# Cūḷaniddesa — root Pali (Mahāsaṅgīti) · suttacentral/bilara-data@da23a8afdd1b · seat EA-CORPORA-29/08

cnd1:0.1	Cūḷaniddesa
cnd1:0.2	Pārāyanavaggagāthā
cnd1:0.3	1. Vatthugāthā
cnd1:0.4	Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa.
cnd1:1.1	Kosalānaṁ purā rammā,
cnd1:1.2	agamā dakkhiṇāpathaṁ;
cnd1:1.3	Ākiñcaññaṁ patthayāno,
cnd1:1.4	brāhmaṇo mantapāragū.
cnd1:2.1	So assakassa visaye,
cnd1:2.2	maḷakassa samāsane;
cnd1:2.3	Vasi godhāvarīkūle,
cnd1:2.4	uñchena ca phalena ca.
cnd1:3.1	Tasseva upanissāya,
cnd1:3.2	gāmo ca vipulo ahu;
cnd1:3.3	Tato jātena āyena,
cnd1:3.4	mahāyaññamakappayi.
cnd1:4.1	Mahāyaññaṁ yajitvāna,
cnd1:4.2	puna pāvisi assamaṁ;
cnd1:4.3	Tasmiṁ paṭipaviṭṭhamhi,
cnd1:4.4	añño āgañchi brāhmaṇo.
cnd1:5.1	Ugghaṭṭapādo tasito,
cnd1:5.2	paṅkadanto rajassiro;
cnd1:5.3	So ca naṁ upasaṅkamma,
cnd1:5.4	satāni pañca yācati.
cnd1:6.1	Tamenaṁ bāvarī disvā,
cnd1:6.2	āsanena nimantayi;
cnd1:6.3	Sukhañca kusalaṁ pucchi,
cnd1:6.4	idaṁ vacanamabravi.
cnd1:7.1	“Yaṁ kho mama deyyadhammaṁ,
cnd1:7.2	Sabbaṁ visajjitaṁ mayā;
cnd1:7.3	Anujānāhi me brahme,
cnd1:7.4	Natthi pañcasatāni me”.
cnd1:8.1	“Sace me yācamānassa,
cnd1:8.2	bhavaṁ nānupadassati;
cnd1:8.3	Sattame divase tuyhaṁ,
cnd1:8.4	muddhā phalatu sattadhā”.
cnd1:9.1	Abhisaṅkharitvā kuhako,
cnd1:9.2	bheravaṁ so akittayi;
cnd1:9.3	Tassa taṁ vacanaṁ sutvā,
cnd1:9.4	bāvarī dukkhito ahu.
cnd1:10.1	Ussussati anāhāro,
cnd1:10.2	sokasallasamappito;
cnd1:10.3	Athopi evaṁ cittassa,
cnd1:10.4	jhāne na ramatī mano.
cnd1:11.1	Utrastaṁ dukkhitaṁ disvā,
cnd1:11.2	devatā atthakāminī;
cnd1:11.3	Bāvariṁ upasaṅkamma,
cnd1:11.4	idaṁ vacanamabravi.
cnd1:12.1	“Na so muddhaṁ pajānāti,
cnd1:12.2	kuhako so dhanatthiko;
cnd1:12.3	Muddhani muddhapāte vā,
cnd1:12.4	ñāṇaṁ tassa na vijjati”.
cnd1:13.1	“Bhotī carahi jānāti,
cnd1:13.2	Taṁ me akkhāhi pucchitā;
cnd1:13.3	Muddhaṁ muddhādhipātañca,
cnd1:13.4	Taṁ suṇoma vaco tava”.
cnd1:14.1	“Ahampetaṁ na jānāmi,
cnd1:14.2	ñāṇaṁ mettha na vijjati;
cnd1:14.3	Muddhani muddhādhipāte ca,
cnd1:14.4	jinānaṁ hettha dassanaṁ”.
cnd1:15.1	“Atha ko carahi jānāti,
cnd1:15.2	asmiṁ pathavimaṇḍale;
cnd1:15.3	Muddhaṁ muddhādhipātañca,
cnd1:15.4	taṁ me akkhāhi devate”.
cnd1:16.1	“Purā kapilavatthumhā,
cnd1:16.2	nikkhanto lokanāyako;
cnd1:16.3	Apacco okkākarājassa,
cnd1:16.4	sakyaputto pabhaṅkaro.
cnd1:17.1	So hi brāhmaṇa sambuddho,
cnd1:17.2	sabbadhammāna pāragū;
cnd1:17.3	Sabbābhiññābalappatto,
cnd1:17.4	sabbadhammesu cakkhumā;
cnd1:17.5	Sabbakammakkhayaṁ patto,
cnd1:17.6	vimutto upadhikkhaye.
cnd1:18.1	Buddho so bhagavā loke,
cnd1:18.2	dhammaṁ deseti cakkhumā;
cnd1:18.3	Taṁ tvaṁ gantvāna pucchassu,
cnd1:18.4	so te taṁ byākarissati”.
cnd1:19.1	Sambuddhoti vaco sutvā,
cnd1:19.2	udaggo bāvarī ahu;
cnd1:19.3	Sokassa tanuko āsi,
cnd1:19.4	pītiñca vipulaṁ labhi.
cnd1:20.1	So bāvarī attamano udaggo,
cnd1:20.2	Taṁ devataṁ pucchati vedajāto;
cnd1:20.3	“Katamamhi gāme nigamamhi vā pana,
cnd1:20.4	Katamamhi vā janapade lokanātho;
cnd1:20.5	Yattha gantvāna passemu,
cnd1:20.6	Sambuddhaṁ dvipaduttamaṁ”.
cnd1:21.1	“Sāvatthiyaṁ kosalamandire jino,
cnd1:21.2	Pahūtapañño varabhūrimedhaso;
cnd1:21.3	So sakyaputto vidhuro anāsavo,
cnd1:21.4	Muddhādhipātassa vidū narāsabho”.
cnd1:22.1	Tato āmantayī sisse,
cnd1:22.2	brāhmaṇe mantapāragū;
cnd1:22.3	“Etha māṇavā akkhissaṁ,
cnd1:22.4	suṇātha vacanaṁ mama.
