”ti.
mil5.1.9:5.7	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.1.9:6.1	Uttarikaraṇīyapañho navamo.
mil5.1.10:0.1	Milindapañha
mil5.1.10:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.1.10:0.3	Iddhibalavagga
mil5.1.10:0.4	10 Iddhibaladassanapañha
mil5.1.10:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.1.10:1.2	‘tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā’ti.
mil5.1.10:1.3	Puna ca bhaṇitaṁ—
mil5.1.10:1.4	‘ito tiṇṇaṁ māsānaṁ accayena tathāgato parinibbāyissatī’ti.
mil5.1.10:1.5	Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.1.10:1.6	‘tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā …pe… kappāvasesaṁ vā’ti, tena hi temāsaparicchedo micchā.
mil5.1.10:1.7	Yadi, bhante, tathāgatena bhaṇitaṁ—
mil5.1.10:1.8	‘ito tiṇṇaṁ māsānaṁ accayena tathāgato parinibbāyissatī’ti, tena hi ‘tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā …pe… kappāvasesaṁ vā’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.1.10:1.9	Natthi tathāgatānaṁ aṭṭhāne gajjitaṁ.
mil5.1.10:1.10	Amoghavacanā buddhā bhagavanto tathavacanā advejjhavacanā.
mil5.1.10:1.11	Ayampi ubhato koṭiko pañho gambhīro sunipuṇo dunnijjhāpayo tavānuppatto, bhindetaṁ diṭṭhijālaṁ, ekaṁse ṭhapaya, bhinda paravādan”ti.
mil5.1.10:2.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā ‘tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā …pe… kappāvasesaṁ vā’ti, temāsaparicchedo ca bhaṇito, so ca pana kappo āyukappo vuccati.
mil5.1.10:2.2	Na, mahārāja, bhagavā attano balaṁ kittayamāno evamāha, iddhibalaṁ pana, mahārāja, bhagavā parikittayamāno evamāha—
mil5.1.10:2.3	‘tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā …pe… kappāvasesaṁ vā’ti.
mil5.1.10:3.1	Yathā, mahārāja, rañño assājānīyo bhaveyya sīghagati anilajavo, tassa rājā javabalaṁ parikittayanto sanegamajānapadabhaṭabalabrāhmaṇagahapatikaamaccajanamajjhe evaṁ vadeyya ‘ākaṅkhamāno me, bho, ayaṁ hayavaro sāgarajalapariyantaṁ mahiṁ anuvicaritvā khaṇena idhāgaccheyyā’ti, na ca taṁ javagatiṁ tassaṁ parisāyaṁ dasseyya, vijjati ca so javo tassa, samattho ca so khaṇena sāgarajalapariyantaṁ mahiṁ anuvicarituṁ.
mil5.1.10:3.2	Evameva kho, mahārāja, bhagavā attano iddhibalaṁ parikittayamāno evamāha, tampi tevijjānaṁ chaḷabhiññānaṁ arahantānaṁ vimalakhīṇāsavānaṁ devamanussānañca majjhe nisīditvā bhaṇitaṁ—
mil5.1.10:3.3	‘tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato kappaṁ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṁ vā’ti.
mil5.1.10:3.4	Vijjati ca taṁ, mahārāja, iddhibalaṁ bhagavato, samattho ca bhagavā iddhibalena kappaṁ vā ṭhātuṁ kappāvasesaṁ vā, na ca bhagavā taṁ iddhibalaṁ tassaṁ parisāyaṁ dasseti, anatthiko, mahārāja, bhagavā sabbabhavehi, garahitā ca tathāgatassa sabbabhavā.
mil5.1.10:3.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil5.1.10:3.6	‘seyyathāpi, bhikkhave, appamattakopi gūtho duggandho hoti;
mil5.1.10:3.7	evameva kho ahaṁ, bhikkhave, appamattakampi bhavaṁ na vaṇṇemi antamaso accharāsaṅghātamattampī’ti api nu kho, mahārāja, bhagavā sabbabhavagatiyoniyo gūthasamaṁ disvā iddhibalaṁ nissāya bhavesu chandarāgaṁ kareyyā”ti?
mil5.1.10:3.8	“Na hi, bhante”ti.
mil5.1.10:3.9	“Tena hi, mahārāja, bhagavā iddhibalaṁ parikittayamāno evarūpaṁ buddhasīhanādamabhinadī”ti.
mil5.1.10:3.10	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.1.10:4.1	Iddhibaladassanapañho dasamo.
mil5.1.10:5.1	Iddhibalavaggo paṭhamo.
mil5.1.10:6.1	Imasmiṁ vagge dasa pañhā.
mil5.2.1:0.1	Milindapañha
mil5.2.1:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.2.1:0.3	Abhejjavagga
mil5.2.1:0.4	1. Khuddānukhuddakapañha
mil5.2.1:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.2.1:1.2	‘abhiññāyāhaṁ, bhikkhave, dhammaṁ desemi no anabhiññāyā’ti.
mil5.2.1:1.3	Puna ca vinayapaññattiyā evaṁ bhaṇitaṁ—
mil5.2.1:1.4	‘ākaṅkhamāno, ānanda, saṅgho mamaccayena khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni samūhanatū’ti.
mil5.2.1:1.5	Kiṁ nu kho, bhante nāgasena, khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni duppaññattāni, udāhu avatthusmiṁ ajānitvā paññattāni, yaṁ bhagavā attano accayena khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni samūhanāpeti?
mil5.2.1:1.6	Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.2.1:1.7	‘abhiññāyāhaṁ, bhikkhave, dhammaṁ desemi no anabhiññāyā’ti, tena hi ‘ākaṅkhamāno, ānanda, saṅgho mamaccayena khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni samūhanatū’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.2.1:1.8	Yadi tathāgatena vinayapaññattiyā evaṁ bhaṇitaṁ—
mil5.2.1:1.9	‘ākaṅkhamāno, ānanda, saṅgho mamaccayena khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni samūhanatū’ti tena hi ‘abhiññāyāhaṁ, bhikkhave, dhammaṁ desemi no anabhiññāyā’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.2.1:1.10	Ayampi ubhato koṭiko pañho sukhumo nipuṇo gambhīro sugambhīro dunnijjhāpayo, so tavānuppatto, tattha te ñāṇabalavipphāraṁ dassehī”ti.
mil5.2.1:2.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā ‘abhiññāyāhaṁ, bhikkhave, dhammaṁ desemi no anabhiññāyā’ti, vinayapaññattiyāpi evaṁ bhaṇitaṁ—
mil5.2.1:2.2	‘ākaṅkhamāno, ānanda, saṅgho mamaccayena khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni samūhanatū’ti, taṁ pana, mahārāja, tathāgato bhikkhū vīmaṁsamāno āha—
mil5.2.1:2.3	‘ukkalessanti nu kho mama sāvakā mayā vissajjāpīyamānā mamaccayena khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni, udāhu ādiyissantī’ti.
mil5.2.1:3.1	Yathā, mahārāja, cakkavattī rājā putte evaṁ vadeyya ‘ayaṁ kho, tātā, mahājanapado sabbadisāsu sāgarapariyanto, dukkaro, tātā, tāvatakena balena dhāretuṁ, etha tumhe, tātā, mamaccayena paccante paccante dese pajahathā’ti.
mil5.2.1:3.2	Api nu kho te, mahārāja, kumārā pituaccayena hatthagate janapade sabbe te paccante paccante dese muñceyyun”ti?
mil5.2.1:3.3	“Na hi, bhante, rājato, bhante, luddhatarā kumārā rajjalobhena taduttariṁ diguṇatiguṇaṁ janapadaṁ pariggaṇheyyuṁ, kiṁ pana te hatthagataṁ janapadaṁ muñceyyun”ti?
mil5.2.1:3.4	“Evameva kho, mahārāja, tathāgato bhikkhū vīmaṁsamāno evamāha—
mil5.2.1:3.5	‘ākaṅkhamāno, ānanda, saṅgho mamaccayena khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni samūhanatū’ti.
mil5.2.1:3.6	Dukkhaparimuttiyā, mahārāja, buddhaputtā dhammalobhena aññampi uttariṁ diyaḍḍhasikkhāpadasataṁ gopeyyuṁ, kiṁ pana pakatipaññattaṁ sikkhāpadaṁ muñceyyun”ti?
mil5.2.1:4.1	“Bhante nāgasena, yaṁ bhagavā āha—
mil5.2.1:4.2	‘khuddānukhuddakāni sikkhāpadānī’ti, etthāyaṁ jano sammūḷho vimatijāto adhikato saṁsayapakkhando.
mil5.2.1:4.3	Katamāni tāni khuddakāni sikkhāpadāni, katamāni anukhuddakāni sikkhāpadānī”ti?
mil5.2.1:4.4	“Dukkaṭaṁ, mahārāja, khuddakaṁ sikkhāpadaṁ, dubbhāsitaṁ anukhuddakaṁ sikkhāpadaṁ, imāni dve khuddānukhuddakāni sikkhāpadāni, pubbakehipi, mahārāja, mahātherehi ettha vimati uppāditā, tehipi ekajjhaṁ na kato dhammasaṇṭhitipariyāye bhagavatā eso pañho upadiṭṭho”ti.
mil5.2.1:4.5	“Ciranikkhittaṁ, bhante nāgasena, jinarahassaṁ ajjetarahi loke vivaṭaṁ pākaṭaṁ katan”ti.
mil5.2.1:5.1	Khuddānukhuddakapañho paṭhamo.
mil5.2.2:0.1	Milindapañha
mil5.2.2:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.2.2:0.3	Abhejjavagga
mil5.2.2:0.4	2. Abyākaraṇīyapañha
mil5.2.2:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.2.2:1.2	‘natthānanda, tathāgatassa dhammesu ācariyamuṭṭhī’ti, puna ca therena mālukyaputtena pañhaṁ puṭṭho na byākāsi.
mil5.2.2:1.3	Eso kho, bhante nāgasena, pañho dvayanto ekantanissito bhavissati ajānanena vā guyhakaraṇena vā.
mil5.2.2:1.4	Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.2.2:1.5	‘natthānanda, tathāgatassa dhammesu ācariyamuṭṭhī’ti, tena hi therassa mālukyaputtassa ajānantena na byākataṁ.
mil5.2.2:1.6	Yadi jānantena na byākataṁ, tena hi atthi tathāgatassa dhammesu ācariyamuṭṭhi.
mil5.2.2:1.7	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.2.2:2.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā ‘natthānanda, tathāgatassa dhammesu ācariyamuṭṭhī’ti, abyākato ca therena mālukyaputtena pucchito pañho, tañca pana na ajānantena na guyhakaraṇena.
mil5.2.2:2.2	Cattārimāni, mahārāja, pañhabyākaraṇāni.
mil5.2.2:2.3	Katamāni cattāri?
mil5.2.2:2.4	Ekaṁsabyākaraṇīyo pañho vibhajjabyākaraṇīyo pañho paṭipucchābyākaraṇīyo pañho ṭhapanīyo pañhoti.
mil5.2.2:3.1	Katamo ca, mahārāja, ekaṁsabyākaraṇīyo pañho?
mil5.2.2:3.2	‘Rūpaṁ aniccan’ti ekaṁsabyākaraṇīyo pañho,
mil5.2.2:3.3	‘vedanā aniccā’ti …pe…
mil5.2.2:3.4	‘saññā aniccā’ti …pe…
mil5.2.2:3.5	‘saṅkhārā aniccā’ti …pe…
mil5.2.2:3.6	‘viññāṇaṁ aniccan’ti ekaṁsabyākaraṇīyo pañho, ayaṁ ekaṁsabyākaraṇīyo pañho.
mil5.2.2:4.1	Katamo vibhajjabyākaraṇīyo pañho?
mil5.2.2:4.2	‘Aniccaṁ pana rūpan’ti vibhajjabyākaraṇīyo pañho,
mil5.2.2:4.3	‘aniccā pana vedanā’ti …pe…
mil5.2.2:4.4	‘aniccā pana saññā’ti …pe…
mil5.2.2:4.5	‘aniccā pana saṅkhārā’ti …pe…
mil5.2.2:4.6	‘aniccaṁ pana viññāṇan’ti vibhajjabyākaraṇīyo pañho, ayaṁ vibhajjabyākaraṇīyo pañho.
mil5.2.2:5.1	Katamo paṭipucchābyākaraṇīyo pañho?
mil5.2.2:5.2	‘Kiṁ nu kho cakkhunā sabbaṁ vijānātī’ti ayaṁ paṭipucchābyākaraṇīyo pañho.
mil5.2.2:6.1	Katamo ṭhapanīyo pañho?
mil5.2.2:6.2	‘Sassato loko’ti ṭhapanīyo pañho,
mil5.2.2:6.3	‘asassato loko’ti,
mil5.2.2:6.4	‘antavā loko’ti,
mil5.2.2:6.5	‘anantavā loko’ti,
mil5.2.2:6.6	‘antavā ca anantavā ca loko’ti,
mil5.2.2:6.7	‘nevantavā nānantavā loko’ti,
mil5.2.2:6.8	‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’ti,
mil5.2.2:6.9	‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’ti,
mil5.2.2:6.10	‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti,
mil5.2.2:6.11	‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti,
mil5.2.2:6.12	‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti,
mil5.2.2:6.13	‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti ṭhapanīyo pañho,
mil5.2.2:6.14	ayaṁ ṭhapanīyo pañho.
mil5.2.2:7.1	Bhagavā, mahārāja, therassa mālukyaputtassa taṁ ṭhapanīyaṁ pañhaṁ na byākāsi.
mil5.2.2:7.2	So pana pañho kiṅkāraṇā ṭhapanīyo?
mil5.2.2:7.3	Na tassa dīpanāya hetu vā kāraṇaṁ vā atthi, tasmā so pañho ṭhapanīyo.
mil5.2.2:7.4	Natthi buddhānaṁ bhagavantānaṁ akāraṇamahetukaṁ giramudīraṇan”ti.
mil5.2.2:7.5	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.2.2:8.1	Abyākaraṇīyapañho dutiyo.
mil5.2.3:0.1	Milindapañha
mil5.2.3:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.2.3:0.3	Abhejjavagga
mil5.2.3:0.4	3. Maccubhāyanābhāyanapañha
mil5.2.3:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.2.3:1.2	‘sabbe tasanti daṇḍassa, sabbe bhāyanti maccuno’ti, puna bhaṇitaṁ—
mil5.2.3:1.3	‘arahā sabbabhayamatikkanto’ti.
mil5.2.3:1.4	Kiṁ nu kho, bhante nāgasena, arahā daṇḍabhayā tasati, niraye vā nerayikā sattā jalitā kuthitā tattā santattā tamhā jalitaggijālakā mahānirayā cavamānā maccuno bhāyanti.
mil5.2.3:1.5	Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.2.3:1.6	‘sabbe tasanti daṇḍassa, sabbe bhāyanti maccuno’ti, tena hi ‘arahā sabbabhayamatikkanto’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.2.3:1.7	Yadi bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.2.3:1.8	‘arahā sabbabhayamatikkanto’ti, tena hi ‘sabbe tasanti daṇḍassa, sabbe bhāyanti maccuno’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.2.3:1.9	Ayaṁ ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.2.3:2.1	“Netaṁ, mahārāja, vacanaṁ bhagavatā arahante upādāya bhaṇitaṁ—
mil5.2.3:2.2	‘sabbe tasanti daṇḍassa, sabbe bhāyanti maccuno’ti.
mil5.2.3:2.3	Ṭhapito arahā tasmiṁ vatthusmiṁ, samūhato bhayahetu arahato.
mil5.2.3:2.4	Ye te, mahārāja, sattā sakilesā, yesañca adhimattā attānudiṭṭhi, ye ca sukhadukkhesu unnatāvanatā, te upādāya bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.2.3:2.5	‘sabbe tasanti daṇḍassa, sabbe bhāyanti maccuno’ti.
mil5.2.3:2.6	Arahato, mahārāja, sabbagati upacchinnā, yoni viddhaṁsitā, paṭisandhi upahatā, bhaggā phāsukā, samūhatā sabbabhavālayā, samucchinnā sabbasaṅkhārā, hataṁ kusalākusalaṁ, vihatā avijjā, abījaṁ viññāṇaṁ kataṁ, daḍḍhā sabbakilesā, ativattā lokadhammā, tasmā arahā na tasati sabbabhayehi.
mil5.2.3:3.1	Idha, mahārāja, rañño cattāro mahāmattā bhaveyyuṁ anurakkhā laddhayasā vissāsikā ṭhapitā mahati issariye ṭhāne.
mil5.2.3:3.2	Atha rājā kismiñci deva karaṇīye samuppanne yāvatā sakavijite sabbajanassa āṇāpeyya ‘sabbeva me baliṁ karontu, sādhetha tumhe cattāro mahāmattā taṁ karaṇīyan’ti.
mil5.2.3:3.3	Api nu kho, mahārāja, tesaṁ catunnaṁ mahāmattānaṁ balibhayā santāso uppajjeyyā”ti?
mil5.2.3:3.4	“Na hi, bhante”ti.
mil5.2.3:3.5	“Kena kāraṇena, mahārājā”ti.
mil5.2.3:3.6	“Ṭhapitā te, bhante, raññā uttamaṭṭhāne, natthi tesaṁ bali, samatikkantabalino te, avasese upādāya raññā āṇāpitaṁ ‘sabbeva me baliṁ karontū’”ti.
mil5.2.3:3.7	“Evameva kho, mahārāja, netaṁ vacanaṁ bhagavatā arahante upādāya bhaṇitaṁ, ṭhapito arahā tasmiṁ vatthusmiṁ, samūhato bhayahetu arahato, ye te, mahārāja, sattā sakilesā, yesañca adhimattā attānudiṭṭhi, ye ca sukhadukkhesu unnatāvanatā, te upādāya bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.2.3:3.8	‘sabbe tasanti daṇḍassa, sabbe bhāyanti maccuno’ti.
mil5.2.3:3.9	Tasmā arahā na tasati sabbabhayehī”ti.
mil5.2.3:4.1	“Netaṁ, bhante nāgasena, vacanaṁ sāvasesaṁ, niravasesavacanametaṁ ‘sabbe’ti.
mil5.2.3:4.2	Tattha me uttariṁ kāraṇaṁ brūhi taṁ vacanaṁ patiṭṭhāpetun”ti.
mil5.2.3:5.1	“Idha, mahārāja, gāme gāmassāmiko āṇāpakaṁ āṇāpeyya ‘ehi, bho āṇāpaka, yāvatā gāme gāmikā, te sabbe sīghaṁ mama santike sannipātehī’ti.
mil5.2.3:5.2	So ‘sādhu, sāmī’ti sampaṭicchitvā gāmamajjhe ṭhatvā tikkhattuṁ saddamanussāveyya ‘yāvatā gāme gāmikā, te sabbe sīghasīghaṁ sāmino santike sannipatantū’ti.
mil5.2.3:5.3	Tato te gāmikā āṇāpakassa vacanena turitaturitā sannipatitvā gāmassāmikassa ārocenti ‘sannipatitā, sāmi, sabbe gāmikā, yaṁ te karaṇīyaṁ taṁ karohī’ti.
mil5.2.3:5.4	Iti so, mahārāja, gāmassāmiko kuṭipurise sannipātento sabbe gāmike āṇāpeti, te ca āṇattā na sabbe sannipatanti, kuṭipurisāyeva sannipatanti, ‘ettakāyeva me gāmikā’ti gāmassāmiko ca tathā sampaṭicchati, aññe bahutarā anāgatā itthipurisā dāsidāsā bhatakā kammakarā gāmikā gilānā gomahiṁsā ajeḷakā suvānā, ye anāgatā, sabbe te agaṇitā, kuṭipuriseyeva upādāya āṇāpitattā ‘sabbe sannipatantū’ti.
mil5.2.3:5.5	Evameva kho, mahārāja, netaṁ vacanaṁ bhagavatā arahante upādāya bhaṇitaṁ, ṭhapito arahā tasmiṁ vatthusmiṁ, samūhato bhayahetu arahato, ye te, mahārāja, sattā sakilesā, yesañca adhimattā attānudiṭṭhi, ye ca sukhadukkhesu unnatāvanatā, te upādāya bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.2.3:5.6	‘sabbe tasanti daṇḍassa, sabbe bhāyanti maccuno’ti.
mil5.2.3:5.7	Tasmā arahā na tasati sabbabhayehi.
mil5.2.3:6.1	Atthi, mahārāja, sāvasesaṁ vacanaṁ sāvaseso attho, atthi sāvasesaṁ vacanaṁ niravaseso attho, atthi niravasesaṁ vacanaṁ sāvaseso attho, atthi niravasesaṁ vacanaṁ niravaseso attho.
mil5.2.3:6.2	Tena tena attho sampaṭicchitabbo.
mil5.2.3:7.1	Pañcavidhehi, mahārāja, kāraṇehi attho sampaṭicchitabbo āhaccapadena rasena ācariyavaṁsena adhippāyā kāraṇuttariyatāya.
mil5.2.3:7.2	Ettha hi <b>āhaccapadan</b>ti suttaṁ adhippetaṁ.
mil5.2.3:7.3	<b>Raso</b>ti suttānulomaṁ.
mil5.2.3:7.4	<b>Ācariyavaṁso</b>ti ācariyavādo.
mil5.2.3:7.5	<b>Adhippāyo</b>ti attano mati.
mil5.2.3:7.6	<b>Kāraṇuttariyatā</b>ti imehi catūhi samentaṁ kāraṇaṁ.
mil5.2.3:7.7	Imehi kho, mahārāja, pañcahi kāraṇehi attho sampaṭicchitabbo.
mil5.2.3:7.8	Evameso pañho suvinicchito hotī”ti.
mil5.2.3:8.1	“Hotu, bhante nāgasena, tathā taṁ sampaṭicchāmi.
mil5.2.3:8.2	Ṭhapito hotu arahā tasmiṁ vatthusmiṁ, tasantu avasesā sattā, niraye pana nerayikā sattā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānā jalitapajjalitasabbaṅgapaccaṅgā ruṇṇakāruññakanditaparidevitalālappitamukhā asayhatibbadukkhābhibhūtā atāṇā asaraṇā asaraṇībhūtā anappasokāturā antimapacchimagatikā ekantasokaparāyaṇā uṇhatikhiṇacaṇḍakharatapanatejavanto bhīmabhayajanakaninādamahāsaddā saṁsibbitachabbidhajālāmālākulā samantā satayojanānupharaṇaccivegā kadariyā tapanā mahānirayā cavamānā maccuno bhāyantī”ti?
mil5.2.3:8.3	“Āma, mahārājā”ti.
mil5.2.3:9.1	“Nanu, bhante nāgasena, nirayo ekantadukkhavedanīyo, kissa pana te nerayikā sattā ekantadukkhavedanīyā nirayā cavamānā maccuno bhāyanti, kissa niraye ramantī”ti?
mil5.2.3:9.2	“Na te, mahārāja, nerayikā sattā niraye ramanti, muñcitukāmāva te nirayā.
mil5.2.3:9.3	Maraṇasseva so, mahārāja, ānubhāvo, yena tesaṁ santāso uppajjatī”ti.
mil5.2.3:9.4	“Etaṁ kho, bhante nāgasena, na saddahāmi, yaṁ muccitukāmānaṁ cutiyā santāso uppajjatīti, hāsanīyaṁ, bhante nāgasena, taṁ ṭhānaṁ, yaṁ te patthitaṁ labhanti, kāraṇena maṁ saññāpehī”ti.
mil5.2.3:10.1	“Maraṇanti kho, mahārāja, etaṁ adiṭṭhasaccānaṁ tāsanīyaṭṭhānaṁ, etthāyaṁ jano tasati ca ubbijjati ca.
mil5.2.3:10.2	Yo ca, mahārāja, kaṇhasappassa bhāyati, so maraṇassa bhāyanto kaṇhasappassa bhāyati.
mil5.2.3:10.3	Yo ca hatthissa bhāyati …pe…
mil5.2.3:10.4	sīhassa … byagghassa … dīpissa … acchassa … taracchassa … mahiṁsassa … gavayassa … aggissa … udakassa … khāṇukassa … kaṇṭakassa bhāyati.
mil5.2.3:10.5	Yo ca sattiyā bhāyati, so maraṇassa bhāyanto sattiyā bhāyati.
mil5.2.3:10.6	Maraṇasseva so, mahārāja, sarasasabhāvatejo, tassa sarasasabhāvatejena sakilesā sattā maraṇassa tasanti bhāyanti, muccitukāmāpi, mahārāja, nerayikā sattā maraṇassa tasanti bhāyanti.
mil5.2.3:11.1	Idha, mahārāja, purisassa kāye medo gaṇṭhi uppajjeyya.
mil5.2.3:11.2	So tena rogena dukkhito upaddavā parimuccitukāmo bhisakkaṁ sallakattaṁ āmantāpeyya.
mil5.2.3:11.3	Tassa vacanaṁ so bhisakko sallakatto sampaṭicchitvā tassa rogassa uddharaṇāya upakaraṇaṁ upaṭṭhāpeyya, satthakaṁ tikhiṇaṁ kareyya, yamakasalākā aggimhi pakkhipeyya, khāralavaṇaṁ nisadāya pisāpeyya, api nu kho, mahārāja, tassa āturassa tikhiṇasatthakacchedanena yamakasalākādahanena khāraloṇappavesanena tāso uppajjeyyā”ti?
mil5.2.3:11.4	“Āma, bhante”ti.
mil5.2.3:11.5	“Iti, mahārāja, tassa āturassa rogā muccitukāmassāpi vedanābhayā santāso uppajjati.
mil5.2.3:11.6	Evameva kho, mahārāja, nirayā muccitukāmānampi nerayikānaṁ sattānaṁ maraṇabhayā santāso uppajjati.
mil5.2.3:12.1	Idha, mahārāja, puriso issarāparādhiko baddho saṅkhalikabandhanena gabbhe pakkhitto parimuccitukāmo assa, tamenaṁ so issaro mocetukāmo pakkosāpeyya.
mil5.2.3:12.2	Api nu kho, mahārāja, tassa issarāparādhikassa purisassa ‘katadoso ahan’ti jānantassa issaradassanena santāso uppajjeyyā”ti?
mil5.2.3:12.3	“Āma, bhante”ti.
mil5.2.3:12.4	“Iti, mahārāja, tassa issarāparādhikassa purisassa parimuccitukāmassāpi issarabhayā santāso uppajjati.
mil5.2.3:12.5	Evameva kho, mahārāja, nirayā muccitukāmānampi nerayikānaṁ sattānaṁ maraṇabhayā santāso uppajjatī”ti.
mil5.2.3:13.1	“Aparampi, bhante, uttariṁ kāraṇaṁ brūhi, yenāhaṁ kāraṇena okappeyyan”ti.
mil5.2.3:13.2	“Idha, mahārāja, puriso daṭṭhavisena āsīvisena daṭṭho bhaveyya, so tena visavikārena pateyya uppateyya vaṭṭeyya pavaṭṭeyya, athaññataro puriso balavantena mantapadena taṁ daṭṭhavisaṁ āsīvisaṁ ānetvā taṁ daṭṭhavisaṁ paccācamāpeyya, api nu kho, mahārāja, tassa visagatassa purisassa tasmiṁ daṭṭhavise sappe sotthihetu upagacchante santāso uppajjeyyā”ti?
mil5.2.3:13.3	“Āma, bhante”ti.
mil5.2.3:13.4	“Iti, mahārāja, tathārūpe ahimhi sotthihetupi upagacchante tassa santāso uppajjati.
mil5.2.3:13.5	Evameva kho, mahārāja, nirayā muccitukāmānampi nerayikānaṁ sattānaṁ maraṇabhayā santāso uppajjati.
mil5.2.3:13.6	Aniṭṭhaṁ, mahārāja, sabbasattānaṁ maraṇaṁ, tasmā nerayikā sattā nirayā parimuccitukāmāpi maccuno bhāyantī”ti.
mil5.2.3:13.7	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.2.3:14.1	Maccubhāyanābhāyanapañho tatiyo.
mil5.2.4:0.1	Milindapañha
mil5.2.4:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.2.4:0.3	Abhejjavagga
mil5.2.4:0.4	4. Maccupāsamuttipañha
mil5.2.4:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.2.4:2.1	‘Na antalikkhe na samuddamajjhe,
mil5.2.4:2.2	Na pabbatānaṁ vivaraṁ pavissa;
mil5.2.4:2.3	Na vijjatī so jagatippadeso,
mil5.2.4:2.4	Yatthaṭṭhito mucceyya maccupāsā’ti.
mil5.2.4:3.1	Puna bhagavatā parittā ca uddiṭṭhā.
mil5.2.4:3.2	Seyyathidaṁ—
mil5.2.4:3.3	ratanasuttaṁ mettasuttaṁ khandhaparittaṁ moraparittaṁ dhajaggaparittaṁ āṭānāṭiyaparittaṁ aṅgulimālaparittaṁ.
mil5.2.4:3.4	Yadi, bhante nāgasena, ākāsagatopi samuddamajjhagatopi pāsādakuṭileṇaguhāpabbhāradaribilagirivivarapabbatantaragatopi na muccati maccupāsā, tena hi parittakammaṁ micchā.
mil5.2.4:3.5	Yadi parittakaraṇena maccupāsā parimutti bhavati, tena hi ‘na antalikkhe …pe…
mil5.2.4:3.6	maccupāsā’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.2.4:3.7	Ayampi ubhato koṭiko pañho gaṇṭhitopi gaṇṭhitaro tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.2.4:4.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā ‘na antalikkhe …pe…
mil5.2.4:4.2	maccupāsā’ti, parittā ca bhagavatā uddiṭṭhā, tañca pana sāvasesāyukassa vayasampannassa apetakammāvaraṇassa, natthi, mahārāja, khīṇāyukassa ṭhitiyā kiriyā vā upakkamo vā.
mil5.2.4:5.1	Yathā, mahārāja, matassa rukkhassa sukkhassa koḷāpassa nisnehassa uparuddhajīvitassa gatāyusaṅkhārassa kumbhasahassenapi udake ākirante allattaṁ vā pallavitaharitabhāvo vā na bhaveyya;
mil5.2.4:5.2	evameva kho, mahārāja, bhesajjaparittakammena natthi khīṇāyukassa ṭhitiyā kiriyā vā upakkamo vā, yāni tāni, mahārāja, mahiyā osadhāni bhesajjāni, tānipi khīṇāyukassa akiccakarāni bhavanti.
mil5.2.4:5.3	Sāvasesāyukaṁ, mahārāja, vayasampannaṁ apetakammāvaraṇaṁ parittaṁ rakkhati gopeti, tassatthāya bhagavatā parittā uddiṭṭhā.
mil5.2.4:6.1	Yathā, mahārāja, kassako paripakke dhaññe mate sassanāḷe udakappavesanaṁ vāreyya, yaṁ pana sassaṁ taruṇaṁ meghasannibhaṁ vayasampannaṁ, taṁ udakavaḍḍhiyā vaḍḍhati.
mil5.2.4:6.2	Evameva kho, mahārāja, khīṇāyukassa bhesajjaparittakiriyā ṭhapitā paṭikkhittā, ye pana te manussā sāvasesāyukā vayasampannā, tesaṁ atthāya parittabhesajjāni bhaṇitāni, te parittabhesajjehi vaḍḍhantī”ti.
mil5.2.4:7.1	“Yadi, bhante nāgasena, khīṇāyuko marati, sāvasesāyuko jīvati, tena hi parittabhesajjāni niratthakāni hontī”ti?
mil5.2.4:7.2	“Diṭṭhapubbo pana tayā, mahārāja, koci rogo bhesajjehi paṭinivattito”ti?
mil5.2.4:7.3	“Āma, bhante, anekasatāni diṭṭhānī”ti.
mil5.2.4:7.4	“Tena hi, mahārāja, ‘parittabhesajjakiriyā niratthakā’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā bhavatī”ti.
mil5.2.4:8.1	“Dissanti, bhante nāgasena, vejjānaṁ upakkamā bhesajjapānānulepā, tena tesaṁ upakkamena rogo paṭinivattatī”ti.
mil5.2.4:8.2	“Parittānampi, mahārāja, pavattīyamānānaṁ saddo suyyati, jivhā sukkhati, hadayaṁ byāvaṭṭati, kaṇṭho āturati.
mil5.2.4:8.3	Tena tesaṁ pavattena sabbe byādhayo vūpasamanti, sabbā ītiyo apagacchantīti.
mil5.2.4:9.1	Diṭṭhapubbo pana tayā, mahārāja, koci ahinā daṭṭho mantapadena visaṁ pātīyamāno visaṁ cikkhassanto uddhamadho ācamayamāno”ti?
mil5.2.4:9.2	“Āma, bhante, ajjetarahipi taṁ loke vattatī”ti.
mil5.2.4:9.3	“Tena hi, mahārāja, ‘parittabhesajjakiriyā niratthakā’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā bhavati.
mil5.2.4:9.4	Kataparittañhi, mahārāja, purisaṁ ḍaṁsitukāmo ahi na ḍaṁsati, vivaṭaṁ mukhaṁ pidahati, corānaṁ ukkhittalaguḷampi na sambhavati, te laguḷaṁ muñcitvā pemaṁ karonti, kupitopi hatthināgo samāgantvā uparamati, pajjalitamahāaggikkhandhopi upagantvā nibbāyati, visaṁ halāhalampi khāyitaṁ agadaṁ sampajjati, āhāratthaṁ vā pharati, vadhakā hantukāmā upagantvā dāsabhūtā sampajjanti, akkantopi pāso na saṁvarati.
mil5.2.4:10.1	Sutapubbaṁ pana tayā, mahārāja, ‘morassa kataparittassa sattavassasatāni luddako nāsakkhi pāsaṁ upanetuṁ, akataparittassa taṁ yeva divasaṁ pāsaṁ upanesī’”ti?
mil5.2.4:10.2	“Āma, bhante, suyyati, abbhuggato so saddo sadevake loke”ti.
mil5.2.4:10.3	“Tena hi, mahārāja ‘parittabhesajjakiriyā niratthakā’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā bhavati.
mil5.2.4:11.1	Sutapubbaṁ pana tayā, mahārāja, ‘dānavo bhariyaṁ parirakkhanto samugge pakkhipitvā gilitvā kucchinā pariharati, atheko vijjādharo tassa dānavassa mukhena pavisitvā tāya saddhiṁ abhiramati, yadā so dānavo aññāsi, atha samuggaṁ vamitvā vivari, saha samugge vivaṭe vijjādharo yathākāmaṁ pakkāmī’”ti?
mil5.2.4:11.2	“Āma, bhante, suyyati, abbhuggato sopi saddo sadevake loke”ti.
mil5.2.4:11.3	“Nanu so, mahārāja, vijjādharo parittabalena gahaṇā mutto”ti.
mil5.2.4:11.4	“Āma, bhante”ti.
mil5.2.4:11.5	“Tena hi, mahārāja, atthi parittabalaṁ.
mil5.2.4:12.1	Sutapubbaṁ pana tayā, mahārāja, ‘aparopi vijjādharo bārāṇasirañño antepure mahesiyā saddhiṁ sampaduṭṭho gahaṇappatto samāno khaṇena adassanaṁ gato mantabalenā’”ti.
mil5.2.4:12.2	“Āma, bhante, suyyatī”ti.
mil5.2.4:12.3	“Nanu so, mahārāja, vijjādharo parittabalena gahaṇā mutto”ti?
mil5.2.4:12.4	“Āma, bhante”ti.
mil5.2.4:12.5	“Tena hi, mahārāja, atthi parittabalan”ti.
mil5.2.4:13.1	“Bhante nāgasena, kiṁ sabbeyeva parittaṁ rakkhatī”ti?
mil5.2.4:13.2	“Ekacce, mahārāja, rakkhati, ekacce na rakkhatī”ti.
mil5.2.4:13.3	“Tena hi, bhante nāgasena, parittaṁ na sabbatthikan”ti?
mil5.2.4:13.4	“Api nu kho, mahārāja, bhojanaṁ sabbesaṁ jīvitaṁ rakkhatī”ti?
mil5.2.4:13.5	“Ekacce, bhante, rakkhati, ekacce na rakkhatī”ti.
mil5.2.4:13.6	“Kiṁ kāraṇā”ti.
mil5.2.4:13.7	“Yato, bhante, ekacce taṁyeva bhojanaṁ atibhuñjitvā visūcikāya marantī”ti.
mil5.2.4:13.8	“Tena hi, mahārāja, bhojanaṁ na sabbesaṁ jīvitaṁ rakkhatī”ti?
mil5.2.4:13.9	“Dvīhi, bhante nāgasena, kāraṇehi bhojanaṁ jīvitaṁ harati atibhuttena vā usmādubbalatāya vā, āyudadaṁ, bhante nāgasena, bhojanaṁ durupacārena jīvitaṁ haratī”ti.
mil5.2.4:13.10	“Evameva kho, mahārāja, parittaṁ ekacce rakkhati, ekacce na rakkhati.
mil5.2.4:14.1	Tīhi, mahārāja, kāraṇehi parittaṁ na rakkhati kammāvaraṇena, kilesāvaraṇena, asaddahanatāya.
mil5.2.4:14.2	Sattānurakkhaṇaṁ, mahārāja, parittaṁ attanā katena ārakkhaṁ jahati, yathā, mahārāja, mātā puttaṁ kucchigataṁ poseti, hitena upacārena janeti, janayitvā asucimalasiṅghāṇikamapanetvā uttamavarasugandhaṁ upalimpati, so aparena samayena paresaṁ putte akkosante vā paharante vā pahāraṁ deti.
mil5.2.4:14.3	Te tassa kujjhitvā parisāya ākaḍḍhitvā taṁ gahetvā sāmino upanenti, yadi pana tassā putto aparaddho hoti velātivatto.
mil5.2.4:14.4	Atha naṁ sāmino manussā ākaḍḍhayamānā daṇḍamuggarajāṇumuṭṭhīhi tāḷenti pothenti, api nu kho, mahārāja, tassa mātā labhati ākaḍḍhanaparikaḍḍhanaṁ gāhaṁ sāmino upanayanaṁ kātun”ti?
mil5.2.4:14.5	“Na hi, bhante”ti.
mil5.2.4:14.6	“Kena kāraṇena, mahārājā”ti.
mil5.2.4:14.7	“Attano, bhante, aparādhenā”ti.
mil5.2.4:14.8	“Evameva kho, mahārāja, sattānaṁ ārakkhaṁ parittaṁ attano aparādhena vañjhaṁ karotī”ti.
mil5.2.4:14.9	“Sādhu, bhante nāgasena, suvinicchito pañho, gahanaṁ agahanaṁ kataṁ, andhakāro āloko kato, viniveṭhitaṁ diṭṭhijālaṁ, tvaṁ gaṇivarapavaramāsajjā”ti.
mil5.2.4:15.1	Maccupāsamuttipañho catuttho.
mil5.2.5:0.1	Milindapañha
mil5.2.5:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.2.5:0.3	Abhejjavagga
mil5.2.5:0.4	5. Buddhalābhantarāyapañha
mil5.2.5:1.1	“Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—
mil5.2.5:1.2	‘lābhī tathāgato cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānan’ti.
mil5.2.5:1.3	Puna ca tathāgato pañcasālaṁ brāhmaṇagāmaṁ piṇḍāya pavisitvā kiñcideva alabhitvā yathādhotena pattena nikkhantoti.
mil5.2.5:1.4	Yadi, bhante nāgasena, tathāgato lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ, tena hi pañcasālaṁ brāhmaṇagāmaṁ piṇḍāya pavisitvā kiñcideva alabhitvā yathādhotena pattena nikkhantoti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.2.5:1.5	Yadi pañcasālaṁ brāhmaṇagāmaṁ piṇḍāya pavisitvā kiñcideva alabhitvā yathādhotena pattena nikkhanto, tena hi lābhī tathāgato cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānanti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.2.5:1.6	Ayampi ubhato koṭiko pañho sumahanto dunnibbeṭho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.2.5:2.1	“Lābhī, mahārāja, tathāgato cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānaṁ, pañcasālañca brāhmaṇagāmaṁ piṇḍāya pavisitvā kiñcideva alabhitvā yathādhotena pattena nikkhanto, tañca pana mārassa pāpimato kāraṇā”ti.
mil5.2.5:2.2	“Tena hi, bhante nāgasena, bhagavato gaṇanapathaṁ vītivattakappe abhisaṅkhataṁ kusalaṁ kinti niṭṭhitaṁ, adhunuṭṭhitena mārena pāpimatā tassa kusalassa balavegaṁ kinti pihitaṁ;
mil5.2.5:2.3	tena hi, bhante nāgasena, tasmiṁ vatthusmiṁ dvīsu ṭhānesu upavādo āgacchati, kusalatopi akusalaṁ balavataraṁ hoti, buddhabalatopi mārabalaṁ balavataraṁ hotīti;
mil5.2.5:2.4	tena hi rukkhassa mūlatopi aggaṁ bhārataraṁ hoti, guṇasamparikiṇṇatopi pāpiyaṁ balavataraṁ hotī”ti.
mil5.2.5:2.5	“Na, mahārāja, tāvatakena kusalatopi akusalaṁ balavataraṁ nāma hoti, na buddhabalatopi mārabalaṁ balavataraṁ nāma hoti.
mil5.2.5:2.6	Api cettha kāraṇaṁ icchitabbaṁ.
mil5.2.5:3.1	Yathā, mahārāja, puriso rañño cakkavattissa madhuṁ vā madhupiṇḍikaṁ vā aññaṁ vā upāyanaṁ abhihareyya, tamenaṁ rañño dvārapālo evaṁ vadeyya ‘akālo, bho, ayaṁ rañño dassanāya, tena hi, bho, tava upāyanaṁ gahetvā sīghasīghaṁ paṭinivatta, pure tava rājā daṇḍaṁ dhāressatī’ti.
mil5.2.5:3.2	Tato so puriso daṇḍabhayā tasito ubbiggo taṁ upāyanaṁ ādāya sīghasīghaṁ paṭinivatteyya, api nu kho so, mahārāja, rājā cakkavattī tāvatakena upāyanavikalamattakena dvārapālato dubbalataro nāma hoti, aññaṁ vā pana kiñci upāyanaṁ na labheyyā”ti?
mil5.2.5:3.3	“Na hi, bhante, issāpakato so, bhante, dvārapālo upāyanaṁ nivāresi, aññena pana dvārena satasahassaguṇampi rañño upāyanaṁ upetī”ti.
mil5.2.5:3.4	“Evameva kho, mahārāja, issāpakato māro pāpimā pañcasālake brāhmaṇagahapatike anvāvisi, aññāni pana anekāni devatāsatasahassāni amataṁ dibbaṁ ojaṁ gahetvā upagatāni ‘bhagavato kāye ojaṁ odahissāmā’ti bhagavantaṁ namassamānāni pañjalikāni ṭhitānī”ti.
mil5.2.5:4.1	“Hotu, bhante nāgasena, sulabhā bhagavato cattāro paccayā loke uttamapurisassa, yācitova bhagavā devamanussehi cattāro paccaye paribhuñjati, api ca kho pana mārassa yo adhippāyo, so tāvatakena siddho, yaṁ so bhagavato bhojanassa antarāyamakāsi.
mil5.2.5:4.2	Ettha me, bhante, kaṅkhā na chijjati, vimatijātohaṁ tattha saṁsayapakkhando.
mil5.2.5:4.3	Na me tattha mānasaṁ pakkhandati, yaṁ tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa sadevake loke aggapuggalavarassa kusalavarapuññasambhavassa asamasamassa anupamassa appaṭisamassa chavakaṁ lāmakaṁ parittaṁ pāpaṁ anariyaṁ vipannaṁ māro lābhantarāyamakāsī”ti.
mil5.2.5:5.1	“Cattāro kho, mahārāja, antarāyā adiṭṭhantarāyo uddissa katantarāyo upakkhaṭantarāyo paribhogantarāyoti.
mil5.2.5:5.2	Tattha katamo adiṭṭhantarāyo?
mil5.2.5:5.3	Anodissa adassanena anabhisaṅkhataṁ koci antarāyaṁ karoti ‘kiṁ parassa dinnenā’ti, ayaṁ adiṭṭhantarāyo nāma.
mil5.2.5:6.1	Katamo uddissa katantarāyo?
mil5.2.5:6.2	Idhekaccaṁ puggalaṁ upadisitvā uddissa bhojanaṁ paṭiyattaṁ hoti, taṁ koci antarāyaṁ karoti, ayaṁ uddissa katantarāyo nāma.
mil5.2.5:7.1	Katamo upakkhaṭantarāyo?
mil5.2.5:7.2	Idha yaṁ kiñci upakkhaṭaṁ hoti appaṭiggahitaṁ, tattha koci antarāyaṁ karoti, ayaṁ upakkhaṭantarāyo nāma.
mil5.2.5:8.1	Katamo paribhogantarāyo?
mil5.2.5:8.2	Idha yaṁ kiñci paribhogaṁ, tattha koci antarāyaṁ karoti, ayaṁ paribhogantarāyo nāma.
mil5.2.5:8.3	Ime kho, mahārāja, cattāro antarāyā.
mil5.2.5:9.1	Yaṁ pana māro pāpimā pañcasālake brāhmaṇagahapatike anvāvisi, taṁ neva bhagavato paribhogaṁ na upakkhaṭaṁ na uddissakataṁ, anāgataṁ asampattaṁ adassanena antarāyaṁ kataṁ, taṁ pana nekassa bhagavatoyeva, atha kho ye te tena samayena nikkhantā abbhāgatā, sabbepi te taṁ divasaṁ bhojanaṁ na labhiṁsu, nāhaṁ taṁ, mahārāja, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yo tassa bhagavato uddissa kataṁ upakkhaṭaṁ paribhogaṁ antarāyaṁ kareyya.
mil5.2.5:9.2	Sace koci issāya uddissa kataṁ upakkhaṭaṁ paribhogaṁ antarāyaṁ kareyya, phaleyya tassa muddhā satadhā vā sahassadhā vā.
mil5.2.5:10.1	Cattārome, mahārāja, tathāgatassa kenaci anāvaraṇīyā guṇā.
mil5.2.5:10.2	Katame cattāro?
mil5.2.5:10.3	Lābho, mahārāja, bhagavato uddissa kato upakkhaṭo na sakkā kenaci antarāyaṁ kātuṁ;
mil5.2.5:10.4	sarīrānugatā, mahārāja, bhagavato byāmappabhā na sakkā kenaci antarāyaṁ kātuṁ;
mil5.2.5:10.5	sabbaññutaṁ, mahārāja, bhagavato ñāṇaratanaṁ na sakkā kenaci antarāyaṁ kātuṁ;
mil5.2.5:10.6	jīvitaṁ, mahārāja, bhagavato na sakkā kenaci antarāyaṁ kātuṁ.
mil5.2.5:10.7	Ime kho, mahārāja, cattāro tathāgatassa kenaci anāvaraṇīyā guṇā, sabbepete, mahārāja, guṇā ekarasā arogā akuppā aparūpakkamā aphusāni kiriyāni.
mil5.2.5:10.8	Adassanena, mahārāja, māro pāpimā nilīyitvā pañcasālake brāhmaṇagahapatike anvāvisi.
mil5.2.5:11.1	Yathā, mahārāja, rañño paccante dese visame adassanena nilīyitvā corā panthaṁ dūsenti.
mil5.2.5:11.2	Yadi pana rājā te core passeyya, api nu kho te corā sotthiṁ labheyyun”ti?
mil5.2.5:11.3	“Na hi, bhante, pharasunā phālāpeyya satadhā vā sahassadhā vā”ti.
mil5.2.5:11.4	“Evameva kho, mahārāja, adassanena māro pāpimā nilīyitvā pañcasālake brāhmaṇagahapatike anvāvisi.
mil5.2.5:12.1	Yathā vā pana, mahārāja, itthī sapatikā adassanena nilīyitvā parapurisaṁ sevati;
mil5.2.5:12.2	evameva kho, mahārāja, adassanena māro pāpimā nilīyitvā pañcasālake brāhmaṇagahapatike anvāvisi.
mil5.2.5:12.3	Yadi, mahārāja, itthī sāmikassa sammukhā parapurisaṁ sevati, api nu kho sā itthī sotthiṁ labheyyā”ti?
mil5.2.5:12.4	“Na hi, bhante, haneyyāpi taṁ, bhante, sāmiko vadheyyāpi bandheyyāpi dāsittaṁ vā upaneyyā”ti.
mil5.2.5:12.5	“Evameva kho, mahārāja, adassanena māro pāpimā nilīyitvā pañcasālake brāhmaṇagahapatike anvāvisi.
mil5.2.5:12.6	Yadi, mahārāja, māro pāpimā bhagavato uddissa kataṁ upakkhaṭaṁ paribhogaṁ antarāyaṁ kareyya, phaleyya tassa muddhā satadhā vā sahassadhā vā”ti.
mil5.2.5:12.7	“Evametaṁ, bhante nāgasena, corikāya kataṁ mārena pāpimatā, nilīyitvā māro pāpimā pañcasālake brāhmaṇagahapatike anvāvisi.
mil5.2.5:12.8	Sace so, bhante, māro pāpimā bhagavato uddissa kataṁ upakkhaṭaṁ paribhogaṁ antarāyaṁ kareyya, muddhā vāssa phaleyya satadhā vā sahassadhā vā, kāyo vāssa bhusamuṭṭhi viya vikireyya.
mil5.2.5:12.9	Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.2.5:13.1	Buddhalābhantarāyapañho pañcamo.
mil5.2.6:0.1	Milindapañha
mil5.2.6:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.2.6:0.3	Abhejjavagga
mil5.2.6:0.4	6. Apuññapañha
mil5.2.6:1.1	“Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—
mil5.2.6:1.2	‘yo ajānanto pāṇātipātaṁ karoti, so balavataraṁ apuññaṁ pasavatī’ti.
mil5.2.6:1.3	Puna ca bhagavatā vinayapaññattiyā bhaṇitaṁ—
mil5.2.6:1.4	‘anāpatti ajānantassā’ti.
mil5.2.6:1.5	Yadi, bhante nāgasena, ajānitvā pāṇātipātaṁ karonto balavataraṁ apuññaṁ pasavati, tena hi ‘anāpatti ajānantassā’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.2.6:1.6	Yadi anāpatti ajānantassa, tena hi ‘ajānitvā pāṇātipātaṁ karonto balavataraṁ apuññaṁ pasavatī’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.2.6:1.7	Ayampi ubhato koṭiko pañho duruttaro duratikkamo tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.2.6:2.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā ‘yo ajānanto pāṇātipātaṁ karoti, so balavataraṁ apuññaṁ pasavatī’ti.
mil5.2.6:2.2	Puna ca vinayapaññattiyā bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.2.6:2.3	‘anāpatti ajānantassā’ti.
mil5.2.6:2.4	Tattha atthantaraṁ atthi.
mil5.2.6:2.5	Katamaṁ atthantaraṁ?
mil5.2.6:2.6	Atthi, mahārāja, āpatti saññāvimokkhā, atthi āpatti nosaññāvimokkhā.
mil5.2.6:2.7	Yāyaṁ, mahārāja, āpatti saññāvimokkhā, taṁ āpattiṁ ārabbha bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.2.6:2.8	‘anāpatti ajānantassā’”ti.
mil5.2.6:2.9	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.2.6:3.1	Apuññapañho chaṭṭho.
mil5.2.7:0.1	Milindapañha
mil5.2.7:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.2.7:0.3	Abhejjavagga
mil5.2.7:0.4	7. Bhikkhusaṅghapariharaṇapañha
mil5.2.7:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.2.7:1.2	‘tathāgatassa kho, ānanda, na evaṁ hoti “ahaṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharissāmī”ti vā, “mamuddesiko bhikkhusaṅgho”ti vā’ti.
mil5.2.7:1.3	Puna ca metteyyassa bhagavato sabhāvaguṇaṁ paridīpayamānena bhagavatā evaṁ bhaṇitaṁ—
mil5.2.7:1.4	‘so anekasahassaṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharissati, seyyathāpi ahaṁ etarahi anekasataṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharāmī’ti.
mil5.2.7:1.5	Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.2.7:1.6	‘tathāgatassa kho, ānanda, na evaṁ hoti “ahaṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharissāmī”ti vā, “mamuddesiko bhikkhusaṅgho”ti vā’ti, tena hi anekasataṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharāmīti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.2.7:1.7	Yadi tathāgatena bhaṇitaṁ—
mil5.2.7:1.8	‘so anekasahassaṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharissati, seyyathāpi ahaṁ etarahi anekasataṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharāmī’ti, tena hi ‘tathāgatassa kho, ānanda, na evaṁ hoti “ahaṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharissāmī”ti vā, “mamuddesiko bhikkhusaṅgho”ti vā’ti tampi vacanaṁ micchā, ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.2.7:2.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā ‘tathāgatassa kho, ānanda, na evaṁ hoti “ahaṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharissāmī”ti vā, “mamuddesiko bhikkhusaṅgho”ti vā’ti.
mil5.2.7:2.2	Puna ca metteyyassāpi bhagavato sabhāvaguṇaṁ paridīpayamānena bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.2.7:2.3	‘so anekasahassaṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharissati, seyyathāpi ahaṁ etarahi anekasataṁ bhikkhusaṅghaṁ pariharāmī’ti.
mil5.2.7:2.4	Etasmiñca, mahārāja, pañhe eko attho sāvaseso, eko attho niravaseso.
mil5.2.7:2.5	Na, mahārāja, tathāgato parisāya anugāmiko, parisā pana tathāgatassa anugāmikā.
mil5.2.7:2.6	Sammuti, mahārāja, esā ‘ahan’ti ‘mamā’ti, na paramattho eso, vigataṁ, mahārāja, tathāgatassa pemaṁ, vigato sineho, ‘mayhan’tipi tathāgatassa gahaṇaṁ natthi, upādāya pana avassayo hoti.
mil5.2.7:3.1	Yathā, mahārāja, pathavī bhūmaṭṭhānaṁ sattānaṁ patiṭṭhā hoti upassayaṁ, pathaviṭṭhā cete sattā, na ca mahāpathaviyā ‘mayhete’ti apekkhā hoti;
mil5.2.7:3.2	evameva kho, mahārāja, tathāgato sabbasattānaṁ patiṭṭhā hoti upassayaṁ, tathāgataṭṭhā cete sattā, na ca tathāgatassa ‘mayhete’ti apekkhā hoti.
mil5.2.7:3.3	Yathā vā pana, mahārāja, mahatimahāmegho abhivassanto tiṇarukkhapasumanussānaṁ vuḍḍhiṁ deti santatiṁ anupāleti.
mil5.2.7:3.4	Vuṭṭhūpajīvino cete sattā sabbe, na ca mahāmeghassa ‘mayhete’ti apekkhā hoti.
mil5.2.7:3.5	Evameva kho, mahārāja, tathāgato sabbasattānaṁ kusaladhamme janeti anupāleti, satthūpajīvino cete sattā sabbe, na ca tathāgatassa ‘mayhete’ti apekkhā hoti.
mil5.2.7:3.6	Taṁ kissa hetu?
mil5.2.7:3.7	Attānudiṭṭhiyā pahīnattā”ti.
mil5.2.7:4.1	“Sādhu, bhante nāgasena, sunibbeṭhito pañho bahuvidhehi kāraṇehi, gambhīro uttānīkato, gaṇṭhi bhinno, gahanaṁ agahanaṁ kataṁ, andhakāro āloko kato, bhaggā paravādā, jinaputtānaṁ cakkhuṁ uppāditan”ti.
mil5.2.7:5.1	Bhikkhusaṅghapariharaṇapañho sattamo.
mil5.2.8:0.1	Milindapañha
mil5.2.8:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.2.8:0.3	Abhejjavagga
mil5.2.8:0.4	8. Abhejjaparisapañha
mil5.2.8:1.1	“Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—
mil5.2.8:1.2	‘tathāgato abhejjapariso’ti, puna ca bhaṇatha—
mil5.2.8:1.3	‘devadattena ekappahāraṁ pañca bhikkhusatāni bhinnānī’ti.
mil5.2.8:1.4	Yadi, bhante nāgasena, tathāgato abhejjapariso, tena hi devadattena ekappahāraṁ pañca bhikkhusatāni bhinnānīti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.2.8:1.5	Yadi devadattena ekappahāraṁ pañca bhikkhusatāni bhinnāni, tena hi ‘tathāgato abhejjapariso’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.2.8:1.6	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, gambhīro dunniveṭhiyo, gaṇṭhitopi gaṇṭhitaro, etthāyaṁ jano āvaṭo nivuto ovuto pihito pariyonaddho, ettha tava ñāṇabalaṁ dassehi paravādesū”ti.
mil5.2.8:2.1	“Abhejjapariso, mahārāja, tathāgato, devadattena ca ekappahāraṁ pañca bhikkhusatāni bhinnāni, tañca pana bhedakassa balena, bhedake vijjamāne natthi, mahārāja, abhejjaṁ nāma.
mil5.2.8:2.2	Bhedake sati mātāpi puttena bhijjati, puttopi mātarā bhijjati, pitāpi puttena bhijjati, puttopi pitarā bhijjati, bhātāpi bhaginiyā bhijjati, bhaginīpi bhātarā bhijjati, sahāyopi sahāyena bhijjati, nāvāpi nānādārusaṅghaṭitā ūmivegasampahārena bhijjati, rukkhopi madhukappasampannaphalo anilabalavegābhihato bhijjati, suvaṇṇampi jātimantaṁ lohena bhijjati.
mil5.2.8:2.3	Api ca, mahārāja, neso adhippāyo viññūnaṁ, nesā buddhānaṁ adhimutti, neso paṇḍitānaṁ chando ‘tathāgato bhejjapariso’ti.
mil5.2.8:2.4	Api cettha kāraṇaṁ atthi, yena kāraṇena tathāgato vuccati ‘abhejjapariso’ti.
mil5.2.8:2.5	Katamaṁ ettha kāraṇaṁ?
mil5.2.8:2.6	Tathāgatassa, mahārāja, katena adānena vā appiyavacanena vā anatthacariyāya vā asamānattatāya vā yato kutoci cariyaṁ carantassapi parisā bhinnāti na sutapubbaṁ, tena kāraṇena tathāgato vuccati ‘abhejjapariso’ti.
mil5.2.8:2.7	Tayāpetaṁ, mahārāja, ñātabbaṁ ‘atthi kiñci navaṅge buddhavacane suttāgataṁ, iminā nāma kāraṇena bodhisattassa katena tathāgatassa parisā bhinnā’”ti?
mil5.2.8:2.8	“Natthi, bhante, no cetaṁ loke dissati nopi suyyati.
mil5.2.8:2.9	Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.2.8:3.1	Abhejjaparisapañho aṭṭhamo.
mil5.2.8:4.1	Abhejjavaggo dutiyo.
mil5.2.8:5.1	Imasmiṁ vagge aṭṭha pañhā.
mil5.3.1:0.1	Milindapañha
mil5.3.1:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.3.1:0.3	Paṇāmitavagga
mil5.3.1:0.4	1. Seṭṭhadhammapañha
mil5.3.1:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.3.1:1.2	‘dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṁ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāye cā’ti.
mil5.3.1:1.3	Puna ca ‘upāsako gihī sotāpanno pihitāpāyo diṭṭhippatto viññātasāsano bhikkhuṁ vā sāmaṇeraṁ vā puthujjanaṁ abhivādeti paccuṭṭhetī’ti.
mil5.3.1:1.4	Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.3.1:1.5	‘dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṁ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāye cā’ti, tena hi ‘upāsako gihī sotāpanno pihitāpāyo diṭṭhippatto viññātasāsano bhikkhuṁ vā sāmaṇeraṁ vā puthujjanaṁ abhivādeti paccuṭṭhetī’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.3.1:1.6	Yadi ‘upāsako gihī sotāpanno pihitāpāyo diṭṭhippatto viññātasāsano bhikkhuṁ vā sāmaṇeraṁ vā puthujjanaṁ abhivādeti paccuṭṭheti’, tena hi ‘dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṁ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāye cā’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.3.1:1.7	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.3.1:2.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā ‘dhammo hi, vāseṭṭha, seṭṭho janetasmiṁ diṭṭhe ceva dhamme abhisamparāye cā’ti, ‘upāsako ca gihī sotāpanno pihitāpāyo diṭṭhippatto viññātasāsano bhikkhuṁ vā sāmaṇeraṁ vā puthujjanaṁ abhivādeti paccuṭṭheti’.
mil5.3.1:2.2	Tattha pana kāraṇaṁ atthi.
mil5.3.1:2.3	Katamaṁ taṁ kāraṇaṁ?
mil5.3.1:3.1	Vīsati kho panime, mahārāja, samaṇassa samaṇakaraṇā dhammā dve ca liṅgāni, yehi samaṇo abhivādanapaccuṭṭhānasammānanapūjanāraho hoti.
mil5.3.1:3.2	Katame vīsati samaṇassa samaṇakaraṇā dhammā dve ca liṅgāni?
mil5.3.1:3.3	Seṭṭho dhammārāmo, aggo niyamo, cāro vihāro saṁyamo saṁvaro khanti soraccaṁ ekattacariyā ekattābhirati paṭisallānaṁ hiriottappaṁ vīriyaṁ appamādo sikkhāsamādānaṁ uddeso paripucchā sīlādiabhirati nirālayatā sikkhāpadapāripūritā, kāsāvadhāraṇaṁ, bhaṇḍubhāvo.
mil5.3.1:3.4	Ime kho, mahārāja, vīsati samaṇassa samaṇakaraṇā dhammā dve ca liṅgāni.
mil5.3.1:3.5	Ete guṇe bhikkhu samādāya vattati, so tesaṁ dhammānaṁ anūnattā paripuṇṇattā sampannattā samannāgatattā asekkhabhūmiṁ arahantabhūmiṁ okkamati, seṭṭhaṁ bhūmantaraṁ okkamati, arahattāsannagatoti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṁ puthujjanaṁ abhivādetuṁ paccuṭṭhātuṁ.
mil5.3.1:4.1	‘Khīṇāsavehi so sāmaññaṁ upagato, natthi me so samayo’ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṁ puthujjanaṁ abhivādetuṁ paccuṭṭhātuṁ.
mil5.3.1:5.1	‘Aggaparisaṁ so upagato, nāhaṁ taṁ ṭhānaṁ upagato’ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṁ puthujjanaṁ abhivādetuṁ paccuṭṭhātuṁ.
mil5.3.1:6.1	‘Labhati so pātimokkhuddesaṁ sotuṁ, nāhaṁ taṁ labhāmi sotun’ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṁ puthujjanaṁ abhivādetuṁ paccuṭṭhātuṁ.
mil5.3.1:7.1	‘So aññe pabbājeti upasampādeti jinasāsanaṁ vaḍḍheti, ahametaṁ na labhāmi kātun’ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṁ puthujjanaṁ abhivādetuṁ paccuṭṭhātuṁ.
mil5.3.1:8.1	‘Appamāṇesu so sikkhāpadesu samattakārī, nāhaṁ tesu vattāmī’ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṁ puthujjanaṁ abhivādetuṁ paccuṭṭhātuṁ.
mil5.3.1:9.1	‘Upagato so samaṇaliṅgaṁ, buddhādhippāye ṭhito, tenāhaṁ liṅgena dūramapagato’ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṁ puthujjanaṁ abhivādetuṁ paccuṭṭhātuṁ.
mil5.3.1:10.1	‘Parūḷhakacchalomo so anañjitaamaṇḍito anulittasīlagandho, ahaṁ pana maṇḍanavibhūsanābhirato’ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṁ puthujjanaṁ abhivādetuṁ paccuṭṭhātuṁ.
mil5.3.1:11.1	Api ca, mahārāja, ‘ye te vīsati samaṇakaraṇā dhammā dve ca liṅgāni, sabbepete dhammā bhikkhussa saṁvijjanti, soyeva te dhamme dhāreti, aññepi tattha sikkhāpeti, so me āgamo sikkhāpanañca natthī’ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṁ puthujjanaṁ abhivādetuṁ paccuṭṭhātuṁ.
mil5.3.1:12.1	Yathā, mahārāja, rājakumāro purohitassa santike vijjaṁ adhīyati, khattiyadhammaṁ sikkhati, so aparena samayena abhisitto ācariyaṁ abhivādeti paccuṭṭheti ‘sikkhāpako me ayan’ti;
mil5.3.1:12.2	evameva kho, mahārāja, ‘bhikkhu sikkhāpako vaṁsadharo’ti arahati upāsako sotāpanno bhikkhuṁ puthujjanaṁ abhivādetuṁ paccuṭṭhātuṁ.
mil5.3.1:13.1	Api ca, mahārāja, imināpetaṁ pariyāyena jānāhi bhikkhubhūmiyā mahantataṁ asamavipulabhāvaṁ.
mil5.3.1:13.2	Yadi, mahārāja, upāsako sotāpanno arahattaṁ sacchikaroti, dveva tassa gatiyo bhavanti anaññā tasmiṁyeva divase parinibbāyeyya vā, bhikkhubhāvaṁ vā upagaccheyya.
mil5.3.1:13.3	Acalā hi sā, mahārāja, pabbajjā, mahatī accuggatā, yadidaṁ bhikkhubhūmī”ti.
mil5.3.1:13.4	“Ñāṇagato, bhante nāgasena, pañho sunibbeṭhito balavatā atibuddhinā tayā, na yimaṁ pañhaṁ samattho añño evaṁ viniveṭhetuṁ aññatra tavādisena buddhimatā”ti.
mil5.3.1:14.1	Seṭṭhadhammapañho paṭhamo.
mil5.3.2:0.1	Milindapañha
mil5.3.2:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.3.2:0.3	Paṇāmitavagga
mil5.3.2:0.4	2. Sabbasattahitapharaṇapañha
mil5.3.2:1.1	“Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—
mil5.3.2:1.2	‘tathāgato sabbasattānaṁ ahitamapanetvā hitamupadahatī’ti.
mil5.3.2:1.3	Puna ca bhaṇatha aggikkhandhūpame dhammapariyāye bhaññamāne ‘saṭṭhimattānaṁ bhikkhūnaṁ uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggatan’ti.
mil5.3.2:1.4	Aggikkhandhūpamaṁ, bhante, dhammapariyāyaṁ desentena tathāgatena saṭṭhimattānaṁ bhikkhūnaṁ hitamapanetvā ahitamupadahitaṁ.
mil5.3.2:1.5	Yadi, bhante nāgasena, tathāgato sabbasattānaṁ ahitamapanetvā hitamupadahati, tena hi aggikkhandhūpame dhammapariyāye bhaññamāne saṭṭhimattānaṁ bhikkhūnaṁ uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggatanti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.3.2:1.6	Yadi aggikkhandhūpame dhammapariyāye bhaññamāne saṭṭhimattānaṁ bhikkhūnaṁ uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggataṁ, tena hi tathāgato sabbasattānaṁ ahitamapanetvā hitamupadahatīti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.3.2:1.7	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.3.2:2.1	“Tathāgato, mahārāja, sabbasattānaṁ ahitamapanetvā hitamupadahati, aggikkhandhūpame dhammapariyāye bhaññamāne saṭṭhimattānaṁ bhikkhūnaṁ uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggataṁ, tañca pana na tathāgatassa katena, tesaṁyeva attano katenā”ti.
mil5.3.2:3.1	“Yadi, bhante nāgasena, tathāgato aggikkhandhūpamaṁ dhammapariyāyaṁ na bhāseyya, api nu tesaṁ uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggaccheyyā”ti.
mil5.3.2:3.2	“Na hi, mahārāja, micchāpaṭipannānaṁ tesaṁ bhagavato dhammapariyāyaṁ sutvā pariḷāho kāye uppajji, tena tesaṁ pariḷāhena uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggatan”ti.
mil5.3.2:3.3	“Tena hi, bhante nāgasena, tathāgatasseva katena tesaṁ uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggataṁ, tathāgatoyeva tattha adhikāro tesaṁ nāsanāya, yathā nāma, bhante nāgasena, ahi vammikaṁ paviseyya, athaññataro paṁsukāmo puriso vammikaṁ bhinditvā paṁsuṁ hareyya, tassa paṁsuharaṇena vammikassa susiraṁ pidaheyya, atha tattheva so assāsaṁ alabhamāno mareyya, nanu so, bhante, ahi tassa purisassa katena maraṇappatto”ti.
mil5.3.2:3.4	“Āma, mahārājā”ti.
mil5.3.2:3.5	“Evameva kho, bhante nāgasena, tathāgatoyeva tattha adhikāro tesaṁ nāsanāyā”ti.
mil5.3.2:4.1	“Tathāgato, mahārāja, dhammaṁ desayamāno anunayappaṭighaṁ na karoti, anunayappaṭighavippamutto dhammaṁ deseti, evaṁ dhamme desīyamāne ye tattha sammāpaṭipannā, te bujjhanti.
mil5.3.2:4.2	Ye pana micchāpaṭipannā, te patanti.
mil5.3.2:4.3	Yathā, mahārāja, purisassa ambaṁ vā jambuṁ vā madhukaṁ vā cālayamānassa yāni tattha phalāni sārāni daḷhabandhanāni, tāni tattheva accutāni tiṭṭhanti, yāni tattha phalāni pūtivaṇṭamūlāni dubbalabandhanāni, tāni patanti;
mil5.3.2:4.4	evameva kho, mahārāja, tathāgato dhammaṁ desayamāno anunayappaṭighaṁ na karoti, anunayappaṭighavippamutto dhammaṁ deseti, evaṁ dhamme desīyamāne ye tattha sammāpaṭipannā, te bujjhanti.
mil5.3.2:4.5	Ye pana micchāpaṭipannā, te patanti.
mil5.3.2:5.1	Yathā vā pana, mahārāja, kassako dhaññaṁ ropetukāmo khettaṁ kasati, tassa kasantassa anekasatasahassāni tiṇāni maranti;
mil5.3.2:5.2	evameva kho, mahārāja, tathāgato paripakkamānase satte bodhento anunayappaṭighavippamutto dhammaṁ deseti, evaṁ dhamme desīyamāne ye tattha sammāpaṭipannā, te bujjhanti.
mil5.3.2:5.3	Ye pana micchāpaṭipannā, te tiṇāni viya maranti.
mil5.3.2:6.1	Yathā vā pana, mahārāja, manussā rasahetu yantena ucchuṁ pīḷayanti, tesaṁ ucchuṁ pīḷayamānānaṁ ye tattha yantamukhagatā kimayo, te pīḷiyanti;
mil5.3.2:6.2	evameva kho, mahārāja, tathāgato paripakkamānase satte bodhento dhammayantamabhipīḷayati, ye tattha micchāpaṭipannā, te kimī viya marantī”ti.
mil5.3.2:7.1	“Nanu, bhante nāgasena, te bhikkhū tāya dhammadesanāya patitā”ti?
mil5.3.2:7.2	“Api nu kho, mahārāja, tacchako rukkhaṁ tacchanto ujukaṁ parisuddhaṁ karotī”ti?
mil5.3.2:7.3	“Na hi, bhante, vajjanīyaṁ apanetvā tacchako rukkhaṁ ujukaṁ parisuddhaṁ karotī”ti.
mil5.3.2:7.4	“Evameva kho, mahārāja, tathāgato parisaṁ rakkhanto na sakkoti bodhaneyye satte bodhetuṁ, micchāpaṭipanne pana satte apanetvā bodhaneyye satte bodheti, attakatena pana te, mahārāja, micchāpaṭipannā patanti.
mil5.3.2:8.1	Yathā, mahārāja, kadalī veḷu assatarī attajena haññati;
mil5.3.2:8.2	evameva kho, mahārāja, ye te micchāpaṭipannā, te attakatena haññanti patanti.
mil5.3.2:9.1	Yathā, mahārāja, corā attakatena cakkhuppāṭanaṁ sūlāropanaṁ sīsacchedanaṁ pāpuṇanti;
mil5.3.2:9.2	evameva kho, mahārāja, ye te micchāpaṭipannā, te attakatena haññanti patanti.
mil5.3.2:9.3	Yesaṁ, mahārāja, saṭṭhimattānaṁ bhikkhūnaṁ uṇhaṁ lohitaṁ mukhato uggataṁ, tesaṁ taṁ neva bhagavato katena, na paresaṁ katena, atha kho attanoyeva katena.
mil5.3.2:10.1	Yathā, mahārāja, puriso sabbajanassa amataṁ dadeyya, te taṁ amataṁ asitvā arogā dīghāyukā sabbītito parimucceyyuṁ, athaññataro puriso durupacārena taṁ asitvā maraṇaṁ pāpuṇeyya, api nu kho so, mahārāja, amatadāyako puriso tatonidānaṁ kiñci apuññaṁ āpajjeyyā”ti?
mil5.3.2:10.2	“Na hi, bhante”ti.
mil5.3.2:10.3	“Evameva kho, mahārāja, tathāgato dasasahassiyā lokadhātuyā devamanussānaṁ amataṁ dhammadānaṁ deti, ye te sattā bhabbā, te dhammāmatena bujjhanti.
mil5.3.2:10.4	Ye pana te sattā abhabbā, te dhammāmatena haññanti patanti.
mil5.3.2:10.5	Bhojanaṁ, mahārāja, sabbasattānaṁ jīvitaṁ rakkhati, tamekacce bhuñjitvā visūcikāya maranti, api nu kho so, mahārāja, bhojanadāyako puriso tatonidānaṁ kiñci apuññaṁ āpajjeyyā”ti?
mil5.3.2:10.6	“Na hi, bhante”ti.
mil5.3.2:10.7	“Evameva kho, mahārāja, tathāgato dasasahassiyā lokadhātuyā devamanussānaṁ amataṁ dhammadānaṁ deti, ye te sattā bhabbā, te dhammāmatena bujjhanti.
mil5.3.2:10.8	Ye pana te sattā abhabbā, te dhammāmatena haññanti patantī”ti.
mil5.3.2:10.9	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.3.2:11.1	Sabbasattahitapharaṇapañho dutiyo.
mil5.3.3:0.1	Milindapañha
mil5.3.3:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.3.3:0.3	Paṇāmitavagga
mil5.3.3:0.4	3. Vatthaguyhanidassanapañha
mil5.3.3:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ tathāgatena—
mil5.3.3:2.1	‘Kāyena saṁvaro sādhu,
mil5.3.3:2.2	sādhu vācāya saṁvaro;
mil5.3.3:2.3	Manasā saṁvaro sādhu,
mil5.3.3:2.4	sādhu sabbattha saṁvaro’ti.
mil5.3.3:3.1	Puna ca tathāgato catunnaṁ parisānaṁ majjhe nisīditvā purato devamanussānaṁ selassa brāhmaṇassa kosohitaṁ vatthaguyhaṁ dassesi.
mil5.3.3:3.2	Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.3.3:3.3	‘kāyena saṁvaro sādhū’ti, tena hi selassa brāhmaṇassa kosohitaṁ vatthaguyhaṁ dassesīti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.3.3:3.4	Yadi selassa brāhmaṇassa kosohitaṁ vatthaguyhaṁ dassesi, tena hi ‘kāyena saṁvaro sādhū’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.3.3:3.5	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.3.3:4.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā ‘kāyena saṁvaro sādhū’ti, selassa ca brāhmaṇassa kosohitaṁ vatthaguyhaṁ dassitaṁ.
mil5.3.3:4.2	Yassa kho, mahārāja, tathāgate kaṅkhā uppannā, tassa bodhanatthāya bhagavā iddhiyā tappaṭibhāgaṁ kāyaṁ dasseti, soyeva taṁ pāṭihāriyaṁ passatī”ti.
mil5.3.3:5.1	“Ko panetaṁ, bhante nāgasena, saddahissati, yaṁ parisagato ekoyeva taṁ guyhaṁ passati, avasesā tattheva vasantā na passantīti.
mil5.3.3:5.2	Iṅgha me tvaṁ tattha kāraṇaṁ upadisa, kāraṇena maṁ saññāpehī”ti.
mil5.3.3:5.3	“Diṭṭhapubbo pana tayā, mahārāja, koci byādhito puriso parikiṇṇo ñātimittehī”ti.
mil5.3.3:5.4	“Āma, bhante”ti.
mil5.3.3:5.5	“Api nu kho sā, mahārāja, parisā passatetaṁ vedanaṁ, yāya so puriso vedanāya vedayatī”ti.
mil5.3.3:5.6	“Na hi, bhante, attanā yeva so, bhante, puriso vedayatī”ti.
mil5.3.3:5.7	“Evameva kho, mahārāja, yasseva tathāgate kaṅkhā uppannā, tasseva tathāgato bodhanatthāya iddhiyā tappaṭibhāgaṁ kāyaṁ dasseti, soyeva taṁ pāṭihāriyaṁ passati.
mil5.3.3:6.1	Yathā vā pana, mahārāja, kañcideva purisaṁ bhūto āviseyya, api nu kho sā, mahārāja, parisā passati taṁ bhūtāgamanan”ti?
mil5.3.3:6.2	“Na hi, bhante, soyeva āturo tassa bhūtassa āgamanaṁ passatī”ti.
mil5.3.3:6.3	“Evameva kho, mahārāja, yasseva tathāgate kaṅkhā uppannā, tasseva tathāgato bodhanatthāya iddhiyā tappaṭibhāgaṁ kāyaṁ dasseti, so yeva taṁ pāṭihāriyaṁ passatī”ti.
mil5.3.3:7.1	“Dukkaraṁ, bhante nāgasena, bhagavatā kataṁ, yaṁ ekassapi adassanīyaṁ, taṁ dassentenā”ti.
mil5.3.3:7.2	“Na, mahārāja, bhagavā guyhaṁ dassesi, iddhiyā pana chāyaṁ dassesī”ti.
mil5.3.3:7.3	“Chāyāyapi, bhante, diṭṭhāya diṭṭhaṁyeva hoti guyhaṁ, yaṁ disvā niṭṭhaṁ gato”ti.
mil5.3.3:7.4	“Dukkarañcāpi, mahārāja, tathāgato karoti bodhaneyye satte bodhetuṁ.
mil5.3.3:7.5	Yadi, mahārāja, tathāgato kiriyaṁ hāpeyya, bodhaneyyā sattā na bujjheyyuṁ.
mil5.3.3:7.6	Yasmā ca kho, mahārāja, yogaññū tathāgato bodhaneyye satte bodhetuṁ, tasmā tathāgato yena yena yogena bodhaneyyā bujjhanti, tena tena yogena bodhaneyye bodheti.
mil5.3.3:8.1	Yathā, mahārāja, bhisakko sallakatto yena yena bhesajjena āturo arogo hoti, tena tena bhesajjena āturaṁ upasaṅkamati, vamanīyaṁ vameti, virecanīyaṁ vireceti, anulepanīyaṁ anulimpeti, anuvāsanīyaṁ anuvāseti;
mil5.3.3:8.2	evameva kho, mahārāja, tathāgato yena yena yogena bodhaneyyā sattā bujjhanti, tena tena yogena bodheti.
mil5.3.3:9.1	Yathā vā pana, mahārāja, itthī mūḷhagabbhā bhisakkassa adassanīyaṁ guyhaṁ dasseti;
mil5.3.3:9.2	evameva kho, mahārāja, tathāgato bodhaneyye satte bodhetuṁ adassanīyaṁ guyhaṁ iddhiyā chāyaṁ dassesi.
mil5.3.3:9.3	Natthi, mahārāja, adassanīyo nāma okāso puggalaṁ upādāya.
mil5.3.3:9.4	Yadi, mahārāja, koci bhagavato hadayaṁ disvā bujjheyya, tassapi bhagavā yogena hadayaṁ dasseyya, yogaññū, mahārāja, tathāgato desanākusalo.
mil5.3.3:10.1	Nanu, mahārāja, tathāgato therassa nandassa adhimuttiṁ jānitvā taṁ devabhavanaṁ netvā devakaññāyo dassesi ‘imināyaṁ kulaputto bujjhissatī’ti, tena ca so kulaputto bujjhi.
mil5.3.3:10.2	Iti kho, mahārāja, tathāgato anekapariyāyena subhanimittaṁ hīḷento garahanto jigucchanto tassa bodhanahetu kakuṭapādiniyo accharāyo dassesi.
mil5.3.3:10.3	Evampi tathāgato yogaññū desanākusalo.
mil5.3.3:11.1	Puna caparaṁ, mahārāja, tathāgato therassa cūḷapanthakassa bhātarā nikkaḍḍhitassa dukkhitassa dummanassa upagantvā sukhumaṁ coḷakhaṇḍaṁ adāsi ‘imināyaṁ kulaputto bujjhissatī’ti, so ca kulaputto tena kāraṇena jinasāsane vasībhāvaṁ pāpuṇi.
mil5.3.3:11.2	Evampi, mahārāja, tathāgato yogaññū desanākusalo.
mil5.3.3:12.1	Puna caparaṁ, mahārāja, tathāgato brāhmaṇassa mogharājassa yāva tatiyaṁ pañhaṁ puṭṭho na byākāsi ‘evamimassa kulaputtassa māno upasamissati, mānūpasamā abhisamayo bhavissatī’ti, tena ca tassa kulaputtassa māno upasami, mānūpasamā so brāhmaṇo chasu abhiññāsu vasībhāvaṁ pāpuṇi.
mil5.3.3:12.2	Evampi, mahārāja, tathāgato yogaññū desanākusalo”ti.
mil5.3.3:13.1	“Sādhu, bhante nāgasena, sunibbeṭhito pañho bahuvidhehi kāraṇehi, gahanaṁ agahanaṁ kataṁ, andhakāro āloko kato, gaṇṭhi bhinno, bhaggā paravādā, jinaputtānaṁ cakkhuṁ tayā uppāditaṁ, nippaṭibhānā titthiyā, tvaṁ gaṇivarapavaramāsajjā”ti.
mil5.3.3:14.1	Vatthaguyhanidassanapañho tatiyo.
mil5.3.4:0.1	Milindapañha
mil5.3.4:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.3.4:0.3	Paṇāmitavagga
mil5.3.4:0.4	4. Pharusavācābhāvapañha
mil5.3.4:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ therena sāriputtena dhammasenāpatinā parisuddhavacīsamācāro āvuso tathāgato, natthi tathāgatassa vacīduccaritaṁ, yaṁ tathāgato rakkheyya ‘mā me idaṁ paro aññāsī’ti.
mil5.3.4:1.2	Puna ca tathāgato therassa sudinnassa kalandaputtassa aparādhe pārājikaṁ paññapento pharusāhi vācāhi moghapurisavādena samudācari, tena ca so thero moghapurisavādena maṅkucittavasena rundhitattā vippaṭisārī nāsakkhi ariyamaggaṁ paṭivijjhituṁ.
mil5.3.4:1.3	Yadi, bhante nāgasena, parisuddhavacīsamācāro tathāgato, natthi tathāgatassa vacīduccaritaṁ, tena hi tathāgatena therassa sudinnassa kalandaputtassa aparādhe moghapurisavādena samudāciṇṇanti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.3.4:1.4	Yadi bhagavatā therassa sudinnassa kalandaputtassa aparādhe moghapurisavādena samudāciṇṇaṁ, tena hi parisuddhavacīsamācāro tathāgato, natthi tathāgatassa vacīduccaritanti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.3.4:1.5	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.3.4:2.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—
mil5.3.4:2.2	‘parisuddhavacīsamācāro āvuso tathāgato, natthi tathāgatassa vacīduccaritaṁ, yaṁ tathāgato rakkheyya “mā me idaṁ paro aññāsī”’ti.
mil5.3.4:2.3	Āyasmato ca sudinnassa kalandaputtassa aparādhe pārājikaṁ paññapentena bhagavatā moghapurisavādena samudāciṇṇaṁ, tañca pana aduṭṭhacittena asārambhena yāthāvalakkhaṇena.
mil5.3.4:2.4	Kiñca tattha yāthāvalakkhaṇaṁ, yassa, mahārāja, puggalassa imasmiṁ attabhāve catusaccābhisamayo na hoti, tassa purisattanaṁ moghaṁ aññaṁ kayiramānaṁ aññena sambhavati, tena vuccati ‘moghapuriso’ti.
mil5.3.4:2.5	Iti, mahārāja, bhagavatā āyasmato sudinnassa kalandaputtassa sabhāvavacanena samudāciṇṇaṁ, no abhūtavādenā”ti.
mil5.3.4:3.1	“Sabhāvampi, bhante nāgasena, yo akkosanto bhaṇati, tassa mayaṁ kahāpaṇaṁ daṇḍaṁ dhārema, aparādhoyeva so vatthuṁ nissāya visuṁ vohāraṁ ācaranto akkosatī”ti.
mil5.3.4:3.2	“Atthi pana, mahārāja, sutapubbaṁ tayā khalitassa abhivādanaṁ vā paccuṭṭhānaṁ vā sakkāraṁ vā upāyanānuppadānaṁ vā”ti?
mil5.3.4:3.3	“Na hi, bhante, yato kutoci yattha katthaci khalito, so paribhāsanāraho hoti tajjanāraho, uttamaṅgampissa chindanti hanantipi bandhantipi ghātentipi jhāpentipī”ti.
mil5.3.4:3.4	“Tena hi, mahārāja, bhagavatā kiriyāyeva katā, no akiriyā”ti.
mil5.3.4:4.1	“Kiriyampi, bhante nāgasena, kurumānena patirūpena kātabbaṁ anucchavikena, savanenapi, bhante nāgasena, tathāgatassa sadevako loko ottappati hiriyati bhiyyo dassanena tatuttariṁ upasaṅkamanena payirupāsanenā”ti.
mil5.3.4:4.2	“Api nu kho, mahārāja, tikicchako abhisanne kāye kupite dose sinehanīyāni bhesajjāni detī”ti?
mil5.3.4:4.3	“Na hi, bhante, tiṇhāni lekhanīyāni bhesajjāni detī”ti.
mil5.3.4:4.4	“Evameva kho, mahārāja, tathāgato sabbakilesabyādhivūpasamāya anusiṭṭhiṁ deti, pharusāpi, mahārāja, tathāgatassa vācā satte sinehayati, muduke karoti.
mil5.3.4:4.5	Yathā, mahārāja, uṇhampi udakaṁ yaṁ kiñci sinehanīyaṁ sinehayati, mudukaṁ karoti;
mil5.3.4:4.6	evameva kho, mahārāja, pharusāpi tathāgatassa vācā atthavatī hoti karuṇāsahagatā.
mil5.3.4:4.7	Yathā, mahārāja, pituvacanaṁ puttānaṁ atthavantaṁ hoti karuṇāsahagataṁ;
mil5.3.4:4.8	evameva kho, mahārāja, pharusāpi tathāgatassa vācā atthavatī hoti karuṇāsahagatā.
mil5.3.4:4.9	Pharusāpi, mahārāja, tathāgatassa vācā sattānaṁ kilesappahānā hoti.
mil5.3.4:4.10	Yathā, mahārāja, duggandhampi gomuttaṁ pītaṁ virasampi agadaṁ khāyitaṁ sattānaṁ byādhiṁ hanati;
mil5.3.4:4.11	evameva kho, mahārāja, pharusāpi tathāgatassa vācā atthavatī karuṇāsahagatā.
mil5.3.4:4.12	Yathā, mahārāja, mahantopi tūlapuñjo parassa kāye nipatitvā rujaṁ na karoti;
mil5.3.4:4.13	evameva kho, mahārāja, pharusāpi tathāgatassa vācā na kassaci dukkhaṁ uppādetī”ti.
mil5.3.4:4.14	“Suvinicchito, bhante nāgasena, pañho bahūhi kāraṇehi.
mil5.3.4:4.15	Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.3.4:5.1	Pharusavācābhāvapañho catuttho.
mil5.3.5:0.1	Milindapañha
mil5.3.5:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.3.5:0.3	Paṇāmitavagga
mil5.3.5:0.4	5. Rukkhaacetanābhāvapañha
mil5.3.5:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ tathāgatena—
mil5.3.5:2.1	‘Acetanaṁ brāhmaṇa assuṇantaṁ,
mil5.3.5:2.2	Jāno ajānantamimaṁ palāsaṁ;
mil5.3.5:2.3	Āraddhavīriyo dhuvaṁ appamatto,
mil5.3.5:2.4	Sukhaseyyaṁ pucchasi kissa hetūti.
mil5.3.5:3.1	Puna ca bhaṇitaṁ—
mil5.3.5:4.1	Iti phandanarukkhopi,
mil5.3.5:4.2	tāvade ajjhabhāsatha;
mil5.3.5:4.3	Mayhampi vacanaṁ atthi,
mil5.3.5:4.4	bhāradvāja suṇohi me’ti.
mil5.3.5:5.1	Yadi, bhante nāgasena, rukkho acetano, tena hi phandanena rukkhena bhāradvājena saha sallapitanti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.3.5:5.2	Yadi phandanena rukkhena bhāradvājena saddhiṁ sallapitaṁ, tena hi rukkho acetanoti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.3.5:5.3	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.3.5:6.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā ‘rukkho acetano’ti, phandanena ca rukkhena bhāradvājena saddhiṁ sallapitaṁ, tañca pana vacanaṁ lokasamaññāya bhaṇitaṁ.
mil5.3.5:6.2	Natthi, mahārāja, acetanassa rukkhassa sallāpo nāma, api ca, mahārāja, tasmiṁ rukkhe adhivatthāya devatāyetaṁ adhivacanaṁ rukkhoti, rukkho sallapatīti cesā lokapaṇṇatti, yathā, mahārāja, sakaṭaṁ dhaññassa paripūritaṁ dhaññasakaṭanti jano voharati, na ca taṁ dhaññamayaṁ sakaṭaṁ, rukkhamayaṁ sakaṭaṁ, tasmiṁ sakaṭe dhaññassa pana ākiritattā dhaññasakaṭanti jano voharati;
mil5.3.5:6.3	evameva kho, mahārāja, na rukkho sallapati, rukkho acetano, yā pana tasmiṁ rukkhe adhivatthā devatā, tassāyeva taṁ adhivacanaṁ rukkhoti, rukkho sallapatīti cesā lokapaṇṇatti.
mil5.3.5:7.1	Yathā vā pana, mahārāja, dadhiṁ manthayamāno takkaṁ manthemīti voharati, na taṁ takkaṁ, yaṁ so mantheti, dadhiṁyeva so manthento takkaṁ manthemīti voharati;
mil5.3.5:7.2	evameva kho, mahārāja, na rukkho sallapati, rukkho acetano.
mil5.3.5:7.3	Yā pana tasmiṁ rukkhe adhivatthā devatā, tassāyeva taṁ adhivacanaṁ rukkhoti, rukkho sallapatīti cesā lokapaṇṇatti.
mil5.3.5:8.1	Yathā vā pana, mahārāja, asantaṁ sādhetukāmo santaṁ sādhemīti voharati, asiddhaṁ siddhanti voharati, evamesā lokasamaññā;
mil5.3.5:8.2	evameva kho, mahārāja, na rukkho sallapati, rukkho acetano.
mil5.3.5:8.3	Yā pana tasmiṁ rukkhe adhivatthā devatā, tassāyeva taṁ adhivacanaṁ rukkhoti, rukkho sallapatīti cesā lokapaṇṇatti, yāya, mahārāja, lokasamaññāya jano voharati, tathāgatopi tāyeva lokasamaññāya sattānaṁ dhammaṁ desetī”ti.
mil5.3.5:8.4	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.3.5:9.1	Rukkhaacetanābhāvapañho pañcamo.
mil5.3.6:0.1	Milindapañha
mil5.3.6:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.3.6:0.3	Paṇāmitavagga
mil5.3.6:0.4	6. Piṇḍapātamahapphalapañha
mil5.3.6:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ dhammasaṅgītikārakehi therehi—
mil5.3.6:2.1	‘Cundassa bhattaṁ bhuñjitvā,
mil5.3.6:2.2	Kammārassāti me sutaṁ;
mil5.3.6:2.3	Ābādhaṁ samphusī dhīro,
mil5.3.6:2.4	Pabāḷhaṁ māraṇantikan’ti.
mil5.3.6:3.1	Puna ca bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.3.6:3.2	‘dveme, ānanda, piṇḍapātā samasamaphalā samavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā ca.
mil5.3.6:3.3	Katame dve?
mil5.3.6:3.4	Yañca piṇḍapātaṁ paribhuñjitvā tathāgato anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhi, yañca piṇḍapātaṁ paribhuñjitvā tathāgato anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati.
mil5.3.6:3.5	Ime dve piṇḍapātā samasamaphalā samavipākā, ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā cā’ti.
mil5.3.6:3.6	Yadi, bhante nāgasena, bhagavato cundassa bhattaṁ bhuttāvissa kharo ābādho uppanno, pabāḷhā ca vedanā pavattā māraṇantikā, tena hi ‘dveme, ānanda, piṇḍapātā samasamaphalā samavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā cā’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.3.6:3.7	Yadi dveme piṇḍapātā samasamaphalā samavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā ca, tena hi bhagavato cundassa bhattaṁ bhuttāvissa kharo ābādho uppanno, pabāḷhā ca vedanā pavattā māraṇantikāti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.3.6:3.8	Kiṁ nu kho, bhante nāgasena, so piṇḍapāto visagatatāya mahapphalo, roguppādakatāya mahapphalo, āyuvināsakatāya mahapphalo, bhagavato jīvitaharaṇatāya mahapphalo?
mil5.3.6:3.9	Tattha me kāraṇaṁ brūhi paravādānaṁ niggahāya, etthāyaṁ jano sammūḷho lobhavasena atibahuṁ khāyitena lohitapakkhandikā uppannāti.