cnd1:23.1	Yasseso dullabho loke,
cnd1:23.2	pātubhāvo abhiṇhaso;
cnd1:23.3	Svājja lokamhi uppanno,
cnd1:23.4	sambuddho iti vissuto;
cnd1:23.5	Khippaṁ gantvāna sāvatthiṁ,
cnd1:23.6	passavho dvipaduttamaṁ”.
cnd1:24.1	“Kathaṁ carahi jānemu,
cnd1:24.2	disvā buddhoti brāhmaṇa;
cnd1:24.3	Ajānataṁ no pabrūhi,
cnd1:24.4	yathā jānemu taṁ mayaṁ”.
cnd1:25.1	“Āgatāni hi mantesu,
cnd1:25.2	mahāpurisalakkhaṇā;
cnd1:25.3	Dvattiṁsāni ca byākkhātā,
cnd1:25.4	samattā anupubbaso.
cnd1:26.1	Yassete honti gattesu,
cnd1:26.2	mahāpurisalakkhaṇā;
cnd1:26.3	Dveyeva tassa gatiyo,
cnd1:26.4	tatiyā hi na vijjati.
cnd1:27.1	Sace agāraṁ āvasati,
cnd1:27.2	vijeyya pathaviṁ imaṁ;
cnd1:27.3	Adaṇḍena asatthena,
cnd1:27.4	dhammena anusāsati.
cnd1:28.1	Sace ca so pabbajati,
cnd1:28.2	Agārā anagāriyaṁ;
cnd1:28.3	Vivaṭṭacchado sambuddho,
cnd1:28.4	Arahā bhavati anuttaro.
cnd1:29.1	Jātiṁ gottañca lakkhaṇaṁ,
cnd1:29.2	mante sisse punāpare;
cnd1:29.3	Muddhaṁ muddhādhipātañca,
cnd1:29.4	manasāyeva pucchatha.
cnd1:30.1	Anāvaraṇadassāvī,
cnd1:30.2	yadi buddho bhavissati;
cnd1:30.3	Manasā pucchite pañhe,
cnd1:30.4	vācāya visajjessati”.
cnd1:31.1	Bāvarissa vaco sutvā,
cnd1:31.2	sissā soḷasa brāhmaṇā;
cnd1:31.3	Ajito tissametteyyo,
cnd1:31.4	puṇṇako atha mettagū.
cnd1:32.1	Dhotako upasīvo ca,
cnd1:32.2	nando ca atha hemako;
cnd1:32.3	Todeyyakappā dubhayo,
cnd1:32.4	jatukaṇṇī ca paṇḍito.
cnd1:33.1	Bhadrāvudho udayo ca,
cnd1:33.2	posālo cāpi brāhmaṇo;
cnd1:33.3	Mogharājā ca medhāvī,
cnd1:33.4	piṅgiyo ca mahāisi.
cnd1:34.1	Paccekagaṇino sabbe,
cnd1:34.2	sabbalokassa vissutā;
cnd1:34.3	Jhāyī jhānaratā dhīrā,
cnd1:34.4	pubbavāsanavāsitā.
cnd1:35.1	Bāvariṁ abhivādetvā,
cnd1:35.2	katvā ca naṁ padakkhiṇaṁ;
cnd1:35.3	Jaṭājinadharā sabbe,
cnd1:35.4	pakkāmuṁ uttarāmukhā.
cnd1:36.1	Maḷakassa patiṭṭhānaṁ,
cnd1:36.2	puramāhissatiṁ tadā;
cnd1:36.3	Ujjeniñcāpi gonaddhaṁ,
cnd1:36.4	vedisaṁ vanasavhayaṁ.
cnd1:37.1	Kosambiñcāpi sāketaṁ,
cnd1:37.2	sāvatthiñca puruttamaṁ;
cnd1:37.3	Setabyaṁ kapilavatthuṁ,
cnd1:37.4	kusinārañca mandiraṁ.
cnd1:38.1	Pāvañca bhoganagaraṁ,
cnd1:38.2	vesāliṁ māgadhaṁ puraṁ;
cnd1:38.3	Pāsāṇakaṁ cetiyañca,
cnd1:38.4	ramaṇīyaṁ manoramaṁ.
cnd1:39.1	Tasitovudakaṁ sītaṁ,
cnd1:39.2	mahālābhaṁva vāṇijo;
cnd1:39.3	Chāyaṁ ghammābhitattova,
cnd1:39.4	turitā pabbatamāruhuṁ.
cnd1:40.1	Bhagavā tamhi samaye,
cnd1:40.2	bhikkhusaṅghapurakkhato;
cnd1:40.3	Bhikkhūnaṁ dhammaṁ deseti,
cnd1:40.4	sīhova nadatī vane.
cnd1:41.1	Ajito addasa buddhaṁ,
cnd1:41.2	Pītaraṁsiṁva bhāṇumaṁ;
cnd1:41.3	Candaṁ yathā pannarase,
cnd1:41.4	Paripūraṁ upāgataṁ.
cnd1:42.1	Athassa gatte disvāna,
cnd1:42.2	paripūrañca byañjanaṁ;
cnd1:42.3	Ekamantaṁ ṭhito haṭṭho,
cnd1:42.4	manopañhe apucchatha.
cnd1:43.1	“Ādissa jammanaṁ brūhi,
cnd1:43.2	gottaṁ brūhi salakkhaṇaṁ;
cnd1:43.3	Mantesu pāramiṁ brūhi,
cnd1:43.4	kati vāceti brāhmaṇo”.
cnd1:44.1	“Vīsaṁ vassasataṁ āyu,
cnd1:44.2	so ca gottena bāvarī;
cnd1:44.3	Tīṇissa lakkhaṇā gatte,
cnd1:44.4	tiṇṇaṁ vedāna pāragū.
cnd1:45.1	Lakkhaṇe itihāse ca,
cnd1:45.2	sanighaṇḍusakeṭubhe;
cnd1:45.3	Pañcasatāni vāceti,
cnd1:45.4	sadhamme pāramiṁ gato”.
cnd1:46.1	“Lakkhaṇānaṁ pavicayaṁ,
cnd1:46.2	bāvarissa naruttama;
cnd1:46.3	Taṇhacchida pakāsehi,
cnd1:46.4	mā no kaṅkhāyitaṁ ahu”.