mil5.3.6:3.10	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.3.6:4.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, dhammasaṅgītikārakehi therehi—
mil5.3.6:5.1	‘Cundassa bhattaṁ bhuñjitvā,
mil5.3.6:5.2	kammārassāti me sutaṁ;
mil5.3.6:5.3	Ābādhaṁ samphusī dhīro,
mil5.3.6:5.4	pabāḷhaṁ māraṇantikan’ti.
mil5.3.6:6.1	Bhagavatā ca bhaṇitaṁ—
mil5.3.6:6.2	‘dveme, ānanda, piṇḍapātā samasamaphalā samavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā ca.
mil5.3.6:6.3	Katame dve?
mil5.3.6:6.4	Yañca piṇḍapātaṁ paribhuñjitvā tathāgato anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhi, yañca piṇḍapātaṁ paribhuñjitvā tathāgato anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati, ime dve piṇḍapātā samasamaphalā samavipākā, ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā cā’ti.
mil5.3.6:7.1	So pana piṇḍapāto bahuguṇo anekānisaṁso.
mil5.3.6:7.2	Devatā, mahārāja, haṭṭhā pasannamānasā ‘ayaṁ bhagavato pacchimo piṇḍapāto’ti dibbaṁ ojaṁ sūkaramaddave ākiriṁsu.
mil5.3.6:7.3	Tañca pana sammāpākaṁ lahupākaṁ manuññaṁ bahurasaṁ jaṭṭharaggitejassa hitaṁ.
mil5.3.6:7.4	Na, mahārāja, tatonidānaṁ bhagavato koci anuppanno rogo uppanno, api ca, mahārāja, bhagavato pakatidubbale sarīre khīṇe āyusaṅkhāre uppanno rogo bhiyyo abhivaḍḍhi.
mil5.3.6:8.1	Yathā, mahārāja, pakatiyā jalamāno aggi aññasmiṁ upādāne dinne bhiyyo pajjalati;
mil5.3.6:8.2	evameva kho, mahārāja, bhagavato pakatidubbale sarīre khīṇe āyusaṅkhāre uppanno rogo bhiyyo abhivaḍḍhi.
mil5.3.6:9.1	Yathā vā pana, mahārāja, soto pakatiyā sandamāno abhivuṭṭhe mahāmeghe bhiyyo mahogho udakavāhako hoti;
mil5.3.6:9.2	evameva kho, mahārāja, bhagavato pakatidubbale sarīre khīṇe āyusaṅkhāre uppanno rogo bhiyyo abhivaḍḍhi.
mil5.3.6:10.1	Yathā vā pana, mahārāja, pakatiyā abhisannadhātu kucchi aññasmiṁ ajjhoharite bhiyyo āyameyya;
mil5.3.6:10.2	evameva kho, mahārāja, bhagavato pakatidubbale sarīre khīṇe āyusaṅkhāre uppanno rogo bhiyyo abhivaḍḍhi, natthi, mahārāja, tasmiṁ piṇḍapāte doso, na ca tassa sakkā dosaṁ āropetun”ti.
mil5.3.6:11.1	“Bhante nāgasena, kena kāraṇena te dve piṇḍapātā samasamaphalā samavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā cā”ti?
mil5.3.6:11.2	“Dhammānumajjanasamāpattivasena, mahārāja, te dve piṇḍapātā samasamaphalā samavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā cā”ti.
mil5.3.6:12.1	“Bhante nāgasena, katamesaṁ dhammānaṁ anumajjanasamāpattivasena te dve piṇḍapātā samasamaphalā samavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā cā”ti?
mil5.3.6:12.2	“Navannaṁ, mahārāja, anupubbavihārasamāpattīnaṁ anulomappaṭilomasamāpajjanavasena te dve piṇḍapātā samasamaphalā samavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṁsatarā cā”ti.
mil5.3.6:13.1	“Bhante nāgasena, dvīsuyeva divasesu adhimattaṁ tathāgato navānupubbavihārasamāpattiyo anulomappaṭilomaṁ samāpajjī”ti?
mil5.3.6:13.2	“Āma, mahārājā”ti.
mil5.3.6:14.1	“Acchariyaṁ, bhante nāgasena, abbhutaṁ, bhante nāgasena.
mil5.3.6:14.2	Yaṁ imasmiṁ buddhakkhette asadisaṁ paramadānaṁ, tampi imehi dvīhi piṇḍapātehi agaṇitaṁ.
mil5.3.6:14.3	Acchariyaṁ, bhante nāgasena, abbhutaṁ, bhante nāgasena.
mil5.3.6:14.4	Yāva mahantā navānupubbavihārasamāpattiyo, yatra hi nāma navānupubbavihārasamāpattivasena dānaṁ mahapphalataraṁ hoti mahānisaṁsatarañca.
mil5.3.6:14.5	Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.3.6:15.1	Piṇḍapātamahapphalapañho chaṭṭho.
mil5.3.7:0.1	Milindapañha
mil5.3.7:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.3.7:0.3	Paṇāmitavagga
mil5.3.7:0.4	7. Buddhapūjanapañha
mil5.3.7:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ tathāgatena ‘abyāvaṭā tumhe, ānanda, hotha tathāgatassa sarīrapūjāyā’ti.
mil5.3.7:1.2	Puna ca bhaṇitaṁ—
mil5.3.7:2.1	‘Pūjetha naṁ pūjaniyassa dhātuṁ,
mil5.3.7:2.2	Evaṁ kira saggamito gamissathā’ti.
mil5.3.7:3.1	Yadi, bhante nāgasena, tathāgatena bhaṇitaṁ—
mil5.3.7:3.2	‘abyāvaṭā tumhe, ānanda, hotha tathāgatassa sarīrapūjāyā’ti, tena hi ‘pūjetha naṁ pūjaniyassa dhātuṁ, evaṁ karā saggamito gamissathā’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.3.7:3.3	Yadi tathāgatena bhaṇitaṁ—
mil5.3.7:3.4	‘pūjetha naṁ pūjaniyassa dhātuṁ, evaṁ karā saggamito gamissathā’ti, tena hi ‘abyāvaṭā tumhe, ānanda, hotha tathāgatassa sarīrapūjāyā’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.3.7:3.5	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.3.7:4.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā ‘abyāvaṭā tumhe, ānanda, hotha tathāgatassa sarīrapūjāyā’ti, puna ca bhaṇitaṁ—
mil5.3.7:4.2	‘pūjetha naṁ pūjaniyassa dhātuṁ, evaṁ karā saggamito gamissathā’ti, tañca pana na sabbesaṁ jinaputtānaṁyeva ārabbha bhaṇitaṁ—
mil5.3.7:4.3	‘abyāvaṭā tumhe, ānanda, hotha tathāgatassa sarīrapūjāyā’ti.
mil5.3.7:4.4	Akammaṁ hetaṁ, mahārāja, jinaputtānaṁ yadidaṁ pūjā, sammasanaṁ saṅkhārānaṁ, yoniso manasikāro, satipaṭṭhānānupassanā, ārammaṇasāraggāho, kilesayuddhaṁ, sadatthamanuyuñjanā, etaṁ jinaputtānaṁ karaṇīyaṁ, avasesānaṁ devamanussānaṁ pūjā karaṇīyā.
mil5.3.7:5.1	Yathā, mahārāja, mahiyā rājaputtānaṁ hatthiassarathadhanutharulekhamuddāsikkhākhaggamantasutisammutiyuddhayujjhāpanakiriyā karaṇīyā, avasesānaṁ puthuvessasuddānaṁ kasi vaṇijjā gorakkhā karaṇīyā;
mil5.3.7:5.2	evameva kho, mahārāja, akammaṁ hetaṁ jinaputtānaṁ yadidaṁ pūjā, sammasanaṁ saṅkhārānaṁ, yoniso manasikāro, satipaṭṭhānānupassanā, ārammaṇasāraggāho, kilesayuddhaṁ, sadatthamanuyuñjanā, etaṁ jinaputtānaṁ karaṇīyaṁ, avasesānaṁ devamanussānaṁ pūjā karaṇīyā.
mil5.3.7:6.1	Yathā vā pana, mahārāja, brāhmaṇamāṇavakānaṁ iruvedaṁ yajuvedaṁ sāmavedaṁ athabbaṇavedaṁ lakkhaṇaṁ itihāsaṁ purāṇaṁ nighaṇḍu keṭubhaṁ akkharappabhedaṁ padaṁ veyyākaraṇaṁ bhāsamaggaṁ uppātaṁ supinaṁ nimittaṁ chaḷaṅgaṁ candaggāhaṁ sūriyaggāhaṁ sukkarāhucaritaṁ uḷuggahayuddhaṁ devadundubhissaraṁ okkanti ukkāpātaṁ bhūmikammaṁ disādāhaṁ bhummantalikkhaṁ jotisaṁ lokāyatikaṁ sācakkaṁ migacakkaṁ antaracakkaṁ missakuppādaṁ sakuṇarutaravitaṁ sikkhā karaṇīyā, avasesānaṁ puthuvessasuddānaṁ kasi vaṇijjā gorakkhā karaṇīyā;
mil5.3.7:6.2	evameva kho, mahārāja, akammaṁ hetaṁ jinaputtānaṁ yadidaṁ pūjā, sammasanaṁ saṅkhārānaṁ, yoniso manasikāro, satipaṭṭhānānupassanā, ārammaṇasāraggāho, kilesayuddhaṁ, sadatthamanuyuñjanā, etaṁ jinaputtānaṁ karaṇīyaṁ, avasesānaṁ devamanussānaṁ pūjā karaṇīyā, tasmā, mahārāja, tathāgato ‘mā ime akamme yuñjantu, kamme ime yuñjantū’ti—
mil5.3.7:6.3	āha—
mil5.3.7:6.4	‘abyāvaṭā tumhe, ānanda, hotha tathāgatassa sarīrapūjāyā’ti.
mil5.3.7:6.5	Yadetaṁ, mahārāja, tathāgato na bhaṇeyya, pattacīvarampi attano pariyādāpetvā bhikkhū buddhapūjaṁyeva kareyyun”ti.
mil5.3.7:6.6	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.3.7:7.1	Buddhapūjanapañho sattamo.
mil5.3.8:0.1	Milindapañha
mil5.3.8:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.3.8:0.3	Paṇāmitavagga
mil5.3.8:0.4	8. Pādasakalikāhatapañha
mil5.3.8:1.1	“Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—
mil5.3.8:1.2	‘bhagavato gacchantassa ayaṁ acetanā mahāpathavī ninnaṁ unnamati, unnataṁ onamatī’ti, puna ca bhaṇatha—
mil5.3.8:1.3	‘bhagavato pādo sakalikāya khato’ti.
mil5.3.8:1.4	Yā sā sakalikā bhagavato pāde patitā, kissa pana sā sakalikā bhagavato pādā na nivattā.
mil5.3.8:1.5	Yadi, bhante nāgasena, bhagavato gacchantassa ayaṁ acetanā mahāpathavī ninnaṁ unnamati, unnataṁ onamati, tena hi ‘bhagavato pādo sakalikāya khato’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.3.8:1.6	Yadi bhagavato pādo sakalikāya khato, tena hi ‘bhagavato gacchantassa ayaṁ acetanā mahāpathavī ninnaṁ unnamati unnataṁ onamatī’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.3.8:1.7	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.3.8:2.1	“Saccaṁ, mahārāja, atthetaṁ bhagavato gacchantassa ayaṁ acetanā mahāpathavī ninnaṁ unnamati unnataṁ onamati, bhagavato ca pādo sakalikāya khato, na ca pana sā sakalikā attano dhammatāya patitā, devadattassa upakkamena patitā.
mil5.3.8:2.2	Devadatto, mahārāja, bahūni jātisatasahassāni bhagavati āghātaṁ bandhi, so tena āghātena ‘mahantaṁ kūṭāgārappamāṇaṁ pāsāṇaṁ bhagavato upari pātessāmī’ti muñci.
mil5.3.8:2.3	Atha dve selā pathavito uṭṭhahitvā taṁ pāsāṇaṁ sampaṭicchiṁsu, atha nesaṁ sampahārena pāsāṇato papaṭikā bhijjitvā yena vā tena vā patantī bhagavato pāde patitā”ti.
mil5.3.8:3.1	“Yathā ca, bhante nāgasena, dve selā pāsāṇaṁ sampaṭicchiṁsu, tatheva papaṭikāpi sampaṭicchitabbā”ti?
mil5.3.8:3.2	“Sampaṭicchitampi, mahārāja, idhekaccaṁ paggharati pasavati na ṭhānamupagacchati, yathā, mahārāja, udakaṁ pāṇinā gahitaṁ aṅgulantarikāhi paggharati pasavati na ṭhānamupagacchati, khīraṁ takkaṁ madhuṁ sappi telaṁ maccharasaṁ maṁsarasaṁ pāṇinā gahitaṁ aṅgulantarikāhi paggharati pasavati na ṭhānamupagacchati;
mil5.3.8:3.3	evameva kho, mahārāja, sampaṭicchanatthaṁ upagatānaṁ dvinnaṁ selānaṁ sampahārena pāsāṇato papaṭikā bhijjitvā yena vā tena vā patantī bhagavato pāde patitā.
mil5.3.8:4.1	Yathā vā pana, mahārāja, saṇhasukhumaaṇurajasamaṁ puḷinaṁ muṭṭhinā gahitaṁ aṅgulantarikāhi paggharati pasavati na ṭhānamupagacchati;
mil5.3.8:4.2	evameva kho, mahārāja, sampaṭicchanatthaṁ upagatānaṁ dvinnaṁ selānaṁ sampahārena pāsāṇato papaṭikā bhijjitvā yena vā tena vā patantī bhagavato pāde patitā.
mil5.3.8:5.1	Yathā vā pana, mahārāja, kabaḷo mukhena gahito idhekaccassa mukhato muccitvā paggharati pasavati na ṭhānamupagacchati;
mil5.3.8:5.2	evameva kho, mahārāja, sampaṭicchanatthaṁ upagatānaṁ dvinnaṁ selānaṁ sampahārena pāsāṇato papaṭikā bhijjitvā yena vā tena vā patantī bhagavato pāde patitā”ti.
mil5.3.8:6.1	“Hotu, bhante nāgasena, selehi pāsāṇo sampaṭicchito, atha papaṭikāyapi apaciti kātabbā yatheva mahāpathaviyā”ti?
mil5.3.8:6.2	“Dvādasime, mahārāja, apacitiṁ na karonti.
mil5.3.8:6.3	Katame dvādasa?
mil5.3.8:6.4	Ratto rāgavasena apacitiṁ na karoti, duṭṭho dosavasena, mūḷho mohavasena, unnato mānavasena, nigguṇo avisesatāya, atithaddho anisedhanatāya, hīno hīnasabhāvatāya, vacanakaro anissaratāya, pāpo kadariyatāya, dukkhāpito paṭidukkhāpanatāya, luddho lobhābhibhūtatāya, āyūhito atthasādhanatāya apacitiṁ na karoti.
mil5.3.8:6.5	Ime kho, mahārāja, dvādasa apacitiṁ na karonti.
mil5.3.8:6.6	Sā ca pana papaṭikā pāsāṇasampahārena bhijjitvā animittakatadisā yena vā tena vā patamānā bhagavato pāde patitā.
mil5.3.8:7.1	Yathā vā pana, mahārāja, saṇhasukhumaaṇurajo anilabalasamāhato animittakatadiso yena vā tena vā abhikirati;
mil5.3.8:7.2	evameva kho, mahārāja, sā papaṭikā pāsāṇasampahārena bhijjitvā animittakatadisā yena vā tena vā patamānā bhagavato pāde patitā.
mil5.3.8:7.3	Yadi pana, mahārāja, sā papaṭikā pāsāṇato visuṁ na bhaveyya, tampi te selā pāsāṇapapaṭikaṁ uppatitvā gaṇheyyuṁ.
mil5.3.8:7.4	Esā pana, mahārāja, papaṭikā na bhūmaṭṭhā na ākāsaṭṭhā, pāsāṇasampahāravegena bhijjitvā animittakatadisā yena vā tena vā patamānā bhagavato pāde patitā.
mil5.3.8:8.1	Yathā vā pana, mahārāja, vātamaṇḍalikāya ukkhittaṁ purāṇapaṇṇaṁ animittakatadisaṁ yena vā tena vā patati;
mil5.3.8:8.2	evameva kho, mahārāja, esā papaṭikā pāsāṇasampahāravegena animittakatadisā yena vā tena vā patamānā bhagavato pāde patitā.
mil5.3.8:8.3	Api ca, mahārāja, akataññussa kadariyassa devadattassa dukkhānubhavanāya papaṭikā bhagavato pāde patitā”ti.
mil5.3.8:8.4	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.3.8:9.1	Pādasakalikāhatapañho aṭṭhamo.
mil5.3.9:0.1	Milindapañha
mil5.3.9:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.3.9:0.3	Paṇāmitavagga
mil5.3.9:0.4	9. Aggaggasamaṇapañha
mil5.3.9:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.3.9:1.2	‘āsavānaṁ khayā samaṇo hotī’ti.
mil5.3.9:1.3	Puna ca bhaṇitaṁ—
mil5.3.9:2.1	‘Catubbhi dhammehi samaṅgibhūtaṁ,
mil5.3.9:2.2	Taṁ ve naraṁ samaṇaṁ āhu loke’ti.
mil5.3.9:3.1	Tatrime cattāro dhammā khanti appāhāratā rativippahānaṁ ākiñcaññaṁ.
mil5.3.9:3.2	Sabbāni panetāni aparikkhīṇāsavassa sakilesasseva honti.
mil5.3.9:3.3	Yadi, bhante nāgasena, āsavānaṁ khayā samaṇo hoti, tena hi ‘catubbhi dhammehi samaṅgibhūtaṁ, taṁ ve naraṁ samaṇaṁ āhu loke’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.3.9:3.4	Yadi catubbhi dhammehi samaṅgibhūto samaṇo hoti, tena hi ‘āsavānaṁ khayā samaṇo hotī’ti tampi vacanaṁ micchā, ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.3.9:4.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā ‘āsavānaṁ khayā samaṇo hotī’ti.
mil5.3.9:4.2	Puna ca bhaṇitaṁ—
mil5.3.9:4.3	‘catubbhi dhammehi samaṅgibhūtaṁ, taṁ ve naraṁ samaṇaṁ āhu loke’ti.
mil5.3.9:4.4	Tadidaṁ, mahārāja, vacanaṁ tesaṁ tesaṁ puggalānaṁ guṇavasena bhaṇitaṁ—
mil5.3.9:4.5	‘catubbhi dhammehi samaṅgibhūtaṁ, taṁ ve naraṁ samaṇaṁ āhu loke’ti, idaṁ pana niravasesavacanaṁ ‘āsavānaṁ khayā samaṇo hotī’ti.
mil5.3.9:5.1	Api ca, mahārāja, ye keci kilesūpasamāya paṭipannā, te sabbe upādāyupādāya samaṇo khīṇāsavo aggamakkhāyati.
mil5.3.9:5.2	Yathā, mahārāja, yāni kānici jalajathalajapupphāni, vassikaṁ tesaṁ aggamakkhāyati, avasesāni yāni kānici vividhāni pupphajātāni, sabbāni tāni pupphāniyeva, upādāyupādāya pana vassikaṁyeva pupphaṁ janassa patthitaṁ pihayitaṁ;
mil5.3.9:5.3	evameva kho, mahārāja, ye keci kilesūpasamāya paṭipannā, te sabbe upādāyupādāya samaṇo khīṇāsavo aggamakkhāyati.
mil5.3.9:6.1	Yathā vā pana, mahārāja, sabbadhaññānaṁ sāli aggamakkhāyati, yā kāci avasesā vividhā dhaññajātiyo, tā sabbā upādāyupādāya bhojanāni sarīrayāpanāya, sāliyeva tesaṁ aggamakkhāyati;
mil5.3.9:6.2	evameva kho, mahārāja, ye keci kilesūpasamāya paṭipannā, te sabbe upādāyupādāya samaṇo khīṇāsavo aggamakkhāyatī”ti.
mil5.3.9:6.3	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.3.9:7.1	Aggaggasamaṇapañho navamo.
mil5.3.10:0.1	Milindapañha
mil5.3.10:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.3.10:0.3	Paṇāmitavagga
mil5.3.10:0.4	10. Vaṇṇabhaṇanapañha
mil5.3.10:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.3.10:1.2	‘mamaṁ vā, bhikkhave, pare vaṇṇaṁ bhāseyyuṁ, dhammassa vā, saṅghassa vā vaṇṇaṁ bhāseyyuṁ, tatra tumhehi na ānando, na somanassaṁ, na cetaso uppilāvitattaṁ karaṇīyan’ti puna ca tathāgato selassa brāhmaṇassa yathābhucce vaṇṇe bhaññamāne ānandito sumano uppilāvito bhiyyo uttariṁ sakaguṇaṁ pakittesi—
mil5.3.10:2.1	‘Rājāhamasmi selāti,
mil5.3.10:2.2	dhammarājā anuttaro;
mil5.3.10:2.3	Dhammena cakkaṁ vattemi,
mil5.3.10:2.4	cakkaṁ appaṭivattiyan’ti.
mil5.3.10:3.1	Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.3.10:3.2	‘mamaṁ vā, bhikkhave, pare vaṇṇaṁ bhāseyyuṁ, dhammassa vā saṅghassa vā vaṇṇaṁ bhāseyyuṁ, tatra tumhehi na ānando, na somanassaṁ, na cetaso uppilāvitattaṁ karaṇīyan’ti, tena hi selassa brāhmaṇassa yathābhucce vaṇṇe bhaññamāne ānandito sumano uppilāvito bhiyyo uttariṁ sakaguṇaṁ pakittesīti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.3.10:3.3	Yadi selassa brāhmaṇassa yathābhucce vaṇṇe bhaññamāne ānandito sumano uppilāvito bhiyyo uttariṁ sakaguṇaṁ pakittesi, tena hi ‘mamaṁ vā, bhikkhave, pare vaṇṇaṁ bhāseyyuṁ, dhammassa vā saṅghassa vā vaṇṇaṁ bhāseyyuṁ, tatra tumhehi na ānando, na somanassaṁ, na cetaso uppilāvitattaṁ karaṇīyan’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.3.10:3.4	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.3.10:4.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil5.3.10:4.2	‘mamaṁ vā, bhikkhave, pare vaṇṇaṁ bhāseyyuṁ, dhammassa vā saṅghassa vā vaṇṇaṁ bhāseyyuṁ, tatra tumhehi na ānando, na somanassaṁ, na cetaso uppilāvitattaṁ karaṇīyan’ti.
mil5.3.10:4.3	Selassa ca brāhmaṇassa yathābhucce vaṇṇe bhaññamāne bhiyyo uttariṁ sakaguṇaṁ pakittitaṁ—
mil5.3.10:5.1	‘Rājāhamasmi selāti,
mil5.3.10:5.2	dhammarājā anuttaro;
mil5.3.10:5.3	Dhammena cakkaṁ vattemi,
mil5.3.10:5.4	cakkaṁ appaṭivattiyan’ti.
mil5.3.10:6.1	Paṭhamaṁ, mahārāja, bhagavatā dhammassa sabhāvasarasalakkhaṇaṁ sabhāvaṁ avitathaṁ bhūtaṁ tacchaṁ tathatthaṁ paridīpayamānena bhaṇitaṁ—
mil5.3.10:6.2	‘mamaṁ vā bhikkhave, pare vaṇṇaṁ bhāseyyuṁ, dhammassa vā saṅghassa vā vaṇṇaṁ bhāseyyuṁ, tatra tumhehi na ānando, na somanassaṁ, na cetaso uppilāvitattaṁ karaṇīyan’ti.
mil5.3.10:6.3	Yaṁ pana bhagavatā selassa brāhmaṇassa yathābhucce vaṇṇe bhaññamāne bhiyyo uttariṁ sakaguṇaṁ pakittitaṁ—
mil5.3.10:6.4	‘rājāhamasmi selāti, dhammarājā anuttaro’ti taṁ na lābhahetu, na yasahetu, na attahetu, na pakkhahetu, na antevāsikamyatāya, atha kho anukampāya kāruññena hitavasena evaṁ imassa dhammābhisamayo bhavissati tiṇṇañca māṇavakasatānanti, evaṁ bhiyyo uttariṁ sakaguṇaṁ bhaṇitaṁ—
mil5.3.10:6.5	‘rājāhamasmi selāti, dhammarājā anuttaro’”ti.
mil5.3.10:6.6	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.3.10:7.1	Vaṇṇabhaṇanapañho dasamo.
mil5.3.11:0.1	Milindapañha
mil5.3.11:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.3.11:0.3	Paṇāmitavagga
mil5.3.11:0.4	11. Ahiṁsāniggahapañha
mil5.3.11:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.3.11:1.2	‘ahiṁsāya cara loke, piyo hohisi maṁmivā’ti.
mil5.3.11:1.3	Puna ca bhaṇitaṁ—
mil5.3.11:1.4	‘niggaṇhe niggahārahaṁ, paggaṇhe paggahārahan’ti.
mil5.3.11:1.5	Niggaho nāma, bhante nāgasena, hatthacchedo pādacchedo vadho bandhanaṁ kāraṇā māraṇaṁ santativikopanaṁ, na etaṁ vacanaṁ bhagavato yuttaṁ, na ca bhagavā arahati etaṁ vacanaṁ vattuṁ.
mil5.3.11:1.6	Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.3.11:1.7	‘ahiṁsāya cara loke, piyo hohisi maṁmivā’ti, tena hi ‘niggaṇhe niggahārahaṁ, paggaṇhe paggahārahan’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.3.11:1.8	Yadi tathāgatena bhaṇitaṁ—
mil5.3.11:1.9	‘niggaṇhe niggahārahaṁ, paggaṇhe paggahārahan’ti, tena hi ‘ahiṁsāya cara loke, piyo hohisi maṁmivā’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.3.11:1.10	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.3.11:2.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil5.3.11:2.2	‘ahiṁsāya cara loke, piyo hohisi maṁmivā’ti, bhaṇitañca—
mil5.3.11:2.3	‘niggaṇhe niggahārahaṁ, paggaṇhe paggahārahan’ti.
mil5.3.11:2.4	‘Ahiṁsāya cara loke, piyo hohisi maṁmivā’ti sabbesaṁ, mahārāja, tathāgatānaṁ anumataṁ etaṁ, esā anusiṭṭhi, esā dhammadesanā, dhammo hi, mahārāja, ahiṁsālakkhaṇo, sabhāvavacanaṁ etaṁ.
mil5.3.11:2.5	Yaṁ pana, mahārāja, tathāgato āha—
mil5.3.11:2.6	‘niggaṇhe niggahārahaṁ, paggaṇhe paggahārahan’ti, bhāsā esā, uddhataṁ, mahārāja, cittaṁ niggahetabbaṁ, līnaṁ cittaṁ paggahetabbaṁ.
mil5.3.11:2.7	Akusalaṁ cittaṁ niggahetabbaṁ, kusalaṁ cittaṁ paggahetabbaṁ.
mil5.3.11:2.8	Ayoniso manasikāro niggahetabbo, yoniso manasikāro paggahetabbo.
mil5.3.11:2.9	Micchāpaṭipanno niggahetabbo, sammāpaṭipanno paggahetabbo.
mil5.3.11:2.10	Anariyo niggahetabbo ariyo paggahetabbo.
mil5.3.11:2.11	Coro niggahetabbo, acoro paggahetabbo”ti.
mil5.3.11:3.1	“Hotu, bhante nāgasena, idāni tvaṁ paccāgatosi mama visayaṁ, yamahaṁ pucchāmi, so me attho upagato.
mil5.3.11:3.2	Coro pana, bhante nāgasena, niggaṇhantena kathaṁ niggahetabbo”ti?
mil5.3.11:3.3	“Coro, mahārāja, niggaṇhantena evaṁ niggahetabbo, paribhāsanīyo paribhāsitabbo, daṇḍanīyo daṇḍetabbo, pabbājanīyo pabbājetabbo, bandhanīyo bandhitabbo, ghātanīyo ghātetabbo”ti.
mil5.3.11:3.4	“Yaṁ pana, bhante nāgasena, corānaṁ ghātanaṁ, taṁ tathāgatānaṁ anumatan”ti?
mil5.3.11:3.5	“Na hi, mahārājā”ti.
mil5.3.11:3.6	“Kissa pana coro anusāsanīyo anumato tathāgatānan”ti?
mil5.3.11:3.7	“Yo so, mahārāja, ghātīyati, na so tathāgatānaṁ anumatiyā ghātīyati, sayaṅkatena so ghātīyati, api ca dhammānusiṭṭhiyā anusāsīyati, sakkā pana, mahārāja, tayā purisaṁ akārakaṁ anaparādhaṁ vīthiyaṁ carantaṁ gahetvā ghātayitun”ti?
mil5.3.11:3.8	“Na sakkā, bhante”ti.
mil5.3.11:3.9	“Kena kāraṇena, mahārājā”ti?
mil5.3.11:3.10	“Akārakattā, bhante”ti.
mil5.3.11:3.11	“Evameva kho, mahārāja, na coro tathāgatānaṁ anumatiyā haññati, sayaṅkatena so haññati, kiṁ panettha anusāsako kiñci dosaṁ āpajjatī”ti?
mil5.3.11:3.12	“Na hi, bhante”ti.
mil5.3.11:3.13	“Tena hi, mahārāja, tathāgatānaṁ anusiṭṭhi sammānusiṭṭhi hotī”ti.
mil5.3.11:3.14	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.3.11:4.1	Ahiṁsāniggahapañho ekādasamo.
mil5.3.12:0.1	Milindapañha
mil5.3.12:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.3.12:0.3	Paṇāmitavagga
mil5.3.12:0.4	12. Bhikkhupaṇāmitapañha
mil5.3.12:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.3.12:1.2	‘akkodhano vigatakhilohamasmī’ti, puna ca tathāgato there sāriputtamoggallāne saparise paṇāmesi, kiṁ nu kho, bhante nāgasena, tathāgato kupito parisaṁ paṇāmesi, udāhu tuṭṭho paṇāmesi, etaṁ tāva jānāhi imaṁ nāmāti?
mil5.3.12:1.3	Yadi, bhante nāgasena, kupito parisaṁ paṇāmesi, tena hi tathāgatassa kodho appaṭivattito, yadi tuṭṭho paṇāmesi, tena hi avatthusmiṁ ajānantena paṇāmitā.
mil5.3.12:1.4	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.3.12:2.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil5.3.12:2.2	‘akkodhano vigatakhilohamasmī’ti, paṇāmitā ca therā sāriputtamoggallānā saparisā, tañca pana na kopena.
mil5.3.12:2.3	Idha, mahārāja, kocideva puriso mahāpathaviyā mūle vā khāṇuke vā pāsāṇe vā kaṭhale vā visame vā bhūmibhāge khalitvā patati, api nu kho, mahārāja, mahāpathavī kupitā taṁ pātetī”ti?
mil5.3.12:2.4	“Na hi, bhante, natthi mahāpathaviyā kopo vā pasādo vā, anunayappaṭighavippamuttā mahāpathavī, sayameva so alaso khalitvā patito”ti.
mil5.3.12:2.5	“Evameva kho, mahārāja, natthi tathāgatānaṁ kopo vā pasādo vā, anunayappaṭighavippamuttā tathāgatā arahanto sammāsambuddhā, atha kho sayaṁ kateneva te attano aparādhena paṇāmitā.
mil5.3.12:3.1	Idha pana, mahārāja, mahāsamuddo na matena kuṇapena saṁvasati, yaṁ hoti mahāsamudde mataṁ kuṇapaṁ, taṁ khippameva nicchubhati thalaṁ ussāreti.
mil5.3.12:3.2	Api nu kho, mahārāja, mahāsamuddo kupito taṁ kuṇapaṁ nicchubhatī”ti?
mil5.3.12:3.3	“Na hi, bhante, natthi mahāsamuddassa kopo vā pasādo vā, anunayappaṭighavippamutto mahāsamuddo”ti.
mil5.3.12:3.4	“Evameva kho, mahārāja, natthi tathāgatānaṁ kopo vā pasādo vā, anunayappaṭighavippamuttā tathāgatā arahanto sammāsambuddhā, atha kho sayaṁ kateneva te attano aparādhena paṇāmitā.
mil5.3.12:4.1	Yathā, mahārāja, pathaviyā khalito patīyati, evaṁ jinasāsanavare khalito paṇāmīyati.
mil5.3.12:4.2	Yathā, mahārāja, samudde mataṁ kuṇapaṁ nicchubhīyati, evaṁ jinasāsanavare khalito paṇāmīyati.
mil5.3.12:4.3	Yaṁ pana te, mahārāja, tathāgato paṇāmesi, tesaṁ atthakāmo hitakāmo sukhakāmo visuddhikāmo ‘evaṁ ime jātijarābyādhimaraṇehi parimuccissantī’ti—
mil5.3.12:4.4	paṇāmesī”ti.
mil5.3.12:4.5	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.3.12:5.1	Bhikkhupaṇāmitapañho dvādasamo.
mil5.3.12:6.1	Paṇāmitavaggo tatiyo.
mil5.3.12:7.1	Imasmiṁ vagge dvādasa pañhā.
mil5.4.1:0.1	Milindapañha
mil5.4.1:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.4.1:0.3	Sabbaññutañāṇavagga
mil5.4.1:0.4	1 Iddhikammavipākapañha
mil5.4.1:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.4.1:1.2	‘etadaggaṁ, bhikkhave, mama sāvakānaṁ bhikkhūnaṁ iddhimantānaṁ yadidaṁ mahāmoggallāno’ti.
mil5.4.1:1.3	Puna ca kira so laguḷehi paripothito bhinnasīso sañcuṇṇitaṭṭhimaṁsadhamanichinnaparigatto parinibbuto.
mil5.4.1:1.4	Yadi, bhante nāgasena, thero mahāmoggallāno iddhiyā koṭiṁ gato, tena hi laguḷehi pothito parinibbutoti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.4.1:1.5	Yadi laguḷehi paripothito parinibbuto, tena hi iddhiyā koṭiṁ gatoti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.4.1:1.6	Kiṁ na samattho iddhiyā attano upaghātaṁ apanayituṁ, sadevakassapi lokassa paṭisaraṇaṁ bhavituṁ arahoti?
mil5.4.1:1.7	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.4.1:2.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil5.4.1:2.2	‘etadaggaṁ, bhikkhave, mama sāvakānaṁ bhikkhūnaṁ iddhimantānaṁ yadidaṁ mahāmoggallāno’ti.
mil5.4.1:2.3	Āyasmā ca mahāmoggallāno laguḷahato parinibbuto, tañca pana kammādhiggahitenā”ti.
mil5.4.1:3.1	“Nanu, bhante nāgasena, iddhimato iddhivisayopi kammavipākopi dve acintiyā, acintiyena acintiyaṁ apanayitabbaṁ.
mil5.4.1:3.2	Yathā nāma, bhante, keci phalakāmā kapitthena kapitthaṁ pothenti, ambena ambaṁ pothenti;
mil5.4.1:3.3	evameva kho, bhante nāgasena, acintiyena acintiyaṁ pothayitvā apanetabban”ti?
mil5.4.1:3.4	“Acintiyānampi, mahārāja, ekaṁ adhimattaṁ balavataraṁ.
mil5.4.1:3.5	Yathā, mahārāja, mahiyā rājāno honti samajaccā, samajaccānampi tesaṁ eko sabbe abhibhavitvā āṇaṁ pavatteti;
mil5.4.1:3.6	evameva kho, mahārāja, tesaṁ acintiyānaṁ kammavipākaṁyeva adhimattaṁ balavataraṁ, kammavipākaṁ yeva sabbe abhibhaviya āṇaṁ pavatteti, kammādhiggahitassa avasesā kiriyā okāsaṁ na labhanti.
mil5.4.1:4.1	Idha pana, mahārāja, koci puriso kismiñcideva pakaraṇe aparajjhati, na tassa mātā vā pitā vā bhaginī vā bhātaro vā sakhī vā sahāyakā vā tāyanti, atha kho rājāyeva tattha abhibhaviya āṇaṁ pavatteti.
mil5.4.1:4.2	Kiṁ tattha kāraṇaṁ?
mil5.4.1:4.3	Aparādhikatā.
mil5.4.1:4.4	Evameva kho, mahārāja, tesaṁ acintiyānaṁ kammavipākaṁyeva adhimattaṁ balavataraṁ, kammavipākaṁyeva sabbe abhibhaviya āṇaṁ pavatteti, kammādhiggahitassa avasesā kiriyā okāsaṁ na labhanti.
mil5.4.1:5.1	Yathā vā pana, mahārāja, mahiyā davaḍāhe samuṭṭhite ghaṭasahassampi udakaṁ na sakkoti nibbāpetuṁ, atha kho aggiyeva tattha abhibhaviya āṇaṁ pavatteti.
mil5.4.1:5.2	Kiṁ tattha kāraṇaṁ?
mil5.4.1:5.3	Balavatā tejassa.
mil5.4.1:5.4	Evameva kho, mahārāja, tesaṁ acintiyānaṁ kammavipākaṁ yeva adhimattaṁ balavataraṁ, kammavipākaṁyeva sabbe abhibhaviya āṇaṁ pavatteti, kammādhiggahitassa avasesā kiriyā okāsaṁ na labhanti, tasmā, mahārāja, āyasmato mahāmoggallānassa kammādhiggahitassa laguḷehi pothiyamānassa iddhiyā samannāhāro nāhosī”ti.
mil5.4.1:5.5	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.4.1:6.1	Iddhikammavipākapañho paṭhamo.
mil5.4.2:0.1	Milindapañha
mil5.4.2:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.4.2:0.3	Sabbaññutañāṇavagga
mil5.4.2:0.4	2. Dhammavinayapaṭicchannāpaṭicchannapañha
mil5.4.2:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.4.2:1.2	‘tathāgatappavedito, bhikkhave, dhammavinayo vivaṭo virocati no paṭicchanno’ti.
mil5.4.2:1.3	Puna ca pātimokkhuddeso kevalañca vinayapiṭakaṁ pihitaṁ paṭicchannaṁ.
mil5.4.2:1.4	Yadi, bhante nāgasena, jinasāsane yuttaṁ vā pattaṁ vā samayaṁ labhetha, vinayapaṇṇatti vivaṭā sobheyya.
mil5.4.2:1.5	Kena kāraṇena?
mil5.4.2:1.6	Kevalaṁ tattha sikkhā saṁyamo niyamo sīlaguṇaācārapaṇṇatti attharaso dhammaraso vimuttiraso.
mil5.4.2:1.7	Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.4.2:1.8	‘tathāgatappavedito, bhikkhave, dhammavinayo vivaṭo virocati no paṭicchanno’ti, tena hi ‘pātimokkhuddeso kevalañca vinayapiṭakaṁ pihitaṁ paṭicchannan’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.4.2:1.9	Yadi pātimokkhuddeso kevalañca vinayapiṭakaṁ pihitaṁ paṭicchannaṁ, tena hi ‘tathāgatappavedito, bhikkhave, dhammavinayo vivaṭo virocati no paṭicchanno’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.4.2:1.10	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.4.2:2.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil5.4.2:2.2	‘tathāgatappavedito, bhikkhave, dhammavinayo vivaṭo virocati no paṭicchanno’ti.
mil5.4.2:2.3	Puna ca pātimokkhuddeso kevalañca vinayapiṭakaṁ pihitaṁ paṭicchannaṁ, tañca pana na sabbesaṁ, sīmaṁ katvā pihitaṁ.
mil5.4.2:3.1	Tividhena, mahārāja, bhagavatā pātimokkhuddeso sīmaṁ katvā pihito, pubbakānaṁ tathāgatānaṁ vaṁsavasena pātimokkhuddeso sīmaṁ katvā pihito, dhammassa garukattā pihito, bhikkhubhūmiyā garukattā pihito.
mil5.4.2:4.1	Kathaṁ pubbakānaṁ tathāgatānaṁ vaṁsavasena pātimokkhuddeso sīmaṁ katvā pihito?
mil5.4.2:4.2	Eso vaṁso, mahārāja, sabbesaṁ pubbakānaṁ tathāgatānaṁ yadidaṁ bhikkhumajjhe pātimokkhuddeso avasesānaṁ pihito.
mil5.4.2:4.3	Yathā, mahārāja, khattiyānaṁ khattiyamāyā khattiyesuyeva carati, evametaṁ khattiyānaṁ lokassa paveṇī avasesānaṁ pihitā;
mil5.4.2:4.4	evameva kho, mahārāja, eso vaṁso sabbesaṁ pubbakānaṁ tathāgatānaṁ yadidaṁ bhikkhumajjhe pātimokkhuddeso avasesānaṁ pihito.
mil5.4.2:5.1	Yathā vā pana, mahārāja, mahiyā gaṇā vattanti, seyyathidaṁ—
mil5.4.2:5.2	mallā atoṇā pabbatā dhammagiriyā brahmagiriyā naṭakā naccakā laṅghakā pisācā maṇibhaddā puṇṇabaddhā candimasūriyā siridevatā kālidevatā, sivā vasudevā ghanikā asipāsā bhaddiputtāti, tesaṁ tesaṁ rahassaṁ tesu tesu gaṇesuyeva carati, avasesānaṁ pihitaṁ;
mil5.4.2:5.3	evameva kho, mahārāja, eso vaṁso sabbesaṁ pubbakānaṁ tathāgatānaṁ yadidaṁ bhikkhumajjhe pātimokkhuddeso avasesānaṁ pihito.
mil5.4.2:5.4	Evaṁ pubbakānaṁ tathāgatānaṁ vaṁsavasena pātimokkhuddeso sīmaṁ katvā pihito.
mil5.4.2:6.1	Kathaṁ dhammassa garukattā pātimokkhuddeso sīmaṁ katvā pihito?
mil5.4.2:6.2	Dhammo, mahārāja, garuko bhāriyo, tattha sammattakārī aññaṁ ārādheti, taṁ tattha paramparāsammattakāritāya pāpuṇāti, na taṁ tattha paramparāsammattakāritāya pāpuṇāti, mā cāyaṁ sāradhammo varadhammo asammattakārīnaṁ hatthagato oññāto avaññāto hīḷito khīḷito garahito bhavatu, mā cāyaṁ sāradhammo varadhammo dujjanagato oññāto avaññāto hīḷito khīḷito garahito bhavatūti.
mil5.4.2:6.3	Evaṁ dhammassa garukattā pātimokkhuddeso sīmaṁ katvā pihito.
mil5.4.2:7.1	Yathā, mahārāja, sāravarapavaraabhijātajātimantarattalohitacandanaṁ nāma savarapuramanugataṁ oññātaṁ avaññātaṁ hīḷitaṁ khīḷitaṁ garahitaṁ bhavati;
mil5.4.2:7.2	evameva kho, mahārāja, mā cāyaṁ sāradhammo varadhammo paramparāasammattakārīnaṁ hatthagato oññāto avaññāto hīḷito khīḷito garahito bhavatu, mā cāyaṁ sāradhammo varadhammo dujjanagato oññāto avaññāto hīḷito khīḷito garahito bhavatūti.
mil5.4.2:7.3	Evaṁ dhammassa garukattā pātimokkhuddeso sīmaṁ katvā pihito.
mil5.4.2:8.1	Kathaṁ bhikkhubhūmiyā garukattā pātimokkhuddeso sīmaṁ katvā pihito?
mil5.4.2:8.2	Bhikkhubhāvo kho, mahārāja, loke atuliyo appamāṇo anagghiyo, na sakkā kenaci agghāpetuṁ tuletuṁ parimetuṁ, māyaṁ evarūpe bhikkhubhāve ṭhito lokena samasamo bhavatūti bhikkhūnaṁyeva antare pātimokkhuddeso carati.
mil5.4.2:8.3	Yathā, mahārāja, loke varapavarabhaṇḍaṁ vatthaṁ vā attharaṇaṁ vā gajaturaṅgarathasuvaṇṇarajatamaṇimuttāitthiratanādīni vā vijitakammasūrā vā sabbe te rājānamupagacchanti;
mil5.4.2:8.4	evameva kho, mahārāja, yāvatā loke sugatāgamapariyattiācārasaṁyamasīlasaṁvaraguṇā, sabbe te bhikkhusaṅghamupagatā bhavanti.
mil5.4.2:8.5	Evaṁ bhikkhubhūmiyā garukattā pātimokkhuddeso sīmaṁ katvā pihito”ti.
mil5.4.2:8.6	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.4.2:9.1	Dhammavinayapaṭicchannāpaṭicchannapañho dutiyo.
mil5.4.3:0.1	Milindapañha
mil5.4.3:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.4.3:0.3	Sabbaññutañāṇavagga
mil5.4.3:0.4	3. Musāvādagarulahubhāvapañha
mil5.4.3:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.4.3:1.2	‘sampajānamusāvāde pārājiko hotī’ti.
mil5.4.3:1.3	Puna ca bhaṇitaṁ—
mil5.4.3:1.4	‘sampajānamusāvāde lahukaṁ āpattiṁ āpajjati ekassa santike desanāvatthukan’ti.
mil5.4.3:1.5	Bhante nāgasena, ko panettha viseso, kiṅkāraṇaṁ, yañcekena musāvādena ucchijjati, yañcekena musāvādena satekiccho hoti?
mil5.4.3:1.6	Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.4.3:1.7	‘sampajānamusāvāde pārājiko hotī’ti, tena hi ‘sampajānamusāvāde lahukaṁ āpattiṁ āpajjati ekassa santike desanāvatthukan’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.4.3:1.8	Yadi tathāgatena bhaṇitaṁ—
mil5.4.3:1.9	‘sampajānamusāvāde lahukaṁ āpattiṁ āpajjati ekassa santike desanāvatthukan’ti, tena hi ‘sampajānamusāvāde pārājiko hotī’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.4.3:1.10	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.4.3:2.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil5.4.3:2.2	‘sampajānamusāvāde pārājiko hotī’ti.
mil5.4.3:2.3	Bhaṇitañca—
mil5.4.3:2.4	‘sampajānamusāvāde lahukaṁ āpattiṁ āpajjati ekassa santike desanāvatthukan’ti, tañca pana vatthuvasena garukalahukaṁ hoti.
mil5.4.3:2.5	Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, idha koci puriso parassa pāṇinā pahāraṁ dadeyya, tassa tumhe kiṁ daṇḍaṁ dhārethā”ti?
mil5.4.3:2.6	“Yadi so, bhante, āha—
mil5.4.3:2.7	‘nakkhamāmī’ti, tassa mayaṁ akkhamamāne kahāpaṇaṁ harāpemā”ti.
mil5.4.3:2.8	“Idha pana, mahārāja, soyeva puriso tava pāṇinā pahāraṁ dadeyya, tassa pana ko daṇḍo”ti?
mil5.4.3:2.9	“Hatthampissa, bhante, chedāpeyyāma, pādampi chedāpeyyāma, yāva sīsaṁ kaḷīracchejjaṁ chedāpeyyāma, sabbampi taṁ gehaṁ vilumpāpeyyāma, ubhatopakkhe yāva sattamaṁ kulaṁ samugghātāpeyyāmā”ti.
mil5.4.3:2.10	“Ko panettha, mahārāja, viseso, kiṅkāraṇaṁ, yaṁ ekassa pāṇippahāre sukhumo kahāpaṇo daṇḍo, yaṁ tava pāṇippahāre hatthacchejjaṁ pādacchejjaṁ yāva kaḷīracchejjaṁ sabbagehādānaṁ ubhatopakkhe yāva sattamakulā samugghāto”ti?
mil5.4.3:2.11	“Manussantarena, bhante”ti.
mil5.4.3:2.12	“Evameva kho, mahārāja, sampajānamusāvādo vatthuvasena garukalahuko hotī”ti.
mil5.4.3:2.13	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.4.3:3.1	Musāvādagarulahubhāvapañho tatiyo.
mil5.4.4:0.1	Milindapañha
mil5.4.4:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.4.4:0.3	Sabbaññutañāṇavagga
mil5.4.4:0.4	4. Bodhisattadhammatāpañha
mil5.4.4:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā dhammatādhammapariyāye ‘pubbeva bodhisattānaṁ mātāpitaro niyatā honti, bodhi niyatā hoti, aggasāvakā niyatā honti, putto niyato hoti, upaṭṭhāko niyato hotī’ti.
mil5.4.4:1.2	Puna ca tumhe bhaṇatha—
mil5.4.4:1.3	‘tusite kāye ṭhito bodhisatto aṭṭha mahāvilokanāni viloketi, kālaṁ viloketi, dīpaṁ viloketi, desaṁ viloketi, kulaṁ viloketi, janettiṁ viloketi, āyuṁ viloketi, māsaṁ viloketi, nekkhammaṁ viloketī’ti.
mil5.4.4:1.4	Bhante nāgasena, aparipakke ñāṇe bujjhanaṁ natthi, paripakke ñāṇe na sakkā nimesantarampi āgametuṁ, anatikkamanīyaṁ paripakkamānasaṁ.
mil5.4.4:1.5	Kasmā bodhisatto kālaṁ viloketi ‘kamhi kāle uppajjāmī’ti.
mil5.4.4:1.6	Aparipakke ñāṇe bujjhanaṁ natthi, paripakke ñāṇe na sakkā nimesantarampi āgametuṁ, kasmā bodhisatto kulaṁ viloketi ‘kamhi kule uppajjāmī’ti.
mil5.4.4:1.7	Yadi, bhante nāgasena, pubbeva bodhisattassa mātāpitaro niyatā, tena hi ‘kulaṁ viloketī’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.4.4:1.8	Yadi kulaṁ viloketi, tena hi ‘pubbeva bodhisattassa mātāpitaro niyatā’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.4.4:1.9	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.4.4:2.1	“Niyatā, mahārāja, pubbeva bodhisattassa mātāpitaro, kulañca bodhisatto viloketi.
mil5.4.4:2.2	Kinti pana kulaṁ viloketi ‘ye me mātāpitaro, te khattiyā udāhu brāhmaṇā’ti.
mil5.4.4:2.3	Evaṁ kulaṁ viloketi.
mil5.4.4:3.1	Aṭṭhannaṁ, mahārāja, pubbeva anāgataṁ oloketabbaṁ hoti.
mil5.4.4:3.2	Katamesaṁ aṭṭhannaṁ?
mil5.4.4:3.3	Vāṇijassa, mahārāja, pubbeva vikkayabhaṇḍaṁ oloketabbaṁ hoti, hatthināgassa pubbeva soṇḍāya anāgato maggo oloketabbo hoti, sākaṭikassa pubbeva anāgataṁ titthaṁ oloketabbaṁ hoti, niyāmakassa pubbeva anāgataṁ tīraṁ oloketvā nāvā pesetabbā hoti, bhisakkassa pubbeva āyuṁ oloketvā āturo upasaṅkamitabbo hoti, uttarasetussa pubbeva thirāthirabhāvaṁ jānitvā abhiruhitabbaṁ hoti, bhikkhussa pubbeva anāgataṁ kālaṁ paccavekkhitvā bhojanaṁ bhuñjitabbaṁ hoti, bodhisattānaṁ pubbeva kulaṁ oloketabbaṁ hoti ‘khattiyakulaṁ vā brāhmaṇakulaṁ vā’ti.
mil5.4.4:3.4	Imesaṁ kho, mahārāja, aṭṭhannaṁ pubbeva anāgataṁ oloketabbaṁ hotī”ti.
mil5.4.4:3.5	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.4.4:4.1	Bodhisattadhammatāpañho catuttho.
mil5.4.5:0.1	Milindapañha
mil5.4.5:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.4.5:0.3	Sabbaññutañāṇavagga
mil5.4.5:0.4	5. Attanipātanapañha
mil5.4.5:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.4.5:1.2	‘na, bhikkhave, attānaṁ pātetabbaṁ, yo pāteyya, yathādhammo kāretabbo’ti.
mil5.4.5:1.3	Puna ca tumhe bhaṇatha—
mil5.4.5:1.4	‘yattha katthaci bhagavā sāvakānaṁ dhammaṁ desayamāno anekapariyāyena jātiyā jarāya byādhino maraṇassa samucchedāya dhammaṁ deseti, yo hi koci jātijarābyādhimaraṇaṁ samatikkamati, taṁ paramāya pasaṁsāya pasaṁsatī’ti.
mil5.4.5:1.5	Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.4.5:1.6	‘na, bhikkhave, attānaṁ pātetabbaṁ, yo pāteyya, yathādhammo kāretabbo’ti, tena hi ‘jātiyā jarāya byādhino maraṇassa samucchedāya dhammaṁ desetī’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.4.5:1.7	Yadi jātiyā jarāya byādhino maraṇassa samucchedāya dhammaṁ deseti, tena hi ‘na, bhikkhave, attānaṁ pātetabbaṁ, yo pāteyya, yathādhammo kāretabbo’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.4.5:1.8	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.4.5:2.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil5.4.5:2.2	‘na, bhikkhave, attānaṁ pātetabbaṁ, yo pāteyya, yathādhammo kāretabbo’ti.
mil5.4.5:2.3	Yattha katthaci bhagavatā sāvakānaṁ dhammaṁ desayamānena ca anekapariyāyena jātiyā jarāya byādhino maraṇassa samucchedāya dhammo desito, tattha pana kāraṇaṁ atthi, yena bhagavā kāraṇena paṭikkhipi samādapesi cā”ti.
mil5.4.5:3.1	“Kiṁ panettha, bhante nāgasena, kāraṇaṁ, yena bhagavā kāraṇena paṭikkhipi samādapesi cā”ti?
mil5.4.5:3.2	“Sīlavā, mahārāja, sīlasampanno agadasamo sattānaṁ kilesavisavināsane, osadhasamo sattānaṁ kilesabyādhivūpasame, udakasamo sattānaṁ kilesarajojallāpaharaṇe, maṇiratanasamo sattānaṁ sabbasampattidāne, nāvāsamo sattānaṁ caturoghapāragamane, satthavāhasamo sattānaṁ jātikantāratāraṇe, vātasamo sattānaṁ tividhaggisantāpanibbāpane, mahāmeghasamo sattānaṁ mānasaparipūraṇe, ācariyasamo sattānaṁ kusalasikkhāpane, sudesakasamo sattānaṁ khemapathamācikkhaṇe.
mil5.4.5:3.3	Evarūpo, mahārāja, bahuguṇo anekaguṇo appamāṇaguṇo guṇarāsi guṇapuñjo sattānaṁ vaḍḍhikaro sīlavā ‘mā vinassī’ti sattānaṁ anukampāya bhagavā sikkhāpadaṁ paññapesi ‘na, bhikkhave, attānaṁ pātetabbaṁ, yo pāteyya, yathādhammo kāretabbo’ti.
mil5.4.5:3.4	Idamettha, mahārāja, kāraṇaṁ, yena kāraṇena bhagavā paṭikkhipi.
mil5.4.5:3.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena kumārakassapena vicitrakathikena pāyāsirājaññassa paralokaṁ dīpayamānena ‘yathā yathā kho, rājañña, samaṇabrāhmaṇā sīlavanto kalyāṇadhammā ciraṁ dīghamaddhānaṁ tiṭṭhanti tathā tathā bahuṁ puññaṁ pasavanti, bahujanahitāya ca paṭipajjanti bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānan’ti.
mil5.4.5:4.1	Kena pana kāraṇena bhagavā samādapesi?
mil5.4.5:4.2	Jātipi, mahārāja, dukkhā, jarāpi dukkhā, byādhipi dukkho, maraṇampi dukkhaṁ, sokopi dukkho, paridevopi dukkho, dukkhampi dukkhaṁ, domanassampi dukkhaṁ, upāyāsopi dukkho, appiyehi sampayogopi dukkho, piyehi vippayogopi dukkho, mātumaraṇampi dukkhaṁ, pitumaraṇampi dukkhaṁ, bhātumaraṇampi dukkhaṁ, bhaginimaraṇampi dukkhaṁ, puttamaraṇampi dukkhaṁ, dāramaraṇampi dukkhaṁ, dāsamaraṇampi dukkhaṁ, ñātimaraṇampi dukkhaṁ, ñātibyasanampi dukkhaṁ, rogabyasanampi dukkhaṁ, bhogabyasanampi dukkhaṁ, sīlabyasanampi dukkhaṁ, diṭṭhibyasanampi dukkhaṁ, rājabhayampi dukkhaṁ, corabhayampi dukkhaṁ, veribhayampi dukkhaṁ, dubbhikkhabhayampi dukkhaṁ, aggibhayampi dukkhaṁ, udakabhayampi dukkhaṁ, ūmibhayampi dukkhaṁ, āvaṭṭabhayampi dukkhaṁ, kumbhīlabhayampi dukkhaṁ, susukābhayampi dukkhaṁ, attānuvādabhayampi dukkhaṁ, parānuvādabhayampi dukkhaṁ, daṇḍabhayampi dukkhaṁ, duggatibhayampi dukkhaṁ, parisāsārajjabhayampi dukkhaṁ, ājīvakabhayampi dukkhaṁ, maraṇabhayampi dukkhaṁ, vettehi tāḷanampi dukkhaṁ, kasāhi tāḷanampi dukkhaṁ, addhadaṇḍakehi tāḷanampi dukkhaṁ, hatthacchedanampi dukkhaṁ, pādacchedanampi dukkhaṁ, hatthapādacchedanampi dukkhaṁ, kaṇṇacchedanampi dukkhaṁ, nāsacchedanampi dukkhaṁ, kaṇṇanāsacchedanampi dukkhaṁ, bilaṅgathālikampi dukkhaṁ, saṅkhamuṇḍikampi dukkhaṁ, rāhumukhampi dukkhaṁ, jotimālikampi dukkhaṁ, hatthapajjotikampi dukkhaṁ, erakavattikampi dukkhaṁ, cīrakavāsikampi dukkhaṁ, eṇeyyakampi dukkhaṁ, baḷisamaṁsikampi dukkhaṁ, kahāpaṇikampi dukkhaṁ, khārāpatacchikampi dukkhaṁ, palighaparivattikampi dukkhaṁ, palālapīṭhakampi dukkhaṁ, tattena telena osiñcanampi dukkhaṁ, sunakhehi khādāpanampi dukkhaṁ, jīvasūlāropanampi dukkhaṁ, asinā sīsacchedanampi dukkhaṁ, evarūpāni, mahārāja, bahuvidhāni anekavidhāni dukkhāni saṁsāragato anubhavati.
mil5.4.5:5.1	Yathā, mahārāja, himavantapabbate abhivuṭṭhaṁ udakaṁ gaṅgāya nadiyā pāsāṇasakkharakharamarumbaāvaṭṭagaggalakaūmikavaṅkacadika-āvaraṇanīvaraṇamūlakasākhāsu pariyottharati;
mil5.4.5:5.2	evameva kho, mahārāja, evarūpāni bahuvidhāni anekavidhāni dukkhāni saṁsāragato anubhavati.
mil5.4.5:5.3	Pavattaṁ, mahārāja, dukkhaṁ, appavattaṁ sukhaṁ.
mil5.4.5:5.4	Appavattassa guṇaṁ pavatte ca bhayaṁ dīpayamāno, mahārāja, bhagavā appavattassa sacchikiriyāya jātijarābyādhimaraṇasamatikkamāya samādapesi, idamettha, mahārāja, kāraṇaṁ, yena kāraṇena bhagavā samādapesī”ti.
mil5.4.5:5.5	“Sādhu, bhante nāgasena, sunibbeṭhito pañho, sukathitaṁ kāraṇaṁ, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.4.5:6.1	Attanipātanapañho pañcamo.
mil5.4.6:0.1	Milindapañha
mil5.4.6:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.4.6:0.3	Sabbaññutañāṇavagga
mil5.4.6:0.4	6. Mettābhāvanānisaṁsapañha
mil5.4.6:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.4.6:1.2	‘mettāya, bhikkhave, cetovimuttiyā āsevitāya bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya ekādasānisaṁsā pāṭikaṅkhā.
mil5.4.6:1.3	Katame ekādasa?
mil5.4.6:1.4	Sukhaṁ supati, sukhaṁ paṭibujjhati, na pāpakaṁ supinaṁ passati, manussānaṁ piyo hoti, amanussānaṁ piyo hoti, devatā rakkhanti, nāssa aggi vā visaṁ vā satthaṁ vā kamati, tuvaṭaṁ cittaṁ samādhiyati, mukhavaṇṇo vippasīdati, asammūḷho kālaṁ karoti, uttariṁ appaṭivijjhanto brahmalokūpago hotī’ti.
mil5.4.6:1.5	Puna ca tumhe bhaṇatha—
mil5.4.6:1.6	‘sāmo kumāro mettāvihārī migasaṅghena parivuto pavane vicaranto pīḷiyakkhena raññā viddho visapītena sallena tattheva mucchito patito’ti.
mil5.4.6:2.1	Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.4.6:2.2	‘mettāya bhikkhave …pe…
mil5.4.6:2.3	brahmalokūpago hotī’ti, tena hi ‘sāmo kumāro mettāvihārī migasaṅghena parivuto pavane vicaranto pīḷiyakkhena raññā viddho visapītena sallena tattheva mucchito patito’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.4.6:2.4	Yadi sāmo kumāro mettāvihārī migasaṅghena parivuto pavane vicaranto pīḷiyakkhena raññā viddho visapītena sallena tattheva mucchito patito, tena hi ‘mettāya, bhikkhave …pe…
mil5.4.6:2.5	satthaṁ vā kamatī’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.4.6:2.6	Ayampi ubhato koṭiko pañho sunipuṇo parisaṇho sukhumo gambhīro, api sunipuṇānaṁ manujānaṁ gatte sedaṁ moceyya, so tavānuppatto, vijaṭehi taṁ mahājaṭājaṭitaṁ, anāgatānaṁ jinaputtānaṁ cakkhuṁ dehi nibbāhanāyā”ti.
mil5.4.6:3.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil5.4.6:3.2	‘mettāya bhikkhave …pe…
mil5.4.6:3.3	satthaṁ vā kamatī’ti.
mil5.4.6:3.4	Sāmo ca kumāro mettāvihārī migasaṅghena parivuto pavane vicaranto pīḷiyakkhena raññā viddho visapītena sallena tattheva mucchito patito, tattha pana, mahārāja, kāraṇaṁ atthi.
mil5.4.6:3.5	Katamaṁ tattha kāraṇaṁ?
mil5.4.6:3.6	Nete, mahārāja, guṇā puggalassa, mettābhāvanāyete guṇā, sāmo, mahārāja, kumāro ghaṭaṁ ukkhipanto tasmiṁ khaṇe mettābhāvanāya pamatto ahosi.
mil5.4.6:4.1	Yasmiṁ, mahārāja, khaṇe puggalo mettaṁ samāpanno hoti, na tassa puggalassa tasmiṁ khaṇe aggi vā visaṁ vā satthaṁ vā kamati.
mil5.4.6:4.2	Tassa ye keci ahitakāmā upagantvā taṁ na passanti, na tasmiṁ okāsaṁ labhanti.
mil5.4.6:4.3	Nete, mahārāja, guṇā puggalassa, mettābhāvanāyete guṇā.
mil5.4.6:4.4	Idha, mahārāja, puriso saṅgāmasūro abhejjakavacajālikaṁ sannayhitvā saṅgāmaṁ otareyya, tassa sarā khittā upagantvā patanti vikiranti, na tasmiṁ okāsaṁ labhanti, neso, mahārāja, guṇo saṅgāmasūrassa, abhejjakavacajālikāyeso guṇo, yassa sarā khittā upagantvā patanti vikiranti.
mil5.4.6:4.5	Evameva kho, mahārāja, nete guṇā puggalassa, mettābhāvanāyete guṇā.
mil5.4.6:5.1	Yasmiṁ, mahārāja, khaṇe puggalo mettaṁ samāpanno hoti, na tassa puggalassa tasmiṁ khaṇe aggi vā visaṁ vā satthaṁ vā kamati.
mil5.4.6:5.2	Tassa ye keci ahitakāmā upagantvā taṁ na passanti, tasmiṁ okāsaṁ na labhanti, nete, mahārāja, guṇā puggalassa, mettābhāvanāyete guṇā.
mil5.4.6:5.3	Idha pana, mahārāja, puriso dibbaṁ antaradhānaṁ mūlaṁ hatthe kareyya, yāva taṁ mūlaṁ tassa hatthagataṁ hoti, tāva na añño koci pakatimanusso taṁ purisaṁ passati.
mil5.4.6:5.4	Neso, mahārāja, guṇo purisassa, mūlasseso guṇo antaradhānassa, yaṁ so pakatimanussānaṁ cakkhupathe na dissati.
mil5.4.6:5.5	Evameva kho, mahārāja, nete guṇā puggalassa, mettābhāvanāyete guṇā.
mil5.4.6:6.1	Yasmiṁ, mahārāja, khaṇe puggalo mettaṁ samāpanno hoti, na tassa puggalassa tasmiṁ khaṇe aggi vā visaṁ vā satthaṁ vā kamati.
mil5.4.6:6.2	Tassa ye keci ahitakāmā upagantvā taṁ na passanti, na tasmiṁ okāsaṁ labhanti.
mil5.4.6:6.3	Nete, mahārāja, guṇā puggalassa, mettābhāvanāyete guṇā.
mil5.4.6:6.4	Yathā vā pana, mahārāja, purisaṁ sukataṁ mahāleṇamanuppaviṭṭhaṁ mahatimahāmegho abhivassanto na sakkoti temayituṁ, neso, mahārāja, guṇo purisassa, mahāleṇasseso guṇo, yaṁ mahāmegho abhivassamāno na taṁ temeti.
mil5.4.6:6.5	Evameva kho, mahārāja, nete guṇā puggalassa, mettābhāvanāyete guṇā.
mil5.4.6:7.1	Yasmiṁ, mahārāja, khaṇe puggalo mettaṁ samāpanno hoti, na tassa puggalassa tasmiṁ khaṇe aggi vā visaṁ vā satthaṁ vā kamati.
mil5.4.6:7.2	Tassa ye keci ahitakāmā upagantvā taṁ na passanti, na tassa sakkonti ahitaṁ kātuṁ, nete, mahārāja, guṇā puggalassa, mettābhāvanāyete guṇā”ti.
mil5.4.6:7.3	“Acchariyaṁ, bhante nāgasena, abbhutaṁ, bhante nāgasena, sabbapāpanivāraṇā mettābhāvanā”ti.
mil5.4.6:7.4	“Sabbakusalaguṇāvahā, mahārāja, mettābhāvanā hitānampi ahitānampi, ye te sattā viññāṇabaddhā, sabbesaṁ mahānisaṁsā mettābhāvanā saṁvibhajitabbā”ti.
mil5.4.6:8.1	Mettābhāvanānisaṁsapañho chaṭṭho.
mil5.4.7:0.1	Milindapañha
mil5.4.7:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.4.7:0.3	Sabbaññutañāṇavagga
mil5.4.7:0.4	7 Kusalākusalasamavisamapañha
mil5.4.7:1.1	“Bhante nāgasena kusalakārissapi akusalakārissapi vipāko samasamo, udāhu koci viseso atthī”ti?
mil5.4.7:1.2	“Atthi, mahārāja, kusalassa ca akusalassa ca viseso, kusalaṁ, mahārāja, sukhavipākaṁ saggasaṁvattanikaṁ, akusalaṁ dukkhavipākaṁ nirayasaṁvattanikan”ti.
mil5.4.7:2.1	“Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—
mil5.4.7:2.2	‘devadatto ekantakaṇho, ekantakaṇhehi dhammehi samannāgato, bodhisatto ekantasukko, ekantasukkehi dhammehi samannāgato’ti.
mil5.4.7:2.3	Puna ca devadatto bhave bhave yasena ca pakkhena ca bodhisattena samasamo hoti, kadāci adhikataro vā.
mil5.4.7:2.4	Yadā devadatto nagare bārāṇasiyaṁ brahmadattassa rañño purohitaputto ahosi, tadā bodhisatto chavakacaṇḍālo ahosi vijjādharo, vijjaṁ parijappitvā akāle ambaphalāni nibbattesi, ettha tāva bodhisatto devadattato jātiyā nihīno yasena ca nihīno.
mil5.4.7:3.1	Puna caparaṁ yadā devadatto rājā ahosi mahā mahīpati sabbakāmasamaṅgī, tadā bodhisatto tassūpabhogo ahosi hatthināgo sabbalakkhaṇasampanno, tassa cārugativilāsaṁ asahamāno rājā vadhamicchanto hatthācariyaṁ evamavoca ‘asikkhito te, ācariya, hatthināgo, tassa ākāsagamanaṁ nāma kāraṇaṁ karohī’ti, tatthapi tāva bodhisatto devadattato jātiyā nihīno lāmako tiracchānagato.
mil5.4.7:4.1	Puna caparaṁ yadā devadatto manusso ahosi pavane naṭṭhāyiko, tadā bodhisatto mahāpathavī nāma makkaṭo ahosi, etthapi tāva dissati viseso manussassa ca tiracchānagatassa ca, tatthapi tāva bodhisatto devadattato jātiyā nihīno.
mil5.4.7:5.1	Puna caparaṁ yadā devadatto manusso ahosi soṇuttaro nāma nesādo balavā balavataro nāgabalo, tadā bodhisatto chaddanto nāma nāgarājā ahosi, tadā so luddako taṁ hatthināgaṁ ghātesi, tatthapi tāva devadattova adhikataro.
mil5.4.7:6.1	Puna caparaṁ yadā devadatto manusso ahosi vanacarako aniketavāsī, tadā bodhisatto sakuṇo ahosi tittiro mantajjhāyī, tadāpi so vanacarako taṁ sakuṇaṁ ghātesi, tatthapi tāva devadattova jātiyā adhikataro.
mil5.4.7:7.1	Puna caparaṁ yadā devadatto (…) kalābu nāma kāsirājā ahosi, tadā bodhisatto tāpaso ahosi khantivādī, tadā so rājā tassa tāpasassa kuddho hatthapāde vaṁsakaḷīre viya chedāpesi, tatthapi tāva devadattoyeva adhikataro jātiyā ca yasena ca.
mil5.4.7:8.1	Puna caparaṁ yadā devadatto manusso ahosi vanacaro, tadā bodhisatto nandiyo nāma vānarindo ahosi, tadāpi so vanacaro taṁ vānarindaṁ ghātesi saddhiṁ mātarā kaniṭṭhabhātikena ca, tatthapi tāva devadattoyeva adhikataro jātiyā.
mil5.4.7:9.1	Puna caparaṁ yadā devadatto manusso ahosi acelako kārambhiyo nāma, tadā bodhisatto paṇḍarako nāma nāgarājā ahosi, tatthapi tāva devadattoyeva adhikataro jātiyā.
mil5.4.7:10.1	Puna caparaṁ yadā devadatto manusso ahosi pavane jaṭilako, tadā bodhisatto tacchako nāma mahāsūkaro ahosi, tatthapi tāva devadattoyeva jātiyā adhikataro.
mil5.4.7:11.1	Puna caparaṁ yadā devadatto cetīsu sūraparicaro nāma rājā ahosi upari purisamatte gagane vehāsaṅgamo, tadā bodhisatto kapilo nāma brāhmaṇo ahosi, tatthapi tāva devadattoyeva adhikataro jātiyā ca yasena ca.
mil5.4.7:12.1	Puna caparaṁ yadā devadatto manusso ahosi sāmo nāma, tadā bodhisatto ruru nāma migarājā ahosi, tatthapi tāva devadatto yeva jātiyā adhikataro.
mil5.4.7:13.1	Puna caparaṁ yadā devadatto manusso ahosi luddako pavanacaro, tadā bodhisatto hatthināgo ahosi, so luddako tassa hatthināgassa sattakkhattuṁ dante chinditvā hari, tatthapi tāva devadatto yeva yoniyā adhikataro.
mil5.4.7:14.1	Puna caparaṁ yadā devadatto siṅgālo ahosi khattiyadhammo, so yāvatā jambudīpe padesarājāno te sabbe anuyutte akāsi, tadā bodhisatto vidhuro nāma paṇḍito ahosi, tatthapi tāva devadattoyeva yasena adhikataro.
mil5.4.7:15.1	Puna caparaṁ yadā devadatto hatthināgo hutvā laṭukikāya sakuṇikāya puttake ghātesi, tadā bodhisattopi hatthināgo ahosi yūthapati, tattha tāva ubhopi te samasamā ahesuṁ.
mil5.4.7:16.1	Puna caparaṁ yadā devadatto yakkho ahosi adhammo nāma, tadā bodhisattopi yakkho ahosi dhammo nāma, tatthapi tāva ubhopi samasamā ahesuṁ.
mil5.4.7:17.1	Puna caparaṁ yadā devadatto nāviko ahosi pañcannaṁ kulasatānaṁ issaro, tadā bodhisattopi nāviko ahosi pañcannaṁ kulasatānaṁ issaro, tatthapi tāva ubhopi samasamā ahesuṁ.
mil5.4.7:18.1	Puna caparaṁ yadā devadatto satthavāho ahosi pañcannaṁ sakaṭasatānaṁ issaro, tadā bodhisattopi satthavāho ahosi pañcannaṁ sakaṭasatānaṁ issaro, tatthapi tāva ubhopi samasamā ahesuṁ.
mil5.4.7:19.1	Puna caparaṁ yadā devadatto sākho nāma migarājā ahosi, tadā bodhisattopi nigrodho nāma migarājā ahosi, tatthapi tāva ubhopi samasamā ahesuṁ.
mil5.4.7:20.1	Puna caparaṁ yadā devadatto sākho nāma senāpati ahosi, tadā bodhisattopi nigrodho nāma rājā ahosi, tatthapi tāva ubhopi samasamā ahesuṁ.
mil5.4.7:21.1	Puna caparaṁ yadā devadatto khaṇḍahālo nāma brāhmaṇo ahosi, tadā bodhisatto cando nāma rājakumāro ahosi, tadā so khaṇḍahāloyeva adhikataro.
mil5.4.7:22.1	Puna caparaṁ yadā devadatto brahmadatto nāma rājā ahosi, tadā bodhisatto tassa putto mahāpadumo nāma kumāro ahosi, tadā so rājā sakaputtaṁ corapapāte khipāpesi, yato kutoci pitāva puttānaṁ adhikataro hoti visiṭṭhoti, tatthapi tāva devadattoyeva adhikataro.
mil5.4.7:23.1	Puna caparaṁ yadā devadatto mahāpatāpo nāma rājā ahosi, tadā bodhisatto tassa putto dhammapālo nāma kumāro ahosi, tadā so rājā sakaputtassa hatthapāde sīsañca chedāpesi, tatthapi tāva devadattoyeva uttaro adhikataro.
mil5.4.7:24.1	Ajjetarahi ubhopi sakyakule jāyiṁsu.
mil5.4.7:24.2	Bodhisatto buddho ahosi sabbaññū lokanāyako, devadatto tassa devātidevassa sāsane pabbajitvā iddhiṁ nibbattetvā buddhālayaṁ akāsi.
mil5.4.7:24.3	Kiṁ nu kho, bhante nāgasena, yaṁ mayā bhaṇitaṁ, taṁ sabbaṁ tathaṁ udāhu vitathan”ti?
mil5.4.7:25.1	“Yaṁ tvaṁ, mahārāja, bahuvidhaṁ kāraṇaṁ osāresi, sabbaṁ taṁ tatheva, no aññathā”ti.
mil5.4.7:25.2	“Yadi, bhante nāgasena, kaṇhopi sukkopi samasamagatikā honti, tena hi kusalampi akusalampi samasamavipākaṁ hotī”ti?
mil5.4.7:25.3	“Na hi, mahārāja, kusalampi akusalampi samasamavipākaṁ hoti, na hi, mahārāja, devadatto sabbajanehi paṭiviruddho, bodhisatteneva paṭiviruddho.
mil5.4.7:25.4	Yo tassa bodhisattena paṭiviruddho, so tasmiṁ tasmiṁyeva bhave paccati phalaṁ deti.
mil5.4.7:25.5	Devadattopi, mahārāja, issariye ṭhito janapadesu ārakkhaṁ deti, setuṁ sabhaṁ puññasālaṁ kāreti, samaṇabrāhmaṇānaṁ kapaṇaddhikavaṇibbakānaṁ nāthānāthānaṁ yathāpaṇihitaṁ dānaṁ deti.
mil5.4.7:25.6	Tassa so vipākena bhave bhave sampattiyo paṭilabhati.
mil5.4.7:25.7	Kassetaṁ, mahārāja, sakkā vattuṁ vinā dānena damena saṁyamena uposathakammena sampattiṁ anubhavissatīti?
mil5.4.7:26.1	Yaṁ pana tvaṁ, mahārāja, evaṁ vadesi ‘devadatto ca bodhisatto ca ekato anuparivattantī’ti, so na jātisatassa accayena samāgamo ahosi, na jātisahassassa accayena, na jātisatasahassassa accayena, kadāci karahaci bahūnaṁ ahorattānaṁ accayena samāgamo ahosi.
mil5.4.7:26.2	Yaṁ panetaṁ, mahārāja, bhagavatā kāṇakacchapopamaṁ upadassitaṁ manussattappaṭilābhāya, tathūpamaṁ, mahārāja, imesaṁ samāgamaṁ dhārehi.
mil5.4.7:27.1	Na, mahārāja, bodhisattassa devadatteneva saddhiṁ samāgamo ahosi, theropi, mahārāja, sāriputto anekesu jātisatasahassesu bodhisattassa pitā ahosi, mahāpitā ahosi, cūḷapitā ahosi, bhātā ahosi, putto ahosi, bhāgineyyo ahosi, mitto ahosi.
mil5.4.7:28.1	Bodhisattopi, mahārāja, anekesu jātisatasahassesu therassa sāriputtassa pitā ahosi, mahāpitā ahosi, cūḷapitā ahosi, bhātā ahosi, putto ahosi, bhāgineyyo ahosi, mitto ahosi, sabbepi, mahārāja, sattanikāyapariyāpannā saṁsārasotamanugatā saṁsārasotena vuyhantā appiyehipi piyehipi samāgacchanti.
mil5.4.7:28.2	Yathā, mahārāja, udakaṁ sotena vuyhamānaṁ suciasucikalyāṇapāpakena samāgacchati;
mil5.4.7:28.3	evameva kho, mahārāja, sabbepi sattanikāyapariyāpannā saṁsārasotamanugatā saṁsārasotena vuyhantā appiyehipi piyehipi samāgacchanti.
mil5.4.7:28.4	Devadatto, mahārāja, yakkho samāno attanā adhammo pare adhamme niyojetvā sattapaññāsavassakoṭiyo saṭṭhi ca vassasatasahassāni mahāniraye pacci, bodhisattopi, mahārāja, yakkho samāno attanā dhammo pare dhamme niyojetvā sattapaññāsavassakoṭiyo saṭṭhi ca vassasatasahassāni sagge modi sabbakāmasamaṅgī, api ca, mahārāja, devadatto imasmiṁ bhave buddhaṁ anāsādanīyamāsādayitvā samaggañca saṅghaṁ bhinditvā pathaviṁ pāvisi, tathāgato bujjhitvā sabbadhamme parinibbuto upadhisaṅkhaye”ti.
mil5.4.7:28.5	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.4.7:29.1	Kusalākusalasamavisamapañho sattamo.
mil5.4.8:0.1	Milindapañha
mil5.4.8:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.4.8:0.3	Sabbaññutañāṇavagga
mil5.4.8:0.4	8. Amarādevīpañha
mil5.4.8:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.4.8:2.1	‘Sace labhetha khaṇaṁ vā raho vā,
mil5.4.8:2.2	Nimantakaṁ vāpi labhetha tādisaṁ;
mil5.4.8:2.3	Sabbāva itthī kayiruṁ nu pāpaṁ,
mil5.4.8:2.4	Aññaṁ aladdhā pīṭhasappinā saddhin’ti.
mil5.4.8:3.1	Puna ca kathīyati ‘mahosadhassa bhariyā amarā nāma itthī gāmake ṭhapitā pavutthapatikā raho nisinnā vivittā rājappaṭisamaṁ sāmikaṁ karitvā sahassena nimantīyamānā pāpaṁ nākāsī’ti.
mil5.4.8:3.2	Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.4.8:3.3	‘sace …pe…
mil5.4.8:3.4	saddhin’ti tena hi ‘mahosadhassa bhariyā …pe…
mil5.4.8:3.5	nākāsī’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.4.8:3.6	Yadi mahosadhassa bhariyā …pe…
mil5.4.8:3.7	nākāsi, tena hi ‘sace …pe…
mil5.4.8:3.8	saddhin’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.4.8:3.9	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.4.8:4.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil5.4.8:4.2	‘sace …pe…
mil5.4.8:4.3	saddhin’ti.
mil5.4.8:4.4	Kathīyati ca ‘mahosadhassa bhariyā …pe…
mil5.4.8:4.5	nākāsī’ti.
mil5.4.8:4.6	Kareyya sā, mahārāja, itthī sahassaṁ labhamānā tādisena purisena saddhiṁ pāpakammaṁ, na sā kareyya sace khaṇaṁ vā raho vā nimantakaṁ vāpi tādisaṁ labheyya, vicinantī sā, mahārāja, amarā itthī na addasa khaṇaṁ vā raho vā nimantakaṁ vāpi tādisaṁ.
mil5.4.8:5.1	Idha loke garahabhayā khaṇaṁ na passi, paraloke nirayabhayā khaṇaṁ na passi, kaṭukavipākaṁ pāpanti khaṇaṁ na passi, piyaṁ amuñcitukāmā khaṇaṁ na passi, sāmikassa garukatāya khaṇaṁ na passi, dhammaṁ apacāyantī khaṇaṁ na passi, anariyaṁ garahantī khaṇaṁ na passi, kiriyaṁ abhinditukāmā khaṇaṁ na passi.
mil5.4.8:5.2	Evarūpehi bahūhi kāraṇehi khaṇaṁ na passi.
mil5.4.8:6.1	Rahopi sā loke vicinitvā apassantī pāpaṁ nākāsi.
mil5.4.8:6.2	Sace sā manussehi raho labheyya, atha amanussehi raho na labheyya.
mil5.4.8:6.3	Sace amanussehi raho labheyya, atha paracittavidūhi pabbajitehi raho na labheyya.
mil5.4.8:6.4	Sace paracittavidūhi pabbajitehi raho labheyya, atha paracittavidūnīhi devatāhi raho na labheyya.
mil5.4.8:6.5	Sace paracittavidūnīhi devatāhi raho labheyya, attanāva pāpehi raho na labheyya.
mil5.4.8:6.6	Sace attanāva pāpehi raho labheyya, atha adhammena raho na labheyya.
mil5.4.8:6.7	Evarūpehi bahuvidhehi kāraṇehi raho alabhitvā pāpaṁ nākāsi.
mil5.4.8:7.1	Nimantakampi sā loke vicinitvā tādisaṁ alabhantī pāpaṁ nākāsi.
mil5.4.8:7.2	Mahosadho, mahārāja, paṇḍito aṭṭhavīsatiyā aṅgehi samannāgato.
mil5.4.8:7.3	Katamehi aṭṭhavīsatiyā aṅgehi samannāgato?
mil5.4.8:7.4	Mahosadho, mahārāja, sūro hirimā ottappī sapakkho mittasampanno khamo sīlavā saccavādī soceyyasampanno akkodhano anatimānī anusūyako vīriyavā āyūhako saṅgāhako saṁvibhāgī sakhilo nivātavutti saṇho asaṭho amāyāvī atibuddhisampanno kittimā vijjāsampanno hitesī upanissitānaṁ patthito sabbajanassa dhanavā yasavā.
mil5.4.8:7.5	Mahosadho, mahārāja, paṇḍito imehi aṭṭhavīsatiyā aṅgehi samannāgato.
mil5.4.8:7.6	Sā aññaṁ tādisaṁ nimantakaṁ alabhitvā pāpaṁ nākāsī”ti.
mil5.4.8:7.7	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.4.8:8.1	Amarādevīpañho aṭṭhamo.
mil5.4.9:0.1	Milindapañha
mil5.4.9:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.4.9:0.3	Sabbaññutañāṇavagga
mil5.4.9:0.4	9. Arahantaabhāyanapañha
mil5.4.9:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.4.9:1.2	‘vigatabhayasantāsā arahanto’ti.
mil5.4.9:1.3	Puna ca nagare rājagahe dhanapālakaṁ hatthiṁ bhagavati opatantaṁ disvā pañca khīṇāsavasatāni pariccajitvā jinavaraṁ pakkantāni disāvidisaṁ ekaṁ ṭhapetvā theraṁ ānandaṁ.
mil5.4.9:1.4	Kiṁ nu kho, bhante nāgasena, te arahanto bhayā pakkantā, paññāyissati sakena kammenāti dasabalaṁ pātetukāmā pakkantā, udāhu tathāgatassa atulaṁ vipulamasamaṁ pāṭihāriyaṁ daṭṭhukāmā pakkantā?
mil5.4.9:1.5	Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.4.9:1.6	‘vigatabhayasantāsā arahanto’ti, tena hi ‘nagare …pe…
mil5.4.9:1.7	ānandan’ti yaṁ vacanaṁ taṁ micchā.
mil5.4.9:1.8	Yadi nagare rājagahe dhanapālakaṁ hatthiṁ bhagavati opatantaṁ disvā pañca khīṇāsavasatāni pariccajitvā jinavaraṁ pakkantāni disāvidisaṁ ekaṁ ṭhapetvā theraṁ ānandaṁ, tena hi ‘vigatabhayasantāsā arahanto’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.4.9:1.9	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.4.9:2.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil5.4.9:2.2	‘vigatabhayasantāsā arahanto’ti, nagare rājagahe dhanapālakaṁ hatthiṁ bhagavati opatantaṁ disvā pañca khīṇāsavasatāni pariccajitvā jinavaraṁ pakkantāni disāvidisaṁ ekaṁ ṭhapetvā theraṁ ānandaṁ, tañca pana na bhayā, nāpi bhagavantaṁ pātetukāmatāya.
mil5.4.9:3.1	Yena pana, mahārāja, hetunā arahanto bhāyeyyuṁ vā tāseyyuṁ vā, so hetu arahantānaṁ samucchinno, tasmā vigatabhayasantāsā arahanto, bhāyati nu, mahārāja, mahāpathavī khaṇantepi bhindantepi dhārentepi samuddapabbatagirisikhare”ti?
mil5.4.9:3.2	“Na hi, bhante”ti.
mil5.4.9:3.3	“Kena kāraṇena, mahārājā”ti?
mil5.4.9:3.4	“Natthi, bhante, mahāpathaviyā so hetu, yena hetunā mahāpathavī bhāyeyya vā tāseyya vā”ti.
mil5.4.9:3.5	“Evameva kho, mahārāja, natthi arahantānaṁ so hetu, yena hetunā arahanto bhāyeyyuṁ vā tāseyyuṁ vā.
mil5.4.9:4.1	Bhāyati nu, mahārāja, girisikharaṁ chindante vā bhindante vā patante vā agginā dahante vā”ti?
mil5.4.9:4.2	“Na hi, bhante”ti.
mil5.4.9:4.3	“Kena kāraṇena, mahārājā”ti?
mil5.4.9:4.4	“Natthi, bhante, girisikharassa so hetu, yena hetunā girisikharaṁ bhāyeyya vā tāseyya vā”ti.
mil5.4.9:4.5	“Evameva kho, mahārāja, natthi arahantānaṁ so hetu, yena hetunā arahanto bhāyeyyuṁ vā tāseyyuṁ vā.
mil5.4.9:5.1	Yadipi, mahārāja, lokadhātusatasahassesu ye keci sattanikāyapariyāpannā sabbepi te sattihatthā ekaṁ arahantaṁ upadhāvitvā tāseyyuṁ, na bhaveyya arahato cittassa kiñci aññathattaṁ.
mil5.4.9:5.2	Kiṅkāraṇaṁ?
mil5.4.9:5.3	Aṭṭhānamanavakāsatāya.
mil5.4.9:6.1	Api ca, mahārāja, tesaṁ khīṇāsavānaṁ evaṁ cetoparivitakko ahosi ‘ajja naravarapavare jinavaravasabhe nagaravaramanuppaviṭṭhe vīthiyā dhanapālako hatthī āpatissati, asaṁsayamatidevadevaṁ upaṭṭhāko na pariccajissati, yadi mayaṁ sabbepi bhagavantaṁ na pariccajissāma, ānandassa guṇo pākaṭo na bhavissati, na heva ca tathāgataṁ samupagamissati hatthināgo, handa mayaṁ apagacchāma, evamidaṁ mahato janakāyassa kilesabandhanamokkho bhavissati, ānandassa ca guṇo pākaṭo bhavissatī’ti.
mil5.4.9:6.2	Evaṁ te arahanto ānisaṁsaṁ disvā disāvidisaṁ pakkantā”ti.
mil5.4.9:6.3	“Suvibhatto, bhante nāgasena, pañho, evametaṁ natthi arahantānaṁ bhayaṁ vā santāso vā, ānisaṁsaṁ disvā arahanto pakkantā disāvidisan”ti.
mil5.4.9:7.1	Arahantaabhāyanapañho navamo.
mil5.4.10:0.1	Milindapañha
mil5.4.10:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.4.10:0.3	Sabbaññutañāṇavagga
mil5.4.10:0.4	10 Buddhasabbaññubhāvapañha
mil5.4.10:1.1	“Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—
mil5.4.10:1.2	‘tathāgato sabbaññū’ti.
mil5.4.10:1.3	Puna ca bhaṇatha—
mil5.4.10:1.4	‘tathāgatena sāriputtamoggallānappamukhe bhikkhusaṅghe paṇāmite cātumeyyakā ca sakyā brahmā ca sahampati bījūpamañca vacchataruṇūpamañca upadassetvā bhagavantaṁ pasādesuṁ khamāpesuṁ nijjhattaṁ akaṁsū’ti.
mil5.4.10:1.5	Kiṁ nu kho, bhante nāgasena, aññātā tā upamā tathāgatassa, yāhi tathāgato upamāhi orato khamito upasanto nijjhattaṁ gato?
mil5.4.10:1.6	Yadi, bhante nāgasena, tathāgatassa tā upamā aññātā, tena hi buddho asabbaññū, yadi ñātā, tena hi okassa pasayha vīmaṁsāpekkho paṇāmesi, tena hi tassa akāruññatā sambhavati.
mil5.4.10:1.7	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.4.10:2.1	“Sabbaññū, mahārāja, tathāgato, tāhi ca upamāhi bhagavā pasanno orato khamito upasanto nijjhattaṁ gato.
mil5.4.10:2.2	Dhammassāmī, mahārāja, tathāgato, tathāgatappavediteheva te opammehi tathāgataṁ ārādhesuṁ tosesuṁ pasādesuṁ, tesañca tathāgato pasanno ‘sādhū’ti abbhānumodi.
mil5.4.10:3.1	Yathā, mahārāja, itthī sāmikassa santakeneva dhanena sāmikaṁ ārādheti toseti pasādeti, tañca sāmiko ‘sādhū’ti abbhānumodati;
mil5.4.10:3.2	evameva kho, mahārāja, cātumeyyakā ca sakyā brahmā ca sahampati tathāgatappavediteheva opammehi tathāgataṁ ārādhesuṁ tosesuṁ pasādesuṁ, tesañca tathāgato pasanno ‘sādhū’ti abbhānumodi.
mil5.4.10:4.1	Yathā vā pana, mahārāja, kappako rañño santakeneva suvaṇṇaphaṇakena rañño uttamaṅgaṁ pasādhayamāno rājānaṁ ārādheti toseti pasādeti, tassa ca rājā pasanno ‘sādhū’ti abbhānumodati, yathicchitamanuppadeti;
mil5.4.10:4.2	evameva kho, mahārāja, cātumeyyakā ca sakyā brahmā ca sahampati tathāgatappavediteheva opammehi tathāgataṁ ārādhesuṁ tosesuṁ pasādesuṁ, tesañca tathāgato pasanno ‘sādhū’ti abbhānumodi.
mil5.4.10:5.1	Yathā vā pana, mahārāja, saddhivihāriko upajjhāyābhataṁ piṇḍapātaṁ gahetvā upajjhāyassa upanāmento upajjhāyaṁ ārādheti toseti pasādeti, tañca upajjhāyo pasanno ‘sādhū’ti abbhānumodati;
mil5.4.10:5.2	evameva kho, mahārāja, cātumeyyakā ca sakyā brahmā ca sahampati tathāgatappavediteheva opammehi tathāgataṁ ārādhesuṁ tosesuṁ pasādesuṁ, tesañca tathāgato pasanno ‘sādhū’ti abbhānumoditvā sabbadukkhaparimuttiyā dhammaṁ desesī”ti.
mil5.4.10:5.3	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.4.10:6.1	Buddhasabbaññubhāvapañho dasamo.
mil5.4.10:7.1	Sabbaññutañāṇavaggo catuttho.
mil5.4.10:8.1	Imasmiṁ vagge dasa pañhā.
mil5.5.1:0.1	Milindapañha
mil5.5.1:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.5.1:0.3	Santhavavagga
mil5.5.1:0.4	1. Santhavapañha
mil5.5.1:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.5.1:2.1	‘Santhavato bhayaṁ jātaṁ,
mil5.5.1:2.2	niketā jāyate rajo;
mil5.5.1:2.3	Aniketamasanthavaṁ,
mil5.5.1:2.4	etaṁ ve munidassanan’ti.
mil5.5.1:3.1	Puna ca bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.5.1:3.2	‘vihāre kāraye ramme, vāsayettha bahussute’ti.
mil5.5.1:3.3	Yadi, bhante nāgasena, tathāgatena bhaṇitaṁ—
mil5.5.1:3.4	‘santhavato bhayaṁ jātaṁ, niketā jāyate rajo.
mil5.5.1:3.5	Aniketamasanthavaṁ, etaṁ ve munidassanan’ti, tena hi ‘vihāre kāraye ramme, vāsayettha bahussute’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.5.1:3.6	Yadi tathāgatena bhaṇitaṁ—
mil5.5.1:3.7	‘vihāre kāraye ramme, vāsayettha bahussute’ti, tena hi ‘santhavato bhayaṁ jātaṁ, niketā jāyate rajo.