cnd1:47.1	“Mukhaṁ jivhāya chādeti,
cnd1:47.2	uṇṇassa bhamukantare;
cnd1:47.3	Kosohitaṁ vatthaguyhaṁ,
cnd1:47.4	evaṁ jānāhi māṇava”.
cnd1:48.1	Pucchañhi kiñci asuṇanto,
cnd1:48.2	sutvā pañhe viyākate;
cnd1:48.3	Vicinteti jano sabbo,
cnd1:48.4	vedajāto katañjalī.
cnd1:49.1	“Ko nu devo vā brahmā vā,
cnd1:49.2	indo vāpi sujampati;
cnd1:49.3	Manasā pucchite pañhe,
cnd1:49.4	kametaṁ paṭibhāsati”.
cnd1:50.1	“Muddhaṁ muddhādhipātañca,
cnd1:50.2	bāvarī paripucchati;
cnd1:50.3	Taṁ byākarohi bhagavā,
cnd1:50.4	kaṅkhaṁ vinaya no ise”.
cnd1:51.1	“Avijjā muddhāti jānāhi,
cnd1:51.2	vijjā muddhādhipātinī;
cnd1:51.3	Saddhāsatisamādhīhi,
cnd1:51.4	chandavīriyena saṁyutā”.
cnd1:52.1	Tato vedena mahatā,
cnd1:52.2	santhambhetvāna māṇavo;
cnd1:52.3	Ekaṁsaṁ ajinaṁ katvā,
cnd1:52.4	pādesu sirasā pati.
cnd1:53.1	“Bāvarī brāhmaṇo bhoto,
cnd1:53.2	saha sissehi mārisa;
cnd1:53.3	Udaggacitto sumano,
cnd1:53.4	pāde vandati cakkhuma”.
cnd1:54.1	“Sukhito bāvarī hotu,
cnd1:54.2	saha sissehi brāhmaṇo;
cnd1:54.3	Tvañcāpi sukhito hohi,
cnd1:54.4	ciraṁ jīvāhi māṇava.
cnd1:55.1	Bāvarissa ca tuyhaṁ vā,
cnd1:55.2	sabbesaṁ sabbasaṁsayaṁ;
cnd1:55.3	Katāvakāsā pucchavho,
cnd1:55.4	yaṁ kiñci manasicchatha”.
cnd1:56.1	Sambuddhena katokāso,
cnd1:56.2	nisīditvāna pañjalī;
cnd1:56.3	Ajito paṭhamaṁ pañhaṁ,
cnd1:56.4	tattha pucchi tathāgataṁ.
cnd1:56.5	Vatthugāthā niṭṭhitā.
cnd2:0.1	Cūḷaniddesa
cnd2:0.2	Pārāyanavaggagāthā
cnd2:0.3	Pucchā
cnd2:1.0.1	1. Ajitamāṇavapucchā
cnd2:1.1	“Kenassu nivuto loko,
cnd2:1.2	(iccāyasmā ajito)
cnd2:1.3	Kenassu nappakāsati;
cnd2:1.4	Kissābhilepanaṁ brūsi,
cnd2:1.5	Kiṁsu tassa mahabbhayaṁ”.
cnd2:2.1	“Avijjāya nivuto loko,
cnd2:2.2	(ajitāti bhagavā)
cnd2:2.3	Vevicchā pamādā nappakāsati;
cnd2:2.4	Jappābhilepanaṁ brūmi,
cnd2:2.5	Dukkhamassa mahabbhayaṁ”.
cnd2:3.1	“Savanti sabbadhi sotā,
cnd2:3.2	(iccāyasmā ajito)
cnd2:3.3	Sotānaṁ kiṁ nivāraṇaṁ;
cnd2:3.4	Sotānaṁ saṁvaraṁ brūhi,
cnd2:3.5	Kena sotā pidhiyyare”.
cnd2:4.1	“Yāni sotāni lokasmiṁ,
cnd2:4.2	(ajitāti bhagavā)
cnd2:4.3	Sati tesaṁ nivāraṇaṁ;
cnd2:4.4	Sotānaṁ saṁvaraṁ brūmi,
cnd2:4.5	Paññāyete pidhiyyare”.
cnd2:5.1	“Paññā ceva sati cāpi,
cnd2:5.2	(iccāyasmā ajito)
cnd2:5.3	Nāmarūpañca mārisa;
cnd2:5.4	Etaṁ me puṭṭho pabrūhi,
cnd2:5.5	Katthetaṁ uparujjhati”.
cnd2:6.1	“Yametaṁ pañhaṁ apucchi,
cnd2:6.2	ajita taṁ vadāmi te;
cnd2:6.3	Yattha nāmañca rūpañca,
cnd2:6.4	asesaṁ uparujjhati;
cnd2:6.5	Viññāṇassa nirodhena,
cnd2:6.6	etthetaṁ uparujjhati”.
cnd2:7.1	“Ye ca saṅkhātadhammāse,
cnd2:7.2	ye ca sekhā puthū idha;
cnd2:7.3	Tesaṁ me nipako iriyaṁ,
cnd2:7.4	puṭṭho pabrūhi mārisa”.
cnd2:8.1	“Kāmesu nābhigijjheyya,
cnd2:8.2	Manasānāvilo siyā;
cnd2:8.3	Kusalo sabbadhammānaṁ,
cnd2:8.4	Sato bhikkhu paribbaje”ti.
cnd2:8.5	Ajitamāṇavapucchā paṭhamā.
cnd2:9.0	2. Tissametteyyamāṇavapucchā
cnd2:9.1	“Kodha santusito loke,
cnd2:9.2	(iccāyasmā tissametteyyo)
cnd2:9.3	Kassa no santi iñjitā;
cnd2:9.4	Ko ubhantamabhiññāya,
cnd2:9.5	Majjhe mantā na lippati;
cnd2:9.6	Kaṁ brūsi mahāpurisoti,
cnd2:9.7	Ko idha sibbinimaccagā”.
cnd2:10.1	“Kāmesu brahmacariyavā,
cnd2:10.2	(metteyyāti bhagavā)
cnd2:10.3	Vītataṇho sadā sato;
cnd2:10.4	Saṅkhāya nibbuto bhikkhu,
cnd2:10.5	Tassa no santi iñjitā.