mil5.5.1:3.8	Aniketamasanthavaṁ, etaṁ ve munidassanan’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.5.1:3.9	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.5.1:4.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil5.5.1:4.2	‘santhavato bhayaṁ jātaṁ, niketā jāyate rajo.
mil5.5.1:4.3	Aniketamasanthavaṁ, etaṁ ve munidassanan’ti.
mil5.5.1:4.4	Bhaṇitañca—
mil5.5.1:4.5	‘vihāre kāraye ramme, vāsayettha bahussute’ti.
mil5.5.1:4.6	Yaṁ, mahārāja, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.5.1:4.7	‘santhavato bhayaṁ jātaṁ, niketā jāyate rajo.
mil5.5.1:4.8	Aniketamasanthavaṁ, etaṁ ve munidassanan’ti, taṁ sabhāvavacanaṁ asesavacanaṁ nissesavacanaṁ nippariyāyavacanaṁ samaṇānucchavaṁ samaṇasāruppaṁ samaṇappatirūpaṁ samaṇārahaṁ samaṇagocaraṁ samaṇappaṭipadā samaṇappaṭipatti.
mil5.5.1:4.9	Yathā, mahārāja, āraññako migo araññe pavane caramāno nirālayo aniketo yathicchakaṁ sayati;
mil5.5.1:4.10	evameva kho, mahārāja, bhikkhunā ‘santhavato bhayaṁ jātaṁ, niketā jāyate rajo.
mil5.5.1:4.11	Aniketamasanthavaṁ, etaṁ ve munidassanan’ti cintetabbaṁ.
mil5.5.1:5.1	Yaṁ pana, mahārāja, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.5.1:5.2	‘vihāre kāraye ramme, vāsayettha bahussute’ti, taṁ dve atthavase sampassamānena bhagavatā bhaṇitaṁ.
mil5.5.1:5.3	Katame dve?
mil5.5.1:5.4	Vihāradānaṁ nāma sabbabuddhehi vaṇṇitaṁ anumataṁ thomitaṁ pasatthaṁ, taṁ te vihāradānaṁ datvā jātijarāmaraṇā parimuccissantīti.
mil5.5.1:5.5	Ayaṁ tāva paṭhamo ānisaṁso vihāradāne.
mil5.5.1:6.1	Puna caparaṁ vihāre vijjamāne bhikkhuniyo byattasaṅketā bhavissanti, sulabhaṁ dassanaṁ dassanakāmānaṁ, anikete duddassanā bhavissantīti.
mil5.5.1:6.2	Ayaṁ dutiyo ānisaṁso vihāradāne.
mil5.5.1:6.3	Ime dve atthavase sampassamānena bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.5.1:6.4	‘vihāre kāraye ramme, vāsayettha bahussute’ti, na tattha buddhaputtena ālayo karaṇīyo nikete”ti.
mil5.5.1:6.5	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.5.1:7.1	Santhavapañho paṭhamo.
mil5.5.2:0.1	Milindapañha
mil5.5.2:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.5.2:0.3	Santhavavagga
mil5.5.2:0.4	2. Udarasaṁyatapañha
mil5.5.2:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.5.2:2.1	‘Uttiṭṭhe nappamajjeyya,
mil5.5.2:2.2	udare saṁyato siyā’ti.
mil5.5.2:3.1	Puna ca bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.5.2:3.2	‘ahaṁ kho panudāyi, appekadā iminā pattena samatitthikampi bhuñjāmi, bhiyyopi bhuñjāmī’ti.
mil5.5.2:3.3	Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.5.2:3.4	‘uttiṭṭhe nappamajjeyya, udare saṁyato siyā’ti, tena hi ‘ahaṁ kho panudāyi, appekadā iminā pattena samatitthikampi bhuñjāmi, bhiyyopi bhuñjāmī’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.5.2:3.5	Yadi tathāgatena bhaṇitaṁ—
mil5.5.2:3.6	‘ahaṁ kho panudāyi, appekadā iminā pattena samatitthikampi bhuñjāmi, bhiyyopi bhuñjāmī’ti, tena hi ‘uttiṭṭhe nappamajjeyya, udare saṁyato siyā’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.5.2:3.7	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.5.2:4.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil5.5.2:4.2	‘uttiṭṭhe nappamajjeyya, udare saṁyato siyā’ti, bhaṇitañca—
mil5.5.2:4.3	‘ahaṁ kho panudāyi, appekadā iminā pattena samatitthikampi bhuñjāmi, bhiyyopi bhuñjāmī’ti.
mil5.5.2:4.4	Yaṁ, mahārāja, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.5.2:4.5	‘uttiṭṭhe nappamajjeyya, udare saṁyato siyā’ti, taṁ sabhāvavacanaṁ asesavacanaṁ nissesavacanaṁ nippariyāyavacanaṁ bhūtavacanaṁ tacchavacanaṁ yāthāvavacanaṁ aviparītavacanaṁ isivacanaṁ munivacanaṁ bhagavantavacanaṁ arahantavacanaṁ paccekabuddhavacanaṁ jinavacanaṁ sabbaññuvacanaṁ tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa vacanaṁ.
mil5.5.2:5.1	Udare asaṁyato, mahārāja, pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati, majjampi pivati, mātarampi jīvitā voropeti, pitarampi jīvitā voropeti, arahantampi jīvitā voropeti, saṅghampi bhindati, duṭṭhena cittena tathāgatassa lohitampi uppādeti.
mil5.5.2:5.2	Nanu, mahārāja, devadatto udare asaṁyato saṅghaṁ bhinditvā kappaṭṭhiyaṁ kammaṁ āyūhi.
mil5.5.2:5.3	Evarūpāni, mahārāja, aññānipi bahuvidhāni kāraṇāni disvā bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.5.2:5.4	‘uttiṭṭhe nappamajjeyya, udare saṁyato siyā’ti.
mil5.5.2:6.1	Udare saṁyato, mahārāja, catusaccābhisamayaṁ abhisameti, cattāri sāmaññaphalāni sacchikaroti, catūsu paṭisambhidāsu aṭṭhasu samāpattīsu chasu abhiññāsu vasībhāvaṁ pāpuṇāti, kevalañca samaṇadhammaṁ pūreti.
mil5.5.2:6.2	Nanu, mahārāja, sukapotako udare saṁyato hutvā yāva tāvatiṁsabhavanaṁ kampetvā sakkaṁ devānamindaṁ upaṭṭhānamupanesi, evarūpāni, mahārāja, aññānipi bahuvidhāni kāraṇāni disvā bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.5.2:6.3	‘uttiṭṭhe nappamajjeyya, udare saṁyato siyā’ti.
mil5.5.2:7.1	Yaṁ pana, mahārāja, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.5.2:7.2	‘ahaṁ kho panudāyi appekadā iminā pattena samatitthikampi bhuñjāmi, bhiyyopi bhuñjāmī’ti, taṁ katakiccena niṭṭhitakiriyena siddhatthena vusitavosānena nirāvaraṇena sabbaññunā sayambhunā tathāgatena attānaṁ upādāya bhaṇitaṁ.
mil5.5.2:8.1	Yathā, mahārāja, vantassa virittassa anuvāsitassa āturassa sappāyakiriyā icchitabbā hoti;
mil5.5.2:8.2	evameva kho, mahārāja, sakilesassa adiṭṭhasaccassa udare saṁyamo karaṇīyo hoti.
mil5.5.2:8.3	Yathā, mahārāja, maṇiratanassa sappabhāsassa jātimantassa abhijātiparisuddhassa majjananighaṁsanaparisodhanena karaṇīyaṁ na hoti;
mil5.5.2:8.4	evameva kho, mahārāja, tathāgatassa buddhavisaye pāramiṁ gatassa kiriyākaraṇesu āvaraṇaṁ na hotī”ti.
mil5.5.2:8.5	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.5.2:9.1	Udarasaṁyatapañho dutiyo.
mil5.5.3:0.1	Milindapañha
mil5.5.3:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.5.3:0.3	Santhavavagga
mil5.5.3:0.4	3. Buddhaappābādhapañha
mil5.5.3:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.5.3:1.2	‘ahamasmi, bhikkhave, brāhmaṇo yācayogo sadā payatapāṇi antimadehadharo anuttaro bhisakko sallakatto’ti.
mil5.5.3:1.3	Puna ca bhaṇitaṁ bhagavatā—
mil5.5.3:1.4	‘etadaggaṁ, bhikkhave, mama sāvakānaṁ bhikkhūnaṁ appābādhānaṁ yadidaṁ bākulo’ti.
mil5.5.3:1.5	Bhagavato ca sarīre bahukkhattuṁ ābādho uppanno dissati.
mil5.5.3:1.6	Yadi, bhante nāgasena, tathāgato anuttaro, tena hi ‘etadaggaṁ …pe…
mil5.5.3:1.7	bākulo’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.5.3:1.8	Yadi thero bākulo appābādhānaṁ aggo, tena hi ‘ahamasmi …pe…
mil5.5.3:1.9	sallakatto’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.5.3:1.10	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.5.3:2.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil5.5.3:2.2	‘ahamasmi …pe…
mil5.5.3:2.3	sallakatto’ti, bhaṇitañca—
mil5.5.3:2.4	‘etadaggaṁ …pe…
mil5.5.3:2.5	bākulo’ti, tañca pana bāhirānaṁ āgamānaṁ adhigamānaṁ pariyattīnaṁ attani vijjamānataṁ sandhāya bhāsitaṁ.
mil5.5.3:3.1	Santi kho pana, mahārāja, bhagavato sāvakā ṭhānacaṅkamikā, te ṭhānena caṅkamena divārattiṁ vītināmenti, bhagavā pana, mahārāja, ṭhānena caṅkamena nisajjāya sayanena divārattiṁ vītināmeti, ye te, mahārāja, bhikkhū ṭhānacaṅkamikā, te tena aṅgena atirekā.
mil5.5.3:4.1	Santi kho pana, mahārāja, bhagavato sāvakā ekāsanikā, te jīvitahetupi dutiyaṁ bhojanaṁ na bhuñjanti, bhagavā pana, mahārāja, dutiyampi yāva tatiyampi bhojanaṁ bhuñjati, ye te, mahārāja, bhikkhū ekāsanikā, te tena aṅgena atirekā, anekavidhāni, mahārāja, tāni kāraṇāni tesaṁ tesaṁ taṁ taṁ sandhāya bhaṇitāni.
mil5.5.3:4.2	Bhagavā pana, mahārāja, anuttaro sīlena samādhinā paññāya vimuttiyā vimuttiñāṇadassanena dasahi ca balehi catūhi vesārajjehi aṭṭhārasahi buddhadhammehi chahi asādhāraṇehi ñāṇehi, kevale ca buddhavisaye taṁ sandhāya bhaṇitaṁ—
mil5.5.3:4.3	‘ahamasmi …pe…
mil5.5.3:4.4	sallakatto’ti.
mil5.5.3:5.1	Idha, mahārāja, manussesu eko jātimā hoti, eko dhanavā, eko vijjavā, eko sippavā, eko sūro, eko vicakkhaṇo, sabbepete abhibhaviya rājāyeva tesaṁ uttamo hoti;
mil5.5.3:5.2	evameva kho, mahārāja, bhagavā sabbasattānaṁ aggo jeṭṭho seṭṭho.
mil5.5.3:6.1	Yaṁ pana āyasmā bākulo appābādho ahosi, taṁ abhinīhāravasena, so hi, mahārāja, anomadassissa bhagavato udaravātābādhe uppanne vipassissa ca bhagavato aṭṭhasaṭṭhiyā ca bhikkhusatasahassānaṁ tiṇapupphakaroge uppanne sayaṁ tāpaso samāno nānābhesajjehi taṁ byādhiṁ apanetvā appābādhataṁ patto, bhaṇito ca ‘etadaggaṁ …pe…
mil5.5.3:6.2	bākulo’ti.
mil5.5.3:7.1	Bhagavato, mahārāja, byādhimhi uppajjantepi anuppajjantepi dhutaṅgaṁ ādiyantepi anādiyantepi natthi bhagavatā sadiso koci satto.
mil5.5.3:7.2	Bhāsitampetaṁ, mahārāja bhagavatā devātidevena saṁyuttanikāyavaralañchake—
mil5.5.3:8.1	‘Yāvatā, bhikkhave, sattā apadā vā dvipadā vā catuppadā vā bahuppadā vā rūpino vā arūpino vā saññino vā asaññino vā nevasaññīnāsaññino vā, tathāgato tesaṁ aggamakkhāyati arahaṁ sammāsambuddho’”ti.
mil5.5.3:9.1	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.5.3:10.1	Buddhaappābādhapañho tatiyo.
mil5.5.4:0.1	Milindapañha
mil5.5.4:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.5.4:0.3	Santhavavagga
mil5.5.4:0.4	4. Magguppādanapañha
mil5.5.4:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.5.4:1.2	‘tathāgato bhikkhave, arahaṁ sammāsambuddho anuppannassa maggassa uppādetā’ti.
mil5.5.4:1.3	Puna ca bhaṇitaṁ—
mil5.5.4:1.4	‘addasaṁ khvāhaṁ, bhikkhave, purāṇaṁ maggaṁ purāṇaṁ añjasaṁ pubbakehi sammāsambuddhehi anuyātan’ti.
mil5.5.4:1.5	Yadi, bhante nāgasena, tathāgato anuppannassa maggassa uppādetā, tena hi ‘addasaṁ khvāhaṁ, bhikkhave, purāṇaṁ maggaṁ purāṇaṁ añjasaṁ pubbakehi sammāsambuddhehi anuyātan’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.5.4:1.6	Yadi tathāgatena bhaṇitaṁ—
mil5.5.4:1.7	‘addasaṁ khvāhaṁ, bhikkhave, purāṇaṁ maggaṁ purāṇaṁ añjasaṁ pubbakehi sammāsambuddhehi anuyātan’ti, tena hi ‘tathāgato, bhikkhave, arahaṁ sammāsambuddho anuppannassa maggassa uppādetā’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.5.4:1.8	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.5.4:2.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil5.5.4:2.2	‘tathāgato, bhikkhave, arahaṁ sammāsambuddho anuppannassa maggassa uppādetā’ti.
mil5.5.4:2.3	Bhaṇitañca—
mil5.5.4:2.4	‘addasaṁ khvāhaṁ, bhikkhave, purāṇaṁ maggaṁ purāṇaṁ añjasaṁ pubbakehi sammāsambuddhehi anuyātan’ti, taṁ dvayampi sabhāvavacanameva, pubbakānaṁ, mahārāja, tathāgatānaṁ antaradhānena asati anusāsake maggo antaradhāyi, taṁ tathāgato maggaṁ luggaṁ paluggaṁ gūḷhaṁ pihitaṁ paṭicchannaṁ asañcaraṇaṁ paññācakkhunā sampassamāno addasa pubbakehi sammāsambuddhehi anuyātaṁ, taṅkāraṇā āha—
mil5.5.4:2.5	‘addasaṁ khvāhaṁ, bhikkhave, purāṇaṁ maggaṁ purāṇaṁ añjasaṁ pubbakehi sammāsambuddhehi anuyātan’ti.
mil5.5.4:3.1	Pubbakānaṁ, mahārāja, tathāgatānaṁ antaradhānena asati anusāsake luggaṁ paluggaṁ gūḷhaṁ pihitaṁ paṭicchannaṁ asañcaraṇaṁ maggaṁ yaṁ dāni tathāgato sañcaraṇaṁ akāsi, taṅkāraṇā āha—
mil5.5.4:3.2	‘tathāgato, bhikkhave, arahaṁ sammāsambuddho anuppannassa maggassa uppādetā’ti.
mil5.5.4:4.1	Idha, mahārāja, rañño cakkavattissa antaradhānena maṇiratanaṁ girisikhantare nilīyati, aparassa cakkavattissa sammāpaṭipattiyā upagacchati, api nu kho taṁ, mahārāja, maṇiratanaṁ tassa pakatan”ti?
mil5.5.4:4.2	“Na hi, bhante, pākatikaṁyeva taṁ maṇiratanaṁ, tena pana nibbattitan”ti.
mil5.5.4:4.3	“Evameva kho, mahārāja, pākatikaṁ pubbakehi tathāgatehi anuciṇṇaṁ aṭṭhaṅgikaṁ sivaṁ maggaṁ asati anusāsake luggaṁ paluggaṁ gūḷhaṁ pihitaṁ paṭicchannaṁ asañcaraṇaṁ bhagavā paññācakkhunā sampassamāno uppādesi, sañcaraṇaṁ akāsi, taṅkāraṇā āha—
mil5.5.4:4.4	‘tathāgato, bhikkhave, arahaṁ sammāsambuddho anuppannassa maggassa uppādetā’ti.
mil5.5.4:5.1	Yathā vā pana, mahārāja, santaṁyeva puttaṁ yoniyā janayitvā mātā ‘janikā’ti vuccati;
mil5.5.4:5.2	evameva kho, mahārāja, tathāgato santaṁyeva maggaṁ luggaṁ paluggaṁ gūḷhaṁ pihitaṁ paṭicchannaṁ asañcaraṇaṁ paññācakkhunā sampassamāno uppādesi, sañcaraṇaṁ akāsi, taṅkāraṇā āha—
mil5.5.4:5.3	‘tathāgato, bhikkhave, arahaṁ sammāsambuddho anuppannassa maggassa uppādetā’ti.
mil5.5.4:6.1	Yathā vā pana, mahārāja, koci puriso yaṁ kiñci naṭṭhaṁ passati, ‘tena taṁ bhaṇḍaṁ nibbattitan’ti jano voharati;
mil5.5.4:6.2	evameva kho, mahārāja, tathāgato santaṁyeva maggaṁ luggaṁ paluggaṁ gūḷhaṁ pihitaṁ paṭicchannaṁ asañcaraṇaṁ paññācakkhunā sampassamāno uppādesi, sañcaraṇaṁ akāsi, taṅkāraṇā āha—
mil5.5.4:6.3	‘tathāgato, bhikkhave, arahaṁ sammāsambuddho anuppannassa maggassa uppādetā’ti.
mil5.5.4:7.1	Yathā vā pana, mahārāja, koci puriso vanaṁ sodhetvā bhūmiṁ nīharati, ‘tassa sā bhūmī’ti jano voharati, na cesā bhūmi tena pavattitā, taṁ bhūmiṁ kāraṇaṁ katvā bhūmisāmiko nāma hoti;
mil5.5.4:7.2	evameva kho, mahārāja, tathāgato santaṁyeva maggaṁ luggaṁ paluggaṁ gūḷhaṁ pihitaṁ paṭicchannaṁ asañcaraṇaṁ paññāya sampassamāno uppādesi, sañcaraṇaṁ akāsi, taṅkāraṇā āha—
mil5.5.4:7.3	‘tathāgato, bhikkhave, arahaṁ sammāsambuddho anuppannassa maggassa uppādetā’”ti.
mil5.5.4:7.4	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.5.4:8.1	Magguppādanapañho catuttho.
mil5.5.5:0.1	Milindapañha
mil5.5.5:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.5.5:0.3	Santhavavagga
mil5.5.5:0.4	5. Buddhaaviheṭhakapañha
mil5.5.5:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.5.5:1.2	‘pubbe vāhaṁ manussabhūto samāno sattānaṁ aviheṭhakajātiko ahosin’ti.
mil5.5.5:1.3	Puna ca bhaṇitaṁ—
mil5.5.5:1.4	‘lomasakassapo nāma isi samāno anekasate pāṇe ghātayitvā vājapeyyaṁ mahāyaññaṁ yajī’ti.
mil5.5.5:1.5	Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.5.5:1.6	‘pubbe vāhaṁ manussabhūto samāno sattānaṁ aviheṭhakajātiko ahosin’ti, tena hi ‘lomasakassapena isinā anekasate pāṇe ghātayitvā vājapeyyaṁ mahāyaññaṁ yajitan’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.5.5:1.7	Yadi ‘lomasakassapena isinā anekasate pāṇe ghātayitvā vājapeyyaṁ mahāyaññaṁ yajitaṁ’, tena hi ‘pubbe vāhaṁ manussabhūto samāno sattānaṁ aviheṭhakajātiko ahosin’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.5.5:1.8	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.5.5:2.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil5.5.5:2.2	‘pubbe vāhaṁ manussabhūto samāno sattānaṁ aviheṭhakajātiko ahosin’ti, ‘lomasakassapena isinā anekasate pāṇe ghātayitvā vājapeyyaṁ mahāyaññaṁ yajitaṁ’, tañca pana rāgavasena visaññinā, no sacetanenā”ti.
mil5.5.5:3.1	“Aṭṭhime, bhante nāgasena, puggalā pāṇaṁ hananti.
mil5.5.5:3.2	Katame aṭṭha?
mil5.5.5:3.3	Ratto rāgavasena pāṇaṁ hanati, duṭṭho dosavasena pāṇaṁ hanati, mūḷho mohavasena pāṇaṁ hanati, mānī mānavasena pāṇaṁ hanati, luddho lobhavasena pāṇaṁ hanati, akiñcano jīvikatthāya pāṇaṁ hanati, bālo hassavasena pāṇaṁ hanati, rājā vinayanavasena pāṇaṁ hanati.
mil5.5.5:3.4	Ime kho, bhante nāgasena, aṭṭha puggalā pāṇaṁ hananti.
mil5.5.5:3.5	Pākatikaṁyeva, bhante nāgasena, bodhisattena katan”ti.
mil5.5.5:3.6	“Na, mahārāja, pākatikaṁ bodhisattena kataṁ, yadi, mahārāja, bodhisatto pakatibhāvena onameyya mahāyaññaṁ yajituṁ, na yimaṁ gāthaṁ bhaṇeyya—
mil5.5.5:4.1	‘Sasamuddapariyāyaṁ,
mil5.5.5:4.2	mahiṁ sāgarakuṇḍalaṁ;
mil5.5.5:4.3	Na icche saha nindāya,
mil5.5.5:4.4	evaṁ seyha vijānahī’ti.
mil5.5.5:5.1	Evaṁvādī, mahārāja, bodhisatto saha dassanena candavatiyā rājakaññāya visaññī ahosi khittacitto ratto visaññibhūto ākulākulo turitaturito tena vikkhittabhantaluḷitacittena mahatimahāpasughātagalaruhirasañcayaṁ vājapeyyaṁ mahāyaññaṁ yaji.
mil5.5.5:6.1	Yathā, mahārāja, ummattako khittacitto jalitampi jātavedaṁ akkamati, kupitampi āsīvisaṁ gaṇhāti, mattampi hatthiṁ upeti, samuddampi atīradassiṁ pakkhandati, candanikampi oḷigallampi omaddati, kaṇṭakādhānampi abhiruhati, papātepi patati, asucimpi bhakkheti, naggopi rathiyā carati, aññampi bahuvidhaṁ akiriyaṁ karoti.
mil5.5.5:6.2	Evameva kho, mahārāja, bodhisatto saha dassanena candavatiyā rājakaññāya visaññī ahosi khittacitto ratto visaññibhūto ākulākulo turitaturito, tena vikkhittabhantaluḷitacittena mahatimahāpasughātagalaruhirasañcayaṁ vājapeyyaṁ mahāyaññaṁ yaji.
mil5.5.5:7.1	Khittacittena, mahārāja, kataṁ pāpaṁ diṭṭhadhammepi na mahāsāvajjaṁ hoti, samparāye vipākenapi no tathā.
mil5.5.5:7.2	Idha, mahārāja, koci ummattako vajjhamāpajjeyya, tassa tumhe kiṁ daṇḍaṁ dhārethā”ti?
mil5.5.5:7.3	“Ko, bhante, ummattakassa daṇḍo bhavissati, taṁ mayaṁ pothāpetvā nīharāpema, esova tassa daṇḍo”ti.
mil5.5.5:7.4	“Iti kho, mahārāja, ummattakassa aparādhe daṇḍopi na bhavati, tasmā ummattakassa katepi na doso bhavati satekiccho.
mil5.5.5:7.5	Evameva kho, mahārāja, lomasakassapo isi saha dassanena candavatiyā rājakaññāya visaññī ahosi khittacitto ratto visaññibhūto visaṭapayāto ākulākulo turitaturito, tena vikkhittabhantaluḷitacittena mahatimahāpasughātagalaruhirasañcayaṁ vājapeyyaṁ mahāyaññaṁ yaji.
mil5.5.5:7.6	Yadā ca pana pakaticitto ahosi paṭiladdhassati, tadā punadeva pabbajitvā pañcābhiññāyo nibbattetvā brahmalokūpago ahosī”ti.
mil5.5.5:7.7	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.5.5:8.1	Buddhaaviheṭhakapañho pañcamo.
mil5.5.6:0.1	Milindapañha
mil5.5.6:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.5.6:0.3	Santhavavagga
mil5.5.6:0.4	6. Chaddantajotipālārabbhapañha
mil5.5.6:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā chaddanto nāgarājā—
mil5.5.6:2.1	‘Vadhissametanti parāmasanto,
mil5.5.6:2.2	Kāsāvamaddakkhi dhajaṁ isīnaṁ;
mil5.5.6:2.3	Dukkhena phuṭṭhassudapādi saññā,
mil5.5.6:2.4	Arahaddhajo sabbhi avajjharūpo’ti.
mil5.5.6:3.1	Puna ca bhaṇitaṁ—
mil5.5.6:3.2	‘jotipālamāṇavo samāno kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ muṇḍakavādena samaṇakavādena asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosi paribhāsī’ti.
mil5.5.6:3.3	Yadi, bhante nāgasena, bodhisatto tiracchānagato samāno kāsāvaṁ abhipūjayi, tena hi ‘jotipālena māṇavena kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho muṇḍakavādena samaṇakavādena asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkuṭṭho paribhāsito’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.5.6:3.4	Yadi jotipālena māṇavena kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho muṇḍakavādena samaṇakavādena asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkuṭṭho paribhāsito, tena hi ‘chaddantena nāgarājena kāsāvaṁ pūjitan’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.5.6:3.5	Yadi tiracchānagatena bodhisattena kakkhaḷakharakaṭukavedanaṁ vedayamānena luddakena nivatthaṁ kāsāvaṁ pūjitaṁ, kiṁ manussabhūto samāno paripakkañāṇo paripakkāya bodhiyā kassapaṁ bhagavantaṁ arahantaṁ sammāsambuddhaṁ dasabalaṁ lokanāyakaṁ uditoditaṁ jalitabyāmobhāsaṁ pavaruttamaṁ pavararucirakāsikakāsāvamabhipārutaṁ disvā na pūjayi?
mil5.5.6:3.6	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabboti.
mil5.5.6:4.1	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā chaddanto nāgarājā ‘vadhissametanti …pe…
mil5.5.6:4.2	avajjharūpo’ti.
mil5.5.6:4.3	Jotipālena ca māṇavena kassapo bhagavā arahaṁ sammāsambuddho muṇḍakavādena samaṇakavādena asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkuṭṭho paribhāsito, tañca pana jātivasena kulavasena.
mil5.5.6:4.4	Jotipālo, mahārāja, māṇavo assaddhe appasanne kule paccājāto, tassa mātāpitaro bhaginibhātaro dāsidāsaceṭakaparivārakamanussā brahmadevatā brahmagarukā, te ‘brāhmaṇā eva uttamā pavarā’ti avasese pabbajite garahanti jigucchanti, tesaṁ taṁ vacanaṁ sutvā jotipālo māṇavo ghaṭikārena kumbhakārena satthāraṁ dassanāya pakkosito evamāha—
mil5.5.6:4.5	‘kiṁ pana tena muṇḍakena samaṇakena diṭṭhenā’ti.
mil5.5.6:5.1	Yathā, mahārāja, amataṁ visamāsajja tittakaṁ hoti, yathā ca sītodakaṁ aggimāsajja uṇhaṁ hoti;
mil5.5.6:5.2	evameva kho, mahārāja, jotipālo māṇavo assaddhe appasanne kule paccājāto, so kulavasena andho hutvā tathāgataṁ akkosi paribhāsi.
mil5.5.6:6.1	Yathā, mahārāja, jalitapajjalito mahāaggikkhandho sappabhāso udakamāsajja upahatappabhātejo sītalo kāḷako bhavati paripakkanigguṇḍiphalasadiso;
mil5.5.6:6.2	evameva kho, mahārāja, jotipālo māṇavo puññavā saddho ñāṇavipulasappabhāso assaddhe appasanne kule paccājāto, so kulavasena andho hutvā tathāgataṁ akkosi paribhāsi, upagantvā ca buddhaguṇamaññāya ceṭakabhūto viya ahosi, jinasāsane pabbajitvā abhiññā ca samāpattiyo ca nibbattetvā brahmalokūpago ahosī”ti.
mil5.5.6:6.3	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.5.6:7.1	Chaddantajotipālārabbhapañho chaṭṭho.
mil5.5.7:0.1	Milindapañha
mil5.5.7:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.5.7:0.3	Santhavavagga
mil5.5.7:0.4	7. Ghaṭikārapañha
mil5.5.7:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.5.7:1.2	‘ghaṭikārassa kumbhakārassa āvesanaṁ sabbaṁ temāsaṁ ākāsacchadanaṁ aṭṭhāsi, na devotivassī’ti.
mil5.5.7:1.3	Puna ca bhaṇitaṁ—
mil5.5.7:1.4	‘kassapassa tathāgatassa kuṭi ovassatī’ti.
mil5.5.7:1.5	Kissa pana, bhante nāgasena, tathāgatassa evamussannakusalamūlassa kuṭi ovassati, tathāgatassa nāma so ānubhāvo icchitabbo?
mil5.5.7:1.6	Yadi, bhante nāgasena, ghaṭikārassa kumbhakārassa āvesanaṁ anovassaṁ ākāsacchadanaṁ ahosi, tena hi ‘tathāgatassa kuṭi ovassatī’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.5.7:1.7	Yadi tathāgatassa kuṭi ovassati, tena hi ‘ghaṭikārassa kumbhakārassa āvesanaṁ anovassakaṁ ahosi ākāsacchadanan’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.5.7:1.8	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.5.7:2.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil5.5.7:2.2	‘ghaṭikārassa kumbhakārassa āvesanaṁ sabbaṁ temāsaṁ ākāsacchadanaṁ aṭṭhāsi, na devotivassī’ti.
mil5.5.7:2.3	Bhaṇitañca—
mil5.5.7:2.4	‘kassapassa tathāgatassa kuṭi ovassatī’ti.
mil5.5.7:2.5	Ghaṭikāro, mahārāja, kumbhakāro sīlavā kalyāṇadhammo ussannakusalamūlo andhe jiṇṇe mātāpitaro poseti, tassa asammukhā anāpucchāyevassa ghare tiṇaṁ haritvā bhagavato kuṭiṁ chādesuṁ, so tena tiṇaharaṇena akampitaṁ asañcalitaṁ susaṇṭhitaṁ vipulamasamaṁ pītiṁ paṭilabhati, bhiyyo somanassañca atulaṁ uppādesi ‘aho vata me bhagavā lokuttamo suvissattho’ti, tena tassa diṭṭhadhammiko vipāko nibbatto.
mil5.5.7:2.6	Na hi, mahārāja, tathāgato tāvatakena vikārena calati.
mil5.5.7:3.1	Yathā, mahārāja, sineru girirājā anekasatasahassavātasampahārenapi na kampati na calati, mahodadhi varappavarasāgaro anekasatanahutamahāgaṅgāsatasahassehipi na pūrati na vikāramāpajjati;
mil5.5.7:3.2	evameva kho, mahārāja, tathāgato na tāvatakena vikārena calati.
mil5.5.7:4.1	Yaṁ pana, mahārāja, tathāgatassa kuṭi ovassati, taṁ mahato janakāyassa anukampāya.
mil5.5.7:4.2	Dveme, mahārāja, atthavase sampassamānā tathāgatā sayaṁ nimmitaṁ paccayaṁ nappaṭisevanti, ‘ayaṁ aggadakkhiṇeyyo satthā’ti bhagavato paccayaṁ datvā devamanussā sabbaduggatito parimuccissantīti, pāṭihīraṁ dassetvā vuttiṁ pariyesantīti ‘mā aññe upavadeyyun’ti.
mil5.5.7:4.3	Ime dve atthavase sampassamānā tathāgatā sayaṁ nimmitaṁ paccayaṁ nappaṭisevanti.
mil5.5.7:4.4	Yadi, mahārāja, sakko vā taṁ kuṭiṁ anovassaṁ kareyya brahmā vā sayaṁ vā, sāvajjaṁ bhaveyya taṁyeva karaṇaṁ sadosaṁ saniggahaṁ, ime vibhūtaṁ katvā lokaṁ sammohenti adhikataṁ karontīti, tasmā taṁ karaṇaṁ vajjanīyaṁ.
mil5.5.7:4.5	Na, mahārāja, tathāgatā vatthuṁ yācanti, tāya avatthuyācanāya aparibhāsiyā bhavantī”ti.
mil5.5.7:4.6	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.5.7:5.1	Ghaṭikārapañho sattamo.
mil5.5.8:0.1	Milindapañha
mil5.5.8:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.5.8:0.3	Santhavavagga
mil5.5.8:0.4	8. Brāhmaṇarājavādapañha
mil5.5.8:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ tathāgatena ‘ahamasmi, bhikkhave, brāhmaṇo yācayogo’ti.
mil5.5.8:1.2	Puna ca bhaṇitaṁ—
mil5.5.8:1.3	‘rājāhamasmi selā’ti.
mil5.5.8:1.4	Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.5.8:1.5	‘ahamasmi, bhikkhave, brāhmaṇo yācayogo’ti, tena hi ‘rājāhamasmi selā’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.5.8:1.6	Yadi tathāgatena bhaṇitaṁ—
mil5.5.8:1.7	‘rājāhamasmi selā’ti, tena hi ‘ahamasmi, bhikkhave, brāhmaṇo yācayogo’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.5.8:1.8	Khattiyo vā hi bhaveyya brāhmaṇo vā, natthi ekāya jātiyā dve vaṇṇā nāma, ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.5.8:2.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil5.5.8:2.2	‘ahamasmi, bhikkhave, brāhmaṇo yācayogo’ti, puna ca bhaṇitaṁ—
mil5.5.8:2.3	‘rājāhamasmi selā’ti, tattha kāraṇaṁ atthi, yena kāraṇena tathāgato brāhmaṇo ca rājā ca hotī”ti.
mil5.5.8:3.1	“Kiṁ pana taṁ, bhante nāgasena, kāraṇaṁ, yena kāraṇena tathāgato brāhmaṇo ca rājā ca hoti”?
mil5.5.8:3.2	“Sabbe, mahārāja, pāpakā akusalā dhammā tathāgatassa bāhitā pahīnā apagatā byapagatā ucchinnā khīṇā khayaṁ pattā nibbutā upasantā, tasmā tathāgato ‘brāhmaṇo’ti vuccati.
mil5.5.8:4.1	Brāhmaṇo nāma saṁsayamanekaṁsaṁ vimatipathaṁ vītivatto, bhagavāpi, mahārāja, saṁsayamanekaṁsaṁ vimatipathaṁ vītivatto, tena kāraṇena tathāgato ‘brāhmaṇo’ti vuccati.
mil5.5.8:5.1	Brāhmaṇo nāma sabbabhavagatiyoninissaṭo malarajagatavippamutto asahāyo, bhagavāpi, mahārāja, sabbabhavagatiyoninissaṭo malarajagatavippamutto asahāyo, tena kāraṇena tathāgato ‘brāhmaṇo’ti vuccati.
mil5.5.8:6.1	Brāhmaṇo nāma aggaseṭṭhavarapavaradibbavihārabahulo, bhagavāpi, mahārāja, aggaseṭṭhavarapavaradibbavihārabahulo, tenāpi kāraṇena tathāgato ‘brāhmaṇo’ti vuccati.
mil5.5.8:7.1	Brāhmaṇo nāma ajjhayanaajjhāpanadānappaṭiggahaṇadamasaṁyamaniyamapubbamanusiṭṭhipaveṇivaṁsadharaṇo, bhagavāpi, mahārāja, ajjhayanaajjhāpanadānappaṭiggahaṇadamasaṁyamaniyamapubbajināciṇṇaanusiṭṭhipaveṇivaṁsadharaṇo, tenāpi kāraṇena tathāgato ‘brāhmaṇo’ti vuccati.
mil5.5.8:8.1	Brāhmaṇo nāma brahāsukhavihārajjhānajhāyī;
mil5.5.8:8.2	bhagavāpi, mahārāja, brahāsukhavihārajjhānajhāyī, tenāpi kāraṇena tathāgato ‘brāhmaṇo’ti vuccati.
mil5.5.8:9.1	Brāhmaṇo nāma sabbabhavābhavagatīsu abhijātivattitamanucaritaṁ jānāti, bhagavāpi, mahārāja, sabbabhavābhavagatīsu abhijātivattitamanucaritaṁ jānāti, tenāpi kāraṇena tathāgato ‘brāhmaṇo’ti vuccati.
mil5.5.8:10.1	Brāhmaṇoti, mahārāja, bhagavato netaṁ nāmaṁ mātarā kataṁ, na pitarā kataṁ, na bhātarā kataṁ, na bhaginiyā kataṁ, na mittāmaccehi kataṁ, na ñātisālohitehi kataṁ, na samaṇabrāhmaṇehi kataṁ, na devatāhi kataṁ, vimokkhantikametaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ nāmaṁ bodhiyāyeva mūle mārasenaṁ vidhamitvā atītānāgatapaccuppanne pāpake akusale dhamme bāhetvā saha sabbaññutañāṇassa paṭilābhā paṭiladdhapātubhūtasamuppannamatte sacchikā paññatti yadidaṁ brāhmaṇoti, tena kāraṇena tathāgato vuccati ‘brāhmaṇo’”ti.
mil5.5.8:11.1	“Kena pana, bhante nāgasena, kāraṇena tathāgato vuccati ‘rājā’”ti?
mil5.5.8:11.2	“Rājā nāma, mahārāja, yo koci rajjaṁ kāreti lokamanusāsati, bhagavāpi, mahārāja, dasasahassiyā lokadhātuyā dhammena rajjaṁ kāreti, sadevakaṁ lokaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ anusāsati, tenāpi kāraṇena tathāgato vuccati ‘rājā’ti.
mil5.5.8:12.1	Rājā nāma, mahārāja, sabbajanamanusse abhibhavitvā nandayanto ñātisaṅghaṁ, socayanto amittasaṅghaṁ, mahatimahāyasasiriharaṁ thirasāradaṇḍaṁ anūnasatasalākālaṅkataṁ ussāpeti paṇḍaravimalasetacchattaṁ, bhagavāpi, mahārāja, socayanto mārasenaṁ micchāpaṭipannaṁ, nandayanto devamanusse sammāpaṭipanne dasasahassiyā lokadhātuyā mahatimahāyasasiriharaṁ khantithirasāradaṇḍaṁ ñāṇavarasatasalākālaṅkataṁ ussāpeti aggavaravimuttipaṇḍaravimalasetacchattaṁ, tenāpi kāraṇena tathāgato vuccati ‘rājā’ti.
mil5.5.8:13.1	Rājā nāma upagatasampattajanānaṁ bahūnamabhivandanīyo bhavati, bhagavāpi, mahārāja, upagatasampattadevamanussānaṁ bahūnamabhivandanīyo, tenāpi kāraṇena tathāgato vuccati ‘rājā’ti.
mil5.5.8:14.1	Rājā nāma yassa kassaci ārādhakassa pasīditvā varitaṁ varaṁ datvā kāmena tappayati, bhagavāpi, mahārāja, yassa kassaci kāyena vācāya manasā ārādhakassa pasīditvā varitaṁ varamanuttaraṁ sabbadukkhaparimuttiṁ datvā asesakāmavarena ca tappayati, tenāpi kāraṇena tathāgato vuccati ‘rājā’ti.
mil5.5.8:15.1	Rājā nāma āṇaṁ vītikkamantaṁ vigarahati jhāpeti dhaṁseti, bhagavatopi, mahārāja, sāsanavare āṇaṁ atikkamanto alajjī maṅkubhāvena oññāto hīḷito garahito bhavitvā vajjati jinasāsanavaramhā, tenāpi kāraṇena tathāgato vuccati ‘rājā’ti.
mil5.5.8:16.1	Rājā nāma pubbakānaṁ dhammikānaṁ rājūnaṁ paveṇimanusiṭṭhiyā dhammādhammamanudīpayitvā dhammena rajjaṁ kārayamāno pihayito piyo patthito bhavati janamanussānaṁ, ciraṁ rājakulavaṁsaṁ ṭhapayati dhammaguṇabalena, bhagavāpi, mahārāja, pubbakānaṁ sayambhūnaṁ paveṇimanusiṭṭhiyā dhammādhammamanudīpayitvā dhammena lokamanusāsamāno pihayito piyo patthito devamanussānaṁ ciraṁ sāsanaṁ pavatteti dhammaguṇabalena, tenāpi kāraṇena tathāgato vuccati ‘rājā’ti.
mil5.5.8:16.2	Evamanekavidhaṁ, mahārāja, kāraṇaṁ, yena kāraṇena tathāgato brāhmaṇopi bhaveyya rājāpi bhaveyya, sunipuṇo bhikkhu kappampi no naṁ sampādeyya, kiṁ atibahuṁ bhaṇitena, saṅkhittaṁ sampaṭicchitabban”ti.
mil5.5.8:16.3	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.5.8:17.1	Brāhmaṇarājavādapañho aṭṭhamo.
mil5.5.9:0.1	Milindapañha
mil5.5.9:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.5.9:0.3	Santhavavagga
mil5.5.9:0.4	9. Gāthābhigītabhojanakathāpañha
mil5.5.9:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.5.9:2.1	‘Gāthābhigītaṁ me abhojaneyyaṁ,
mil5.5.9:2.2	Sampassataṁ brāhmaṇa nesa dhammo;
mil5.5.9:2.3	Gāthābhigītaṁ panudanti buddhā,
mil5.5.9:2.4	Dhamme satī brāhmaṇa vuttiresā’ti.
mil5.5.9:3.1	Puna ca bhagavā parisāya dhammaṁ desento kathento anupubbikathaṁ paṭhamaṁ tāva dānakathaṁ katheti, pacchā sīlakathaṁ, tassa bhagavato sabbalokissarassa bhāsitaṁ sutvā devamanussā abhisaṅkharitvā dānaṁ denti, tassa taṁ uyyojitaṁ dānaṁ sāvakā paribhuñjanti.
mil5.5.9:3.2	Yadi, bhante nāgasena, bhagavatā bhaṇitaṁ—
mil5.5.9:3.3	‘gāthābhigītaṁ me abhojaneyyan’ti, tena hi ‘bhagavā dānakathaṁ paṭhamaṁ kathetī’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.5.9:3.4	Yadi dānakathaṁ paṭhamaṁ katheti, tena hi ‘gāthābhigītaṁ me abhojaneyyan’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.5.9:3.5	Kiṅkāraṇaṁ?
mil5.5.9:3.6	Yo so, bhante, dakkhiṇeyyo gihīnaṁ piṇḍapātadānassa vipākaṁ katheti, tassa te dhammakathaṁ sutvā pasannacittā aparāparaṁ dānaṁ denti, ye taṁ dānaṁ paribhuñjanti, sabbe te gāthābhigītaṁ paribhuñjanti.
mil5.5.9:3.7	Ayampi ubhato koṭiko pañho nipuṇo gambhīro tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.5.9:4.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil5.5.9:4.2	‘gāthābhigītaṁ me abhojaneyyaṁ, sampassataṁ brāhmaṇa nesa dhammo.
mil5.5.9:4.3	Gāthābhigītaṁ panudanti buddhā, dhamme satī brāhmaṇa vuttiresā’ti, katheti ca bhagavā paṭhamaṁ dānakathaṁ, tañca pana kiriyaṁ sabbesaṁ tathāgatānaṁ paṭhamaṁ dānakathāya, tattha cittaṁ abhiramāpetvā pacchā sīle niyojenti.
mil5.5.9:4.4	Yathā, mahārāja, manussā taruṇadārakānaṁ paṭhamaṁ tāva kīḷābhaṇḍakāni denti.
mil5.5.9:4.5	Seyyathidaṁ—
mil5.5.9:4.6	vaṅkakaṁ ghaṭikaṁ ciṅgulakaṁ pattāḷhakaṁ rathakaṁ dhanukaṁ, pacchā te sake sake kamme niyojenti.
mil5.5.9:4.7	Evameva kho, mahārāja, tathāgato paṭhamaṁ dānakathāya cittaṁ abhiramāpetvā pacchā sīle niyojeti.
mil5.5.9:5.1	Yathā vā pana, mahārāja, bhisakko nāma āturānaṁ paṭhamaṁ tāva catūhapañcāhaṁ telaṁ pāyeti balakaraṇāya sinehanāya, pacchā vireceti;
mil5.5.9:5.2	evameva kho, mahārāja, tathāgato paṭhamaṁ tāva dānakathāya cittaṁ abhiramāpetvā pacchā sīle niyojeti.
mil5.5.9:5.3	Dāyakānaṁ, mahārāja, dānapatīnaṁ cittaṁ mudukaṁ hoti maddavaṁ siniddhaṁ, tena te dānasetusaṅkamena dānanāvāya saṁsārasāgarapāramanugacchanti, tasmā tesaṁ paṭhamaṁ kammabhūmimanusāsati, na ca kenaci viññattimāpajjatī”ti.
mil5.5.9:6.1	“Bhante nāgasena, ‘viññattin’ti yaṁ vadesi, kati pana tā viññattiyo”ti?
mil5.5.9:6.2	“Dvemā, mahārāja, viññattiyo kāyaviññatti vacīviññatti cāti.
mil5.5.9:6.3	Tattha atthi kāyaviññatti sāvajjā, atthi anavajjā.
mil5.5.9:6.4	Atthi vacīviññatti sāvajjā, atthi anavajjā.
mil5.5.9:7.1	Katamā kāyaviññatti sāvajjā?
mil5.5.9:7.2	Idhekacco bhikkhu kulāni upagantvā anokāse ṭhito ṭhānaṁ bhañjati, ayaṁ kāyaviññatti sāvajjā.
mil5.5.9:7.3	Tāya ca viññāpitaṁ ariyā na paribhuñjanti, so ca puggalo ariyānaṁ samaye oññāto hoti hīḷito khīḷito garahito paribhūto acittīkato, bhinnājīvotveva saṅkhaṁ gacchati.
mil5.5.9:8.1	Puna caparaṁ, mahārāja, idhekacco bhikkhu kulāni upagantvā anokāse ṭhito galaṁ paṇāmetvā morapekkhitaṁ pekkhati ‘evaṁ ime passantī’ti, tena ca te passanti, ayampi kāyaviññatti sāvajjā, tāya ca viññāpitaṁ ariyā na paribhuñjanti, so ca puggalo ariyānaṁ samaye oññāto hoti hīḷito khīḷito garahito paribhūto acittīkato, bhinnājīvotveva saṅkhaṁ gacchati.
mil5.5.9:9.1	Puna caparaṁ, mahārāja, idhekacco bhikkhu hanukāya vā bhamukāya vā aṅguṭṭhena vā viññāpeti, ayampi kāyaviññatti sāvajjā, tāya ca viññāpitaṁ ariyā na paribhuñjanti, so ca puggalo ariyānaṁ samaye oññāto hoti hīḷito khīḷito garahito paribhūto acittīkato, bhinnājīvotveva saṅkhaṁ gacchati.
mil5.5.9:10.1	Katamā kāyaviññatti anavajjā?
mil5.5.9:10.2	Idha bhikkhu kulāni upagantvā sato samāhito sampajāno ṭhānepi aṭṭhānepi yathānusiṭṭhiṁ gantvā ṭhāne tiṭṭhati, dātukāmesu tiṭṭhati, adātukāmesu pakkamati.
mil5.5.9:10.3	Ayaṁ kāyaviññatti anavajjā, tāya ca viññāpitaṁ ariyā paribhuñjanti, so ca puggalo ariyānaṁ samaye vaṇṇito hoti thuto pasattho sallekhitācāro, parisuddhājīvotveva saṅkhaṁ gacchati.
mil5.5.9:10.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena—
mil5.5.9:11.1	‘Na ve yācanti sappaññā,
mil5.5.9:11.2	Dhīro ca veditumarahati;
mil5.5.9:11.3	Uddissa ariyā tiṭṭhanti,
mil5.5.9:11.4	Esā ariyāna yācanā’ti.
mil5.5.9:12.1	Katamā vacīviññatti sāvajjā?
mil5.5.9:12.2	Idha, mahārāja, bhikkhu vācāya bahuvidhaṁ viññāpeti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṁ, ayaṁ vacīviññatti sāvajjā, tāya ca viññāpitaṁ ariyā na paribhuñjanti, so ca puggalo ariyānaṁ samaye oññāto hoti hīḷito khīḷito garahito paribhūto acittīkato, bhinnājīvotveva saṅkhaṁ gacchati.
mil5.5.9:13.1	Puna caparaṁ, mahārāja, idhekacco bhikkhu paresaṁ sāvento evaṁ bhaṇati ‘iminā me attho’ti, tāya ca vācāya paresaṁ sāvitāya tassa lābho uppajjati, ayampi vacīviññatti sāvajjā, tāya ca viññāpitaṁ ariyā na paribhuñjanti, so ca puggalo ariyānaṁ samaye oññāto hoti hīḷito khīḷito garahito paribhūto acittīkato, bhinnājīvotveva saṅkhaṁ gacchati.
mil5.5.9:14.1	Puna caparaṁ, mahārāja, idhekacco bhikkhu vacīvipphārena parisāya sāveti ‘evañca evañca bhikkhūnaṁ dātabban’ti, tañca te vacanaṁ sutvā parikittitaṁ abhiharanti, ayampi vacīviññatti sāvajjā, tāya ca viññāpitaṁ ariyā na paribhuñjanti, so ca puggalo ariyānaṁ samaye oññāto hoti hīḷito khīḷito garahito paribhūto acittīkato, bhinnājīvotveva saṅkhaṁ gacchati.
mil5.5.9:15.1	Nanu, mahārāja, theropi sāriputto atthaṅgate sūriye rattibhāge gilāno samāno therena mahāmoggallānena bhesajjaṁ pucchīyamāno vācaṁ bhindi, tassa tena vacībhedena bhesajjaṁ uppajji.
mil5.5.9:15.2	Atha thero sāriputto ‘vacībhedena me imaṁ bhesajjaṁ uppannaṁ, mā me ājīvo bhijjī’ti ājīvabhedabhayā taṁ bhesajjaṁ pajahi na upajīvi.
mil5.5.9:15.3	Evampi vacīviññatti sāvajjā, tāya ca viññāpitaṁ ariyā na paribhuñjanti.
mil5.5.9:15.4	So ca puggalo ariyānaṁ samaye oññāto hoti hīḷito khīḷito garahito paribhūto acittīkato, bhinnājīvotveva saṅkhaṁ gacchati.
mil5.5.9:16.1	Katamā vacīviññatti anavajjā?
mil5.5.9:16.2	Idha, mahārāja, bhikkhu sati paccaye bhesajjaṁ viññāpeti ñātipavāritesu kulesu, ayaṁ vacīviññatti anavajjā, tāya ca viññāpitaṁ ariyā paribhuñjanti, so ca puggalo ariyānaṁ samaye vaṇṇito hoti thomito pasattho, parisuddhājīvotveva saṅkhaṁ gacchati, anumato tathāgatehi arahantehi sammāsambuddhehi.
mil5.5.9:17.1	Yaṁ pana, mahārāja, tathāgato kasibhāradvājassa brāhmaṇassa bhojanaṁ pajahi, taṁ āveṭhanaviniveṭhanakaḍḍhananiggahappaṭikammena nibbatti, tasmā tathāgato taṁ piṇḍapātaṁ paṭikkhipi na upajīvī”ti.
mil5.5.9:18.1	“Sabbakālaṁ, bhante nāgasena, tathāgate bhuñjamāne devatā dibbaṁ ojaṁ patte ākiranti, udāhu ‘sūkaramaddave ca madhupāyāse cā’ti dvīsuyeva piṇḍapātesu ākiriṁsū”ti?
mil5.5.9:18.2	“Sabbakālaṁ, mahārāja, tathāgate bhuñjamāne devatā dibbaṁ ojaṁ gahetvā upatiṭṭhitvā uddhaṭuddhaṭe ālope ākiranti.
mil5.5.9:19.1	Yathā, mahārāja, rañño sūdo rañño bhuñjantassa sūpaṁ gahetvā upatiṭṭhitvā kabaḷe kabaḷe sūpaṁ ākirati;
mil5.5.9:19.2	evameva kho, mahārāja, sabbakālaṁ tathāgate bhuñjamāne devatā dibbaṁ ojaṁ gahetvā upatiṭṭhitvā uddhaṭuddhaṭe ālope dibbaṁ ojaṁ ākiranti.
mil5.5.9:19.3	Verañjāyampi, mahārāja, tathāgatassa sukkhayavapulake bhuñjamānassa devatā dibbena ojena temayitvā temayitvā upasaṁhariṁsu, tena tathāgatassa kāyo upacito ahosī”ti.
mil5.5.9:19.4	“Lābhā vata, bhante nāgasena, tāsaṁ devatānaṁ, yā tathāgatassa sarīrappaṭijaggane satataṁ samitaṁ ussukkamāpannā.
mil5.5.9:19.5	Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.5.9:20.1	Gāthābhigītabhojanakathāpañho navamo.
mil5.5.10:0.1	Milindapañha
mil5.5.10:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.5.10:0.3	Santhavavagga
mil5.5.10:0.4	10. Dhammadesanāyaappossukkapañha
mil5.5.10:1.1	“Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—
mil5.5.10:1.2	‘tathāgatena catūhi ca asaṅkhyeyyehi kappānaṁ satasahassena ca etthantare sabbaññutañāṇaṁ paripācitaṁ mahato janakāyassa samuddharaṇāyā’ti.
mil5.5.10:1.3	Puna ca ‘sabbaññutaṁ pattassa appossukkatāya cittaṁ nami, no dhammadesanāyā’ti.
mil5.5.10:2.1	Yathā nāma, bhante nāgasena, issāso vā issāsantevāsī vā bahuke divase saṅgāmatthāya upāsanaṁ sikkhitvā sampatte mahāyuddhe osakkeyya;
mil5.5.10:2.2	evameva kho, bhante nāgasena, tathāgatena catūhi ca asaṅkhyeyyehi kappānaṁ satasahassena ca etthantare sabbaññutañāṇaṁ paripācetvā mahato janakāyassa samuddharaṇāya sabbaññutaṁ pattena dhammadesanāya osakkitaṁ.
mil5.5.10:3.1	Yathā vā pana, bhante nāgasena, mallo vā mallantevāsī vā bahuke divase nibbuddhaṁ sikkhitvā sampatte mallayuddhe osakkeyya;
mil5.5.10:3.2	evameva kho, bhante nāgasena, tathāgatena catūhi ca asaṅkhyeyyehi kappānaṁ satasahassena ca etthantare sabbaññutañāṇaṁ paripācetvā mahato janakāyassa samuddharaṇāya sabbaññutaṁ pattena dhammadesanāya osakkitaṁ.
mil5.5.10:4.1	Kiṁ nu kho, bhante nāgasena, tathāgatena bhayā osakkitaṁ, udāhu apākaṭatāya osakkitaṁ, udāhu dubbalatāya osakkitaṁ, udāhu asabbaññutāya osakkitaṁ, kiṁ tattha kāraṇaṁ, iṅgha me tvaṁ kāraṇaṁ brūhi kaṅkhāvitaraṇāya.
mil5.5.10:4.2	Yadi, bhante nāgasena, tathāgatena catūhi ca asaṅkhyeyyehi kappānaṁ satasahassena ca etthantare sabbaññutañāṇaṁ paripācitaṁ mahato janakāyassa samuddharaṇāya, tena hi ‘sabbaññutaṁ pattassa appossukkatāya cittaṁ nami, no dhammadesanāyā’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.5.10:4.3	Yadi sabbaññutaṁ pattassa appossukkatāya cittaṁ nami no dhammadesanāya, tena hi ‘tathāgatena catūhi ca asaṅkhyeyyehi kappānaṁ satasahassena ca etthantare sabbaññutañāṇaṁ paripācitaṁ mahato janakāyassa samuddharaṇāyā’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.5.10:4.4	Ayampi ubhato koṭiko pañho gambhīro dunnibbeṭho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.5.10:5.1	“Paripācitañca, mahārāja, tathāgatena catūhi ca asaṅkhyeyyehi kappānaṁ satasahassena ca etthantare sabbaññutañāṇaṁ mahato janakāyassa samuddharaṇāya, pattasabbaññutassa ca appossukkatāya cittaṁ nami, no dhammadesanāya.
mil5.5.10:5.2	Tañca pana dhammassa gambhīranipuṇaduddasaduranubodhasukhumaduppaṭivedhataṁ sattānañca ālayārāmataṁ sakkāyadiṭṭhiyā daḷhasuggahitatañca disvā ‘kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho’ti appossukkatāya cittaṁ nami, no dhammadesanāya, sattānaṁ paṭivedhacintanamānasaṁ yevetaṁ.
mil5.5.10:6.1	Yathā, mahārāja, bhisakko sallakatto anekabyādhiparipīḷitaṁ naraṁ upasaṅkamitvā evaṁ cintayati ‘kena nu kho upakkamena katamena vā bhesajjena imassa byādhi vūpasameyyā’ti;
mil5.5.10:6.2	evameva kho, mahārāja, tathāgatassa sabbakilesabyādhiparipīḷitaṁ janaṁ dhammassa ca gambhīranipuṇaduddasaduranubodhasukhumaduppaṭivedhataṁ disvā ‘kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho’ti appossukkatāya cittaṁ nami, no dhammadesanāya, sattānaṁ paṭivedhacintanamānasaṁ yevetaṁ.
mil5.5.10:7.1	Yathā, mahārāja, rañño khattiyassa muddhāvasittassa dovārikaanīkaṭṭhapārisajjanegamabhaṭabalaamaccarājaññarājūpajīvine jane disvā evaṁ cittamuppajjeyya ‘kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho ime saṅgaṇhissāmī’ti;
mil5.5.10:7.2	evameva kho, mahārāja, tathāgatassa dhammassa gambhīranipuṇaduddasaduranubodhasukhumaduppaṭivedhataṁ sattānañca ālayārāmataṁ sakkāyadiṭṭhiyā daḷhasuggahitatañca disvā ‘kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho’ti appossukkatāya cittaṁ nami, no dhammadesanāya, sattānaṁ paṭivedhacintanamānasaṁ yevetaṁ.
mil5.5.10:8.1	Api ca, mahārāja, sabbesaṁ tathāgatānaṁ dhammatā esā, yaṁ brahmunā āyācitā dhammaṁ desenti.
mil5.5.10:8.2	Tattha pana kiṅkāraṇaṁ?
mil5.5.10:8.3	Ye tena samayena manussā tāpasaparibbājakā samaṇabrāhmaṇā, sabbete brahmadevatā honti brahmagarukā brahmaparāyaṇā, tasmā tassa balavato yasavato ñātassa paññātassa uttarassa accuggatassa onamanena sadevako loko onamissati okappessati adhimuccissatīti iminā ca, mahārāja, kāraṇena tathāgatā brahmunā āyācitā dhammaṁ desenti.
mil5.5.10:9.1	Yathā, mahārāja, koci rājā vā rājamahāmatto vā yassa onamati apacitiṁ karoti, balavatarassa tassa onamanena avasesā janatā onamati apacitiṁ karoti;
mil5.5.10:9.2	evameva kho, mahārāja, brahme onamite tathāgatānaṁ sadevako loko onamissati, pūjitapūjako, mahārāja, loko, tasmā so brahmā sabbesaṁ tathāgatānaṁ āyācati dhammadesanāya, tena ca kāraṇena tathāgatā brahmunā āyācitā dhammaṁ desentī”ti.
mil5.5.10:9.3	“Sādhu, bhante nāgasena, sunibbeṭhito pañho, atibhadrakaṁ veyyākaraṇaṁ, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.5.10:10.1	Dhammadesanāya appossukkapañho dasamo.
mil5.5.11:0.1	Milindapañha
mil5.5.11:0.2	Meṇḍakapañha
mil5.5.11:0.3	Santhavavagga
mil5.5.11:0.4	11. Ācariyānācariyapañha
mil5.5.11:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil5.5.11:2.1	‘Na me ācariyo atthi,
mil5.5.11:2.2	sadiso me na vijjati;
mil5.5.11:2.3	Sadevakasmiṁ lokasmiṁ,
mil5.5.11:2.4	natthi me paṭipuggalo’ti.
mil5.5.11:3.1	Puna ca bhaṇitaṁ—
mil5.5.11:3.2	‘iti kho, bhikkhave, āḷāro kālāmo ācariyo me samāno antevāsiṁ maṁ samānaṁ attanā samasamaṁ ṭhapesi, uḷārāya ca maṁ pūjāya pūjesī’ti.
mil5.5.11:3.3	Yadi, bhante nāgasena, tathāgatena bhaṇitaṁ—
mil5.5.11:3.4	‘na me ācariyo atthi, sadiso me na vijjati.
mil5.5.11:3.5	Sadevakasmiṁ lokasmiṁ, natthi me paṭipuggalo’ti, tena hi ‘iti kho, bhikkhave, āḷāro kālāmo ācariyo me samāno antevāsiṁ maṁ samānaṁ attanā samasamaṁ ṭhapesī’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā.
mil5.5.11:3.6	Yadi tathāgatena bhaṇitaṁ—
mil5.5.11:3.7	‘iti kho, bhikkhave, āḷāro kālāmo ācariyo me samāno antevāsiṁ maṁ samānaṁ attanā samasamaṁ ṭhapesī’ti, tena hi ‘na me ācariyo atthi, sadiso me na vijjati.
mil5.5.11:3.8	Sadevakasmiṁ lokasmiṁ, natthi me paṭipuggalo’ti tampi vacanaṁ micchā.
mil5.5.11:3.9	Ayampi ubhato koṭiko pañho tavānuppatto, so tayā nibbāhitabbo”ti.
mil5.5.11:4.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, tathāgatena
mil5.5.11:5.1	‘Na me ācariyo atthi,
mil5.5.11:5.2	sadiso me na vijjati;
mil5.5.11:5.3	Sadevakasmiṁ lokasmiṁ,
mil5.5.11:5.4	natthi me paṭipuggalo’ti.
mil5.5.11:6.1	Bhaṇitañca—
mil5.5.11:6.2	‘iti kho, bhikkhave, āḷāro kālāmo ācariyo me samāno antevāsiṁ maṁ samānaṁ attanā samasamaṁ ṭhapesi, uḷārāya ca maṁ pūjāya pūjesī’ti.
mil5.5.11:7.1	Tañca pana vacanaṁ pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato ācariyabhāvaṁ sandhāya bhāsitaṁ.
mil5.5.11:8.1	Pañcime, mahārāja, pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattassa sato ācariyā, yehi anusiṭṭho bodhisatto tattha tattha divasaṁ vītināmesi.
mil5.5.11:8.2	Katame pañca?
mil5.5.11:8.3	Ye te, mahārāja, aṭṭha brāhmaṇā jātamatte bodhisatte lakkhaṇāni pariggaṇhiṁsu, seyyathidaṁ—
mil5.5.11:8.4	rāmo dhajo lakkhaṇo mantī yañño suyāmo subhojo sudattoti.
mil5.5.11:8.5	Te tassa sotthiṁ pavedayitvā rakkhākammaṁ akaṁsu, te ca paṭhamaṁ ācariyā.
mil5.5.11:9.1	Puna caparaṁ, mahārāja, bodhisattassa pitā suddhodano rājā yaṁ tena samayena abhijātaṁ udiccajātimantaṁ padakaṁ veyyākaraṇaṁ chaḷaṅgavantaṁ sabbamittaṁ nāma brāhmaṇaṁ upanetvā sovaṇṇena bhiṅgārena udakaṁ oṇojetvā ‘imaṁ kumāraṁ sikkhāpehī’ti adāsi, ayaṁ dutiyo ācariyo.
mil5.5.11:10.1	Puna caparaṁ, mahārāja, yā sā devatā bodhisattaṁ saṁvejesi, yassā vacanaṁ sutvā bodhisatto saṁviggo ubbiggo tasmiṁyeva khaṇe nekkhammaṁ nikkhamitvā pabbaji, ayaṁ tatiyo ācariyo.
mil5.5.11:11.1	Puna caparaṁ, mahārāja, āḷāro kālāmo ākiñcaññāyatanassa parikammaṁ ācikkhi, ayaṁ catuttho ācariyo.
mil5.5.11:12.1	Puna caparaṁ, mahārāja, udako rāmaputto nevasaññānāsaññāyatanassa parikammaṁ ācikkhi, ayaṁ pañcamo ācariyo.
mil5.5.11:13.1	Ime kho, mahārāja, pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattassa sato pañca ācariyā.
mil5.5.11:13.2	Te ca pana ācariyā lokiye dhamme.
mil5.5.11:13.3	Imasmiñca pana, mahārāja, lokuttare dhamme sabbaññutañāṇappaṭivedhāya natthi tathāgatassa anuttaro anusāsako, sayambhū, mahārāja, tathāgato anācariyako, tasmā kāraṇā tathāgatena bhaṇitaṁ—
mil5.5.11:14.1	‘Na me ācariyo atthi,
mil5.5.11:14.2	sadiso me na vijjati;
mil5.5.11:14.3	Sadevakasmiṁ lokasmiṁ,
mil5.5.11:14.4	natthi me paṭipuggalo’”ti.
mil5.5.11:15.1	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil5.5.11:16.1	Ācariyānācariyapañho ekādasamo.
mil5.5.11:17.1	Santhavavaggo pañcamo.
mil5.5.11:18.0	Tassuddānaṁ
mil5.5.11:18.1	Imasmiṁ vagge ekādasa pañhā.
mil5.5.11:19.1	Meṇḍakapañho niṭṭhito.
mil6.1.1:0.1	Milindapañha
mil6.1.1:0.2	Anumānapañha
mil6.1.1:0.3	Buddhavagga
mil6.1.1:0.4	1 Dvinnaṁbuddhānaṁanuppajjamānapañha
mil6.1.1:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil6.1.1:1.2	‘aṭṭhānametaṁ, bhikkhave, anavakāso, yaṁ ekissā lokadhātuyā dve arahanto sammāsambuddhā apubbaṁ acarimaṁ uppajjeyyuṁ, netaṁ ṭhānaṁ vijjatī’ti.
mil6.1.1:1.3	Desentā ca, bhante nāgasena, sabbepi tathāgatā sattatiṁsa bodhipakkhiyadhamme desenti, kathayamānā ca cattāri ariyasaccāni kathenti, sikkhāpentā ca tīsu sikkhāsu sikkhāpenti, anusāsamānā ca appamādappaṭipattiyaṁ anusāsanti.
mil6.1.1:1.4	Yadi, bhante nāgasena, sabbesampi tathāgatānaṁ ekā desanā ekā kathā ekā sikkhā ekā anusiṭṭhi, kena kāraṇena dve tathāgatā ekakkhaṇe nuppajjanti?
mil6.1.1:1.5	Ekenapi tāva buddhuppādena ayaṁ loko obhāsajāto, yadi dutiyo buddho bhaveyya, dvinnaṁ pabhāya ayaṁ loko bhiyyoso mattāya obhāsajāto bhaveyya, ovadamānā ca dve tathāgatā sukhaṁ ovadeyyuṁ, anusāsamānā ca sukhaṁ anusāseyyuṁ, tattha me kāraṇaṁ brūhi, yathāhaṁ nissaṁsayo bhaveyyan”ti.
mil6.1.1:2.1	“Ayaṁ, mahārāja, dasasahassī lokadhātu ekabuddhadhāraṇī, ekasseva tathāgatassa guṇaṁ dhāreti, yadi dutiyo buddho uppajjeyya, nāyaṁ dasasahassī lokadhātu dhāreyya, caleyya kampeyya nameyya onameyya vinameyya vikireyya vidhameyya viddhaṁseyya, na ṭhānamupagaccheyya.
mil6.1.1:3.1	Yathā, mahārāja, nāvā ekapurisasandhāraṇī bhaveyya, ekasmiṁ purise abhirūḷhe sā nāvā samupādikā bhaveyya.
mil6.1.1:3.2	Atha dutiyo puriso āgaccheyya tādiso āyunā vaṇṇena vayena pamāṇena kisathūlena sabbaṅgapaccaṅgena, so taṁ nāvaṁ abhirūheyya, api nu sā, mahārāja, nāvā dvinnampi dhāreyyā”ti?
mil6.1.1:3.3	“Na hi, bhante, caleyya kampeyya nameyya onameyya vinameyya vikireyya vidhameyya viddhaṁseyya, na ṭhānamupagaccheyya, osīdeyya udake”ti.
mil6.1.1:3.4	“Evameva kho, mahārāja, ayaṁ dasasahassī lokadhātu ekabuddhadhāraṇī, ekasseva tathāgatassa guṇaṁ dhāreti, yadi dutiyo buddho uppajjeyya, nāyaṁ dasasahassī lokadhātu dhāreyya, caleyya kampeyya nameyya onameyya vinameyya vikireyya vidhameyya viddhaṁseyya, na ṭhānamupagaccheyya.
mil6.1.1:4.1	Yathā vā pana, mahārāja, puriso yāvadatthaṁ bhojanaṁ bhuñjeyya chādentaṁ yāva kaṇṭhamabhipūrayitvā, so dhāto pīṇito paripuṇṇo nirantaro tandikato anonamitadaṇḍajāto punadeva tattakaṁ bhojanaṁ bhuñjeyya, api nu kho so, mahārāja, puriso sukhito bhaveyyā”ti?
mil6.1.1:4.2	“Na hi, bhante, sakiṁ bhuttova mareyyā”ti.
mil6.1.1:4.3	“Evameva kho, mahārāja, ayaṁ dasasahassī lokadhātu ekabuddhadhāraṇī, ekasseva tathāgatassa guṇaṁ dhāreti, yadi dutiyo buddho uppajjeyya, nāyaṁ dasasahassī lokadhātu dhāreyya, caleyya kampeyya nameyya onameyya vinameyya vikireyya vidhameyya viddhaṁseyya, na ṭhānamupagaccheyyā”ti.
mil6.1.1:5.1	“Kiṁ nu kho, bhante nāgasena, atidhammabhārena pathavī calatī”ti?
mil6.1.1:5.2	“Idha, mahārāja, dve sakaṭā ratanaparipūritā bhaveyyuṁ yāva mukhasamā, ekasmā sakaṭato ratanaṁ gahetvā ekasmiṁ sakaṭe ākireyyuṁ, api nu kho taṁ, mahārāja, sakaṭaṁ dvinnampi sakaṭānaṁ ratanaṁ dhāreyyā”ti?
mil6.1.1:5.3	“Na hi, bhante, nābhipi tassa phaleyya, arāpi tassa bhijjeyyuṁ, nemipi tassa opateyya, akkhopi tassa bhijjeyyā”ti.
mil6.1.1:5.4	“Kiṁ nu kho, mahārāja, atiratanabhārena sakaṭaṁ bhijjatī”ti?
mil6.1.1:5.5	“Āma, bhante”ti.
mil6.1.1:5.6	“Evameva kho, mahārāja, atidhammabhārena pathavī calati.
mil6.1.1:6.1	Api ca, mahārāja, imaṁ kāraṇaṁ buddhabalaparidīpanāya osāritaṁ.
mil6.1.1:6.2	Aññampi tattha abhirūpaṁ kāraṇaṁ suṇohi, yena kāraṇena dve sammāsambuddhā ekakkhaṇe nuppajjanti.
mil6.1.1:6.3	Yadi, mahārāja, dve sammāsambuddhā ekakkhaṇe uppajjeyyuṁ, tesaṁ parisāya vivādo uppajjeyya ‘tumhākaṁ buddho, amhākaṁ buddho’ti, ubhato pakkhajātā bhaveyyuṁ, yathā, mahārāja, dvinnaṁ balavāmaccānaṁ parisāya vivādo uppajjeyya ‘tumhākaṁ amacco, amhākaṁ amacco’ti, ubhato pakkhajātā honti;
mil6.1.1:6.4	evameva kho, mahārāja, yadi dve sammāsambuddhā ekakkhaṇe uppajjeyyuṁ, tesaṁ parisāya vivādo uppajjeyya ‘tumhākaṁ buddho, amhākaṁ buddho’ti, ubhato pakkhajātā bhaveyyuṁ.
mil6.1.1:6.5	Idaṁ tāva, mahārāja, ekaṁ kāraṇaṁ, yena kāraṇena dve sammāsambuddhā ekakkhaṇe nuppajjanti.
mil6.1.1:7.1	Aparampi, mahārāja, uttariṁ kāraṇaṁ suṇohi, yena kāraṇena dve sammāsambuddhā ekakkhaṇe nuppajjanti.
mil6.1.1:7.2	Yadi, mahārāja, dve sammāsambuddhā ekakkhaṇe uppajjeyyuṁ, ‘aggo buddho’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā bhaveyya, ‘jeṭṭho buddho’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā bhaveyya, ‘seṭṭho buddho’ti, ‘visiṭṭho buddho’ti, ‘uttamo buddho’ti, ‘pavaro buddho’ti, ‘asamo buddho’ti, ‘asamasamo buddho’ti, ‘appaṭimo buddho’ti, ‘appaṭibhāgo buddho’ti, ‘appaṭipuggalo buddho’ti yaṁ vacanaṁ, taṁ micchā bhaveyya.
mil6.1.1:7.3	Idampi kho tvaṁ, mahārāja, kāraṇaṁ atthato sampaṭiccha, yena kāraṇena dve sammāsambuddhā ekakkhaṇe nuppajjanti.
mil6.1.1:8.1	Api ca kho, mahārāja, buddhānaṁ bhagavantānaṁ sabhāvapakati esāyaṁ, ekoyeva buddho loke uppajjati.
mil6.1.1:8.2	Kasmā kāraṇā?
mil6.1.1:8.3	Mahantatāya sabbaññubuddhaguṇānaṁ.
mil6.1.1:8.4	Aññampi, mahārāja, yaṁ loke mahantaṁ, taṁ ekaṁyeva hoti.
mil6.1.1:8.5	Pathavī, mahārāja, mahantī, sā ekā yeva.
mil6.1.1:8.6	Sāgaro mahanto, so ekoyeva.
mil6.1.1:8.7	Sineru girirājā mahanto, so ekoyeva.
mil6.1.1:8.8	Ākāso mahanto, so ekoyeva.
mil6.1.1:8.9	Sakko mahanto, so ekoyeva.
mil6.1.1:8.10	Māro mahanto, so ekoyeva.
mil6.1.1:8.11	Mahābrahmā mahanto, so ekoyeva.
mil6.1.1:8.12	Tathāgato arahaṁ sammāsambuddho mahanto, so eko yeva lokasmiṁ.
mil6.1.1:8.13	Yattha te uppajjanti, tattha aññassa okāso na hoti, tasmā, mahārāja, tathāgato arahaṁ sammāsambuddho ekoyeva lokasmiṁ uppajjatī”ti.
mil6.1.1:9.1	“Sukathito, bhante nāgasena, pañho opammehi kāraṇehi.
mil6.1.1:9.2	Anipuṇopetaṁ sutvā attamano bhaveyya, kiṁ pana mādiso mahāpañño.
mil6.1.1:9.3	Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil6.1.1:10.1	Dvinnaṁ buddhānaṁ anuppajjamānapañho paṭhamo.
mil6.1.2:0.1	Milindapañha
mil6.1.2:0.2	Anumānapañha
mil6.1.2:0.3	Buddhavagga
mil6.1.2:0.4	2. Gotamivatthadānapañha
mil6.1.2:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā mātucchāya mahāpajāpatiyā gotamiyā vassikasāṭikāya dīyamānāya ‘saṅghe, gotami, dehi, saṅghe te dinne ahañceva pūjito bhavissāmi saṅgho cā’ti.
mil6.1.2:1.2	Kiṁ nu kho, bhante nāgasena, tathāgato saṅgharatanato na bhāriko na garuko na dakkhiṇeyyo, yaṁ tathāgato sakāya mātucchāya sayaṁ piñjitaṁ sayaṁ luñcitaṁ sayaṁ pothitaṁ sayaṁ kantitaṁ sayaṁ vāyitaṁ vassikasāṭikaṁ attano dīyamānaṁ saṅghassa dāpesi.
mil6.1.2:1.3	Yadi, bhante nāgasena, tathāgato saṅgharatanato uttaro bhaveyya adhiko vā visiṭṭho vā, ‘mayi dinne mahapphalaṁ bhavissatī’ti na tathāgato mātucchāya sayaṁ piñjitaṁ sayaṁ luñcitaṁ sayaṁ pothitaṁ vassikasāṭikaṁ saṅghe dāpeyya, yasmā ca kho, bhante nāgasena tathāgato attānaṁ na patthayati na upanissayati, tasmā tathāgato mātucchāya taṁ vassikasāṭikaṁ saṅghassa dāpesī”ti.
mil6.1.2:2.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā mātucchāya mahāpajāpatiyā gotamiyā vassikasāṭikāya dīyamānāya ‘saṅghe, gotami, dehi, saṅghe te dinne ahañceva pūjito bhavissāmi saṅgho cā’ti.
mil6.1.2:2.2	Taṁ pana na attano patimānanassa avipākatāya na adakkhiṇeyyatāya, api ca kho, mahārāja, hitatthāya anukampāya anāgatamaddhānaṁ saṅgho mamaccayena cittīkato bhavissatīti vijjamāneyeva guṇe parikittayanto evamāha—
mil6.1.2:2.3	‘saṅghe, gotami, dehi, saṅghe te dinne ahañceva pūjito bhavissāmi saṅgho cā’ti.
mil6.1.2:3.1	Yathā, mahārāja, pitā dharamānoyeva amaccabhaṭabaladovārikaanīkaṭṭhapārisajjajanamajjhe rañño santike puttassa vijjamānaṁyeva guṇaṁ pakitteti ‘idha ṭhapito anāgatamaddhānaṁ janamajjhe pūjito bhavissatī’ti.
mil6.1.2:3.2	Evameva kho, mahārāja, tathāgato hitatthāya anukampāya anāgatamaddhānaṁ saṅgho mamaccayena cittīkato bhavissatīti vijjamāneyeva guṇe pakittayanto evamāha—
mil6.1.2:3.3	‘saṅghe, gotami, dehi, saṅghe te dinne ahañceva pūjito bhavissāmi saṅgho cā’ti.
mil6.1.2:4.1	Na kho, mahārāja, tāvatakena vassikasāṭikānuppadānamattakena saṅgho tathāgatato adhiko nāma hoti visiṭṭho vā.
mil6.1.2:4.2	Yathā, mahārāja, mātāpitaro puttānaṁ ucchādenti parimaddanti nahāpenti sambāhenti, api nu kho, mahārāja, tāvatakena ucchādanaparimaddananahāpanasambāhanamattakena ‘putto mātāpitūhi adhiko nāma hoti visiṭṭho vā’”ti?
mil6.1.2:4.3	“Na hi, bhante, akāmakaraṇīyā, bhante, puttā mātāpitūnaṁ, tasmā mātāpitaro puttānaṁ ucchādanaparimaddananahāpanasambāhanaṁ karontī”ti.
mil6.1.2:4.4	“Evameva kho, mahārāja, na tāvatakena vassikasāṭikānuppadānamattakena saṅgho tathāgatato adhiko nāma hoti visiṭṭho vāti.
mil6.1.2:4.5	Api ca tathāgato akāmakaraṇīyaṁ karonto mātucchāya taṁ vassikasāṭikaṁ saṅghassa dāpesi.
mil6.1.2:5.1	Yathā vā pana, mahārāja, kocideva puriso rañño upāyanaṁ āhareyya, taṁ rājā upāyanaṁ aññatarassa bhaṭassa vā balassa vā senāpatissa vā purohitassa vā dadeyya.
mil6.1.2:5.2	Api nu kho so, mahārāja, puriso tāvatakena upāyanapaṭilābhamattakena raññā adhiko nāma hoti visiṭṭho vā”ti?
mil6.1.2:5.3	“Na hi, bhante, rājabhattiko, bhante, so puriso rājūpajīvī, taṭṭhāne ṭhapento rājā upāyanaṁ detī”ti.
mil6.1.2:5.4	“Evameva kho, mahārāja, na tāvatakena vassikasāṭikānuppadānamattakena saṅgho tathāgatato adhiko nāma hoti visiṭṭho vā, atha kho tathāgatabhattiko tathāgatūpajīvī.
mil6.1.2:5.5	Taṭṭhāne ṭhapento tathāgato saṅghassa vassikasāṭikaṁ dāpesi.
mil6.1.2:6.1	Api ca, mahārāja, tathāgatassa evaṁ ahosi ‘sabhāvapaṭipūjanīyo saṅgho, mama santakena saṅghaṁ paṭipūjessāmī’ti saṅghassa vassikasāṭikaṁ dāpesi, na, mahārāja, tathāgato attano yeva paṭipūjanaṁ vaṇṇeti, atha kho ye loke paṭipūjanārahā, tesampi tathāgato paṭipūjanaṁ vaṇṇeti.
mil6.1.2:7.1	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena majjhimanikāyavaralañchake dhammadāyādadhammapariyāye appicchappaṭipattiṁ pakittayamānena ‘asuyeva me purimo bhikkhu pujjataro ca pāsaṁsataro cā’ti.
mil6.1.2:7.2	Natthi, mahārāja, bhavesu koci satto tathāgatato dakkhiṇeyyo vā uttaro vā adhiko vā visiṭṭho vā, tathāgatova uttaro adhiko visiṭṭho.
mil6.1.2:8.1	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, saṁyuttanikāyavare māṇavagāmikena devaputtena bhagavato purato ṭhatvā devamanussamajjhe—
mil6.1.2:9.1	‘Vipulo rājagahīyānaṁ,
mil6.1.2:9.2	giri seṭṭho pavuccati;
mil6.1.2:9.3	Seto himavataṁ seṭṭho,
mil6.1.2:9.4	ādicco aghagāminaṁ.
mil6.1.2:10.1	Samuddo udadhinaṁ seṭṭho,
mil6.1.2:10.2	nakkhattānañca candimā;
mil6.1.2:10.3	Sadevakassa lokassa,
mil6.1.2:10.4	buddho aggo pavuccatī’ti.
mil6.1.2:11.1	Tā kho panetā, mahārāja, māṇavagāmikena devaputtena gāthā sugītā na duggītā, subhāsitā na dubbhāsitā, anumatā ca bhagavatā, nanu, mahārāja, therenapi sāriputtena dhammasenāpatinā bhaṇitaṁ—
mil6.1.2:12.1	‘Eko manopasādo,
mil6.1.2:12.2	Saraṇagamanamañjalipaṇāmo vā;
mil6.1.2:12.3	Ussahate tārayituṁ,
mil6.1.2:12.4	Mārabalanisūdane buddhe’ti.
mil6.1.2:13.1	Bhagavatā ca bhaṇitaṁ devātidevena ‘ekapuggalo, bhikkhave, loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṁ.
mil6.1.2:13.2	Katamo ekapuggalo?
mil6.1.2:13.3	Tathāgato arahaṁ sammāsambuddho …pe…
mil6.1.2:13.4	devamanussānan’”ti.
mil6.1.2:13.5	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil6.1.2:14.1	Gotamivatthadānapañho dutiyo.
mil6.1.3:0.1	Milindapañha
mil6.1.3:0.2	Anumānapañha
mil6.1.3:0.3	Buddhavagga
mil6.1.3:0.4	3. Gihipabbajitasammāpaṭipattipañha
mil6.1.3:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil6.1.3:1.2	‘gihino vāhaṁ, bhikkhave, pabbajitassa vā sammāpaṭipattiṁ vaṇṇemi, gihī vā, bhikkhave, pabbajito vā sammāpaṭipanno sammāpaṭipattādhikaraṇahetu ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalan’ti.
mil6.1.3:1.3	Yadi, bhante nāgasena, gihī odātavasano kāmabhogī puttadārasambādhasayanaṁ ajjhāvasanto kāsikacandanaṁ paccanubhonto mālāgandhavilepanaṁ dhārento jātarūparajataṁ sādiyanto maṇikuṇḍalavicittamoḷibaddho sammāpaṭipanno ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ, pabbajitopi bhaṇḍukāsāvavatthavasano parapiṇḍamajjhupagato catūsu sīlakkhandhesu sammāparipūrakārī diyaḍḍhesu sikkhāpadasatesu samādāya vattanto terasasu dhutaguṇesu anavasesaṁ vattanto sammāpaṭipanno ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.
mil6.1.3:1.4	Tattha, bhante, ko viseso gihino vā pabbajitassa vā?
mil6.1.3:1.5	Aphalaṁ hoti tapokammaṁ, niratthakā pabbajjā.
mil6.1.3:1.6	Vañjhā sikkhāpadagopanā, moghaṁ dhutaguṇasamādānaṁ, kiṁ tattha dukkhamanuciṇṇena, nanu nāma sukheneva sukhaṁ adhigantabban”ti.
mil6.1.3:2.1	“Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
mil6.1.3:2.2	‘gihino vāhaṁ, bhikkhave, pabbajitassa vā sammāpaṭipattiṁ vaṇṇemi, gihī vā, bhikkhave, pabbajito vā sammāpaṭipanno sammāpaṭipattādhikaraṇahetu ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalan’ti.
mil6.1.3:2.3	Evametaṁ, mahārāja, sammāpaṭipannova seṭṭho, pabbajitopi, mahārāja, ‘pabbajitomhī’ti na sammā paṭipajjeyya, atha kho so ārakāva sāmaññā, ārakāva brahmaññā, pageva gihī odātavasano.
mil6.1.3:2.4	Gihīpi, mahārāja, sammāpaṭipanno ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ, pabbajitopi, mahārāja, sammāpaṭipanno ārādhako hoti ñāyaṁ dhammaṁ kusalaṁ.
mil6.1.3:3.1	Api ca kho, mahārāja, pabbajitova sāmaññassa issaro adhipati;
mil6.1.3:3.2	pabbajjā, mahārāja, bahuguṇā anekaguṇā appamāṇaguṇā, na sakkā pabbajjāya guṇaṁ parimāṇaṁ kātuṁ.
mil6.1.3:4.1	Yathā, mahārāja, kāmadadassa maṇiratanassa na sakkā dhanena aggho parimāṇaṁ kātuṁ ‘ettakaṁ maṇiratanassa mūlan’ti;
mil6.1.3:4.2	evameva kho, mahārāja, pabbajjā bahuguṇā anekaguṇā appamāṇaguṇā, na sakkā pabbajjāya guṇaṁ parimāṇaṁ kātuṁ.
mil6.1.3:5.1	Yathā vā pana, mahārāja, mahāsamudde ūmiyo na sakkā parimāṇaṁ kātuṁ ‘ettakā mahāsamudde ūmiyo’ti;
mil6.1.3:5.2	evameva kho, mahārāja, pabbajjā bahuguṇā anekaguṇā appamāṇaguṇā, na sakkā pabbajjāya guṇaṁ parimāṇaṁ kātuṁ.
mil6.1.3:6.1	Pabbajitassa, mahārāja, yaṁ kiñci karaṇīyaṁ, sabbaṁ taṁ khippameva samijjhati no cirarattāya.
mil6.1.3:6.2	Kiṁ kāraṇā?
mil6.1.3:6.3	Pabbajito, mahārāja, appiccho hoti santuṭṭho pavivitto asaṁsaṭṭho āraddhavīriyo nirālayo aniketo paripuṇṇasīlo sallekhitācāro dhutappaṭipattikusalo hoti, taṁ kāraṇā pabbajitassa yaṁ kiñci karaṇīyaṁ, sabbaṁ taṁ khippameva samijjhati no cirarattāya.
mil6.1.3:6.4	Yathā, mahārāja, niggaṇṭhisamasudhotaujuvimalanārāco susajjito sammā vahati;
mil6.1.3:6.5	evameva kho, mahārāja, pabbajitassa yaṁ kiñci karaṇīyaṁ, sabbaṁ taṁ khippameva samijjhati no cirarattāyā”ti.
mil6.1.3:6.6	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil6.1.3:7.1	Gihipabbajitasammāpaṭipattipañho tatiyo.
mil6.1.4:0.1	Milindapañha
mil6.1.4:0.2	Anumānapañha
mil6.1.4:0.3	Buddhavagga
mil6.1.4:0.4	4. Paṭipadādosapañha
mil6.1.4:1.1	“Bhante nāgasena, yadā bodhisatto dukkarakārikaṁ akāsi, netādiso aññatra ārambho ahosi nikkamo kilesayuddhaṁ maccusenaṁ vidhamanaṁ āhārapariggaho dukkarakārikā, evarūpe parakkame kiñci assādaṁ alabhitvā tameva cittaṁ parihāpetvā evamavoca ‘na kho panāhaṁ imāya kaṭukāya dukkarakārikāya adhigacchāmi uttari manussadhammaṁ alamariyañāṇadassanavisesaṁ, siyā nu kho añño maggo bodhāyā’ti, tato nibbinditvā aññena maggena sabbaññutaṁ patto, puna tāya paṭipadāya sāvake anusāsati samādapeti.
mil6.1.4:2.1	‘Ārambhatha nikkhamatha,
mil6.1.4:2.2	yuñjatha buddhasāsane;
mil6.1.4:2.3	Dhunātha maccuno senaṁ,
mil6.1.4:2.4	naḷāgāraṁva kuñjaro’ti.
mil6.1.4:3.1	Kena nu kho, bhante nāgasena, kāraṇena tathāgato yāya paṭipadāya attanā nibbinno virattarūpo, tattha sāvake anusāsati samādapetī”ti?
mil6.1.4:4.1	“Tadāpi, mahārāja, etarahipi sāyeva paṭipadā, taṁyeva paṭipadaṁ paṭipajjitvā bodhisatto sabbaññutaṁ patto.
mil6.1.4:4.2	Api ca, mahārāja, bodhisatto ativīriyaṁ karonto niravasesato āhāraṁ uparundhi.
mil6.1.4:4.3	Tassa āhārūparodhena cittadubbalyaṁ uppajji.
mil6.1.4:4.4	So tena dubbalyena nāsakkhi sabbaññutaṁ pāpuṇituṁ, so mattamattaṁ kabaḷīkārāhāraṁ sevanto tāyeva paṭipadāya nacirasseva sabbaññutaṁ pāpuṇi.
mil6.1.4:4.5	Sāyeva, mahārāja, paṭipadā sabbesaṁ tathāgatānaṁ sabbaññutañāṇappaṭilābhāya.
mil6.1.4:5.1	Yathā, mahārāja, sabbesaṁ sattānaṁ āhāro upatthambho, āhārūpanissitā sabbe sattā sukhaṁ anubhavanti;
mil6.1.4:5.2	evameva kho, mahārāja, sāyeva paṭipadā sabbesaṁ tathāgatānaṁ sabbaññutañāṇappaṭilābhāya, neso, mahārāja, doso ārambhassa, na nikkamassa, na kilesayuddhassa, yena tathāgato tasmiṁ samaye na pāpuṇi sabbaññutañāṇaṁ, atha kho āhārūparodhasseveso doso, sadā paṭiyattā yevesā paṭipadā.
mil6.1.4:6.1	Yathā, mahārāja, puriso addhānaṁ ativegena gaccheyya, tena so pakkhahato vā bhaveyya pīṭhasappī vā asañcaro pathavitale.
mil6.1.4:6.2	Api nu kho, mahārāja, mahāpathaviyā doso atthi, yena so puriso pakkhahato ahosī”ti?
mil6.1.4:6.3	“Na hi, bhante;
mil6.1.4:6.4	sadā paṭiyattā, bhante, mahāpathavī, kuto tassā doso?
mil6.1.4:6.5	Vāyāmasseveso doso, yena so puriso pakkhahato ahosī”ti.
mil6.1.4:6.6	“Evameva kho, mahārāja, neso doso ārambhassa, na nikkamassa, na kilesayuddhassa, yena tathāgato tasmiṁ samaye na pāpuṇi sabbaññutañāṇaṁ, atha kho āhārūparodhasseveso doso sadā paṭiyattā yevesā paṭipadā.
mil6.1.4:7.1	Yathā vā pana, mahārāja, puriso kiliṭṭhaṁ sāṭakaṁ nivāseyya, na so taṁ dhovāpeyya, neso doso udakassa, sadā paṭiyattaṁ udakaṁ.
mil6.1.4:7.2	Purisasseveso doso.
mil6.1.4:7.3	Evameva kho, mahārāja, neso doso ārambhassa, na nikkamassa, na kilesayuddhassa, yena tathāgato tasmiṁ samaye na pāpuṇi sabbaññutañāṇaṁ, atha kho āhārūparodhasseveso doso, sadā paṭiyattā yevesā paṭipadā, tasmā tathāgato tāyeva paṭipadāya sāvake anusāsati samādapeti, evaṁ kho, mahārāja, sadā paṭiyattā anavajjā sā paṭipadā”ti.
mil6.1.4:7.4	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil6.1.4:8.1	Paṭipadādosapañho catuttho.
mil6.1.5:0.1	Milindapañha
mil6.1.5:0.2	Anumānapañha
mil6.1.5:0.3	Buddhavagga
mil6.1.5:0.4	5. Hīnāyāvattanapañha
mil6.1.5:1.1	“Bhante nāgasena, mahantaṁ idaṁ tathāgatasāsanaṁ sāraṁ varaṁ seṭṭhaṁ pavaraṁ anupamaṁ parisuddhaṁ vimalaṁ paṇḍaraṁ anavajjaṁ, na yuttaṁ gihiṁ tāvatakaṁ pabbajetuṁ, gihīyeva ekasmiṁ phale vinetvā yadā apunarāvattī hoti tadā so pabbājetabbo.