cnd2:11.1	So ubhantamabhiññāya,
cnd2:11.2	Majjhe mantā na lippati;
cnd2:11.3	Taṁ brūmi mahāpurisoti,
cnd2:11.4	So idha sibbinimaccagā”ti.
cnd2:11.5	Tissametteyyamāṇavapucchā dutiyā.
cnd2:12.0	3. Puṇṇakamāṇavapucchā
cnd2:12.1	“Anejaṁ mūladassāviṁ,
cnd2:12.2	(iccāyasmā puṇṇako)
cnd2:12.3	Atthi pañhena āgamaṁ;
cnd2:12.4	Kiṁ nissitā isayo manujā,
cnd2:12.5	Khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ;
cnd2:12.6	Yaññamakappayiṁsu puthūdha loke,
cnd2:12.7	Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ”.
cnd2:13.1	“Ye kecime isayo manujā,
cnd2:13.2	(puṇṇakāti bhagavā)
cnd2:13.3	Khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ;
cnd2:13.4	Yaññamakappayiṁsu puthūdha loke,
cnd2:13.5	Āsīsamānā puṇṇaka itthattaṁ;
cnd2:13.6	Jaraṁ sitā yaññamakappayiṁsu”.
cnd2:14.1	“Ye kecime isayo manujā,
cnd2:14.2	(iccāyasmā puṇṇako)
cnd2:14.3	Khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ;
cnd2:14.4	Yaññamakappayiṁsu puthūdha loke,
cnd2:14.5	Kaccisu te bhagavā yaññapathe appamattā;
cnd2:14.6	Atāruṁ jātiñca jarañca mārisa,
cnd2:14.7	Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ”.
cnd2:15.1	“Āsīsanti thomayanti abhijappanti juhanti,
cnd2:15.2	(puṇṇakāti bhagavā)
cnd2:15.3	Kāmābhijappanti paṭicca lābhaṁ;
cnd2:15.4	Te yājayogā bhavarāgarattā,
cnd2:15.5	Nātariṁsu jātijaranti brūmi”.
cnd2:16.1	“Te ce nātariṁsu yājayogā,
cnd2:16.2	(iccāyasmā puṇṇako)
cnd2:16.3	Yaññehi jātiñca jarañca mārisa;
cnd2:16.4	Atha ko carahi devamanussaloke,
cnd2:16.5	Atāri jātiñca jarañca mārisa;
cnd2:16.6	Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ”.
cnd2:17.1	“Saṅkhāya lokasmi paroparāni,
cnd2:17.2	(puṇṇakāti bhagavā)
cnd2:17.3	Yassiñjitaṁ natthi kuhiñci loke;
cnd2:17.4	Santo vidhūmo anīgho nirāso,
cnd2:17.5	Atāri so jātijaranti brūmī”ti.
cnd2:17.6	Puṇṇakamāṇavapucchā tatiyā.
cnd2:18.0	4. Mettagūmāṇavapucchā
cnd2:18.1	“Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ,
cnd2:18.2	(iccāyasmā mettagū)
cnd2:18.3	Maññāmi taṁ vedaguṁ bhāvitattaṁ;
cnd2:18.4	Kuto nu dukkhā samudāgatā ime,
cnd2:18.5	Ye keci lokasmimanekarūpā”.
cnd2:19.1	“Dukkhassa ve maṁ pabhavaṁ apucchasi,
cnd2:19.2	(mettagūti bhagavā)
cnd2:19.3	Taṁ te pavakkhāmi yathā pajānaṁ;
cnd2:19.4	Upadhinidānā pabhavanti dukkhā,
cnd2:19.5	Ye keci lokasmimanekarūpā.
cnd2:20.1	Yo ve avidvā upadhiṁ karoti,
cnd2:20.2	Punappunaṁ dukkhamupeti mando;
cnd2:20.3	Tasmā pajānaṁ upadhiṁ na kayirā,
cnd2:20.4	Dukkhassa jātippabhavānupassī”.
cnd2:21.1	“Yaṁ taṁ apucchimha akittayī no,
cnd2:21.2	Aññaṁ taṁ pucchāma tadiṅgha brūhi;
cnd2:21.3	‘Kathaṁ nu dhīrā vitaranti oghaṁ,
cnd2:21.4	Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca’;
cnd2:21.5	Taṁ me muni sādhu viyākarohi,
cnd2:21.6	Tathā hi te vidito esa dhammo”.
cnd2:22.1	“Kittayissāmi te dhammaṁ,
cnd2:22.2	(mettagūti bhagavā)
cnd2:22.3	Diṭṭhe dhamme anītihaṁ;
cnd2:22.4	Yaṁ viditvā sato caraṁ,
cnd2:22.5	Tare loke visattikaṁ”.
cnd2:23.1	“Tañcāhaṁ abhinandāmi,
cnd2:23.2	mahesi dhammamuttamaṁ;
cnd2:23.3	Yaṁ viditvā sato caraṁ,
cnd2:23.4	tare loke visattikaṁ”.
cnd2:24.1	“Yaṁ kiñci sampajānāsi,
cnd2:24.2	(mettagūti bhagavā)
cnd2:24.3	Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe;
cnd2:24.4	Etesu nandiñca nivesanañca,
cnd2:24.5	Panujja viññāṇaṁ bhave na tiṭṭhe.
cnd2:25.1	Evaṁvihārī sato appamatto,
cnd2:25.2	Bhikkhu caraṁ hitvā mamāyitāni;
cnd2:25.3	Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca,
cnd2:25.4	Idheva vidvā pajaheyya dukkhaṁ”.
cnd2:26.1	“Etābhinandāmi vaco mahesino,
cnd2:26.2	Sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ;
cnd2:26.3	Addhā hi bhagavā pahāsi dukkhaṁ,
cnd2:26.4	Tathā hi te vidito esa dhammo.
cnd2:27.1	Te cāpi nūnappajaheyyu dukkhaṁ,
cnd2:27.2	Ye tvaṁ muni aṭṭhitaṁ ovadeyya;
cnd2:27.3	Taṁ taṁ namassāmi samecca nāga,
cnd2:27.4	Appeva maṁ bhagavā aṭṭhitaṁ ovadeyya”.