mil6.1.5:1.2	Kiṁ kāraṇā?
mil6.1.5:1.3	Ime dujjanā tāva tattha sāsane visuddhe pabbajitvā paṭinivattitvā hīnāyāvattanti, tesaṁ paccāgamanena ayaṁ mahājano evaṁ vicinteti ‘tucchakaṁ vata bho etaṁ samaṇassa gotamassa sāsanaṁ bhavissati, yaṁ ime paṭinivattantī’ti, idamettha kāraṇan”ti.
mil6.1.5:2.1	“Yathā, mahārāja, taḷāko bhaveyya sampuṇṇasucivimalasītalasalilo, atha yo koci kiliṭṭho malakaddamagato taṁ taḷākaṁ gantvā anahāyitvā kiliṭṭhova paṭinivatteyya, tattha, mahārāja, katamaṁ jano garaheyya kiliṭṭhaṁ vā taḷākaṁ vā”ti?
mil6.1.5:2.2	“Kiliṭṭhaṁ, bhante, jano garaheyya ‘ayaṁ taḷākaṁ gantvā anahāyitvā kiliṭṭhova paṭinivatto, kiṁ imaṁ anahāyitukāmaṁ taḷāko sayaṁ nahāpessati, ko doso taḷākassā’”ti.
mil6.1.5:2.3	“Evameva kho, mahārāja, tathāgato vimuttivarasalilasampuṇṇaṁ saddhammavarataḷākaṁ māpesi ‘ye keci kilesamalakiliṭṭhā sacetanā budhā, te idha nahāyitvā sabbakilese pavāhayissantī’ti.
mil6.1.5:2.4	Yadi koci taṁ saddhammavarataḷākaṁ gantvā anahāyitvā sakilesova paṭinivattitvā hīnāyāvattati taṁyeva jano garahissati ‘ayaṁ jinasāsane pabbajitvā tattha patiṭṭhaṁ alabhitvā hīnāyāvatto, kiṁ imaṁ appaṭipajjantaṁ jinasāsanaṁ sayaṁ bodhessati, ko doso jinasāsanassā’ti?
mil6.1.5:3.1	Yathā vā pana, mahārāja, puriso paramabyādhito roguppattikusalaṁ amoghadhuvasiddhakammaṁ bhisakkaṁ sallakattaṁ disvā atikicchāpetvā sabyādhikova paṭinivatteyya, tattha katamaṁ jano garaheyya āturaṁ vā bhisakkaṁ vā”ti?
mil6.1.5:3.2	“Āturaṁ, bhante, jano garaheyya ‘ayaṁ roguppattikusalaṁ amoghadhuvasiddhakammaṁ bhisakkaṁ sallakattaṁ disvā atikicchāpetvā sabyādhikova paṭinivatto, kiṁ imaṁ atikicchāpentaṁ bhisakko sayaṁ tikicchissati, ko doso bhisakkassā’”ti?
mil6.1.5:3.3	“Evameva kho, mahārāja, tathāgato antosāsanasamugge kevalaṁ sakalakilesabyādhivūpasamanasamatthaṁ amatosadhaṁ pakkhipi, ‘ye keci kilesabyādhipīḷitā sacetanā budhā, te imaṁ amatosadhaṁ pivitvā sabbakilesabyādhiṁ vūpasamessantī’ti.
mil6.1.5:3.4	Yadi koci taṁ amatosadhaṁ apivitvā sakilesova paṭinivattitvā hīnāyāvattati, taṁyeva jano garahissati ‘ayaṁ jinasāsane pabbajitvā tattha patiṭṭhaṁ alabhitvā hīnāyāvatto, kiṁ imaṁ appaṭipajjantaṁ jinasāsanaṁ sayaṁ bodhessati, ko doso jinasāsanassā’ti?
mil6.1.5:4.1	Yathā vā pana, mahārāja, chāto puriso mahatimahāpuññabhattaparivesanaṁ gantvā taṁ bhattaṁ abhuñjitvā chātova paṭinivatteyya, tattha katamaṁ jano garaheyya chātaṁ vā puññabhattaṁ vā”ti?
mil6.1.5:4.2	“Chātaṁ, bhante, jano garaheyya ‘ayaṁ khudāpīḷito puññabhattaṁ paṭilabhitvā abhuñjitvā chātova paṭinivatto, kiṁ imassa abhuñjantassa bhojanaṁ sayaṁ mukhaṁ pavisissati, ko doso bhojanassā’”ti?
mil6.1.5:4.3	“Evameva kho, mahārāja, tathāgato antosāsanasamugge paramapavaraṁ santaṁ sivaṁ paṇītaṁ amataṁ paramamadhuraṁ kāyagatāsatibhojanaṁ ṭhapesi ‘ye keci kilesachātajjhattā taṇhāparetamānasā sacetanā budhā, te imaṁ bhojanaṁ bhuñjitvā kāmarūpārūpabhavesu sabbaṁ taṇhamapanessantī’ti.
mil6.1.5:4.4	Yadi koci taṁ bhojanaṁ abhuñjitvā taṇhāsitova paṭinivattitvā hīnāyāvattati, taññeva jano garahissati ‘ayaṁ jinasāsane pabbajitvā tattha patiṭṭhaṁ alabhitvā hīnāyāvatto, kiṁ imaṁ appaṭipajjantaṁ jinasāsanaṁ sayaṁ bodhessasi, ko doso jinasāsanassā’ti?
mil6.1.5:5.1	Yadi, mahārāja, tathāgato gihiṁyeva ekasmiṁ phale vinītaṁ pabbājeyya, na nāmāyaṁ pabbajjā kilesappahānāya visuddhiyā vā, natthi pabbajjāya karaṇīyaṁ.
mil6.1.5:5.2	Yathā, mahārāja, puriso anekasatena kammena taḷākaṁ khaṇāpetvā parisāya evamanussāveyya ‘mā me, bhonto, keci saṅkiliṭṭhā imaṁ taḷākaṁ otaratha, pavāhitarajojallā parisuddhā vimalamaṭṭhā imaṁ taḷākaṁ otarathā’ti.
mil6.1.5:5.3	Api nu kho, mahārāja, tesaṁ pavāhitarajojallānaṁ parisuddhānaṁ vimalamaṭṭhānaṁ tena taḷākena karaṇīyaṁ bhaveyyā”ti?
mil6.1.5:5.4	“Na hi, bhante, yassatthāya te taṁ taḷākaṁ upagaccheyyuṁ, taṁ aññatreva tesaṁ kataṁ karaṇīyaṁ, kiṁ tesaṁ tena taḷākenā”ti?
mil6.1.5:5.5	“Evameva kho, mahārāja, yadi tathāgato gihiṁyeva ekasmiṁ phale vinītaṁ pabbājeyya, tattheva tesaṁ kataṁ karaṇīyaṁ, kiṁ tesaṁ pabbajjāya.
mil6.1.5:6.1	Yathā vā pana, mahārāja, sabhāvaisibhattiko sutamantapadadharo atakkiko roguppattikusalo amoghadhuvasiddhakammo bhisakko sallakatto sabbarogūpasamabhesajjaṁ sannipātetvā parisāya evamanussāveyya ‘mā kho, bhonto, keci sabyādhikā mama santike upagacchatha, abyādhikā arogā mama santike upagacchathā’ti.
mil6.1.5:6.2	Api nu kho, mahārāja, tesaṁ abyādhikānaṁ arogānaṁ paripuṇṇānaṁ udaggānaṁ tena bhisakkena karaṇīyaṁ bhaveyyā”ti?
mil6.1.5:6.3	“Na hi, bhante, yassatthāya te taṁ bhisakkaṁ sallakattaṁ upagaccheyyuṁ, taṁ aññatreva tesaṁ kataṁ karaṇīyaṁ, kiṁ tesaṁ tena bhisakkenā”ti?
mil6.1.5:6.4	“Evameva kho, mahārāja, yadi tathāgato gihiṁyeva ekasmiṁ phale vinītaṁ pabbājeyya, tattheva tesaṁ kataṁ karaṇīyaṁ, kiṁ tesaṁ pabbajjāya?
mil6.1.5:7.1	Yathā vā pana, mahārāja, koci puriso anekathālipākasataṁ bhojanaṁ paṭiyādāpetvā parisāya evamanussāveyya ‘mā me, bhonto, keci chātā imaṁ parivesanaṁ upagacchatha, subhuttā tittā suhitā dhātā pīṇitā paripuṇṇā imaṁ parivesanaṁ upagacchathā’ti.
mil6.1.5:7.2	Api nu kho, mahārāja, tesaṁ bhuttāvīnaṁ tittānaṁ suhitānaṁ dhātānaṁ pīṇitānaṁ paripuṇṇānaṁ tena bhojanena karaṇīyaṁ bhaveyyā”ti?
mil6.1.5:7.3	“Na hi, bhante, yassatthāya te taṁ parivesanaṁ upagaccheyyuṁ, taṁ aññatreva tesaṁ kataṁ karaṇīyaṁ, kiṁ tesaṁ tāya parivesanāyā”ti?
mil6.1.5:7.4	“Evameva kho, mahārāja, yadi tathāgato gihiṁyeva ekasmiṁ phale vinītaṁ pabbājeyya, tattheva tesaṁ kataṁ karaṇīyaṁ, kiṁ tesaṁ pabbajjāya?
mil6.1.5:8.1	Api ca, mahārāja, ye hīnāyāvattanti, te jinasāsanassa pañca atuliye guṇe dassenti.
mil6.1.5:8.2	Katame pañca?
mil6.1.5:8.3	Bhūmimahantabhāvaṁ dassenti, parisuddhavimalabhāvaṁ dassenti, pāpehi asaṁvāsiyabhāvaṁ dassenti, duppaṭivedhabhāvaṁ dassenti, bahusaṁvararakkhiyabhāvaṁ dassenti.
mil6.1.5:9.1	Kathaṁ bhūmimahantabhāvaṁ dassenti?
mil6.1.5:9.2	Yathā, mahārāja, puriso adhano hīnajacco nibbiseso buddhiparihīno mahārajjaṁ paṭilabhitvā na cirasseva paripatati paridhaṁsati parihāyati yasato, na sakkoti issariyaṁ sandhāretuṁ.
mil6.1.5:9.3	Kiṅkāraṇaṁ?
mil6.1.5:9.4	Mahantattā issariyassa.
mil6.1.5:9.5	Evameva kho, mahārāja, ye keci nibbisesā akatapuññā buddhiparihīnā jinasāsane pabbajanti, te taṁ pabbajjaṁ pavaruttamaṁ sandhāretuṁ avisahantā na cirasseva jinasāsanā paripatitvā paridhaṁsitvā parihāyitvā hīnāyāvattanti, na sakkonti jinasāsanaṁ sandhāretuṁ.
mil6.1.5:9.6	Kiṅkāraṇaṁ?
mil6.1.5:9.7	Mahantattā jinasāsanabhūmiyā.
mil6.1.5:9.8	Evaṁ bhūmimahantabhāvaṁ dassenti.
mil6.1.5:10.1	Kathaṁ parisuddhavimalabhāvaṁ dassenti?
mil6.1.5:10.2	Yathā, mahārāja, vāri pokkharapatte vikirati vidhamati vidhaṁseti, na ṭhānamupagacchati nūpalimpati.
mil6.1.5:10.3	Kiṅkāraṇaṁ?
mil6.1.5:10.4	Parisuddhavimalattā padumassa.
mil6.1.5:10.5	Evameva kho, mahārāja, ye keci saṭhā kūṭā vaṅkā kuṭilā visamadiṭṭhino jinasāsane pabbajanti, te parisuddhavimalanikkaṇṭakapaṇḍaravarappavarasāsanato na cirasseva vikiritvā vidhamitvā vidhaṁsetvā asaṇṭhahitvā anupalimpitvā hīnāyāvattanti.
mil6.1.5:10.6	Kiṅkāraṇaṁ?
mil6.1.5:10.7	Parisuddhavimalattā jinasāsanassa.
mil6.1.5:10.8	Evaṁ parisuddhavimalabhāvaṁ dassenti.
mil6.1.5:11.1	Kathaṁ pāpehi asaṁvāsiyabhāvaṁ dassenti?
mil6.1.5:11.2	Yathā, mahārāja, mahāsamuddo na matena kuṇapena saṁvasati, yaṁ hoti mahāsamudde mataṁ kuṇapaṁ, taṁ khippameva tīraṁ upaneti thalaṁ vā ussāreti.
mil6.1.5:11.3	Kiṅkāraṇaṁ?
mil6.1.5:11.4	Mahābhūtānaṁ bhavanattā mahāsamuddassa.
mil6.1.5:11.5	Evameva kho, mahārāja, ye keci pāpakā asaṁvutā ahirikā akiriyā osannavīriyā kusītā kiliṭṭhā dujjanā manussā jinasāsane pabbajanti, te na cirasseva jinasāsanato arahantavimalakhīṇāsavamahābhūtabhavanato nikkhamitvā asaṁvasitvā hīnāyāvattanti.
mil6.1.5:11.6	Kiṅkāraṇaṁ?
mil6.1.5:11.7	Pāpehi asaṁvāsiyattā jinasāsanassa.
mil6.1.5:11.8	Evaṁ pāpehi asaṁvāsiyabhāvaṁ dassenti.
mil6.1.5:12.1	Kathaṁ duppaṭivedhabhāvaṁ dassenti?
mil6.1.5:12.2	Yathā, mahārāja, ye keci achekā asikkhitā asippino mativippahīnā issāsā vālaggavedhaṁ avisahantā vigaḷanti pakkamanti.
mil6.1.5:12.3	Kiṅkāraṇaṁ?
mil6.1.5:12.4	Saṇhasukhumaduppaṭivedhattā vālaggassa.
mil6.1.5:12.5	Evameva kho, mahārāja, ye keci duppaññā jaḷā eḷamūgā mūḷhā dandhagatikā janā jinasāsane pabbajanti, te taṁ paramasaṇhasukhumacatusaccappaṭivedhaṁ paṭivijjhituṁ avisahantā jinasāsanā vigaḷitvā pakkamitvā na cirasseva hīnāyāvattanti.
mil6.1.5:12.6	Kiṅkāraṇaṁ?
mil6.1.5:12.7	Paramasaṇhasukhumaduppaṭivedhatāya saccānaṁ.
mil6.1.5:12.8	Evaṁ duppaṭivedhabhāvaṁ dassenti.
mil6.1.5:13.1	Kathaṁ bahusaṁvararakkhiyabhāvaṁ dassenti?
mil6.1.5:13.2	Yathā, mahārāja, kocideva puriso mahatimahāyuddhabhūmimupagato parasenāya disāvidisāhi samantā parivārito sattihatthaṁ janamupentaṁ disvā bhīto osakkati paṭinivattati palāyati.
mil6.1.5:13.3	Kiṅkāraṇaṁ?
mil6.1.5:13.4	Bahuvidhayuddhamukharakkhaṇabhayā.
mil6.1.5:13.5	Evameva kho, mahārāja, ye keci pāpakā asaṁvutā ahirikā akiriyā akkhantī capalā calitā ittarā bālajanā jinasāsane pabbajanti, te bahuvidhaṁ sikkhāpadaṁ parirakkhituṁ avisahantā osakkitvā paṭinivattitvā palāyitvā na cirasseva hīnāyāvattanti.
mil6.1.5:13.6	Kiṅkāraṇaṁ?
mil6.1.5:13.7	Bahuvidhasaṁvararakkhiyabhāvattā jinasāsanassa.
mil6.1.5:13.8	Evaṁ bahuvidhasaṁvararakkhiyabhāvaṁ dassenti.
mil6.1.5:14.1	Thalajuttamepi, mahārāja, vassikāgumbe kimividdhāni pupphāni honti, tāni aṅkurāni saṅkuṭitāni antarāyeva paripatanti, na ca tesu paripatitesu vassikāgumbo hīḷito nāma hoti.
mil6.1.5:14.2	Yāni tattha ṭhitāni pupphāni, tāni sammā gandhena disāvidisaṁ abhibyāpenti.
mil6.1.5:14.3	Evameva kho, mahārāja, ye te jinasāsane pabbajitvā hīnāyāvattanti, te jinasāsane kimividdhāni vassikāpupphāni viya vaṇṇagandharahitā nibbaṇṇākārasīlā abhabbā vepullāya, na ca tesaṁ hīnāyāvattanena jinasāsanaṁ hīḷitaṁ nāma hoti.
mil6.1.5:14.4	Ye tattha ṭhitā bhikkhū, te sadevakaṁ lokaṁ sīlavaragandhena abhibyāpenti.
mil6.1.5:15.1	Sālīnampi, mahārāja, nirātaṅkānaṁ lohitakānaṁ antare karumbhakaṁ nāma sālijāti uppajjitvā antarā yeva vinassati, na ca tassā vinaṭṭhattā lohitakasālī hīḷitā nāma honti.
mil6.1.5:15.2	Ye tattha ṭhitā sālī, te rājūpabhogā honti.
mil6.1.5:15.3	Evameva kho, mahārāja, ye te jinasāsane pabbajitvā hīnāyāvattanti, te lohitakasālīnamantare karumbhakā viya jinasāsane na vaḍḍhitvā vepullataṁ na pāpuṇitvā antarāyeva hīnāyāvattanti, na ca tesaṁ hīnāyāvattanena jinasāsanaṁ hīḷitaṁ nāma hoti.
mil6.1.5:15.4	Ye tattha ṭhitā bhikkhū te arahattassa anucchavikā honti.
mil6.1.5:16.1	Kāmadadassāpi, mahārāja, maṇiratanassa ekadesaṁ kakkasaṁ uppajjati, na ca tattha kakkasuppannattā maṇiratanaṁ hīḷitaṁ nāma hoti.
mil6.1.5:16.2	Yaṁ tattha parisuddhaṁ maṇiratanassa, taṁ janassa hāsakaraṁ hoti.
mil6.1.5:16.3	Evameva kho, mahārāja, ye te jinasāsane pabbajitvā hīnāyāvattanti, kakkasā te jinasāsane papaṭikā, na ca tesaṁ hīnāyāvattanena jinasāsanaṁ hīḷitaṁ nāma hoti.
mil6.1.5:16.4	Ye tattha ṭhitā bhikkhū, te devamanussānaṁ hāsajanakā honti.
mil6.1.5:17.1	Jātisampannassapi, mahārāja, lohitacandanassa ekadesaṁ pūtikaṁ hoti appagandhaṁ.
mil6.1.5:17.2	Na tena lohitacandanaṁ hīḷitaṁ nāma hoti.
mil6.1.5:17.3	Yaṁ tattha apūtikaṁ sugandhaṁ, taṁ samantā vidhūpeti abhibyāpeti.
mil6.1.5:17.4	Evameva kho, mahārāja, ye te jinasāsane pabbajitvā hīnāyāvattanti, te lohitacandanasārantare pūtikadesamiva chaḍḍanīyā jinasāsane, na ca tesaṁ hīnāyāvattanena jinasāsanaṁ hīḷitaṁ nāma hoti.
mil6.1.5:17.5	Ye tattha ṭhitā bhikkhū, te sadevakaṁ lokaṁ sīlavaracandanagandhena anulimpayantī”ti.
mil6.1.5:18.1	“Sādhu, bhante nāgasena, tena tena anucchavikena tena tena sadisena kāraṇena niravajjamanupāpitaṁ jinasāsanaṁ seṭṭhabhāvena paridīpitaṁ, hīnāyāvattamānāpi te jinasāsanassa seṭṭhabhāvaṁyeva paridīpentī”ti.
mil6.1.5:19.1	Hīnāyāvattanapañho pañcamo.
mil6.1.6:0.1	Milindapañha
mil6.1.6:0.2	Anumānapañha
mil6.1.6:0.3	Buddhavagga
mil6.1.6:0.4	6. Arahantavedanāvediyanapañha
mil6.1.6:1.1	“Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—
mil6.1.6:1.2	‘arahā ekaṁ vedanaṁ vedayati kāyikaṁ, na cetasikan’ti.
mil6.1.6:1.3	Kiṁ nu kho, bhante nāgasena, arahato cittaṁ yaṁ kāyaṁ nissāya pavattati, tattha arahā anissaro assāmī avasavattī”ti?
mil6.1.6:1.4	“Āma, mahārājā”ti.
mil6.1.6:1.5	“Na kho, bhante nāgasena, yuttametaṁ, yaṁ so sakacittassa pavattamāne kāye anissaro hoti assāmī avasavattī;
mil6.1.6:1.6	sakuṇopi tāva, bhante, yasmiṁ kulāvake paṭivasati, tattha so issaro hoti sāmī vasavattī”ti.
mil6.1.6:2.1	“Dasayime, mahārāja, kāyānugatā dhammā bhave bhave kāyaṁ anudhāvanti anuparivattanti.
mil6.1.6:2.2	Katame dasa?
mil6.1.6:2.3	Sītaṁ uṇhaṁ jighacchā pipāsā uccāro passāvo middhaṁ jarā byādhi maraṇaṁ.
mil6.1.6:2.4	Ime kho, mahārāja, dasa kāyānugatā dhammā bhave bhave kāyaṁ anudhāvanti anuparivattanti, tattha arahā anissaro assāmī avasavattī”ti.
mil6.1.6:3.1	“Bhante nāgasena, kena kāraṇena arahato kāye āṇā nappavattati issariyaṁ vā, tattha me kāraṇaṁ brūhī”ti?
mil6.1.6:3.2	“Yathā, mahārāja, ye keci pathavinissitā sattā, sabbe te pathaviṁ nissāya caranti viharanti vuttiṁ kappenti, api nu kho, mahārāja, tesaṁ pathaviyā āṇā pavattati issariyaṁ vā”ti?
mil6.1.6:3.3	“Na hi, bhante”ti.
mil6.1.6:3.4	“Evameva kho, mahārāja, arahato cittaṁ kāyaṁ nissāya pavattati, na ca arahato kāye āṇā pavattati issariyaṁ vā”ti.
mil6.1.6:4.1	“Bhante nāgasena, kena kāraṇena puthujjano kāyikampi cetasikampi vedanaṁ vedayatī”ti?
mil6.1.6:4.2	“Abhāvitattā, mahārāja, cittassa puthujjano kāyikampi cetasikampi vedanaṁ vedayati.
mil6.1.6:4.3	Yathā, mahārāja, goṇo chāto paritasito abaladubbalaparittakatiṇesu vā latāya vā upanibaddho assa, yadā so goṇo parikupito hoti, tadā saha upanibandhanena pakkamati.
mil6.1.6:4.4	Evameva kho, mahārāja, abhāvitacittassa vedanā uppajjitvā cittaṁ parikopeti, cittaṁ parikupitaṁ kāyaṁ ābhujati nibbhujati samparivattakaṁ karoti.
mil6.1.6:4.5	Atha kho so abhāvitacitto tasati ravati bheravarāvamabhiravati, idamettha, mahārāja, kāraṇaṁ, yena kāraṇena puthujjano kāyikampi cetasikampi vedanaṁ vedayatī”ti.
mil6.1.6:5.1	“Kiṁ pana taṁ kāraṇaṁ, yena kāraṇena arahā ekaṁ vedanaṁ vedayati kāyikaṁ, na cetasikan”ti?
mil6.1.6:5.2	“Arahato, mahārāja, cittaṁ bhāvitaṁ hoti subhāvitaṁ dantaṁ sudantaṁ assavaṁ vacanakaraṁ, so dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno ‘aniccan’ti daḷhaṁ gaṇhāti, samādhithambhe cittaṁ upanibandhati, tassa taṁ cittaṁ samādhithambhe upanibandhanaṁ na vedhati na calati, ṭhitaṁ hoti avikkhittaṁ, tassa vedanāvikāravipphārena kāyo ābhujati nibbhujati samparivattati, idamettha, mahārāja, kāraṇaṁ, yena kāraṇena arahā ekaṁ vedanaṁ vedayati kāyikaṁ, na cetasikan”ti.
mil6.1.6:6.1	“Bhante nāgasena, taṁ nāma loke acchariyaṁ yaṁ kāye calamāne cittaṁ na calati, tattha me kāraṇaṁ brūhī”ti.
mil6.1.6:6.2	“Yathā, mahārāja, mahatimahārukkhe khandhasākhāpalāsasampanne anilabalasamāhate sākhā calati, api nu tassa khandhopi calatī”ti?
mil6.1.6:6.3	“Na hi, bhante”ti.
mil6.1.6:6.4	“Evameva kho, mahārāja, arahā dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno ‘aniccan’ti daḷhaṁ gaṇhāti, samādhithambhe cittaṁ upanibandhati, tassa taṁ cittaṁ samādhithambhe upanibandhanaṁ na vedhati na calati, ṭhitaṁ hoti avikkhittaṁ, tassa vedanāvikāravipphārena kāyo ābhujati nibbhujati samparivattati, cittaṁ pana tassa na vedhati na calati khandho viya mahārukkhassā”ti.
mil6.1.6:6.5	“Acchariyaṁ, bhante nāgasena, abbhutaṁ, bhante nāgasena, na me evarūpo sabbakāliko dhammapadīpo diṭṭhapubbo”ti.
mil6.1.6:7.1	Arahantavedanāvediyanapañho chaṭṭho.
mil6.1.7:0.1	Milindapañha
mil6.1.7:0.2	Anumānapañha
mil6.1.7:0.3	Buddhavagga
mil6.1.7:0.4	7. Abhisamayantarāyakarapañha
mil6.1.7:1.1	“Bhante nāgasena, idha yo koci gihī pārājikaṁ ajjhāpanno bhaveyya, so aparena samayena pabbājeyya, attanāpi so na jāneyya ‘gihipārājikaṁ ajjhāpannosmī’ti, napi tassa añño koci ācikkheyya ‘gihipārājikaṁ ajjhāpannosī’ti.
mil6.1.7:1.2	So ca tathattāya paṭipajjeyya, api nu tassa dhammābhisamayo bhaveyyā”ti?
mil6.1.7:1.3	“Na hi, mahārājā”ti.
mil6.1.7:1.4	“Kena, bhante, kāraṇenā”ti?
mil6.1.7:1.5	“Yo tassa hetu dhammābhisamayāya, so tassa samucchinno, tasmā dhammābhisamayo na bhavatī”ti.
mil6.1.7:2.1	“Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—
mil6.1.7:2.2	‘jānantassa kukkuccaṁ hoti, kukkucce sati āvaraṇaṁ hoti, āvaṭe citte dhammābhisamayo na hotī’ti.
mil6.1.7:2.3	Imassa pana ajānantassa akukkuccajātassa santacittassa viharato kena kāraṇena dhammābhisamayo na hoti, visamena visameneso pañho gacchati, cintetvā visajjethā”ti.
mil6.1.7:3.1	“Ruhati, mahārāja, sukaṭṭhe sukalale maṇḍakhette sāradaṁ sukhasayitaṁ bījan”ti?
mil6.1.7:3.2	“Āma, bhante”ti.
mil6.1.7:3.3	“Api nu, mahārāja, taññeva bījaṁ ghanaselasilātale ruheyyā”ti?
mil6.1.7:3.4	“Na hi, bhante”ti.
mil6.1.7:3.5	“Kissa pana, mahārāja, taññeva bījaṁ kalale ruhati, kissa ghanasele na ruhatī”ti?
mil6.1.7:3.6	“Natthi, bhante, tassa bījassa ruhanāya ghanasele hetu, ahetunā bījaṁ na ruhatī”ti.
mil6.1.7:3.7	“Evameva kho, mahārāja, yena hetunā tassa dhammābhisamayo bhaveyya, so tassa hetu samucchinno, ahetunā dhammābhisamayo na hoti.
mil6.1.7:4.1	Yathā vā pana, mahārāja, daṇḍaleḍḍulaguḷamuggarā pathaviyā ṭhānamupagacchanti, api nu, mahārāja, teyeva daṇḍaleḍḍulaguḷamuggarā gagane ṭhānamupagacchantī”ti?
mil6.1.7:4.2	“Na hi, bhante”ti.
mil6.1.7:4.3	“Kiṁ panettha, mahārāja, kāraṇaṁ, yena kāraṇena teyeva daṇḍaleḍḍulaguḷamuggarā pathaviyā ṭhānamupagacchanti, kena kāraṇena gagane na tiṭṭhantī”ti?
mil6.1.7:4.4	“Natthi, bhante, tesaṁ daṇḍaleḍḍulaguḷamuggarānaṁ patiṭṭhānāya ākāse hetu, ahetunā na tiṭṭhantī”ti.
mil6.1.7:4.5	“Evameva kho, mahārāja, tassa tena dosena abhisamayahetu samucchinno, hetusamugghāte ahetunā abhisamayo na hotīti.
mil6.1.7:5.1	Yathā vā pana, mahārāja, thale aggi jalati, api nu kho, mahārāja, soyeva aggi udake jalatī”ti?
mil6.1.7:5.2	“Na hi, bhante”ti.
mil6.1.7:5.3	“Kiṁ panettha, mahārāja, kāraṇaṁ, yena kāraṇena soyeva aggi thale jalati, kena kāraṇena udake na jalatī”ti?
mil6.1.7:5.4	“Natthi, bhante, aggissa jalanāya udake hetu, ahetunā na jalatī”ti.
mil6.1.7:5.5	“Evameva kho, mahārāja, tassa tena dosena abhisamayahetu samucchinno, hetusamugghāte ahetunā dhammābhisamayo na hotī”ti.
mil6.1.7:6.1	“Bhante nāgasena, punapetaṁ atthaṁ cintehi, na me tattha cittasaññatti bhavati, ajānantassa asati kukkucce āvaraṇaṁ hotīti, kāraṇena maṁ saññāpehī”ti.
mil6.1.7:6.2	“Api nu, mahārāja, visaṁ halāhalaṁ ajānantena khāyitaṁ jīvitaṁ haratī”ti?
mil6.1.7:6.3	“Āma, bhante”ti.
mil6.1.7:6.4	“Evameva kho, mahārāja, ajānantenapi kataṁ pāpaṁ abhisamayantarāyakaraṁ hoti.
mil6.1.7:7.1	Api nu, mahārāja, aggi ajānitvā akkamantaṁ ḍahatī”ti?
mil6.1.7:7.2	“Āma, bhante”ti.
mil6.1.7:7.3	“Evameva kho, mahārāja, ajānantenapi kataṁ pāpaṁ abhisamayantarāyakaraṁ hoti.
mil6.1.7:8.1	Api nu, mahārāja, ajānantaṁ āsīviso ḍaṁsitvā jīvitaṁ haratī”ti?
mil6.1.7:8.2	“Āma, bhante”ti.
mil6.1.7:8.3	“Evameva kho, mahārāja, ajānantenapi kataṁ pāpaṁ abhisamayantarāyakaraṁ hoti.
mil6.1.7:9.1	Nanu, mahārāja, kāliṅgarājā samaṇakolañño sattaratanaparikiṇṇo hatthiratanamabhiruyha kuladassanāya gacchanto ajānantopi nāsakkhi bodhimaṇḍassa uparito gantuṁ, idamettha, mahārāja, kāraṇaṁ, yena kāraṇena ajānantenapi kataṁ pāpaṁ abhisamayantarāyakaraṁ hotī”ti?
mil6.1.7:9.2	“Jinabhāsitaṁ, bhante nāgasena, kāraṇaṁ na sakkā paṭikkosituṁ, esovetassa attho tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil6.1.7:10.1	Abhisamayantarāyakarapañho sattamo.
mil6.1.8:0.1	Milindapañha
mil6.1.8:0.2	Anumānapañha
mil6.1.8:0.3	Buddhavagga
mil6.1.8:0.4	8. Dussīlapañha
mil6.1.8:1.1	“Bhante nāgasena, gihidussīlassa ca samaṇadussīlassa ca ko viseso, kiṁ nānākaraṇaṁ, ubhopete samasamagatikā, ubhinnampi samasamo vipāko hoti, udāhu kiñci nānākāraṇaṁ atthī”ti?
mil6.1.8:2.1	“Dasayime, mahārāja, guṇā samaṇadussīlassa gihidussīlato visesena atirekā, dasahi ca kāraṇehi uttariṁ dakkhiṇaṁ visodheti.
mil6.1.8:3.1	Katame dasa guṇā samaṇadussīlassa gihidussīlato visesena atirekā?
mil6.1.8:3.2	Idha, mahārāja, samaṇadussīlo buddhe sagāravo hoti, dhamme sagāravo hoti, saṅghe sagāravo hoti, sabrahmacārīsu sagāravo hoti, uddesaparipucchāya vāyamati, savanabahulo hoti, bhinnasīlopi, mahārāja, dussīlo parisagato ākappaṁ upaṭṭhapeti, garahabhayā kāyikaṁ vācasikaṁ rakkhati, padhānābhimukhañcassa hoti cittaṁ, bhikkhusāmaññaṁ upagato hoti.
mil6.1.8:3.3	Karontopi, mahārāja, samaṇadussīlo pāpaṁ paṭicchannaṁ ācarati.
mil6.1.8:3.4	Yathā, mahārāja, itthī sapatikā nilīyitvā rahasseneva pāpamācarati;
mil6.1.8:3.5	evameva kho, mahārāja, karontopi samaṇadussīlo pāpaṁ paṭicchannaṁ ācarati.
mil6.1.8:3.6	Ime kho, mahārāja, dasa guṇā samaṇadussīlassa gihidussīlato visesena atirekā.
mil6.1.8:4.1	Katamehi dasahi kāraṇehi uttariṁ dakkhiṇaṁ visodheti?
mil6.1.8:4.2	Anavajjakavacadhāraṇatāyapi dakkhiṇaṁ visodheti, isisāmaññabhaṇḍuliṅgadhāraṇatopi dakkhiṇaṁ visodheti, saṅghasamayamanuppaviṭṭhatāyapi dakkhiṇaṁ visodheti, buddhadhammasaṅghasaraṇagatatāyapi dakkhiṇaṁ visodheti, padhānāsayaniketavāsitāyapi dakkhiṇaṁ visodheti, jinasāsanadharapariyesanatopi dakkhiṇaṁ visodheti, pavaradhammadesanatopi dakkhiṇaṁ visodheti, dhammadīpagatiparāyaṇatāyapi dakkhiṇaṁ visodheti, ‘aggo buddho’ti ekantaujudiṭṭhitāyapi dakkhiṇaṁ visodheti, uposathasamādānatopi dakkhiṇaṁ visodheti.
mil6.1.8:4.3	Imehi kho, mahārāja, dasahi kāraṇehi uttariṁ dakkhiṇaṁ visodheti.
mil6.1.8:5.1	Suvipannopi hi, mahārāja, samaṇadussīlo dāyakānaṁ dakkhiṇaṁ visodheti.
mil6.1.8:5.2	Yathā, mahārāja, udakaṁ subahalampi kalalakaddamarajojallaṁ apaneti;
mil6.1.8:5.3	evameva kho, mahārāja, suvipannopi samaṇadussīlo dāyakānaṁ dakkhiṇaṁ visodheti.
mil6.1.8:6.1	Yathā vā pana, mahārāja, uṇhodakaṁ sukudhitampi pajjalantaṁ mahantaṁ aggikkhandhaṁ nibbāpeti;
mil6.1.8:6.2	evameva kho, mahārāja, suvipannopi samaṇadussīlo dāyakānaṁ dakkhiṇaṁ visodheti.
mil6.1.8:7.1	Yathā vā pana, mahārāja, bhojanaṁ virasampi khudādubbalyaṁ apaneti;
mil6.1.8:7.2	evameva kho, mahārāja, suvipannopi samaṇadussīlo dāyakānaṁ dakkhiṇaṁ visodheti.
mil6.1.8:8.1	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, tathāgatena devātidevena majjhimanikāyavaralañchake dakkhiṇavibhaṅge veyyākaraṇe—
mil6.1.8:9.1	‘Yo sīlavā dussīlesu dadāti dānaṁ,
mil6.1.8:9.2	Dhammena laddhaṁ supasannacitto;
mil6.1.8:9.3	Abhisaddahaṁ kammaphalaṁ uḷāraṁ,
mil6.1.8:9.4	Sā dakkhiṇā dāyakato visujjhatī’”ti.
mil6.1.8:10.1	“Acchariyaṁ, bhante nāgasena, abbhutaṁ, bhante nāgasena, tāvatakaṁ mayaṁ pañhaṁ apucchimha, taṁ tvaṁ opammehi kāraṇehi vibhāvento amatamadhuraṁ savanūpagaṁ akāsi.
mil6.1.8:10.2	Yathā nāma, bhante, sūdo vā sūdantevāsī vā tāvatakaṁ maṁsaṁ labhitvā nānāvidhehi sambhārehi sampādetvā rājūpabhogaṁ karoti;
mil6.1.8:10.3	evameva kho, bhante nāgasena, tāvatakaṁ mayaṁ pañhaṁ apucchimha, taṁ tvaṁ opammehi kāraṇehi vibhāvetvā amatamadhuraṁ savanūpagaṁ akāsī”ti.
mil6.1.8:11.1	Dussīlapañho aṭṭhamo.
mil6.1.9:0.1	Milindapañha
mil6.1.9:0.2	Anumānapañha
mil6.1.9:0.3	Buddhavagga
mil6.1.9:0.4	9. Udakasattajīvapañha
mil6.1.9:1.1	“Bhante nāgasena, imaṁ udakaṁ aggimhi tappamānaṁ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhaṁ, kiṁ nu kho, bhante nāgasena, udakaṁ jīvati, kiṁ kīḷamānaṁ saddāyati, udāhu aññena paṭipīḷitaṁ saddāyatī”ti?
mil6.1.9:1.2	“Na hi, mahārāja, udakaṁ jīvati, natthi udake jīvo vā satto vā, api ca, mahārāja, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhan”ti.
mil6.1.9:2.1	“Bhante nāgasena, idhekacce titthiyā udakaṁ jīvatīti sītodakaṁ paṭikkhipitvā udakaṁ tāpetvā vekatikavekatikaṁ paribhuñjanti, te tumhe garahanti paribhavanti ‘ekindriyaṁ samaṇā sakyaputtiyā jīvaṁ viheṭhentī’ti, taṁ tesaṁ garahaṁ paribhavaṁ vinodehi apanehi nicchārehī”ti.
mil6.1.9:2.2	“Na hi, mahārāja, udakaṁ jīvati, natthi, mahārāja, udake jīvo vā satto vā, api ca, mahārāja, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhaṁ.
mil6.1.9:3.1	Yathā, mahārāja, udakaṁ sobbhasarasaritadahataḷākakandarapadaraudapānaninnapokkharaṇigataṁ vātātapavegassa mahantatāya pariyādiyati parikkhayaṁ gacchati, api nu tattha udakaṁ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhan”ti?
mil6.1.9:3.2	“Na hi, bhante”ti.
mil6.1.9:3.3	“Yadi, mahārāja, udakaṁ jīveyya, tatthāpi udakaṁ saddāyeyya, imināpi, mahārāja, kāraṇena jānāhi ‘natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhan’ti.
mil6.1.9:4.1	Aparampi, mahārāja, uttariṁ kāraṇaṁ suṇohi ‘natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ saddāyatī’ti.
mil6.1.9:4.2	Yadā pana, mahārāja, udakaṁ taṇḍulehi sammissitaṁ bhājanagataṁ hoti pihitaṁ uddhane aṭhapitaṁ, api nu tattha udakaṁ saddāyatī”ti?
mil6.1.9:4.3	“Na hi, bhante, acalaṁ hoti santasantan”ti.
mil6.1.9:4.4	“Taṁyeva pana, mahārāja, udakaṁ bhājanagataṁ aggiṁ ujjāletvā uddhane ṭhapitaṁ hoti, api nu tattha udakaṁ acalaṁ hoti santasantan”ti?
mil6.1.9:4.5	“Na hi, bhante, calati khubbhati luḷati āvilati ūmijātaṁ hoti, uddhamadho disāvidisaṁ gacchati, uttarati patarati pheṇamālī hotī”ti.
mil6.1.9:4.6	“Kissa pana taṁ, mahārāja, pākatikaṁ udakaṁ na calati santasantaṁ hoti, kissa pana aggigataṁ calati khubbhati luḷati āvilati ūmijātaṁ hoti, uddhamadho disāvidisaṁ gacchati, uttarati patarati pheṇamālī hotī”ti?
mil6.1.9:4.7	“Pākatikaṁ, bhante, udakaṁ na calati, aggikataṁ pana udakaṁ aggisantāpavegassa mahantatāya cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhan”ti.
mil6.1.9:4.8	“Imināpi, mahārāja, kāraṇena jānāhi ‘natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ saddāyatī’ti.
mil6.1.9:5.1	Aparampi, mahārāja, uttariṁ kāraṇaṁ suṇohi, natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ saddāyati.
mil6.1.9:5.2	Hoti taṁ, mahārāja, udakaṁ ghare ghare udakavārakagataṁ pihitan”ti?
mil6.1.9:5.3	“Āma, bhante”ti.
mil6.1.9:5.4	“Api nu taṁ, mahārāja, udakaṁ calati khubbhati luḷati āvilati ūmijātaṁ hoti, uddhamadho disāvidisaṁ gacchati, uttarati patarati pheṇamālī hotī”ti.
mil6.1.9:5.5	“Na hi, bhante, acalaṁ taṁ hoti pākatikaṁ udakavārakagataṁ udakan”ti.
mil6.1.9:6.1	“Sutapubbaṁ pana tayā, mahārāja, ‘mahāsamudde udakaṁ calati khubbhati luḷati āvilati ūmijātaṁ hoti, uddhamadho disāvidisaṁ gacchati, uttarati patarati pheṇamālī hoti, ussakkitvā ossakkitvā velāya paharati saddāyati bahuvidhan’”ti?
mil6.1.9:6.2	“Āma, bhante, sutapubbaṁ etaṁ mayā diṭṭhapubbañca ‘mahāsamudde udakaṁ hatthasatampi dvepi hatthasatāni gagane ussakkatī’”ti.
mil6.1.9:6.3	“Kissa, mahārāja, udakavārakagataṁ udakaṁ na calati na saddāyati, kissa pana mahāsamudde udakaṁ calati saddāyatī”ti?
mil6.1.9:6.4	“Vātavegassa mahantatāya, bhante, mahāsamudde udakaṁ calati saddāyati, udakavārakagataṁ udakaṁ aghaṭṭitaṁ kehici na calati na saddāyatī”ti.
mil6.1.9:6.5	“Yathā, mahārāja, vātavegassa mahantatāya mahāsamudde udakaṁ calati saddāyati;
mil6.1.9:6.6	evameva aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ saddāyatīti.
mil6.1.9:7.1	Nanu, mahārāja, bheripokkharaṁ sukkhaṁ sukkhena gocammena onandhantī”ti?
mil6.1.9:7.2	“Āma, bhante”.
mil6.1.9:7.3	“Api nu, mahārāja, bheriyā jīvo vā satto vā atthī”ti.
mil6.1.9:7.4	“Na hi, bhante”ti.
mil6.1.9:7.5	“Kissa pana, mahārāja, bherī saddāyatī”ti?
mil6.1.9:7.6	“Itthiyā vā, bhante, purisassa vā tajjena vāyāmenā”ti.
mil6.1.9:7.7	“Yathā, mahārāja, itthiyā vā purisassa vā tajjena vāyāmena bherī saddāyati;
mil6.1.9:7.8	evameva aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ saddāyati.
mil6.1.9:7.9	Imināpi, mahārāja, kāraṇena jānāhi ‘natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṁ saddāyatī’ti.
mil6.1.9:8.1	Mayhampi tāva, mahārāja, tava pucchitabbaṁ atthi, evameso pañho suvinicchito hoti, kiṁ nu kho, mahārāja, sabbehipi bhājanehi udakaṁ tappamānaṁ saddāyati, udāhu ekaccehiyeva bhājanehi tappamānaṁ saddāyatī”ti?
mil6.1.9:8.2	“Na hi, bhante, sabbehipi bhājanehi udakaṁ tappamānaṁ saddāyati, ekaccehiyeva bhājanehi udakaṁ tappamānaṁ saddāyatī”ti.
mil6.1.9:8.3	“Tena hi, mahārāja, jahitosi sakasamayaṁ, paccāgatosi mama visayaṁ, natthi udake jīvo vā satto vā.
mil6.1.9:8.4	Yadi, mahārāja, sabbehipi bhājanehi udakaṁ tappamānaṁ saddāyeyya, yuttamidaṁ ‘udakaṁ jīvatī’ti vattuṁ.
mil6.1.9:8.5	Na hi, mahārāja, udakaṁ dvayaṁ hoti, yaṁ saddāyati, taṁ jīvati, yaṁ na saddāyati, taṁ na jīvatīti.
mil6.1.9:8.6	Yadi, mahārāja, udakaṁ jīveyya, mahantānaṁ hatthināgānaṁ ussannakāyānaṁ pabhinnānaṁ soṇḍāya ussiñcitvā mukhe pakkhipitvā kucchiṁ pavesayantānaṁ, tampi udakaṁ tesaṁ dantantare cippiyamānaṁ saddāyeyya.
mil6.1.9:8.7	Hatthasatikāpi mahānāvā garukā bhārikā anekasatasahassabhāraparipūrā mahāsamudde vicaranti, tāhipi cippiyamānaṁ udakaṁ saddāyeyya.
mil6.1.9:8.8	Mahatimahantāpi macchā anekasatayojanikakāyā timī timiṅgalā timirapiṅgalā abbhantare nimuggā mahāsamudde nivāsaṭṭhānatāya paṭivasantā mahāudakadhārā ācamanti dhamanti ca, tesampi taṁ dantantarepi udarantarepi cippiyamānaṁ udakaṁ saddāyeyya.
mil6.1.9:8.9	Yasmā ca kho, mahārāja, evarūpehi evarūpehi mahantehi paṭipīḷanehi paṭipīḷitaṁ udakaṁ na saddāyati tasmāpi natthi udake jīvo vā satto vāti, evametaṁ, mahārāja, dhārehī”ti.
mil6.1.9:9.1	“Sādhu, bhante nāgasena, dosāgato pañho anucchavikāya vibhattiyā vibhatto, yathā nāma, bhante nāgasena, mahagghaṁ maṇiratanaṁ chekaṁ ācariyaṁ kusalaṁ sikkhitaṁ maṇikāraṁ pāpuṇitvā kittiṁ labheyya thomanaṁ pasaṁsaṁ, muttāratanaṁ vā muttikaṁ dussaratanaṁ vā dussikaṁ, lohitacandanaṁ vā gandhikaṁ pāpuṇitvā kittiṁ labheyya thomanaṁ pasaṁsaṁ.
mil6.1.9:9.2	Evameva kho, bhante nāgasena, dosāgato pañho anucchavikāya vibhattiyā vibhatto, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil6.1.9:10.1	Udakasattajīvapañho navamo.
mil6.1.9:11.1	Buddhavaggo paṭhamo.
mil6.1.9:12.1	Imasmiṁ vagge nava pañhā.
mil6.2.1:0.1	Milindapañha
mil6.2.1:0.2	Anumānapañha
mil6.2.1:0.3	Nippapañcavagga
mil6.2.1:0.4	1. Nippapañcapañha
mil6.2.1:1.1	“Bhante nāgasena, bhāsitampetaṁ bhagavatā—
mil6.2.1:1.2	‘nippapañcārāmā, bhikkhave, viharatha nippapañcaratino’ti, katamaṁ taṁ nippapañcan”ti?
mil6.2.1:1.3	“Sotāpattiphalaṁ, mahārāja, nippapañcaṁ, sakadāgāmiphalaṁ nippapañcaṁ, anāgāmiphalaṁ nippapañcaṁ, arahattaphalaṁ nippapañcan”ti.
mil6.2.1:2.1	“Yadi, bhante nāgasena, sotāpattiphalaṁ nippapañcaṁ, sakadāgāmianāgāmiarahattaphalaṁ nippapañcaṁ, kissa pana ime bhikkhū uddisanti paripucchanti suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthaṁ udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhutadhammaṁ vedallaṁ, navakammena palibujjhanti dānena ca pūjāya ca, nanu te jinappaṭikkhittaṁ kammaṁ karontī”ti?
mil6.2.1:3.1	“Ye te, mahārāja, bhikkhū uddisanti paripucchanti suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthaṁ udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhutadhammaṁ vedallaṁ, navakammena palibujjhanti dānena ca pūjāya ca, sabbe te nippapañcassa pattiyā karonti.
mil6.2.1:3.2	Ye te, mahārāja, sabhāvaparisuddhā pubbe vāsitavāsanā, te ekacittakkhaṇena nippapañcā honti.
mil6.2.1:3.3	Ye pana te bhikkhū mahārajakkhā, te imehi payogehi nippapañcā honti.
mil6.2.1:4.1	Yathā, mahārāja, eko puriso khette bījaṁ ropetvā attano yathābalavīriyena vinā pākāravatiyā dhaññaṁ uddhareyya, eko puriso khette bījaṁ ropetvā vanaṁ pavisitvā kaṭṭhañca sākhañca chinditvā vatipākāraṁ katvā dhaññaṁ uddhareyya.
mil6.2.1:4.2	Yā tattha tassa vatipākārapariyesanā, sā dhaññatthāya.
mil6.2.1:4.3	Evameva kho, mahārāja, ye te sabhāvaparisuddhā pubbe vāsitavāsanā, te ekacittakkhaṇena nippapañcā honti, vinā vatipākāraṁ puriso viya dhaññuddhāro.
mil6.2.1:4.4	Ye pana te bhikkhū mahārajakkhā, te imehi payogehi nippapañcā honti, vatipākāraṁ katvā puriso viya dhaññuddhāro.
mil6.2.1:5.1	Yathā vā pana, mahārāja, puriso mahatimahante ambarukkhamatthake phalapiṇḍi bhaveyya, atha tattha yo koci iddhimā āgantvā tassa phalaṁ hareyya, yo pana tattha aniddhimā, so kaṭṭhañca valliñca chinditvā nisseṇiṁ bandhitvā tāya taṁ rukkhaṁ abhiruhitvā phalaṁ hareyya.
mil6.2.1:5.2	Yā tattha tassa nisseṇipariyesanā, sā phalatthāya.
mil6.2.1:5.3	Evameva kho, mahārāja, ye te sabhāvaparisuddhā pubbe vāsitavāsanā, te ekacittakkhaṇena nippapañcā honti, iddhimā viya rukkhaphalaṁ haranto.
mil6.2.1:5.4	Ye pana te bhikkhū mahārajakkhā, te iminā payogena saccāni abhisamenti, nisseṇiyā viya puriso rukkhaphalaṁ haranto.
mil6.2.1:6.1	Yathā vā pana, mahārāja, eko puriso atthakaraṇiko ekakoyeva sāmikaṁ upagantvā atthaṁ sādheti.
mil6.2.1:6.2	Eko dhanavā dhanavasena parisaṁ vaḍḍhetvā parisāya atthaṁ sādheti.
mil6.2.1:6.3	Yā tattha tassa parisapariyesanā, sā atthatthāya.
mil6.2.1:6.4	Evameva kho, mahārāja, ye te sabhāvaparisuddhā pubbe vāsitavāsanā, te ekacittakkhaṇena chasu abhiññāsu vasibhāvaṁ pāpuṇanti, puriso viya ekako atthasiddhiṁ karonto.
mil6.2.1:6.5	Ye pana te bhikkhū mahārajakkhā, te imehi payogehi sāmaññatthamabhisādhenti, parisāya viya puriso atthasiddhiṁ karonto.
mil6.2.1:7.1	Uddesopi, mahārāja, bahukāro, paripucchāpi bahukārā, navakammampi bahukāraṁ, dānampi bahukāraṁ, pūjāpi bahukārā tesu tesu karaṇīyesu.
mil6.2.1:7.2	Yathā, mahārāja, puriso rājūpasevī katāvī amaccabhaṭabaladovārikaanīkaṭṭhapārisajjajanehi, te tassa karaṇīye anuppatte sabbepi upakārā honti.
mil6.2.1:7.3	Evameva kho, mahārāja, uddesopi bahukāro, paripucchāpi bahukārā, navakammampi bahukāraṁ, dānampi bahukāraṁ, pūjāpi bahukārā tesu tesu karaṇīyesu.
mil6.2.1:7.4	Yadi, mahārāja, sabbepi abhijātiparisuddhā bhaveyyuṁ, anusāsanena karaṇīyaṁ na bhaveyya.
mil6.2.1:7.5	Yasmā ca kho, mahārāja, savanena karaṇīyaṁ hoti, thero, mahārāja, sāriputto aparimitamasaṅkheyyakappaṁ upādāya upacitakusalamūlo paññāya koṭiṁ gato, sopi vinā savanena nāsakkhi āsavakkhayaṁ pāpuṇituṁ, tasmā, mahārāja, bahukāraṁ savanaṁ, tathā uddesopi paripucchāpi, tasmā uddesaparipucchāpi nippapañcā saṅkhatā”ti.
mil6.2.1:7.6	“Sunijjhāpito, bhante nāgasena, pañho, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil6.2.1:8.1	Nippapañcapañho paṭhamo.
mil6.2.2:0.1	Milindapañha
mil6.2.2:0.2	Anumānapañha
mil6.2.2:0.3	Nippapañcavagga
mil6.2.2:0.4	2. Khīṇāsavabhāvapañha
mil6.2.2:1.1	“Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—
mil6.2.2:1.2	‘yo gihī arahattaṁ patto, dve vāssa gatiyo bhavanti anaññā, tasmiṁyeva divase pabbajati vā parinibbāyati vā.
mil6.2.2:1.3	Na so divaso sakkā atikkametun’ti.
mil6.2.2:1.4	Sace so, bhante nāgasena, tasmiṁ divase ācariyaṁ vā upajjhāyaṁ vā pattacīvaraṁ vā na labhetha, api nu kho so arahā sayaṁ vā pabbajeyya divasaṁ vā atikkameyya, añño koci arahā iddhimā āgantvā taṁ pabbājeyya vā parinibbāyeyya vā”ti?
mil6.2.2:1.5	“Na so, mahārāja, arahā sayaṁ pabbajeyya, sayaṁ pabbajanto theyyaṁ āpajjati, na ca divasaṁ atikkameyya, aññassa arahantassa āgamanaṁ bhaveyya vā na vā bhaveyya, tasmiṁyeva divase parinibbāyeyyā”ti.
mil6.2.2:1.6	“Tena hi, bhante nāgasena, arahattassa santabhāvo vijahito hoti, yena adhigatassa jīvitahāro bhavatī”ti.
mil6.2.2:2.1	“Visamaṁ, mahārāja, gihiliṅgaṁ, visame liṅge liṅgadubbalatāya arahattaṁ patto gihī tasmiṁyeva divase pabbajati vā parinibbāyati vā.
mil6.2.2:2.2	Neso, mahārāja, doso arahattassa, gihiliṅgasseveso doso yadidaṁ liṅgadubbalatā.
mil6.2.2:3.1	Yathā, mahārāja, bhojanaṁ sabbasattānaṁ āyupālakaṁ jīvitarakkhakaṁ visamakoṭṭhassa mandadubbalagahaṇikassa avipākena jīvitaṁ harati.
mil6.2.2:3.2	Neso, mahārāja, doso bhojanassa, koṭṭhasseveso doso yadidaṁ aggidubbalatā.
mil6.2.2:3.3	Evameva kho, mahārāja, visame liṅge liṅgadubbalatāya arahattaṁ patto gihī tasmiṁyeva divase pabbajati vā parinibbāyati vā.
mil6.2.2:3.4	Neso, mahārāja, doso arahattassa, gihiliṅgasseveso doso yadidaṁ liṅgadubbalatā.
mil6.2.2:4.1	Yathā vā pana, mahārāja, parittaṁ tiṇasalākaṁ upari garuke pāsāṇe ṭhapite dubbalatāya bhijjitvā patati;
mil6.2.2:4.2	evameva kho, mahārāja, arahattaṁ patto gihī tena liṅgena arahattaṁ dhāretuṁ asakkonto tasmiṁyeva divase pabbajati vā parinibbāyati vā.
mil6.2.2:5.1	Yathā vā pana, mahārāja, puriso abalo dubbalo nihīnajacco parittapuñño mahatimahārajjaṁ labhitvā khaṇena paripatati paridhaṁsati osakkati, na sakkoti issariyaṁ dhāretuṁ;
mil6.2.2:5.2	evameva kho, mahārāja, arahattaṁ patto gihī tena liṅgena arahattaṁ dhāretuṁ na sakkoti, tena kāraṇena tasmiṁyeva divase pabbajati vā parinibbāyati vā”ti.
mil6.2.2:5.3	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil6.2.2:6.1	Khīṇāsavabhāvapañho dutiyo.
mil6.2.3:0.1	Milindapañha
mil6.2.3:0.2	Anumānapañha
mil6.2.3:0.3	Nippapañcavagga
mil6.2.3:0.4	3. Khīṇāsavasatisammosapañha
mil6.2.3:1.1	“Bhante nāgasena, atthi arahato satisammoso”ti?
mil6.2.3:1.2	“Vigatasatisammosā kho, mahārāja, arahanto, natthi arahantānaṁ satisammoso”ti.
mil6.2.3:1.3	“Āpajjeyya pana, bhante, arahā āpattin”ti?
mil6.2.3:1.4	“Āma, mahārājā”ti.
mil6.2.3:1.5	“Kismiṁ vatthusmin”ti?
mil6.2.3:1.6	“Kuṭikāre, mahārāja, sañcaritte, vikāle kālasaññāya, pavārite appavāritasaññāya, anatiritte atirittasaññāyā”ti.
mil6.2.3:2.1	“Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—
mil6.2.3:2.2	‘ye āpattiṁ āpajjanti, te dvīhi kāraṇehi āpajjanti anādariyena vā ajānanena vā’ti.
mil6.2.3:2.3	Api nu kho, bhante, arahato anādariyaṁ hoti, yaṁ arahā āpattiṁ āpajjatī”ti?
mil6.2.3:2.4	“Na hi, mahārājā”ti.
mil6.2.3:3.1	“Yadi, bhante nāgasena, arahā āpattiṁ āpajjati, natthi ca arahato anādariyaṁ, tena hi atthi arahato satisammoso”ti?
mil6.2.3:3.2	“Natthi, mahārāja, arahato satisammoso, āpattiñca arahā āpajjatī”ti.
mil6.2.3:4.1	“Tena hi, bhante, kāraṇena maṁ saññāpehi, kiṁ tattha kāraṇan”ti?
mil6.2.3:4.2	“Dveme, mahārāja, kilesā lokavajjaṁ paṇṇattivajjañcāti.
mil6.2.3:4.3	Katamaṁ, mahārāja, lokavajjaṁ?
mil6.2.3:4.4	Dasa akusalakammapathā, idaṁ vuccati lokavajjaṁ.
mil6.2.3:4.5	Katamaṁ paṇṇattivajjaṁ?
mil6.2.3:4.6	Yaṁ loke atthi samaṇānaṁ ananucchavikaṁ ananulomikaṁ, gihīnaṁ anavajjaṁ.
mil6.2.3:4.7	Tattha bhagavā sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññapeti ‘yāvajīvaṁ anatikkamanīyan’ti.
mil6.2.3:4.8	Vikālabhojanaṁ, mahārāja, lokassa anavajjaṁ, taṁ jinasāsane vajjaṁ.
mil6.2.3:4.9	Bhūtagāmavikopanaṁ, mahārāja, lokassa anavajjaṁ, taṁ jinasāsane vajjaṁ.
mil6.2.3:4.10	Udake hassadhammaṁ, mahārāja, lokassa anavajjaṁ, taṁ jinasāsane vajjaṁ.
mil6.2.3:4.11	Iti evarūpāni evarūpāni, mahārāja, jinasāsane vajjāni, idaṁ vuccati paṇṇattivajjaṁ.
mil6.2.3:4.12	Lokavajjaṁ abhabbo khīṇāsavo taṁ ajjhācarituṁ.
mil6.2.3:5.1	Yaṁ kilesaṁ paṇṇattivajjaṁ, taṁ ajānanto āpajjeyya.
mil6.2.3:5.2	Avisayo, mahārāja, ekaccassa arahato sabbaṁ jānituṁ, na hi tassa balaṁ atthi sabbaṁ jānituṁ.
mil6.2.3:5.3	Anaññātaṁ, mahārāja, arahato itthipurisānaṁ nāmampi gottampi, maggopi tassa mahiyā anaññāto;
mil6.2.3:5.4	vimuttiṁyeva, mahārāja, ekacco arahā jāneyya;
mil6.2.3:5.5	chaḷabhiñño arahā sakavisayaṁ jāneyya;
mil6.2.3:5.6	sabbaññū, mahārāja, tathāgatova sabbaṁ jānātī”ti.
mil6.2.3:5.7	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil6.2.3:6.1	Khīṇāsavasatisammosapañho tatiyo.
mil6.2.4:0.1	Milindapañha
mil6.2.4:0.2	Anumānapañha
mil6.2.4:0.3	Nippapañcavagga
mil6.2.4:0.4	4. Lokenatthibhāvapañha
mil6.2.4:1.1	“Bhante nāgasena, dissanti loke buddhā, dissanti paccekabuddhā, dissanti tathāgatassa sāvakā, dissanti cakkavattirājāno, dissanti padesarājāno, dissanti devamanussā, dissanti sadhanā, dissanti adhanā, dissanti sugatā, dissanti duggatā, dissati purisassa itthiliṅgaṁ pātubhūtaṁ, dissati itthiyā purisaliṅgaṁ pātubhūtaṁ, dissati sukataṁ dukkataṁ kammaṁ, dissanti kalyāṇapāpakānaṁ kammānaṁ vipākūpabhogino sattā, atthi loke sattā aṇḍajā jalābujā saṁsedajā opapātikā, atthi sattā apadā dvipadā catuppadā bahuppadā, atthi loke yakkhā rakkhasā kumbhaṇḍā asurā dānavā gandhabbā petā pisācā, atthi kinnarā mahoragā nāgā supaṇṇā siddhā vijjādharā, atthi hatthī assā gāvo mahiṁsā oṭṭhā gadrabhā ajā eḷakā migā sūkarā sīhā byagghā dīpī acchā kokā taracchā soṇā siṅgālā, atthi bahuvidhā sakuṇā, atthi suvaṇṇaṁ rajataṁ muttā maṇi saṅkho silā pavāḷaṁ lohitaṅko masāragallaṁ veḷuriyo vajiraṁ phalikaṁ kāḷalohaṁ tambalohaṁ vaṭṭalohaṁ kaṁsalohaṁ, atthi khomaṁ koseyyaṁ kappāsikaṁ sāṇaṁ bhaṅgaṁ kambalaṁ, atthi sāli vīhi yavo kaṅgu kudrūso varako godhūmo muggo, māso tilaṁ kulatthaṁ, atthi mūlagandho sāragandho pheggugandho tacagandho pattagandho pupphagandho phalagandho sabbagandho, atthi tiṇalatāgaccharukkhaosadhivanappatinadīpabbatasamuddamacchakacchapā sabbaṁ loke atthi.
mil6.2.4:1.2	Yaṁ, bhante, loke natthi, taṁ me kathehī”ti.
mil6.2.4:2.1	“Tīṇimāni, mahārāja, loke natthi.
mil6.2.4:2.2	Katamāni tīṇi?
mil6.2.4:2.3	Sacetanā vā acetanā vā ajarāmarā loke natthi, saṅkhārānaṁ niccatā natthi, paramatthena sattūpaladdhi natthi, imāni kho, mahārāja, tīṇi loke natthī”ti.
mil6.2.4:2.4	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil6.2.4:3.1	Loke natthibhāvapañho catuttho.
mil6.2.5:0.1	Milindapañha
mil6.2.5:0.2	Anumānapañha
mil6.2.5:0.3	Nippapañcavagga
mil6.2.5:0.4	5. Akammajādipañha
mil6.2.5:1.1	“Bhante nāgasena, dissanti loke kammanibbattā, dissanti hetunibbattā, dissanti utunibbattā, yaṁ loke akammajaṁ ahetujaṁ anutujaṁ, taṁ me kathehī”ti.
mil6.2.5:1.2	“Dveme, mahārāja, lokasmiṁ akammajā ahetujā anutujā.
mil6.2.5:1.3	Katame dve?
mil6.2.5:1.4	Ākāso, mahārāja, akammajo ahetujo anutujo;
mil6.2.5:1.5	nibbānaṁ, mahārāja, akammajaṁ ahetujaṁ anutujaṁ.
mil6.2.5:1.6	Ime kho, mahārāja, dve akammajā ahetujā anutujā”ti.
mil6.2.5:2.1	“Mā, bhante nāgasena, jinavacanaṁ makkhehi, mā ajānitvā pañhaṁ byākarohī”ti.
mil6.2.5:2.2	“Kiṁ kho, mahārāja, ahaṁ vadāmi, yaṁ maṁ tvaṁ evaṁ vadesi ‘mā, bhante nāgasena, jinavacanaṁ makkhehi, mā ajānitvā pañhaṁ byākarohī’”ti?
mil6.2.5:2.3	“Bhante nāgasena, yuttamidaṁ tāva vattuṁ ‘ākāso akammajo ahetujo anutujo’ti.
mil6.2.5:2.4	Anekasatehi pana, bhante nāgasena, kāraṇehi bhagavatā sāvakānaṁ nibbānassa sacchikiriyāya maggo akkhāto, atha ca pana tvaṁ evaṁ vadesi ‘ahetujaṁ nibbānan’”ti.
mil6.2.5:2.5	“Saccaṁ, mahārāja, bhagavatā anekasatehi kāraṇehi sāvakānaṁ nibbānassa sacchikiriyāya maggo akkhāto, na ca pana nibbānassa uppādāya hetu akkhāto”ti.
mil6.2.5:3.1	“Ettha mayaṁ, bhante nāgasena, andhakārato andhakārataraṁ pavisāma, vanato vanataraṁ pavisāma, gahanato gahanataraṁ pavisāma, yatra hi nāma nibbānassa sacchikiriyāya hetu atthi, tassa pana dhammassa uppādāya hetu natthi.
mil6.2.5:3.2	Yadi, bhante nāgasena, nibbānassa sacchikiriyāya hetu atthi, tena hi nibbānassa uppādāyapi hetu icchitabbo.
mil6.2.5:4.1	Yathā pana, bhante nāgasena, puttassa pitā atthi, tena kāraṇena pitunopi pitā icchitabbo.
mil6.2.5:4.2	Yathā antevāsikassa ācariyo atthi, tena kāraṇena ācariyassapi ācariyo icchitabbo.
mil6.2.5:4.3	Yathā aṅkurassa bījaṁ atthi, tena kāraṇena bījassapi bījaṁ icchitabbaṁ.
mil6.2.5:4.4	Evameva kho, bhante nāgasena, yadi nibbānassa sacchikiriyāya hetu atthi, tena kāraṇena nibbānassa uppādāyapi hetu icchitabbo.
mil6.2.5:5.1	Yathā rukkhassa vā latāya vā agge sati tena kāraṇena majjhampi atthi, mūlampi atthi.
mil6.2.5:5.2	Evameva kho, bhante nāgasena, yadi nibbānassa sacchikiriyāya hetu atthi, tena kāraṇena nibbānassa uppādāyapi hetu icchitabbo”ti.
mil6.2.5:6.1	“Anuppādanīyaṁ, mahārāja, nibbānaṁ, tasmā na nibbānassa uppādāya hetu akkhāto”ti.
mil6.2.5:6.2	“Iṅgha, bhante nāgasena, kāraṇaṁ dassetvā kāraṇena maṁ saññāpehi, yathāhaṁ jāneyyaṁ nibbānassa sacchikiriyāya hetu atthi, nibbānassa uppādāya hetu natthī”ti.
mil6.2.5:7.1	“Tena hi, mahārāja, sakkaccaṁ sotaṁ odaha, sādhukaṁ suṇohi, vakkhāmi tattha kāraṇaṁ, sakkuṇeyya, mahārāja, puriso pākatikena balena ito himavantaṁ pabbatarājaṁ upagantun”ti?
mil6.2.5:7.2	“Āma, bhante”ti.
mil6.2.5:7.3	“Sakkuṇeyya pana so, mahārāja, puriso pākatikena balena himavantaṁ pabbatarājaṁ idha āharitun”ti?
mil6.2.5:7.4	“Na hi, bhante”ti.
mil6.2.5:7.5	“Evameva kho, mahārāja, sakkā nibbānassa sacchikiriyāya maggo akkhātuṁ, na sakkā nibbānassa uppādāya hetu dassetuṁ.
mil6.2.5:8.1	Sakkuṇeyya, mahārāja, puriso pākatikena balena mahāsamuddaṁ nāvāya uttaritvā pārimatīraṁ gantun”ti?
mil6.2.5:8.2	“Āma, bhante”ti?
mil6.2.5:8.3	“Sakkuṇeyya pana so, mahārāja, puriso pākatikena balena mahāsamuddassa pārimatīraṁ idha āharitun”ti?
mil6.2.5:8.4	“Na hi, bhante”ti.
mil6.2.5:8.5	“Evameva kho, mahārāja, sakkā nibbānassa sacchikiriyāya maggo akkhātuṁ, na sakkā nibbānassa uppādāya hetu dassetuṁ.
mil6.2.5:8.6	Kiṁ kāraṇā?
mil6.2.5:8.7	Asaṅkhatattā dhammassā”ti.
mil6.2.5:9.1	“Asaṅkhataṁ, bhante nāgasena, nibbānan”ti?
mil6.2.5:9.2	“Āma, mahārāja, asaṅkhataṁ nibbānaṁ na kehici kataṁ, nibbānaṁ, mahārāja, na vattabbaṁ uppannanti vā anuppannanti vā uppādanīyanti vā atītanti vā anāgatanti vā paccuppannanti vā cakkhuviññeyyanti vā sotaviññeyyanti vā ghānaviññeyyanti vā jivhāviññeyyanti vā kāyaviññeyyanti vā”ti.
mil6.2.5:9.3	“Yadi, bhante nāgasena, nibbānaṁ na uppannaṁ na anuppannaṁ na uppādanīyaṁ na atītaṁ na anāgataṁ na paccuppannaṁ na cakkhuviññeyyaṁ na sotaviññeyyaṁ na ghānaviññeyyaṁ na jivhāviññeyyaṁ na kāyaviññeyyaṁ, tena hi, bhante nāgasena, tumhe natthidhammaṁ nibbānaṁ apadisatha ‘natthi nibbānan’”ti.
mil6.2.5:9.4	“Atthi, mahārāja, nibbānaṁ, manoviññeyyaṁ nibbānaṁ, visuddhena mānasena paṇītena ujukena anāvaraṇena nirāmisena sammāpaṭipanno ariyasāvako nibbānaṁ passatī”ti.
mil6.2.5:10.1	“Kīdisaṁ pana taṁ, bhante, nibbānaṁ, yaṁ taṁ opammehi ādīpanīyaṁ kāraṇehi maṁ saññāpehi, yathā atthidhammaṁ opammehi ādīpanīyan”ti.
mil6.2.5:10.2	“Atthi, mahārāja, vāto nāmā”ti?
mil6.2.5:10.3	“Āma, bhante”ti.
mil6.2.5:10.4	“Iṅgha, mahārāja, vātaṁ dassehi vaṇṇato vā saṇṭhānato vā aṇuṁ vā thūlaṁ vā dīghaṁ vā rassaṁ vā”ti.
mil6.2.5:10.5	“Na sakkā, bhante nāgasena, vāto upadassayituṁ, na so vāto hatthaggahaṇaṁ vā nimmaddanaṁ vā upeti, api ca atthi so vāto”ti.
mil6.2.5:10.6	“Yadi, mahārāja, na sakkā vāto upadassayituṁ, tena hi natthi vāto”ti?
mil6.2.5:10.7	“Jānāmahaṁ, bhante nāgasena, vāto atthīti me hadaye anupaviṭṭhaṁ, na cāhaṁ sakkomi vātaṁ upadassayitun”ti.
mil6.2.5:10.8	“Evameva kho, mahārāja, atthi nibbānaṁ, na ca sakkā nibbānaṁ upadassayituṁ vaṇṇena vā saṇṭhānena vā”ti.
mil6.2.5:10.9	“Sādhu, bhante nāgasena, sūpadassitaṁ opammaṁ, suniddiṭṭhaṁ kāraṇaṁ, evametaṁ tathā sampaṭicchāmi ‘atthi nibbānan’”ti.
mil6.2.5:11.1	Akammajādipañho pañcamo.
mil6.2.6:0.1	Milindapañha
mil6.2.6:0.2	Anumānapañha
mil6.2.6:0.3	Nippapañcavagga
mil6.2.6:0.4	6. Kammajādipañha
mil6.2.6:1.1	“Bhante nāgasena, katame ettha kammajā, katame hetujā, katame utujā, katame na kammajā, na hetujā, na utujā”ti?
mil6.2.6:1.2	“Ye keci, mahārāja, sattā sacetanā, sabbe te kammajā;
mil6.2.6:1.3	aggi ca sabbāni ca bījajātāni hetujāni;
mil6.2.6:1.4	pathavī ca pabbatā ca udakañca vāto ca, sabbe te utujā;
mil6.2.6:1.5	ākāso ca nibbānañca ime dve akammajā ahetujā anutujā.
mil6.2.6:1.6	Nibbānaṁ pana, mahārāja, na vattabbaṁ kammajanti vā hetujanti vā utujanti vā uppannanti vā anuppannanti vā uppādanīyanti vā atītanti vā anāgatanti vā paccuppannanti vā cakkhuviññeyyanti vā sotaviññeyyanti vā ghānaviññeyyanti vā jivhāviññeyyanti vā kāyaviññeyyanti vā, api ca, mahārāja, manoviññeyyaṁ nibbānaṁ, yaṁ so sammāpaṭipanno ariyasāvako visuddhena ñāṇena passatī”ti.
mil6.2.6:1.7	“Ramaṇīyo, bhante nāgasena, pañho suvinicchito nissaṁsayo ekantagato, vimati uppacchinnā, tvaṁ gaṇivarapavaramāsajjā”ti.
mil6.2.6:2.1	Kammajādipañho chaṭṭho.
mil6.2.7:0.1	Milindapañha
mil6.2.7:0.2	Anumānapañha
mil6.2.7:0.3	Nippapañcavagga
mil6.2.7:0.4	7. Yakkhapañha
mil6.2.7:1.1	“Bhante nāgasena, atthi loke yakkhā nāmā”ti?
mil6.2.7:1.2	“Āma, mahārāja, atthi loke yakkhā nāmā”ti.
mil6.2.7:1.3	“Cavanti pana te, bhante, yakkhā tamhā yoniyā”ti?
mil6.2.7:1.4	“Āma, mahārāja, cavanti te yakkhā tamhā yoniyā”ti.
mil6.2.7:1.5	“Kissa pana, bhante nāgasena, tesaṁ matānaṁ yakkhānaṁ sarīraṁ na dissati, kuṇapagandhopi na vāyatī”ti?
mil6.2.7:1.6	“Dissati, mahārāja, matānaṁ yakkhānaṁ sarīraṁ, kuṇapagandhopi tesaṁ vāyati, matānaṁ, mahārāja, yakkhānaṁ sarīraṁ kīṭavaṇṇena vā dissati, kimivaṇṇena vā dissati, kipillikavaṇṇena vā dissati, paṭaṅgavaṇṇena vā dissati, ahivaṇṇena vā dissati, vicchikavaṇṇena vā dissati, satapadivaṇṇena vā dissati, dijavaṇṇena vā dissati, migavaṇṇena vā dissatī”ti.
mil6.2.7:1.7	“Ko hi, bhante nāgasena, añño idaṁ pañhaṁ puṭṭho visajjeyya aññatra tavādisena buddhimatā”ti.
mil6.2.7:2.1	Yakkhapañho sattamo.
mil6.2.8:0.1	Milindapañha
mil6.2.8:0.2	Anumānapañha
mil6.2.8:0.3	Nippapañcavagga
mil6.2.8:0.4	8 Anavasesasikkhāpadapañha
mil6.2.8:1.1	“Bhante nāgasena, ye te ahesuṁ tikicchakānaṁ pubbakā ācariyā seyyathidaṁ—
mil6.2.8:1.2	nārado dhammantarī aṅgiraso kapilo kaṇḍaraggi sāmo atulo pubbakaccāyano, sabbepete ācariyā sakiṁyeva roguppattiñca nidānañca sabhāvañca samuṭṭhānañca tikicchañca kiriyañca siddhāsiddhañca sabbaṁ taṁ niravasesaṁ jānitvā ‘imasmiṁ kāye ettakā rogā uppajjissantī’ti ekappahārena kalāpaggāhaṁ karitvā suttaṁ bandhiṁsu, asabbaññuno ete sabbe, kissa pana tathāgato sabbaññū samāno anāgataṁ kiriyaṁ buddhañāṇena jānitvā ‘ettake nāma vatthusmiṁ ettakaṁ nāma sikkhāpadaṁ paññapetabbaṁ bhavissatī’ti paricchinditvā anavasesato sikkhāpadaṁ na paññapesi, uppannuppanne vatthusmiṁ ayase pākaṭe dose vitthārike puthugate ujjhāyantesu manussesu tasmiṁ tasmiṁ kāle sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññapesī”ti?
mil6.2.8:2.1	“Ñātametaṁ, mahārāja, tathāgatassa ‘imasmiṁ samaye imesu manussesu sādhikaṁ diyaḍḍhasikkhāpadasataṁ paññapetabbaṁ bhavissatī’ti, api ca tathāgatassa evaṁ ahosi ‘sace kho ahaṁ sādhikaṁ diyaḍḍhasikkhāpadasataṁ ekappahāraṁ paññapessāmi, mahājano santāsamāpajjissati “bahukaṁ idha rakkhitabbaṁ, dukkaraṁ vata bho samaṇassa gotamassa sāsane pabbajitun”ti, pabbajitukāmāpi na pabbajissanti, vacanañca me na saddahissanti, asaddahantā te manussā apāyagāmino bhavissanti uppannuppanne vatthusmiṁ dhammadesanāya viññāpetvā pākaṭe dose sikkhāpadaṁ paññapessāmī’”ti.
mil6.2.8:3.1	“Acchariyaṁ, bhante nāgasena, buddhānaṁ, abbhutaṁ, bhante nāgasena, buddhānaṁ, yāva mahantaṁ tathāgatassa sabbaññutañāṇaṁ, evametaṁ, bhante nāgasena, suniddiṭṭho eso attho tathāgatena, ‘bahukaṁ idha sikkhitabban’ti sutvā sattānaṁ santāso uppajjeyya, ekopi jinasāsane na pabbajeyya, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil6.2.8:4.1	Anavasesasikkhāpadapañho aṭṭhamo.
mil6.2.9:0.1	Milindapañha
mil6.2.9:0.2	Anumānapañha
mil6.2.9:0.3	Nippapañcavagga
mil6.2.9:0.4	9. Sūriyatapanapañha
mil6.2.9:1.1	“Bhante nāgasena, ayaṁ sūriyo sabbakālaṁ kaṭhinaṁ tapati, udāhu kiñcikālaṁ mandaṁ tapatī”ti?
mil6.2.9:1.2	“Sabbakālaṁ, mahārāja, sūriyo kaṭhinaṁ tapati, na kiñcikālaṁ mandaṁ tapatī”ti.
mil6.2.9:1.3	“Yadi, bhante nāgasena, sūriyo sabbakālaṁ kaṭhinaṁ tapati, kissa pana appekadā sūriyo kaṭhinaṁ tapati, appekadā mandaṁ tapatī”ti?
mil6.2.9:1.4	“Cattārome, mahārāja, sūriyassa rogā, yesaṁ aññatarena rogena paṭipīḷito sūriyo mandaṁ tapati.
mil6.2.9:1.5	Katame cattāro?
mil6.2.9:1.6	Abbhaṁ, mahārāja, sūriyassa rogo, tena rogena paṭipīḷito sūriyo mandaṁ tapati.
mil6.2.9:1.7	Mahikā, mahārāja, sūriyassa rogo, tena rogena paṭipīḷito sūriyo mandaṁ tapati.
mil6.2.9:1.8	Megho, mahārāja, sūriyassa rogo, tena rogena paṭipīḷito sūriyo mandaṁ tapati.
mil6.2.9:1.9	Rāhu, mahārāja, sūriyassa rogo, tena rogena paṭipīḷito sūriyo mandaṁ tapati.
mil6.2.9:1.10	Ime kho, mahārāja, cattāro sūriyassa rogā, yesaṁ aññatarena rogena paṭipīḷito sūriyo mandaṁ tapatī”ti.
mil6.2.9:1.11	“Acchariyaṁ, bhante nāgasena, abbhutaṁ, bhante nāgasena, sūriyassapi tāva tejosampannassa rogo uppajjissati, kimaṅgaṁ pana aññesaṁ sattānaṁ, natthi, bhante, esā vibhatti aññassa aññatra tavādisena buddhimatā”ti.
mil6.2.9:2.1	Sūriyatapanapañho navamo.
mil6.2.10:0.1	Milindapañha
mil6.2.10:0.2	Anumānapañha
mil6.2.10:0.3	Nippapañcavagga
mil6.2.10:0.4	10. Kaṭhinatapanapañha
mil6.2.10:1.1	“Bhante nāgasena, kissa hemante sūriyo kaṭhinaṁ tapati, no tathā gimhe”ti?
mil6.2.10:1.2	“Gimhe, mahārāja, anupahataṁ hoti rajojallaṁ, vātakkhubhitā reṇū gaganānugatā honti, ākāsepi abbhā subahalā honti, mahāvāto ca adhimattaṁ vāyati, te sabbe nānākulā samāyutā sūriyaraṁsiyo pidahanti, tena gimhe sūriyo mandaṁ tapati.
mil6.2.10:2.1	Hemante pana, mahārāja, heṭṭhā pathavī nibbutā hoti, upari mahāmegho upaṭṭhito hoti, upasantaṁ hoti rajojallaṁ, reṇu ca santasantaṁ gagane carati, vigatavalāhako ca hoti ākāso, vāto ca mandamandaṁ vāyati, etesaṁ uparatiyā visuddhā honti sūriyaraṁsiyo, upaghātavimuttassa sūriyassa tāpo ativiya tapati.
mil6.2.10:2.2	Idamettha, mahārāja, kāraṇaṁ, yena kāraṇena sūriyo hemante kaṭhinaṁ tapati, no tathā gimhe”ti.
mil6.2.10:2.3	“Sabbītimutto, bhante, sūriyo kaṭhinaṁ tapati, meghādisahagato kaṭhinaṁ na tapatī”ti.
mil6.2.10:3.1	Kaṭhinatapanapañho dasamo.
mil6.2.10:4.1	Nippapañcavaggo dutiyo.
mil6.2.10:5.1	Imasmiṁ vagge dasa pañhā.
mil6.3.1:0.1	Milindapañha
mil6.3.1:0.2	Anumānapañha
mil6.3.1:0.3	Vessantaravagga
mil6.3.1:0.4	1. Vessantarapañha
mil6.3.1:1.1	“Bhante nāgasena, sabbeva bodhisattā puttadāraṁ denti, udāhu vessantareneva raññā puttadāraṁ dinnan”ti?
mil6.3.1:1.2	“Sabbepi, mahārāja, bodhisattā puttadāraṁ denti, na vessantareneva raññā puttadāraṁ dinnan”ti.
mil6.3.1:1.3	“Api ca kho, bhante nāgasena, tesaṁ anumatena dentī”ti.
mil6.3.1:1.4	“Bhariyā, mahārāja, anumatā, dārakā pana bālatāya vilapiṁsu, yadi te atthato jāneyyuṁ, tepi anumodeyyuṁ, na te vilapeyyun”ti.
mil6.3.1:2.1	“Dukkaraṁ, bhante nāgasena, bodhisattena kataṁ, yaṁ so attano orase piye putte brāhmaṇassa dāsatthāya adāsi.
mil6.3.1:3.1	Idampi dutiyaṁ dukkarato dukkarataraṁ, yaṁ so attano orase piye putte bālake taruṇake latāya bandhitvā tena brāhmaṇena latāya anumajjīyante disvā ajjhupekkhi.
mil6.3.1:4.1	Idampi tatiyaṁ dukkarato dukkarataraṁ, yaṁ so sakena balena bandhanā muccitvā āgate dārake sārajjamupagate punadeva latāya bandhitvā adāsi.
mil6.3.1:5.1	Idampi catutthaṁ dukkarato dukkarataraṁ, yaṁ so dārake ‘ayaṁ kho, tāta, yakkho khādituṁ neti amhe’ti vilapante ‘mā bhāyitthā’ti na assāsesi.
mil6.3.1:6.1	Idampi pañcamaṁ dukkarato dukkarataraṁ, yaṁ so jālissa kumārassa rudamānassa pādesu nipatitvā ‘alaṁ, tāta, kaṇhājinaṁ nivattehi, ahameva gacchāmi yakkhena saha, khādatu maṁ yakkho’ti yācamānassa evaṁ na sampaṭicchi.
mil6.3.1:7.1	Idampi chaṭṭhaṁ dukkarato dukkarataraṁ, yaṁ so jālissa kumārassa ‘pāsāṇasamaṁ nūna te, tāta, hadayaṁ, yaṁ tvaṁ amhākaṁ dukkhitānaṁ pekkhamāno nimmanussake brahāraññe yakkhena nīyamāne na nivāresī’ti vilapamānassa kāruññaṁ nākāsi.
mil6.3.1:8.1	Idampi sattamaṁ dukkarato dukkarataraṁ, yaṁ tassa ruḷaruḷassa bhīmabhīmassa nīte dārake adassanaṁ gamite na phali hadayaṁ satadhā vā sahassadhā vā, puññakāmena manujena kiṁ paradukkhāpanena, nanu nāma sakadānaṁ dātabbaṁ hotī”ti?
mil6.3.1:9.1	“Dukkarassa, mahārāja, katattā bodhisattassa kittisaddo dasasahassiyā lokadhātuyā sadevamanussesu abbhuggato, devā devabhavane pakittenti, asurā asurabhavane pakittenti, garuḷā garuḷabhavane pakittenti, nāgā nāgabhavane pakittenti, yakkhā yakkhabhavane pakittenti, anupubbena tassa kittisaddo paramparāya ajjetarahi idha amhākaṁ samayaṁ anuppatto, taṁ mayaṁ dānaṁ pakittentā vikopentā nisinnā sudinnaṁ, udāhu duddinnanti.
mil6.3.1:9.2	So kho panāyaṁ, mahārāja, kittisaddo nipuṇānaṁ viññūnaṁ vidūnaṁ vibhāvīnaṁ bodhisattānaṁ dasa guṇe anudassati.
mil6.3.1:9.3	Katame dasa?
mil6.3.1:9.4	Agedhatā nirālayatā cāgo pahānaṁ apunarāvattitā sukhumatā mahantatā duranubodhatā dullabhatā asadisatā buddhadhammassa, so kho panāyaṁ, mahārāja, kittisaddo nipuṇānaṁ viññūnaṁ vidūnaṁ vibhāvīnaṁ bodhisattānaṁ ime dasa guṇe anudassatī”ti.
mil6.3.1:10.1	“Bhante nāgasena, yo paraṁ dukkhāpetvā dānaṁ deti, api nu taṁ dānaṁ sukhavipākaṁ hoti saggasaṁvattanikan”ti?
mil6.3.1:10.2	“Āma, mahārāja, kiṁ vattabban”ti.
mil6.3.1:10.3	“Iṅgha, bhante nāgasena, kāraṇaṁ upadassehī”ti.
mil6.3.1:10.4	“Idha, mahārāja, koci samaṇo vā brāhmaṇo vā sīlavā hoti kalyāṇadhammo, so bhaveyya pakkhahato vā pīṭhasappī vā aññataraṁ vā byādhiṁ āpanno, tamenaṁ yo koci puññakāmo yānaṁ āropetvā patthitaṁ desamanupāpeyya, api nu kho, mahārāja, tassa purisassa tatonidānaṁ kiñci sukhaṁ nibbatteyya saggasaṁvattanikaṁ taṁ kamman”ti?
mil6.3.1:10.5	“Āma, bhante, kiṁ vattabbaṁ?
mil6.3.1:10.6	Hatthiyānaṁ vā so, bhante, puriso labheyya assayānaṁ vā rathayānaṁ vā, thale thalayānaṁ jale jalayānaṁ devesu devayānaṁ manussesu manussayānaṁ, tadanucchavikaṁ tadanulomikaṁ bhave bhave nibbatteyya, tadanucchavikāni tadanulomikāni cassa sukhāni nibbatteyyuṁ, sugatito sugatiṁ gaccheyya, teneva kammābhisandena iddhiyānaṁ abhiruyha patthitaṁ nibbānanagaraṁ pāpuṇeyyā”ti.
mil6.3.1:10.7	“Tena hi, mahārāja, paradukkhāpanena dinnadānaṁ sukhavipākaṁ hoti saggasaṁvattanikaṁ, yaṁ so puriso balībadde dukkhāpetvā evarūpaṁ sukhaṁ anubhavati.
mil6.3.1:11.1	Aparampi, mahārāja, uttariṁ kāraṇaṁ suṇohi, yathā paradukkhāpanena dinnadānaṁ sukhavipākaṁ hoti saggasaṁvattanikaṁ.
mil6.3.1:11.2	Idha, mahārāja, yo koci rājā janapadato dhammikaṁ baliṁ uddharāpetvā āṇāpavattanena dānaṁ dadeyya, api nu kho so, mahārāja, rājā tatonidānaṁ kiñci sukhaṁ anubhaveyya saggasaṁvattanikaṁ taṁ dānan”ti?
mil6.3.1:11.3	“Āma, bhante, kiṁ vattabbaṁ, tatonidānaṁ so, bhante, rājā uttariṁ anekasatasahassaguṇaṁ labheyya.
mil6.3.1:11.4	Rājūnaṁ atirājā bhaveyya, devānaṁ atidevo bhaveyya, brahmānaṁ atibrahmā bhaveyya, samaṇānaṁ atisamaṇo bhaveyya, brāhmaṇānaṁ atibrāhmaṇo bhaveyya, arahantānaṁ atiarahā bhaveyyā”ti.
mil6.3.1:11.5	“Tena hi, mahārāja, paradukkhāpanena dinnadānaṁ sukhavipākaṁ hoti saggasaṁvattanikaṁ, yaṁ so rājā balinā janaṁ pīḷetvā dinnadānena evarūpaṁ uttariṁ yasasukhaṁ anubhavatī”ti.
mil6.3.1:12.1	“Atidānaṁ, bhante nāgasena, vessantarena raññā dinnaṁ, yaṁ so sakaṁ bhariyaṁ parassa bhariyatthāya adāsi, sake orase putte brāhmaṇassa dāsatthāya adāsi, atidānaṁ nāma, bhante nāgasena, loke vidūhi ninditaṁ garahitaṁ, yathā nāma, bhante nāgasena, atibhārena sakaṭassa akkho bhijjati, atibhārena nāvā osīdati, atibhuttena bhojanaṁ visamaṁ pariṇamati, ativassena dhaññaṁ vinassati, atidānena bhogakkhayaṁ upeti, atitāpena pathavī upaḍayhati, atirāgena ummattako hoti, atidosena vajjho hoti, atimohena anayaṁ āpajjati, atilobhena coraggahaṇamupagacchati, atibhayena nirujjhati, atipūrena nadī uttarati, ativātena asani patati, atiagginā odanaṁ uttarati, atisañcaraṇena na ciraṁ jīvati.
mil6.3.1:12.2	Evameva kho, bhante nāgasena, atidānaṁ nāma loke vidūhi ninditaṁ garahitaṁ, atidānaṁ, bhante nāgasena, vessantarena raññā dinnaṁ, na tattha kiñci phalaṁ icchitabban”ti.
mil6.3.1:13.1	“Atidānaṁ, mahārāja, loke vidūhi vaṇṇitaṁ thutaṁ pasatthaṁ, ye keci yādisaṁ kīdisaṁ dānaṁ denti, atidānadāyī loke kittiṁ pāpuṇāti.
mil6.3.1:13.2	Yathā, mahārāja, atipavaratāya dibbaṁ vanamūlaṁ gahitampi hatthapāse ṭhitānaṁ parajanānaṁ na dassayati, agado atijaccatāya pīḷāya samugghātako rogānaṁ antakaro, aggi atijotitāya ḍahati, udakaṁ atisītatāya nibbāpeti, padumaṁ parisuddhatāya na upalimpati vārikaddamena, maṇi atiguṇatāya kāmadado, vajiraṁ atitikhiṇatāya vijjhati maṇimuttāphalikaṁ, pathavī atimahantatāya naroragamigapakkhijalaselapabbatadume dhāreti, samuddo atimahantatāya aparipūraṇo, sineru atibhāratāya acalo, ākāso ativitthāratāya ananto, sūriyo atippabhatāya timiraṁ ghāteti, sīho atijātitāya vigatabhayo, mallo atibalavatāya paṭimallaṁ khippaṁ ukkhipati, rājā atipuññatāya adhipati, bhikkhu atisīlavantatāya nāgayakkhanaramarūhi namassanīyo, buddho atiaggatāya anupamo.
mil6.3.1:13.3	Evameva kho, mahārāja, atidānaṁ nāma loke vidūhi vaṇṇitaṁ thutaṁ pasatthaṁ, ye keci yādisaṁ kīdisaṁ dānaṁ denti, atidānadāyī loke kittiṁ pāpuṇāti, atidānena vessantaro rājā dasasahassiyā lokadhātuyā vaṇṇito thuto pasattho mahito kittito, teneva atidānena vessantaro rājā ajjetarahi buddho jāto aggo sadevake loke.