cnd2:28.1	“Yaṁ brāhmaṇaṁ vedagumābhijaññā,
cnd2:28.2	Akiñcanaṁ kāmabhave asattaṁ;
cnd2:28.3	Addhā hi so oghamimaṁ atāri,
cnd2:28.4	Tiṇṇo ca pāraṁ akhilo akaṅkho.
cnd2:29.1	Vidvā ca yo vedagū naro idha,
cnd2:29.2	Bhavābhave saṅgamimaṁ visajja;
cnd2:29.3	So vītataṇho anīgho nirāso,
cnd2:29.4	Atāri so jātijaranti brūmī”ti.
cnd2:29.5	Mettagūmāṇavapucchā catutthī.
cnd2:30.0	5. Dhotakamāṇavapucchā
cnd2:30.1	“Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ,
cnd2:30.2	(iccāyasmā dhotako)
cnd2:30.3	Vācābhikaṅkhāmi mahesi tuyhaṁ;
cnd2:30.4	Tava sutvāna nigghosaṁ,
cnd2:30.5	Sikkhe nibbānamattano”.
cnd2:31.1	“Tenahātappaṁ karohi,
cnd2:31.2	(dhotakāti bhagavā)
cnd2:31.3	Idheva nipako sato;
cnd2:31.4	Ito sutvāna nigghosaṁ,
cnd2:31.5	Sikkhe nibbānamattano”.
cnd2:32.1	“Passāmahaṁ devamanussaloke,
cnd2:32.2	Akiñcanaṁ brāhmaṇamiriyamānaṁ;
cnd2:32.3	Taṁ taṁ namassāmi samantacakkhu,
cnd2:32.4	Pamuñca maṁ sakka kathaṅkathāhi”.
cnd2:33.1	“Nāhaṁ sahissāmi pamocanāya,
cnd2:33.2	Kathaṅkathiṁ dhotaka kañci loke;
cnd2:33.3	Dhammañca seṭṭhaṁ abhijānamāno,
cnd2:33.4	Evaṁ tuvaṁ oghamimaṁ taresi”.
cnd2:34.1	“Anusāsa brahme karuṇāyamāno,
cnd2:34.2	Vivekadhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ;
cnd2:34.3	Yathāhaṁ ākāsova abyāpajjamāno,
cnd2:34.4	Idheva santo asito careyyaṁ”.
cnd2:35.1	“Kittayissāmi te santiṁ,
cnd2:35.2	(dhotakāti bhagavā)
cnd2:35.3	Diṭṭhe dhamme anītihaṁ;
cnd2:35.4	Yaṁ viditvā sato caraṁ,
cnd2:35.5	Tare loke visattikaṁ”.
cnd2:36.1	“Tañcāhaṁ abhinandāmi,
cnd2:36.2	mahesi santimuttamaṁ;
cnd2:36.3	Yaṁ viditvā sato caraṁ,
cnd2:36.4	tare loke visattikaṁ”.
cnd2:37.1	“Yaṁ kiñci sampajānāsi,
cnd2:37.2	(dhotakāti bhagavā)
cnd2:37.3	Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe;
cnd2:37.4	Etaṁ viditvā saṅgoti loke,
cnd2:37.5	Bhavābhavāya mākāsi taṇhan”ti.
cnd2:37.6	Dhotakamāṇavapucchā pañcamī.
cnd2:38.0	6. Upasīvamāṇavapucchā
cnd2:38.1	“Eko ahaṁ sakka mahantamoghaṁ,
cnd2:38.2	(iccāyasmā upasīvo)
cnd2:38.3	Anissito no visahāmi tārituṁ;
cnd2:38.4	Ārammaṇaṁ brūhi samantacakkhu,
cnd2:38.5	Yaṁ nissito oghamimaṁ tareyyaṁ”.
cnd2:39.1	“Ākiñcaññaṁ pekkhamāno satimā,
cnd2:39.2	(upasīvāti bhagavā)
cnd2:39.3	Natthīti nissāya tarassu oghaṁ;
cnd2:39.4	Kāme pahāya virato kathāhi,
cnd2:39.5	Taṇhakkhayaṁ nattamahābhipassa”.
cnd2:40.1	“Sabbesu kāmesu yo vītarāgo,
cnd2:40.2	(iccāyasmā upasīvo)
cnd2:40.3	Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ;
cnd2:40.4	Saññāvimokkhe paramedhimutto,
cnd2:40.5	Tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyī”.
cnd2:41.1	“Sabbesu kāmesu yo vītarāgo,
cnd2:41.2	(upasīvāti bhagavā)
cnd2:41.3	Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ;
cnd2:41.4	Saññāvimokkhe paramedhimutto,
cnd2:41.5	Tiṭṭheyya so tattha anānuyāyī”.
cnd2:42.1	“Tiṭṭhe ce so tattha anānuyāyī,
cnd2:42.2	Pūgampi vassānaṁ samantacakkhu;
cnd2:42.3	Tattheva so sītisiyā vimutto,
cnd2:42.4	Cavetha viññāṇaṁ tathāvidhassa”.
cnd2:43.1	“Acci yathā vātavegena khittā,
cnd2:43.2	(upasīvāti bhagavā)
cnd2:43.3	Atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ;
cnd2:43.4	Evaṁ munī nāmakāyā vimutto,
cnd2:43.5	Atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ”.
cnd2:44.1	“Atthaṅgato so uda vā so natthi,
cnd2:44.2	Udāhu ve sassatiyā arogo;
cnd2:44.3	Taṁ me munī sādhu viyākarohi,
cnd2:44.4	Tathā hi te vidito esa dhammo”.
cnd2:45.1	“Atthaṅgatassa na pamāṇamatthi,
cnd2:45.2	(upasīvāti bhagavā)
cnd2:45.3	Yena naṁ vajjuṁ taṁ tassa natthi;
cnd2:45.4	Sabbesu dhammesu samūhatesu,
cnd2:45.5	Samūhatā vādapathāpi sabbe”ti.
cnd2:45.6	Upasīvamāṇavapucchā chaṭṭhī.
cnd2:46.0	7. Nandamāṇavapucchā
cnd2:46.1	“Santi loke munayo,
cnd2:46.2	(iccāyasmā nando)
cnd2:46.3	Janā vadanti tayidaṁ kathaṁsu;
cnd2:46.4	Ñāṇūpapannaṁ muni no vadanti,
cnd2:46.5	Udāhu ve jīvitenūpapannaṁ”.
cnd2:47.1	“Na diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇena,
cnd2:47.2	Munīdha nanda kusalā vadanti;
cnd2:47.3	Visenikatvā anīghā nirāsā,
cnd2:47.4	Caranti ye te munayoti brūmi”.
cnd2:48.1	“Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse,
cnd2:48.2	(iccāyasmā nando)
cnd2:48.3	Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ;
cnd2:48.4	Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ,
cnd2:48.5	Anekarūpena vadanti suddhiṁ;
cnd2:48.6	Kaccissu te bhagavā tattha yatā carantā,
cnd2:48.7	Atāru jātiñca jarañca mārisa;
cnd2:48.8	Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ”.
cnd2:49.1	“Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse,
cnd2:49.2	(nandāti bhagavā)
cnd2:49.3	Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ;
cnd2:49.4	Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ,
cnd2:49.5	Anekarūpena vadanti suddhiṁ;
cnd2:49.6	Kiñcāpi te tattha yatā caranti,
cnd2:49.7	Nātariṁsu jātijaranti brūmi”.
cnd2:50.1	“Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse,
cnd2:50.2	(iccāyasmā nando)
cnd2:50.3	Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ;
cnd2:50.4	Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ,
cnd2:50.5	Anekarūpena vadanti suddhiṁ;
cnd2:50.6	Te ce muni brūsi anoghatiṇṇe,
cnd2:50.7	Atha ko carahi devamanussaloke;
cnd2:50.8	Atāri jātiñca jarañca mārisa,
cnd2:50.9	Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ”.
cnd2:51.1	“Nāhaṁ sabbe samaṇabrāhmaṇāse,
cnd2:51.2	(nandāti bhagavā)
cnd2:51.3	Jātijarāya nivutāti brūmi;
cnd2:51.4	Ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā,
cnd2:51.5	Sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ;
cnd2:51.6	Anekarūpampi pahāya sabbaṁ,
cnd2:51.7	Taṇhaṁ pariññāya anāsavāse;
cnd2:51.8	Te ve narā oghatiṇṇāti brūmi”.
cnd2:52.1	“Etābhinandāmi vaco mahesino,
cnd2:52.2	Sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ;
cnd2:52.3	Ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā,
cnd2:52.4	Sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ;
cnd2:52.5	Anekarūpampi pahāya sabbaṁ,
cnd2:52.6	Taṇhaṁ pariññāya anāsavāse;
cnd2:52.7	Ahampi te oghatiṇṇāti brūmī”ti.
cnd2:52.8	Nandamāṇavapucchā sattamā.
cnd2:53.0	8. Hemakamāṇavapucchā
cnd2:53.1	“Ye me pubbe viyākaṁsu,
cnd2:53.2	(iccāyasmā hemako)
cnd2:53.3	Huraṁ gotamasāsanā;
cnd2:53.4	Iccāsi iti bhavissati,
cnd2:53.5	Sabbaṁ taṁ itihītihaṁ;
cnd2:53.6	Sabbaṁ taṁ takkavaḍḍhanaṁ,
cnd2:53.7	Nāhaṁ tattha abhiramiṁ.
cnd2:54.1	Tvañca me dhammamakkhāhi,
cnd2:54.2	taṇhānigghātanaṁ muni;
cnd2:54.3	Yaṁ viditvā sato caraṁ,
cnd2:54.4	tare loke visattikaṁ”.
cnd2:55.1	“Idha diṭṭhasutamutaviññātesu,
cnd2:55.2	Piyarūpesu hemaka;
cnd2:55.3	Chandarāgavinodanaṁ,
cnd2:55.4	Nibbānapadamaccutaṁ.
cnd2:56.1	Etadaññāya ye satā,
cnd2:56.2	Diṭṭhadhammābhinibbutā;
cnd2:56.3	Upasantā ca te sadā,
cnd2:56.4	Tiṇṇā loke visattikan”ti.
cnd2:56.5	Hemakamāṇavapucchā aṭṭhamā.
cnd2:57.0	9. Todeyyamāṇavapucchā
cnd2:57.1	“Yasmiṁ kāmā na vasanti,
cnd2:57.2	(iccāyasmā todeyyo)
cnd2:57.3	Taṇhā yassa na vijjati;
cnd2:57.4	Kathaṅkathā ca yo tiṇṇo,
cnd2:57.5	Vimokkho tassa kīdiso”.
cnd2:58.1	“Yasmiṁ kāmā na vasanti,
cnd2:58.2	(todeyyāti bhagavā)
cnd2:58.3	Taṇhā yassa na vijjati;
cnd2:58.4	Kathaṅkathā ca yo tiṇṇo,
cnd2:58.5	Vimokkho tassa nāparo”.
cnd2:59.1	“Nirāsaso so uda āsasāno,
cnd2:59.2	Paññāṇavā so uda paññakappī;
cnd2:59.3	Muniṁ ahaṁ sakka yathā vijaññaṁ,
cnd2:59.4	Taṁ me viyācikkha samantacakkhu”.
cnd2:60.1	“Nirāsaso so na ca āsasāno,
cnd2:60.2	Paññāṇavā so na ca paññakappī;
cnd2:60.3	Evampi todeyya muniṁ vijāna,
cnd2:60.4	Akiñcanaṁ kāmabhave asattan”ti.
cnd2:60.5	Todeyyamāṇavapucchā navamā.
cnd2:61.0	10. Kappamāṇavapucchā
cnd2:61.1	“Majjhe sarasmiṁ tiṭṭhataṁ,
cnd2:61.2	(iccāyasmā kappo)
cnd2:61.3	Oghe jāte mahabbhaye;
cnd2:61.4	Jarāmaccuparetānaṁ,
cnd2:61.5	Dīpaṁ pabrūhi mārisa;
cnd2:61.6	Tvañca me dīpamakkhāhi,
cnd2:61.7	Yathāyidaṁ nāparaṁ siyā”.