mil6.3.1:14.1	Atthi pana, mahārāja, loke ṭhapanīyaṁ dānaṁ, yaṁ dakkhiṇeyye anuppatte na dātabban”ti?
mil6.3.1:14.2	“Dasa kho panimāni, bhante nāgasena, dānāni, yāni loke adānasammatāni, yo tāni dānāni deti, so apāyagāmī hoti.
mil6.3.1:14.3	Katamāni dasa?
mil6.3.1:14.4	Majjadānaṁ, bhante nāgasena, loke adānasammataṁ, yo taṁ dānaṁ deti, so apāyagāmī hoti.
mil6.3.1:14.5	Samajjadānaṁ …pe…
mil6.3.1:14.6	itthidānaṁ …
mil6.3.1:14.7	usabhadānaṁ …
mil6.3.1:14.8	cittakammadānaṁ …
mil6.3.1:14.9	satthadānaṁ …
mil6.3.1:14.10	visadānaṁ …
mil6.3.1:14.11	saṅkhalikadānaṁ …
mil6.3.1:14.12	kukkuṭasūkaradānaṁ …
mil6.3.1:14.13	tulākūṭamānakūṭadānaṁ, bhante nāgasena, loke adānasammataṁ hoti, yo taṁ dānaṁ deti, so apāyagāmī hoti.
mil6.3.1:14.14	Imāni kho, bhante nāgasena, dasa dānāni loke adānasammatāni, yo tāni dānāni deti, so apāyagāmī hotī”ti.
mil6.3.1:15.1	“Nāhaṁ taṁ, mahārāja, adānasammataṁ pucchāmi, imaṁ khvāhaṁ, mahārāja, taṁ pucchāmi ‘atthi pana, mahārāja, loke ṭhapanīyaṁ dānaṁ, yaṁ dakkhiṇeyye anuppatte na dātabban’”ti.
mil6.3.1:15.2	“Natthi, bhante nāgasena, loke ṭhapanīyaṁ dānaṁ.
mil6.3.1:15.3	Yaṁ dakkhiṇeyye anuppatte na dātabbaṁ, cittappasāde uppanne keci dakkhiṇeyyānaṁ bhojanaṁ denti, keci acchādanaṁ, keci sayanaṁ, keci āvasathaṁ, keci attharaṇapāvuraṇaṁ, keci dāsidāsaṁ, keci khettavatthuṁ, keci dvipadacatuppadaṁ, keci sataṁ sahassaṁ satasahassaṁ, keci mahārajjaṁ, keci jīvitampi dentī”ti.
mil6.3.1:15.4	“Yadi pana, mahārāja, keci jīvitampi denti, kiṁ kāraṇā vessantaraṁ dānapatiṁ atibāḷhaṁ paripātesi sudinne putte ca dāre ca?
mil6.3.1:16.1	Api nu kho, mahārāja, atthi lokapakati lokāciṇṇaṁ, labhati pitā puttaṁ iṇaṭṭo vā ājīvikapakato vā āvapituṁ vā vikkiṇituṁ vā”ti?
mil6.3.1:16.2	“Āma, bhante, labhati pitā puttaṁ iṇaṭṭo vā ājīvikapakato vā āvapituṁ vā vikkiṇituṁ vā”ti.
mil6.3.1:16.3	“Yadi, mahārāja, labhati pitā puttaṁ iṇaṭṭo vā ājīvikapakato vā āvapituṁ vā vikkiṇituṁ vā, vessantaropi, mahārāja, rājā alabhamāno sabbaññutañāṇaṁ upadduto dukkhito tassa dhammadhanassa paṭilābhāya puttadāraṁ āvapesi ca vikkiṇi ca.
mil6.3.1:16.4	Iti, mahārāja, vessantarena raññā aññesaṁ dinnaṁyeva dinnaṁ, kataṁyeva kataṁ.
mil6.3.1:16.5	Kissa pana tvaṁ, mahārāja, tena dānena vessantaraṁ dānapatiṁ atibāḷhaṁ apasādesī”ti?
mil6.3.1:17.1	“Nāhaṁ, bhante nāgasena, vessantarassa dānapatino dānaṁ garahāmi, api ca puttadāraṁ yācante niminitvā attānaṁ dātabban”ti.
mil6.3.1:17.2	“Etaṁ kho, mahārāja, asabbhikāraṇaṁ, yaṁ puttadāraṁ yācante attānaṁ dadeyya, yaṁ yaṁ hi yācante taṁ tadeva dātabbaṁ, etaṁ sappurisānaṁ kammaṁ.
mil6.3.1:17.3	Yathā, mahārāja, koci puriso pānīyaṁ āharāpeyya, tassa yo bhojanaṁ dadeyya, api nu so, mahārāja, puriso tassa kiccakārī assā”ti?
mil6.3.1:17.4	“Na hi, bhante, yaṁ so āharāpeti, tameva tassa dento kiccakārī assā”ti.
mil6.3.1:17.5	“Evameva kho, mahārāja, vessantaro rājā brāhmaṇe puttadāraṁ yācante puttadāraṁ yeva adāsi.
mil6.3.1:17.6	Sace, mahārāja, brāhmaṇo vessantarassa sarīraṁ yāceyya, na so, mahārāja, attānaṁ rakkheyya na kampeyya na rajjeyya, tassa dinnaṁ pariccattaṁyeva sarīraṁ bhaveyya.
mil6.3.1:17.7	Sace, mahārāja, koci vessantaraṁ dānapatiṁ upagantvā yāceyya ‘dāsattaṁ me upehī’ti, dinnaṁ pariccattaṁyevassa sarīraṁ bhaveyya, na so datvā tapeyya, rañño, mahārāja, vessantarassa kāyo bahusādhāraṇo.
mil6.3.1:18.1	Yathā, mahārāja, pakkā maṁsapesi bahusādhāraṇā;
mil6.3.1:18.2	evameva kho, mahārāja, rañño vessantarassa kāyo bahusādhāraṇo.
mil6.3.1:18.3	Yathā vā pana, mahārāja, phalito rukkho nānādijagaṇasādhāraṇo;
mil6.3.1:18.4	evameva kho, mahārāja, rañño vessantarassa kāyo bahusādhāraṇo.
mil6.3.1:18.5	Kiṁ kāraṇā?
mil6.3.1:18.6	‘Evāhaṁ paṭipajjanto sammāsambodhiṁ pāpuṇissāmī’ti.
mil6.3.1:19.1	Yathā, mahārāja, puriso adhano dhanatthiko dhanapariyesanaṁ caramāno ajapathaṁ saṅkupathaṁ vettapathaṁ gacchati, jalathalavāṇijjaṁ karoti, kāyena vācāya manasā dhanaṁ ārādheti, dhanappaṭilābhāya vāyamati;
mil6.3.1:19.2	evameva kho, mahārāja, vessantaro dānapati adhano buddhadhanena sabbaññutañāṇaratanappaṭilābhāya yācakānaṁ dhanadhaññaṁ dāsidāsaṁ yānavāhanaṁ sakalasāpateyyaṁ sakaṁ puttadāraṁ attānañca cajitvā sammāsambodhiṁyeva pariyesati.
mil6.3.1:20.1	Yathā vā pana, mahārāja, amacco muddakāmo muddādhikaraṇaṁ yaṁ kiñci gehe dhanadhaññaṁ hiraññasuvaṇṇaṁ, taṁ sabbaṁ datvāpi muddappaṭilābhāya vāyamati;
mil6.3.1:20.2	evameva kho, mahārāja, vessantaro dānapati sabbaṁ taṁ bāhirabbhantaradhanaṁ datvā jīvitampi paresaṁ datvā sammāsambodhiṁyeva pariyesati.
mil6.3.1:21.1	Api ca, mahārāja, vessantarassa dānapatino evaṁ ahosi ‘yaṁ so brāhmaṇo yācati, tamevāhaṁ tassa dento kiccakārī nāma homī’ti, evaṁ so tassa puttadāramadāsi.
mil6.3.1:21.2	Na kho, mahārāja, vessantaro dānapati dessatāya brāhmaṇassa puttadāramadāsi, na adassanakāmatāya puttadāramadāsi, na atibahukā me puttadārā, ‘na sakkomi te posetun’ti puttadāramadāsi, na ukkaṇṭhito ‘appiyā me’ti nīharitukāmatāya puttadāramadāsi.
mil6.3.1:21.3	Atha kho sabbaññutañāṇaratanasseva piyattā sabbaññutañāṇassa kāraṇā vessantaro rājā evarūpaṁ atulaṁ vipulamanuttaraṁ piyaṁ manāpaṁ dayitaṁ pāṇasamaṁ puttadāradānavaraṁ brāhmaṇassa adāsi.
mil6.3.1:22.1	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena cariyāpiṭake—
mil6.3.1:23.1	‘Na me dessā ubho puttā,
mil6.3.1:23.2	maddī devī na dessiyā;
mil6.3.1:23.3	Sabbaññutaṁ piyaṁ mayhaṁ,
mil6.3.1:23.4	tasmā piye adāsahan’ti.
mil6.3.1:24.1	Tasmā, mahārāja, vessantaro rājā puttadānaṁ datvā paṇṇasālaṁ pavisitvā nipajji.
mil6.3.1:24.2	Tassa atipemena dukkhitassa balavasoko uppajji, hadayavatthu uṇhamahosi.
mil6.3.1:24.3	Nāsikāya appahontiyā mukhena uṇhe assāsapassāse vissajjesi, assūni parivattitvā lohitabindūni hutvā nettehi nikkhamiṁsu.
mil6.3.1:24.4	Evameva kho, mahārāja, dukkhena vessantaro rājā brāhmaṇassa puttadāramadāsi ‘mā me dānapatho parihāyī’ti.
mil6.3.1:25.1	Api ca, mahārāja, vessantaro rājā dve atthavase paṭicca brāhmaṇassa dve dārake adāsi.
mil6.3.1:25.2	Katame dve?
mil6.3.1:25.3	Dānapatho ca me aparihīno bhavissati, dukkhite ca me puttake vanamūlaphalehi itonidānaṁ ayyako mocessatīti.
mil6.3.1:25.4	Jānāti hi, mahārāja, vessantaro rājā ‘na me dārakā sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṁ, ime ca dārake ayyako nikkiṇissati, evaṁ amhākampi gamanaṁ bhavissatī’ti.
mil6.3.1:25.5	Ime kho, mahārāja, dve atthavase paṭicca brāhmaṇassa dve dārake adāsi.
mil6.3.1:26.1	Api ca, mahārāja, vessantaro rājā jānāti ‘ayaṁ kho brāhmaṇo jiṇṇo vuḍḍho mahallako dubbalo bhaggo daṇḍaparāyaṇo khīṇāyuko parittapuñño, neso samattho ime dārake dāsabhogena bhuñjitun’ti.
mil6.3.1:26.2	Sakkuṇeyya pana, mahārāja, puriso pākatikena balena ime candimasūriye evaṁmahiddhike evaṁmahānubhāve gahetvā peḷāya vā samugge vā pakkhipitvā nippabhe katvā thālakaparibhogena paribhuñjitun”ti?
mil6.3.1:26.3	“Na hi, bhante”ti.
mil6.3.1:26.4	“Evameva kho, mahārāja, imasmiṁ loke candimasūriyappaṭibhāgassa vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjitunti.
mil6.3.1:27.1	Aparampi, mahārāja, uttariṁ kāraṇaṁ suṇohi, yena kāraṇena vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṁ.
mil6.3.1:27.2	Yathā, mahārāja, rañño cakkavattissa maṇiratanaṁ subhaṁ jātimantaṁ aṭṭhaṁsaṁ suparikammakataṁ catuhatthāyāmaṁ sakaṭanābhipariṇāhaṁ na sakkā kenaci pilotikāya veṭhetvā peḷāya pakkhipitvā satthakanisānaparibhogena paribhuñjituṁ;
mil6.3.1:27.3	evameva kho, mahārāja, loke cakkavattirañño maṇiratanappaṭibhāgassa vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṁ.
mil6.3.1:28.1	Aparampi, mahārāja, uttariṁ kāraṇaṁ suṇohi, yena kāraṇena vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṁ.
mil6.3.1:28.2	Yathā, mahārāja, tidhā pabhinno sabbaseto sattappatiṭṭhito aṭṭharatanubbedho navaratanāyāmapariṇāho pāsādiko dassanīyo uposatho nāgarājā na sakkā kenaci suppena vā sarāvena vā pidahituṁ, govacchako viya vacchakasālāya pakkhipitvā pariharituṁ vā;
mil6.3.1:28.3	evameva kho, mahārāja, loke uposathanāgarājappaṭibhāgassa vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṁ.
mil6.3.1:29.1	Aparampi, mahārāja, uttariṁ kāraṇaṁ suṇohi, yena kāraṇena vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṁ.
mil6.3.1:29.2	Yathā, mahārāja, mahāsamuddo dīghaputhulavitthiṇṇo gambhīro appameyyo duruttaro apariyogāḷho anāvaṭo na sakkā kenaci sabbattha pidahitvā ekatitthena paribhogaṁ kātuṁ;
mil6.3.1:29.3	evameva kho, mahārāja, loke mahāsamuddappaṭibhāgassa vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṁ.
mil6.3.1:30.1	Aparampi, mahārāja, uttariṁ kāraṇaṁ suṇohi, yena kāraṇena vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṁ.
mil6.3.1:30.2	Yathā, mahārāja, himavanto pabbatarājā pañcayojanasataṁ accuggato nabhe tisahassayojanāyāmavitthāro caturāsītikūṭasahassappaṭimaṇḍito pañcannaṁ mahānadīsatānaṁ pabhavo mahābhūtagaṇālayo nānāvidhagandhadharo dibbosadhasatasamalaṅkato nabhe valāhako viya accuggato dissati;
mil6.3.1:30.3	evameva kho, mahārāja, loke himavantapabbatarājappaṭibhāgassa vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṁ.
mil6.3.1:31.1	Aparampi, mahārāja, uttariṁ kāraṇaṁ suṇohi, yena kāraṇena vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṁ.
mil6.3.1:31.2	Yathā, mahārāja, rattandhakāratimisāyaṁ uparipabbatagge jalamāno mahāaggikkhandho suvidūrepi paññāyati;
mil6.3.1:31.3	evameva kho, mahārāja, vessantaro rājā pabbatagge jalamāno mahāaggikkhandho viya suvidūrepi pākaṭo paññāyati, tassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṁ.
mil6.3.1:32.1	Aparampi, mahārāja, uttariṁ kāraṇaṁ suṇohi, yena kāraṇena vessantarassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṁ.
mil6.3.1:32.2	Yathā, mahārāja, himavante pabbate nāgapupphasamaye ujuvāte vāyante dasa dvādasa yojanāni pupphagandho vāyati;
mil6.3.1:32.3	evameva kho, mahārāja, vessantarassa rañño api yojanasahassehipi yāva akaniṭṭhabhavanaṁ etthantare surāsuragaruḷagandhabbayakkharakkhasamahoragakinnaraindabhavanesu kittisaddo abbhuggato, sīlavaragandho cassa sampavāyati, tena tassa dārakā na sakkā kenaci dāsabhogena bhuñjituṁ.
mil6.3.1:32.4	Anusiṭṭho, mahārāja, jālī kumāro pitarā vessantarena raññā ‘ayyako te, tāta, tumhe brāhmaṇassa dhanaṁ datvā nikkiṇanto taṁ nikkhasahassaṁ datvā nikkiṇātu, kaṇhājinaṁ nikkiṇanto dāsasataṁ dāsisataṁ hatthisataṁ assasataṁ dhenusataṁ usabhasataṁ nikkhasatanti sabbasataṁ datvā nikkiṇātu, yadi te, tāta, ayyako tumhe brāhmaṇassa hatthato āṇāya balasā mudhā gaṇhāti, mā tumhe ayyakassa vacanaṁ karittha, brāhmaṇasseva anuyāyino hothā’ti, evamanusāsitvā putte pesesi, tato jālīkumāro gantvā ayyakena puṭṭho kathesi—
mil6.3.1:33.1	‘Sahassagghañhi maṁ tāta,
mil6.3.1:33.2	brāhmaṇassa pitā adā;
mil6.3.1:33.3	Atho kaṇhājinaṁ kaññaṁ,
mil6.3.1:33.4	hatthīnañca satena cā’”ti.
mil6.3.1:34.1	“Sunibbeṭhito, bhante nāgasena, pañho;
mil6.3.1:34.2	subhinnaṁ diṭṭhijālaṁ;
mil6.3.1:34.3	sumaddito paravādo;
mil6.3.1:34.4	sakasamayo sudīpito;
mil6.3.1:34.5	byañjanaṁ suparisodhitaṁ;
mil6.3.1:34.6	suvibhatto attho;
mil6.3.1:34.7	evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil6.3.1:35.1	Vessantarapañho paṭhamo.
mil6.3.2:0.1	Milindapañha
mil6.3.2:0.2	Anumānapañha
mil6.3.2:0.3	Vessantaravagga
mil6.3.2:0.4	2. Dukkarakārikapañha
mil6.3.2:1.1	“Bhante nāgasena, sabbeva bodhisattā dukkarakārikaṁ karonti, udāhu gotameneva bodhisattena dukkarakārikā katā”ti?
mil6.3.2:1.2	“Natthi, mahārāja, sabbesaṁ bodhisattānaṁ dukkarakārikā, gotameneva bodhisattena dukkarakārikā katā”ti.
mil6.3.2:2.1	“Bhante nāgasena, yadi evaṁ ayuttaṁ, yaṁ bodhisattānaṁ bodhisattehi vemattatā hotī”ti.
mil6.3.2:2.2	“Catūhi, mahārāja, ṭhānehi bodhisattānaṁ bodhisattehi vemattatā hoti.
mil6.3.2:2.3	Katamehi catūhi?
mil6.3.2:2.4	Kulavemattatā padhānavemattatā āyuvemattatā pamāṇavemattatāti.
mil6.3.2:2.5	Imehi kho, mahārāja, catūhi ṭhānehi bodhisattānaṁ bodhisattehi vemattatā hoti.
mil6.3.2:2.6	Sabbesampi, mahārāja, buddhānaṁ rūpe sīle samādhimhi paññāya vimuttiyā vimuttiñāṇadassane catuvesārajje dasatathāgatabale chaasādhāraṇañāṇe cuddasabuddhañāṇe aṭṭhārasabuddhadhamme kevale ca buddhaguṇe natthi vemattatā, sabbepi buddhā buddhadhammehi samasamā”ti.
mil6.3.2:3.1	“Yadi, bhante nāgasena, sabbepi buddhā buddhadhammehi samasamā, kena kāraṇena gotameneva bodhisattena dukkarakārikā katā”ti?
mil6.3.2:3.2	“Aparipakke, mahārāja, ñāṇe aparipakkāya bodhiyā gotamo bodhisatto nekkhammamabhinikkhanto aparipakkaṁ ñāṇaṁ paripācayamānena dukkarakārikā katā”ti.
mil6.3.2:4.1	“Bhante nāgasena, kena kāraṇena bodhisatto aparipakke ñāṇe aparipakkāya bodhiyā mahābhinikkhamanaṁ nikkhanto, nanu nāma ñāṇaṁ paripācetvā paripakke ñāṇe nikkhamitabban”ti?
mil6.3.2:5.1	“Bodhisatto, mahārāja, viparītaṁ itthāgāraṁ disvā vippaṭisārī ahosi, tassa vippaṭisārissa arati uppajji, araticittaṁ uppannaṁ disvā aññataro mārakāyiko devaputto ‘ayaṁ kho kālo araticittassa vinodanāyā’ti vehāse ṭhatvā idaṁ vacanamabravi—
mil6.3.2:6.1	‘Mārisa, mā kho tvaṁ ukkaṇṭhito ahosi, ito te sattame divase dibbaṁ cakkaratanaṁ pātubhavissati sahassāraṁ sanemikaṁ sanābhikaṁ sabbākāraparipūraṁ, pathavigatāni ca te ratanāni ākāsaṭṭhāni ca sayameva upagacchissanti, dvisahassaparittadīpaparivāresu catūsu mahādīpesu ekamukhena āṇā pavattissati, parosahassañca te puttā bhavissanti sūrā vīraṅgarūpā parasenappamaddanā, tehi puttehi parikiṇṇo sattaratanasamannāgato catuddīpamanusāsissasī’ti.
mil6.3.2:7.1	Yathā nāma divasasantattaṁ ayosūlaṁ sabbattha upaḍahantaṁ kaṇṇasotaṁ paviseyya;
mil6.3.2:7.2	evameva kho, mahārāja, bodhisattassa taṁ vacanaṁ kaṇṇasotaṁ pavisittha, iti so pakatiyāva ukkaṇṭhito tassā devatāya vacanena bhiyyoso mattāya ubbijji saṁvijji saṁvegamāpajji.
mil6.3.2:8.1	Yathā pana, mahārāja, mahatimahāaggikkhandho jalamāno aññena kaṭṭhena upaḍahito bhiyyoso mattāya jaleyya;
mil6.3.2:8.2	evameva kho, mahārāja, bodhisatto pakatiyāva ukkaṇṭhito tassā devatāya vacanena bhiyyoso mattāya ubbijji saṁvijji saṁvegamāpajji.
mil6.3.2:9.1	Yathā vā pana, mahārāja, mahāpathavī pakatitintā nibbattaharitasaddalā āsittodakā cikkhallajātā punadeva mahāmeghe abhivuṭṭhe bhiyyoso mattāya cikkhallatarā assa;
mil6.3.2:9.2	evameva kho, mahārāja, bodhisatto pakatiyāva ukkaṇṭhito tassā devatāya vacanena bhiyyoso mattāya ubbijji saṁvijji saṁvegamāpajjī”ti.
mil6.3.2:10.1	“Api nu kho, bhante nāgasena, bodhisattassa yadi sattame divase dibbaṁ cakkaratanaṁ nibbatteyya, paṭinivatteyya bodhisatto dibbe cakkaratane nibbatte”ti?
mil6.3.2:10.2	“Na hi, mahārāja, sattame divase bodhisattassa dibbaṁ cakkaratanaṁ nibbatteyya, api ca palobhanatthāya tāya devatāya musā bhaṇitaṁ, yadipi, mahārāja, sattame divase dibbaṁ cakkaratanaṁ nibbatteyya, bodhisatto na nivatteyya.
mil6.3.2:10.3	Kiṅkāraṇaṁ?
mil6.3.2:10.4	‘Aniccan’ti, mahārāja, bodhisatto daḷhaṁ aggahesi, ‘dukkhaṁ anattā’ti daḷhaṁ aggahesi, upādānakkhayaṁ patto.
mil6.3.2:11.1	Yathā, mahārāja, anotattadahato udakaṁ gaṅgaṁ nadiṁ pavisati, gaṅgāya nadiyā mahāsamuddaṁ pavisati, mahāsamuddato pātālamukhaṁ pavisati, api nu, mahārāja, taṁ udakaṁ pātālamukhagataṁ paṭinivattitvā mahāsamuddaṁ paviseyya, mahāsamuddato gaṅgaṁ nadiṁ paviseyya, gaṅgāya nadiyā puna anotattaṁ paviseyyā”ti?
mil6.3.2:11.2	“Na hi, bhante”ti.
mil6.3.2:11.3	“Evameva kho, mahārāja, bodhisattena kappānaṁ satasahassaṁ caturo ca asaṅkhyeyye kusalaṁ paripācitaṁ imassa bhavassa kāraṇā, soyaṁ antimabhavo anuppatto paripakkaṁ bodhiñāṇaṁ chahi vassehi buddho bhavissati sabbaññū loke aggapuggalo, api nu kho, mahārāja, bodhisatto cakkaratanakāraṇā paṭinivatteyyā”ti?
mil6.3.2:11.4	“Na hi, bhante”ti.
mil6.3.2:12.1	“Api ca, mahārāja, mahāpathavī parivatteyya sakānanā sapabbatā, na tveva bodhisatto paṭinivatteyya apatvā sammāsambodhiṁ.
mil6.3.2:12.2	Āroheyyapi ce, mahārāja, gaṅgāya udakaṁ paṭisotaṁ, na tveva bodhisatto paṭinivatteyya apatvā sammāsambodhiṁ;
mil6.3.2:12.3	visusseyyapi ce, mahārāja, mahāsamuddo aparimitajaladharo gopade udakaṁ viya, na tveva bodhisatto paṭinivatteyya apatvā sammāsambodhiṁ;
mil6.3.2:12.4	phaleyyapi ce, mahārāja, sinerupabbatarājā satadhā vā sahassadhā vā, na tveva bodhisatto paṭinivatteyya apatvā sammāsambodhiṁ;
mil6.3.2:12.5	pateyyumpi ce, mahārāja, candimasūriyā satārakā leḍḍu viya chamāyaṁ, na tveva bodhisatto paṭinivatteyya apatvā sammāsambodhiṁ;
mil6.3.2:12.6	saṁvatteyyapi ce, mahārāja, ākāso kilañjamiva, na tveva bodhisatto paṭinivatteyya apatvā sammāsambodhiṁ.
mil6.3.2:12.7	Kiṁ kāraṇā?
mil6.3.2:12.8	Padālitattā sabbabandhanānan”ti.
mil6.3.2:13.1	“Bhante nāgasena, kati loke bandhanānī”ti?
mil6.3.2:13.2	“Dasa kho panimāni, mahārāja, loke bandhanāni, yehi bandhanehi baddhā sattā na nikkhamanti, nikkhamitvāpi paṭinivattanti.
mil6.3.2:13.3	Katamāni dasa?
mil6.3.2:13.4	Mātā, mahārāja, loke bandhanaṁ, pitā, mahārāja, loke bandhanaṁ, bhariyā, mahārāja, loke bandhanaṁ, puttā, mahārāja, loke bandhanaṁ, ñātī, mahārāja, loke bandhanaṁ, mittaṁ, mahārāja, loke bandhanaṁ, dhanaṁ, mahārāja, loke bandhanaṁ, lābhasakkāro, mahārāja, loke bandhanaṁ, issariyaṁ, mahārāja, loke bandhanaṁ, pañca kāmaguṇā, mahārāja, loke bandhanaṁ, imāni kho, mahārāja, dasa loke bandhanāni, yehi bandhanehi baddhā sattā na nikkhamanti, nikkhamitvāpi paṭinivattanti, tāni dasa bandhanāni bodhisattassa chinnāni padālitāni, tasmā, mahārāja, bodhisatto na paṭinivattatī”ti.
mil6.3.2:14.1	“Bhante nāgasena, yadi bodhisatto uppanne araticitte devatāya vacanena aparipakke ñāṇe aparipakkāya bodhiyā nekkhammamabhinikkhanto, kiṁ tassa dukkarakārikāya katāya, nanu nāma sabbabhakkhena bhavitabbaṁ ñāṇaparipākaṁ āgamayamānenā”ti?
mil6.3.2:15.1	“Dasa kho panime, mahārāja, puggalā lokasmiṁ oññātā avaññātā hīḷitā khīḷitā garahitā paribhūtā acittīkatā.
mil6.3.2:15.2	Katame dasa?
mil6.3.2:15.3	Itthī, mahārāja, vidhavā lokasmiṁ oññātā avaññātā hīḷitā khīḷitā garahitā paribhūtā acittīkatā.
mil6.3.2:15.4	Dubbalo, mahārāja, puggalo …pe…
mil6.3.2:15.5	amittañāti, mahārāja, puggalo …
mil6.3.2:15.6	mahagghaso, mahārāja, puggalo …
mil6.3.2:15.7	agarukulavāsiko, mahārāja, puggalo …
mil6.3.2:15.8	pāpamitto, mahārāja, puggalo …
mil6.3.2:15.9	dhanahīno, mahārāja, puggalo …
mil6.3.2:15.10	ācārahīno, mahārāja, puggalo …
mil6.3.2:15.11	kammahīno, mahārāja, puggalo …
mil6.3.2:15.12	payogahīno, mahārāja, puggalo lokasmiṁ oññāto avaññāto hīḷito khīḷito garahito paribhūto acittīkato.
mil6.3.2:15.13	Ime kho, mahārāja, dasa puggalā lokasmiṁ oññātā avaññātā hīḷitā khīḷitā garahitā paribhūtā acittīkatā.
mil6.3.2:15.14	Imāni kho, mahārāja, dasa ṭhānāni anussaramānassa bodhisattassa evaṁ saññā uppajji ‘māhaṁ kammahīno assaṁ payogahīno garahito devamanussānaṁ, yannūnāhaṁ kammassāmī assaṁ kammagaru kammādhipateyyo kammasīlo kammadhorayho kammaniketavā appamatto vihareyyan’ti, evaṁ kho, mahārāja, bodhisatto ñāṇaṁ paripācento dukkarakārikaṁ akāsī”ti.
mil6.3.2:16.1	“Bhante nāgasena, bodhisatto dukkarakārikaṁ karonto evamāha ‘na kho panāhaṁ imāya kaṭukāya dukkarakārikāya adhigacchāmi uttari manussadhammaṁ alamariyañāṇadassanavisesaṁ, siyā nu kho añño maggo bodhāyā’ti.
mil6.3.2:16.2	Api nu tasmiṁ samaye bodhisattassa maggaṁ ārabbha satisammoso ahosī”ti?
mil6.3.2:17.1	“Pañcavīsati kho panime, mahārāja, cittadubbalīkaraṇā dhammā, yehi dubbalīkataṁ cittaṁ na sammā samādhiyati āsavānaṁ khayāya.
mil6.3.2:17.2	Katame pañcavīsati?
mil6.3.2:17.3	Kodho, mahārāja, cittadubbalīkaraṇo dhammo, yena dubbalīkataṁ cittaṁ na sammā samādhiyati āsavānaṁ khayāya, upanāho …pe…
mil6.3.2:17.4	makkho …
mil6.3.2:17.5	paḷāso …
mil6.3.2:17.6	issā …
mil6.3.2:17.7	macchariyaṁ …
mil6.3.2:17.8	māyā …
mil6.3.2:17.9	sāṭheyyaṁ …
mil6.3.2:17.10	thambho …
mil6.3.2:17.11	sārambho …
mil6.3.2:17.12	māno …
mil6.3.2:17.13	atimāno …
mil6.3.2:17.14	mado …
mil6.3.2:17.15	pamādo …
mil6.3.2:17.16	thinamiddhaṁ …
mil6.3.2:17.17	tandi …
mil6.3.2:17.18	ālasyaṁ …
mil6.3.2:17.19	pāpamittatā …
mil6.3.2:17.20	rūpā …
mil6.3.2:17.21	saddā …
mil6.3.2:17.22	gandhā …
mil6.3.2:17.23	rasā …
mil6.3.2:17.24	phoṭṭhabbā …
mil6.3.2:17.25	khudāpipāsā …
mil6.3.2:17.26	arati, mahārāja, cittadubbalīkaraṇo dhammo, yena dubbalīkataṁ cittaṁ na sammā samādhiyati āsavānaṁ khayāya.
mil6.3.2:17.27	Ime kho, mahārāja, pañcavīsati cittadubbalīkaraṇā dhammā, yehi dubbalīkataṁ cittaṁ na sammā samādhiyati āsavānaṁ khayāya.
mil6.3.2:18.1	Bodhisattassa kho, mahārāja, khudāpipāsā kāyaṁ pariyādiyiṁsu, kāye pariyādinne cittaṁ na sammā samādhiyati āsavānaṁ khayāya.
mil6.3.2:18.2	Satasahassaṁ, mahārāja, kappānaṁ caturo ca asaṅkhyeyye kappe bodhisatto catunnaṁyeva ariyasaccānaṁ abhisamayaṁ anvesi tāsu tāsu jātīsu, kiṁ panassa pacchime bhave abhisamayajātiyaṁ maggaṁ ārabbha satisammoso hessati?
mil6.3.2:18.3	Api ca, mahārāja, bodhisattassa saññāmattaṁ uppajji ‘siyā nu kho añño maggo bodhāyā’ti.
mil6.3.2:18.4	Pubbe kho, mahārāja, bodhisatto ekamāsiko samāno pitu sakkassa kammante sītāya jambucchāyāya sirisayane pallaṅkaṁ ābhujitvā nisinno vivicceva kāmehi vicicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsi …pe…
mil6.3.2:18.5	catutthaṁ jhānaṁ upasampajja vihāsī”ti.
mil6.3.2:18.6	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmi, ñāṇaṁ paripācento bodhisatto dukkarakārikaṁ akāsī”ti.
mil6.3.2:19.1	Dukkarakārikapañho dutiyo.
mil6.3.3:0.1	Milindapañha
mil6.3.3:0.2	Anumānapañha
mil6.3.3:0.3	Vessantaravagga
mil6.3.3:0.4	3. Kusalākusalabalavatarapañha
mil6.3.3:1.1	“Bhante nāgasena, katamaṁ adhimattaṁ balavataraṁ kusalaṁ vā akusalaṁ vā”ti?
mil6.3.3:1.2	“Kusalaṁ, mahārāja, adhimattaṁ balavataraṁ, no tathā akusalan”ti.
mil6.3.3:1.3	“Nāhaṁ, bhante nāgasena, taṁ vacanaṁ sampaṭicchāmi ‘kusalaṁ adhimattaṁ balavataraṁ, no tathā akusalan’ti, dissanti, bhante nāgasena, idha pāṇātipātino adinnādāyino kāmesumicchācārino musāvādino gāmaghātikā panthadūsakā nekatikā vañcanikā, sabbe te tāvatakena pāpena labhanti hatthacchedaṁ pādacchedaṁ hatthapādacchedaṁ kaṇṇacchedaṁ nāsacchedaṁ kaṇṇanāsacchedaṁ bilaṅgathālikaṁ saṅkhamuṇḍikaṁ rāhumukhaṁ jotimālikaṁ hatthapajjotikaṁ erakavattikaṁ cīrakavāsikaṁ eṇeyyakaṁ baḷisamaṁsikaṁ kahāpaṇikaṁ khārāpatacchikaṁ palighaparivattikaṁ palālapīṭhakaṁ tattenapi telena osiñcanaṁ sunakhehipi khādāpanaṁ jīvasūlāropanaṁ asināpi sīsacchedaṁ, keci rattiṁ pāpaṁ katvā rattiṁ yeva vipākaṁ anubhavanti, keci rattiṁ katvā divāyeva anubhavanti, keci divā katvā divāyeva anubhavanti, keci divā katvā rattiṁ yeva anubhavanti, keci dve tayo divase vītivatte anubhavanti, sabbepi te diṭṭheva dhamme vipākaṁ anubhavanti.
mil6.3.3:1.4	Atthi pana, bhante nāgasena, koci ekassa vā dvinnaṁ vā tiṇṇaṁ vā catunnaṁ vā pañcannaṁ vā dasannaṁ vā satassa vā sahassassa vā satasahassassa vā saparivāraṁ dānaṁ datvā diṭṭhadhammikaṁ bhogaṁ vā yasaṁ vā sukhaṁ vā anubhavitā sīlena vā uposathakammena vā”ti?
mil6.3.3:2.1	“Atthi, mahārāja, cattāro purisā dānaṁ datvā sīlaṁ samādiyitvā uposathakammaṁ katvā diṭṭheva dhamme teneva sarīradehena tidasapure samanuppattā”ti.
mil6.3.3:2.2	“Ko ca ko ca, bhante”ti?
mil6.3.3:2.3	“Mandhātā, mahārāja, rājā, nimi rājā, sādhīno rājā, guttilo ca gandhabbo”ti.
mil6.3.3:3.1	“Bhante nāgasena, anekehi taṁ bhavasahassehi antaritaṁ, dvinnampetaṁ amhākaṁ parokkhaṁ, yadi samatthosi vattamānake bhave bhagavato dharamānakāle kathehī”ti?
mil6.3.3:3.2	“Vattamānakepi, mahārāja, bhave puṇṇako dāso therassa sāriputtassa bhojanaṁ datvā tadaheva seṭṭhiṭṭhānaṁ ajjhupagato, so etarahi puṇṇako seṭṭhīti paññāyi, gopālamātā devī attano kese vikkiṇitvā laddhehi aṭṭhahi kahāpaṇehi therassa mahākaccāyanassa attaṭṭhamakassa piṇḍapātaṁ datvā tadaheva rañño candapajjotassa aggamahesiṭṭhānaṁ pattā.
mil6.3.3:3.3	Suppiyā upāsikā aññatarassa gilānabhikkhuno attano ūrumaṁsena paṭicchādanīyaṁ datvā dutiyadivaseyeva rūḷhavaṇā sañchavī arogā jātā.
mil6.3.3:3.4	Mallikā devī bhagavato ābhidosikaṁ kummāsapiṇḍaṁ datvā tadaheva rañño kosalassa aggamahesī jātā.
mil6.3.3:3.5	Sumano mālākāro aṭṭhahi sumanapupphamuṭṭhīhi bhagavantaṁ pūjetvā taṁ divasaṁyeva mahāsampattiṁ patto.
mil6.3.3:3.6	Ekasāṭako brāhmaṇo uttarasāṭakena bhagavantaṁ pūjetvā taṁ divasaṁ yeva sabbaṭṭhakaṁ labhi, sabbepete, mahārāja, diṭṭhadhammikaṁ bhogañca yasañca anubhaviṁsū”ti.
mil6.3.3:4.1	“Bhante nāgasena, vicinitvā pariyesitvā cha janeyeva addasāsī”ti.
mil6.3.3:4.2	“Āma, mahārājā”ti.
mil6.3.3:4.3	“Tena hi, bhante nāgasena, akusalaṁyeva adhimattaṁ balavataraṁ, no tathā kusalaṁ.
mil6.3.3:4.4	Ahañhi, bhante nāgasena, ekadivasaṁyeva dasapi purise passāmi pāpassa kammassa vipākena sūlesu āropente, vīsampi tiṁsampi cattālīsampi paññāsampi purisasatampi purisasahassampi passāmi pāpassa kammassa vipākena sūlesu āropente.
mil6.3.3:4.5	Nandakulassa, bhante nāgasena, bhaddasālo nāma senāpatiputto ahosi.
mil6.3.3:4.6	Tena ca raññā candaguttena saṅgāmo samupabyūḷho ahosi.
mil6.3.3:4.7	Tasmiṁ kho pana, bhante nāgasena, saṅgāme ubhato balakāye asītikabandharūpāni ahesuṁ, ekasmiṁ kira sīsakabandhe paripāte ekaṁ kabandharūpaṁ uṭṭhahati, sabbepete pāpasseva kammassa vipākena anayabyasanaṁ āpannā.
mil6.3.3:4.8	Imināpi, bhante nāgasena, kāraṇena bhaṇāmi akusalaṁyeva adhimattaṁ balavataraṁ, no tathā kusalanti.
mil6.3.3:5.1	Suyyati, bhante nāgasena, imasmiṁ buddhasāsane kosalena raññā asadisadānaṁ dinnan”ti?
mil6.3.3:5.2	“Āma, mahārāja, suyyatī”ti.
mil6.3.3:5.3	“Api nu kho, bhante nāgasena, kosalarājā taṁ asadisaṁ dānaṁ datvā tatonidānaṁ kañci diṭṭhadhammikaṁ bhogaṁ vā yasaṁ vā sukhaṁ vā paṭilabhī”ti?
mil6.3.3:5.4	“Na hi, mahārājā”ti.
mil6.3.3:5.5	“Yadi, bhante nāgasena, kosalarājā evarūpaṁ anuttaraṁ dānaṁ datvāpi na labhi tatonidānaṁ kañci diṭṭhadhammikaṁ bhogaṁ vā yasaṁ vā sukhaṁ vā, tena hi, bhante nāgasena, akusalaṁyeva adhimattaṁ balavataraṁ, no tathā kusalan”ti.
mil6.3.3:6.1	“Parittattā, mahārāja, akusalaṁ khippaṁ pariṇamati, vipulattā kusalaṁ dīghena kālena pariṇamati, upamāyapi, mahārāja, etaṁ upaparikkhitabbaṁ.
mil6.3.3:6.2	Yathā, mahārāja, aparante janapade kumudabhaṇḍikā nāma dhaññajāti māsalūnā antogehagatā hoti, sālayo chappañcamāsehi pariṇamanti, kiṁ panettha, mahārāja, antaraṁ ko viseso kumudabhaṇḍikāya ca sālīnañcā”ti?
mil6.3.3:6.3	“Parittattā, bhante, kumudabhaṇḍikāya, vipulattā ca sālīnaṁ.
mil6.3.3:6.4	Sālayo, bhante nāgasena, rājārahā rājabhojanaṁ, kumudabhaṇḍikā dāsakammakarānaṁ bhojanan”ti.
mil6.3.3:6.5	“Evameva kho, mahārāja, parittattā akusalaṁ khippaṁ pariṇamati, vipulattā kusalaṁ dīghena kālena pariṇamatī”ti.
mil6.3.3:7.1	“Yaṁ tattha, bhante nāgasena, khippaṁ pariṇamati, taṁ nāma loke adhimattaṁ balavataraṁ, tasmā akusalaṁ balavataraṁ, no tathā kusalaṁ.
mil6.3.3:7.2	Yathā nāma, bhante nāgasena, yo koci yodho mahatimahāyuddhaṁ pavisitvā paṭisattuṁ upakacchake gahetvā ākaḍḍhitvā khippataraṁ sāmino upaneyya, so yodho loke samattho sūro nāma.
mil6.3.3:7.3	Yo ca bhisakko khippaṁ sallaṁ uddharati rogamapaneti, so bhisakko cheko nāma.
mil6.3.3:7.4	Yo gaṇako sīghasīghaṁ gaṇetvā khippaṁ dassayati, so gaṇako cheko nāma.
mil6.3.3:7.5	Yo mallo khippaṁ paṭimallaṁ ukkhipitvā uttānakaṁ pāteti, so mallo samattho sūro nāma.
mil6.3.3:7.6	Evameva kho, bhante nāgasena, yaṁ khippaṁ pariṇamati kusalaṁ vā akusalaṁ vā, taṁ loke adhimattaṁ balavataran”ti.
mil6.3.3:8.1	“Ubhayampi taṁ, mahārāja, kammaṁ samparāyavedanīyameva, api ca kho akusalaṁ sāvajjatāya khaṇena diṭṭhadhammavedanīyaṁ hoti, pubbakehi, mahārāja, khattiyehi ṭhapito eso niyamo ‘yo pāṇaṁ hanati, so daṇḍāraho … yo adinnaṁ ādiyati … yo paradāraṁ gacchati … yo musā bhaṇati … yo gāmaṁ ghāteti … yo panthaṁ dūseti … yo nikatiṁ karoti … yo vañcanaṁ karoti, so daṇḍāraho vadhitabbo chettabbo bhettabbo hantabbo’ti.
mil6.3.3:8.2	Taṁ te upādāya vicinitvā vicinitvā daṇḍenti vadhenti chindanti bhindanti hananti ca, api nu, mahārāja, atthi kehici ṭhapito niyamo ‘yo dānaṁ vā deti, sīlaṁ vā rakkhati, uposathakammaṁ vā karoti, tassa dhanaṁ vā yasaṁ vā dātabban’ti;
mil6.3.3:8.3	api nu taṁ vicinitvā vicinitvā dhanaṁ vā yasaṁ vā denti, corassa katakammassa vadhabandhanaṁ viyā”ti?
mil6.3.3:8.4	“Na hi, bhante”ti.
mil6.3.3:8.5	“Yadi, mahārāja, dāyakānaṁ vicinitvā vicinitvā dhanaṁ vā yasaṁ vā dadeyyuṁ, kusalampi diṭṭhadhammavedanīyaṁ bhaveyya, yasmā ca kho, mahārāja, dāyake na vicinanti ‘dhanaṁ vā yasaṁ vā dassāmā’ti, tasmā kusalaṁ na diṭṭhadhammavedanīyaṁ.
mil6.3.3:8.6	Iminā, mahārāja, kāraṇena akusalaṁ diṭṭhadhammavedanīyaṁ, samparāyeva so adhimattaṁ balavataraṁ vedanaṁ vedayatī”ti.
mil6.3.3:8.7	“Sādhu, bhante nāgasena, tavādisena buddhimantena vinā neso pañho sunibbeṭhiyo, lokikaṁ, bhante nāgasena, lokuttarena viññāpitan”ti.
mil6.3.3:9.1	Kusalākusalabalavatarapañho tatiyo.
mil6.3.4:0.1	Milindapañha
mil6.3.4:0.2	Anumānapañha
mil6.3.4:0.3	Vessantaravagga
mil6.3.4:0.4	4. Pubbapetādisapañha
mil6.3.4:1.1	“Bhante nāgasena, ime dāyakā dānaṁ datvā pubbapetānaṁ ādisanti ‘idaṁ tesaṁ pāpuṇātū’ti, api nu te kiñci tatonidānaṁ vipākaṁ paṭilabhantī”ti?
mil6.3.4:1.2	“Keci, mahārāja, paṭilabhanti, keci nappaṭilabhantī”ti.
mil6.3.4:1.3	“Ke, bhante, paṭilabhanti, ke nappaṭilabhantī”ti?
mil6.3.4:1.4	“Nirayūpapannā, mahārāja, nappaṭilabhanti, saggagatā nappaṭilabhanti, tiracchānayonigatā nappaṭilabhanti, catunnaṁ petānaṁ tayo petā nappaṭilabhanti vantāsikā khuppipāsino nijjhāmataṇhikā, labhanti petā paradattūpajīvino, tepi saramānāyeva labhantī”ti.
mil6.3.4:2.1	“Tena hi, bhante nāgasena, dāyakānaṁ dānaṁ visositaṁ hoti aphalaṁ, yesaṁ uddissa kataṁ yadi te nappaṭilabhantī”ti?
mil6.3.4:2.2	“Na hi taṁ, mahārāja, dānaṁ aphalaṁ hoti avipākaṁ, dāyakāyeva tassa phalaṁ anubhavantī”ti.
mil6.3.4:2.3	“Tena hi, bhante nāgasena, kāraṇena maṁ saññāpehī”ti.
mil6.3.4:2.4	“Idha, mahārāja, keci manussā macchamaṁsasurābhattakhajjakāni paṭiyādetvā ñātikulaṁ gacchanti, yadi te ñātakā taṁ upāyanaṁ na sampaṭiccheyyuṁ, api nu taṁ upāyanaṁ visositaṁ gaccheyya vinasseyya vā”ti?
mil6.3.4:2.5	“Na hi, bhante, sāmikānaṁyeva taṁ hotī”ti.
mil6.3.4:2.6	“Evameva kho, mahārāja, dāyakāyeva tassa phalaṁ anubhavanti.
mil6.3.4:2.7	Yathā pana, mahārāja, puriso gabbhaṁ paviṭṭho asati purato nikkhamanamukhe kena nikkhameyyā”ti.
mil6.3.4:2.8	“Paviṭṭheneva, bhante”ti.
mil6.3.4:2.9	“Evameva kho, mahārāja, dāyakāyeva tassa phalaṁ anubhavantī”ti.
mil6.3.4:2.10	“Hotu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmi, dāyakāyeva tassa phalaṁ anubhavanti, na mayaṁ taṁ kāraṇaṁ vilomemāti.
mil6.3.4:2.11	(…)
mil6.3.4:3.1	Bhante nāgasena, yadi imesaṁ dāyakānaṁ dinnadānaṁ pubbapetānaṁ pāpuṇāti, te ca tassa vipākaṁ anubhavanti.
mil6.3.4:3.2	Tena hi yo pāṇātipātī luddo lohitapāṇī paduṭṭhamanasaṅkappo manusse ghātetvā dāruṇaṁ kammaṁ katvā pubbapetānaṁ ādiseyya ‘imassa me kammassa vipāko pubbapetānaṁ pāpuṇātū’ti, api nu tassa vipāko pubbapetānaṁ pāpuṇātī”ti?
mil6.3.4:3.3	“Na hi, mahārājā”ti.
mil6.3.4:4.1	“Bhante nāgasena, ko tattha hetu kiṅkāraṇaṁ, yena kusalaṁ pāpuṇāti akusalaṁ na pāpuṇātī”ti?
mil6.3.4:4.2	“Neso, mahārāja, pañho pucchitabbo, mā ca tvaṁ, mahārāja, ‘visajjako atthī’ti apucchitabbaṁ pucchi, ‘kissa ākāso nirālambo, kissa gaṅgā uddhammukhā na sandati, kissa ime manussā ca dijā ca dvipadā migā catuppadā’ti tampi maṁ tvaṁ pucchissasī”ti.
mil6.3.4:4.3	“Nāhaṁ taṁ, bhante nāgasena, vihesāpekkho pucchāmi, api ca nibbāhanatthāya sandehassa pucchāmi, bahū manussā loke vāmagāmino vicakkhukā, ‘kinti te otāraṁ na labheyyun’ti evāhaṁ taṁ pucchāmī”ti.
mil6.3.4:4.4	“Na sakkā, mahārāja, saha akatena ananumatena saha pāpaṁ kammaṁ saṁvibhajituṁ.
mil6.3.4:5.1	Yathā, mahārāja, manussā udakanibbāhanena udakaṁ suvidūrampi haranti, api nu, mahārāja, sakkā ghanamahāselapabbato nibbāhanena yathicchitaṁ haritun”ti?
mil6.3.4:5.2	“Na hi, bhante”ti.
mil6.3.4:5.3	“Evameva kho, mahārāja, sakkā kusalaṁ saṁvibhajituṁ, na sakkā akusalaṁ saṁvibhajituṁ.
mil6.3.4:5.4	Yathā vā pana, mahārāja, sakkā telena padīpo jāletuṁ, api nu, mahārāja, sakkā udakena padīpo jāletun”ti?
mil6.3.4:5.5	“Na hi, bhante”ti.
mil6.3.4:5.6	“Evameva kho, mahārāja, sakkā kusalaṁ saṁvibhajituṁ, na sakkā akusalaṁ saṁvibhajituṁ.
mil6.3.4:5.7	Yathā vā pana, mahārāja, kassakā taḷākato udakaṁ nīharitvā dhaññaṁ paripācenti, api nu kho, mahārāja, sakkā mahāsamuddato udakaṁ nīharitvā dhaññaṁ paripācetun”ti?
mil6.3.4:5.8	“Na hi, bhante”ti.
mil6.3.4:5.9	“Evameva kho, mahārāja, sakkā kusalaṁ saṁvibhajituṁ, na sakkā akusalaṁ saṁvibhajitun”ti.
mil6.3.4:6.1	“Bhante nāgasena, kena kāraṇena sakkā kusalaṁ saṁvibhajituṁ, na sakkā akusalaṁ saṁvibhajituṁ?
mil6.3.4:6.2	Kāraṇena maṁ saññāpehi, nāhaṁ andho anāloko sutvā vedissāmī”ti.
mil6.3.4:6.3	“Akusalaṁ, mahārāja, thokaṁ, kusalaṁ bahukaṁ, thokattā akusalaṁ kattāraṁyeva pariyādiyati, bahukattā kusalaṁ sadevakaṁ lokaṁ ajjhottharatī”ti.
mil6.3.4:7.1	“Opammaṁ karohī”ti.
mil6.3.4:7.2	“Yathā, mahārāja, parittaṁ ekaṁ udakabindu pathaviyaṁ nipateyya, api nu kho taṁ, mahārāja, udakabindu dasapi dvādasapi yojanāni ajjhotthareyyā”ti?
mil6.3.4:7.3	“Na hi, bhante, yattha taṁ udakabindu nipatitaṁ, tattheva pariyādiyatī”ti.
mil6.3.4:7.4	“Kena kāraṇena, mahārājā”ti?
mil6.3.4:7.5	“Parittattā, bhante, udakabindussā”ti.
mil6.3.4:7.6	“Evameva kho, mahārāja, parittaṁ akusalaṁ parittattā kattāraṁyeva pariyādiyati, na sakkā saṁvibhajituṁ.
mil6.3.4:8.1	Yathā vā pana, mahārāja, mahatimahāmegho abhivasseyya tappayanto dharaṇitalaṁ, api nu kho so, mahārāja, mahāmegho samantato otthareyyā”ti?
mil6.3.4:8.2	“Āma, bhante, pūrayitvā so mahāmegho sobbhasarasaritasākhākandarapadaradahataḷākaudapānapokkharaṇiyo dasapi dvādasapi yojanāni ajjhotthareyyā”ti.
mil6.3.4:8.3	“Kena kāraṇena, mahārājā”ti?
mil6.3.4:8.4	“Mahantattā, bhante, meghassā”ti.
mil6.3.4:8.5	“Evameva kho, mahārāja, kusalaṁ bahukaṁ, bahukattā sakkā devamanussehipi saṁvibhajitun”ti.
mil6.3.4:9.1	“Bhante nāgasena, kena kāraṇena akusalaṁ thokaṁ kusalaṁ bahutaran”ti?
mil6.3.4:9.2	“Idha, mahārāja, yo koci dānaṁ deti, sīlaṁ samādiyati, uposathakammaṁ karoti, so haṭṭho pahaṭṭho hasito pamudito pasannamānaso vedajāto hoti, tassa aparāparaṁ pīti uppajjati, pītimanassa bhiyyo bhiyyo kusalaṁ pavaḍḍhati.
mil6.3.4:10.1	Yathā, mahārāja, udapāne bahusalilasampuṇṇe ekena desena udakaṁ paviseyya, ekena nikkhameyya, nikkhamantepi aparāparaṁ uppajjati, na sakkā hoti khayaṁ pāpetuṁ;
mil6.3.4:10.2	evameva kho, mahārāja, kusalaṁ bhiyyo bhiyyo pavaḍḍhati.
mil6.3.4:10.3	Vassasatepi ce, mahārāja, puriso kataṁ kusalaṁ āvajjeyya, āvajjite āvajjite bhiyyo bhiyyo kusalaṁ pavaḍḍhati.
mil6.3.4:10.4	Tassa taṁ kusalaṁ sakkā hoti yathicchakehi saddhiṁ saṁvibhajituṁ, idamettha, mahārāja, kāraṇaṁ, yena kāraṇena kusalaṁ bahutaraṁ.
mil6.3.4:11.1	Akusalaṁ pana, mahārāja, karonto pacchā vippaṭisārī hoti, vippaṭisārino cittaṁ paṭilīyati paṭikuṭati paṭivattati na sampasārīyati socati tappati hāyati khīyati na parivaḍḍhati tattheva pariyādiyati.
mil6.3.4:11.2	Yathā, mahārāja, sukkhāya nadiyā mahāpuḷināya unnatāvanatāya kuṭilasaṅkuṭilāya uparito parittaṁ udakaṁ āgacchantaṁ hāyati khīyati na parivaḍḍhati tattheva pariyādiyati.
mil6.3.4:11.3	Evameva kho, mahārāja, akusalaṁ karontassa cittaṁ paṭilīyati paṭikuṭati paṭivattati na sampasārīyati socati tappati hāyati khīyati na parivaḍḍhati tattheva pariyādiyati, idamettha, mahārāja, kāraṇaṁ, yena kāraṇena akusalaṁ thokan”ti.
mil6.3.4:11.4	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil6.3.4:12.1	Pubbapetādisapañho catuttho.
mil6.3.5:0.1	Milindapañha
mil6.3.5:0.2	Anumānapañha
mil6.3.5:0.3	Vessantaravagga
mil6.3.5:0.4	5. Supinapañha
mil6.3.5:1.1	“Bhante nāgasena, imasmiṁ loke naranāriyo supinaṁ passanti kalyāṇampi pāpakampi, diṭṭhapubbampi adiṭṭhapubbampi, katapubbampi akatapubbampi, khemampi sabhayampi, dūrepi santikepi, bahuvidhānipi anekavaṇṇasahassāni dissanti, kiñcetaṁ supinaṁ nāma, ko cetaṁ passatī”ti?
mil6.3.5:1.2	“Nimittametaṁ, mahārāja, supinaṁ nāma, yaṁ cittassa āpātamupagacchati.
mil6.3.5:1.3	Chayime, mahārāja, supinaṁ passanti, vātiko supinaṁ passati, pittiko supinaṁ passati, semhiko supinaṁ passati, devatūpasaṁhārato supinaṁ passati, samudāciṇṇato supinaṁ passati, pubbanimittato supinaṁ passati, tatra, mahārāja, yaṁ pubbanimittato supinaṁ passati, taṁyeva saccaṁ, avasesaṁ micchā”ti.
mil6.3.5:2.1	“Bhante nāgasena, yo pubbanimittato supinaṁ passati, kiṁ tassa cittaṁ sayaṁ gantvā taṁ nimittaṁ vicināti, taṁ vā nimittaṁ cittassa āpātamupagacchati, añño vā āgantvā tassa ārocetī”ti?
mil6.3.5:2.2	“Na, mahārāja, tassa cittaṁ sayaṁ gantvā taṁ nimittaṁ vicināti, nāpi añño koci āgantvā tassa āroceti, atha kho taṁyeva nimittaṁ cittassa āpātamupagacchati.
mil6.3.5:2.3	Yathā, mahārāja, ādāso na sayaṁ kuhiñci gantvā chāyaṁ vicināti, nāpi añño koci chāyaṁ ānetvā ādāsaṁ āropeti, atha kho yato kutoci chāyā āgantvā ādāsassa āpātamupagacchati;
mil6.3.5:2.4	evameva kho, mahārāja, na tassa cittaṁ sayaṁ gantvā taṁ nimittaṁ vicināti, nāpi añño koci āgantvā āroceti, atha kho yato kutoci nimittaṁ āgantvā cittassa āpātamupagacchatī”ti.
mil6.3.5:3.1	“Bhante nāgasena, yaṁ taṁ cittaṁ supinaṁ passati, api nu taṁ cittaṁ jānāti ‘evaṁ nāma vipāko bhavissati khemaṁ vā bhayaṁ vā’ti?
mil6.3.5:3.2	Na hi, mahārāja, taṁ cittaṁ jānāti ‘evaṁvipāko bhavissati khemaṁ vā bhayaṁ vā’ti, nimitte pana uppanne aññesaṁ katheti, tato te atthaṁ kathentī”ti.
mil6.3.5:4.1	“Iṅgha, bhante nāgasena, kāraṇaṁ me dassehī”ti.
mil6.3.5:4.2	“Yathā, mahārāja, sarīre tilakā pīḷakā daddūni uṭṭhahanti lābhāya vā alābhāya vā, yasāya vā ayasāya vā, nindāya vā pasaṁsāya vā, sukhāya vā dukkhāya vā, api nu tā, mahārāja, pīḷakā jānitvā uppajjanti ‘imaṁ nāma mayaṁ atthaṁ nipphādessāmā’”ti?
mil6.3.5:4.3	“Na hi, bhante, yādise tā okāse pīḷakā sambhavanti, tattha tā pīḷakā disvā nemittakā byākaronti ‘evaṁ nāma vipāko bhavissatī’”ti.
mil6.3.5:4.4	“Evameva kho, mahārāja, yaṁ taṁ cittaṁ supinaṁ passati, na taṁ cittaṁ jānāti ‘evaṁ nāma vipāko bhavissati khemaṁ vā bhayaṁ vā’ti, nimitte pana uppanne aññesaṁ katheti, tato te atthaṁ kathentī”ti.
mil6.3.5:5.1	“Bhante nāgasena, yo supinaṁ passati, so niddāyanto, udāhu jāgaranto passatī”ti?
mil6.3.5:5.2	“Yo so, mahārāja, supinaṁ passati, na so niddāyanto passati, nāpi jāgaranto passati.
mil6.3.5:5.3	Api ca okkante middhe asampatte bhavaṅge etthantare supinaṁ passati.
mil6.3.5:5.4	Middhasamārūḷhassa, mahārāja, cittaṁ bhavaṅgagataṁ hoti, bhavaṅgagataṁ cittaṁ nappavattati, appavattaṁ cittaṁ sukhadukkhaṁ nappajānāti, appaṭivijānantassa supino na hoti, pavattamāne citte supinaṁ passati.
mil6.3.5:6.1	Yathā, mahārāja, timire andhakāre appabhāse suparisuddhepi ādāse chāyā na dissati;
mil6.3.5:6.2	evameva kho, mahārāja, middhasamārūḷhe citte bhavaṅgagate tiṭṭhamānepi sarīre cittaṁ appavattaṁ hoti, appavatte citte supinaṁ na passati.
mil6.3.5:6.3	Yathā, mahārāja, ādāso, evaṁ sarīraṁ daṭṭhabbaṁ;
mil6.3.5:6.4	yathā andhakāro, evaṁ middhaṁ daṭṭhabbaṁ;
mil6.3.5:6.5	yathā āloko, evaṁ cittaṁ daṭṭhabbaṁ.
mil6.3.5:7.1	Yathā vā pana, mahārāja, mahikotthaṭassa sūriyassa pabhā na dissati santāyeva sūriyarasmi appavattā hoti, appavattāya sūriyarasmiyā āloko na hoti;
mil6.3.5:7.2	evameva kho, mahārāja, middhasamārūḷhassa cittaṁ bhavaṅgagataṁ hoti, bhavaṅgagataṁ cittaṁ nappavattati, appavatte citte supinaṁ na passati.
mil6.3.5:7.3	Yathā, mahārāja, sūriyo, evaṁ sarīraṁ daṭṭhabbaṁ;
mil6.3.5:7.4	yathā mahikottharaṇaṁ, evaṁ middhaṁ daṭṭhabbaṁ;
mil6.3.5:7.5	yathā sūriyarasmi, evaṁ cittaṁ daṭṭhabbaṁ.
mil6.3.5:8.1	Dvinnaṁ, mahārāja, santepi sarīre cittaṁ appavattaṁ hoti, middhasamārūḷhassa bhavaṅgagatassa santepi sarīre cittaṁ appavattaṁ hoti, nirodhasamāpannassa santepi sarīre cittaṁ appavattaṁ hoti, jāgarantassa, mahārāja, cittaṁ lolaṁ hoti vivaṭaṁ pākaṭaṁ anibaddhaṁ, evarūpassa citte nimittaṁ āpātaṁ na upeti.
mil6.3.5:8.2	Yathā, mahārāja, purisaṁ vivaṭaṁ pākaṭaṁ akiriyaṁ arahassaṁ rahassakāmā parivajjenti;
mil6.3.5:8.3	evameva kho, mahārāja, jāgarantassa dibbo attho āpātaṁ na upeti, tasmā jāgaranto supinaṁ na passati.
mil6.3.5:8.4	Yathā vā pana, mahārāja, bhikkhuṁ bhinnājīvaṁ anācāraṁ pāpamittaṁ dussīlaṁ kusītaṁ hīnavīriyaṁ kusalā bodhipakkhiyā dhammā āpātaṁ na upenti;
mil6.3.5:8.5	evameva kho, mahārāja, jāgarantassa dibbo attho āpātaṁ na upeti, tasmā jāgaranto supinaṁ na passatī”ti.
mil6.3.5:9.1	“Bhante nāgasena, atthi middhassa ādimajjhapariyosānan”ti?
mil6.3.5:9.2	“Āma, mahārāja, atthi middhassa ādimajjhapariyosānan”ti.
mil6.3.5:9.3	“Katamaṁ ādi, katamaṁ majjhaṁ, katamaṁ pariyosānan”ti?
mil6.3.5:9.4	“Yo, mahārāja, kāyassa onāho pariyonāho dubbalyaṁ mandatā akammaññatā kāyassa, ayaṁ middhassa ādi;
mil6.3.5:9.5	yo, mahārāja, kapiniddāpareto vokiṇṇakaṁ jaggati, idaṁ middhassa majjhaṁ;
mil6.3.5:9.6	bhavaṅgagati pariyosānaṁ.
mil6.3.5:9.7	Majjhūpagato, mahārāja, kapiniddāpareto supinaṁ passati.
mil6.3.5:9.8	Yathā, mahārāja, koci yatacārī samāhitacitto ṭhitadhammo acalabuddhi pahīnakotūhalasaddaṁ vanamajjhogāhitvā sukhumaṁ atthaṁ cintayati, na ca so tattha middhaṁ okkamati, so tattha samāhito ekaggacitto sukhumaṁ atthaṁ paṭivijjhati;
mil6.3.5:9.9	evameva kho, mahārāja, jāgaro na middhasamāpanno, majjhūpagato kapiniddāpareto supinaṁ passati.
mil6.3.5:9.10	Yathā, mahārāja, kotūhalasaddo, evaṁ jāgaraṁ daṭṭhabbaṁ;
mil6.3.5:9.11	yathā vivittaṁ vanaṁ, evaṁ kapiniddāpareto daṭṭhabbo;
mil6.3.5:9.12	yathā so kotūhalasaddaṁ ohāya middhaṁ vivajjetvā majjhattabhūto sukhumaṁ atthaṁ paṭivijjhati, evaṁ jāgaro na middhasamāpanno kapiniddāpareto supinaṁ passatī”ti.
mil6.3.5:9.13	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil6.3.5:10.1	Supinapañho pañcamo.
mil6.3.6:0.1	Milindapañha
mil6.3.6:0.2	Anumānapañha
mil6.3.6:0.3	Vessantaravagga
mil6.3.6:0.4	6. Akālamaraṇapañha
mil6.3.6:1.1	“Bhante nāgasena, ye te sattā maranti, sabbe te kāleyeva maranti, udāhu akālepi marantī”ti?
mil6.3.6:1.2	“Atthi, mahārāja, kālepi maraṇaṁ, atthi akālepi maraṇan”ti.
mil6.3.6:2.1	“Bhante nāgasena, ke kāle maranti, ke akāle marantī”ti?
mil6.3.6:2.2	“Diṭṭhapubbā pana, mahārāja, tayā ambarukkhā vā jamburukkhā vā, aññasmā vā pana phalarukkhā phalāni patantāni āmāni ca pakkāni cā”ti?
mil6.3.6:2.3	“Āma, bhante”ti.
mil6.3.6:2.4	“Yāni tāni, mahārāja, phalāni rukkhato patanti, sabbāni tāni kāleyeva patanti, udāhu akālepī”ti?
mil6.3.6:2.5	“Yāni tāni, bhante nāgasena, phalāni paripakkāni vilīnāni patanti, sabbāni tāni kāle patanti.
mil6.3.6:2.6	Yāni pana tāni avasesāni phalāni tesu kānici kimividdhāni patanti, kānici laguḷahatāni patanti, kānici vātappahatāni patanti, kānici antopūtikāni hutvā patanti, sabbāni tāni akāle patantī”ti.
mil6.3.6:2.7	“Evameva kho, mahārāja, ye te jarāvegahatā maranti, teyeva kāle maranti, avasesā keci kammappaṭibāḷhā maranti, keci gatippaṭibāḷhā maranti, keci kiriyappaṭibāḷhā marantī”ti.
mil6.3.6:3.1	“Bhante nāgasena, ye te kammappaṭibāḷhā maranti, yepi te gatippaṭibāḷhā maranti, yepi te kiriyappaṭibāḷhā maranti, yepi te jarāvegappaṭibāḷhā maranti, sabbe te kāleyeva maranti, yopi mātukucchigato marati, so tassa kālo, kāleyeva so marati.
mil6.3.6:3.2	Yopi vijātaghare marati, so tassa kālo, sopi kāleyeva marati.
mil6.3.6:3.3	Yopi māsiko marati …pe…
mil6.3.6:3.4	yopi vassasatiko marati, so tassa kālo, kāleyeva so marati, tena hi, bhante nāgasena, akāle maraṇaṁ nāma na hoti, ye keci maranti, sabbe te kāleyeva marantī”ti.
mil6.3.6:4.1	“Sattime, mahārāja, vijjamānepi uttariṁ āyusmiṁ akāle maranti.
mil6.3.6:4.2	Katame satta?
mil6.3.6:4.3	Jighacchito, mahārāja, bhojanaṁ alabhamāno upahatabbhantaro vijjamānepi uttariṁ āyusmiṁ akāle marati;
mil6.3.6:4.4	pipāsito, mahārāja, pānīyaṁ alabhamāno parisukkhahadayo vijjamānepi uttariṁ āyusmiṁ akāle marati;
mil6.3.6:4.5	ahinā daṭṭho, mahārāja, visavegābhihato tikicchakaṁ alabhamāno vijjamānepi uttariṁ āyusmiṁ akāle marati;
mil6.3.6:4.6	visamāsito, mahārāja, ḍayhantesu aṅgapaccaṅgesu agadaṁ alabhamāno vijjamānepi uttariṁ āyusmiṁ akāle marati;
mil6.3.6:4.7	aggigato, mahārāja, jhāyamāno nibbāpanaṁ alabhamāno vijjamānepi uttariṁ āyusmiṁ akāle marati;
mil6.3.6:4.8	udakagato, mahārāja, patiṭṭhaṁ alabhamāno vijjamānepi uttariṁ āyusmiṁ akāle marati;
mil6.3.6:4.9	sattihato, mahārāja, ābādhiko bhisakkaṁ alabhamāno vijjamānepi uttariṁ āyusmiṁ akāle marati;
mil6.3.6:4.10	ime kho, mahārāja, satta vijjamānepi uttariṁ āyusmiṁ akāle maranti.
mil6.3.6:4.11	Tatrāpāhaṁ, mahārāja, ekaṁsena vadāmi.
mil6.3.6:5.1	Aṭṭhavidhena, mahārāja, sattānaṁ kālaṅkiriyā hoti, vātasamuṭṭhānena pittasamuṭṭhānena semhasamuṭṭhānena sannipātikena utuvipariṇāmena visamaparihārena opakkamikena kammavipākena, mahārāja, sattānaṁ kālaṅkiriyā hoti.
mil6.3.6:5.2	Tatra, mahārāja, yadidaṁ kammavipākena kālaṅkiriyā, sāyeva tattha sāmayikā kālaṅkiriyā, avasesā asāmayikā kālaṅkiriyāti.
mil6.3.6:5.3	Bhavati ca—
mil6.3.6:6.1	‘Jighacchāya pipāsāya,
mil6.3.6:6.2	ahidaṭṭhā visena ca;
mil6.3.6:6.3	Aggiudakasattīhi,
mil6.3.6:6.4	akāle tattha mīyati;
mil6.3.6:6.5	Vātapittena semhena,
mil6.3.6:6.6	sannipātenutūhi ca;
mil6.3.6:6.7	Visamopakkamakammehi,
mil6.3.6:6.8	akāle tattha mīyatī’ti.
mil6.3.6:7.1	Keci, mahārāja, sattā pubbe katena tena tena akusalakammavipākena maranti.
mil6.3.6:7.2	Idha, mahārāja, yo pubbe pare jighacchāya māreti, so bahūni vassasatasahassāni jighacchāya paripīḷito chāto parikilanto sukkhamilātahadayo bubhukkhito visukkhito jhāyanto abbhantaraṁ pariḍayhanto jighacchāyayeva marati daharopi majjhimopi mahallakopi, idampi tassa sāmayikamaraṇaṁ.
mil6.3.6:8.1	Yo pubbe pare pipāsāya māreti, so bahūni vassasatasahassāni peto hutvā nijjhāmataṇhiko samāno lūkho kiso parisukkhitahadayo pipāsāyayeva marati daharopi majjhimopi mahallakopi, idampi tassa sāmayikamaraṇaṁ.
mil6.3.6:9.1	Yo pubbe pare ahinā ḍaṁsāpetvā māreti, so bahūni vassasatasahassāni ajagaramukheneva ajagaramukhaṁ kaṇhasappamukheneva kaṇhasappamukhaṁ parivattitvā tehi khāyitakhāyito ahīhi daṭṭhoyeva marati daharopi majjhimopi mahallakopi, idampi tassa sāmayikamaraṇaṁ.
mil6.3.6:10.1	Yo pubbe pare visaṁ datvā māreti, so bahūni vassasatasahassāni ḍayhantehi aṅgapaccaṅgehi bhijjamānena sarīrena kuṇapagandhaṁ vāyanto viseneva marati daharopi majjhimopi mahallakopi, idampi tassa sāmayikamaraṇaṁ.
mil6.3.6:11.1	Yo pubbe pare agginā māreti, so bahūni vassasatasahassāni aṅgārapabbateneva aṅgārapabbataṁ yamavisayeneva yamavisayaṁ parivattitvā daḍḍhavidaḍḍhagatto aggināyeva marati daharopi majjhimopi mahallakopi, idampi tassa sāmayikamaraṇaṁ.
mil6.3.6:12.1	Yo pubbe pare udakena māreti, so bahūni vassasatasahassāni hataviluttabhaggadubbalagatto khubbhitacitto udakeneva marati daharopi majjhimopi mahallakopi, idampi tassa sāmayikamaraṇaṁ.
mil6.3.6:13.1	Yo pubbe pare sattiyā māreti, so bahūni vassasatasahassāni chinnabhinnakoṭṭitavikoṭṭito sattimukhasamāhato sattiyāyeva marati daharopi majjhimopi mahallakopi, idampi tassa sāmayikamaraṇaṁ”.
mil6.3.6:14.1	“Bhante nāgasena, akāle maraṇaṁ atthīti yaṁ vadesi, iṅgha me tvaṁ tattha kāraṇaṁ atidisāti”.
mil6.3.6:14.2	“Yathā, mahārāja, mahatimahāaggikkhandho ādinnatiṇakaṭṭhasākhāpalāso pariyādinnabhakkho upādānasaṅkhayā nibbāyati, so aggi vuccati ‘anītiko anupaddavo samaye nibbuto nāmā’ti;
mil6.3.6:14.3	evameva kho, mahārāja, yo koci bahūni divasasahassāni jīvitvā jarājiṇṇo āyukkhayā anītiko anupaddavo marati, so vuccati ‘samaye maraṇamupagato’ti.
mil6.3.6:15.1	Yathā vā pana, mahārāja, mahatimahāaggikkhandho ādinnatiṇakaṭṭhasākhāpalāso assa, taṁ apariyādinneyeva tiṇakaṭṭhasākhāpalāse mahatimahāmegho abhippavassitvā nibbāpeyya, api nu kho, mahārāja, mahāaggikkhandho samaye nibbuto nāma hotī”ti?
mil6.3.6:15.2	“Na hi, bhante”ti.
mil6.3.6:15.3	“Kissa pana so, mahārāja, pacchimo aggikkhandho purimakena aggikkhandhena samasamagatiko nāhosī”ti?
mil6.3.6:15.4	“Āgantukena, bhante, meghena paṭipīḷito so aggikkhandho asamaye nibbuto”ti.
mil6.3.6:15.5	“Evameva kho, mahārāja, yo koci akāle marati, so āgantukena rogena paṭipīḷito vātasamuṭṭhānena vā pittasamuṭṭhānena vā semhasamuṭṭhānena vā sannipātikena vā utupariṇāmajena vā visamaparihārajena vā opakkamikena vā jighacchāya vā pipāsāya vā sappadaṭṭhena vā visamāsitena vā agginā vā udakena vā sattivegappaṭipīḷito vā akāle marati.
mil6.3.6:15.6	Idamettha, mahārāja, kāraṇaṁ, yena kāraṇena akāle maraṇaṁ atthi.
mil6.3.6:16.1	Yathā vā pana, mahārāja, gagane mahatimahāvalāhako uṭṭhahitvā ninnañca thalañca paripūrayanto abhivassati, so vuccati ‘megho anītiko anupaddavo vassatī’ti;
mil6.3.6:16.2	evameva kho, mahārāja, yo koci ciraṁ jīvitvā jarājiṇṇo āyukkhayā anītiko anupaddavo marati, so vuccati ‘samaye maraṇamupagato’ti.
mil6.3.6:17.1	Yathā vā pana, mahārāja, gagane mahatimahāvalāhako uṭṭhahitvā antarāyeva mahatā vātena abbhatthaṁ gaccheyya, api nu kho so, mahārāja, mahāvalāhako samaye vigato nāma hotī”ti?
mil6.3.6:17.2	“Na hi, bhante”ti.
mil6.3.6:17.3	“Kissa pana so, mahārāja, pacchimo valāhako purimena valāhakena samasamagatiko nāhosī”ti?
mil6.3.6:17.4	“Āgantukena, bhante, vātena paṭipīḷito so valāhako asamayappattoyeva vigato”ti.
mil6.3.6:17.5	“Evameva kho, mahārāja, yo koci akāle marati, so āgantukena rogena paṭipīḷito vātasamuṭṭhānena vā …pe…
mil6.3.6:17.6	sattivegappaṭipīḷito vā akāle marati.
mil6.3.6:17.7	Idamettha, mahārāja, kāraṇaṁ, yena kāraṇena akāle maraṇaṁ atthīti.
mil6.3.6:18.1	Yathā vā pana, mahārāja, balavā āsīviso kupito kiñcideva purisaṁ ḍaṁseyya, tassa taṁ visaṁ anītikaṁ anupaddavaṁ maraṇaṁ pāpeyya, taṁ visaṁ vuccati ‘anītikamanupaddavaṁ koṭigatan’ti;
mil6.3.6:18.2	evameva kho, mahārāja, yo koci ciraṁ jīvitvā jarājiṇṇo āyukkhayā anītiko anupaddavo marati, so vuccati ‘anītiko anupaddavo jīvitakoṭigato sāmayikaṁ maraṇamupagato’ti.
mil6.3.6:19.1	Yathā vā pana, mahārāja, balavatā āsīvisena daṭṭhassa antarāyeva āhituṇḍiko agadaṁ datvā avisaṁ kareyya, api nu kho taṁ, mahārāja, visaṁ samaye vigataṁ nāma hotī”ti?
mil6.3.6:19.2	“Na hi, bhante”ti.
mil6.3.6:19.3	“Kissa pana taṁ, mahārāja, pacchimaṁ visaṁ purimakena visena samasamagatikaṁ nāhosī”ti?
mil6.3.6:19.4	“Āgantukena, bhante, agadena paṭipīḷitaṁ visaṁ akoṭigataṁyeva vigatan”ti.
mil6.3.6:19.5	“Evameva kho, mahārāja, yo koci akāle marati, so āgantukena rogena paṭipīḷito vātasamuṭṭhānena vā …pe…
mil6.3.6:19.6	sattivegappaṭipīḷito vā akāle marati.
mil6.3.6:19.7	Idamettha, mahārāja, kāraṇaṁ, yena kāraṇena akāle maraṇaṁ atthīti.
mil6.3.6:20.1	Yathā vā pana, mahārāja, issāso saraṁ pāteyya, sace so saro yathāgatigamanapathamatthakaṁ gacchati, so saro vuccati ‘anītiko anupaddavo yathāgatigamanapathamatthakaṁ gato nāmā’ti;
mil6.3.6:20.2	evameva kho, mahārāja, yo koci ciraṁ jīvitvā jarājiṇṇo āyukkhayā anītiko anupaddavo marati, so vuccati ‘anītiko anupaddavo samaye maraṇamupagato’ti.
mil6.3.6:21.1	Yathā vā pana, mahārāja, issāso saraṁ pāteyya, tassa taṁ saraṁ tasmiṁyeva khaṇe koci gaṇheyya, api nu kho so, mahārāja, saro yathāgatigamanapathamatthakaṁ gato nāma hotī”ti?
mil6.3.6:21.2	“Na hi, bhante”ti.
mil6.3.6:21.3	“Kissa pana so, mahārāja, pacchimo saro purimakena sarena samasamagatiko nāhosī”ti?
mil6.3.6:21.4	“Āgantukena, bhante, gahaṇena tassa sarassa gamanaṁ upacchinnan”ti.
mil6.3.6:21.5	“Evameva kho, mahārāja, yo koci akāle marati, so āgantukena rogena paṭipīḷito vātasamuṭṭhānena vā …pe…
mil6.3.6:21.6	sattivegappaṭipīḷito vā akāle marati.
mil6.3.6:21.7	Idamettha, mahārāja, kāraṇaṁ, yena kāraṇena akāle maraṇaṁ atthīti.
mil6.3.6:22.1	Yathā vā pana, mahārāja, yo koci lohamayaṁ bhājanaṁ ākoṭeyya, tassa ākoṭanena saddo nibbattitvā yathāgatigamanapathamatthakaṁ gacchati, so saddo vuccati ‘anītiko anupaddavo yathāgatigamanapathamatthakaṁ gato nāmā’ti;
mil6.3.6:22.2	evameva kho, mahārāja, yo koci bahūni divasasahassāni jīvitvā jarājiṇṇo āyukkhayā anītiko anupaddavo marati, so vuccati ‘anītiko anupaddavo samaye maraṇamupagato’ti.
mil6.3.6:23.1	Yathā vā pana, mahārāja, yo koci lohamayaṁ bhājanaṁ ākoṭeyya, tassa ākoṭanena saddo nibbatteyya, nibbatte sadde adūragate koci āmaseyya, saha āmasanena saddo nirujjheyya, api nu kho so, mahārāja, saddo yathāgatigamanapathamatthakaṁ gato nāma hotī”ti?
mil6.3.6:23.2	“Na hi, bhante”ti.
mil6.3.6:23.3	“Kissa pana, mahārāja, pacchimo saddo purimakena saddena samasamagatiko nāhosī”ti?
mil6.3.6:23.4	“Āgantukena, bhante, āmasanena so saddo uparato”ti.
mil6.3.6:23.5	“Evameva kho, mahārāja, yo koci akāle marati, so āgantukena rogena paṭipīḷito vātasamuṭṭhānena vā …pe…
mil6.3.6:23.6	sattivegappaṭipīḷito vā akāle marati.
mil6.3.6:23.7	Idamettha, mahārāja, kāraṇaṁ, yena kāraṇena akāle maraṇaṁ atthīti.
mil6.3.6:24.1	Yathā vā pana, mahārāja, khette suvirūḷhaṁ dhaññabījaṁ sammā pavattamānena vassena otatavitataākiṇṇabahuphalaṁ hutvā sassuṭṭhānasamayaṁ pāpuṇāti, taṁ dhaññaṁ vuccati ‘anītikamanupaddavaṁ samayasampattaṁ nāma hotī’ti;
mil6.3.6:24.2	evameva kho, mahārāja, yo koci bahūni divasasahassāni jīvitvā jarājiṇṇo āyukkhayā anītiko anupaddavo marati, so vuccati ‘anītiko anupaddavo samaye maraṇamupagato’ti.
mil6.3.6:25.1	Yathā vā pana, mahārāja, khette suvirūḷhaṁ dhaññabījaṁ udakena vikalaṁ mareyya, api nu kho taṁ, mahārāja, dhaññaṁ samayasampattaṁ nāma hotī”ti?
mil6.3.6:25.2	“Na hi, bhante”ti.
mil6.3.6:25.3	“Kissa pana taṁ, mahārāja, pacchimaṁ dhaññaṁ purimakena dhaññena samasamagatikaṁ nāhosī”ti?
mil6.3.6:25.4	“Āgantukena, bhante, uṇhena paṭipīḷitaṁ taṁ dhaññaṁ matan”ti.
mil6.3.6:25.5	“Evameva kho, mahārāja, yo koci akāle marati, so āgantukena rogena paṭipīḷito vātasamuṭṭhānena vā …pe…
mil6.3.6:25.6	sattivegappaṭipīḷito vā akāle marati.
mil6.3.6:25.7	Idamettha, mahārāja, kāraṇaṁ, yena kāraṇena akāle maraṇaṁ atthīti.
mil6.3.6:26.1	Sutapubbaṁ pana tayā, mahārāja, ‘sampannataruṇasassaṁ kimayo uṭṭhahitvā samūlaṁ nāsentī’”ti?
mil6.3.6:26.2	“Sutapubbañceva taṁ, bhante, amhehi diṭṭhapubbañcā”ti.
mil6.3.6:26.3	“Kiṁ nu kho taṁ, mahārāja, sassaṁ kāle naṭṭhaṁ, udāhu akāle naṭṭhan”ti?
mil6.3.6:26.4	“Akāle, bhante, yadi kho taṁ, bhante, sassaṁ kimayo na khādeyyuṁ, sassuddharaṇasamayaṁ pāpuṇeyyā”ti.
mil6.3.6:26.5	“Kiṁ pana, mahārāja, āgantukena upaghātena sassaṁ vinassati, nirupaghātaṁ sassaṁ sassuddharaṇasamayaṁ pāpuṇātī”ti?
mil6.3.6:26.6	“Āma, bhante”ti.
mil6.3.6:26.7	“Evameva kho, mahārāja, yo koci akāle marati, so āgantukena rogena paṭipīḷito vātasamuṭṭhānena vā …pe…
mil6.3.6:26.8	sattivegappaṭipīḷito vā marati.
mil6.3.6:26.9	Idamettha, mahārāja, kāraṇaṁ, yena kāraṇena akāle maraṇaṁ atthīti.
mil6.3.6:27.1	Sutapubbaṁ pana tayā, mahārāja, ‘sampanne sasse phalabhāranamite mañjaritapatte karakavassaṁ nāma vassajāti nipatitvā vināseti aphalaṁ karotī’”ti?
mil6.3.6:27.2	“Sutapubbañceva taṁ, bhante, amhehi diṭṭhapubbañcā”ti.
mil6.3.6:27.3	“Api nu kho taṁ, mahārāja, sassaṁ kāle naṭṭhaṁ, udāhu akāle naṭṭhan”ti?
mil6.3.6:27.4	“Akāle, bhante, yadi kho taṁ, bhante, sassaṁ karakavassaṁ na vasseyya sassuddharaṇasamayaṁ pāpuṇeyyā”ti.
mil6.3.6:27.5	“Kiṁ pana, mahārāja, āgantukena upaghātena sassaṁ vinassati, nirupaghātaṁ sassaṁ sassuddharaṇasamayaṁ pāpuṇātī”ti?
mil6.3.6:27.6	“Āma, bhante”ti.
mil6.3.6:27.7	“Evameva kho, mahārāja, yo koci akāle marati, so āgantukena rogena paṭipīḷito vātasamuṭṭhānena vā pittasamuṭṭhānena vā semhasamuṭṭhānena vā sannipātikena vā utupariṇāmajena vā visamaparihārajena vā opakkamikena vā jighacchāya vā pipāsāya vā sappadaṭṭhena vā visamāsitena vā agginā vā udakena vā sattivegappaṭipīḷito vā akāle marati.
mil6.3.6:27.8	Yadi pana āgantukena rogena paṭipīḷito na bhaveyya, samayeva maraṇaṁ pāpuṇeyya.
mil6.3.6:27.9	Idamettha, mahārāja, kāraṇaṁ, yena kāraṇena akāle maraṇaṁ atthī”ti.
mil6.3.6:28.1	“Acchariyaṁ, bhante nāgasena, abbhutaṁ, bhante nāgasena, sudassitaṁ kāraṇaṁ, sudassitaṁ opammaṁ akāle maraṇassa paridīpanāya, ‘atthi akāle maraṇan’ti uttānīkataṁ pākaṭaṁ kataṁ vibhūtaṁ kataṁ, acittavikkhittakopi, bhante nāgasena, manujo ekamekenapi tāva opammena niṭṭhaṁ gaccheyya ‘atthi akāle maraṇan’ti, kiṁ pana manujo sacetano?
mil6.3.6:28.2	Paṭhamopammenevāhaṁ, bhante, saññatto ‘atthi akāle maraṇan’ti, api ca aparāparaṁ nibbāhanaṁ sotukāmo na sampaṭicchin”ti.
mil6.3.6:29.1	Akālamaraṇapañho chaṭṭho.
mil6.3.7:0.1	Milindapañha
mil6.3.7:0.2	Anumānapañha
mil6.3.7:0.3	Vessantaravagga
mil6.3.7:0.4	7. Cetiyapāṭihāriyapañha
mil6.3.7:1.1	“Bhante nāgasena, sabbesaṁ parinibbutānaṁ cetiye pāṭihīraṁ hoti, udāhu ekaccānaṁyeva hotī”ti?
mil6.3.7:1.2	“Ekaccānaṁ, mahārāja, hoti, ekaccānaṁ na hotī”ti.
mil6.3.7:1.3	“Katamesaṁ, bhante, hoti, katamesaṁ na hotī”ti?
mil6.3.7:1.4	“Tiṇṇannaṁ, mahārāja, aññatarassa adhiṭṭhānā parinibbutassa cetiye pāṭihīraṁ hoti.
mil6.3.7:1.5	Katamesaṁ tiṇṇannaṁ?
mil6.3.7:1.6	Idha, mahārāja, arahā devamanussānaṁ anukampāya tiṭṭhantova adhiṭṭhāti ‘evaṁnāma cetiye pāṭihīraṁ hotū’ti, tassa adhiṭṭhānavasena cetiye pāṭihīraṁ hoti, evaṁ arahato adhiṭṭhānavasena parinibbutassa cetiye pāṭihīraṁ hoti.
mil6.3.7:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, devatā manussānaṁ anukampāya parinibbutassa cetiye pāṭihīraṁ dassenti ‘iminā pāṭihīrena saddhammo niccasampaggahito bhavissati, manussā ca pasannā kusalena abhivaḍḍhissantī’ti, evaṁ devatānaṁ adhiṭṭhānavasena parinibbutassa cetiye pāṭihīraṁ hoti.
mil6.3.7:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, itthī vā puriso vā saddho pasanno paṇḍito byatto medhāvī buddhisampanno yoniso cintayitvā gandhaṁ vā mālaṁ vā dussaṁ vā aññataraṁ vā kiñci adhiṭṭhahitvā cetiye ukkhipati ‘evaṁnāma hotū’ti, tassapi adhiṭṭhānavasena parinibbutassa cetiye pāṭihīraṁ hoti, evaṁ manussānaṁ adhiṭṭhānavasena parinibbutassa cetiye pāṭihīraṁ hoti.
mil6.3.7:4.1	Imesaṁ kho, mahārāja, tiṇṇannaṁ aññatarassa adhiṭṭhānavasena parinibbutassa cetiye pāṭihīraṁ hoti.
mil6.3.7:5.1	Yadi, mahārāja, tesaṁ adhiṭṭhānaṁ na hoti, khīṇāsavassapi chaḷabhiññassa cetovasippattassa cetiye pāṭihīraṁ na hoti, asatipi, mahārāja, pāṭihīre caritaṁ disvā suparisuddhaṁ okappetabbaṁ niṭṭhaṁ gantabbaṁ saddahitabbaṁ ‘suparinibbuto ayaṁ buddhaputto’”ti.
mil6.3.7:5.2	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil6.3.7:6.1	Cetiyapāṭihāriyapañho sattamo.
mil6.3.8:0.1	Milindapañha
mil6.3.8:0.2	Anumānapañha
mil6.3.8:0.3	Vessantaravagga
mil6.3.8:0.4	8. Dhammābhisamayapañha
mil6.3.8:1.1	“Bhante nāgasena, ye te sammā paṭipajjanti, tesaṁ sabbesaṁyeva dhammābhisamayo hoti, udāhu kassaci na hotī”ti?
mil6.3.8:1.2	“Kassaci, mahārāja, hoti, kassaci na hotī”ti.
mil6.3.8:1.3	“Kassa, bhante, hoti, kassa na hotī”ti?
mil6.3.8:1.4	“Tiracchānagatassa, mahārāja, suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti, pettivisayūpapannassa … micchādiṭṭhikassa … kuhakassa … mātughātakassa … pitughātakassa … arahantaghātakassa … saṅghabhedakassa … lohituppādakassa … theyyasaṁvāsakassa … titthiyapakkantassa … bhikkhunidūsakassa … terasannaṁ garukāpattīnaṁ aññataraṁ āpajjitvā avuṭṭhitassa … paṇḍakassa … ubhatobyañjanakassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti … yopi manussadaharako ūnakasattavassiko, tassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti.
mil6.3.8:1.5	Imesaṁ kho, mahārāja, soḷasannaṁ puggalānaṁ suppaṭipannānampi dhammābhisamayo na hotī”ti.
mil6.3.8:2.1	“Bhante nāgasena, ye te pannarasa puggalā viruddhāyeva, tesaṁ dhammābhisamayo hotu vā mā vā hotu, atha kena kāraṇena manussadaharakassa ūnakasattavassikassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti?
mil6.3.8:2.2	Ettha tāva pañho bhavati ‘nanu nāma daharakassa na rāgo hoti, na doso hoti, na moho hoti, na māno hoti, na micchādiṭṭhi hoti, na arati hoti, na kāmavitakko hoti, amissito kilesehi, so nāma daharako yutto ca patto ca arahati ca cattāri saccāni ekappaṭivedhena paṭivijjhitun’”ti.
mil6.3.8:3.1	“Taññevettha, mahārāja, kāraṇaṁ, yenāhaṁ kāraṇena bhaṇāmi ‘ūnakasattavassikassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hotī’ti.
mil6.3.8:3.2	Yadi, mahārāja, ūnakasattavassiko rajanīye rajjeyya, dussanīye dusseyya, mohanīye muyheyya, madanīye majjeyya, diṭṭhiṁ vijāneyya, ratiñca aratiñca vijāneyya, kusalākusalaṁ vitakkeyya, bhaveyya tassa dhammābhisamayo, api ca, mahārāja, ūnakasattavassikassa cittaṁ abalaṁ dubbalaṁ parittaṁ appaṁ thokaṁ mandaṁ avibhūtaṁ, asaṅkhatā nibbānadhātu garukā bhārikā vipulā mahatī.
mil6.3.8:3.3	Ūnakasattavassiko, mahārāja, tena dubbalena cittena parittakena mandena avibhūtena na sakkoti garukaṁ bhārikaṁ vipulaṁ mahatiṁ asaṅkhataṁ nibbānadhātuṁ paṭivijjhituṁ.
mil6.3.8:4.1	Yathā, mahārāja, sinerupabbatarājā garuko bhāriko vipulo mahanto, api nu kho taṁ, mahārāja, puriso attano pākatikena thāmabalavīriyena sakkuṇeyya sinerupabbatarājānaṁ uddharitun”ti?
mil6.3.8:4.2	“Na hi, bhante”ti.
mil6.3.8:4.3	“Kena kāraṇena, mahārājā”ti?
mil6.3.8:4.4	“Dubbalattā, bhante, purisassa, mahantattā sinerupabbatarājassā”ti.
mil6.3.8:4.5	“Evameva kho, mahārāja, ūnakasattavassikassa cittaṁ abalaṁ dubbalaṁ parittaṁ appaṁ thokaṁ mandaṁ avibhūtaṁ, asaṅkhatā nibbānadhātu garukā bhārikā vipulā mahatī.
mil6.3.8:4.6	Ūnakasattavassiko tena dubbalena cittena parittena mandena avibhūtena na sakkoti garukaṁ bhārikaṁ vipulaṁ mahatiṁ asaṅkhataṁ nibbānadhātuṁ paṭivijjhituṁ, tena kāraṇena ūnakasattavassikassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti.
mil6.3.8:5.1	Yathā vā pana, mahārāja, ayaṁ mahāpathavī dīghā āyatā puthulā vitthatā visālā vitthiṇṇā vipulā mahantā, api nu kho taṁ, mahārāja, mahāpathaviṁ sakkā parittakena udakabindukena temetvā udakacikkhallaṁ kātun”ti?
mil6.3.8:5.2	“Na hi, bhante”ti.
mil6.3.8:5.3	“Kena kāraṇena, mahārājā”ti?
mil6.3.8:5.4	“Parittattā, bhante, udakabindussa, mahantattā mahāpathaviyā”ti.
mil6.3.8:5.5	“Evameva kho, mahārāja, ūnakasattavassikassa cittaṁ abalaṁ dubbalaṁ parittaṁ appaṁ thokaṁ mandaṁ avibhūtaṁ, asaṅkhatā nibbānadhātu dīghā āyatā puthulā vitthatā visālā vitthiṇṇā vipulā mahantā.
mil6.3.8:5.6	Ūnakasattavassiko tena dubbalena cittena parittakena mandena avibhūtena na sakkoti mahatiṁ asaṅkhataṁ nibbānadhātuṁ paṭivijjhituṁ, tena kāraṇena ūnakasattavassikassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti.
mil6.3.8:6.1	Yathā vā pana, mahārāja, abaladubbalaparittaappathokamandaggi bhaveyya, api nu kho, mahārāja, tāvatakena mandena agginā sakkā sadevake loke andhakāraṁ vidhamitvā ālokaṁ dassetun”ti?
mil6.3.8:6.2	“Na hi, bhante”ti.
mil6.3.8:6.3	“Kena kāraṇena, mahārājā”ti?
mil6.3.8:6.4	“Mandattā, bhante, aggissa, lokassa mahantattā”ti.
mil6.3.8:6.5	“Evameva kho, mahārāja, ūnakasattavassikassa cittaṁ abalaṁ dubbalaṁ parittaṁ appaṁ thokaṁ mandaṁ avibhūtaṁ, mahatā ca avijjandhakārena pihitaṁ.
mil6.3.8:6.6	Tasmā dukkaraṁ ñāṇālokaṁ dassayituṁ, tena kāraṇena ūnakasattavassikassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti.
mil6.3.8:7.1	Yathā vā pana, mahārāja, āturo kiso aṇuparimitakāyo sālakakimi hatthināgaṁ tidhā pabhinnaṁ navāyataṁ tivitthataṁ dasapariṇāhaṁ aṭṭharatanikaṁ sakaṭṭhānamupagataṁ disvā gilituṁ parikaḍḍheyya, api nu kho so, mahārāja, sālakakimi sakkuṇeyya taṁ hatthināgaṁ gilitun”ti?
mil6.3.8:7.2	“Na hi, bhante”ti.
mil6.3.8:7.3	“Kena kāraṇena, mahārājā”ti?
mil6.3.8:7.4	“Parittattā, bhante, sālakakimissa, mahantattā hatthināgassā”ti.
mil6.3.8:7.5	“Evameva kho, mahārāja, ūnakasattavassikassa cittaṁ abalaṁ dubbalaṁ parittaṁ appaṁ thokaṁ mandaṁ avibhūtaṁ, mahatī asaṅkhatā nibbānadhātu.
mil6.3.8:7.6	So tena dubbalena cittena parittakena mandena avibhūtena na sakkoti mahatiṁ asaṅkhataṁ nibbānadhātuṁ paṭivijjhituṁ, tena kāraṇena ūnakasattavassikassa suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hotī”ti.
mil6.3.8:7.7	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil6.3.8:8.1	Dhammābhisamayapañho aṭṭhamo.
mil6.3.9:0.1	Milindapañha
mil6.3.9:0.2	Anumānapañha
mil6.3.9:0.3	Vessantaravagga
mil6.3.9:0.4	9. Ekantasukhanibbānapañha
mil6.3.9:1.1	“Bhante nāgasena, kiṁ ekantasukhaṁ nibbānaṁ, udāhu dukkhena missan”ti?
mil6.3.9:1.2	“Ekantasukhaṁ, mahārāja, nibbānaṁ, dukkhena amissan”ti.
mil6.3.9:2.1	“Na mayaṁ taṁ, bhante nāgasena, vacanaṁ saddahāma ‘ekantasukhaṁ nibbānan’ti, evamettha mayaṁ, bhante nāgasena, paccema ‘nibbānaṁ dukkhena missan’ti, kāraṇañcettha upalabhāma ‘nibbānaṁ dukkhena missan’ti.
mil6.3.9:2.2	Katamaṁ ettha kāraṇaṁ?
mil6.3.9:2.3	Ye te, bhante nāgasena, nibbānaṁ pariyesanti, tesaṁ dissati kāyassa ca cittassa ca ātāpo paritāpo ṭhānacaṅkamanisajjāsayanāhārapariggaho middhassa ca uparodho āyatanānañca paṭipīḷanaṁ dhanadhaññapiyañātimittappajahanaṁ.
mil6.3.9:2.4	Ye keci loke sukhitā sukhasamappitā, te sabbepi pañcahi kāmaguṇehi āyatane ramenti brūhenti, manāpikamanāpikabahuvidhasubhanimittena rūpena cakkhuṁ ramenti brūhenti, manāpikamanāpikagītavāditabahuvidhasubhanimittena saddena sotaṁ ramenti brūhenti, manāpikamanāpikapupphaphalapattatacamūlasārabahuvidhasubhanimittena gandhena ghānaṁ ramenti brūhenti, manāpikamanāpikakhajjabhojjaleyyapeyyasāyanīyabahuvidhasubhanimittena rasena jivhaṁ ramenti brūhenti, manāpikamanāpikasaṇhasukhumamudumaddavabahuvidhasubhanimittena phassena kāyaṁ ramenti brūhenti, manāpikamanāpikakalyāṇapāpakasubhāsubhabahuvidhavitakkamanasikārena manaṁ ramenti brūhenti.
mil6.3.9:2.5	Tumhe taṁ cakkhusotaghānajivhākāyamanobrūhanaṁ hanatha upahanatha, chindatha upacchindatha, rundhatha uparundhatha.
mil6.3.9:2.6	Tena kāyopi paritapati, cittampi paritapati, kāye paritatte kāyikadukkhavedanaṁ vediyati, citte paritatte cetasikadukkhavedanaṁ vedayati.
mil6.3.9:2.7	Nanu māgaṇḍiyopi paribbājako bhagavantaṁ garahamāno evamāha ‘bhūnahu samaṇo gotamo’ti.
mil6.3.9:2.8	Idamettha kāraṇaṁ, yenāhaṁ kāraṇena brūmi ‘nibbānaṁ dukkhena missan’”ti.
mil6.3.9:3.1	“Na hi, mahārāja, nibbānaṁ dukkhena missaṁ, ekantasukhaṁ nibbānaṁ.
mil6.3.9:3.2	Yaṁ pana tvaṁ, mahārāja, brūsi ‘nibbānaṁ dukkhan’ti, netaṁ dukkhaṁ nibbānaṁ nāma, nibbānassa pana sacchikiriyāya pubbabhāgo eso, nibbānapariyesanaṁ etaṁ, ekantasukhaṁyeva, mahārāja, nibbānaṁ, na dukkhena missaṁ.
mil6.3.9:3.3	Ettha kāraṇaṁ vadāmi.
mil6.3.9:3.4	Atthi, mahārāja, rājūnaṁ rajjasukhaṁ nāmā”ti?
mil6.3.9:3.5	“Āma, bhante, atthi rājūnaṁ rajjasukhan”ti.
mil6.3.9:3.6	“Api nu kho taṁ, mahārāja, rajjasukhaṁ dukkhena missan”ti?
mil6.3.9:3.7	“Na hi, bhante”ti.
mil6.3.9:3.8	“Kissa pana te, mahārāja, rājāno paccante kupite tesaṁ paccantanissitānaṁ paṭisedhāya amaccehi pariṇāyakehi bhaṭehi balatthehi parivutā pavāsaṁ gantvā ḍaṁsamakasavātātapapaṭipīḷitā samavisame paridhāvanti, mahāyuddhañca karonti, jīvitasaṁsayañca pāpuṇantī”ti?
mil6.3.9:3.9	“Netaṁ, bhante nāgasena, rajjasukhaṁ nāma, rajjasukhassa pariyesanāya pubbabhāgo eso, dukkhena, bhante nāgasena, rājāno rajjaṁ pariyesitvā rajjasukhaṁ anubhavanti, evaṁ, bhante nāgasena, rajjasukhaṁ dukkhena amissaṁ, aññaṁ taṁ rajjasukhaṁ, aññaṁ dukkhan”ti.
mil6.3.9:3.10	“Evameva kho, mahārāja, ekantasukhaṁ nibbānaṁ, na dukkhena missaṁ.
mil6.3.9:3.11	Ye pana taṁ nibbānaṁ pariyesanti, te kāyañca cittañca ātāpetvā ṭhānacaṅkamanisajjāsayanāhāraṁ pariggahetvā middhaṁ uparundhitvā āyatanāni paṭipīḷetvā kāyañca jīvitañca pariccajitvā dukkhena nibbānaṁ pariyesitvā ekantasukhaṁ nibbānaṁ anubhavanti, nihatapaccāmittā viya rājāno rajjasukhaṁ.
mil6.3.9:3.12	Evaṁ, mahārāja, ekantasukhaṁ nibbānaṁ, na dukkhena missaṁ, aññaṁ nibbānaṁ, aññaṁ dukkhanti.
mil6.3.9:4.1	Aparampi, mahārāja, uttariṁ kāraṇaṁ suṇohi ekantasukhaṁ nibbānaṁ, na dukkhena missaṁ, aññaṁ dukkhaṁ, aññaṁ nibbānanti.
mil6.3.9:4.2	Atthi, mahārāja, ācariyānaṁ sippavantānaṁ sippasukhaṁ nāmā”ti?
mil6.3.9:4.3	“Āma, bhante, atthi ācariyānaṁ sippavantānaṁ sippasukhan”ti.
mil6.3.9:4.4	“Api nu kho taṁ, mahārāja, sippasukhaṁ dukkhena missan”ti?
mil6.3.9:4.5	“Na hi, bhante”ti.
mil6.3.9:4.6	“Kissa pana te, mahārāja, ācariyā ācariyānaṁ abhivādanapaccuṭṭhānena udakāharaṇagharasammajjanadantakaṭṭhamukhodakānuppadānena ucchiṭṭhapaṭiggahaṇaucchādananahāpanapādaparikammena sakacittaṁ nikkhipitvā paracittānuvattanena dukkhaseyyāya visamabhojanena kāyaṁ ātāpentī”ti?
mil6.3.9:4.7	“Netaṁ, bhante nāgasena, sippasukhaṁ nāma, sippapariyesanāya pubbabhāgo eso, dukkhena, bhante nāgasena, ācariyā sippaṁ pariyesitvā sippasukhaṁ anubhavanti, evaṁ, bhante nāgasena, sippasukhaṁ dukkhena amissaṁ, aññaṁ taṁ sippasukhaṁ, aññaṁ dukkhan”ti.
mil6.3.9:4.8	“Evameva kho, mahārāja, ekantasukhaṁ nibbānaṁ, na dukkhena missaṁ.
mil6.3.9:4.9	Ye pana taṁ nibbānaṁ pariyesanti, te kāyañca cittañca ātāpetvā ṭhānacaṅkamanisajjāsayanāhāraṁ pariggahetvā middhaṁ uparundhitvā āyatanāni paṭipīḷetvā kāyañca jīvitañca pariccajitvā dukkhena nibbānaṁ pariyesitvā ekantasukhaṁ nibbānaṁ anubhavanti, ācariyā viya sippasukhaṁ.
mil6.3.9:4.10	Evaṁ, mahārāja, ekantasukhaṁ nibbānaṁ, na dukkhena missaṁ, aññaṁ dukkhaṁ, aññaṁ nibbānan”ti.
mil6.3.9:4.11	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil6.3.9:5.1	Ekantasukhanibbānapañho navamo.
mil6.3.10:0.1	Milindapañha
mil6.3.10:0.2	Anumānapañha
mil6.3.10:0.3	Vessantaravagga
mil6.3.10:0.4	10. Nibbānarūpasaṇṭhānapañha
mil6.3.10:1.1	“Bhante nāgasena, ‘nibbānaṁ nibbānan’ti yaṁ vadesi, sakkā pana tassa nibbānassa rūpaṁ vā saṇṭhānaṁ vā vayaṁ vā pamāṇaṁ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayitun”ti?
mil6.3.10:1.2	“Appaṭibhāgaṁ, mahārāja, nibbānaṁ, na sakkā nibbānassa rūpaṁ vā saṇṭhānaṁ vā vayaṁ vā pamāṇaṁ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayitun”ti.
mil6.3.10:1.3	“Etampāhaṁ, bhante nāgasena, na sampaṭicchāmi, yaṁ atthidhammassa nibbānassa rūpaṁ vā saṇṭhānaṁ vā vayaṁ vā pamāṇaṁ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā apaññāpanaṁ, kāraṇena maṁ saññāpehī”ti.
mil6.3.10:1.4	“Hotu, mahārāja, kāraṇena taṁ saññāpessāmi.
mil6.3.10:1.5	Atthi, mahārāja, mahāsamuddo nāmā”ti?
mil6.3.10:1.6	“Āma, bhante, attheso mahāsamuddo”ti.
mil6.3.10:1.7	“Sace taṁ, mahārāja, koci evaṁ puccheyya ‘kittakaṁ, mahārāja, mahāsamudde udakaṁ, kati pana te sattā, ye mahāsamudde paṭivasantī’ti, evaṁ puṭṭho tvaṁ, mahārāja, kinti tassa byākareyyāsī”ti?
mil6.3.10:1.8	“Sace maṁ, bhante, koci evaṁ puccheyya ‘kittakaṁ, mahārāja, mahāsamudde udakaṁ, kati pana te sattā, ye mahāsamudde paṭivasantī’ti, tamahaṁ, bhante, evaṁ vadeyyaṁ ‘apucchitabbaṁ maṁ tvaṁ, ambho purisa, pucchasi, nesā pucchā kenaci pucchitabbā, ṭhapanīyo eso pañho.
mil6.3.10:1.9	Avibhatto lokakkhāyikehi mahāsamuddo, na sakkā mahāsamudde udakaṁ pariminituṁ sattā vā ye tattha vāsamupagatāti evāhaṁ, bhante tassa paṭivacanaṁ dadeyyan’”ti.
mil6.3.10:2.1	“Kissa pana tvaṁ, mahārāja, atthidhamme mahāsamudde evaṁ paṭivacanaṁ dadeyyāsi, nanu vigaṇetvā tassa ācikkhitabbaṁ ‘ettakaṁ mahāsamudde udakaṁ, ettakā ca sattā mahāsamudde paṭivasantī’”ti?
mil6.3.10:2.2	“Na sakkā, bhante, avisayo eso pañho”ti.
mil6.3.10:3.1	“Yathā, mahārāja, atthidhammeyeva mahāsamudde na sakkā udakaṁ parigaṇetuṁ sattā vā ye tattha vāsamupagatā;
mil6.3.10:3.2	evameva kho, mahārāja, atthidhammasseva nibbānassa na sakkā rūpaṁ vā saṇṭhānaṁ vā vayaṁ vā pamāṇaṁ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayituṁ, vigaṇeyya, mahārāja, iddhimā cetovasippatto mahāsamudde udakaṁ tatrāsaye ca satte, na tveva so iddhimā cetovasippatto sakkuṇeyya nibbānassa rūpaṁ vā saṇṭhānaṁ vā vayaṁ vā pamāṇaṁ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayituṁ.
mil6.3.10:4.1	Aparampi, mahārāja, uttariṁ kāraṇaṁ suṇohi, atthidhammasseva nibbānassa na sakkā rūpaṁ vā saṇṭhānaṁ vā vayaṁ vā pamāṇaṁ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayitunti.
mil6.3.10:4.2	Atthi, mahārāja, devesu arūpakāyikā nāma devā”ti.
mil6.3.10:4.3	“Āma, bhante, suyyati ‘atthi devesu arūpakāyikā nāma devā’”ti.
mil6.3.10:4.4	“Sakkā pana, mahārāja, tesaṁ arūpakāyikānaṁ devānaṁ rūpaṁ vā saṇṭhānaṁ vā vayaṁ vā pamāṇaṁ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayitun”ti?
mil6.3.10:4.5	“Na hi, bhante”ti.
mil6.3.10:4.6	“Tena hi, mahārāja, natthi arūpakāyikā devā”ti?
mil6.3.10:4.7	“Atthi, bhante, arūpakāyikā devā, na ca sakkā tesaṁ rūpaṁ vā saṇṭhānaṁ vā vayaṁ vā pamāṇaṁ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayitun”ti.
mil6.3.10:4.8	“Yathā, mahārāja, atthisattānaṁyeva arūpakāyikānaṁ devānaṁ na sakkā rūpaṁ vā saṇṭhānaṁ vā vayaṁ vā pamāṇaṁ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayituṁ;
mil6.3.10:4.9	evameva kho, mahārāja, atthidhammasseva nibbānassa na sakkā rūpaṁ vā saṇṭhānaṁ vā vayaṁ vā pamāṇaṁ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayitun”ti.
mil6.3.10:5.1	“Bhante nāgasena, hotu ekantasukhaṁ nibbānaṁ, na ca sakkā tassa rūpaṁ vā saṇṭhānaṁ vā vayaṁ vā pamāṇaṁ vā opammena vā kāraṇena vā hetunā vā nayena vā upadassayituṁ.
mil6.3.10:5.2	Atthi pana, bhante, nibbānassa guṇaṁ aññehi anupaviṭṭhaṁ kiñci opammanidassanamattan”ti?
mil6.3.10:5.3	“Sarūpato, mahārāja, natthi, guṇato pana sakkā kiñci opammanidassanamattaṁ upadassayitun”ti.
mil6.3.10:5.4	“Sādhu, bhante nāgasena, yathāhaṁ labhāmi nibbānassa guṇatopi ekadesaparidīpanamattaṁ, tathā sīghaṁ brūhi, nibbāpehi me hadayapariḷāhaṁ vinaya sītalamadhuravacanamālutenā”ti.
mil6.3.10:6.1	“Padumassa, mahārāja, eko guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho, udakassa dve guṇā, agadassa tayo guṇā, mahāsamuddassa cattāro guṇā, bhojanassa pañca guṇā, ākāsassa dasa guṇā, maṇiratanassa tayo guṇā, lohitacandanassa tayo guṇā, sappimaṇḍassa tayo guṇā, girisikharassa pañca guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā”ti.
mil6.3.10:7.1	“Bhante nāgasena, ‘padumassa eko guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho’ti yaṁ vadesi, katamo padumassa eko guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho”ti?
mil6.3.10:7.2	“Yathā, mahārāja, padumaṁ anupalittaṁ udakena;
mil6.3.10:7.3	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ sabbakilesehi anupalittaṁ.
mil6.3.10:7.4	Ayaṁ, mahārāja, padumassa eko guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho”ti.
mil6.3.10:8.1	“Bhante nāgasena, ‘udakassa dve guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā’ti yaṁ vadesi, katame udakassa dve guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā”ti?
mil6.3.10:8.2	“Yathā, mahārāja, udakaṁ sītalaṁ pariḷāhanibbāpanaṁ;
mil6.3.10:8.3	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ sītalaṁ sabbakilesapariḷāhanibbāpanaṁ.
mil6.3.10:8.4	Ayaṁ, mahārāja, udakassa paṭhamo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:8.5	Puna caparaṁ, mahārāja, udakaṁ kilantatasitapipāsitaghammābhitattānaṁ janapasupajānaṁ pipāsāvinayanaṁ;
mil6.3.10:8.6	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ kāmataṇhābhavataṇhāvibhavataṇhāpipāsāvinayanaṁ.
mil6.3.10:8.7	Ayaṁ, mahārāja, udakassa dutiyo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:8.8	Ime kho, mahārāja, udakassa dve guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā”ti.
mil6.3.10:9.1	“Bhante nāgasena, ‘agadassa tayo guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā’ti yaṁ vadesi, katame agadassa tayo guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā”ti?
mil6.3.10:9.2	“Yathā, mahārāja, agado visapīḷitānaṁ sattānaṁ paṭisaraṇaṁ;
mil6.3.10:9.3	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ kilesavisapīḷitānaṁ sattānaṁ paṭisaraṇaṁ.
mil6.3.10:9.4	Ayaṁ, mahārāja, agadassa paṭhamo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:9.5	Puna caparaṁ, mahārāja, agado rogānaṁ antakaro;
mil6.3.10:9.6	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ sabbadukkhānaṁ antakaraṁ.
mil6.3.10:9.7	Ayaṁ, mahārāja, agadassa dutiyo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:9.8	Puna caparaṁ, mahārāja, agado amataṁ;
mil6.3.10:9.9	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ amataṁ.
mil6.3.10:9.10	Ayaṁ, mahārāja, agadassa tatiyo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:9.11	Ime kho, mahārāja, agadassa tayo guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā”ti.
mil6.3.10:10.1	“Bhante nāgasena, ‘mahāsamuddassa cattāro guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā’ti yaṁ vadesi, katame mahāsamuddassa cattāro guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā”ti?
mil6.3.10:10.2	“Yathā, mahārāja, mahāsamuddo suñño sabbakuṇapehi;
mil6.3.10:10.3	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ suññaṁ sabbakilesakuṇapehi.
mil6.3.10:10.4	Ayaṁ, mahārāja, mahāsamuddassa paṭhamo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:10.5	Puna caparaṁ, mahārāja, mahāsamuddo mahanto anorapāro, na paripūrati sabbasavantīhi;
mil6.3.10:10.6	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ mahantaṁ anorapāraṁ, na pūrati sabbasattehi.
mil6.3.10:10.7	Ayaṁ, mahārāja, mahāsamuddassa dutiyo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:10.8	Puna caparaṁ, mahārāja, mahāsamuddo mahantānaṁ bhūtānaṁ āvāso;
mil6.3.10:10.9	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ mahantānaṁ arahantānaṁ vimalakhīṇāsavabalappattavasībhūtamahābhūtānaṁ āvāso.
mil6.3.10:10.10	Ayaṁ, mahārāja, mahāsamuddassa tatiyo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:10.11	Puna caparaṁ, mahārāja, mahāsamuddo aparimitavividhavipulavīcipupphasaṅkusumito;
mil6.3.10:10.12	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ aparimitavividhavipulaparisuddhavijjāvimuttipupphasaṅkusumitaṁ.
mil6.3.10:10.13	Ayaṁ, mahārāja, mahāsamuddassa catuttho guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:10.14	Ime kho, mahārāja, mahāsamuddassa cattāro guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā”ti.
mil6.3.10:11.1	“Bhante nāgasena, ‘bhojanassa pañca guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā’ti yaṁ vadesi, katame bhojanassa pañca guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā”ti?
mil6.3.10:11.2	“Yathā, mahārāja, bhojanaṁ sabbasattānaṁ āyudhāraṇaṁ;
mil6.3.10:11.3	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ sacchikataṁ jarāmaraṇanāsanato āyudhāraṇaṁ.
mil6.3.10:11.4	Ayaṁ, mahārāja, bhojanassa paṭhamo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:11.5	Puna caparaṁ, mahārāja, bhojanaṁ sabbasattānaṁ balavaḍḍhanaṁ;
mil6.3.10:11.6	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ sacchikataṁ sabbasattānaṁ iddhibalavaḍḍhanaṁ.
mil6.3.10:11.7	Ayaṁ, mahārāja, bhojanassa dutiyo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:11.8	Puna caparaṁ, mahārāja, bhojanaṁ sabbasattānaṁ vaṇṇajananaṁ;
mil6.3.10:11.9	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ sacchikataṁ sabbasattānaṁ guṇavaṇṇajananaṁ.
mil6.3.10:11.10	Ayaṁ, mahārāja, bhojanassa tatiyo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:11.11	Puna caparaṁ, mahārāja, bhojanaṁ sabbasattānaṁ darathavūpasamanaṁ;
mil6.3.10:11.12	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ sacchikataṁ sabbasattānaṁ sabbakilesadarathavūpasamanaṁ.
mil6.3.10:11.13	Ayaṁ, mahārāja, bhojanassa catuttho guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:11.14	Puna caparaṁ, mahārāja, bhojanaṁ sabbasattānaṁ jighacchādubbalyapaṭivinodanaṁ;
mil6.3.10:11.15	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ sacchikataṁ sabbasattānaṁ sabbadukkhajighacchādubbalyapaṭivinodanaṁ.
mil6.3.10:11.16	Ayaṁ, mahārāja, bhojanassa pañcamo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:11.17	Ime kho, mahārāja, bhojanassa pañca guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā”ti.
mil6.3.10:12.1	“Bhante nāgasena, ‘ākāsassa dasa guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā’ti yaṁ vadesi, katame ākāsassa dasa guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā”ti?
mil6.3.10:12.2	“Yathā, mahārāja, ākāso na jāyati, na jīyati, na mīyati, na cavati, na uppajjati, duppasaho, acorāharaṇo, anissito, vihagagamano, nirāvaraṇo, ananto.
mil6.3.10:12.3	Evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ na jāyati, na jīyati, na mīyati, na cavati, na uppajjati, duppasahaṁ, acorāharaṇaṁ, anissitaṁ, ariyagamanaṁ, nirāvaraṇaṁ, anantaṁ.
mil6.3.10:12.4	Ime kho, mahārāja, ākāsassa dasa guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā”ti.
mil6.3.10:13.1	“Bhante nāgasena, ‘maṇiratanassa tayo guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā’ti yaṁ vadesi, katame maṇiratanassa tayo guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā”ti?
mil6.3.10:13.2	“Yathā, mahārāja, maṇiratanaṁ kāmadadaṁ;
mil6.3.10:13.3	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ kāmadadaṁ.
mil6.3.10:13.4	Ayaṁ, mahārāja, maṇiratanassa paṭhamo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:13.5	Puna caparaṁ, mahārāja, maṇiratanaṁ hāsakaraṁ;
mil6.3.10:13.6	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ hāsakaraṁ.
mil6.3.10:13.7	Ayaṁ, mahārāja, maṇiratanassa dutiyo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:13.8	Puna caparaṁ, mahārāja, maṇiratanaṁ ujjotattakaraṁ;
mil6.3.10:13.9	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ ujjotattakaraṁ.
mil6.3.10:13.10	Ayaṁ, mahārāja, maṇiratanassa tatiyo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:13.11	Ime kho, mahārāja, maṇiratanassa tayo guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā”ti.
mil6.3.10:14.1	“Bhante nāgasena, ‘lohitacandanassa tayo guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā’ti yaṁ vadesi, katame lohitacandanassa tayo guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā”ti?
mil6.3.10:14.2	“Yathā, mahārāja, lohitacandanaṁ dullabhaṁ;
mil6.3.10:14.3	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ dullabhaṁ.
mil6.3.10:14.4	Ayaṁ, mahārāja, lohitacandanassa paṭhamo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:14.5	Puna caparaṁ, mahārāja, lohitacandanaṁ asamasugandhaṁ;
mil6.3.10:14.6	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ asamasugandhaṁ.
mil6.3.10:14.7	Ayaṁ, mahārāja, lohitacandanassa dutiyo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:14.8	Puna caparaṁ, mahārāja, lohitacandanaṁ sajjanapasatthaṁ;
mil6.3.10:14.9	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ ariyasajjanapasatthaṁ.
mil6.3.10:14.10	Ayaṁ, mahārāja, lohitacandanassa tatiyo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:14.11	Ime kho, mahārāja, lohitacandanassa tayo guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā”ti.
mil6.3.10:15.1	“Bhante nāgasena, ‘sappimaṇḍassa tayo guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā’ti yaṁ vadesi, katame sappimaṇḍassa tayo guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā”ti?
mil6.3.10:15.2	“Yathā, mahārāja, sappimaṇḍo vaṇṇasampanno;
mil6.3.10:15.3	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ guṇavaṇṇasampannaṁ.
mil6.3.10:15.4	Ayaṁ, mahārāja, sappimaṇḍassa paṭhamo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:15.5	Puna caparaṁ, mahārāja, sappimaṇḍo gandhasampanno;
mil6.3.10:15.6	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ sīlagandhasampannaṁ.
mil6.3.10:15.7	Ayaṁ, mahārāja, sappimaṇḍassa dutiyo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:15.8	Puna caparaṁ, mahārāja, sappimaṇḍo rasasampanno;
mil6.3.10:15.9	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ rasasampannaṁ.
mil6.3.10:15.10	Ayaṁ, mahārāja, sappimaṇḍassa tatiyo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:15.11	Ime kho, mahārāja, sappimaṇḍassa tayo guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā”ti.
mil6.3.10:16.1	“Bhante nāgasena, ‘girisikharassa pañca guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā’ti yaṁ vadesi, katame girisikharassa pañca guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā”ti?
mil6.3.10:16.2	“Yathā, mahārāja, girisikharaṁ accuggataṁ;
mil6.3.10:16.3	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ accuggataṁ.
mil6.3.10:16.4	Ayaṁ, mahārāja, girisikharassa paṭhamo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:16.5	Puna caparaṁ, mahārāja, girisikharaṁ acalaṁ;
mil6.3.10:16.6	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ acalaṁ.
mil6.3.10:16.7	Ayaṁ, mahārāja, girisikharassa dutiyo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:16.8	Puna caparaṁ, mahārāja, girisikharaṁ duradhirohaṁ;
mil6.3.10:16.9	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ duradhirohaṁ sabbakilesānaṁ.
mil6.3.10:16.10	Ayaṁ, mahārāja, girisikharassa tatiyo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:16.11	Puna caparaṁ, mahārāja, girisikharaṁ sabbabījānaṁ avirūhanaṁ;
mil6.3.10:16.12	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ sabbakilesānaṁ avirūhanaṁ.
mil6.3.10:16.13	Ayaṁ, mahārāja, girisikharassa catuttho guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:16.14	Puna caparaṁ, mahārāja, girisikharaṁ anunayappaṭighavippamuttaṁ;
mil6.3.10:16.15	evameva kho, mahārāja, nibbānaṁ anunayappaṭighavippamuttaṁ.
mil6.3.10:16.16	Ayaṁ, mahārāja, girisikharassa pañcamo guṇo nibbānaṁ anupaviṭṭho.
mil6.3.10:16.17	Ime kho, mahārāja, girisikharassa pañca guṇā nibbānaṁ anupaviṭṭhā”ti.
mil6.3.10:16.18	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil6.3.10:17.1	Nibbānarūpasaṇṭhānapañho dasamo.
mil6.3.11:0.1	Milindapañha
mil6.3.11:0.2	Anumānapañha
mil6.3.11:0.3	Vessantaravagga
mil6.3.11:0.4	11. Nibbānasacchikaraṇapañha
mil6.3.11:1.1	“Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha—
mil6.3.11:1.2	‘nibbānaṁ na atītaṁ, na anāgataṁ, na paccuppannaṁ, na uppannaṁ na anuppannaṁ na uppādanīyan’ti.
mil6.3.11:1.3	Idha, bhante nāgasena, yo koci sammāpaṭipanno nibbānaṁ sacchikaroti, so uppannaṁ sacchikaroti, udāhu uppādetvā sacchikarotī”ti?
mil6.3.11:1.4	“Yo koci, mahārāja, sammāpaṭipanno nibbānaṁ sacchikaroti, so na uppannaṁ sacchikaroti, na uppādetvā sacchikaroti, api ca, mahārāja, atthesā nibbānadhātu, yaṁ so sammāpaṭipanno sacchikarotī”ti.
mil6.3.11:2.1	“Mā, bhante nāgasena, imaṁ pañhaṁ paṭicchannaṁ katvā dīpehi, vivaṭaṁ pākaṭaṁ katvā dīpehi chandajāto ussāhajāto, yaṁ te sikkhitaṁ, taṁ sabbaṁ etthevākirāhi, etthāyaṁ jano sammūḷho vimatijāto saṁsayapakkhando, bhindetaṁ antodosasallan”ti.
mil6.3.11:2.2	“Atthesā, mahārāja, nibbānadhātu santā sukhā paṇītā, taṁ sammāpaṭipanno jinānusiṭṭhiyā saṅkhāre sammasanto paññāya sacchikaroti.
mil6.3.11:2.3	Yathā, mahārāja, antevāsiko ācariyānusiṭṭhiyā vijjaṁ paññāya sacchikaroti;
mil6.3.11:2.4	evameva kho, mahārāja, sammāpaṭipanno jinānusiṭṭhiyā paññāya nibbānaṁ sacchikaroti.
mil6.3.11:3.1	Kathaṁ pana taṁ nibbānaṁ daṭṭhabbanti?
mil6.3.11:3.2	Anītito nirupaddavato abhayato khemato santato sukhato sātato paṇītato sucito sītalato daṭṭhabbaṁ.
mil6.3.11:4.1	Yathā, mahārāja, puriso bahukaṭṭhapuñjena jalitakaṭṭhitena agginā dayhamāno vāyāmena tato muñcitvā niraggikokāsaṁ pavisitvā tattha paramasukhaṁ labheyya;
mil6.3.11:4.2	evameva kho, mahārāja, yo sammāpaṭipanno, so yoniso manasikārena byapagatatividhaggisantāpaṁ paramasukhaṁ nibbānaṁ sacchikaroti.
mil6.3.11:4.3	Yathā, mahārāja, aggi, evaṁ tividhaggi daṭṭhabbo;
mil6.3.11:4.4	yathā aggigato puriso, evaṁ sammāpaṭipanno daṭṭhabbo;
mil6.3.11:4.5	yathā niraggikokāso, evaṁ nibbānaṁ daṭṭhabbaṁ.
mil6.3.11:5.1	Yathā vā pana, mahārāja, puriso ahikukkuramanussakuṇapasarīravaḷañjakoṭṭhāsarāsigato kuṇapajaṭājaṭitantaramanupaviṭṭho vāyāmena tato muñcitvā nikkuṇapokāsaṁ pavisitvā tattha paramasukhaṁ labheyya;
mil6.3.11:5.2	evameva kho, mahārāja, yo sammāpaṭipanno, so yoniso manasikārena byapagatakilesakuṇapaṁ paramasukhaṁ nibbānaṁ sacchikaroti.
mil6.3.11:5.3	Yathā, mahārāja, kuṇapaṁ, evaṁ pañca kāmaguṇā daṭṭhabbā;
mil6.3.11:5.4	yathā kuṇapagato puriso, evaṁ sammāpaṭipanno daṭṭhabbo;
mil6.3.11:5.5	yathā nikkuṇapokāso, evaṁ nibbānaṁ daṭṭhabbaṁ.
mil6.3.11:6.1	Yathā vā pana, mahārāja, puriso bhīto tasito kampito viparītavibbhantacitto vāyāmena tato muñcitvā daḷhaṁ thiraṁ acalaṁ abhayaṭṭhānaṁ pavisitvā tattha paramasukhaṁ labheyya;
mil6.3.11:6.2	evameva kho, mahārāja, yo sammāpaṭipanno, so yoniso manasikārena byapagatabhayasantāsaṁ paramasukhaṁ nibbānaṁ sacchikaroti.
mil6.3.11:6.3	Yathā, mahārāja, bhayaṁ, evaṁ jātijarābyādhimaraṇaṁ paṭicca aparāparaṁ pavattabhayaṁ daṭṭhabbaṁ;
mil6.3.11:6.4	yathā bhīto puriso, evaṁ sammāpaṭipanno daṭṭhabbo;
mil6.3.11:6.5	yathā abhayaṭṭhānaṁ, evaṁ nibbānaṁ daṭṭhabbaṁ.
mil6.3.11:7.1	Yathā vā pana, mahārāja, puriso kiliṭṭhamalinakalalakaddamadese patito vāyāmena taṁ kalalakaddamaṁ apavāhetvā parisuddhavimaladesamupagantvā tattha paramasukhaṁ labheyya;
mil6.3.11:7.2	evameva kho, mahārāja, yo sammāpaṭipanno, so yoniso manasikārena byapagatakilesamalakaddamaṁ paramasukhaṁ nibbānaṁ sacchikaroti.
mil6.3.11:7.3	Yathā, mahārāja, kalalaṁ, evaṁ lābhasakkārasiloko daṭṭhabbo;
mil6.3.11:7.4	yathā kalalagato puriso, evaṁ sammāpaṭipanno daṭṭhabbo;
mil6.3.11:7.5	yathā parisuddhavimaladeso, evaṁ nibbānaṁ daṭṭhabbaṁ.
mil6.3.11:8.1	Tañca pana nibbānaṁ sammāpaṭipanno kinti sacchikaroti?
mil6.3.11:8.2	Yo so, mahārāja, sammāpaṭipanno, so saṅkhārānaṁ pavattaṁ sammasati.
mil6.3.11:8.3	Pavattaṁ sammasamāno tattha jātiṁ passati jaraṁ passati byādhiṁ passati maraṇaṁ passati, na tattha kiñci sukhaṁ sātaṁ passati āditopi majjhatopi pariyosānatopi.
mil6.3.11:8.4	So tattha kiñci na gayhūpagaṁ passati.
mil6.3.11:8.5	Yathā, mahārāja, puriso divasasantatte ayoguḷe jalite tatte kaṭhite āditopi majjhatopi pariyosānatopi na kiñci gayhūpagaṁ padesaṁ passati;
mil6.3.11:8.6	evameva kho, mahārāja, yo saṅkhārānaṁ pavattaṁ sammasati, so pavattaṁ sammasamāno tattha jātiṁ passati jaraṁ passati byādhiṁ passati maraṇaṁ passati, na tattha kiñci sukhaṁ sātaṁ passati āditopi majjhatopi pariyosānatopi.
mil6.3.11:8.7	So tattha na kiñci gayhūpagaṁ passati, tassa gayhūpagaṁ apassantassa citte arati saṇṭhāti, kāyasmiṁ ḍāho okkamati, so atāṇo asaraṇo asaraṇībhūto bhavesu nibbindati.
mil6.3.11:9.1	Yathā, mahārāja, puriso jalitajālaṁ mahantaṁ aggikkhandhaṁ paviseyya, so tattha atāṇo asaraṇo asaraṇībhūto aggimhi nibbindeyya;
mil6.3.11:9.2	evameva kho, mahārāja, tassa gayhūpagaṁ apassantassa citte arati saṇṭhāti, kāyasmiṁ ḍāho okkamati, so atāṇo asaraṇo asaraṇībhūto bhavesu nibbindati.
mil6.3.11:10.1	Tassa pavatte bhayadassāvissa evaṁ cittaṁ uppajjati ‘santattaṁ kho panetaṁ pavattaṁ ādittaṁ sampajjalitaṁ bahudukkhaṁ bahūpāyāsaṁ, yadi koci labhetha appavattaṁ etaṁ santaṁ etaṁ paṇītaṁ, yadidaṁ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānan’ti.
mil6.3.11:10.2	Iti hetaṁ tassa appavatte cittaṁ pakkhandati pasīdati pahaṁsayati tusayati ‘paṭiladdhaṁ kho me nissaraṇan’ti.
mil6.3.11:11.1	Yathā, mahārāja, puriso vippanaṭṭho videsapakkhando nibbāhanamaggaṁ disvā tattha pakkhandati pasīdati pahaṁsayati tusayati ‘paṭiladdho me nibbāhanamaggo’ti;
mil6.3.11:11.2	evameva kho, mahārāja, pavatte bhayadassāvissa appavatte cittaṁ pakkhandati pasīdati pahaṁsayati tusayati ‘paṭiladdhaṁ kho me nissaraṇan’ti.
mil6.3.11:12.1	So appavattatthāya maggaṁ āyūhati gavesati bhāveti bahulīkaroti, tassa tadatthaṁ sati santiṭṭhati, tadatthaṁ vīriyaṁ santiṭṭhati, tadatthaṁ pīti santiṭṭhati, tassa taṁ cittaṁ aparāparaṁ manasikaroto pavattaṁ samatikkamitvā appavattaṁ okkamati, appavattamanuppatto, mahārāja, sammāpaṭipanno ‘nibbānaṁ sacchikarotī’ti vuccatī”ti.
mil6.3.11:12.2	“Sādhu, bhante nāgasena, evametaṁ tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil6.3.11:13.1	Nibbānasacchikaraṇapañho ekādasamo.
mil6.3.12:0.1	Milindapañha
mil6.3.12:0.2	Anumānapañha
mil6.3.12:0.3	Vessantaravagga
mil6.3.12:0.4	12. Nibbānasannihitapañha
mil6.3.12:1.1	“Bhante nāgasena, atthi so padeso puratthimāya vā disāya dakkhiṇāya vā disāya pacchimāya vā disāya uttarāya vā disāya uddhaṁ vā adho vā tiriyaṁ vā, yattha nibbānaṁ sannihitan”ti?
mil6.3.12:1.2	“Natthi, mahārāja, so padeso puratthimāya vā disāya dakkhiṇāya vā disāya pacchimāya vā disāya uttarāya vā disāya uddhaṁ vā adho vā tiriyaṁ vā, yattha nibbānaṁ sannihitan”ti.
mil6.3.12:2.1	“Yadi, bhante nāgasena, natthi nibbānassa sannihitokāso, tena hi natthi nibbānaṁ?
mil6.3.12:2.2	Yesañca taṁ nibbānaṁ sacchikataṁ, tesampi sacchikiriyā micchā, kāraṇaṁ tattha vakkhāmi.
mil6.3.12:2.3	Yathā, bhante nāgasena, mahiyā dhaññuṭṭhānaṁ khettaṁ atthi, gandhuṭṭhānaṁ pupphaṁ atthi, pupphuṭṭhānaṁ gumbo atthi, phaluṭṭhānaṁ rukkho atthi, ratanuṭṭhānaṁ ākaro atthi, tattha yo koci yaṁ yaṁ icchati, so tattha gantvā taṁ taṁ harati;
mil6.3.12:2.4	evameva kho, bhante nāgasena, yadi nibbānaṁ atthi, tassa nibbānassa uṭṭhānokāsopi icchitabbo, yasmā ca kho, bhante nāgasena, nibbānassa uṭṭhānokāso natthi, tasmā natthi nibbānanti brūmi, yesañca nibbānaṁ sacchikataṁ, tesampi sacchikiriyā micchā”ti.
mil6.3.12:3.1	“Natthi, mahārāja, nibbānassa sannihitokāso, atthi cetaṁ nibbānaṁ, sammāpaṭipanno yoniso manasikārena nibbānaṁ sacchikaroti.
mil6.3.12:3.2	Yathā pana, mahārāja, atthi aggi nāma, natthi tassa sannihitokāso, dve kaṭṭhāni saṅghaṭṭento aggiṁ adhigacchati;
mil6.3.12:3.3	evameva kho, mahārāja, atthi nibbānaṁ, natthi tassa sannihitokāso, sammāpaṭipanno yoniso manasikārena nibbānaṁ sacchikaroti.
mil6.3.12:4.1	Yathā vā pana, mahārāja, atthi satta ratanāni nāma.
mil6.3.12:4.2	Seyyathidaṁ—
mil6.3.12:4.3	cakkaratanaṁ hatthiratanaṁ assaratanaṁ maṇiratanaṁ itthiratanaṁ gahapatiratanaṁ pariṇāyakaratanaṁ.
mil6.3.12:4.4	Na ca tesaṁ ratanānaṁ sannihitokāso atthi, khattiyassa pana sammāpaṭipannassa paṭipattibalena tāni ratanāni upagacchanti.
mil6.3.12:4.5	Evameva kho, mahārāja, atthi nibbānaṁ, natthi tassa sannihitokāso, sammāpaṭipanno yoniso manasikārena nibbānaṁ sacchikarotī”ti.
mil6.3.12:5.1	“Bhante nāgasena, nibbānassa sannihitokāso mā hotu, atthi pana taṁ ṭhānaṁ, yattha ṭhito sammāpaṭipanno nibbānaṁ sacchikarotī”ti?
mil6.3.12:5.2	“Āma, mahārāja, atthi taṁ ṭhānaṁ, yattha ṭhito sammāpaṭipanno nibbānaṁ sacchikarotī”ti.
mil6.3.12:6.1	“Katamaṁ pana, bhante, taṁ ṭhānaṁ, yattha ṭhito sammāpaṭipanno nibbānaṁ sacchikarotī”ti?
mil6.3.12:6.2	“Sīlaṁ, mahārāja, ṭhānaṁ, sīle patiṭṭhito yoniso manasikaronto sakkayavanepi cīnavilātepi alasandepi nigumbepi kāsikosalepi kasmīrepi gandhārepi nagamuddhanipi brahmalokepi yattha katthacipi ṭhito sammāpaṭipanno nibbānaṁ sacchikaroti.
mil6.3.12:6.3	Yathā, mahārāja, yo koci cakkhumā puriso sakayavanepi cīnavilātepi alasandepi nigumbepi kāsikosalepi kasmīrepi gandhārepi nagamuddhanipi brahmalokepi yattha katthacipi ṭhito ākāsaṁ passati;
mil6.3.12:6.4	evameva kho, mahārāja, sīle patiṭṭhito yoniso manasikaronto sakayavanepi …pe…
mil6.3.12:6.5	yattha katthacipi ṭhito sammāpaṭipanno nibbānaṁ sacchikaroti.
mil6.3.12:7.1	Yathā vā pana, mahārāja, sakayavanepi …pe…
mil6.3.12:7.2	yattha katthacipi ṭhitassa pubbadisā atthi;
mil6.3.12:7.3	evameva kho, mahārāja, sīle patiṭṭhitassa yoniso manasikarontassa sakkayavanepi …pe…
mil6.3.12:7.4	yattha katthacipi ṭhitassa sammāpaṭipannassa atthi nibbānasacchikiriyā”ti.
mil6.3.12:7.5	“Sādhu, bhante nāgasena, desitaṁ tayā nibbānaṁ, desitā nibbānasacchikiriyā, parikkhatā sīlaguṇā, dassitā sammāpaṭipatti, ussāpito dhammaddhajo, saṇṭhapitā dhammanetti, avañjho suppayuttānaṁ sammāpayogo, evametaṁ gaṇivarapavara tathā sampaṭicchāmī”ti.
mil6.3.12:8.1	Nibbānasannihitapañho dvādasamo.
mil6.3.12:9.1	Vessantaravaggo tatiyo.
mil6.3.12:10.1	Imasmiṁ vagge dvādasa pañhā.
mil6.4.1:0.1	Milindapañha
mil6.4.1:0.2	Anumānavagga
mil6.4.1:0.3	1. Anumānapañha
mil6.4.1:1.1	Atha kho milindo rājā yenāyasmā nāgaseno tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ nāgasenaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi, ekamantaṁ nisinno kho milindo rājā ñātukāmo sotukāmo dhāretukāmo ñāṇālokaṁ daṭṭhukāmo aññāṇaṁ bhinditukāmo ñāṇālokaṁ uppādetukāmo avijjandhakāraṁ nāsetukāmo adhimattaṁ dhitiñca ussāhañca satiñca sampajaññañca upaṭṭhapetvā āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—
mil6.4.1:1.2	“bhante nāgasena, kiṁ pana buddho tayā diṭṭho”ti.
mil6.4.1:1.3	“Na hi, mahārājā”ti.
mil6.4.1:1.4	“Kiṁ pana te ācariyehi buddho diṭṭho”ti?
mil6.4.1:1.5	“Na hi, mahārājā”ti.
mil6.4.1:1.6	“Bhante nāgasena, na kira tayā buddho diṭṭho, nāpi kira te ācariyehi buddho diṭṭho.
mil6.4.1:1.7	Tena hi, bhante nāgasena, natthi buddho, na hettha buddho paññāyatī”ti.
mil6.4.1:2.1	“Atthi pana te, mahārāja, pubbakā khattiyā, ye te tava khattiyavaṁsassa pubbaṅgamā”ti?
mil6.4.1:2.2	“Āma, bhante.
mil6.4.1:2.3	Ko saṁsayo, atthi pubbakā khattiyā, ye mama khattiyavaṁsassa pubbaṅgamā”ti.
mil6.4.1:2.4	“Diṭṭhapubbā tayā, mahārāja, pubbakā khattiyā”ti?
mil6.4.1:2.5	“Na hi, bhante”ti.
mil6.4.1:2.6	“Ye pana taṁ, mahārāja, anusāsanti purohitā senāpatino akkhadassā mahāmattā, tehi pubbakā khattiyā diṭṭhapubbā”ti?
mil6.4.1:2.7	“Na hi, bhante”ti.
mil6.4.1:2.8	“Yadi pana te, mahārāja, pubbakā khattiyā na diṭṭhā, nāpi kira te anusāsakehi pubbakā khattiyā diṭṭhā, tena hi natthi pubbakā khattiyā, na hettha pubbakā khattiyā paññāyantī”ti.
mil6.4.1:3.1	“Dissanti, bhante nāgasena, pubbakānaṁ khattiyānaṁ anubhūtāni paribhogabhaṇḍāni.
mil6.4.1:3.2	Seyyathidaṁ—
mil6.4.1:3.3	setacchattaṁ uṇhīsaṁ pādukā vālabījanī khaggaratanaṁ mahārahāni ca sayanāni.
mil6.4.1:3.4	Yehi mayaṁ jāneyyāma saddaheyyāma ‘atthi pubbakā khattiyā’”ti.
mil6.4.1:3.5	“Evameva kho, mahārāja, mayampetaṁ bhagavantaṁ jāneyyāma saddaheyyāma.
mil6.4.1:3.6	Atthi taṁ kāraṇaṁ, yena mayaṁ kāraṇena jāneyyāma saddaheyyāma ‘atthi so bhagavā’ti.
mil6.4.1:3.7	Katamaṁ taṁ kāraṇaṁ?
mil6.4.1:3.8	Atthi kho, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena anubhūtāni paribhogabhaṇḍāni.
mil6.4.1:3.9	Seyyathidaṁ—
mil6.4.1:3.10	cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, yehi sadevako loko jānāti saddahati ‘atthi so bhagavā’ti.
mil6.4.1:3.11	Iminā, mahārāja, kāraṇena iminā hetunā iminā nayena iminā anumānena ñātabbo ‘atthi so bhagavā’ti.
mil6.4.1:4.1	‘Bahū jane tārayitvā,
mil6.4.1:4.2	nibbuto upadhikkhaye;
mil6.4.1:4.3	Anumānena ñātabbaṁ,
mil6.4.1:4.4	atthi so dvipaduttamo’”ti.
mil6.4.1:5.1	“Bhante nāgasena, opammaṁ karohī”ti.
mil6.4.1:5.2	“Yathā, mahārāja, nagaravaḍḍhakī nagaraṁ māpetukāmo paṭhamaṁ tāva samaṁ anunnatamanonataṁ asakkharapāsāṇaṁ nirupaddavamanavajjaṁ ramaṇīyaṁ bhūmibhāgaṁ anuviloketvā yaṁ tattha visamaṁ, taṁ samaṁ kārāpetvā khāṇukaṇṭakaṁ visodhāpetvā tattha nagaraṁ māpeyya sobhanaṁ vibhattaṁ bhāgaso mitaṁ ukkiṇṇaparikhāpākāraṁ daḷhagopuraṭṭālakoṭṭakaṁ puthucaccaracatukkasandhisiṅghāṭakaṁ sucisamatalarājamaggaṁ suvibhattaantarāpaṇaṁ ārāmuyyānataḷākapokkharaṇiudapānasampannaṁ bahuvidhadevaṭṭhānappaṭimaṇḍitaṁ sabbadosavirahitaṁ, so tasmiṁ nagare sabbathā vepullattaṁ patte aññaṁ desaṁ upagaccheyya, atha taṁ nagaraṁ aparena samayena iddhaṁ bhaveyya phītaṁ subhikkhaṁ khemaṁ samiddhaṁ sivaṁ anītikaṁ nirupaddavaṁ nānājanasamākulaṁ, puthū khattiyā brāhmaṇā vessā suddā hatthārohā assārohā rathikā pattikā dhanuggahā tharuggahā celakā calakā piṇḍadāyakā uggā rājaputtā pakkhandino mahānāgā sūrā vammino yodhino dāsikaputtā bhaṭiputtā mallakā gaṇakā āḷārikā sūdā kappakā nahāpakā cundā mālākārā suvaṇṇakārā sajjhukārā sīsakārā tipukārā lohakārā vaṭṭakārā ayokārā maṇikārā pesakārā kumbhakārā veṇukārā loṇakārā cammakārā rathakārā dantakārā rajjukārā kocchakārā suttakārā vilīvakārā dhanukārā jiyakārā usukārā cittakārā raṅgakārā rajakā tantavāyā tunnavāyā heraññikā dussikā gandhikā tiṇahārakā kaṭṭhahārakā bhatakā paṇṇikā phalikā mūlikā odanikā pūvikā macchikā maṁsikā majjikā naṭakā naccakā laṅghakā indajālikā vetālikā mallā chavaḍāhakā pupphachaḍḍakā venā nesādā gaṇikā lāsikā kumbhadāsiyo sakkayavanacīnavilātā ujjenakā bhārukacchakā kāsikosalā parantakā māgadhakā sāketakā soreyyakā pāveyyakā koṭumbaramāthurakā alasandakasmīragandhārā taṁ nagaraṁ vāsāya upagatā nānāvisayino janā navaṁ suvibhattaṁ adosamanavajjaṁ ramaṇīyaṁ taṁ nagaraṁ passitvā anumānena jānanti ‘cheko vata bho so nagaravaḍḍhakī, yo imassa nagarassa māpetā’ti.
mil6.4.1:5.3	Evameva kho, mahārāja, so bhagavā asamo asamasamo appaṭisamo asadiso atulo asaṅkhyeyyo appameyyo aparimeyyo amitaguṇo guṇapāramippatto anantadhiti anantatejo anantavīriyo anantabalo buddhabalapāramiṁ gato sasenamāraṁ parājetvā diṭṭhijālaṁ padāletvā avijjaṁ khepetvā vijjaṁ uppādetvā dhammukkaṁ dhārayitvā sabbaññutaṁ pāpuṇitvā vijitasaṅgāmo dhammanagaraṁ māpesi.
mil6.4.1:6.1	Bhagavato kho, mahārāja, dhammanagaraṁ sīlapākāraṁ hiriparikhaṁ ñāṇadvārakoṭṭhakaṁ vīriyaaṭṭālakaṁ saddhāesikaṁ satidovārikaṁ paññāpāsādaṁ suttantacaccaraṁ abhidhammasiṅghāṭakaṁ vinayavinicchayaṁ satipaṭṭhānavīthikaṁ, tassa kho pana, mahārāja, satipaṭṭhānavīthiyaṁ evarūpā āpaṇā pasāritā honti.
mil6.4.1:6.2	Seyyathidaṁ—
mil6.4.1:6.3	pupphāpaṇaṁ gandhāpaṇaṁ phalāpaṇaṁ agadāpaṇaṁ osadhāpaṇaṁ amatāpaṇaṁ ratanāpaṇaṁ sabbāpaṇan”ti.
mil6.4.1:7.1	“Bhante nāgasena, katamaṁ buddhassa bhagavato pupphāpaṇan”ti?
mil6.4.1:7.2	“Atthi kho pana, mahārāja, tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena ārammaṇavibhattiyo akkhātā.
mil6.4.1:7.3	Seyyathidaṁ—
mil6.4.1:7.4	aniccasaññā dukkhasaññā anattasaññā asubhasaññā ādīnavasaññā pahānasaññā virāgasaññā nirodhasaññā sabbaloke anabhiratisaññā sabbasaṅkhāresu aniccasaññā ānāpānassati uddhumātakasaññā vinīlakasaññā vipubbakasaññā vicchiddakasaññā vikkhāyitakasaññā vikkhittakasaññā hatavikkhittakasaññā lohitakasaññā puḷavakasaññā aṭṭhikasaññā mettāsaññā karuṇāsaññā muditāsaññā upekkhāsaññā maraṇānussati kāyagatāsati, ime kho, mahārāja, buddhena bhagavatā ārammaṇavibhattiyo akkhātā.
mil6.4.1:7.5	Tattha yo koci jarāmaraṇā muccitukāmo, so tesu aññataraṁ ārammaṇaṁ gaṇhāti, tena ārammaṇena rāgā vimuccati, dosā vimuccati, mohā vimuccati, mānato vimuccati, diṭṭhito vimuccati, saṁsāraṁ tarati, taṇhāsotaṁ nivāreti, tividhaṁ malaṁ visodheti, sabbakilese upahantvā amalaṁ virajaṁ suddhaṁ paṇḍaraṁ ajātiṁ ajaraṁ amaraṁ sukhaṁ sītibhūtaṁ abhayaṁ nagaruttamaṁ nibbānanagaraṁ pavisitvā arahatte cittaṁ vimoceti, idaṁ vuccati, mahārāja, ‘bhagavato pupphāpaṇan’ti.
mil6.4.1:8.1	‘Kammamūlaṁ gahetvāna,
mil6.4.1:8.2	āpaṇaṁ upagacchatha;
mil6.4.1:8.3	Ārammaṇaṁ kiṇitvāna,
mil6.4.1:8.4	tato muccatha muttiyā’”ti.
mil6.4.1:9.1	“Bhante nāgasena, katamaṁ buddhassa bhagavato gandhāpaṇan”ti?
mil6.4.1:9.2	“Atthi kho pana, mahārāja, tena bhagavatā sīlavibhattiyo akkhātā, yena sīlagandhena anulittā bhagavato puttā sadevakaṁ lokaṁ sīlagandhena dhūpenti sampadhūpenti, disampi anudisampi anuvātampi paṭivātampi vāyanti ativāyanti, pharitvā tiṭṭhanti.
mil6.4.1:9.3	Katamā tā sīlavibhattiyo?
mil6.4.1:9.4	Saraṇasīlaṁ pañcaṅgasīlaṁ aṭṭhaṅgasīlaṁ dasaṅgasīlaṁ pañcuddesapariyāpannaṁ pātimokkhasaṁvarasīlaṁ.
mil6.4.1:9.5	Idaṁ vuccati, mahārāja, ‘bhagavato gandhāpaṇan’ti.
mil6.4.1:9.6	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena—
mil6.4.1:10.1	‘Na pupphagandho paṭivātameti,
mil6.4.1:10.2	Na candanaṁ taggaramallikā vā;
mil6.4.1:10.3	Satañca gandho paṭivātameti,
mil6.4.1:10.4	Sabbā disā sappuriso pavāyati.
mil6.4.1:11.1	Candanaṁ tagaraṁ vāpi,
mil6.4.1:11.2	uppalaṁ atha vassikī;
mil6.4.1:11.3	Etesaṁ gandhajātānaṁ,
mil6.4.1:11.4	sīlagandho anuttaro.
mil6.4.1:12.1	Appamatto ayaṁ gandho,
mil6.4.1:12.2	yvāyaṁ tagaracandanaṁ;
mil6.4.1:12.3	Yo ca sīlavataṁ gandho,
mil6.4.1:12.4	vāti devesu uttamo’”ti.
mil6.4.1:13.1	“Bhante nāgasena, katamaṁ buddhassa bhagavato phalāpaṇan”ti?
mil6.4.1:13.2	“Phalāni kho, mahārāja, bhagavatā akkhātāni.
mil6.4.1:13.3	Seyyathidaṁ—
mil6.4.1:13.4	sotāpattiphalaṁ sakadāgāmiphalaṁ anāgāmiphalaṁ arahattaphalaṁ suññataphalasamāpatti animittaphalasamāpatti appaṇihitaphalasamāpatti.
mil6.4.1:13.5	Tattha yo koci yaṁ phalaṁ icchati, so kammamūlaṁ datvā patthitaṁ phalaṁ kiṇāti.
mil6.4.1:13.6	Yadi sotāpattiphalaṁ, yadi sakadāgāmiphalaṁ, yadi anāgāmiphalaṁ, yadi arahattaphalaṁ, yadi suññataphalasamāpattiṁ, yadi animittaphalasamāpattiṁ, yadi appaṇihitaphalasamāpattiṁ.
mil6.4.1:13.7	Yathā, mahārāja, kassaci purisassa dhuvaphalo ambo bhaveyya, so na tāva tato phalāni pāteti, yāva kayikā na āgacchanti, anuppatte pana kayike mūlaṁ gahetvā evaṁ ācikkhati ‘ambho purisa, eso kho dhuvaphalo ambo, tato yaṁ icchasi, ettakaṁ phalaṁ gaṇhāhi salāṭukaṁ vā dovilaṁ vā kesikaṁ vā āmaṁ vā pakkaṁ vā’ti, so tena attanā dinnamūlena yadi salāṭukaṁ icchati, salāṭukaṁ gaṇhāti, yadi dovilaṁ icchati, dovilaṁ gaṇhāti, yadi kesikaṁ icchati, kesikaṁ gaṇhāti, yadi āmakaṁ icchati, āmakaṁ gaṇhāti, yadi pakkaṁ icchati, pakkaṁ gaṇhāti.
mil6.4.1:13.8	Evameva kho, mahārāja, yo yaṁ phalaṁ icchati, so kammamūlaṁ datvā patthitaṁ phalaṁ gaṇhāti, yadi sotāpattiphalaṁ …pe…
mil6.4.1:13.9	yadi appaṇihitaphalasamāpattiṁ, idaṁ vuccati, mahārāja, ‘bhagavato phalāpaṇan’ti.
mil6.4.1:14.1	‘Kammamūlaṁ janā datvā,
mil6.4.1:14.2	gaṇhanti amatapphalaṁ;
mil6.4.1:14.3	Tena te sukhitā honti,
mil6.4.1:14.4	ye kītā amatapphalan’”ti.
mil6.4.1:15.1	“Bhante nāgasena, katamaṁ buddhassa bhagavato agadāpaṇan”ti?
mil6.4.1:15.2	“Agadāni kho, mahārāja, bhagavatā akkhātāni, yehi agadehi so bhagavā sadevakaṁ lokaṁ kilesavisato parimoceti.
mil6.4.1:15.3	Katamāni pana tāni agadāni?
mil6.4.1:15.4	Yānimāni, mahārāja, bhagavatā cattāri ariyasaccāni akkhātāni.
mil6.4.1:15.5	Seyyathidaṁ—
mil6.4.1:15.6	dukkhaṁ ariyasaccaṁ dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ, tattha ye keci aññāpekkhā catusaccaṁ dhammaṁ suṇanti, te jātiyā parimuccanti, jarāya parimuccanti, maraṇā parimuccanti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccanti, idaṁ vuccati, mahārāja, ‘bhagavato agadāpaṇan’ti.
mil6.4.1:16.1	‘Ye keci agadā loke,
mil6.4.1:16.2	visānaṁ paṭibāhakā;
mil6.4.1:16.3	Dhammāgadasamaṁ natthi,
mil6.4.1:16.4	etaṁ pivatha bhikkhavo’”ti.
mil6.4.1:17.1	“Bhante nāgasena, katamaṁ buddhassa bhagavato osadhāpaṇan”ti?
mil6.4.1:17.2	“Osadhāni kho, mahārāja, bhagavatā akkhātāni, yehi osadhehi so bhagavā devamanusse tikicchati.
mil6.4.1:17.3	Seyyathidaṁ—
mil6.4.1:17.4	cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, etehi osadhehi bhagavā micchādiṭṭhiṁ vireceti, micchāsaṅkappaṁ vireceti, micchāvācaṁ vireceti, micchākammantaṁ vireceti, micchāājīvaṁ vireceti, micchāvāyāmaṁ vireceti, micchāsatiṁ vireceti, micchāsamādhiṁ vireceti, lobhavamanaṁ kāreti, dosavamanaṁ kāreti, mohavamanaṁ kāreti, mānavamanaṁ kāreti, diṭṭhivamanaṁ kāreti, vicikicchāvamanaṁ kāreti, uddhaccavamanaṁ kāreti, thinamiddhavamanaṁ kāreti, ahirikānottappavamanaṁ kāreti, sabbakilesavamanaṁ kāreti, idaṁ vuccati, mahārāja, ‘bhagavato osadhāpaṇan’ti.
mil6.4.1:18.1	‘Ye keci osadhā loke,
mil6.4.1:18.2	vijjanti vividhā bahū;
mil6.4.1:18.3	Dhammosadhasamaṁ natthi,
mil6.4.1:18.4	etaṁ pivatha bhikkhavo.
mil6.4.1:19.1	Dhammosadhaṁ pivitvāna,
mil6.4.1:19.2	ajarāmaraṇā siyuṁ;
mil6.4.1:19.3	Bhāvayitvā ca passitvā,
mil6.4.1:19.4	nibbutā upadhikkhaye’”ti.
mil6.4.1:20.1	“Bhante nāgasena, katamaṁ buddhassa bhagavato amatāpaṇan”ti?
mil6.4.1:20.2	“Amataṁ kho, mahārāja, bhagavatā akkhātaṁ, yena amatena so bhagavā sadevakaṁ lokaṁ abhisiñci, yena amatena abhisittā devamanussā jātijarābyādhimaraṇasokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimucciṁsu.
mil6.4.1:20.3	Katamaṁ taṁ amataṁ?
mil6.4.1:20.4	Yadidaṁ kāyagatāsati.
mil6.4.1:20.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ‘amataṁ te, bhikkhave, paribhuñjanti, ye kāyagatāsatiṁ paribhuñjantī’ti.
mil6.4.1:20.6	Idaṁ vuccati, mahārāja, ‘bhagavato amatāpaṇan’ti.
mil6.4.1:21.1	‘Byādhitaṁ janataṁ disvā,
mil6.4.1:21.2	Amatāpaṇaṁ pasārayi;
mil6.4.1:21.3	Kammena taṁ kiṇitvāna,
mil6.4.1:21.4	Amataṁ ādetha bhikkhavo’”ti.
mil6.4.1:22.1	“Bhante nāgasena, katamaṁ buddhassa bhagavato ratanāpaṇan”ti?
mil6.4.1:22.2	“Ratanāni kho, mahārāja, bhagavatā akkhātāni, yehi ratanehi vibhūsitā bhagavato puttā sadevakaṁ lokaṁ virocanti obhāsenti pabhāsenti jalanti pajjalanti uddhaṁ adho tiriyaṁ ālokaṁ dassenti.
mil6.4.1:22.3	Katamāni tāni ratanāni?
mil6.4.1:22.4	Sīlaratanaṁ samādhiratanaṁ paññāratanaṁ vimuttiratanaṁ vimuttiñāṇadassanaratanaṁ paṭisambhidāratanaṁ bojjhaṅgaratanaṁ.
mil6.4.1:23.1	Katamaṁ, mahārāja, bhagavato sīlaratanaṁ?
mil6.4.1:23.2	Pātimokkhasaṁvarasīlaṁ indriyasaṁvarasīlaṁ ājīvapārisuddhisīlaṁ paccayasannissitasīlaṁ cūḷasīlaṁ majjhimasīlaṁ mahāsīlaṁ maggasīlaṁ phalasīlaṁ.
mil6.4.1:23.3	Sīlaratanena kho, mahārāja, vibhūsitassa puggalassa sadevako loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā pihayati pattheti, sīlaratanapiḷandho kho, mahārāja, bhikkhu disampi anudisampi uddhampi adhopi tiriyampi virocati ativirocati, heṭṭhato avīciṁ uparito bhavaggaṁ upādāya etthantare sabbaratanāni atikkamitvā abhibhavitvā ajjhottharitvā tiṭṭhati, evarūpāni kho, mahārāja, sīlaratanāni bhagavato ratanāpaṇe pasāritāni, idaṁ vuccati, mahārāja, ‘bhagavato sīlaratanan’ti.
mil6.4.1:24.1	‘Evarūpāni sīlāni,
mil6.4.1:24.2	santi buddhassa āpaṇe;
mil6.4.1:24.3	Kammena taṁ kiṇitvāna,
mil6.4.1:24.4	ratanaṁ vo piḷandhathā’ti.
mil6.4.1:25.1	Katamaṁ, mahārāja, bhagavato samādhiratanaṁ?
mil6.4.1:25.2	Savitakkasavicāro samādhi, avitakkavicāramatto samādhi, avitakkaavicāro samādhi, suññato samādhi, animitto samādhi, appaṇihito samādhi.
mil6.4.1:25.3	Samādhiratanaṁ kho, mahārāja, piḷandhassa bhikkhuno ye te kāmavitakkabyāpādavitakkavihiṁsāvitakkamānuddhaccadiṭṭhivicikicchākilesavatthūni vividhāni ca kuvitakkāni, te sabbe samādhiṁ āsajja vikiranti vidhamanti viddhaṁsanti na saṇṭhanti na upalimpanti.
mil6.4.1:25.4	Yathā, mahārāja, vāri pokkharapatte vikirati vidhamati viddhaṁsati na saṇṭhāti na upalimpati.
mil6.4.1:25.5	Taṁ kissa hetu?
mil6.4.1:25.6	Parisuddhattā padumassa.
mil6.4.1:25.7	Evameva kho, mahārāja, samādhiratanaṁ piḷandhassa bhikkhuno ye te kāmavitakkabyāpādavitakkavihiṁsāvitakkamānuddhaccadiṭṭhivicikicchākilesavatthūni vividhāni ca kuvitakkāni, te sabbe samādhiṁ āsajja vikiranti vidhamanti viddhaṁsanti na saṇṭhanti na upalimpanti.
mil6.4.1:25.8	Taṁ kissa hetu?
mil6.4.1:25.9	Parisuddhattā samādhissa.
mil6.4.1:25.10	Idaṁ vuccati, mahārāja, ‘bhagavato samādhiratanan’ti, evarūpāni kho, mahārāja, samādhiratanāni bhagavato ratanāpaṇe pasāritāni.
mil6.4.1:26.1	‘Samādhiratanamālassa,
mil6.4.1:26.2	kuvitakkā na jāyare;
mil6.4.1:26.3	Na ca vikkhipate cittaṁ,
mil6.4.1:26.4	etaṁ tumhe piḷandhathā’ti.
mil6.4.1:27.1	Katamaṁ, mahārāja, bhagavato paññāratanaṁ?
mil6.4.1:27.2	Yāya, mahārāja, paññāya ariyasāvako ‘idaṁ kusalan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘idaṁ akusalan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘idaṁ sāvajjaṁ, idaṁ anavajjaṁ, idaṁ sevitabbaṁ, idaṁ na sevitabbaṁ, idaṁ hīnaṁ, idaṁ paṇītaṁ, idaṁ kaṇhaṁ, idaṁ sukkaṁ, idaṁ kaṇhasukkasappaṭibhāgan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.
mil6.4.1:27.3	Idaṁ vuccati, mahārāja, ‘bhagavato paññāratanan’ti.
mil6.4.1:28.1	‘Paññāratanamālassa,
mil6.4.1:28.2	na ciraṁ vattate bhavo;
mil6.4.1:28.3	Khippaṁ phasseti amataṁ,
mil6.4.1:28.4	na ca so rocate bhave’ti.
mil6.4.1:29.1	Katamaṁ, mahārāja, bhagavato vimuttiratanaṁ?
mil6.4.1:29.2	Vimuttiratanaṁ kho, mahārāja, arahattaṁ vuccati, arahattaṁ patto kho, mahārāja, bhikkhu ‘vimuttiratanaṁ piḷandho’ti vuccati.
mil6.4.1:29.3	Yathā, mahārāja, puriso muttākalāpamaṇikalāpapavāḷakalāpābharaṇappaṭimaṇḍito agalutagaratālīsakalohitacandanānulittagatto nāgapunnāgasālasalaḷacampakayūthikātimuttakapāṭaluppalavassikamallikāvicitto sesajane atikkamitvā virocati ativirocati obhāsati pabhāsati sampabhāsati jalati pajjalati abhibhavati ajjhottharati mālāgandharatanābharaṇehi;
mil6.4.1:29.4	evameva kho, mahārāja, arahattaṁ patto khīṇāsavo vimuttiratanapiḷandho upādāyupādāya vimuttānaṁ bhikkhūnaṁ atikkamitvā samatikkamitvā virocati ativirocati obhāsati pabhāsati sampabhāsati jalati pajjalati abhibhavati ajjhottharati vimuttiyā.
mil6.4.1:29.5	Taṁ kissa hetu?
mil6.4.1:29.6	Aggaṁ, mahārāja, etaṁ piḷandhanaṁ sabbapiḷandhanānaṁ, yadidaṁ vimuttipiḷandhanaṁ.
mil6.4.1:29.7	Idaṁ vuccati, mahārāja, ‘bhagavato vimuttiratanan’ti.
mil6.4.1:30.1	‘Maṇimālādharaṁ geha,
mil6.4.1:30.2	jano sāmiṁ udikkhati;
mil6.4.1:30.3	Vimuttiratanamālantu,
mil6.4.1:30.4	udikkhanti sadevakā’ti.
mil6.4.1:31.1	Katamaṁ, mahārāja, bhagavato vimuttiñāṇadassanaratanaṁ?
mil6.4.1:31.2	Paccavekkhaṇañāṇaṁ, mahārāja, bhagavato vimuttiñāṇadassanaratananti vuccati, yena ñāṇena ariyasāvako maggaphalanibbānāni pahīnakilesāvasiṭṭhakilese ca paccavekkhati.
mil6.4.1:32.1	‘Yena ñāṇena bujjhanti,
mil6.4.1:32.2	ariyā katakiccataṁ;
mil6.4.1:32.3	Taṁ ñāṇaratanaṁ laddhuṁ,
mil6.4.1:32.4	vāyametha jinorasā’ti.
mil6.4.1:33.1	Katamaṁ, mahārāja, bhagavato paṭisambhidāratanaṁ?
mil6.4.1:33.2	Catasso kho, mahārāja, paṭisambhidāyo atthapaṭisambhidā dhammapaṭisambhidā niruttipaṭisambhidā paṭibhānapaṭisambhidāti.
mil6.4.1:33.3	Imehi kho, mahārāja, catūhi paṭisambhidāratanehi samalaṅkato bhikkhu yaṁ yaṁ parisaṁ upasaṅkamati, yadi khattiyaparisaṁ, yadi brāhmaṇaparisaṁ, yadi gahapatiparisaṁ, yadi samaṇaparisaṁ, visārado upasaṅkamati amaṅkubhūto abhīru acchambhī anutrāsī vigatalomahaṁso parisaṁ upasaṅkamati.
mil6.4.1:34.1	Yathā, mahārāja, yodho saṅgāmasūro sannaddhapañcāvudho acchambhito saṅgāmaṁ otarati, ‘sace amittā dūre bhavissanti usunā pātayissāmi, tato orato bhavissanti sattiyā paharissāmi, tato orato bhavissanti kaṇayena paharissāmi, upagataṁ santaṁ maṇḍalaggena dvidhā chindissāmi, kāyūpagataṁ churikāya vinivijjhissāmī’ti;
mil6.4.1:34.2	evameva kho, mahārāja, catupaṭisambhidāratanamaṇḍito bhikkhu acchambhito parisaṁ upasaṅkamati.
mil6.4.1:35.1	‘Yo koci maṁ atthapaṭisambhide pañhaṁ pucchissati, tassa atthena atthaṁ kathayissāmi, kāraṇena kāraṇaṁ kathayissāmi, hetunā hetuṁ kathayissāmi, nayena nayaṁ kathayissāmi, nissaṁsayaṁ karissāmi, vimatiṁ vivecessāmi, tosayissāmi pañhaveyyākaraṇena.
mil6.4.1:36.1	Yo koci maṁ dhammapaṭisambhide pañhaṁ pucchissati, tassa dhammena dhammaṁ kathayissāmi, amatena amataṁ kathayissāmi, asaṅkhatena asaṅkhataṁ kathayissāmi, nibbānena nibbānaṁ kathayissāmi, suññatena suññataṁ kathayissāmi, animittena animittaṁ kathayissāmi, appaṇihitena appaṇihitaṁ kathayissāmi, anejena anejaṁ kathayissāmi, nissaṁsayaṁ karissāmi, vimatiṁ vivecessāmi, tosayissāmi pañhaveyyākaraṇena.
mil6.4.1:37.1	Yo koci maṁ niruttipaṭisambhide pañhaṁ pucchissati, tassa niruttiyā niruttiṁ kathayissāmi, padena padaṁ kathayissāmi, anupadena anupadaṁ kathayissāmi, akkharena akkharaṁ kathayissāmi, sandhiyā sandhiṁ kathayissāmi, byañjanena byañjanaṁ kathayissāmi, anubyañjanena anubyañjanaṁ kathayissāmi, vaṇṇena vaṇṇaṁ kathayissāmi, sarena saraṁ kathayissāmi, paññattiyā paññattiṁ kathayissāmi, vohārena vohāraṁ kathayissāmi, nissaṁsayaṁ karissāmi, vimatiṁ vivecessāmi, tosayissāmi pañhaveyyākaraṇena.
mil6.4.1:38.1	Yo koci maṁ paṭibhānapaṭisambhide pañhaṁ pucchissati, tassa paṭibhānena paṭibhānaṁ kathayissāmi, opammena opammaṁ kathayissāmi, lakkhaṇena lakkhaṇaṁ kathayissāmi, rasena rasaṁ kathayissāmi, nissaṁsayaṁ karissāmi, vimatiṁ vivecessāmi, tosayissāmi pañhaveyyākaraṇenā’ti.
mil6.4.1:38.2	Idaṁ vuccati, mahārāja, ‘bhagavato paṭisambhidāratanan’ti.
mil6.4.1:39.1	‘Paṭisambhidā kiṇitvāna,
mil6.4.1:39.2	Ñāṇena phassayeyya yo;
mil6.4.1:39.3	Acchambhito anubbiggo,
mil6.4.1:39.4	Atirocati sadevake’ti.
mil6.4.1:40.1	Katamaṁ, mahārāja, bhagavato bojjhaṅgaratanaṁ?
mil6.4.1:40.2	Sattime, mahārāja, bojjhaṅgā, satisambojjhaṅgo dhammavicayasambojjhaṅgo vīriyasambojjhaṅgo pītisambojjhaṅgo passaddhisambojjhaṅgo samādhisambojjhaṅgo upekkhāsambojjhaṅgo.
mil6.4.1:40.3	Imehi kho, mahārāja, sattahi bojjhaṅgaratanehi paṭimaṇḍito bhikkhu sabbaṁ tamaṁ abhibhuyya sadevakaṁ lokaṁ obhāseti pabhāseti ālokaṁ janeti.
mil6.4.1:40.4	Idaṁ vuccati, mahārāja, ‘bhagavato bojjhaṅgaratanan’ti.
mil6.4.1:41.1	‘Bojjhaṅgaratanamālassa,
mil6.4.1:41.2	uṭṭhahanti sadevakā;
mil6.4.1:41.3	Kammena taṁ kiṇitvāna,
mil6.4.1:41.4	ratanaṁ vo piḷandhathā’”ti.
mil6.4.1:42.1	“Bhante nāgasena, katamaṁ buddhassa bhagavato sabbāpaṇan”ti?
mil6.4.1:42.2	“Sabbāpaṇaṁ kho, mahārāja, bhagavato navaṅgaṁ buddhavacanaṁ sārīrikāni pāribhogikāni cetiyāni saṅgharatanañca.
mil6.4.1:42.3	Sabbāpaṇe, mahārāja, bhagavatā jātisampatti pasāritā, bhogasampatti pasāritā, āyusampatti pasāritā, ārogyasampatti pasāritā, vaṇṇasampatti pasāritā, paññāsampatti pasāritā, mānusikasampatti pasāritā, dibbasampatti pasāritā, nibbānasampatti pasāritā.
mil6.4.1:42.4	Tattha ye taṁ taṁ sampattiṁ icchanti, te kammamūlaṁ datvā patthitapatthitaṁ sampattiṁ kiṇanti, keci sīlasamādānena kiṇanti, keci uposathakammena kiṇanti, appamattakenapi kammamūlena upādāyupādāya sampattiyo paṭilabhanti.
mil6.4.1:42.5	Yathā, mahārāja, āpaṇikassa āpaṇe tilamuggamāse parittakenapi taṇḍulamuggamāsena appakenapi mūlena upādāyupādāya gaṇhanti;
mil6.4.1:42.6	evameva kho, mahārāja, bhagavato sabbāpaṇe appamattakenapi kammamūlena upādāyupādāya sampattiyo paṭilabhanti.
mil6.4.1:42.7	Idaṁ vuccati, mahārāja, ‘bhagavato sabbāpaṇan’ti.
mil6.4.1:43.1	‘Āyu arogatā vaṇṇaṁ,
mil6.4.1:43.2	saggaṁ uccākulīnatā;
mil6.4.1:43.3	Asaṅkhatañca amataṁ,
mil6.4.1:43.4	atthi sabbāpaṇe jine.
mil6.4.1:44.1	Appena bahukenāpi,
mil6.4.1:44.2	kammamūlena gayhati;
mil6.4.1:44.3	Kiṇitvā saddhāmūlena,
mil6.4.1:44.4	samiddhā hotha bhikkhavo’ti.
mil6.4.1:45.1	Bhagavato kho, mahārāja, dhammanagare evarūpā janā paṭivasanti, suttantikā venayikā ābhidhammikā dhammakathikā jātakabhāṇakā dīghabhāṇakā majjhimabhāṇakā saṁyuttabhāṇakā aṅguttarabhāṇakā khuddakabhāṇakā sīlasampannā samādhisampannā paññāsampannā bojjhaṅgabhāvanāratā vipassakā sadatthamanuyuttā āraññikā rukkhamūlikā abbhokāsikā palālapuñjikā sosānikā nesajjikā paṭipannakā phalaṭṭhā sekkhā phalasamaṅgino sotāpannā sakadāgāmino anāgāmino arahanto tevijjā chaḷabhiññā iddhimanto paññāya pāramiṅgatā satipaṭṭhānasammappadhānaiddhipādaindriyabalabojjhaṅgamaggavarajhānavimokkharūpārūpasantasukhasamāpattikusalā, tehi arahantehi ākulaṁ samākulaṁ ākiṇṇaṁ samākiṇṇaṁ naḷavanasaravanamiva dhammanagaraṁ ahosi.
mil6.4.1:45.2	Bhavatīha—
mil6.4.1:46.1	‘Vītarāgā vītadosā,
mil6.4.1:46.2	vītamohā anāsavā;
mil6.4.1:46.3	Vītataṇhā anādānā,
mil6.4.1:46.4	dhammanagare vasanti te.
mil6.4.1:47.1	Āraññikā dhutadharā,
mil6.4.1:47.2	jhāyino lūkhacīvarā;
mil6.4.1:47.3	Vivekābhiratā dhīrā,
mil6.4.1:47.4	dhammanagare vasanti te.
mil6.4.1:48.1	Nesajjikā santhatikā,
mil6.4.1:48.2	athopi ṭhānacaṅkamā;
mil6.4.1:48.3	Paṁsukūladharā sabbe,
mil6.4.1:48.4	dhammanagare vasanti te.
mil6.4.1:49.1	Ticīvaradharā santā,
mil6.4.1:49.2	cammakhaṇḍacatutthakā;
mil6.4.1:49.3	Ratā ekāsane viññū,
mil6.4.1:49.4	dhammanagare vasanti te.
mil6.4.1:50.1	Appicchā nipakā dhīrā,
mil6.4.1:50.2	appāhārā alolupā;
mil6.4.1:50.3	Lābhālābhena santuṭṭhā,
mil6.4.1:50.4	dhammanagare vasanti te.
mil6.4.1:51.1	Jhāyī jhānaratā dhīrā,
mil6.4.1:51.2	santacittā samāhitā;
mil6.4.1:51.3	Ākiñcaññaṁ patthayānā,
mil6.4.1:51.4	dhammanagare vasanti te.
mil6.4.1:52.1	Paṭipannā phalaṭṭhā ca,
mil6.4.1:52.2	sekkhā phalasamaṅgino;
mil6.4.1:52.3	Āsīsakā uttamatthaṁ,
mil6.4.1:52.4	dhammanagare vasanti te.
mil6.4.1:53.1	Sotāpannā ca vimalā,
mil6.4.1:53.2	sakadāgāmino ca ye;
mil6.4.1:53.3	Anāgāmī ca arahanto,
mil6.4.1:53.4	dhammanagare vasanti te.
mil6.4.1:54.1	Satipaṭṭhānakusalā,
mil6.4.1:54.2	bojjhaṅgabhāvanāratā;
mil6.4.1:54.3	Vipassakā dhammadharā,
mil6.4.1:54.4	dhammanagare vasanti te.
mil6.4.1:55.1	Iddhipādesu kusalā,
mil6.4.1:55.2	samādhibhāvanāratā;
mil6.4.1:55.3	Sammappadhānānuyuttā,
mil6.4.1:55.4	dhammanagare vasanti te.
mil6.4.1:56.1	Abhiññāpāramippattā,
mil6.4.1:56.2	pettike gocare ratā;
mil6.4.1:56.3	Antalikkhamhi caraṇā,
mil6.4.1:56.4	dhammanagare vasanti te.
mil6.4.1:57.1	Okkhittacakkhū mitabhāṇī,
mil6.4.1:57.2	guttadvārā susaṁvutā;
mil6.4.1:57.3	Sudantā uttame damme,
mil6.4.1:57.4	dhammanagare vasanti te.
mil6.4.1:58.1	Tevijjā chaḷabhiññā ca,
mil6.4.1:58.2	Iddhiyā pāramiṁ gatā;
mil6.4.1:58.3	Paññāya pāramippattā,
mil6.4.1:58.4	Dhammanagare vasanti te’ti.
mil6.4.1:59.1	Ye kho te, mahārāja, bhikkhū aparimitañāṇavaradharā asaṅgā atulaguṇā atulayasā atulabalā atulatejā dhammacakkānuppavattakā paññāpāramiṁ gatā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘dhammasenāpatino’</b>ti vuccanti.
mil6.4.1:60.1	Ye pana te, mahārāja, bhikkhū iddhimanto adhigatappaṭisambhidāpattavesārajjā gaganacarā durāsadā duppasahā anālambacarā sasāgaramahidharapathavikampakā candasūriyaparimajjakā vikubbanādhiṭṭhānābhinīhārakusalā iddhiyā pāramiṁ gatā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘purohitā’</b>ti vuccanti.
mil6.4.1:61.1	Ye pana te, mahārāja, bhikkhū dhutaṅgamanugatā appicchā santuṭṭhā viññattimanesanajigucchakā piṇḍāya sapadānacārino bhamarāva gandhamanughāyitvā pavisanti vivittakānanaṁ, kāye ca jīvite ca nirapekkhā arahattamanuppattā dhutaṅgaguṇe agganikkhittā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘akkhadassā’</b>ti vuccanti.
mil6.4.1:62.1	Ye pana te, mahārāja, bhikkhū parisuddhā vimalā nikkilesā cutūpapātakusalā dibbacakkhumhi pāramiṁ gatā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘nagarajotakā’</b>ti vuccanti.
mil6.4.1:63.1	Ye pana te, mahārāja, bhikkhū bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā sithiladhanitadīgharassagarukalahukakkharaparicchedakusalā navaṅgasāsanadharā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘dhammarakkhā’</b>ti vuccanti.
mil6.4.1:64.1	Ye pana te, mahārāja, bhikkhū vinayaññū vinayakovidā ṭhānāṭṭhānakusalā āpattānāpattigarukalahukasatekicchaatekicchavuṭṭhānadesanāniggahapaṭikammaosāraṇanissāraṇapaṭisāraṇakusalā vinaye pāramiṁ gatā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘rūparakkhā’</b>ti vuccanti.
mil6.4.1:65.1	Ye pana te, mahārāja, bhikkhū vimuttivarakusumamālabaddhā varapavaramahagghaseṭṭhabhāvamanuppattā bahujanakantamabhipatthitā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘pupphāpaṇikā’</b>ti vuccanti.
mil6.4.1:66.1	Ye pana te, mahārāja, bhikkhū catusaccābhisamayappaṭividdhā diṭṭhasaccā viññātasāsanā catūsu sāmaññaphalesu tiṇṇavicikicchā paṭiladdhaphalasukhā aññesampi paṭipannānaṁ te phale saṁvibhajanti, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘phalāpaṇikā’</b>ti vuccanti.
mil6.4.1:67.1	Ye pana te, mahārāja, bhikkhū sīlasaṁvaragandhamanulittā anekavidhabahuguṇadharā kilesamaladuggandhavidhamakā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘gandhāpaṇikā’</b>ti vuccanti.
mil6.4.1:68.1	Ye pana te, mahārāja, bhikkhū dhammakāmā piyasamudāhārā abhidhamme abhivinaye uḷārapāmojjā araññagatāpi rukkhamūlagatāpi suññāgāragatāpi dhammavararasaṁ pivanti, kāyena vācāya manasā dhammavararasamogāḷhā adhimattapaṭibhānā dhammesu dhammesanappaṭipannā ito vā tato vā yattha yattha appicchakathā santuṭṭhikathā pavivekakathā asaṁsaggakathā vīriyārambhakathā sīlakathā samādhikathā paññākathā vimuttikathā vimuttiñāṇadassanakathā, tattha tattha gantvā taṁ taṁ kathārasaṁ pivanti, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘soṇḍā pipāsā’</b>ti vuccanti.
mil6.4.1:69.1	Ye pana te, mahārāja, bhikkhū pubbarattāpararattaṁ jāgariyānuyogamanuyuttā nisajjaṭṭhānacaṅkamehi rattindivaṁ vītināmenti, bhāvanānuyogamanuyuttā kilesapaṭibāhanāya sadatthappasutā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘nagaraguttikā’</b>ti vuccanti.
mil6.4.1:70.1	Ye pana te, mahārāja, bhikkhū navaṅgaṁ buddhavacanaṁ atthato ca byañjanato ca nayato ca kāraṇato ca hetuto ca udāharaṇato ca vācenti anuvācenti bhāsanti anubhāsanti, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘dhammāpaṇikā’</b>ti vuccanti.
mil6.4.1:71.1	Ye pana te, mahārāja, bhikkhū dhammaratanabhogena āgamapariyattisutabhogena bhogino dhanino niddiṭṭhasarabyañjanalakkhaṇappaṭivedhā viññū pharaṇā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘dhammaseṭṭhino’</b>ti vuccanti.
mil6.4.1:72.1	Ye pana te, mahārāja, bhikkhū uḷāradesanāpaṭivedhā pariciṇṇārammaṇavibhattiniddesā sikkhāguṇapāramippattā, evarūpā kho, mahārāja, bhikkhū bhagavato dhammanagare <b>‘vissutadhammikā’</b>ti vuccanti.
mil6.4.1:73.1	Evaṁ suvibhattaṁ kho, mahārāja, bhagavato dhammanagaraṁ evaṁ sumāpitaṁ evaṁ suvihitaṁ evaṁ suparipūritaṁ evaṁ suvavatthāpitaṁ evaṁ surakkhitaṁ evaṁ sugopitaṁ evaṁ duppasayhaṁ paccatthikehi paccāmittehi, iminā, mahārāja, kāraṇena iminā hetunā iminā nayena iminā anumānena ñātabbaṁ atthi so bhagavāti.
mil6.4.1:74.1	‘Yathāpi nagaraṁ disvā,
mil6.4.1:74.2	suvibhattaṁ manoramaṁ;
mil6.4.1:74.3	Anumānena jānanti,
mil6.4.1:74.4	vaḍḍhakissa mahattanaṁ.
mil6.4.1:75.1	Tatheva lokanāthassa,
mil6.4.1:75.2	disvā dhammapuraṁ varaṁ;
mil6.4.1:75.3	Anumānena jānanti,
mil6.4.1:75.4	atthi so bhagavā iti.
mil6.4.1:76.1	Anumānena jānanti,
mil6.4.1:76.2	ūmiṁ disvāna sāgare;
mil6.4.1:76.3	Yathāyaṁ dissate ūmi,
mil6.4.1:76.4	mahanto so bhavissati.
mil6.4.1:77.1	Tathā buddhaṁ sokanudaṁ,
mil6.4.1:77.2	sabbatthamaparājitaṁ;
mil6.4.1:77.3	Taṇhakkhayamanuppattaṁ,
mil6.4.1:77.4	bhavasaṁsāramocanaṁ.
mil6.4.1:78.1	Anumānena ñātabbaṁ,
mil6.4.1:78.2	ūmiṁ disvā sadevake;
mil6.4.1:78.3	Yathā dhammūmivipphāro,
mil6.4.1:78.4	aggo buddho bhavissati.
mil6.4.1:79.1	Anumānena jānanti,
mil6.4.1:79.2	disvā accuggataṁ giriṁ;
mil6.4.1:79.3	Yathā accuggato eso,
mil6.4.1:79.4	himavā so bhavissati.
mil6.4.1:80.1	Tathā disvā dhammagiriṁ,
mil6.4.1:80.2	sītībhūtaṁ nirūpadhiṁ;
mil6.4.1:80.3	Accuggataṁ bhagavato,
mil6.4.1:80.4	acalaṁ suppatiṭṭhitaṁ.