cnd2:62.1	“Majjhe sarasmiṁ tiṭṭhataṁ,
cnd2:62.2	(kappāti bhagavā)
cnd2:62.3	Oghe jāte mahabbhaye;
cnd2:62.4	Jarāmaccuparetānaṁ,
cnd2:62.5	Dīpaṁ pabrūmi kappa te.
cnd2:63.1	Akiñcanaṁ anādānaṁ,
cnd2:63.2	etaṁ dīpaṁ anāparaṁ;
cnd2:63.3	Nibbānaṁ iti naṁ brūmi,
cnd2:63.4	jarāmaccuparikkhayaṁ.
cnd2:64.1	Etadaññāya ye satā,
cnd2:64.2	Diṭṭhadhammābhinibbutā;
cnd2:64.3	Na te māravasānugā,
cnd2:64.4	Na te mārassa paddhagū”ti.
cnd2:64.5	Kappamāṇavapucchā dasamā.
cnd2:65.0	11. Jatukaṇṇimāṇavapucchā
cnd2:65.1	“Sutvānahaṁ vīramakāmakāmiṁ,
cnd2:65.2	(iccāyasmā jatukaṇṇi)
cnd2:65.3	Oghātigaṁ puṭṭhumakāmamāgamaṁ;
cnd2:65.4	Santipadaṁ brūhi sahajanetta,
cnd2:65.5	Yathātacchaṁ bhagavā brūhi metaṁ.
cnd2:66.1	Bhagavā hi kāme abhibhuyya iriyati,
cnd2:66.2	Ādiccova pathaviṁ tejī tejasā;
cnd2:66.3	Parittapaññassa me bhūripañña,
cnd2:66.4	Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ;
cnd2:66.5	Jātijarāya idha vippahānaṁ”.
cnd2:67.1	“Kāmesu vinaya gedhaṁ,
cnd2:67.2	(jatukaṇṇīti bhagavā)
cnd2:67.3	Nekkhammaṁ daṭṭhu khemato;
cnd2:67.4	Uggahitaṁ nirattaṁ vā,
cnd2:67.5	Mā te vijjittha kiñcanaṁ.
cnd2:68.1	Yaṁ pubbe taṁ visosehi,
cnd2:68.2	pacchā te māhu kiñcanaṁ;
cnd2:68.3	Majjhe ce no gahessasi,
cnd2:68.4	upasanto carissasi.
cnd2:69.1	Sabbaso nāmarūpasmiṁ,
cnd2:69.2	Vītagedhassa brāhmaṇa;
cnd2:69.3	Āsavāssa na vijjanti,
cnd2:69.4	Yehi maccuvasaṁ vaje”ti.
cnd2:69.5	Jatukaṇṇimāṇavapucchā ekādasamā.
cnd2:70.0	12. Bhadrāvudhamāṇavapucchā
cnd2:70.1	“Okañjahaṁ taṇhacchidaṁ anejaṁ,
cnd2:70.2	(iccāyasmā bhadrāvudho)
cnd2:70.3	Nandiñjahaṁ oghatiṇṇaṁ vimuttaṁ;
cnd2:70.4	Kappañjahaṁ abhiyāce sumedhaṁ,
cnd2:70.5	Sutvāna nāgassa apanamissanti ito.
cnd2:71.1	Nānājanā janapadehi saṅgatā,
cnd2:71.2	Tava vīra vākyaṁ abhikaṅkhamānā;
cnd2:71.3	Tesaṁ tuvaṁ sādhu viyākarohi,
cnd2:71.4	Tathā hi te vidito esa dhammo”.
cnd2:72.1	“Ādānataṇhaṁ vinayetha sabbaṁ,
cnd2:72.2	(bhadrāvudhāti bhagavā)
cnd2:72.3	Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe;
cnd2:72.4	Yaṁ yañhi lokasmimupādiyanti,
cnd2:72.5	Teneva māro anveti jantuṁ.
cnd2:73.1	Tasmā pajānaṁ na upādiyetha,
cnd2:73.2	Bhikkhu sato kiñcanaṁ sabbaloke;
cnd2:73.3	Ādānasatte iti pekkhamāno,
cnd2:73.4	Pajaṁ imaṁ maccudheyye visattan”ti.
cnd2:73.5	Bhadrāvudhamāṇavapucchā dvādasamā.
cnd2:74.0	13. Udayamāṇavapucchā
cnd2:74.1	“Jhāyiṁ virajamāsīnaṁ,
cnd2:74.2	(iccāyasmā udayo)
cnd2:74.3	Katakiccaṁ anāsavaṁ;
cnd2:74.4	Pāraguṁ sabbadhammānaṁ,
cnd2:74.5	Atthi pañhena āgamaṁ;
cnd2:74.6	Aññāvimokkhaṁ pabrūhi,
cnd2:74.7	Avijjāya pabhedanaṁ”.
cnd2:75.1	“Pahānaṁ kāmacchandānaṁ,
cnd2:75.2	(udayāti bhagavā)
cnd2:75.3	Domanassāna cūbhayaṁ;
cnd2:75.4	Thinassa ca panūdanaṁ,
cnd2:75.5	Kukkuccānaṁ nivāraṇaṁ.
cnd2:76.1	Upekkhāsatisaṁsuddhaṁ,
cnd2:76.2	dhammatakkapurejavaṁ;
cnd2:76.3	Aññāvimokkhaṁ pabrūmi,
cnd2:76.4	avijjāya pabhedanaṁ”.
cnd2:77.1	“Kiṁsu saṁyojano loko,
cnd2:77.2	kiṁsu tassa vicāraṇaṁ;
cnd2:77.3	Kissassa vippahānena,
cnd2:77.4	nibbānaṁ iti vuccati”.
cnd2:78.1	“Nandisaṁyojano loko,
cnd2:78.2	vitakkassa vicāraṇaṁ;
cnd2:78.3	Taṇhāya vippahānena,
cnd2:78.4	nibbānaṁ iti vuccati”.
cnd2:79.1	“Kathaṁ satassa carato,
cnd2:79.2	viññāṇaṁ uparujjhati;
cnd2:79.3	Bhagavantaṁ puṭṭhumāgamma,
cnd2:79.4	taṁ suṇoma vaco tava”.
cnd2:80.1	“Ajjhattañca bahiddhā ca,
cnd2:80.2	Vedanaṁ nābhinandato;
cnd2:80.3	Evaṁ satassa carato,
cnd2:80.4	Viññāṇaṁ uparujjhatī”ti.