mil6.4.1:81.1	Anumānena ñātabbaṁ,
mil6.4.1:81.2	disvāna dhammapabbataṁ;
mil6.4.1:81.3	Tathā hi so mahāvīro,
mil6.4.1:81.4	aggo buddho bhavissati.
mil6.4.1:82.1	Yathāpi gajarājassa,
mil6.4.1:82.2	padaṁ disvāna mānusā;
mil6.4.1:82.3	Anumānena jānanti,
mil6.4.1:82.4	mahā eso gajo iti.
mil6.4.1:83.1	Tatheva buddhanāgassa,
mil6.4.1:83.2	padaṁ disvā vibhāvino;
mil6.4.1:83.3	Anumānena jānanti,
mil6.4.1:83.4	uḷāro so bhavissati.
mil6.4.1:84.1	Anumānena jānanti,
mil6.4.1:84.2	bhīte disvāna kummige;
mil6.4.1:84.3	Migarājassa saddena,
mil6.4.1:84.4	bhītāme kummigā iti.
mil6.4.1:85.1	Tatheva titthiye disvā,
mil6.4.1:85.2	vitthate bhītamānase;
mil6.4.1:85.3	Anumānena ñātabbaṁ,
mil6.4.1:85.4	dhammarājena gajjitaṁ.
mil6.4.1:86.1	Nibbutaṁ pathaviṁ disvā,
mil6.4.1:86.2	haritapattaṁ mahodikaṁ;
mil6.4.1:86.3	Anumānena jānanti,
mil6.4.1:86.4	mahāmeghena nibbutaṁ.
mil6.4.1:87.1	Tathevimaṁ janaṁ disvā,
mil6.4.1:87.2	āmoditapamoditaṁ;
mil6.4.1:87.3	Anumānena ñātabbaṁ,
mil6.4.1:87.4	dhammameghena tappitaṁ.
mil6.4.1:88.1	Laggaṁ disvā bhusaṁ paṅkaṁ,
mil6.4.1:88.2	kalaladdagataṁ mahiṁ;
mil6.4.1:88.3	Anumānena jānanti,
mil6.4.1:88.4	vārikkhandho mahā gato.
mil6.4.1:89.1	Tathevimaṁ janaṁ disvā,
mil6.4.1:89.2	rajapaṅkasamohitaṁ;
mil6.4.1:89.3	Vahitaṁ dhammanadiyā,
mil6.4.1:89.4	visaṭṭhaṁ dhammasāgare.
mil6.4.1:90.1	Dhammāmatagataṁ disvā,
mil6.4.1:90.2	sadevakamimaṁ mahiṁ;
mil6.4.1:90.3	Anumānena ñātabbaṁ,
mil6.4.1:90.4	dhammakkhandho mahā gato.
mil6.4.1:91.1	Anumānena jānanti,
mil6.4.1:91.2	ghāyitvā gandhamuttamaṁ;
mil6.4.1:91.3	Yathāyaṁ vāyate gandho,
mil6.4.1:91.4	hessanti pupphitā dumā.
mil6.4.1:92.1	Tathevāyaṁ sīlagandho,
mil6.4.1:92.2	pavāyati sadevake;
mil6.4.1:92.3	Anumānena ñātabbaṁ,
mil6.4.1:92.4	atthi buddho anuttaro’ti.
mil6.4.1:93.1	Evarūpena kho, mahārāja, kāraṇasatena kāraṇasahassena hetusatena hetusahassena nayasatena nayasahassena opammasatena opammasahassena sakkā buddhabalaṁ upadassayituṁ.
mil6.4.1:93.2	Yathā, mahārāja, dakkho mālākāro nānāpuppharāsimhā ācariyānusiṭṭhiyā paccattapurisakārena vicittaṁ mālāguṇarāsiṁ kareyya;
mil6.4.1:93.3	evameva kho, mahārāja, so bhagavā vicittapuppharāsi viya anantaguṇo appameyyaguṇo, ahametarahi jinasāsane mālākāro viya pupphaganthako pubbakānaṁ ācariyānaṁ maggenapi mayhaṁ buddhibalenapi asaṅkhyeyyenapi kāraṇena anumānena buddhabalaṁ dīpayissāmi, tvaṁ panettha chandaṁ janehi savanāyā”ti.
mil6.4.1:94.1	“Dukkaraṁ, bhante nāgasena, aññesaṁ evarūpena kāraṇena anumānena buddhabalaṁ upadassayituṁ, nibbutosmi, bhante nāgasena, tumhākaṁ paramavicittena pañhaveyyākaraṇenā”ti.
mil6.4.1:95.1	Anumānapañho paṭhamo.
mil6.4.2:0.1	Milindapañha
mil6.4.2:0.2	Anumānapañha
mil6.4.2:0.3	Anumānavagga
mil6.4.2:0.4	2. Dhutaṅgapañha
mil6.4.2:1.1	“Passatāraññake bhikkhū,
mil6.4.2:1.2	ajjhogāḷhe dhute guṇe;
mil6.4.2:1.3	Puna passati gihī rājā,
mil6.4.2:1.4	anāgāmiphale ṭhite.
mil6.4.2:2.1	Ubhopi te viloketvā,
mil6.4.2:2.2	uppajji saṁsayo mahā;
mil6.4.2:2.3	Bujjheyya ce gihī dhamme,
mil6.4.2:2.4	dhutaṅgaṁ nipphalaṁ siyā.
mil6.4.2:3.1	Paravādivādamathanaṁ,
mil6.4.2:3.2	nipuṇaṁ piṭakattaye;
mil6.4.2:3.3	Handa pucche kathiseṭṭhaṁ,
mil6.4.2:3.4	so me kaṅkhaṁ vinessatī”ti.
mil6.4.2:4.1	Atha kho milindo rājā yenāyasmā nāgaseno tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṁ nāgasenaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi, ekamantaṁ nisinno kho milindo rājā āyasmantaṁ nāgasenaṁ etadavoca—
mil6.4.2:4.2	“bhante nāgasena, atthi koci gihī agāriko kāmabhogī puttadārasambādhasayanaṁ ajjhāvasanto kāsikacandanaṁ paccanubhonto mālāgandhavilepanaṁ dhārayanto jātarūparajataṁ sādiyanto maṇimuttākañcanavicittamoḷibaddho yena santaṁ paramatthaṁ nibbānaṁ sacchikatan”ti?
mil6.4.2:5.1	“Na, mahārāja, ekaññeva sataṁ na dve satāni na tīṇi cattāri pañca satāni na sahassaṁ na satasahassaṁ na koṭisataṁ na koṭisahassaṁ na koṭisatasahassaṁ, tiṭṭhatu, mahārāja, dasannaṁ vīsatiyā satassa sahassassa abhisamayo, katamena te pariyāyena anuyogaṁ dammī”ti.
mil6.4.2:6.1	“Tvamevetaṁ brūhī”ti.
mil6.4.2:6.2	“Tena hi te, mahārāja, kathayissāmi satena vā sahassena vā satasahassena vā koṭiyā vā koṭisatena vā koṭisahassena vā koṭisatasahassena vā, yā kāci navaṅge buddhavacane sallekhitācārappaṭipattidhutavaraṅgaguṇanissitā kathā, tā sabbā idha samosarissanti.
mil6.4.2:6.3	Yathā, mahārāja, ninnunnatasamavisamathalāthaladesabhāge abhivuṭṭhaṁ udakaṁ, sabbaṁ taṁ tato vinigaḷitvā mahodadhiṁ sāgaraṁ samosarati;
mil6.4.2:6.4	evameva kho, mahārāja, sampādake sati yā kāci navaṅge buddhavacane sallekhitācārappaṭipattidhutaṅgaguṇadharanissitā kathā, tā sabbā idha samosarissanti.
mil6.4.2:7.1	Mayhampettha, mahārāja, paribyattatāya buddhiyā kāraṇaparidīpanaṁ samosarissati, teneso attho suvibhatto vicitto paripuṇṇo parisuddho samānīto bhavissati.
mil6.4.2:7.2	Yathā, mahārāja, kusalo lekhācariyo anusiṭṭho lekhaṁ osārento attano byattatāya buddhiyā kāraṇaparidīpanena lekhaṁ paripūreti, evaṁ sā lekhā samattā paripuṇṇā anūnikā bhavissati.
mil6.4.2:7.3	Evameva mayhampettha paribyattatāya buddhiyā kāraṇaparidīpanaṁ samosarissati, teneso attho suvibhatto vicitto paripuṇṇo parisuddho samānīto bhavissati.
mil6.4.2:8.1	Nagare, mahārāja, sāvatthiyā pañcakoṭimattā ariyasāvakā bhagavato upāsakaupāsikāyo sattapaṇṇāsasahassāni tīṇi ca satasahassāni anāgāmiphale patiṭṭhitā, te sabbepi gihīyeva, na pabbajitā.
mil6.4.2:8.2	Puna tattheva kaṇḍambamūle yamakapāṭihāriye vīsati pāṇakoṭiyo abhisamiṁsu, puna cūḷarāhulovāde, mahāmaṅgalasuttante, samacittapariyāye, parābhavasuttante, purābhedasuttante, kalahavivādasuttante, cūḷabyūhasuttante, mahābyūhasuttante, tuvaṭakasuttante, sāriputtasuttante gaṇanapathamatītānaṁ devatānaṁ dhammābhisamayo ahosi.
mil6.4.2:9.1	Nagare rājagahe paññāsasahassāni tīṇi ca satasahassāni ariyasāvakā bhagavato upāsakaupāsikāyo, puna tattheva dhanapālahatthināgadamane navuti pāṇakoṭiyo, pārāyanasamāgame pāsāṇakacetiye cuddasa pāṇakoṭiyo, puna indasālaguhāyaṁ asīti devatākoṭiyo, puna bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye paṭhame dhammadesane aṭṭhārasa brahmakoṭiyo aparimāṇā ca devatāyo, puna tāvatiṁsabhavane paṇḍukambalasilāyaṁ abhidhammadesanāya asīti devatākoṭiyo, devorohaṇe saṅkassanagaradvāre lokavivaraṇapāṭihāriye pasannānaṁ naramarūnaṁ tiṁsa koṭiyo abhisamiṁsu.
mil6.4.2:10.1	Puna sakkesu kapilavatthusmiṁ nigrodhārāme buddhavaṁsadesanāya mahāsamayasuttantadesanāya ca gaṇanapathamatītānaṁ devatānaṁ dhammābhisamayo ahosi.
mil6.4.2:10.2	Puna sumanamālākārasamāgame, garahadinnasamāgame, ānandaseṭṭhisamāgame, jambukājīvakasamāgame, maṇḍukadevaputtasamāgame, maṭṭhakuṇḍalidevaputtasamāgame, sulasānagarasobhinisamāgame, sirimānagarasobhinisamāgame, pesakāradhītusamāgame, cūḷasubhaddāsamāgame, sāketabrāhmaṇassa āḷāhanadassanasamāgame, sūnāparantakasamāgame, sakkapañhasamāgame, tirokuṭṭasamāgame, ratanasuttasamāgame paccekaṁ caturāsītiyā pāṇasahassānaṁ dhammābhisamayo ahosi, yāvatā, mahārāja, bhagavā loke aṭṭhāsi, tāva tīsu maṇḍalesu soḷasasu mahājanapadesu yattha yattha bhagavā vihāsi, tattha tattha yebhuyyena dve tayo cattāro pañca sataṁ sahassaṁ satasahassaṁ devā ca manussā ca santaṁ paramatthaṁ nibbānaṁ sacchikariṁsu.
mil6.4.2:10.3	Ye te, mahārāja, devā gihīyeva, na te pabbajitā, etāni ceva, mahārāja, aññāni ca anekāni devatākoṭisatasahassāni gihī agārikā kāmabhogino santaṁ paramatthaṁ nibbānaṁ sacchikariṁsū”ti.
mil6.4.2:11.1	“Yadi, bhante nāgasena, gihī agārikā kāmabhogino santaṁ paramatthaṁ nibbānaṁ sacchikaronti, atha imāni dhutaṅgāni kimatthaṁ sādhenti, tena kāraṇena dhutaṅgāni akiccakarāni honti.
mil6.4.2:11.2	Yadi, bhante nāgasena, vinā mantosadhehi byādhayo vūpasamanti, kiṁ vamanavirecanādinā sarīradubbalakaraṇena?
mil6.4.2:11.3	Yadi muṭṭhīhi paṭisattuniggaho bhavati, kiṁ asisattisaradhanukodaṇḍalaguḷamuggarehi?
mil6.4.2:11.4	Yadi gaṇṭhikuṭilasusirakaṇṭalatāsākhā ālambitvā rukkhamabhirūhanaṁ bhavati, kiṁ dīghadaḷhanisseṇipariyesanena?
mil6.4.2:11.5	Yadi thaṇḍilaseyyāya dhātusamatā bhavati, kiṁ sukhasamphassamahatimahāsirisayanapariyesanena?
mil6.4.2:11.6	Yadi ekako sāsaṅkasappaṭibhayavisamakantārataraṇasamattho bhavati, kiṁ sannaddhasajjamahatimahāsatthapariyesanena?
mil6.4.2:11.7	Yadi nadisaraṁ bāhunā tarituṁ samattho bhavati, kiṁ dhuvasetunāvāpariyesanena?
mil6.4.2:11.8	Yadi sakasantakena ghāsacchādanaṁ kātuṁ pahoti, kiṁ parūpasevanapiyasamullāpapacchāpuredhāvanena?
mil6.4.2:11.9	Yadi akhātataḷāke udakaṁ labhati, kiṁ udapānataḷākapokkharaṇikhaṇanena?
mil6.4.2:11.10	Evameva kho, bhante nāgasena, yadi gihī agārikā kāmabhogino santaṁ paramatthaṁ nibbānaṁ sacchikaronti, kiṁ dhutaguṇavarasamādiyanenā”ti?
mil6.4.2:12.1	“Aṭṭhavīsati kho panime, mahārāja, dhutaṅgaguṇā yathābhuccaguṇā, yehi guṇehi dhutaṅgāni sabbabuddhānaṁ pihayitāni patthitāni.
mil6.4.2:12.2	Katame aṭṭhavīsati?
mil6.4.2:12.3	Idha, mahārāja, dhutaṅgaṁ suddhājīvaṁ sukhaphalaṁ anavajjaṁ na paradukkhāpanaṁ abhayaṁ asampīḷanaṁ ekantavaḍḍhikaṁ aparihāniyaṁ amāyaṁ ārakkhā patthitadadaṁ sabbasattadamanaṁ saṁvarahitaṁ patirūpaṁ anissitaṁ vippamuttaṁ rāgakkhayaṁ dosakkhayaṁ mohakkhayaṁ mānappahānaṁ kuvitakkacchedanaṁ kaṅkhāvitaraṇaṁ kosajjaviddhaṁsanaṁ aratippahānaṁ khamanaṁ atulaṁ appamāṇaṁ sabbadukkhakkhayagamanaṁ, ime kho, mahārāja, aṭṭhavīsati dhutaṅgaguṇā yathābhuccaguṇā yehi guṇehi dhutaṅgāni sabbabuddhānaṁ pihayitāni patthitāni.
mil6.4.2:13.1	Ye kho te, mahārāja, dhutaguṇe sammā upasevanti, te aṭṭhārasahi guṇehi samupetā bhavanti.
mil6.4.2:13.2	Katamehi aṭṭhārasahi?
mil6.4.2:13.3	Ācāro tesaṁ suvisuddho hoti, paṭipadā supūritā hoti, kāyikaṁ vācasikaṁ surakkhitaṁ hoti, manosamācāro suvisuddho hoti, vīriyaṁ supaggahitaṁ hoti, bhayaṁ vūpasammati, attānudiṭṭhibyapagatā hoti, āghāto uparato hoti, mettā upaṭṭhitā hoti, āhāro pariññāto hoti, sabbasattānaṁ garukato hoti, bhojane mattaññū hoti, jāgariyamanuyutto hoti, aniketo hoti, yattha phāsu tattha vihārī hoti, pāpajegucchī hoti, vivekārāmo hoti, satataṁ appamatto hoti, ye te, mahārāja, dhutaguṇe sammā upasevanti, te imehi aṭṭhārasahi guṇehi samupetā bhavanti.
mil6.4.2:14.1	Dasa ime, mahārāja, puggalā dhutaguṇārahā.
mil6.4.2:14.2	Katame dasa?
mil6.4.2:14.3	Saddho hoti hirimā dhitimā akuho atthavasī alolo sikkhākāmo daḷhasamādāno anujjhānabahulo mettāvihārī, ime kho, mahārāja, dasa puggalā dhutaguṇārahā.
mil6.4.2:15.1	Ye te, mahārāja, gihī agārikā kāmabhogino santaṁ paramatthaṁ nibbānaṁ sacchikaronti, sabbe te purimāsu jātīsu terasasu dhutaguṇesu katūpāsanā katabhūmikammā, te tattha cārañca paṭipattiñca sodhayitvā ajjetarahi gihīyeva santā santaṁ paramatthaṁ nibbānaṁ sacchikaronti.
mil6.4.2:16.1	Yathā, mahārāja, kusalo issāso antevāsike paṭhamaṁ tāva upāsanasālāyaṁ cāpabhedacāpāropanaggahaṇamuṭṭhippaṭipīḷanaaṅgulivināmanapādaṭhapanasaraggahaṇasannahanaākaḍḍhanasandhāraṇalakkhaniyamanakhipane tiṇapurisakachakaṇatiṇapalālamattikāpuñjaphalakalakkhavedhe anusikkhāpetvā rañño santike upāsanaṁ ārādhayitvā ājaññarathagajaturaṅgadhanadhaññahiraññasuvaṇṇadāsidāsabhariyagāmavaraṁ labhati;
mil6.4.2:16.2	evameva kho, mahārāja, ye te gihī agārikā kāmabhogino santaṁ paramatthaṁ nibbānaṁ sacchikaronti, te sabbe purimāsu jātīsu terasasu dhutaguṇesu katūpāsanā katabhūmikammā, te tattheva cārañca paṭipattiñca sodhayitvā ajjetarahi gihīyeva santā santaṁ paramatthaṁ nibbānaṁ sacchikaronti.
mil6.4.2:16.3	Na, mahārāja, dhutaguṇesu pubbāsevanaṁ vinā ekissāyeva jātiyā arahattaṁ sacchikiriyā hoti, uttamena pana vīriyena uttamāya paṭipattiyā tathārūpena ācariyena kalyāṇamittena arahattaṁ sacchikiriyā hoti.
mil6.4.2:17.1	Yathā vā pana, mahārāja, bhisakko sallakatto ācariyaṁ dhanena vā vattappaṭipattiyā vā ārādhetvā satthaggahaṇachedanalekhanavedhanasalluddharaṇavaṇadhovanasosanabhesajjānulimpanavamanavirecanānuvāsanakiriyamanusikkhitvā vijjāsu katasikkho katūpāsano katahattho āture upasaṅkamati tikicchāya;
mil6.4.2:17.2	evameva kho, mahārāja, ye te gihī agārikā kāmabhogino santaṁ paramatthaṁ nibbānaṁ sacchikaronti, te sabbe purimāsu jātīsu terasasu dhutaguṇesu katūpāsanā katabhūmikammā, te tattheva cārañca paṭipattiñca sodhayitvā ajjetarahi gihīyeva santā santaṁ paramatthaṁ nibbānaṁ sacchikaronti, na, mahārāja, dhutaguṇehi avisuddhānaṁ dhammābhisamayo hoti.
mil6.4.2:18.1	Yathā, mahārāja, udakassa asecanena bījānaṁ avirūhanaṁ hoti;
mil6.4.2:18.2	evameva kho, mahārāja, dhutaguṇehi avisuddhānaṁ dhammābhisamayo na hoti.
mil6.4.2:19.1	Yathā vā pana, mahārāja, akatakusalānaṁ akatakalyāṇānaṁ sugatigamanaṁ na hoti;
mil6.4.2:19.2	evameva kho, mahārāja, dhutaguṇehi avisuddhānaṁ dhammābhisamayo na hoti.
mil6.4.2:20.1	Pathavisamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ patiṭṭhānaṭṭhena.
mil6.4.2:21.1	Āposamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ sabbakilesamaladhovanaṭṭhena.
mil6.4.2:22.1	Tejosamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ sabbakilesavanajjhāpanaṭṭhena.
mil6.4.2:23.1	Vāyosamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ sabbakilesamalarajopavāhanaṭṭhena.
mil6.4.2:24.1	Agadasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ sabbakilesabyādhivūpasamanaṭṭhena.
mil6.4.2:25.1	Amatasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ sabbakilesavisanāsanaṭṭhena.
mil6.4.2:26.1	Khettasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ sabbasāmaññaguṇasassavirūhanaṭṭhena.
mil6.4.2:27.1	Manoharasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ patthiticchitasabbasampattivaradadaṭṭhena.
mil6.4.2:28.1	Nāvāsamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ saṁsāramahaṇṇavapāragamanaṭṭhena.
mil6.4.2:29.1	Bhīruttāṇasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ jarāmaraṇabhītānaṁ assāsakaraṇaṭṭhena.
mil6.4.2:30.1	Mātusamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ kilesadukkhappaṭipīḷitānaṁ anuggāhakaṭṭhena.
mil6.4.2:31.1	Pitusamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ kusalavaḍḍhikāmānaṁ sabbasāmaññaguṇajanakaṭṭhena.
mil6.4.2:32.1	Mittasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ sabbasāmaññaguṇapariyesanaavisaṁvādakaṭṭhena.
mil6.4.2:33.1	Padumasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ sabbakilesamalehi anupalittaṭṭhena.
mil6.4.2:34.1	Catujjātiyavaragandhasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ kilesaduggandhapaṭivinodanaṭṭhena.
mil6.4.2:35.1	Girirājavarasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ aṭṭhalokadhammavātehi akampiyaṭṭhena.
mil6.4.2:36.1	Ākāsasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ sabbattha gahaṇāpagatauruvisaṭavitthatamahantaṭṭhena.
mil6.4.2:37.1	Nadīsamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ kilesamalapavāhanaṭṭhena.
mil6.4.2:38.1	Sudesakasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ jātikantārakilesavanagahananittharaṇaṭṭhena.
mil6.4.2:39.1	Mahāsatthavāhasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ sabbabhayasuññakhemaabhayavarapavaranibbānanagarasampāpanaṭṭhena.
mil6.4.2:40.1	Sumajjitavimalādāsasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ saṅkhārānaṁ sabhāvadassanaṭṭhena.
mil6.4.2:41.1	Phalakasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ kilesalaguḷasarasattipaṭibāhanaṭṭhena.
mil6.4.2:42.1	Chattasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ kilesavassatividhaggisantāpātapapaṭibāhanaṭṭhena.
mil6.4.2:43.1	Candasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ pihayitapatthitaṭṭhena.
mil6.4.2:44.1	Sūriyasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ mohatamatimiranāsanaṭṭhena.
mil6.4.2:45.1	Sāgarasamaṁ, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ anekavidhasāmaññaguṇavararatanuṭṭhānaṭṭhena, aparimitaasaṅkhyeyyaappameyyaṭṭhena ca.
mil6.4.2:46.1	Evaṁ kho, mahārāja, dhutaguṇaṁ visuddhikāmānaṁ bahūpakāraṁ sabbadarathapariḷāhanudaṁ aratinudaṁ bhayanudaṁ bhavanudaṁ khīlanudaṁ malanudaṁ sokanudaṁ dukkhanudaṁ rāganudaṁ dosanudaṁ mohanudaṁ mānanudaṁ diṭṭhinudaṁ sabbākusaladhammanudaṁ yasāvahaṁ hitāvahaṁ sukhāvahaṁ phāsukaraṁ pītikaraṁ yogakkhemakaraṁ anavajjaṁ iṭṭhasukhavipākaṁ guṇarāsiguṇapuñjaaparimitaasaṅkhyeyyaappameyyaguṇaṁ varaṁ pavaraṁ aggaṁ.
mil6.4.2:47.1	Yathā, mahārāja, manussā upatthambhavasena bhojanaṁ upasevanti, hitavasena bhesajjaṁ upasevanti, upakāravasena mittaṁ upasevanti, tāraṇavasena nāvaṁ upasevanti, sugandhavasena mālāgandhaṁ upasevanti, abhayavasena bhīruttāṇaṁ upasevanti, patiṭṭhāvasena pathaviṁ upasevanti, sippavasena ācariyaṁ upasevanti, yasavasena rājānaṁ upasevanti, kāmadadavasena maṇiratanaṁ upasevanti;
mil6.4.2:47.2	evameva kho, mahārāja, sabbasāmaññaguṇadadavasena ariyā dhutaguṇaṁ upasevanti.
mil6.4.2:48.1	Yathā vā pana, mahārāja, udakaṁ bījavirūhanāya, aggi jhāpanāya, āhāro balāharaṇāya, latā bandhanāya, satthaṁ chedanāya, pānīyaṁ pipāsāvinayanāya, nidhi assāsakaraṇāya, nāvā tīrasampāpanāya, bhesajjaṁ byādhivūpasamanāya, yānaṁ sukhagamanāya, bhīruttāṇaṁ bhayavinodanāya, rājā ārakkhatthāya, phalakaṁ daṇḍaleḍḍulaguḷasarasattipaṭibāhanāya, ācariyo anusāsanāya, mātā posanāya, ādāso olokanāya, alaṅkāro sobhanāya, vatthaṁ paṭicchādanāya, nisseṇī ārohanāya, tulā visamavikkhepanāya, mantaṁ parijappanāya, āvudhaṁ tajjanīyapaṭibāhanāya, padīpo andhakāravidhamanāya, vāto pariḷāhanibbāpanāya, sippaṁ vuttinipphādanāya, agadaṁ jīvitarakkhaṇāya, ākaro ratanuppādanāya, ratanaṁ alaṅkarāya, āṇā anatikkamanāya, issariyaṁ vasavattanāya;
mil6.4.2:48.2	evameva kho, mahārāja, dhutaguṇaṁ sāmaññabījavirūhanāya, kilesamalajhāpanāya, iddhibalāharaṇāya, satisaṁvaranibandhanāya, vimativicikicchāsamucchedanāya, taṇhāpipāsāvinayanāya, abhisamayaassāsakaraṇāya, caturoghanittharaṇāya, kilesabyādhivūpasamāya, nibbānasukhappaṭilābhāya, jātijarābyādhimaraṇasokaparidevadukkhadomanassupāyāsabhayavinodanāya, sāmaññaguṇaparirakkhaṇāya, aratikuvitakkapaṭibāhanāya, sakalasāmaññatthānusāsanāya, sabbasāmaññaguṇaposanāya, samathavipassanāmaggaphalanibbānadassanāya, sakalalokathutathomitamahatimahāsobhanakaraṇāya, sabbāpāyapidahanāya, sāmaññatthaselasikharamuddhani abhirūhanāya, vaṅkakuṭilavisamacittavikkhepanāya, sevitabbāsevitabbadhamme sādhusajjhāyakaraṇāya, sabbakilesapaṭisattutajjanāya, avijjandhakāravidhamanāya, tividhaggisantāpapariḷāhanibbāpanāya, saṇhasukhumasantasamāpattinipphādanāya, sakalasāmaññaguṇaparirakkhaṇāya, bojjhaṅgavararatanuppādanāya, yogijanālaṅkaraṇāya, anavajjanipuṇasukhumasantisukhamanatikkamanāya, sakalasāmaññaariyadhammavasavattanāya.
mil6.4.2:48.3	Iti, mahārāja, imesaṁ guṇānaṁ adhigamāya yadidaṁ ekamekaṁ dhutaguṇaṁ, evaṁ, mahārāja, atuliyaṁ dhutaguṇaṁ appameyyaṁ asamaṁ appaṭisamaṁ appaṭibhāgaṁ appaṭiseṭṭhaṁ uttaraṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ adhikaṁ āyataṁ puthulaṁ visaṭaṁ vitthataṁ garukaṁ bhāriyaṁ mahantaṁ.
mil6.4.2:49.1	Yo kho, mahārāja, puggalo pāpiccho icchāpakato kuhako luddho odariko lābhakāmo yasakāmo kittikāmo ayutto appatto ananucchaviko anaraho appatirūpo dhutaṅgaṁ samādiyati, so diguṇaṁ daṇḍamāpajjati, sabbaguṇaghātamāpajjati, diṭṭhadhammikaṁ hīḷanaṁ khīḷanaṁ garahanaṁ uppaṇḍanaṁ khipanaṁ asambhogaṁ nissāraṇaṁ nicchubhanaṁ pavāhanaṁ pabbājanaṁ paṭilabhati, samparāyepi satayojanike avīcimahāniraye uṇhakaṭhitatattasantattaaccijālāmālake anekavassakoṭisatasahassāni uddhamadho tiriyaṁ pheṇuddehakaṁ samparivattakaṁ paccati, tato muccitvā kisapharusakāḷaṅgapaccaṅgo sūnuddhumātasusiruttamaṅgo chāto pipāsito visamabhīmarūpavaṇṇo bhaggakaṇṇasoto ummīlitanimīlitanettanayano arugattapakkagatto pulavākiṇṇasabbakāyo vātamukhe jalamāno viya aggikkhandho anto jalamāno pajjalamāno atāṇo asaraṇo āruṇṇaruṇṇakāruññaravaṁ paridevamāno nijjhāmataṇhiko samaṇamahāpeto hutvā āhiṇḍamāno mahiyā aṭṭassaraṁ karoti.
mil6.4.2:50.1	Yathā, mahārāja, koci ayutto appatto ananucchaviko anaraho appatirūpo hīno kujātiko khattiyābhisekena abhisiñcati, so labhati hatthacchedaṁ pādacchedaṁ hatthapādacchedaṁ kaṇṇacchedaṁ nāsacchedaṁ kaṇṇanāsacchedaṁ bilaṅgathālikaṁ saṅkhamuṇḍikaṁ rāhumukhaṁ jotimālikaṁ hatthapajjotikaṁ erakavattikaṁ cīrakavāsikaṁ eṇeyyakaṁ baḷisamaṁsikaṁ kahāpaṇakaṁ khārāpatacchikaṁ palighaparivattikaṁ palālapīṭhakaṁ tattena telena osiñcanaṁ sunakhehi khādāpanaṁ jīvasūlāropanaṁ asinā sīsacchedaṁ anekavihitampi kammakāraṇaṁ anubhavati.
mil6.4.2:50.2	Kiṁ kāraṇā?
mil6.4.2:50.3	Ayutto appatto ananucchaviko anaraho appatirūpo hīno kujātiko mahante issariye ṭhāne attānaṁ ṭhapesi, velaṁ ghātesi.
mil6.4.2:50.4	Evameva kho, mahārāja, yo koci puggalo pāpiccho …pe…
mil6.4.2:50.5	mahiyā aṭṭassaraṁ karoti.
mil6.4.2:51.1	Yo pana, mahārāja, puggalo yutto patto anucchaviko araho patirūpo appiccho santuṭṭho pavivitto asaṁsaṭṭho āraddhavīriyo pahitatto asaṭho amāyo anodariko alābhakāmo ayasakāmo akittikāmo saddho saddhāpabbajito jarāmaraṇā muccitukāmo ‘sāsanaṁ paggaṇhissāmī’ti dhutaṅgaṁ samādiyati, so diguṇaṁ pūjaṁ arahati devānañca piyo hoti manāpo pihayito patthito, jātisumanamallikādīnaṁ viya pupphaṁ nahātānulittassa, jighacchitassa viya paṇītabhojanaṁ, pipāsitassa viya sītalavimalasurabhipānīyaṁ, visagatassa viya osadhavaraṁ, sīghagamanakāmassa viya ājaññarathavaruttamaṁ, atthakāmassa viya manoharamaṇiratanaṁ, abhisiñcitukāmassa viya paṇḍaravimalasetacchattaṁ, dhammakāmassa viya arahattaphalādhigamamanuttaraṁ.
mil6.4.2:51.2	Tassa cattāro satipaṭṭhānā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti, cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvanāpāripūriṁ gacchati, samathavipassanā adhigacchati, adhigamappaṭipatti pariṇamati, cattāri sāmaññaphalāni catasso paṭisambhidā tisso vijjā chaḷabhiññā kevalo ca samaṇadhammo sabbe tassādheyyā honti, vimuttipaṇḍaravimalasetacchattena abhisiñcati.
mil6.4.2:52.1	Yathā, mahārāja, rañño khattiyassa abhijātakulakulīnassa khattiyābhisekena abhisittassa paricaranti saraṭṭhanegamajānapadabhaṭabalā aṭṭhattiṁsā ca rājaparisā naṭanaccakā mukhamaṅgalikā sotthivācakā samaṇabrāhmaṇasabbapāsaṇḍagaṇā abhigacchanti, yaṁ kiñci pathaviyā paṭṭanaratanākaranagarasuṅkaṭṭhānaverajjakachejjabhejjajanamanusāsanaṁ sabbattha sāmiko bhavati;
mil6.4.2:52.2	evameva kho, mahārāja, yo koci puggalo yutto patto …pe…
mil6.4.2:52.3	vimuttipaṇḍaravimalasetacchattena abhisiñcati.
mil6.4.2:53.1	Terasimāni, mahārāja, dhutaṅgāni, yehi suddhikato nibbānamahāsamuddaṁ pavisitvā bahuvidhaṁ dhammakīḷamabhikīḷati, rūpārūpaaṭṭhasamāpattiyo vaḷañjeti, iddhividhaṁ dibbasotadhātuṁ paracittavijānanaṁ pubbenivāsānussatiṁ dibbacakkhuṁ sabbāsavakkhayañca pāpuṇāti.
mil6.4.2:53.2	Katame terasa?
mil6.4.2:53.3	Paṁsukūlikaṅgaṁ tecīvarikaṅgaṁ piṇḍapātikaṅgaṁ sapadānacārikaṅgaṁ ekāsanikaṅgaṁ pattapiṇḍikaṅgaṁ khalupacchābhattikaṅgaṁ āraññikaṅgaṁ rukkhamūlikaṅgaṁ abbhokāsikaṅgaṁ sosānikaṅgaṁ yathāsanthatikaṅgaṁ nesajjikaṅgaṁ, imehi kho, mahārāja, terasahi dhutaguṇehi pubbe āsevitehi nisevitehi ciṇṇehi pariciṇṇehi caritehi upacaritehi paripūritehi kevalaṁ sāmaññaṁ paṭilabhati, tassādheyyā honti kevalā santā sukhā samāpattiyo.
mil6.4.2:54.1	Yathā, mahārāja, sadhano nāviko paṭṭane suṭṭhu katasuṅko mahāsamuddaṁ pavisitvā vaṅgaṁ takkolaṁ cīnaṁ sovīraṁ suraṭṭhaṁ alasandaṁ kolapaṭṭanaṁ suvaṇṇabhūmiṁ gacchati aññampi yaṁ kiñci nāvāsañcaraṇaṁ;
mil6.4.2:54.2	evameva kho, mahārāja, imehi terasahi dhutaguṇehi pubbe āsevitehi nisevitehi ciṇṇehi pariciṇṇehi caritehi upacaritehi paripūritehi kevalaṁ sāmaññaṁ paṭilabhati, tassādheyyā honti kevalā santā sukhā samāpattiyo.
mil6.4.2:55.1	Yathā, mahārāja, kassako paṭhamaṁ khettadosaṁ tiṇakaṭṭhapāsāṇaṁ apanetvā kasitvā vapitvā sammā udakaṁ pavesetvā rakkhitvā gopetvā lavanamaddanena bahudhaññako hoti, tassādheyyā bhavanti ye keci adhanā kapaṇā daliddā duggatajanā;
mil6.4.2:55.2	evameva kho, mahārāja, imehi terasahi dhutaguṇehi pubbe āsevitehi …pe…
mil6.4.2:55.3	kevalā santā sukhā samāpattiyo.
mil6.4.2:56.1	Yathā vā pana, mahārāja, khattiyo muddhāvasitto abhijātakulīno chejjabhejjajanamanusāsane issaro hoti vasavattī sāmiko icchākaraṇo, kevalā ca mahāpathavī tassādheyyā hoti;
mil6.4.2:56.2	evameva kho, mahārāja, imehi terasahi dhutaguṇehi pubbe āsevitehi nisevitehi ciṇṇehi pariciṇṇehi caritehi upacaritehi paripūritehi jinasāsanavare issaro hoti vasavattī sāmiko icchākaraṇo, kevalā ca samaṇaguṇā tassādheyyā honti.
mil6.4.2:57.1	Nanu, mahārāja, thero upaseno vaṅgantaputto sallekhadhutaguṇe paripūrakāritāya anādiyitvā sāvatthiyā saṅghassa katikaṁ sapariso naradammasārathiṁ paṭisallānagataṁ upasaṅkamitvā bhagavato pāde sirasā vanditvā ekamantaṁ nisīdi, bhagavā ca taṁ suvinītaṁ parisaṁ oloketvā haṭṭhatuṭṭho pamudito udaggo parisāya saddhiṁ sallāpaṁ sallapitvā asambhinnena brahmassarena etadavoca—
mil6.4.2:57.2	‘pāsādikā kho pana tyāyaṁ, upasena, parisā, kathaṁ tvaṁ, upasena, parisaṁ vinesī’ti.
mil6.4.2:57.3	Sopi sabbaññunā dasabalena devātidevena puṭṭho yathābhūtasabhāvaguṇavasena bhagavantaṁ etadavoca—
mil6.4.2:58.1	‘Yo koci maṁ, bhante, upasaṅkamitvā pabbajjaṁ vā nissayaṁ vā yācati, tamahaṁ evaṁ vadāmi “ahaṁ kho, āvuso, āraññiko piṇḍapātiko paṁsukūliko tecīvariko.
mil6.4.2:58.2	Sace tvampi āraññiko bhavissasi piṇḍapātiko paṁsukūliko tecīvariko, evāhaṁ taṁ pabbājessāmi nissayaṁ dassāmī”ti, sace so me, bhante, paṭissuṇitvā nandati oramati, evāhaṁ taṁ pabbājemi nissayaṁ demi, sace na nandati na oramati, na taṁ pabbājemi, na nissayaṁ demi, evāhaṁ, bhante, parisaṁ vinemī’ti.
mil6.4.2:58.3	Evaṁ kho, mahārāja, dhutaguṇavarasamādiṇṇo jinasāsanavare issaro hoti.
mil6.4.2:58.4	Vasavattī sāmiko icchākaraṇo, tassādheyyā honti kevalā santā sukhā samāpattiyo.
mil6.4.2:59.1	Yathā, mahārāja, padumaṁ abhivuddhaparisuddhaudiccajātippabhavaṁ siniddhaṁ mudu lobhanīyaṁ sugandhaṁ piyaṁ patthitaṁ pasatthaṁ jalakaddamamanupalittaṁ aṇupattakesarakaṇṇikābhimaṇḍitaṁ bhamaragaṇasevitaṁ sītalasalilasaṁvaddhaṁ;
mil6.4.2:59.2	evameva kho, mahārāja, imehi terasahi dhutaguṇehi pubbe āsevitehi nisevitehi ciṇṇehi pariciṇṇehi caritehi upacaritehi paripūritehi ariyasāvako tiṁsaguṇavarehi samupeto hoti.
mil6.4.2:60.1	Katamehi tiṁsaguṇavarehi?
mil6.4.2:60.2	Siniddhamudumaddavamettacitto hoti, ghātitahatavihatakileso hoti, hatanihatamānadabbo hoti, acaladaḷhaniviṭṭhanibbematikasaddho hoti, paripuṇṇapīṇitapahaṭṭhalobhanīyasantasukhasamāpattilābhī hoti, sīlavarapavaraasamasucigandhaparibhāvito hoti, devamanussānaṁ piyo hoti manāpo, khīṇāsavaariyavarapuggalapatthito, devamanussānaṁ vanditapūjito, budhavibudhapaṇḍitajanānaṁ thutathavitathomitapasattho, idha vā huraṁ vā lokena anupalitto, appathokavajjepi bhayadassāvī, vipulavarasampattikāmānaṁ maggaphalavaratthasādhano, āyācitavipulapaṇītapaccayabhāgī, aniketasayano, jhānajjhositatappavaravihārī, vijaṭitakilesajālavatthu, bhinnabhaggasaṅkuṭitasañchinnagatinīvaraṇo, akuppadhammo, abhinītavāso, anavajjabhogī, gativimutto, uttiṇṇasabbavicikiccho, vimuttijjhositattho, diṭṭhadhammo, acaladaḷhabhīruttāṇamupagato, samucchinnānusayo, sabbāsavakkhayaṁ patto, santasukhasamāpattivihārabahulo, sabbasamaṇaguṇasamupeto, imehi tiṁsaguṇavarehi samupeto hoti.
mil6.4.2:61.1	Nanu, mahārāja, thero sāriputto dasasahassilokadhātuyā aggapuriso ṭhapetvā dasabalaṁ lokācariyaṁ, sopi aparimitamasaṅkhyeyyakappe samācitakusalamūlo brāhmaṇakulakulīno manāpikaṁ kāmaratiṁ anekasatasaṅkhaṁ dhanavarañca ohāya jinasāsane pabbajitvā imehi terasahi dhutaguṇehi kāyavacīcittaṁ damayitvā ajjetarahi anantaguṇasamannāgato gotamassa bhagavato sāsanavare dhammacakkamanuppavattako jāto.
mil6.4.2:61.2	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ekaṅguttaranikāyavaralañchake—
mil6.4.2:62.1	‘Nāhaṁ, bhikkhave, aññaṁ ekapuggalampi samanupassāmi, yo evaṁ tathāgatena anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ sammadeva anuppavatteti, yathayidaṁ, bhikkhave, sāriputto, sāriputto, bhikkhave, tathāgatena anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ sammadeva anuppavattetī’”ti.
mil6.4.2:63.1	“Sādhu, bhante nāgasena, yaṁ kiñci navaṅgaṁ buddhavacanaṁ, yā ca lokuttarā kiriyā, yā ca loke adhigamavipulavarasampattiyo, sabbaṁ taṁ terasasu dhutaguṇesu samodhānopagatan”ti.
mil6.4.2:64.1	Dhutaṅgapañho dutiyo.
mil6.4.2:65.1	Anumānavaggo catuttho.
mil7.1:0.1	Milindapañha
mil7.1:0.2	7 Opammakathāpañha
mil7.1:0.3	Mātikā
mil7.1:1.1	“Bhante nāgasena, katihaṅgehi samannāgato bhikkhu arahattaṁ sacchikarotī”ti?
mil7.1:2.1	“Idha, mahārāja, arahattaṁ sacchikātukāmena bhikkhunā—
mil7.1:3.1	Gadrabhassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:4.1	Kukkuṭassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:5.1	Kalandakassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:6.1	Dīpiniyā ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:7.1	Dīpikassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:8.1	Kummassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:9.1	Vaṁsassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:10.1	Cāpassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:11.1	Vāyasassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:12.1	Makkaṭassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:13.1	Gadrabhavaggo paṭhamo.
mil7.1:14.1	Lābulatāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:15.1	Padumassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:16.1	Bījassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:17.1	Sālakalyāṇikāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:18.1	Nāvāya tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:19.1	Nāvālagganakassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:20.1	Kūpassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:21.1	Niyāmakassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:22.1	Kammakārassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:23.1	Samuddassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:24.1	Samuddavaggo dutiyo.
mil7.1:25.1	Pathaviyā pañca aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:26.1	Āpassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:27.1	Tejassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:28.1	Vāyussa pañca aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:29.1	Pabbatassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:30.1	Ākāsassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:31.1	Candassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:32.1	Sūriyassa satta aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:33.1	Sakkassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:34.1	Cakkavattissa cattāri aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:35.1	Pathavīvaggo tatiyo.
mil7.1:36.1	Upacikāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:37.1	Biḷārassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:38.1	Undūrassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:39.1	Vicchikassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:40.1	Nakulassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:41.1	Jarasiṅgālassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:42.1	Migassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:43.1	Gorūpassa cattāri aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:44.1	Varāhassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:45.1	Hatthissa pañca aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:46.1	Upacikāvaggo catuttho.
mil7.1:47.1	Sīhassa satta aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:48.1	Cakkavākassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:49.1	Peṇāhikāya dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:50.1	Gharakapotassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:51.1	Ulūkassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:52.1	Satapattassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:53.1	Vaggulissa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:54.1	Jalūkāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:55.1	Sappassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:56.1	Ajagarassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:57.1	Sīhavaggo pañcamo.
mil7.1:58.1	Panthamakkaṭakassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:59.1	Thanasitadārakassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:60.1	Cittakadharakummassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:61.1	Pavanassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:62.1	Rukkhassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:63.1	Meghassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:64.1	Maṇiratanassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:65.1	Māgavikassa cattāri aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:66.1	Bāḷisikassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:67.1	Tacchakassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:68.1	Makkaṭavaggo chaṭṭho.
mil7.1:69.1	Kumbhassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:70.1	Kāḷāyasassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:71.1	Chattassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:72.1	Khettassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:73.1	Agadassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:74.1	Bhojanassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:75.1	Issāsassa cattāri aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:76.1	Kumbhavaggo sattamo.
mil7.1:77.1	Rañño cattāri aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:78.1	Dovārikassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:79.1	Nisadāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:80.1	Padīpassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:81.1	Mayūrassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:82.1	Turaṅgassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:83.1	Soṇḍikassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:84.1	Indakhīlassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:85.1	Tulāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:86.1	Khaggassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:87.1	Macchassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:88.1	Iṇaggāhakassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:89.1	Byādhitassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:90.1	Matassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:91.1	Nadiyā dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:92.1	Usabhassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:93.1	Maggassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:94.1	Suṅkasāyikassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:95.1	Corassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:96.1	Sakuṇagghiyā ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:97.1	Sunakhassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:98.1	Tikicchakassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:99.1	Gabbhiniyā dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:100.1	Camariyā ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:101.1	Kikiyā dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:102.1	Kapotikāya tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:103.1	Ekanayanassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:104.1	Kassakassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:105.1	Jambukasiṅgāliyā ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:106.1	Caṅgavārakassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:107.1	Dabbiyā ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:108.1	Iṇasādhakassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:109.1	Anuvicinakassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:110.1	Sārathissa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:111.1	Bhojakassa dve aṅgāni gahetabbāni.
mil7.1:112.1	Tunnavāyassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:113.1	Nāvikassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.1:114.1	Bhamarassa dve aṅgāni gahetabbānī”ti.
mil7.1:115.1	Mātikā niṭṭhitā.
mil7.2.1:0.1	Milindapañha
mil7.2.1:0.2	Opammakathāpañha
mil7.2.1:0.3	Gadrabhavagga
mil7.2.1:0.4	1. Gadrabhaṅgapañha
mil7.2.1:1.1	“Bhante nāgasena, ‘gadrabhassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?
mil7.2.1:1.2	“Yathā, mahārāja, gadrabho nāma saṅkārakūṭepi catukkepi siṅghāṭakepi gāmadvārepi thusarāsimhipi yattha katthaci sayati, na sayanabahulo hoti;
mil7.2.1:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena tiṇasanthārepi paṇṇasanthārepi kaṭṭhamañcakepi chamāyapi yattha katthaci cammakhaṇḍaṁ pattharitvā yattha katthaci sayitabbaṁ, na sayanabahulena bhavitabbaṁ.
mil7.2.1:1.4	Idaṁ, mahārāja, gadrabhassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.2.1:1.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ‘kaliṅgarūpadhānā, bhikkhave, etarahi mama sāvakā viharanti appamattā ātāpino padhānasmin’ti.
mil7.2.1:1.6	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatināpi—
mil7.2.1:2.1	‘Pallaṅkena nisinnassa,
mil7.2.1:2.2	jaṇṇuke nābhivassati;
mil7.2.1:2.3	Alaṁ phāsuvihārāya,
mil7.2.1:2.4	pahitattassa bhikkhuno’”ti.
mil7.2.1:3.1	Gadrabhaṅgapañho paṭhamo.
mil7.2.2:0.1	Milindapañha
mil7.2.2:0.2	Opammakathāpañha
mil7.2.2:0.3	Gadrabhavagga
mil7.2.2:0.4	2. Kukkuṭaṅgapañha
mil7.2.2:1.1	“Bhante nāgasena, ‘kukkuṭassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.2.2:1.2	“Yathā, mahārāja, kukkuṭo kālena samayena paṭisallīyati;
mil7.2.2:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kālena samayeneva cetiyaṅgaṇaṁ sammajjitvā pānīyaṁ paribhojanīyaṁ upaṭṭhapetvā sarīraṁ paṭijaggitvā nahāyitvā cetiyaṁ vanditvā vuḍḍhānaṁ bhikkhūnaṁ dassanāya gantvā kālena samayena suññāgāraṁ pavisitabbaṁ.
mil7.2.2:1.4	Idaṁ, mahārāja, kukkuṭassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.2.2:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, kukkuṭo kālena samayeneva vuṭṭhāti;
mil7.2.2:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kālena samayeneva vuṭṭhahitvā cetiyaṅgaṇaṁ sammajjitvā pānīyaṁ paribhojanīyaṁ upaṭṭhapetvā sarīraṁ paṭijaggitvā cetiyaṁ vanditvā punadeva suññāgāraṁ pavisitabbaṁ.
mil7.2.2:2.3	Idaṁ, mahārāja, kukkuṭassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.2.2:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, kukkuṭo pathaviṁ khaṇitvā khaṇitvā ajjhohāraṁ ajjhoharati;
mil7.2.2:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paccavekkhitvā paccavekkhitvā ajjhohāraṁ ajjhoharitabbaṁ ‘neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṁsūparatiyā brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṁ paṭihaṅkhāmi navañca vedanaṁ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cā’ti.
mil7.2.2:3.3	Idaṁ, mahārāja, kukkuṭassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.2.2:3.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena—
mil7.2.2:4.1	‘Kantāre puttamaṁsaṁva,
mil7.2.2:4.2	akkhassabbhañjanaṁ yathā;
mil7.2.2:4.3	Evaṁ āhari āhāraṁ,
mil7.2.2:4.4	yāpanatthamamucchito’ti.
mil7.2.2:5.1	Puna caparaṁ, mahārāja, kukkuṭo sacakkhukopi rattiṁ andho hoti;
mil7.2.2:5.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anandheneva andhena viya bhavitabbaṁ, araññepi gocaragāme piṇḍāya carantenapi rajanīyesu rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbadhammesu andhena badhirena mūgena viya bhavitabbaṁ, na nimittaṁ gahetabbaṁ, nānubyañjanaṁ gahetabbaṁ.
mil7.2.2:5.3	Idaṁ, mahārāja, kukkuṭassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.2.2:5.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena mahākaccāyanena—
mil7.2.2:6.1	‘Cakkhumāssa yathā andho,
mil7.2.2:6.2	sotavā badhiro yathā;
mil7.2.2:6.3	Paññavāssa yathā mūgo,
mil7.2.2:6.4	balavā dubbaloriva;
mil7.2.2:6.5	Attaatthe samuppanne,
mil7.2.2:6.6	sayetha matasāyikan’ti.
mil7.2.2:7.1	Puna caparaṁ, mahārāja, kukkuṭo leḍḍudaṇḍalaguḷamuggarehi paripātiyantopi sakaṁ gehaṁ na vijahati;
mil7.2.2:7.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena cīvarakammaṁ karontenapi navakammaṁ karontenapi vattappaṭivattaṁ karontenapi uddisantenapi uddisāpentenapi yoniso manasikāro na vijahitabbo, sakaṁ kho panetaṁ, mahārāja, yogino gehaṁ, yadidaṁ yoniso manasikāro.
mil7.2.2:7.3	Idaṁ, mahārāja, kukkuṭassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.2.2:7.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ‘ko ca, bhikkhave, bhikkhuno gocaro sako pettiko visayo?
mil7.2.2:7.5	Yadidaṁ cattāro satipaṭṭhānā’ti.
mil7.2.2:7.6	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatināpi—
mil7.2.2:8.1	‘Yathā sudanto mātaṅgo,
mil7.2.2:8.2	sakaṁ soṇḍaṁ na maddati;
mil7.2.2:8.3	Bhakkhābhakkhaṁ vijānāti,
mil7.2.2:8.4	attano vuttikappanaṁ.
mil7.2.2:9.1	Tatheva buddhaputtena,
mil7.2.2:9.2	Appamattena vā pana;
mil7.2.2:9.3	Jinavacanaṁ na madditabbaṁ,
mil7.2.2:9.4	Manasikāravaruttaman’”ti.
mil7.2.2:10.1	Kukkuṭaṅgapañho dutiyo.
mil7.2.3:0.1	Milindapañha
mil7.2.3:0.2	Opammakathāpañha
mil7.2.3:0.3	Gadrabhavagga
mil7.2.3:0.4	3. Kalandakaṅgapañha
mil7.2.3:1.1	“Bhante nāgasena, ‘kalandakassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?
mil7.2.3:1.2	“Yathā, mahārāja, kalandako paṭisattumhi opatante naṅguṭṭhaṁ papphoṭetvā mahantaṁ katvā teneva naṅguṭṭhalaguḷena paṭisattuṁ paṭibāhati;
mil7.2.3:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kilesasattumhi opatante satipaṭṭhānalaguḷaṁ papphoṭetvā mahantaṁ katvā teneva satipaṭṭhānalaguḷena sabbakilesā paṭibāhitabbā.
mil7.2.3:1.4	Idaṁ, mahārāja, kalandakassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.2.3:1.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena cūḷapanthakena—
mil7.2.3:2.1	‘Yadā kilesā opatanti,
mil7.2.3:2.2	sāmaññaguṇadhaṁsanā;
mil7.2.3:2.3	Satipaṭṭhānalaguḷena,
mil7.2.3:2.4	hantabbā te punappunan’”ti.
mil7.2.3:3.1	Kalandakaṅgapañho tatiyo.
mil7.2.4:0.1	Milindapañha
mil7.2.4:0.2	Opammakathāpañha
mil7.2.4:0.3	Gadrabhavagga
mil7.2.4:0.4	4. Dīpiniyaṅgapañha
mil7.2.4:1.1	“Bhante nāgasena, ‘dīpiniyā ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?
mil7.2.4:1.2	“Yathā, mahārāja, dīpinī sakiṁyeva gabbhaṁ gaṇhāti, na punappunaṁ purisaṁ upeti?
mil7.2.4:1.3	Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āyatiṁ paṭisandhiṁ uppattiṁ gabbhaseyyaṁ cutiṁ bhedaṁ khayaṁ vināsaṁ saṁsārabhayaṁ duggatiṁ visamaṁ sampīḷitaṁ disvā ‘punabbhave nappaṭisandahissāmī’ti yoniso manasikāro karaṇīyo.
mil7.2.4:1.4	Idaṁ, mahārāja, dīpiniyā ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.2.4:1.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena suttanipāte dhaniyagopālakasutte—
mil7.2.4:2.1	‘Usabhoriva chetva bandhanāni,
mil7.2.4:2.2	Nāgo pūtilataṁva dālayitvā;
mil7.2.4:2.3	Nāhaṁ punupessaṁ gabbhaseyyaṁ,
mil7.2.4:2.4	Atha ce patthayasī pavassa devā’”ti.
mil7.2.4:3.1	Dīpiniyaṅgapañho catuttho.
mil7.2.5:0.1	Milindapañha
mil7.2.5:0.2	Opammakathāpañha
mil7.2.5:0.3	Gadrabhavagga
mil7.2.5:0.4	5. Dīpikaṅgapañha
mil7.2.5:1.1	“Bhante nāgasena, ‘dīpikassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.2.5:1.2	“Yathā, mahārāja, dīpiko araññe tiṇagahanaṁ vā vanagahanaṁ vā pabbatagahanaṁ vā nissāya nilīyitvā mige gaṇhāti;
mil7.2.5:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vivekaṁ sevitabbaṁ araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ abbhokāsaṁ palālapuñjaṁ appasaddaṁ appanigghosaṁ vijanavātaṁ manussarāhaseyyakaṁ paṭisallānasāruppaṁ;
mil7.2.5:1.4	vivekaṁ sevamāno hi, mahārāja, yogī yogāvacaro nacirasseva chaḷabhiññāsu ca vasibhāvaṁ pāpuṇāti.
mil7.2.5:1.5	Idaṁ, mahārāja, dīpikassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.2.5:1.6	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therehi dhammasaṅgāhakehi—
mil7.2.5:2.1	‘Yathāpi dīpiko nāma,
mil7.2.5:2.2	nilīyitvā gaṇhate mige;
mil7.2.5:2.3	Tathevāyaṁ buddhaputto,
mil7.2.5:2.4	yuttayogo vipassako;
mil7.2.5:2.5	Araññaṁ pavisitvāna,
mil7.2.5:2.6	gaṇhāti phalamuttaman’ti.
mil7.2.5:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, dīpiko yaṁ kiñci pasuṁ vadhitvā vāmena passena patitaṁ na bhakkheti;
mil7.2.5:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena veḷudānena vā pattadānena vā pupphadānena vā phaladānena vā sinānadānena vā mattikādānena vā cuṇṇadānena vā dantakaṭṭhadānena vā mukhodakadānena vā cātukamyatāya vā muggasupyatāya vā pāribhaṭyatāya vā jaṅghapesanīyena vā vejjakammena vā dūtakammena vā pahiṇagamanena vā piṇḍapaṭipiṇḍena vā dānānuppadānena vā vatthuvijjāya vā nakkhattavijjāya vā aṅgavijjāya vā aññataraññatarena vā buddhappaṭikuṭṭhena micchājīvena nipphāditaṁ bhojanaṁ na bhuñjitabbaṁ vāmena passena patitaṁ pasuṁ viya dīpiko.
mil7.2.5:3.3	Idaṁ, mahārāja, dīpikassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.2.5:3.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—
mil7.2.5:4.1	‘Vacīviññattivipphārā,
mil7.2.5:4.2	uppannaṁ madhupāyasaṁ;
mil7.2.5:4.3	Sace bhutto bhaveyyāhaṁ,
mil7.2.5:4.4	sājīvo garahito mama.
mil7.2.5:5.1	Yadipi me antaguṇaṁ,
mil7.2.5:5.2	nikkhamitvā bahī care;
mil7.2.5:5.3	Neva bhindeyyamājīvaṁ,
mil7.2.5:5.4	cajamānopi jīvitan’”ti.
mil7.2.5:6.1	Dīpikaṅgapañho pañcamo.
mil7.2.6:0.1	Milindapañha
mil7.2.6:0.2	Opammakathāpañha
mil7.2.6:0.3	Gadrabhavagga
mil7.2.6:0.4	6. Kummaṅgapañha
mil7.2.6:1.1	“Bhante nāgasena, ‘kummassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.2.6:1.2	“Yathā, mahārāja, kummo udakacaro udakeyeva vāsaṁ kappeti;
mil7.2.6:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbapāṇabhūtapuggalānaṁ hitānukampinā mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena sabbāvantaṁ lokaṁ pharitvā viharitabbaṁ.
mil7.2.6:1.4	Idaṁ, mahārāja, kummassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.2.6:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, kummo udake uppilavanto sīsaṁ ukkhipitvā yadi koci passati, tattheva nimujjati gāḷhamogāhati ‘mā maṁ te puna passeyyun’ti;
mil7.2.6:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kilesesu opatantesu ārammaṇasare nimujjitabbaṁ gāḷhamogāhitabbaṁ ‘mā maṁ kilesā puna passeyyun’ti.
mil7.2.6:2.3	Idaṁ, mahārāja, kummassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.2.6:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, kummo udakato nikkhamitvā kāyaṁ otāpeti;
mil7.2.6:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena nisajjaṭṭhānasayanacaṅkamato mānasaṁ nīharitvā sammappadhāne mānasaṁ otāpetabbaṁ.
mil7.2.6:3.3	Idaṁ, mahārāja, kummassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.2.6:4.1	Puna caparaṁ, mahārāja, kummo pathaviṁ khaṇitvā vivitte vāsaṁ kappeti;
mil7.2.6:4.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lābhasakkārasilokaṁ pajahitvā suññaṁ vivittaṁ kānanaṁ vanapatthaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ appasaddaṁ appanigghosaṁ pavivittamogāhitvā vivitte yeva vāsaṁ upagantabbaṁ.
mil7.2.6:4.3	Idaṁ, mahārāja, kummassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.2.6:4.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena—
mil7.2.6:5.1	‘Vivittaṁ appanigghosaṁ,
mil7.2.6:5.2	vāḷamiganisevitaṁ;
mil7.2.6:5.3	Seve senāsanaṁ bhikkhu,
mil7.2.6:5.4	paṭisallānakāraṇā’ti.
mil7.2.6:6.1	Puna caparaṁ, mahārāja, kummo cārikaṁ caramāno yadi kañci passati vā, saddaṁ suṇāti vā, soṇḍipañcamāni aṅgāni sake kapāle nidahitvā appossukko tuṇhībhūto tiṭṭhati kāyamanurakkhanto;
mil7.2.6:6.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbattha rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbadhammesu āpatantesu chasu dvāresu saṁvarakavāṭaṁ anugghāṭetvā mānasaṁ samodahitvā saṁvaraṁ katvā satena sampajānena vihātabbaṁ samaṇadhammaṁ anurakkhamānena.
mil7.2.6:6.3	Idaṁ, mahārāja, kummassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.2.6:6.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṁyuttanikāyavare kummūpamasuttante—
mil7.2.6:7.1	‘Kummova aṅgāni sake kapāle,
mil7.2.6:7.2	Samodahaṁ bhikkhu manovitakke;
mil7.2.6:7.3	Anissito aññamaheṭhayāno,
mil7.2.6:7.4	Parinibbuto nūpavadeyya kañcī’”ti.
mil7.2.6:8.1	Kummaṅgapañho chaṭṭho.
mil7.2.7:0.1	Milindapañha
mil7.2.7:0.2	Opammakathāpañha
mil7.2.7:0.3	Gadrabhavagga
mil7.2.7:0.4	7. Vaṁsaṅgapañha
mil7.2.7:1.1	“Bhante nāgasena, ‘vaṁsassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?
mil7.2.7:1.2	“Yathā, mahārāja, vaṁso yattha vāto, tattha anulometi, nāññatthamanudhāvati;
mil7.2.7:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yaṁ buddhena bhagavatā bhāsitaṁ navaṅgaṁ satthusāsanaṁ, taṁ anulomayitvā kappiye anavajje ṭhatvā samaṇadhammaṁyeva pariyesitabbaṁ.
mil7.2.7:1.4	Idaṁ, mahārāja, vaṁsassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.2.7:1.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena rāhulena—
mil7.2.7:2.1	‘Navaṅgaṁ buddhavacanaṁ,
mil7.2.7:2.2	anulometvāna sabbadā;
mil7.2.7:2.3	Kappiye anavajjasmiṁ,
mil7.2.7:2.4	ṭhatvāpāyaṁ samuttarin’”ti.
mil7.2.7:3.1	Vaṁsaṅgapañho sattamo.
mil7.2.8:0.1	Milindapañha
mil7.2.8:0.2	Opammakathāpañha
mil7.2.8:0.3	Gadrabhavagga
mil7.2.8:0.4	8. Cāpaṅgapañha
mil7.2.8:1.1	“Bhante nāgasena, ‘cāpassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?
mil7.2.8:1.2	“Yathā, mahārāja, cāpo sutacchito namito yāvaggamūlaṁ samakameva anunamati nappaṭitthambhati;
mil7.2.8:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena theranavamajjhimasamakesu anunamitabbaṁ nappaṭipharitabbaṁ.
mil7.2.8:1.4	Idaṁ, mahārāja, cāpassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.2.8:1.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena vidhura (puṇṇaka) jātake—
mil7.2.8:2.1	‘Cāpovūnudaro dhīro,
mil7.2.8:2.2	vaṁso vāpi pakampaye;
mil7.2.8:2.3	Paṭilomaṁ na vatteyya,
mil7.2.8:2.4	sa rājavasatiṁ vase’”ti.
mil7.2.8:3.1	Cāpaṅgapañho aṭṭhamo.
mil7.2.9:0.1	Milindapañha
mil7.2.9:0.2	Opammakathāpañha
mil7.2.9:0.3	Gadrabhavagga
mil7.2.9:0.4	9. Vāyasaṅgapañha
mil7.2.9:1.1	“Bhante nāgasena, ‘vāyasassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.2.9:1.2	“Yathā, mahārāja, vāyaso āsaṅkitaparisaṅkito yattappayatto carati;
mil7.2.9:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āsaṅkitaparisaṅkitena yattapayattena upaṭṭhitāya satiyā saṁvutehi indriyehi caritabbaṁ.
mil7.2.9:1.4	Idaṁ, mahārāja, vāyasassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.2.9:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, vāyaso yaṁ kiñci bhojanaṁ disvā ñātīhi saṁvibhajitvā bhuñjati;
mil7.2.9:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi, tathārūpehi lābhehi paṭivibhattabhoginā bhavitabbaṁ sīlavantehi sabrahmacārīhi.
mil7.2.9:2.3	Idaṁ, mahārāja, vāyasassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.2.9:2.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—
mil7.2.9:3.1	‘Sace me upanāmenti,
mil7.2.9:3.2	yathāladdhaṁ tapassino;
mil7.2.9:3.3	Sabbe saṁvibhajitvāna,
mil7.2.9:3.4	tato bhuñjāmi bhojanan’”ti.
mil7.2.9:4.1	Vāyasaṅgapañho navamo.
mil7.2.10:0.1	Milindapañha
mil7.2.10:0.2	Opammakathāpañha
mil7.2.10:0.3	Gadrabhavagga
mil7.2.10:0.4	10. Makkaṭaṅgapañha
mil7.2.10:1.1	“Bhante nāgasena, ‘makkaṭassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.2.10:1.2	“Yathā, mahārāja, makkaṭo vāsamupagacchanto tathārūpe okāse mahatimahārukkhe pavivitte sabbaṭṭhakasākhe bhīruttāṇe vāsamupagacchati;
mil7.2.10:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lajjiṁ pesalaṁ sīlavantaṁ kalyāṇadhammaṁ bahussutaṁ dhammadharaṁ vinayadharaṁ piyaṁ garubhāvanīyaṁ vattāraṁ vacanakkhamaṁ ovādakaṁ viññāpakaṁ sandassakaṁ samādapakaṁ samuttejakaṁ sampahaṁsakaṁ evarūpaṁ kalyāṇamittaṁ ācariyaṁ nissāya viharitabbaṁ.
mil7.2.10:1.4	Idaṁ, mahārāja, makkaṭassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.2.10:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, makkaṭo rukkheyeva carati tiṭṭhati nisīdati, yadi niddaṁ okkamati, tattheva rattiṁ vāsamanubhavati;
mil7.2.10:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pavanābhimukhena bhavitabbaṁ, pavaneyeva ṭhānacaṅkamanisajjāsayanaṁ niddaṁ okkamitabbaṁ, tattheva satipaṭṭhānamanubhavitabbaṁ.
mil7.2.10:2.3	Idaṁ, mahārāja, makkaṭassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.2.10:2.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—
mil7.2.10:3.1	‘Caṅkamantopi tiṭṭhanto,
mil7.2.10:3.2	nisajjāsayanena vā;
mil7.2.10:3.3	Pavane sobhate bhikkhu,
mil7.2.10:3.4	pavanantaṁva vaṇṇitan’”ti.
mil7.2.10:4.1	Makkaṭaṅgapañho dasamo.
mil7.2.10:5.1	Gadrabhavaggo paṭhamo.
mil7.2.10:6.1	Tassuddānaṁ
mil7.2.10:7.1	Gadrabho ceva kukkuṭo,
mil7.2.10:7.2	kalando dīpini dīpiko;
mil7.2.10:7.3	Kummo vaṁso ca cāpo ca,
mil7.2.10:7.4	vāyaso atha makkaṭoti.
mil7.3.1:0.1	Milindapañha
mil7.3.1:0.2	Opammakathāpañha
mil7.3.1:0.3	Samuddavagga
mil7.3.1:0.4	1. Lābulataṅgapañha
mil7.3.1:1.1	“Bhante nāgasena, ‘lābulatāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?
mil7.3.1:1.2	“Yathā, mahārāja, lābulatā tiṇe vā kaṭṭhe vā latāya vā soṇḍikāhi ālambitvā tassūpari vaḍḍhati;
mil7.3.1:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena arahatte abhivaḍḍhitukāmena manasā ārammaṇaṁ ālambitvā arahatte abhivaḍḍhitabbaṁ.
mil7.3.1:1.4	Idaṁ, mahārāja, lābulatāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.3.1:1.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—
mil7.3.1:2.1	‘Yathā lābulatā nāma,
mil7.3.1:2.2	tiṇe kaṭṭhe latāya vā;
mil7.3.1:2.3	Ālambitvā soṇḍikāhi,
mil7.3.1:2.4	tato vaḍḍhati uppari.
mil7.3.1:3.1	Tatheva buddhaputtena,
mil7.3.1:3.2	Arahattaphalakāminā;
mil7.3.1:3.3	Ārammaṇaṁ ālambitvā,
mil7.3.1:3.4	Vaḍḍhitabbaṁ asekkhaphale’”ti.
mil7.3.1:4.1	Lābulataṅgapañho paṭhamo.
mil7.3.2:0.1	Milindapañha
mil7.3.2:0.2	Opammakathāpañha
mil7.3.2:0.3	Samuddavagga
mil7.3.2:0.4	2. Padumaṅgapañha
mil7.3.2:1.1	“Bhante nāgasena, ‘padumassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.3.2:1.2	“Yathā, mahārāja, padumaṁ udake jātaṁ udake saṁvaddhaṁ anupalittaṁ udakena;
mil7.3.2:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kule gaṇe lābhe yase sakkāre sammānanāya paribhogapaccayesu ca sabbattha anupalittena bhavitabbaṁ.
mil7.3.2:1.4	Idaṁ, mahārāja, padumassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.3.2:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, padumaṁ udakā accuggamma ṭhāti;
mil7.3.2:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbalokaṁ abhibhavitvā accuggamma lokuttaradhamme ṭhātabbaṁ.
mil7.3.2:2.3	Idaṁ, mahārāja, padumassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.3.2:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, padumaṁ appamattakenapi anilena eritaṁ calati;
mil7.3.2:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena appamattakesupi kilesesu saṁyamo karaṇīyo, bhayadassāvinā viharitabbaṁ.
mil7.3.2:3.3	Idaṁ, mahārāja, padumassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.3.2:3.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ‘aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesū’”ti.
mil7.3.2:4.1	Padumaṅgapañho dutiyo.
mil7.3.3:0.1	Milindapañha
mil7.3.3:0.2	Opammakathāpañha
mil7.3.3:0.3	Samuddavagga
mil7.3.3:0.4	3. Bījaṅgapañha
mil7.3.3:1.1	“Bhante nāgasena, ‘bījassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.3.3:1.2	“Yathā, mahārāja, bījaṁ appakampi samānaṁ bhaddake khette vuttaṁ deve sammā dhāraṁ pavecchante subahūni phalāni anudassati;
mil7.3.3:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yathā paṭipāditaṁ sīlaṁ kevalaṁ sāmaññaphalamanudassati.
mil7.3.3:1.4	Evaṁ sammā paṭipajjitabbaṁ.
mil7.3.3:1.5	Idaṁ, mahārāja, bījassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.3.3:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, bījaṁ suparisodhite khette ropitaṁ khippameva saṁvirūhati;
mil7.3.3:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena mānasaṁ supariggahitaṁ suññāgāre parisodhitaṁ satipaṭṭhānakhettavare khittaṁ khippameva virūhati.
mil7.3.3:2.3	Idaṁ, mahārāja, bījassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.3.3:2.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena anuruddhena—
mil7.3.3:3.1	‘Yathāpi khette parisuddhe,
mil7.3.3:3.2	bījañcassa patiṭṭhitaṁ;
mil7.3.3:3.3	Vipulaṁ tassa phalaṁ hoti,
mil7.3.3:3.4	api toseti kassakaṁ.
mil7.3.3:4.1	Tatheva yogino cittaṁ,
mil7.3.3:4.2	suññāgāre visodhitaṁ;
mil7.3.3:4.3	Satipaṭṭhānakhettamhi,
mil7.3.3:4.4	khippameva virūhatī’”ti.
mil7.3.3:5.1	Bījaṅgapañho tatiyo.
mil7.3.4:0.1	Milindapañha
mil7.3.4:0.2	Opammakathāpañha
mil7.3.4:0.3	Samuddavagga
mil7.3.4:0.4	4. Sālakalyāṇikaṅgapañha
mil7.3.4:1.1	“Bhante nāgasena, ‘sālakalyāṇikāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?
mil7.3.4:1.2	“Yathā, mahārāja, sālakalyāṇikā nāma antopathaviyaṁyeva abhivaḍḍhati hatthasatampi bhiyyopi;
mil7.3.4:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena cattāri sāmaññaphalāni catasso paṭisambhidā chaḷabhiññāyo kevalañca samaṇadhammaṁ suññāgāreyeva paripūrayitabbaṁ.
mil7.3.4:1.4	Idaṁ, mahārāja, sālakalyāṇikāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.3.4:1.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena rāhulena—
mil7.3.4:2.1	‘Sālakalyāṇikā nāma,
mil7.3.4:2.2	pādapo dharaṇīruho;
mil7.3.4:2.3	Antopathaviyaṁyeva,
mil7.3.4:2.4	satahatthopi vaḍḍhati.
mil7.3.4:3.1	Yathā kālamhi sampatte,
mil7.3.4:3.2	paripākena so dumo;
mil7.3.4:3.3	Uggañchitvāna ekāhaṁ,
mil7.3.4:3.4	satahatthopi vaḍḍhati.
mil7.3.4:4.1	Evamevāhaṁ mahāvīra,
mil7.3.4:4.2	sālakalyāṇikā viya;
mil7.3.4:4.3	Abbhantare suññāgāre,
mil7.3.4:4.4	dhammato abhivaḍḍhayin’”ti.
mil7.3.4:5.1	Sālakalyāṇikaṅgapañho catuttho.
mil7.3.5:0.1	Milindapañha
mil7.3.5:0.2	Opammakathāpañha
mil7.3.5:0.3	Samuddavagga
mil7.3.5:0.4	5. Nāvaṅgapañha
mil7.3.5:1.1	“Bhante nāgasena, ‘nāvāya tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.3.5:1.2	“Yathā, mahārāja, nāvā bahuvidhadārusaṅghāṭasamavāyena bahumpi janaṁ tārayati;
mil7.3.5:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācārasīlaguṇavattappaṭivattabahuvidhadhammasaṅghāṭasamavāyena sadevako loko tārayitabbo.
mil7.3.5:1.4	Idaṁ, mahārāja, nāvāya paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.3.5:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, nāvā bahuvidhaūmitthanitavegavisaṭamāvaṭṭavegaṁ sahati;
mil7.3.5:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bahuvidhakilesaūmivegaṁ lābhasakkārayasasilokapūjanavandanā parakulesu nindāpasaṁsāsukhadukkhasammānanavimānanabahuvidhadosaūmivegañca sahitabbaṁ.
mil7.3.5:2.3	Idaṁ, mahārāja, nāvāya dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.3.5:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, nāvā aparimitamanantamapāramakkhobhitagambhīre mahatimahāghose timitimiṅgalamakaramacchagaṇākule mahatimahāsamudde carati;
mil7.3.5:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena tiparivaṭṭadvādasākāracatusaccābhisamayappaṭivedhe mānasaṁ sañcārayitabbaṁ.
mil7.3.5:3.3	Idaṁ, mahārāja, nāvāya tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.3.5:3.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṁyuttanikāyavare saccasaṁyutte—
mil7.3.5:4.1	‘Vitakkentā ca kho tumhe, bhikkhave, “idaṁ dukkhan”ti vitakkeyyātha, “ayaṁ dukkhasamudayo”ti vitakkeyyātha, “ayaṁ dukkhanirodho”ti vitakkeyyātha, “ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti vitakkeyyāthā’”ti.
mil7.3.5:5.1	Nāvaṅgapañho pañcamo.
mil7.3.6:0.1	Milindapañha
mil7.3.6:0.2	Opammakathāpañha
mil7.3.6:0.3	Samuddavagga
mil7.3.6:0.4	6. Nāvālagganakaṅgapañha
mil7.3.6:1.1	“Bhante nāgasena, ‘nāvālagganakassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.3.6:1.2	“Yathā, mahārāja, nāvālagganakaṁ bahuūmijālākulavikkhobhitasalilatale mahatimahāsamudde nāvaṁ laggeti ṭhapeti, na deti disāvidisaṁ harituṁ;
mil7.3.6:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena rāgadosamohūmijāle mahatimahāvitakkasampahāre cittaṁ laggetabbaṁ, na dātabbaṁ disāvidisaṁ harituṁ.
mil7.3.6:1.4	Idaṁ, mahārāja, nāvālagganakassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.3.6:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, nāvālagganakaṁ na plavati visīdati, hatthasatepi udake nāvaṁ laggeti ṭhānamupaneti;
mil7.3.6:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lābhayasasakkāramānanavandanapūjanaapacitīsu lābhaggayasaggepi na plavitabbaṁ, sarīrayāpanamattake yeva cittaṁ ṭhapetabbaṁ.
mil7.3.6:2.3	Idaṁ, mahārāja, nāvālagganakassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.3.6:2.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—
mil7.3.6:3.1	‘Yathā samudde lagganakaṁ,
mil7.3.6:3.2	na plavati visīdati;
mil7.3.6:3.3	Tatheva lābhasakkāre,
mil7.3.6:3.4	mā plavatha visīdathā’”ti.
mil7.3.6:4.1	Nāvālagganakaṅgapañho chaṭṭho.
mil7.3.7:0.1	Milindapañha
mil7.3.7:0.2	Opammakathāpañha
mil7.3.7:0.3	Samuddavagga
mil7.3.7:0.4	7. Kūpaṅgapañha
mil7.3.7:1.1	“Bhante nāgasena, ‘kūpassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?
mil7.3.7:1.2	“Yathā, mahārāja, kūpo rajjuñca varattañca laṅkārañca dhāreti;
mil7.3.7:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena satisampajaññasamannāgatena bhavitabbaṁ, abhikkante paṭikkante ālokite vilokite samiñjite pasārite saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe asite pīte khāyite sāyite uccārapassāvakamme gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārinā bhavitabbaṁ.
mil7.3.7:1.4	Idaṁ, mahārāja, kūpassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.3.7:1.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ‘sato, bhikkhave, bhikkhu vihareyya sampajāno, ayaṁ vo amhākaṁ anusāsanī’”ti.
mil7.3.7:2.1	Kūpaṅgapañho sattamo.
mil7.3.8:0.1	Milindapañha
mil7.3.8:0.2	Opammakathāpañha
mil7.3.8:0.3	Samuddavagga
mil7.3.8:0.4	8. Niyāmakaṅgapañha
mil7.3.8:1.1	“Bhante nāgasena, ‘niyāmakassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.3.8:1.2	“Yathā, mahārāja, niyāmako rattindivaṁ satataṁ samitaṁ appamatto yattappayatto nāvaṁ sāreti;
mil7.3.8:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena cittaṁ niyāmayamānena rattindivaṁ satataṁ samitaṁ appamattena yattappayattena yoniso manasikārena cittaṁ niyāmetabbaṁ.
mil7.3.8:1.4	Idaṁ, mahārāja, niyāmakassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.3.8:1.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena dhammapade—
mil7.3.8:2.1	‘Appamādaratā hotha,
mil7.3.8:2.2	sacittamanurakkhatha;
mil7.3.8:2.3	Duggā uddharathattānaṁ,
mil7.3.8:2.4	paṅke sannova kuñjaro’ti.
mil7.3.8:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, niyāmakassa yaṁ kiñci mahāsamudde kalyāṇaṁ vā pāpakaṁ vā, sabbaṁ taṁ viditaṁ hoti;
mil7.3.8:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kusalākusalaṁ sāvajjānavajjaṁ hīnappaṇītaṁ kaṇhasukkasappaṭibhāgaṁ vijānitabbaṁ.
mil7.3.8:3.3	Idaṁ, mahārāja, niyāmakassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.3.8:4.1	Puna caparaṁ, mahārāja, niyāmako yante muddikaṁ deti ‘mā koci yantaṁ āmasitthā’ti;
mil7.3.8:4.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena citte saṁvaramuddikā dātabbā ‘mā kiñci pāpakaṁ akusalavitakkaṁ vitakkesī’ti, idaṁ, mahārāja, niyāmakassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.3.8:4.3	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṁyuttanikāyavare—
mil7.3.8:4.4	‘mā, bhikkhave, pāpake akusale vitakke vitakkeyyātha, seyyathidaṁ—
mil7.3.8:4.5	kāmavitakkaṁ byāpādavitakkaṁ vihiṁsāvitakkan’”ti.
mil7.3.8:5.1	Niyāmakaṅgapañho aṭṭhamo.
mil7.3.9:0.1	Milindapañha
mil7.3.9:0.2	Opammakathāpañha
mil7.3.9:0.3	Samuddavagga
mil7.3.9:0.4	9. Kammakāraṅgapañha
mil7.3.9:1.1	“Bhante nāgasena, ‘kammakārassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?
mil7.3.9:1.2	“Yathā, mahārāja, kammakāro evaṁ cintayati ‘bhatako ahaṁ imāya nāvāya kammaṁ karomi, imāyāhaṁ nāvāya vāhasā bhattavetanaṁ labhāmi, na me pamādo karaṇīyo, appamādena me ayaṁ nāvā vāhetabbā’ti;
mil7.3.9:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena evaṁ cintayitabbaṁ ‘imaṁ kho ahaṁ cātumahābhūtikaṁ kāyaṁ sammasanto satataṁ samitaṁ appamatto upaṭṭhitassati sato sampajāno samāhito ekaggacitto jātijarābyādhimaraṇasokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccissāmīti appamādo me karaṇīyo’ti.
mil7.3.9:1.4	Idaṁ, mahārāja, kammakārassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.3.9:1.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—
mil7.3.9:2.1	‘Kāyaṁ imaṁ sammasatha,
mil7.3.9:2.2	parijānātha punappunaṁ;
mil7.3.9:2.3	Kāye sabhāvaṁ disvāna,
mil7.3.9:2.4	dukkhassantaṁ karissathā’”ti.
mil7.3.9:3.1	Kammakāraṅgapañho navamo.
mil7.3.10:0.1	Milindapañha
mil7.3.10:0.2	Opammakathāpañha
mil7.3.10:0.3	Samuddavagga
mil7.3.10:0.4	10. Samuddaṅgapañha
mil7.3.10:1.1	“Bhante nāgasena, ‘samuddassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.3.10:1.2	“Yathā, mahārāja, mahāsamuddo matena kuṇapena saddhiṁ na saṁvasati;
mil7.3.10:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena rāgadosamohamānadiṭṭhimakkhapaḷāsaissāmacchariyamāyāsāṭheyyakuṭilavisamaduccaritakilesamalehi saddhiṁ na saṁvasitabbaṁ.
mil7.3.10:1.4	Idaṁ, mahārāja, samuddassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.3.10:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, mahāsamuddo muttāmaṇiveḷuriyasaṅkhasilāpavāḷaphalikamaṇivividharatananicayaṁ dhārento pidahati, na bahi vikirati;
mil7.3.10:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena maggaphalajhānavimokkhasamādhisamāpattivipassanābhiññāvividhaguṇaratanāni adhigantvā pidahitabbāni, na bahi nīharitabbāni.
mil7.3.10:2.3	Idaṁ, mahārāja, samuddassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.3.10:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, mahāsamuddo mahantehi mahābhūtehi saddhiṁ saṁvasati;
mil7.3.10:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena appicchaṁ santuṭṭhaṁ dhutavādaṁ sallekhavuttiṁ ācārasampannaṁ lajjiṁ pesalaṁ garuṁ bhāvanīyaṁ vattāraṁ vacanakkhamaṁ codakaṁ pāpagarahiṁ ovādakaṁ anusāsakaṁ viññāpakaṁ sandassakaṁ samādapakaṁ samuttejakaṁ sampahaṁsakaṁ kalyāṇamittaṁ sabrahmacāriṁ nissāya vasitabbaṁ.
mil7.3.10:3.3	Idaṁ, mahārāja, mahāsamuddassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.3.10:4.1	Puna caparaṁ, mahārāja, mahāsamuddo navasalilasampuṇṇāhi gaṅgāyamunāaciravatīsarabhūmahīādīhi nadīsatasahassehi antalikkhe saliladhārāhi ca pūritopi sakaṁ velaṁ nātivattati;
mil7.3.10:4.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lābhasakkārasilokavandanamānanapūjanakāraṇā jīvitahetupi sañcicca sikkhāpadavītikkamo na karaṇīyo.
mil7.3.10:4.3	Idaṁ, mahārāja, mahāsamuddassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.3.10:4.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena—
mil7.3.10:5.1	‘Seyyathāpi, mahārāja, mahāsamuddo ṭhitadhammo velaṁ nātikkamati;
mil7.3.10:5.2	evameva kho, mahārāja, yaṁ mayā sāvakānaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ, taṁ mama sāvakā jīvitahetupi nātikkamantī’ti.
mil7.3.10:6.1	Puna caparaṁ, mahārāja, mahāsamuddo sabbasavantīhi gaṅgāyamunāaciravatīsarabhūmahīhi antalikkhe udakadhārāhipi na paripūrati;
mil7.3.10:6.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uddesaparipucchāsavanadhāraṇavinicchayaabhidhammavinayagāḷhasuttantaviggahapadanikkhepapadasandhi padavibhattinavaṅgajinasāsanavaraṁ suṇantenāpi na tappitabbaṁ.
mil7.3.10:6.3	Idaṁ, mahārāja, mahāsamuddassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.3.10:6.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena sutasomajātake—
mil7.3.10:7.1	‘Aggi yathā tiṇakaṭṭhaṁ dahanto,
mil7.3.10:7.2	Na tappati sāgaro vā nadīhi;
mil7.3.10:7.3	Evampi ce paṇḍitā rājaseṭṭha,
mil7.3.10:7.4	Sutvā na tappanti subhāsitenā’”ti.
mil7.3.10:8.1	Samuddaṅgapañho dasamo.
mil7.3.10:9.1	Samuddavaggo dutiyo.
mil7.3.10:10.1	Tassuddānaṁ
mil7.3.10:11.1	Lābulatā ca padumaṁ,
mil7.3.10:11.2	bījaṁ sālakalyāṇikā;
mil7.3.10:11.3	Nāvā ca nāvālagganaṁ,
mil7.3.10:11.4	kūpo niyāmako tathā;
mil7.3.10:11.5	Kammakāro samuddo ca,
mil7.3.10:11.6	vaggo tena pavuccatīti.
mil7.4.1:0.1	Milindapañha
mil7.4.1:0.2	Opammakathāpañha
mil7.4.1:0.3	Pathavīvagga
mil7.4.1:0.4	1. Pathavīaṅgapañha
mil7.4.1:1.1	“Bhante nāgasena, ‘pathaviyā pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.4.1:1.2	“Yathā, mahārāja, pathavī iṭṭhāniṭṭhāni kappūrāgarutagaracandanakuṅkumādīni ākirantepi pittasemhapubbaruhirasedamedakheḷasiṅghāṇikalasikamuttakarīsādīni ākirantepi tādisāyeva;
mil7.4.1:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena iṭṭhāniṭṭhe lābhālābhe yasāyase nindāpasaṁsāya sukhadukkhe sabbattha tādināyeva bhavitabbaṁ.
mil7.4.1:1.4	Idaṁ, mahārāja, pathaviyā paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.1:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, pathavī maṇḍanavibhūsanāpagatā sakagandhaparibhāvitā;
mil7.4.1:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vibhūsanāpagatena sakasīlagandhaparibhāvitena bhavitabbaṁ.
mil7.4.1:2.3	Idaṁ, mahārāja, pathaviyā dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.1:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, pathavī nirantarā akhaṇḍacchiddā asusirā bahalā ghanā vitthiṇṇā;
mil7.4.1:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena nirantaramakhaṇḍacchiddamasusirabahalaghanavitthiṇṇasīlena bhavitabbaṁ.
mil7.4.1:3.3	Idaṁ, mahārāja, pathaviyā tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.1:4.1	Puna caparaṁ, mahārāja, pathavī gāmanigamanagarajanapadarukkhapabbatanadītaḷākapokkharaṇīmigapakkhimanujanaranārigaṇaṁ dhārentīpi akilāsu hoti;
mil7.4.1:4.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ovadantenapi anusāsantenapi viññāpentenapi sandassentenapi samādapentenapi samuttejentenapi sampahaṁsentenapi dhammadesanāsu akilāsunā bhavitabbaṁ.
mil7.4.1:4.3	Idaṁ, mahārāja, pathaviyā catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.1:5.1	Puna caparaṁ, mahārāja, pathavī anunayappaṭighavippamuttā;
mil7.4.1:5.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anunayappaṭighavippamuttena pathavisamena cetasā viharitabbaṁ.
mil7.4.1:5.3	Idaṁ, mahārāja, pathaviyā pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.1:5.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, upāsikāya cūḷasubhaddāya sakasamaṇe parikittayamānāya—
mil7.4.1:6.1	‘Ekañce bāhaṁ vāsiyā,
mil7.4.1:6.2	tacche kupitamānasā;
mil7.4.1:6.3	Ekañce bāhaṁ gandhena,
mil7.4.1:6.4	ālimpeyya pamoditā.
mil7.4.1:7.1	Amusmiṁ paṭigho natthi,
mil7.4.1:7.2	rāgo asmiṁ na vijjati;
mil7.4.1:7.3	Pathavīsamacittā te,
mil7.4.1:7.4	tādisā samaṇā mamā’”ti.
mil7.4.1:8.1	Pathavīaṅgapañho paṭhamo.
mil7.4.2:0.1	Milindapañha
mil7.4.2:0.2	Opammakathāpañha
mil7.4.2:0.3	Pathavīvagga
mil7.4.2:0.4	2. Āpaṅgapañha
mil7.4.2:1.1	“Bhante nāgasena, ‘āpassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.4.2:1.2	“Yathā, mahārāja, āpo susaṇṭhitamakampitamaluḷitasabhāvaparisuddho;
mil7.4.2:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kuhanalapananemittakanippesikataṁ apanetvā susaṇṭhitamakampitamaluḷitasabhāvaparisuddhācārena bhavitabbaṁ.
mil7.4.2:1.4	Idaṁ, mahārāja, āpassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.2:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, āpo sītalasabhāvasaṇṭhito;
mil7.4.2:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbasattesu khantimettānuddayasampannena hitesinā anukampakena bhavitabbaṁ.
mil7.4.2:2.3	Idaṁ, mahārāja, āpassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.2:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, āpo asuciṁ suciṁ karoti;
mil7.4.2:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena gāme vā araññe vā upajjhāye upajjhāyamattesu ācariye ācariyamattesu sabbattha anadhikaraṇena bhavitabbaṁ anavasesakārinā.
mil7.4.2:3.3	Idaṁ, mahārāja, āpassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.2:4.1	Puna caparaṁ, mahārāja, āpo bahujanapatthito;
mil7.4.2:4.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena appicchasantuṭṭhapavivittapaṭisallānena satataṁ sabbalokamabhipatthitena bhavitabbaṁ.
mil7.4.2:4.3	Idaṁ, mahārāja, āpassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.2:5.1	Puna caparaṁ, mahārāja, āpo na kassaci ahitamupadahati;
mil7.4.2:5.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena parabhaṇḍanakalahaviggahavivādarittajjhānaaratijananaṁ kāyavacīcittehi pāpakaṁ na karaṇīyaṁ.
mil7.4.2:5.3	Idaṁ, mahārāja, āpassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.2:5.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā, devātidevena kaṇhajātake—
mil7.4.2:6.1	‘Varañce me ado sakka,
mil7.4.2:6.2	sabbabhūtānamissara;
mil7.4.2:6.3	Na mano vā sarīraṁ vā,
mil7.4.2:6.4	maṁ-kate sakka kassaci;
mil7.4.2:6.5	Kadāci upahaññetha,
mil7.4.2:6.6	etaṁ sakka varaṁ vare’”ti.
mil7.4.2:7.1	Āpaṅgapañho dutiyo.
mil7.4.3:0.1	Milindapañha
mil7.4.3:0.2	Opammakathāpañha
mil7.4.3:0.3	Pathavīvagga
mil7.4.3:0.4	3. Tejaṅgapañha
mil7.4.3:1.1	“Bhante nāgasena, ‘tejassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.4.3:1.2	“Yathā, mahārāja, tejo tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṁ ḍahati;
mil7.4.3:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ye te abbhantarā vā bāhirā vā kilesā iṭṭhāniṭṭhārammaṇānubhavanā, sabbe te ñāṇagginā ḍahitabbā.
mil7.4.3:1.4	Idaṁ, mahārāja, tejassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.3:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, tejo niddayo akāruṇiko;
mil7.4.3:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbakilesesu kāruññānuddayā na kātabbā.
mil7.4.3:2.3	Idaṁ, mahārāja, tejassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.3:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, tejo sītaṁ paṭihanati;
mil7.4.3:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vīriyasantāpatejaṁ abhijanetvā kilesā paṭihantabbā.
mil7.4.3:3.3	Idaṁ, mahārāja, tejassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.3:4.1	Puna caparaṁ, mahārāja, tejo anunayappaṭighavippamutto uṇhamabhijaneti;
mil7.4.3:4.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anunayappaṭighavippamuttena tejosamena cetasā viharitabbaṁ.
mil7.4.3:4.3	Idaṁ, mahārāja, tejassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.3:5.1	Puna caparaṁ, mahārāja, tejo andhakāraṁ vidhamitvā ālokaṁ dassayati;
mil7.4.3:5.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena avijjandhakāraṁ vidhamitvā ñāṇālokaṁ dassayitabbaṁ.
mil7.4.3:5.3	Idaṁ, mahārāja, tejassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.3:5.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena sakaṁ puttaṁ rāhulaṁ ovadantena—
mil7.4.3:6.1	‘Tejosamaṁ, rāhula, bhāvanaṁ bhāvehi.
mil7.4.3:6.2	Tejosamaṁ hi te, rāhula, bhāvanaṁ bhāvayato uppannā manāpāmanāpā phassā cittaṁ na pariyādāya ṭhassantī’”ti.
mil7.4.3:7.1	Tejaṅgapañho tatiyo.
mil7.4.4:0.1	Milindapañha
mil7.4.4:0.2	Opammakathāpañha
mil7.4.4:0.3	Pathavīvagga
mil7.4.4:0.4	4. Vāyuṅgapañha
mil7.4.4:1.1	“Bhante nāgasena, ‘vāyussa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.4.4:1.2	“Yathā, mahārāja, vāyu supupphitavanasaṇḍantaraṁ abhivāyati;
mil7.4.4:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vimuttivarakusumapupphitārammaṇavanantare ramitabbaṁ.
mil7.4.4:1.4	Idaṁ, mahārāja, vāyussa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.4:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, vāyu dharaṇīruhapādapagaṇe mathayati;
mil7.4.4:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vanantaragatena saṅkhāre vicinantena kilesā mathayitabbā.
mil7.4.4:2.3	Idaṁ, mahārāja, vāyussa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.4:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, vāyu ākāse carati;
mil7.4.4:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lokuttaradhammesu mānasaṁ sañcārayitabbaṁ.
mil7.4.4:3.3	Idaṁ, mahārāja, vāyussa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.4:4.1	Puna caparaṁ, mahārāja, vāyu gandhaṁ anubhavati;
mil7.4.4:4.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena attano sīlavarasurabhigandho anubhavitabbo.
mil7.4.4:4.3	Idaṁ, mahārāja, vāyussa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.4:5.1	Puna caparaṁ, mahārāja, vāyu nirālayo aniketavāsī;
mil7.4.4:5.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena nirālayamaniketamasanthavena sabbattha vimuttena bhavitabbaṁ.
mil7.4.4:5.3	Idaṁ, mahārāja, vāyussa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.4:5.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena suttanipāte—
mil7.4.4:6.1	‘Santhavāto bhayaṁ jātaṁ,
mil7.4.4:6.2	niketā jāyate rajo;
mil7.4.4:6.3	Aniketamasanthavaṁ,
mil7.4.4:6.4	etaṁ ve munidassanan’”ti.
mil7.4.4:7.1	Vāyuṅgapañho catuttho.
mil7.4.5:0.1	Milindapañha
mil7.4.5:0.2	Opammakathāpañha
mil7.4.5:0.3	Pathavīvagga
mil7.4.5:0.4	5. Pabbataṅgapañha
mil7.4.5:1.1	“Bhante nāgasena, ‘pabbatassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.4.5:1.2	“Yathā, mahārāja, pabbato acalo akampito asampavedhī;
mil7.4.5:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sammānane vimānane sakkāre asakkāre garukāre agarukāre yase ayase nindāya pasaṁsāya sukhe dukkhe iṭṭhāniṭṭhesu sabbattha rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbadhammesu rajanīyesu na rajjitabbaṁ, dussanīyesu na dussitabbaṁ, muyhanīyesu na muyhitabbaṁ, na kampitabbaṁ na calitabbaṁ, pabbatena viya acalena bhavitabbaṁ.
mil7.4.5:1.4	Idaṁ, mahārāja, pabbatassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.5:1.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena—
mil7.4.5:2.1	‘Selo yathā ekaghano,
mil7.4.5:2.2	vātena na samīrati;
mil7.4.5:2.3	Evaṁ nindāpasaṁsāsu,
mil7.4.5:2.4	na samiñjanti paṇḍitā’ti.
mil7.4.5:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, pabbato thaddho na kenaci saṁsaṭṭho;
mil7.4.5:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena thaddhena asaṁsaṭṭhena bhavitabbaṁ, na kenaci saṁsaggo karaṇīyo.
mil7.4.5:3.3	Idaṁ, mahārāja, pabbatassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.5:3.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena—
mil7.4.5:4.1	‘Asaṁsaṭṭhaṁ gahaṭṭhehi,
mil7.4.5:4.2	anāgārehi cūbhayaṁ;
mil7.4.5:4.3	Anokasārimappicchaṁ,
mil7.4.5:4.4	tamahaṁ brūmi brāhmaṇan’ti.
mil7.4.5:5.1	Puna caparaṁ, mahārāja, pabbate bījaṁ na virūhati;
mil7.4.5:5.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sakamānase kilesā na virūhāpetabbā.
mil7.4.5:5.3	Idaṁ, mahārāja, pabbatassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.5:5.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena subhūtinā—
mil7.4.5:6.1	‘Rāgūpasaṁhitaṁ cittaṁ,
mil7.4.5:6.2	yadā uppajjate mama;
mil7.4.5:6.3	Sayaṁva paccavekkhāmi,
mil7.4.5:6.4	ekaggo taṁ damemahaṁ.
mil7.4.5:7.1	Rajjase rajanīye ca,
mil7.4.5:7.2	dussanīye ca dussase;
mil7.4.5:7.3	Muyhase mohanīye ca,
mil7.4.5:7.4	nikkhamassu vanā tuvaṁ.
mil7.4.5:8.1	Visuddhānaṁ ayaṁ vāso,
mil7.4.5:8.2	nimmalānaṁ tapassinaṁ;
mil7.4.5:8.3	Mā kho visuddhaṁ dūsesi,
mil7.4.5:8.4	nikkhamassu vanā tuvan’ti.
mil7.4.5:9.1	Puna caparaṁ, mahārāja, pabbato accuggato;
mil7.4.5:9.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ñāṇaccuggatena bhavitabbaṁ.
mil7.4.5:9.3	Idaṁ, mahārāja, pabbatassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.5:9.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena—
mil7.4.5:10.1	‘Pamādaṁ appamādena,
mil7.4.5:10.2	yadā nudati paṇḍito;
mil7.4.5:10.3	Paññāpāsādamāruyha,
mil7.4.5:10.4	asoko sokiniṁ pajaṁ;
mil7.4.5:10.5	Pabbataṭṭhova bhūmaṭṭhe,
mil7.4.5:10.6	dhīro bāle avekkhatī’ti.
mil7.4.5:11.1	Puna caparaṁ, mahārāja, pabbato anunnato anonato;
mil7.4.5:11.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena unnatāvanati na karaṇīyā.
mil7.4.5:11.3	Idaṁ, mahārāja, pabbatassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.5:11.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, upāsikāya cūḷasubhaddāya sakasamaṇe parikittayamānāya—
mil7.4.5:12.1	‘Lābhena unnato loko,
mil7.4.5:12.2	alābhena ca onato;
mil7.4.5:12.3	Lābhālābhena ekaṭṭhā,
mil7.4.5:12.4	tādisā samaṇā mamā’”ti.
mil7.4.5:13.1	Pabbataṅgapañho pañcamo.
mil7.4.6:0.1	Milindapañha
mil7.4.6:0.2	Opammakathāpañha
mil7.4.6:0.3	Pathavīvagga
mil7.4.6:0.4	6. Ākāsaṅgapañha
mil7.4.6:1.1	“Bhante nāgasena, ‘ākāsassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.4.6:1.2	“Yathā, mahārāja, ākāso sabbaso agayho;
mil7.4.6:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbaso kilesehi agayhena bhavitabbaṁ.
mil7.4.6:1.4	Idaṁ, mahārāja, ākāsassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.6:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, ākāso isitāpasabhūtadijagaṇānusañcarito;
mil7.4.6:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ‘aniccaṁ dukkhaṁ anattā’ti saṅkhāresu mānasaṁ sañcārayitabbaṁ.
mil7.4.6:2.3	Idaṁ, mahārāja, ākāsassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.6:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, ākāso santāsanīyo;
mil7.4.6:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbabhavapaṭisandhīsu mānasaṁ ubbejayitabbaṁ, assādo na kātabbo.
mil7.4.6:3.3	Idaṁ, mahārāja, ākāsassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.6:4.1	Puna caparaṁ, mahārāja, ākāso ananto appamāṇo aparimeyyo;
mil7.4.6:4.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anantasīlena aparimitañāṇena bhavitabbaṁ.
mil7.4.6:4.3	Idaṁ, mahārāja, ākāsassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.6:5.1	Puna caparaṁ, mahārāja, ākāso alaggo asatto appatiṭṭhito apalibuddho;
mil7.4.6:5.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kule gaṇe lābhe āvāse palibodhe paccaye sabbakilesesu ca sabbattha alaggena bhavitabbaṁ, anāsattena appatiṭṭhitena apalibuddhena bhavitabbaṁ.
mil7.4.6:5.3	Idaṁ, mahārāja, ākāsassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.6:5.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena sakaṁ puttaṁ rāhulaṁ ovadantena—
mil7.4.6:6.1	‘Seyyathāpi, rāhula, ākāso na katthaci patiṭṭhito;
mil7.4.6:6.2	evameva kho tvaṁ, rāhula, ākāsasamaṁ bhāvanaṁ bhāvehi.
mil7.4.6:6.3	Ākāsasamaṁ hi te, rāhula, bhāvanaṁ bhāvayato uppannā manāpāmanāpā phassā cittaṁ pariyādāya ṭhassantī’”ti.
mil7.4.6:7.1	Ākāsaṅgapañho chaṭṭho.
mil7.4.7:0.1	Milindapañha
mil7.4.7:0.2	Opammakathāpañha
mil7.4.7:0.3	Pathavīvagga
mil7.4.7:0.4	7. Candaṅgapañha
mil7.4.7:1.1	“Bhante nāgasena, ‘candassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.4.7:1.2	“Yathā, mahārāja, cando sukkapakkhe udayanto uttaruttariṁ vaḍḍhati;
mil7.4.7:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācārasīlaguṇavattappaṭipattiyā āgamādhigame paṭisallāne satipaṭṭhāne indriyesu guttadvāratāya bhojane mattaññutāya jāgariyānuyoge uttaruttariṁ vaḍḍhitabbaṁ.
mil7.4.7:1.4	Idaṁ, mahārāja, candassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.7:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, cando uḷārādhipati;
mil7.4.7:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uḷārena chandādhipatinā bhavitabbaṁ.
mil7.4.7:2.3	Idaṁ, mahārāja, candassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.7:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, cando nisāya carati;
mil7.4.7:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pavivittena bhavitabbaṁ.
mil7.4.7:3.3	Idaṁ, mahārāja, candassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.7:4.1	Puna caparaṁ, mahārāja, cando vimānaketu;
mil7.4.7:4.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlaketunā bhavitabbaṁ.
mil7.4.7:4.3	Idaṁ, mahārāja, candassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.7:5.1	Puna caparaṁ, mahārāja, cando āyācitapatthito udeti;
mil7.4.7:5.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āyācitapatthitena kulāni upasaṅkamitabbāni.
mil7.4.7:5.3	Idaṁ, mahārāja, candassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.7:5.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṁyuttanikāyavare ‘candūpamā, bhikkhave, kulāni upasaṅkamatha, apakasseva kāyaṁ apakassa cittaṁ niccanavakā kulesu appagabbhā’”ti.
mil7.4.7:6.1	Candaṅgapañho sattamo.
mil7.4.8:0.1	Milindapañha
mil7.4.8:0.2	Opammakathāpañha
mil7.4.8:0.3	Pathavīvagga
mil7.4.8:0.4	8. Sūriyaṅgapañha
mil7.4.8:1.1	“Bhante nāgasena, ‘sūriyassa satta aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni satta aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.4.8:1.2	“Yathā, mahārāja, sūriyo sabbaṁ udakaṁ parisoseti;
mil7.4.8:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbakilesā anavasesaṁ parisosetabbā.
mil7.4.8:1.4	Idaṁ, mahārāja, sūriyassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.8:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, sūriyo tamandhakāraṁ vidhamati;
mil7.4.8:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbaṁ rāgatamaṁ dosatamaṁ mohatamaṁ mānatamaṁ diṭṭhitamaṁ kilesatamaṁ sabbaṁ duccaritatamaṁ vidhamayitabbaṁ.
mil7.4.8:2.3	Idaṁ, mahārāja, sūriyassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.8:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, sūriyo abhikkhaṇaṁ carati;
mil7.4.8:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena abhikkhaṇaṁ yoniso manasikāro kātabbo.
mil7.4.8:3.3	Idaṁ, mahārāja, sūriyassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.8:4.1	Puna caparaṁ, mahārāja, sūriyo raṁsimālī;
mil7.4.8:4.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ārammaṇamālinā bhavitabbaṁ.
mil7.4.8:4.3	Idaṁ, mahārāja, sūriyassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.8:5.1	Puna caparaṁ, mahārāja, sūriyo mahājanakāyaṁ santāpento carati;
mil7.4.8:5.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācārasīlaguṇavattappaṭipattiyā jhānavimokkhasamādhisamāpattiindriyabalabojjhaṅgasatipaṭṭhānasammappadhānaiddhipādehi sadevako loko santāpayitabbo.
mil7.4.8:5.3	Idaṁ, mahārāja, sūriyassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.8:6.1	Puna caparaṁ, mahārāja, sūriyo rāhubhayā bhīto carati;
mil7.4.8:6.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena duccaritaduggativisamakantāravipākavinipātakilesajālajaṭite diṭṭhisaṅghāṭapaṭimukke kupathapakkhande kummaggapaṭipanne satte disvā mahatā saṁvegabhayena mānasaṁ saṁvejetabbaṁ.
mil7.4.8:6.3	Idaṁ, mahārāja, sūriyassa chaṭṭhaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.8:7.1	Puna caparaṁ, mahārāja, sūriyo kalyāṇapāpake dasseti;
mil7.4.8:7.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena indriyabalabojjhaṅgasatipaṭṭhānasammappadhānaiddhipādalokiyalokuttaradhammā dassetabbā.
mil7.4.8:7.3	Idaṁ, mahārāja, sūriyassa sattamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.8:7.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena vaṅgīsena—
mil7.4.8:8.1	‘Yathāpi sūriyo udayanto,
mil7.4.8:8.2	Rūpaṁ dasseti pāṇinaṁ;
mil7.4.8:8.3	Suciñca asuciñcāpi,
mil7.4.8:8.4	Kalyāṇañcāpi pāpakaṁ.
mil7.4.8:9.1	Tathā bhikkhu dhammadharo,
mil7.4.8:9.2	avijjāpihitaṁ janaṁ;
mil7.4.8:9.3	Pathaṁ dasseti vividhaṁ,
mil7.4.8:9.4	ādiccovudayaṁ yathā’”ti.
mil7.4.8:10.1	Sūriyaṅgapañho aṭṭhamo.
mil7.4.9:0.1	Milindapañha
mil7.4.9:0.2	Opammakathāpañha
mil7.4.9:0.3	Pathavīvagga
mil7.4.9:0.4	9. Sakkaṅgapañha
mil7.4.9:1.1	“Bhante nāgasena, ‘sakkassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.4.9:1.2	“Yathā, mahārāja, sakko ekantasukhasamappito;
mil7.4.9:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ekantapavivekasukhābhiratena bhavitabbaṁ.
mil7.4.9:1.4	Idaṁ, mahārāja, sakkassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.9:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, sakko deve disvā paggaṇhāti, hāsamabhijaneti;
mil7.4.9:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kusalesu dhammesu alīnamatanditaṁ santaṁ mānasaṁ paggahetabbaṁ, hāsamabhijanetabbaṁ, uṭṭhahitabbaṁ ghaṭitabbaṁ vāyamitabbaṁ.
mil7.4.9:2.3	Idaṁ, mahārāja, sakkassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.9:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, sakkassa anabhirati nuppajjati;
mil7.4.9:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena suññāgāre anabhirati na uppādetabbā.
mil7.4.9:3.3	Idaṁ, mahārāja, sakkassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.9:3.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena subhūtinā—
mil7.4.9:4.1	‘Sāsane te mahāvīra,
mil7.4.9:4.2	yato pabbajito ahaṁ;
mil7.4.9:4.3	Nābhijānāmi uppannaṁ,
mil7.4.9:4.4	mānasaṁ kāmasaṁhitan’”ti.
mil7.4.9:5.1	Sakkaṅgapañho navamo.
mil7.4.10:0.1	Milindapañha
mil7.4.10:0.2	Opammakathāpañha
mil7.4.10:0.3	Pathavīvagga
mil7.4.10:0.4	10. Cakkavattiṅgapañha
mil7.4.10:1.1	“Bhante nāgasena, ‘cakkavattissa cattāri aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni cattāri aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.4.10:1.2	“Yathā, mahārāja, cakkavattī catūhi saṅgahavatthūhi janaṁ saṅgaṇhāti;
mil7.4.10:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena catassannaṁ parisānaṁ mānasaṁ saṅgahetabbaṁ anuggahetabbaṁ sampahaṁsetabbaṁ.
mil7.4.10:1.4	Idaṁ, mahārāja, cakkavattissa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.10:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, cakkavattissa vijite corā na uṭṭhahanti;
mil7.4.10:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kāmarāgabyāpādavihiṁsāvitakkā na uppādetabbā.
mil7.4.10:2.3	Idaṁ, mahārāja, cakkavattissa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.10:2.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena—
mil7.4.10:3.1	‘Vitakkūpasame ca yo rato,
mil7.4.10:3.2	Asubhaṁ bhāvayate sadā sato;
mil7.4.10:3.3	Esa kho byanti kāhiti,
mil7.4.10:3.4	Esa checchati mārabandhanan’ti.
mil7.4.10:4.1	Puna caparaṁ, mahārāja, cakkavattī divase divase samuddapariyantaṁ mahāpathaviṁ anuyāyati kalyāṇapāpakāni vicinamāno;
mil7.4.10:4.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kāyakammaṁ vacīkammaṁ manokammaṁ divase divase paccavekkhitabbaṁ ‘kiṁ nu kho me imehi tīhi ṭhānehi anupavajjassa divaso vītivattatī’ti.
mil7.4.10:4.3	Idaṁ, mahārāja, cakkavattissa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.10:4.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena aṅguttaranikāyavare—
mil7.4.10:5.1	‘Kathambhūtassa me rattindivā vītivattantīti pabbajitena abhiṇhaṁ paccavekkhitabban’ti.
mil7.4.10:6.1	Puna caparaṁ, mahārāja, cakkavattissa abbhantarabāhirārakkhā susaṁvihitā hoti;
mil7.4.10:6.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena abbhantarānaṁ bāhirānaṁ kilesānaṁ ārakkhāya satidovāriko ṭhapetabbo.
mil7.4.10:6.3	Idaṁ, mahārāja, cakkavattissa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.4.10:6.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena—
mil7.4.10:7.1	‘Satidovāriko, bhikkhave, ariyasāvako akusalaṁ pajahati kusalaṁ bhāveti, sāvajjaṁ pajahati, anavajjaṁ bhāveti, suddhamattānaṁ pariharatī’”ti.
mil7.4.10:8.1	Cakkavattiṅgapañho dasamo.
mil7.4.10:9.1	Pathavīvaggo tatiyo.
mil7.4.10:10.1	Tassuddānaṁ
mil7.4.10:11.1	Pathavī āpo ca tejo ca,
mil7.4.10:11.2	vāyo ca pabbatena ca;
mil7.4.10:11.3	Ākāso candasūriyo ca,
mil7.4.10:11.4	sakko ca cakkavattināti.
mil7.5.1:0.1	Milindapañha
mil7.5.1:0.2	Opammakathāpañha
mil7.5.1:0.3	Upacikāvagga
mil7.5.1:0.4	1. Upacikaṅgapañha
mil7.5.1:1.1	“Bhante nāgasena, ‘upacikāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?
mil7.5.1:1.2	“Yathā, mahārāja, upacikā upari chadanaṁ katvā attānaṁ pidahitvā gocarāya carati;
mil7.5.1:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlasaṁvarachadanaṁ katvā mānasaṁ pidahitvā piṇḍāya caritabbaṁ, sīlasaṁvarachadanena kho, mahārāja, yogī yogāvacaro sabbabhayasamatikkanto hoti.
mil7.5.1:1.4	Idaṁ, mahārāja, upacikāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.5.1:1.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena—
mil7.5.1:2.1	‘Sīlasaṁvarachadanaṁ,
mil7.5.1:2.2	yogī katvāna mānasaṁ;
mil7.5.1:2.3	Anupalitto lokena,
mil7.5.1:2.4	bhayā ca parimuccatī’”ti.
mil7.5.1:3.1	Upacikaṅgapañho paṭhamo.
mil7.5.2:0.1	Milindapañha
mil7.5.2:0.2	Opammakathāpañha
mil7.5.2:0.3	Upacikāvagga
mil7.5.2:0.4	2. Biḷāraṅgapañha
mil7.5.2:1.1	“Bhante nāgasena, ‘biḷārassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.5.2:1.2	“Yathā, mahārāja, biḷāro guhāgatopi susiragatopi hammiyantaragatopi undūraṁyeva pariyesati;
mil7.5.2:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena gāmagatenāpi araññagatenāpi rukkhamūlagatenāpi suññāgāragatenāpi satataṁ samitaṁ appamattena kāyagatāsatibhojanaṁyeva pariyesitabbaṁ.
mil7.5.2:1.4	Idaṁ, mahārāja, biḷārassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.5.2:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, biḷāro āsanneyeva gocaraṁ pariyesati;
mil7.5.2:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imesuyeva pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassinā viharitabbaṁ ‘iti rūpaṁ iti rūpassa samudayo iti rūpassa atthaṅgamo, iti vedanā iti vedanāya samudayo iti vedanāya atthaṅgamo, iti saññā iti saññāya samudayo iti saññāya atthaṅgamo, iti saṅkhārā iti saṅkhārānaṁ samudayo iti saṅkhārānaṁ atthaṅgamo, iti viññāṇaṁ iti viññāṇassa samudayo iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti.
mil7.5.2:2.3	Idaṁ, mahārāja, biḷārassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.5.2:2.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena—
mil7.5.2:3.1	‘Na ito dūre bhavitabbaṁ,
mil7.5.2:3.2	bhavaggaṁ kiṁ karissati;
mil7.5.2:3.3	Paccuppannamhi vohāre,
mil7.5.2:3.4	sake kāyamhi vindathā’”ti.
mil7.5.2:4.1	Biḷāraṅgapañho dutiyo.
mil7.5.3:0.1	Milindapañha
mil7.5.3:0.2	Opammakathāpañha
mil7.5.3:0.3	Upacikāvagga
mil7.5.3:0.4	3. Undūraṅgapañha
mil7.5.3:1.1	“Bhante nāgasena, ‘undūrassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?
mil7.5.3:1.2	“Yathā, mahārāja, undūro itocito ca vicaranto āhārūpāsīsako yeva carati;
mil7.5.3:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena itocito ca vicarantena yoniso manasikārūpāsīsakeneva bhavitabbaṁ.
mil7.5.3:1.4	Idaṁ, mahārāja, undūrassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.5.3:1.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena—
mil7.5.3:2.1	‘Dhammāsīsaṁ karitvāna,
mil7.5.3:2.2	viharanto vipassako;
mil7.5.3:2.3	Anolīno viharati,
mil7.5.3:2.4	upasanto sadā sato’”ti.
mil7.5.3:3.1	Undūraṅgapañho tatiyo.
mil7.5.4:0.1	Milindapañha
mil7.5.4:0.2	Opammakathāpañha
mil7.5.4:0.3	Upacikāvagga
mil7.5.4:0.4	4. Vicchikaṅgapañha
mil7.5.4:1.1	“Bhante nāgasena, ‘vicchikassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?
mil7.5.4:1.2	“Yathā, mahārāja, vicchiko naṅgulāvudho naṅgulaṁ ussāpetvā carati;
mil7.5.4:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ñāṇāvudhena bhavitabbaṁ, ñāṇaṁ ussāpetvā viharitabbaṁ.
mil7.5.4:1.4	Idaṁ, mahārāja, vicchikassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.5.4:1.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena—
mil7.5.4:2.1	‘Ñāṇakhaggaṁ gahetvāna,
mil7.5.4:2.2	viharanto vipassako;
mil7.5.4:2.3	Parimuccati sabbabhayā,
mil7.5.4:2.4	duppasaho ca so bhave’”ti.
mil7.5.4:3.1	Vicchikaṅgapañho catuttho.
mil7.5.5:0.1	Milindapañha
mil7.5.5:0.2	Opammakathāpañha
mil7.5.5:0.3	Upacikāvagga
mil7.5.5:0.4	5. Nakulaṅgapañha
mil7.5.5:1.1	“Bhante nāgasena, ‘nakulassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?
mil7.5.5:1.2	“Yathā, mahārāja, nakulo uragamupagacchanto bhesajjena kāyaṁ paribhāvetvā uragamupagacchati gahetuṁ;
mil7.5.5:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kodhāghātabahulaṁ kalahaviggahavivādavirodhābhibhūtaṁ lokamupagacchantena mettābhesajjena mānasaṁ anulimpitabbaṁ.
mil7.5.5:1.4	Idaṁ, mahārāja, nakulassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.5.5:1.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—
mil7.5.5:2.1	‘Tasmā sakaṁ paresampi,
mil7.5.5:2.2	kātabbā mettabhāvanā;
mil7.5.5:2.3	Mettacittena pharitabbaṁ,
mil7.5.5:2.4	etaṁ buddhāna sāsanan’”ti.
mil7.5.5:3.1	Nakulaṅgapañho pañcamo.
mil7.5.6:0.1	Milindapañha
mil7.5.6:0.2	Opammakathāpañha
mil7.5.6:0.3	Upacikāvagga
mil7.5.6:0.4	6. Jarasiṅgālaṅgapañha
mil7.5.6:1.1	“Bhante nāgasena, ‘jarasiṅgālassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.5.6:1.2	“Yathā, mahārāja, jarasiṅgālo bhojanaṁ paṭilabhitvā ajigucchamāno yāvadatthaṁ āharayati;
mil7.5.6:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bhojanaṁ paṭilabhitvā ajigucchamānena sarīrayāpanamattameva paribhuñjitabbaṁ.
mil7.5.6:1.4	Idaṁ, mahārāja, jarasiṅgālassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.5.6:1.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena mahākassapena—
mil7.5.6:2.1	‘Senāsanamhā oruyha,
mil7.5.6:2.2	gāmaṁ piṇḍāya pāvisiṁ;
mil7.5.6:2.3	Bhuñjantaṁ purisaṁ kuṭṭhiṁ,
mil7.5.6:2.4	sakkacca naṁ upaṭṭhahiṁ.
mil7.5.6:3.1	So me pakkena hatthena,
mil7.5.6:3.2	ālopaṁ upanāmayi;
mil7.5.6:3.3	Ālopaṁ pakkhipantassa,
mil7.5.6:3.4	aṅgulipettha chijjatha.
mil7.5.6:4.1	Kuṭṭamūlañca nissāya,
mil7.5.6:4.2	ālopaṁ taṁ abhuñjisaṁ;
mil7.5.6:4.3	Bhuñjamāne vā bhutte vā,
mil7.5.6:4.4	jegucchaṁ me na vijjatī’ti.
mil7.5.6:5.1	Puna caparaṁ, mahārāja, jarasiṅgālo bhojanaṁ paṭilabhitvā na vicināti lūkhaṁ vā paṇītaṁ vāti;
mil7.5.6:5.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bhojanaṁ paṭilabhitvā na vicinitabbaṁ ‘lūkhaṁ vā paṇītaṁ vā sampannaṁ vā asampannaṁ vā’ti, yathāladdhena santussitabbaṁ.
mil7.5.6:5.3	Idaṁ, mahārāja, jarasiṅgālassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.5.6:5.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena—
mil7.5.6:6.1	‘Lūkhenapi ca santusse,
mil7.5.6:6.2	nāññaṁ patthe rasaṁ bahuṁ;
mil7.5.6:6.3	Rasesu anugiddhassa,
mil7.5.6:6.4	jhāne na ramate mano;
mil7.5.6:6.5	Itarītarena santuṭṭho,
mil7.5.6:6.6	sāmaññaṁ paripūratī’”ti.
mil7.5.6:7.1	Jarasiṅgālaṅgapañho chaṭṭho.
mil7.5.7:0.1	Milindapañha
mil7.5.7:0.2	Opammakathāpañha
mil7.5.7:0.3	Upacikāvagga
mil7.5.7:0.4	7. Migaṅgapañha
mil7.5.7:1.1	“Bhante nāgasena, ‘migassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.5.7:1.2	“Yathā, mahārāja, migo divā araññe carati, rattiṁ abbhokāse;
mil7.5.7:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena divā araññe viharitabbaṁ, rattiṁ abbhokāse.
mil7.5.7:1.4	Idaṁ, mahārāja, migassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.5.7:2.1	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena lomahaṁsanapariyāye—
mil7.5.7:3.1	‘So kho ahaṁ, sāriputta, yā tā rattiyo sītā hemantikā antaraṭṭhakā himapātasamayā, tathārūpāsu rattīsu rattiṁ abbhokāse viharāmi, divā vanasaṇḍe.
mil7.5.7:3.2	Gimhānaṁ pacchime māse divā abbhokāse viharāmi, rattiṁ vanasaṇḍe’ti.
mil7.5.7:4.1	Puna caparaṁ, mahārāja, migo sattimhi vā sare vā opatante vañceti palāyati, na kāyamupaneti;
mil7.5.7:4.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kilesesu opatantesu vañcayitabbaṁ palāyitabbaṁ, na cittamupanetabbaṁ.
mil7.5.7:4.3	Idaṁ, mahārāja, migassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.5.7:5.1	Puna caparaṁ, mahārāja, migo manusse disvā yena vā tena vā palāyati ‘mā maṁ te addasaṁsū’ti;
mil7.5.7:5.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bhaṇḍanakalahaviggahavivādasīle dussīle kusīte saṅgaṇikārāme disvā yena vā tena vā palāyitabbaṁ ‘mā maṁ te addasaṁsu, ahañca te mā addasan’ti.
mil7.5.7:5.3	Idaṁ, mahārāja, migassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.5.7:5.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—
mil7.5.7:6.1	‘Mā me kadāci pāpiccho,
mil7.5.7:6.2	kusīto hīnavīriyo;
mil7.5.7:6.3	Appassuto anācāro,
mil7.5.7:6.4	sammato ahu katthacī’”ti.
mil7.5.7:7.1	Migaṅgapañho sattamo.
mil7.5.8:0.1	Milindapañha
mil7.5.8:0.2	Opammakathāpañha
mil7.5.8:0.3	Upacikāvagga
mil7.5.8:0.4	8. Gorūpaṅgapañha
mil7.5.8:1.1	“Bhante nāgasena, ‘gorūpassa cattāri aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni cattāri aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.5.8:1.2	“Yathā, mahārāja, gorūpo sakaṁ gehaṁ na vijahati;
mil7.5.8:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sako kāyo na vijahitabbo ‘aniccucchādanaparimaddanabhedanavikiraṇaviddhaṁsanadhammo ayaṁ kāyo’ti.
mil7.5.8:1.4	Idaṁ, mahārāja, gorūpassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.5.8:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, gorūpo ādinnadhuro sukhadukkhena dhuraṁ vahati;
mil7.5.8:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ādinnabrahmacariyena sukhadukkhena yāva jīvitapariyādānā āpāṇakoṭikaṁ brahmacariyaṁ caritabbaṁ.
mil7.5.8:2.3	Idaṁ, mahārāja, gorūpassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.5.8:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, gorūpo chandena ghāyamāno pānīyaṁ pivati;
mil7.5.8:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācariyupajjhāyānaṁ anusiṭṭhi chandena pemena pasādena ghāyamānena paṭiggahetabbā.
mil7.5.8:3.3	Idaṁ, mahārāja, gorūpassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.5.8:4.1	Puna caparaṁ, mahārāja, gorūpo yena kenaci vāhiyamāno vahati;
mil7.5.8:4.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena theranavamajjhimabhikkhūnampi gihiupāsakassāpi ovādānusāsanī sirasā sampaṭicchitabbā.
mil7.5.8:4.3	Idaṁ, mahārāja, gorūpassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.5.8:4.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—
mil7.5.8:5.1	‘Tadahu pabbajito santo,
mil7.5.8:5.2	jātiyā sattavassiko;
mil7.5.8:5.3	Sopi maṁ anusāseyya,
mil7.5.8:5.4	sampaṭicchāmi matthake.
mil7.5.8:6.1	Tibbaṁ chandañca pemañca,
mil7.5.8:6.2	tasmiṁ disvā upaṭṭhape;
mil7.5.8:6.3	Ṭhapeyyācariyaṭṭhāne,
mil7.5.8:6.4	sakkacca naṁ punappunan’”ti.
mil7.5.8:7.1	Gorūpaṅgapañho aṭṭhamo.
mil7.5.9:0.1	Milindapañha
mil7.5.9:0.2	Opammakathāpañha
mil7.5.9:0.3	Upacikāvagga
mil7.5.9:0.4	9. Varāhaṅgapañha
mil7.5.9:1.1	“Bhante nāgasena, ‘varāhassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.5.9:1.2	“Yathā, mahārāja, varāho santattakaṭhite gimhasamaye sampatte udakaṁ upagacchati;
mil7.5.9:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena dosena citte āluḷitakhalitavibbhantasantatte sītalāmatapaṇītamettābhāvanaṁ upagantabbaṁ.
mil7.5.9:1.4	Idaṁ, mahārāja, varāhassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.5.9:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, varāho cikkhallamudakamupagantvā nāsikāya pathaviṁ khaṇitvā doṇiṁ katvā doṇikāya sayati;
mil7.5.9:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena mānase kāyaṁ nikkhipitvā ārammaṇantaragatena sayitabbaṁ.
mil7.5.9:2.3	Idaṁ, mahārāja, varāhassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.5.9:2.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena piṇḍolabhāradvājena—
mil7.5.9:3.1	‘Kāye sabhāvaṁ disvāna,
mil7.5.9:3.2	vicinitvā vipassako;
mil7.5.9:3.3	Ekākiyo adutiyo,
mil7.5.9:3.4	seti ārammaṇantare’”ti.
mil7.5.9:4.1	Varāhaṅgapañho navamo.
mil7.5.10:0.1	Milindapañha
mil7.5.10:0.2	Opammakathāpañha
mil7.5.10:0.3	Upacikāvagga
mil7.5.10:0.4	10. Hatthiṅgapañha
mil7.5.10:1.1	“Bhante nāgasena, ‘hatthissa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.5.10:1.2	“Yathā, mahārāja, hatthī nāma caranto yeva pathaviṁ dāleti;
mil7.5.10:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kāyaṁ sammasamāneneva sabbe kilesā dāletabbā.
mil7.5.10:1.4	Idaṁ, mahārāja, hatthissa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.5.10:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, hatthī sabbakāyeneva apaloketi, ujukaṁyeva pekkhati, na disāvidisā viloketi;
mil7.5.10:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbakāyena apalokinā bhavitabbaṁ, na disāvidisā viloketabbā, na uddhaṁ ulloketabbaṁ, na adho oloketabbaṁ, yugamattapekkhinā bhavitabbaṁ.
mil7.5.10:2.3	Idaṁ, mahārāja, hatthissa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.5.10:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, hatthī anibaddhasayano gocarāyamanugantvā na tameva desaṁ vāsatthamupagacchati, na dhuvappatiṭṭhālayo;
mil7.5.10:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anibaddhasayanena bhavitabbaṁ, nirālayena piṇḍāya gantabbaṁ, yadi passati vipassako manuññaṁ patirūpaṁ ruciradese bhavaṁ maṇḍapaṁ vā rukkhamūlaṁ vā guhaṁ vā pabbhāraṁ vā, tattheva vāsamupagantabbaṁ, dhuvappatiṭṭhālayo na kātabbo.
mil7.5.10:3.3	Idaṁ, mahārāja, hatthissa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.5.10:4.1	Puna caparaṁ, mahārāja, hatthī udakaṁ ogāhitvā sucivimalasītalasalilaparipuṇṇaṁ kumuduppalapadumapuṇḍarīkasañchannaṁ mahatimahantaṁ padumasaraṁ ogāhitvā kīḷati gajavarakīḷaṁ;
mil7.5.10:4.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sucivimalavippasannamanāviladhammavaravāripuṇṇaṁ vimuttikusumasañchannaṁ mahāsatipaṭṭhānapokkharaṇiṁ ogāhitvā ñāṇena saṅkhārā odhunitabbā vidhunitabbā, yogāvacarakīḷā kīḷitabbā.
mil7.5.10:4.3	Idaṁ, mahārāja, hatthissa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.5.10:5.1	Puna caparaṁ, mahārāja, hatthī sato pādaṁ uddharati, sato pādaṁ nikkhipati;
mil7.5.10:5.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena satena sampajānena pādaṁ uddharitabbaṁ, satena sampajānena pādaṁ nikkhipitabbaṁ, abhikkamapaṭikkame samiñjanapasāraṇe sabbattha satena sampajānena bhavitabbaṁ.
mil7.5.10:5.3	Idaṁ, mahārāja, hatthissa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.5.10:5.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṁyuttanikāyavare—
mil7.5.10:6.1	‘Kāyena saṁvaro sādhu,
mil7.5.10:6.2	sādhu vācāya saṁvaro;
mil7.5.10:6.3	Manasā saṁvaro sādhu,
mil7.5.10:6.4	sādhu sabbattha saṁvaro;
mil7.5.10:6.5	Sabbattha saṁvuto lajjī,
mil7.5.10:6.6	rakkhitoti pavuccatī’”ti.
mil7.5.10:7.1	Hatthiṅgapañho dasamo.
mil7.5.10:8.1	Upacikāvaggo catuttho.
mil7.5.10:9.1	Tassuddānaṁ
mil7.5.10:10.1	Upacikā biḷāro ca,
mil7.5.10:10.2	Undūro vicchikena ca;
mil7.5.10:10.3	Nakulo siṅgālo migo,
mil7.5.10:10.4	Gorūpo varāho hatthinā dasāti.
mil7.6.1:0.1	Milindapañha
mil7.6.1:0.2	Opammakathāpañha
mil7.6.1:0.3	Sīhavagga
mil7.6.1:0.4	1. Sīhaṅgapañha
mil7.6.1:1.1	“Bhante nāgasena, ‘sīhassa satta aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni satta aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.6.1:1.2	“Yathā, mahārāja, sīho nāma setavimalaparisuddhapaṇḍaro;
mil7.6.1:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena setavimalaparisuddhapaṇḍaracittena byapagatakukkuccena bhavitabbaṁ.
mil7.6.1:1.4	Idaṁ, mahārāja, sīhassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.6.1:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, sīho catucaraṇo vikkantacārī;
mil7.6.1:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena caturiddhipādacaraṇena bhavitabbaṁ.
mil7.6.1:2.3	Idaṁ, mahārāja, sīhassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.6.1:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, sīho abhirūparucirakesarī;
mil7.6.1:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena abhirūparucirasīlakesarinā bhavitabbaṁ.
mil7.6.1:3.3	Idaṁ, mahārāja, sīhassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.6.1:4.1	Puna caparaṁ, mahārāja, sīho jīvitapariyādānepi na kassaci onamati;
mil7.6.1:4.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārapariyādānepi na kassaci onamitabbaṁ.
mil7.6.1:4.3	Idaṁ, mahārāja, sīhassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.6.1:5.1	Puna caparaṁ, mahārāja, sīho sapadānabhakkho yasmiṁ okāse nipatati, tattheva yāvadatthaṁ bhakkhayati, na varamaṁsaṁ vicināti;
mil7.6.1:5.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sapadānabhakkhena bhavitabbaṁ, na kulāni vicinitabbāni, na pubbagehaṁ hitvā kulāni upasaṅkamitabbāni, na bhojanaṁ vicinitabbaṁ, yasmiṁ okāse kabaḷaṁ ādīyati, tasmiṁyeva okāse bhuñjitabbaṁ sarīrayāpanatthaṁ, na varabhojanaṁ vicinitabbaṁ.
mil7.6.1:5.3	Idaṁ, mahārāja, sīhassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.6.1:6.1	Puna caparaṁ, mahārāja, sīho asannidhibhakkho, sakiṁ gocaraṁ bhakkhayitvā na puna taṁ upagacchati;
mil7.6.1:6.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena asannidhikāraparibhoginā bhavitabbaṁ.
mil7.6.1:6.3	Idaṁ, mahārāja, sīhassa chaṭṭhaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.6.1:7.1	Puna caparaṁ, mahārāja, sīho bhojanaṁ aladdhā na paritassati, laddhāpi bhojanaṁ agadhito amucchito anajjhosanno paribhuñjati;
mil7.6.1:7.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bhojanaṁ aladdhā na paritassitabbaṁ, laddhāpi bhojanaṁ agadhitena amucchitena anajjhosannena ādīnavadassāvinā nissaraṇapaññena paribhuñjitabbaṁ.
mil7.6.1:7.3	Idaṁ, mahārāja, sīhassa sattamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.6.1:7.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṁyuttanikāyavare theraṁ mahākassapaṁ parikittayamānena—
mil7.6.1:8.1	‘Santuṭṭhoyaṁ, bhikkhave, kassapo itarītarena piṇḍapātena, itarītarapiṇḍapātasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca piṇḍapātahetu anesanaṁ appatirūpaṁ āpajjati, aladdhā ca piṇḍapātaṁ na paritassati, laddhā ca piṇḍapātaṁ agadhito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjatī’”ti.
mil7.6.1:9.1	Sīhaṅgapañho paṭhamo.
mil7.6.2:0.1	Milindapañha
mil7.6.2:0.2	Opammakathāpañha
mil7.6.2:0.3	Sīhavagga
mil7.6.2:0.4	2. Cakkavākaṅgapañha
mil7.6.2:1.1	“Bhante nāgasena, ‘cakkavākassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānīti”?
mil7.6.2:1.2	“Yathā, mahārāja, cakkavāko yāva jīvitapariyādānā dutiyikaṁ na vijahati;
mil7.6.2:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yāva jīvitapariyādānā yoniso manasikāro na vijahitabbo.
mil7.6.2:1.4	Idaṁ, mahārāja, cakkavākassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.6.2:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, cakkavāko sevālapaṇakabhakkho, tena ca santuṭṭhiṁ āpajjati, tāya ca santuṭṭhiyā balena ca vaṇṇena ca na parihāyati;
mil7.6.2:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yathālābhasantoso karaṇīyo, yathālābhasantuṭṭho kho, mahārāja, yogī yogāvacaro na parihāyati sīlena, na parihāyati samādhinā, na parihāyati paññāya, na parihāyati vimuttiyā, na parihāyati vimuttiñāṇadassanena, na parihāyati sabbehi kusalehi dhammehi.
mil7.6.2:2.3	Idaṁ, mahārāja, cakkavākassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.6.2:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, cakkavāko pāṇe na viheṭhayati;
mil7.6.2:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena nihitadaṇḍena nihitasatthena lajjinā dayāpannena sabbapāṇabhūtahitānukampinā bhavitabbaṁ.
mil7.6.2:3.3	Idaṁ, mahārāja, cakkavākassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.6.2:3.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena cakkavākajātake—
mil7.6.2:4.1	‘Yo na hanti na ghāteti,
mil7.6.2:4.2	na jināti na jāpaye;
mil7.6.2:4.3	Mettaṁso sabbabhūtesu,
mil7.6.2:4.4	veraṁ tassa na kenacī’”ti.
mil7.6.2:5.1	Cakkavākaṅgapañho dutiyo.
mil7.6.3:0.1	Milindapañha
mil7.6.3:0.2	Opammakathāpañha
mil7.6.3:0.3	Sīhavagga
mil7.6.3:0.4	3. Peṇāhikaṅgapañha
mil7.6.3:1.1	“Bhante nāgasena, ‘peṇāhikāya dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.6.3:1.2	“Yathā, mahārāja, peṇāhikā sakapatimhi usūyāya chāpake na posayati;
mil7.6.3:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sakamane kilese uppanne usūyāyitabbaṁ, satipaṭṭhānena sammāsaṁvarasusire pakkhipitvā manodvāre kāyagatāsati bhāvetabbā.
mil7.6.3:1.4	Idaṁ, mahārāja, peṇāhikāya paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.6.3:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, peṇāhikā pavane divasaṁ gocaraṁ caritvā sāyaṁ pakkhigaṇaṁ upeti attano guttiyā;
mil7.6.3:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ekakena pavivekaṁ sevitabbaṁ saṁyojanaparimuttiyā, tatra ratiṁ alabhamānena upavādabhayaparirakkhaṇāya saṅghaṁ osaritvā saṅgharakkhitena vasitabbaṁ.
mil7.6.3:2.3	Idaṁ, mahārāja, peṇāhikāya dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.6.3:2.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, brahmunā sahampatinā bhagavato santike—
mil7.6.3:3.1	‘Sevetha pantāni senāsanāni,
mil7.6.3:3.2	Careyya saṁyojanavippamokkhā;
mil7.6.3:3.3	Sace ratiṁ nādhigaccheyya tattha,
mil7.6.3:3.4	Saṅghe vase rakkhitatto satīmā’”ti.
mil7.6.3:4.1	Peṇāhikaṅgapañho tatiyo.
mil7.6.4:0.1	Milindapañha
mil7.6.4:0.2	Opammakathāpañha
mil7.6.4:0.3	Sīhavagga
mil7.6.4:0.4	4. Gharakapotaṅgapañha
mil7.6.4:1.1	“Bhante nāgasena, ‘gharakapotassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?
mil7.6.4:1.2	“Yathā, mahārāja, gharakapoto paragehe vasamāno na tesaṁ kiñci bhaṇḍassa nimittaṁ gaṇhāti, majjhatto vasati saññābahulo;
mil7.6.4:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena parakulaṁ upagatena tasmiṁ kule itthīnaṁ vā purisānaṁ vā mañce vā pīṭhe vā vatthe vā alaṅkāre vā upabhoge vā paribhoge vā bhojanavikatīsu vā na nimittaṁ gahetabbaṁ, majjhattena bhavitabbaṁ, samaṇasaññā paccupaṭṭhapetabbā.
mil7.6.4:1.4	Idaṁ, mahārāja, gharakapotassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.6.4:1.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena cūḷanāradajātake—
mil7.6.4:2.1	‘Pavisitvā parakulaṁ,
mil7.6.4:2.2	pānatthaṁ bhojanāya vā;
mil7.6.4:2.3	Mitaṁ khāde mitaṁ bhuñje,
mil7.6.4:2.4	na ca rūpe manaṁ kare’”ti.
mil7.6.4:3.1	Gharakapotaṅgapañho catuttho.
mil7.6.5:0.1	Milindapañha
mil7.6.5:0.2	Opammakathāpañha
mil7.6.5:0.3	Sīhavagga
mil7.6.5:0.4	5. Ulūkaṅgapañha
mil7.6.5:1.1	“Bhante nāgasena, ‘ulūkassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.6.5:1.2	“Yathā, mahārāja, ulūko kākehi paṭiviruddho, rattiṁ kākasaṅghaṁ gantvā bahūpi kāke hanati;
mil7.6.5:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena aññāṇena paṭiviruddho kātabbo, ekena raho nisīditvā aññāṇaṁ sampamadditabbaṁ, mūlato chinditabbaṁ.
mil7.6.5:1.4	Idaṁ, mahārāja, ulūkassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.6.5:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, ulūko suppaṭisallīno hoti;
mil7.6.5:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paṭisallānārāmena bhavitabbaṁ paṭisallānaratena.
mil7.6.5:2.3	Idaṁ, mahārāja, ulūkassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.6.5:2.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṁyuttanikāyavare—
mil7.6.5:3.1	‘Idha, bhikkhave, bhikkhu paṭisallānārāmo paṭisallānarato “idaṁ dukkhan”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhasamudayo”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodho”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānātī’”ti.
mil7.6.5:4.1	Ulūkaṅgapañho pañcamo.
mil7.6.6:0.1	Milindapañha
mil7.6.6:0.2	Opammakathāpañha
mil7.6.6:0.3	Sīhavagga
mil7.6.6:0.4	6. Satapattaṅgapañha
mil7.6.6:1.1	“Bhante nāgasena, ‘satapattassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?
mil7.6.6:1.2	“Yathā, mahārāja, satapatto ravitvā paresaṁ khemaṁ vā bhayaṁ vā ācikkhati;
mil7.6.6:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paresaṁ dhammaṁ desayamānena vinipātaṁ bhayato dassayitabbaṁ, nibbānaṁ khemato dassayitabbaṁ.
mil7.6.6:1.4	Idaṁ, mahārāja, satapattassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.6.6:1.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena piṇḍolabhāradvājena—
mil7.6.6:2.1	‘Niraye bhayasantāsaṁ,
mil7.6.6:2.2	nibbāne vipulaṁ sukhaṁ;
mil7.6.6:2.3	Ubhayānetānatthāni,
mil7.6.6:2.4	dassetabbāni yoginā’”ti.
mil7.6.6:3.1	Satapattaṅgapañho chaṭṭho.
mil7.6.7:0.1	Milindapañha
mil7.6.7:0.2	Opammakathāpañha
mil7.6.7:0.3	Sīhavagga
mil7.6.7:0.4	7. Vagguliṅgapañha
mil7.6.7:1.1	“Bhante nāgasena, ‘vaggulissa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.6.7:1.2	“Yathā, mahārāja, vagguli gehaṁ pavisitvā vicaritvā nikkhamati, na tattha palibuddhati;
mil7.6.7:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena gāmaṁ piṇḍāya pavisitvā sapadānaṁ vicaritvā paṭiladdhalābhena khippameva nikkhamitabbaṁ, na tattha palibuddhena bhavitabbaṁ.
mil7.6.7:1.4	Idaṁ, mahārāja, vaggulissa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.6.7:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, vagguli paragehe vasamāno na tesaṁ parihāniṁ karoti;
mil7.6.7:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kulāni upasaṅkamitvā atiyācanāya vā viññattibahulatāya vā kāyadosabahulatāya vā atibhāṇitāya vā samānasukhadukkhatāya vā na tesaṁ koci vippaṭisāro karaṇīyo, napi tesaṁ mūlakammaṁ parihāpetabbaṁ, sabbathā vaḍḍhiyeva icchitabbā.
mil7.6.7:2.3	Idaṁ, mahārāja, vaggulissa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.6.7:2.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena dīghanikāyavare lakkhaṇasuttante—
mil7.6.7:3.1	‘Suddhāya sīlena sutena buddhiyā,
mil7.6.7:3.2	Cāgena dhammena bahūhi sādhuhi;
mil7.6.7:3.3	Dhanena dhaññena ca khettavatthunā,
mil7.6.7:3.4	Puttehi dārehi catuppadehi ca.
mil7.6.7:4.1	Ñātīhi mittehi ca bandhavehi,
mil7.6.7:4.2	Balena vaṇṇena sukhena cūbhayaṁ;
mil7.6.7:4.3	Kathaṁ na hāyeyyuṁ pareti icchati,
mil7.6.7:4.4	Atthasamiddhiñca panābhikaṅkhatī’”ti.
mil7.6.7:5.1	Vagguliṅgapañho sattamo.
mil7.6.8:0.1	Milindapañha
mil7.6.8:0.2	Opammakathāpañha
mil7.6.8:0.3	Sīhavagga
mil7.6.8:0.4	8. Jalūkaṅgapañha
mil7.6.8:1.1	“Bhante nāgasena, ‘jalūkāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?
mil7.6.8:1.2	“Yathā, mahārāja, jalūkā yattha allīyati, tattheva daḷhaṁ allīyitvā ruhiraṁ pivati;
mil7.6.8:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yasmiṁ ārammaṇe cittaṁ allīyati, taṁ ārammaṇaṁ vaṇṇato ca saṇṭhānato ca disato ca okāsato ca paricchedato ca liṅgato ca nimittato ca daḷhaṁ patiṭṭhāpetvā tenevārammaṇena vimuttirasamasecanakaṁ pātabbaṁ.
mil7.6.8:1.4	Idaṁ, mahārāja, jalūkāya ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.6.8:1.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena anuruddhena—
mil7.6.8:2.1	‘Parisuddhena cittena,
mil7.6.8:2.2	Ārammaṇe patiṭṭhāya;
mil7.6.8:2.3	Tena cittena pātabbaṁ,
mil7.6.8:2.4	Vimuttirasamasecanan’”ti.
mil7.6.8:3.1	Jalūkaṅgapañho aṭṭhamo.
mil7.6.9:0.1	Milindapañha
mil7.6.9:0.2	Opammakathāpañha
mil7.6.9:0.3	Sīhavagga
mil7.6.9:0.4	9. Sappaṅgapañha
mil7.6.9:1.1	“Bhante nāgasena, ‘sappassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.6.9:1.2	“Yathā, mahārāja, sappo urena gacchati;
mil7.6.9:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paññāya caritabbaṁ, paññāya caramānassa kho, mahārāja, yogino cittaṁ ñāye carati, vilakkhaṇaṁ vivajjeti, salakkhaṇaṁ bhāveti.
mil7.6.9:1.4	Idaṁ, mahārāja, sappassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.6.9:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, sappo caramāno osadhaṁ parivajjento carati;
mil7.6.9:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena duccaritaṁ parivajjentena caritabbaṁ.
mil7.6.9:2.3	Idaṁ, mahārāja, sappassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.6.9:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, sappo manusse disvā tappati socati cintayati;
mil7.6.9:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kuvitakke, vitakketvā aratiṁ uppādayitvā tappitabbaṁ socitabbaṁ cintayitabbaṁ ‘pamādena me divaso vītināmito, na so puna sakkā laddhun’ti.
mil7.6.9:3.3	Idaṁ, mahārāja, sappassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.6.9:3.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā bhallāṭiyajātake dvinnaṁ kinnarānaṁ—
mil7.6.9:4.1	‘Mayekarattaṁ vippavasimha ludda,
mil7.6.9:4.2	Akāmakā aññamaññaṁ sarantā;
mil7.6.9:4.3	Tamekarattaṁ anutappamānā,
mil7.6.9:4.4	Socāmasā ratti puna na hessatī’”ti.
mil7.6.9:5.1	Sappaṅgapañho navamo.
mil7.6.10:0.1	Milindapañha
mil7.6.10:0.2	Opammakathāpañha
mil7.6.10:0.3	Sīhavagga
mil7.6.10:0.4	10. Ajagaraṅgapañha
mil7.6.10:1.1	“Bhante nāgasena, ‘ajagarassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?
mil7.6.10:1.2	“Yathā, mahārāja, ajagaro mahatimahākāyo bahūpi divase ūnūdaro dīnataro kucchipūraṁ āhāraṁ na labhati, aparipuṇṇo yeva yāvadeva sarīrayāpanamattakena yāpeti;
mil7.6.10:1.3	evameva kho, mahārāja, yogino yogāvacarassa bhikkhācariyappasutassa parapiṇḍamupagatassa paradinnappāṭikaṅkhissa sayaṅgāhappaṭiviratassa dullabhaṁ udaraparipūraṁ āhāraṁ, api ca atthavasikena kulaputtena cattāro pañca ālope abhuñjitvā avasesaṁ udakena paripūretabbaṁ.
mil7.6.10:1.4	Idaṁ, mahārāja, ajagarassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.6.10:1.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—
mil7.6.10:2.1	‘Allaṁ sukkhaṁ vā bhuñjanto,
mil7.6.10:2.2	Na bāḷhaṁ suhito siyā;
mil7.6.10:2.3	Ūnūdaro mitāhāro,
mil7.6.10:2.4	Sato bhikkhu paribbaje.
mil7.6.10:3.1	Cattāro pañca ālope,
mil7.6.10:3.2	abhutvā udakaṁ pive;
mil7.6.10:3.3	Alaṁ phāsu vihārāya,
mil7.6.10:3.4	pahitattassa bhikkhuno’”ti.
mil7.6.10:4.1	Ajagaraṅgapañho dasamo.
mil7.6.10:5.1	Sīhavaggo pañcamo.
mil7.6.10:6.1	Tassuddānaṁ
mil7.6.10:7.1	Kesarī cakkavāko ca,
mil7.6.10:7.2	peṇāhi gharakapotako;
mil7.6.10:7.3	Ulūko satapatto ca,
mil7.6.10:7.4	vagguli ca jalūpikā;
mil7.6.10:7.5	Sappo ajagaro ceva,
mil7.6.10:7.6	vaggo tena pavuccatīti.
mil7.7.1:0.1	Milindapañha
mil7.7.1:0.2	Opammakathāpañha
mil7.7.1:0.3	Makkaṭakavagga
mil7.7.1:0.4	1. Panthamakkaṭakaṅgapañha
mil7.7.1:1.1	“Bhante nāgasena, ‘panthamakkaṭakassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?
mil7.7.1:1.2	“Yathā, mahārāja, panthamakkaṭako panthe makkaṭajālavitānaṁ katvā yadi tattha jālake laggati kimi vā makkhikā vā paṭaṅgo vā, taṁ gahetvā bhakkhayati;
mil7.7.1:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena chasu dvāresu satipaṭṭhānajālavitānaṁ katvā yadi tattha kilesamakkhikā bajjhanti, tattheva ghātetabbā.
mil7.7.1:1.4	Idaṁ, mahārāja, panthamakkaṭakassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.1:1.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena anuruddhena—
mil7.7.1:2.1	‘Cittaṁ niyame chasu dvāresu,
mil7.7.1:2.2	Satipaṭṭhānavaruttame;
mil7.7.1:2.3	Kilesā tattha laggā ce,
mil7.7.1:2.4	Hantabbā te vipassinā’”ti.
mil7.7.1:3.1	Panthamakkaṭakaṅgapañho paṭhamo.
mil7.7.2:0.1	Milindapañha
mil7.7.2:0.2	Opammakathāpañha
mil7.7.2:0.3	Makkaṭakavagga
mil7.7.2:0.4	2. Thanassitadārakaṅgapañha
mil7.7.2:1.1	“Bhante nāgasena, ‘thanassitadārakassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?
mil7.7.2:1.2	“Yathā, mahārāja, thanassitadārako sadatthe laggati, khīratthiko rodati;
mil7.7.2:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sadatthe laggitabbaṁ, sabbattha dhammañāṇena bhavitabbaṁ, uddese paripucchāya sammappayoge paviveke garusaṁvāse kalyāṇamittasevane.
mil7.7.2:1.4	Idaṁ, mahārāja, thanassitadārakassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.2:1.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena dīghanikāyavare parinibbānasuttante—
mil7.7.2:2.1	‘Iṅgha tumhe, ānanda, sāratthe ghaṭatha, sāratthe anuyuñjatha, sāratthe appamattā ātāpino pahitattā viharathā’”ti.
mil7.7.2:3.1	Thanassitadārakaṅgapañho dutiyo.
mil7.7.3:0.1	Milindapañha
mil7.7.3:0.2	Opammakathāpañha
mil7.7.3:0.3	Makkaṭakavagga
mil7.7.3:0.4	3. Cittakadharakummaṅgapañha
mil7.7.3:1.1	“Bhante nāgasena, ‘cittakadharakummassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?
mil7.7.3:1.2	“Yathā, mahārāja, cittakadharakummo udakabhayā udakaṁ parivajjetvā vicarati, tāya ca pana udakaṁ parivajjanāya āyunā na parihāyati;
mil7.7.3:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pamāde bhayadassāvinā bhavitabbaṁ, appamāde guṇavisesadassāvinā.
mil7.7.3:1.4	Tāya ca pana bhayadassāvitāya na parihāyati sāmaññā, nibbānassa santike upeti.
mil7.7.3:1.5	Idaṁ, mahārāja, cittakadharakummassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.3:1.6	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena dhammapade—
mil7.7.3:2.1	‘Appamādarato bhikkhu,
mil7.7.3:2.2	pamāde bhayadassi vā;
mil7.7.3:2.3	Abhabbo parihānāya,
mil7.7.3:2.4	nibbānasseva santike’”ti.
mil7.7.3:3.1	Cittakadharakummaṅgapañho catuttho.
mil7.7.4:0.1	Milindapañha
mil7.7.4:0.2	Opammakathāpañha
mil7.7.4:0.3	Makkaṭakavagga
mil7.7.4:0.4	4. Pavanaṅgapañha
mil7.7.4:1.1	“Bhante nāgasena, ‘pavanassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.7.4:1.2	“Yathā, mahārāja, pavanaṁ nāma asucijanaṁ paṭicchādeti;
mil7.7.4:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paresaṁ aparaddhaṁ khalitaṁ paṭicchādetabbaṁ na vivaritabbaṁ.
mil7.7.4:1.4	Idaṁ, mahārāja, pavanassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.4:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, pavanaṁ suññaṁ pacurajanehi;
mil7.7.4:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena rāgadosamohamānadiṭṭhijālehi sabbehi ca kilesehi suññena bhavitabbaṁ.
mil7.7.4:2.3	Idaṁ, mahārāja, pavanassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.4:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, pavanaṁ vivittaṁ janasambādharahitaṁ;
mil7.7.4:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pāpakehi akusalehi dhammehi anariyehi pavivittena bhavitabbaṁ.
mil7.7.4:3.3	Idaṁ, mahārāja, pavanassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.4:4.1	Puna caparaṁ, mahārāja, pavanaṁ santaṁ parisuddhaṁ;
mil7.7.4:4.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena santena parisuddhena bhavitabbaṁ, nibbutena pahīnamānena pahīnamakkhena bhavitabbaṁ.
mil7.7.4:4.3	Idaṁ, mahārāja, pavanassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.4:5.1	Puna caparaṁ, mahārāja, pavanaṁ ariyajanasaṁsevitaṁ;
mil7.7.4:5.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ariyajanasaṁsevitena bhavitabbaṁ.
mil7.7.4:5.3	Idaṁ, mahārāja, pavanassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.4:5.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṁyuttanikāyavare—
mil7.7.4:6.1	‘Pavivittehi ariyehi,
mil7.7.4:6.2	pahitattehi jhāyibhi;
mil7.7.4:6.3	Niccaṁ āraddhavīriyehi,
mil7.7.4:6.4	paṇḍitehi sahāvase’”ti.
mil7.7.4:7.1	Pavanaṅgapañho catuttho.
mil7.7.5:0.1	Milindapañha
mil7.7.5:0.2	Opammakathāpañha
mil7.7.5:0.3	Makkaṭakavagga
mil7.7.5:0.4	5. Rukkhaṅgapañha
mil7.7.5:1.1	“Bhante nāgasena, ‘rukkhassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.7.5:1.2	“Yathā, mahārāja, rukkho nāma pupphaphaladharo;
mil7.7.5:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vimuttipupphasāmaññaphaladhārinā bhavitabbaṁ.
mil7.7.5:1.4	Idaṁ, mahārāja, rukkhassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.5:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, rukkho upagatānamanuppaviṭṭhānaṁ janānaṁ chāyaṁ deti;
mil7.7.5:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena upagatānamanuppaviṭṭhānaṁ puggalānaṁ āmisappaṭisandhārena vā dhammappaṭisanthārena vā paṭisantharitabbaṁ.
mil7.7.5:2.3	Idaṁ, mahārāja, rukkhassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.5:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, rukkho chāyāvemattaṁ na karoti;
mil7.7.5:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbasattesu vemattatā na kātabbā, coravadhakapaccatthikesupi attanipi samasamā mettābhāvanā kātabbā, ‘kinti ime sattā averā abyāpajjā anīghā sukhī attānaṁ parihareyyun’ti.
mil7.7.5:3.3	Idaṁ, mahārāja, rukkhassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.5:3.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—
mil7.7.5:4.1	‘Vadhake devadattamhi,
mil7.7.5:4.2	core aṅgulimālake;
mil7.7.5:4.3	Dhanapāle rāhule ca,
mil7.7.5:4.4	sabbattha samako munī’”ti.
mil7.7.5:5.1	Rukkhaṅgapañho pañcamo.
mil7.7.6:0.1	Milindapañha
mil7.7.6:0.2	Opammakathāpañha
mil7.7.6:0.3	Makkaṭakavagga
mil7.7.6:0.4	6. Meghaṅgapañha
mil7.7.6:1.1	“Bhante nāgasena, ‘meghassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.7.6:1.2	“Yathā, mahārāja, megho uppannaṁ rajojallaṁ vūpasameti;
mil7.7.6:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uppannaṁ kilesarajojallaṁ vūpasametabbaṁ.
mil7.7.6:1.4	Idaṁ, mahārāja, meghassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.6:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, megho pathaviyā uṇhaṁ nibbāpeti;
mil7.7.6:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena mettābhāvanāya sadevako loko nibbāpetabbo.
mil7.7.6:2.3	Idaṁ, mahārāja, meghassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.6:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, megho sabbabījāni viruhāpeti;
mil7.7.6:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbasattānaṁ saddhaṁ uppādetvā taṁ saddhābījaṁ tīsu sampattīsu ropetabbaṁ, dibbamānusikāsu sukhasampattīsu yāvaparamatthanibbānasukhasampatti.
mil7.7.6:3.3	Idaṁ, mahārāja, meghassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.6:4.1	Puna caparaṁ, mahārāja, megho ututo samuṭṭhahitvā dharaṇitalaruhe tiṇarukkhalatāgumbaosadhivanappatayo parirakkhati;
mil7.7.6:4.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yoniso manasikāraṁ nibbattetvā tena yoniso manasikārena samaṇadhammo parirakkhitabbo, yoniso manasikāramūlakā sabbe kusalā dhammā.
mil7.7.6:4.3	Idaṁ, mahārāja, meghassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.6:5.1	Puna caparaṁ, mahārāja, megho vassamāno naditaḷākapokkharaṇiyo kandarapadarasarasobbhaudapānāni ca paripūreti udakadhārāhi;
mil7.7.6:5.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āgamapariyattiyā dhammameghamabhivassayitvā adhigamakāmānaṁ mānasaṁ paripūrayitabbaṁ.
mil7.7.6:5.3	Idaṁ, mahārāja, meghassa pañcamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.6:5.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—
mil7.7.6:6.1	‘Bodhaneyyaṁ janaṁ disvā,
mil7.7.6:6.2	satasahassepi yojane;
mil7.7.6:6.3	Khaṇena upagantvāna,
mil7.7.6:6.4	bodheti taṁ mahāmunī’”ti.
mil7.7.6:7.1	Meghaṅgapañho chaṭṭho.
mil7.7.7:0.1	Milindapañha
mil7.7.7:0.2	Opammakathāpañha
mil7.7.7:0.3	Makkaṭakavagga
mil7.7.7:0.4	7. Maṇiratanaṅgapañha
mil7.7.7:1.1	“Bhante nāgasena, ‘maṇiratanassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.7.7:1.2	“Yathā, mahārāja, maṇiratanaṁ ekantaparisuddhaṁ;
mil7.7.7:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ekantaparisuddhājīvena bhavitabbaṁ.
mil7.7.7:1.4	Idaṁ, mahārāja, maṇiratanassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.7:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, maṇiratanaṁ na kenaci saddhiṁ missīyati;
mil7.7.7:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pāpehi pāpasahāyehi saddhiṁ na missitabbaṁ.
mil7.7.7:2.3	Idaṁ, mahārāja, maṇiratanassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.7:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, maṇiratanaṁ jātiratanehi yojīyati;
mil7.7.7:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uttamavarajātimantehi saddhiṁ saṁvasitabbaṁ, paṭipannakaphalaṭṭhasekkhaphalasamaṅgīhi sotāpannasakadāgāmianāgāmiarahantatevijjachaḷabhiññasamaṇamaṇiratanehi saddhiṁ saṁvasitabbaṁ.
mil7.7.7:3.3	Idaṁ, mahārāja, maṇiratanassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.7:3.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena suttanipāte—
mil7.7.7:4.1	‘Suddhā suddhehi saṁvāsaṁ,
mil7.7.7:4.2	Kappayavho patissatā;
mil7.7.7:4.3	Tato samaggā nipakā,
mil7.7.7:4.4	Dukkhassantaṁ karissathā’”ti.
mil7.7.7:5.1	Maṇiratanaṅgapañho sattamo.
mil7.7.8:0.1	Milindapañha
mil7.7.8:0.2	Opammakathāpañha
mil7.7.8:0.3	Makkaṭakavagga
mil7.7.8:0.4	8. Māgavikaṅgapañha
mil7.7.8:1.1	“Bhante nāgasena, ‘māgavikassa cattāri aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni cattāri aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.7.8:1.2	“Yathā, mahārāja, māgaviko appamiddho hoti;
mil7.7.8:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena appamiddhena bhavitabbaṁ.
mil7.7.8:1.4	Idaṁ, mahārāja, māgavikassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.8:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, māgaviko migesuyeva cittaṁ upanibandhati;
mil7.7.8:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ārammaṇesuyeva cittaṁ upanibandhitabbaṁ.
mil7.7.8:2.3	Idaṁ, mahārāja, māgavikassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.8:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, māgaviko kālaṁ kammassa jānāti;
mil7.7.8:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paṭisallānassa kālo jānitabbo ‘ayaṁ kālo paṭisallānassa, ayaṁ kālo nikkhamanāyā’ti.
mil7.7.8:3.3	Idaṁ, mahārāja, māgavikassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.8:4.1	Puna caparaṁ, mahārāja, māgaviko migaṁ disvā hāsamabhijaneti ‘imaṁ lacchāmī’ti;
mil7.7.8:4.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ārammaṇe abhiramitabbaṁ, hāsamabhijanetabbaṁ ‘uttariṁ visesamadhigacchissāmī’ti.
mil7.7.8:4.3	Idaṁ, mahārāja, māgavikassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.8:4.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena mogharājena—
mil7.7.8:5.1	‘Ārammaṇe labhitvāna,
mil7.7.8:5.2	Pahitattena bhikkhunā;
mil7.7.8:5.3	Bhiyyo hāso janetabbo,
mil7.7.8:5.4	Adhigacchissāmi uttarin’”ti.
mil7.7.8:6.1	Māgavikaṅgapañho aṭṭhamo.
mil7.7.9:0.1	Milindapañha
mil7.7.9:0.2	Opammakathāpañha
mil7.7.9:0.3	Makkaṭakavagga
mil7.7.9:0.4	9. Bāḷisikaṅgapañha
mil7.7.9:1.1	“Bhante nāgasena, ‘bāḷisikassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.7.9:1.2	“Yathā, mahārāja, bāḷisiko baḷisena macche uddharati;
mil7.7.9:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ñāṇena uttariṁ sāmaññaphalāni uddharitabbāni.
mil7.7.9:1.4	Idaṁ, mahārāja, bāḷisikassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.9:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, bāḷisiko parittakaṁ vadhitvā vipulaṁ lābhamadhigacchati;
mil7.7.9:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena parittalokāmisamattaṁ pariccajitabbaṁ.
mil7.7.9:2.3	Lokāmisamattaṁ, mahārāja, pariccajitvā yogī yogāvacaro vipulaṁ sāmaññaphalaṁ adhigacchati.
mil7.7.9:2.4	Idaṁ, mahārāja, bāḷisikassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.9:2.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena rāhulena—
mil7.7.9:3.1	‘Suññatañcānimittañca,
mil7.7.9:3.2	Vimokkhañcāppaṇihitaṁ;
mil7.7.9:3.3	Caturo phale chaḷabhiññā,
mil7.7.9:3.4	Cajitvā lokāmisaṁ labhe’”ti.
mil7.7.9:4.1	Bāḷisikaṅgapañho navamo.
mil7.7.10:0.1	Milindapañha
mil7.7.10:0.2	Opammakathāpañha
mil7.7.10:0.3	Makkaṭakavagga
mil7.7.10:0.4	10. Tacchakaṅgapañha
mil7.7.10:1.1	“Bhante nāgasena, ‘tacchakassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.7.10:1.2	“Yathā, mahārāja, tacchako kāḷasuttaṁ anulometvā rukkhaṁ tacchati;
mil7.7.10:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena jinasāsanamanulomayitvā sīlapathaviyaṁ patiṭṭhahitvā saddhāhatthena paññāvāsiṁ gahetvā kilesā tacchetabbā.
mil7.7.10:1.4	Idaṁ, mahārāja, tacchakassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.10:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, tacchako phegguṁ apaharitvā sāramādiyati;
mil7.7.10:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sassataṁ ucchedaṁ taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ taduttamaṁ aññaduttamaṁ akatamabhabbaṁ apurisakāraṁ abrahmacariyavāsaṁ sattavināsaṁ navasattapātubhāvaṁ saṅkhārasassatabhāvaṁ yo karoti, so paṭisaṁvedeti, añño karoti, añño paṭisaṁvedeti, kammaphaladassanā ca kiriyaphaladiṭṭhi ca iti evarūpāni ceva aññāni ca vivādapathāni apanetvā saṅkhārānaṁ sabhāvaṁ paramasuññataṁ nirīhanijjīvataṁ accantaṁ suññataṁ ādiyitabbaṁ.
mil7.7.10:2.3	Idaṁ, mahārāja, tacchakassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.7.10:2.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena suttanipāte—
mil7.7.10:3.1	‘Kāraṇḍavaṁ niddhamatha,
mil7.7.10:3.2	Kasambuṁ apakassatha;
mil7.7.10:3.3	Tato palāpe vāhetha,
mil7.7.10:3.4	Assamaṇe samaṇamānine.
mil7.7.10:4.1	Niddhamitvāna pāpicche,
mil7.7.10:4.2	pāpaācāragocare;
mil7.7.10:4.3	Suddhā suddhehi saṁvāsaṁ,
mil7.7.10:4.4	kappayavho patissatā;
mil7.7.10:4.5	Tato samaggā nipakā,
mil7.7.10:4.6	dukkhassantaṁ karissathā’”ti.
mil7.7.10:5.1	Tacchakaṅgapañho dasamo.
mil7.7.10:6.1	Makkaṭakavaggo chaṭṭho.
mil7.7.10:7.1	Tassuddānaṁ
mil7.7.10:8.1	Makkaṭo dārako kummo,
mil7.7.10:8.2	vanaṁ rukkho ca pañcamo;
mil7.7.10:8.3	Megho maṇi māgaviko,
mil7.7.10:8.4	bāḷisī tacchakena cāti.
mil7.8.1:0.1	Milindapañha
mil7.8.1:0.2	Opammakathāpañha
mil7.8.1:0.3	Kumbhavagga
mil7.8.1:0.4	1. Kumbhaṅgapañha
mil7.8.1:1.1	“Bhante nāgasena, ‘kumbhassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabban’ti yaṁ vadesi, katamaṁ taṁ ekaṁ aṅgaṁ gahetabban”ti?
mil7.8.1:1.2	“Yathā, mahārāja, kumbho sampuṇṇo na saṇati;
mil7.8.1:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āgame adhigame pariyattiyaṁ sāmaññe pāramiṁ patvā na saṇitabbaṁ, na tena māno karaṇīyo, na dabbo dassetabbo, nihatamānena nihatadabbena bhavitabbaṁ, ujukena amukharena avikatthinā.
mil7.8.1:1.4	Idaṁ, mahārāja, kumbhassa ekaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.8.1:1.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena suttanipāte—
mil7.8.1:2.1	‘Yadūnakaṁ taṁ saṇati,
mil7.8.1:2.2	Yaṁ pūraṁ santameva taṁ;
mil7.8.1:2.3	Aḍḍhakumbhūpamo bālo,
mil7.8.1:2.4	Rahado pūrova paṇḍito’”ti.
mil7.8.1:3.1	Kumbhaṅgapañho paṭhamo.
mil7.8.2:0.1	Milindapañha
mil7.8.2:0.2	Opammakathāpañha
mil7.8.2:0.3	Kumbhavagga
mil7.8.2:0.4	2. Kāḷāyasaṅgapañha
mil7.8.2:1.1	“Bhante nāgasena, ‘kāḷāyasassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.8.2:1.2	“Yathā, mahārāja, kāḷāyaso supīto vamati;
mil7.8.2:1.3	evameva kho, mahārāja, yogino yogāvacarassa mānasaṁ yoniso manasikārena apītaṁ vamati.
mil7.8.2:1.4	Idaṁ, mahārāja, kāḷāyasassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.8.2:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, kāḷāyaso sakiṁ pītaṁ udakaṁ na vamati;
mil7.8.2:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yo sakiṁ uppanno pasādo, na puna so vamitabbo ‘uḷāro so bhagavā sammāsambuddho, svākkhāto dhammo, suppaṭipanno saṅgho’ti.
mil7.8.2:2.3	‘Rūpaṁ aniccaṁ, vedanā aniccā, saññā aniccā, saṅkhārā aniccā, viññāṇaṁ aniccan’ti yaṁ sakiṁ uppannaṁ ñāṇaṁ, na puna taṁ vamitabbaṁ.
mil7.8.2:2.4	Idaṁ, mahārāja, kāḷāyasassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.8.2:2.5	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena—
mil7.8.2:3.1	‘Dassanamhi parisodhito naro,
mil7.8.2:3.2	Ariyadhamme niyato visesagū;
mil7.8.2:3.3	Nappavedhati anekabhāgaso,
mil7.8.2:3.4	Sabbaso ca mukhabhāvameva so’”ti.
mil7.8.2:4.1	Kāḷāyasaṅgapañho dutiyo.
mil7.8.3:0.1	Milindapañha
mil7.8.3:0.2	Opammakathāpañha
mil7.8.3:0.3	Kumbhavagga
mil7.8.3:0.4	3. Chattaṅgapañha
mil7.8.3:1.1	“Bhante nāgasena, ‘chattassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.8.3:1.2	“Yathā, mahārāja, chattaṁ upari muddhani carati;
mil7.8.3:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kilesānaṁ upari muddhani carena bhavitabbaṁ.
mil7.8.3:1.4	Idaṁ, mahārāja, chattassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.8.3:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, chattaṁ muddhanupatthambhaṁ hoti;
mil7.8.3:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yoniso manasikārupatthambhena bhavitabbaṁ.
mil7.8.3:2.3	Idaṁ, mahārāja, chattassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.8.3:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, chattaṁ vātātapameghavuṭṭhiyo paṭihanati;
mil7.8.3:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena nānāvidhadiṭṭhiputhusamaṇabrāhmaṇānaṁ matavāta-tividhaggisantāpakilesavuṭṭhiyo paṭihantabbā.
mil7.8.3:3.3	Idaṁ, mahārāja, chattassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.8.3:3.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—
mil7.8.3:4.1	‘Yathāpi chattaṁ vipulaṁ,
mil7.8.3:4.2	acchiddaṁ thirasaṁhitaṁ;
mil7.8.3:4.3	Vātātapaṁ nivāreti,
mil7.8.3:4.4	mahatī meghavuṭṭhiyo.
mil7.8.3:5.1	Tatheva buddhaputtopi,
mil7.8.3:5.2	sīlachattadharo suci;
mil7.8.3:5.3	Kilesavuṭṭhiṁ vāreti,
mil7.8.3:5.4	santāpatividhaggayo’”ti.
mil7.8.3:6.1	Chattaṅgapañho tatiyo.
mil7.8.4:0.1	Milindapañha
mil7.8.4:0.2	Opammakathāpañha
mil7.8.4:0.3	Kumbhavagga
mil7.8.4:0.4	4. Khettaṅgapañha
mil7.8.4:1.1	“Bhante nāgasena, ‘khettassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.8.4:1.2	“Yathā, mahārāja, khettaṁ mātikāsampannaṁ hoti;
mil7.8.4:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sucaritavattappaṭivattamātikāsampannena bhavitabbaṁ.
mil7.8.4:1.4	Idaṁ, mahārāja, khettassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.8.4:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, khettaṁ mariyādāsampannaṁ hoti, tāya ca mariyādāya udakaṁ rakkhitvā dhaññaṁ paripāceti;
mil7.8.4:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlahirimariyādāsampannena bhavitabbaṁ, tāya ca sīlahirimariyādāya sāmaññaṁ rakkhitvā cattāri sāmaññaphalāni gahetabbāni.
mil7.8.4:2.3	Idaṁ, mahārāja, khettassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.8.4:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, khettaṁ uṭṭhānasampannaṁ hoti, kassakassa hāsajanakaṁ appampi bījaṁ vuttaṁ bahu hoti, bahu vuttaṁ bahutaraṁ hoti;
mil7.8.4:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uṭṭhānasampannena vipulaphaladāyinā bhavitabbaṁ, dāyakānaṁ hāsajanakena bhavitabbaṁ, yathā appaṁ dinnaṁ bahu hoti, bahu dinnaṁ bahutaraṁ hoti.
mil7.8.4:3.3	Idaṁ, mahārāja, khettassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.8.4:3.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena upālinā vinayadharena—
mil7.8.4:4.1	‘Khettūpamena bhavitabbaṁ,
mil7.8.4:4.2	Uṭṭhānavipuladāyinā;
mil7.8.4:4.3	Esa khettavaro nāma,
mil7.8.4:4.4	Yo dadāti vipulaṁ phalan’”ti.
mil7.8.4:5.1	Khettaṅgapañho catuttho.
mil7.8.5:0.1	Milindapañha
mil7.8.5:0.2	Opammakathāpañha
mil7.8.5:0.3	Kumbhavagga
mil7.8.5:0.4	5. Agadaṅgapañha
mil7.8.5:1.1	“Bhante nāgasena, ‘agadassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī”ti.
mil7.8.5:1.2	“Yathā, mahārāja, agade kimī na saṇṭhahanti;
mil7.8.5:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena mānase kilesā na saṇṭhapetabbā.
mil7.8.5:1.4	Idaṁ, mahārāja, agadassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.8.5:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, agado daṭṭhaphuṭṭhadiṭṭhaasitapītakhāyitasāyitaṁ sabbaṁ visaṁ paṭihanati;
mil7.8.5:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena rāgadosamohamānadiṭṭhivisaṁ sabbaṁ paṭihanitabbaṁ.
mil7.8.5:2.3	Idaṁ, mahārāja, agadassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.8.5:2.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā devātidevena—
mil7.8.5:3.1	‘Saṅkhārānaṁ sabhāvatthaṁ,
mil7.8.5:3.2	daṭṭhukāmena yoginā;
mil7.8.5:3.3	Agadeneva hotabbaṁ,
mil7.8.5:3.4	kilesavisanāsane’”ti.
mil7.8.5:4.1	Agadaṅgapañho pañcamo.
mil7.8.6:0.1	Milindapañha
mil7.8.6:0.2	Opammakathāpañha
mil7.8.6:0.3	Kumbhavagga
mil7.8.6:0.4	6. Bhojanaṅgapañha
mil7.8.6:1.1	“Bhante nāgasena, ‘bhojanassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.8.6:1.2	“Yathā, mahārāja, bhojanaṁ sabbasattānaṁ upatthambho;
mil7.8.6:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbasattānaṁ maggupatthambhena bhavitabbaṁ.
mil7.8.6:1.4	Idaṁ, mahārāja, bhojanassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.8.6:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, bhojanaṁ sabbasattānaṁ balaṁ vaḍḍheti;
mil7.8.6:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena puññavaḍḍhiyā vaḍḍhitabbaṁ.
mil7.8.6:2.3	Idaṁ, mahārāja, bhojanassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.8.6:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, bhojanaṁ sabbasattānaṁ abhipatthitaṁ;
mil7.8.6:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbalokābhipatthitena bhavitabbaṁ.
mil7.8.6:3.3	Idaṁ, mahārāja, bhojanassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.8.6:3.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena mahāmoggallānena—
mil7.8.6:4.1	‘Saṁyamena niyamena,
mil7.8.6:4.2	sīlena paṭipattiyā;
mil7.8.6:4.3	Patthitena bhavitabbaṁ,
mil7.8.6:4.4	sabbalokassa yoginā’”ti.
mil7.8.6:5.1	Bhojanaṅgapañho chaṭṭho.
mil7.8.7:0.1	Milindapañha
mil7.8.7:0.2	Opammakathāpañha
mil7.8.7:0.3	Kumbhavagga
mil7.8.7:0.4	7. Issāsaṅgapañha
mil7.8.7:1.1	“Bhante nāgasena, ‘issāsassa cattāri aṅgāni gahetabbānī’ti yaṁ vadesi, katamāni tāni cattāri aṅgāni gahetabbānī”ti?
mil7.8.7:1.2	“Yathā, mahārāja, issāso sare pātayanto ubho pāde pathaviyaṁ daḷhaṁ patiṭṭhāpeti, jaṇṇuavekallaṁ karoti, sarakalāpaṁ kaṭisandhimhi ṭhapeti, kāyaṁ upatthaddhaṁ karoti, dve hatthe sandhiṭṭhānaṁ āropeti, muṭṭhiṁ pīḷayati, aṅguliyo nirantaraṁ karoti, gīvaṁ paggaṇhāti, cakkhūni mukhañca pidahati, nimittaṁ ujuṁ karoti, hāsamuppādeti ‘vijjhissāmī’ti;
mil7.8.7:1.3	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlapathaviyaṁ vīriyapāde patiṭṭhāpetabbaṁ, khantisoraccaṁ avekallaṁ kātabbaṁ, saṁvare cittaṁ ṭhapetabbaṁ, saṁyamaniyame attā upanetabbo, icchā mucchā pīḷayitabbā, yoniso manasikāre cittaṁ nirantaraṁ kātabbaṁ, vīriyaṁ paggahetabbaṁ, cha dvārā pidahitabbā, sati upaṭṭhapetabbā, hāsamuppādetabbaṁ ‘sabbakilese ñāṇanārācena vijjhissāmī’ti.
mil7.8.7:1.4	Idaṁ, mahārāja, issāsassa paṭhamaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.8.7:2.1	Puna caparaṁ, mahārāja, issāso āḷakaṁ pariharati vaṅkajimhakuṭilanārācassa ujukaraṇāya;
mil7.8.7:2.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imasmiṁ kāye satipaṭṭhānaāḷakaṁ pariharitabbaṁ vaṅkajimhakuṭilacittassa ujukaraṇāya.
mil7.8.7:2.3	Idaṁ, mahārāja, issāsassa dutiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.8.7:3.1	Puna caparaṁ, mahārāja, issāso lakkhe upāseti;
mil7.8.7:3.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imasmiṁ kāye upāsitabbaṁ.
mil7.8.7:3.3	Kathaṁ, mahārāja yoginā yogāvacarena imasmiṁ kāye upāsitabbaṁ?
mil7.8.7:3.4	Aniccato upāsitabbaṁ, dukkhato upāsitabbaṁ, anattato upāsitabbaṁ, rogato …pe…
mil7.8.7:3.5	gaṇḍato …
mil7.8.7:3.6	sallato …
mil7.8.7:3.7	aghato …
mil7.8.7:3.8	ābādhato …
mil7.8.7:3.9	parato …
mil7.8.7:3.10	palokato …
mil7.8.7:3.11	ītito …
mil7.8.7:3.12	upaddavato …
mil7.8.7:3.13	bhayato …
mil7.8.7:3.14	upasaggato …
mil7.8.7:3.15	calato …
mil7.8.7:3.16	pabhaṅguto …
mil7.8.7:3.17	addhuvato …
mil7.8.7:3.18	atāṇato …
mil7.8.7:3.19	aleṇato …
mil7.8.7:3.20	asaraṇato …
mil7.8.7:3.21	rittato …
mil7.8.7:3.22	tucchato …
mil7.8.7:3.23	suññato …
mil7.8.7:3.24	ādīnavato …
mil7.8.7:3.25	vipariṇāmadhammato …
mil7.8.7:3.26	asārato …
mil7.8.7:3.27	aghamūlato …
mil7.8.7:3.28	vadhakato …
mil7.8.7:3.29	vibhavato …
mil7.8.7:3.30	sāsavato …
mil7.8.7:3.31	saṅkhatato …
mil7.8.7:3.32	mārāmisato …
mil7.8.7:3.33	jātidhammato …
mil7.8.7:3.34	jarādhammato …
mil7.8.7:3.35	byādhidhammato …
mil7.8.7:3.36	maraṇadhammato …
mil7.8.7:3.37	sokadhammato …
mil7.8.7:3.38	paridevadhammato …
mil7.8.7:3.39	upāyāsadhammato …
mil7.8.7:3.40	saṅkilesadhammato …
mil7.8.7:3.41	evaṁ kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imasmiṁ kāye upāsitabbaṁ.
mil7.8.7:3.42	Idaṁ, mahārāja, issāsassa tatiyaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.8.7:4.1	Puna caparaṁ, mahārāja, issāso sāyaṁ pātaṁ upāsati;
mil7.8.7:4.2	evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sāyaṁ pātaṁ ārammaṇe upāsitabbaṁ.
mil7.8.7:4.3	Idaṁ, mahārāja, issāsassa catutthaṁ aṅgaṁ gahetabbaṁ.
mil7.8.7:4.4	Bhāsitampetaṁ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā—
mil7.8.7:5.1	‘Yathā issāsako nāma,
mil7.8.7:5.2	sāyaṁ pātaṁ upāsati;
mil7.8.7:5.3	Upāsanaṁ ariñcanto,
mil7.8.7:5.4	labhate bhattavetanaṁ.
mil7.8.7:6.1	Tatheva buddhaputtopi,
mil7.8.7:6.2	Karoti kāyupāsanaṁ;
mil7.8.7:6.3	Kāyupāsanaṁ ariñcanto,
mil7.8.7:6.4	Arahattamadhigacchatī’”ti.
mil7.8.7:7.1	Issāsaṅgapañho sattamo.
mil7.8.7:8.1	Kumbhavaggo sattamo.
mil7.8.7:9.1	Tassuddānaṁ
mil7.8.7:10.1	Kumbho ca kāḷāyaso ca,
mil7.8.7:10.2	chattaṁ khettañca agado;
mil7.8.7:10.3	Bhojanena ca issāso,
mil7.8.7:10.4	vuttaṁ dāni vidūhīti.
mil7.8.7:11.1	Opammakathāpañho niṭṭhito.
mil8:0.1	Milindapañha
mil8:0.2	Nigamana
mil8:1.1	Iti chasu kaṇḍesu bāvīsativaggapatimaṇḍitesu dvāsaṭṭhiadhikā dvesatā imasmiṁ potthake āgatā milindapañhā samattā, anāgatā ca pana dvācattālīsā honti, āgatā ca anāgatā ca sabbā samodhānetvā catūhi adhikā tisatapañhā honti, sabbāva milindapañhāti saṅkhaṁ gacchanti.
mil8:2.1	Rañño ca therassa ca pucchāvisajjanāvasāne caturāsītisatasahassayojanabahalā udakapariyantaṁ katvā ayaṁ mahāpathavī chadhā kampittha, vijjullatā nicchariṁsu, devatā dibbapupphavassaṁ pavassiṁsu, mahābrahmā sādhukāramadāsi, mahāsamuddakucchiyaṁ meghatthanitanigghoso viya mahāghoso ahosi, iti so milindo rājā ca orodhagaṇā ca sirasā añjaliṁ paṇāmetvā vandiṁsu.
mil8:3.1	Milindo rājā ativiya pamuditahadayo sumathitamānahadayo buddhasāsane sāramatino ratanattaye sunikkaṅkho niggumbo nitthaddho hutvā therassa guṇesu pabbajjāsu paṭipadāiriyāpathesu ca ativiya pasanno vissattho nirālayo nihatamānatthambho uddhaṭadāṭho viya bhujagindo evamāha—
mil8:3.2	“sādhu, bhante nāgasena, buddhavisayo pañho tayā visajjito, imasmiṁ buddhasāsane ṭhapetvā dhammasenāpatiṁ sāriputtattheraṁ añño tayā sadiso pañhavisajjane natthi, khamatha, bhante nāgasena, mama accayaṁ, upāsakaṁ maṁ, bhante nāgasena, dhāretha ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
mil8:4.1	Tadā rājā saha balakāyehi nāgasenattheraṁ payirupāsitvā milindaṁ nāma vihāraṁ kāretvā therassa niyyātetvā catūhi paccayehi nāgasenaṁ koṭisatehi bhikkhūhi saddhiṁ paricari, punapi therassa paññāya pasīditvā puttassa rajjaṁ niyyātetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā vipassanaṁ vaḍḍhetvā arahattaṁ pāpuṇi, tena vuttaṁ—
mil8:5.1	“Paññā pasatthā lokasmiṁ,
mil8:5.2	katā saddhammaṭṭhitiyā;
mil8:5.3	Paññāya vimatiṁ hantvā,
mil8:5.4	santiṁ papponti paṇḍitā.
mil8:6.1	Yasmiṁ khandhe ṭhitā paññā,
mil8:6.2	sati tattha anūnakā;
mil8:6.3	Pūjā visesassādhāro,
mil8:6.4	aggo seṭṭho anuttaro;
mil8:6.5	Tasmā hi paṇḍito poso,
mil8:6.6	sampassaṁ hitamattano;
mil8:6.7	Paññavantaṁbhipūjeyya,
mil8:6.8	cetiyaṁ viya sādaro”ti.
mil8:7.1	Laṅkāyaṁ doṇinagare,
mil8:7.2	vasatā doṇināminā;
mil8:7.3	Mahātherena lekhitvā,
mil8:7.4	suṭṭhapitaṁ yathāsutaṁ;
mil8:7.5	Milindarājapañho ca,
mil8:7.6	nāgasenavisajjanaṁ;
mil8:7.7	Milindo hi mahāpañño,
mil8:7.8	nāgaseno supaṇḍito.
mil8:8.1	Iminā puññakammena,
mil8:8.2	Ito gacchāmi tussitaṁ;
mil8:8.3	Metteyyaṁnāgate passe,
mil8:8.4	Suṇeyyaṁ dhammamuttamanti.
mil8:9.1	Milindapañho niṭṭhito.