cnd2:80.5	Udayamāṇavapucchā terasamā.
cnd2:81.0	14. Posālamāṇavapucchā
cnd2:81.1	“Yo atītaṁ ādisati,
cnd2:81.2	(iccāyasmā posālo)
cnd2:81.3	Anejo chinnasaṁsayo;
cnd2:81.4	Pāraguṁ sabbadhammānaṁ,
cnd2:81.5	Atthi pañhena āgamaṁ.
cnd2:82.1	Vibhūtarūpasaññissa,
cnd2:82.2	sabbakāyappahāyino;
cnd2:82.3	Ajjhattañca bahiddhā ca,
cnd2:82.4	natthi kiñcīti passato;
cnd2:82.5	Ñāṇaṁ sakkānupucchāmi,
cnd2:82.6	kathaṁ neyyo tathāvidho”.
cnd2:83.1	“Viññāṇaṭṭhitiyo sabbā,
cnd2:83.2	(posālāti bhagavā)
cnd2:83.3	Abhijānaṁ tathāgato;
cnd2:83.4	Tiṭṭhantamenaṁ jānāti,
cnd2:83.5	Vimuttaṁ tapparāyaṇaṁ.
cnd2:84.1	Ākiñcaññasambhavaṁ ñatvā,
cnd2:84.2	Nandī saṁyojanaṁ iti;
cnd2:84.3	Evametaṁ abhiññāya,
cnd2:84.4	Tato tattha vipassati;
cnd2:84.5	Etaṁ ñāṇaṁ tathaṁ tassa,
cnd2:84.6	Brāhmaṇassa vusīmato”ti.
cnd2:84.7	Posālamāṇavapucchā cuddasamā.
cnd2:85.0	15. Mogharājamāṇavapucchā
cnd2:85.1	“Dvāhaṁ sakkaṁ apucchissaṁ,
cnd2:85.2	(iccāyasmā mogharājā)
cnd2:85.3	Na me byākāsi cakkhumā;
cnd2:85.4	Yāvatatiyañca devīsi,
cnd2:85.5	Byākarotīti me sutaṁ.
cnd2:86.1	Ayaṁ loko paro loko,
cnd2:86.2	brahmaloko sadevako;
cnd2:86.3	Diṭṭhiṁ te nābhijānāti,
cnd2:86.4	gotamassa yasassino.
cnd2:87.1	Evaṁ abhikkantadassāviṁ,
cnd2:87.2	atthi pañhena āgamaṁ;
cnd2:87.3	Kathaṁ lokaṁ avekkhantaṁ,
cnd2:87.4	maccurājā na passati”.
cnd2:88.1	“Suññato lokaṁ avekkhassu,
cnd2:88.2	Mogharāja sadā sato;
cnd2:88.3	Attānudiṭṭhiṁ ūhacca,
cnd2:88.4	Evaṁ maccutaro siyā;
cnd2:88.5	Evaṁ lokaṁ avekkhantaṁ,
cnd2:88.6	Maccurājā na passatī”ti.
cnd2:88.7	Mogharājamāṇavapucchā pannarasamā.
cnd2:89.0	16. Piṅgiyamāṇavapucchā
cnd2:89.1	“Jiṇṇohamasmi abalo vītavaṇṇo,
cnd2:89.2	(iccāyasmā piṅgiyo)
cnd2:89.3	Nettā na suddhā savanaṁ na phāsu;
cnd2:89.4	Māhaṁ nassaṁ momuho antarāva,
cnd2:89.5	Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ;
cnd2:89.6	Jātijarāya idha vippahānaṁ”.
cnd2:90.1	“Disvāna rūpesu vihaññamāne,
cnd2:90.2	(piṅgiyāti bhagavā)
cnd2:90.3	Ruppanti rūpesu janā pamattā;
cnd2:90.4	Tasmā tuvaṁ piṅgiya appamatto,
cnd2:90.5	Jahassu rūpaṁ apunabbhavāya”.
cnd2:91.1	“Disā catasso vidisā catasso,
cnd2:91.2	Uddhaṁ adho dasa disā imāyo;
cnd2:91.3	Na tuyhaṁ adiṭṭhaṁ asutaṁ amutaṁ,
cnd2:91.4	Atho aviññātaṁ kiñcanamatthi loke;
cnd2:91.5	Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ,
cnd2:91.6	Jātijarāya idha vippahānaṁ”.
cnd2:92.1	“Taṇhādhipanne manuje pekkhamāno,
cnd2:92.2	(piṅgiyāti bhagavā)
cnd2:92.3	Santāpajāte jarasā parete;
cnd2:92.4	Tasmā tuvaṁ piṅgiya appamatto,
cnd2:92.5	Jahassu taṇhaṁ apunabbhavāyā”ti.
cnd2:92.6	Piṅgiyamāṇavapucchā soḷasamā.
cnd3:0.1	Cūḷaniddesa
cnd3:0.2	Pārāyanavaggagāthā
cnd3:0.3	3. Pārāyanatthutigāthā
cnd3:1.1	Idamavoca bhagavā magadhesu viharanto pāsāṇake cetiye, paricārakasoḷasānaṁ brāhmaṇānaṁ ajjhiṭṭho puṭṭho puṭṭho pañhaṁ byākāsi.
cnd3:1.2	Ekamekassa cepi pañhassa atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammaṁ paṭipajjeyya, gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāraṁ.
cnd3:1.3	“Pāraṅgamanīyā ime dhammā”ti—
cnd3:1.4	tasmā imassa dhammapariyāyassa pārāyananteva adhivacanaṁ.
cnd3:2.1	Ajito tissametteyyo,
cnd3:2.2	puṇṇako atha mettagū;
cnd3:2.3	Dhotako upasīvo ca,
cnd3:2.4	nando ca atha hemako.
cnd3:3.1	Todeyyakappā dubhayo,
cnd3:3.2	jatukaṇṇī ca paṇḍito;
cnd3:3.3	Bhadrāvudho udayo ca,
cnd3:3.4	posālo cāpi brāhmaṇo;
cnd3:3.5	Mogharājā ca medhāvī,
cnd3:3.6	piṅgiyo ca mahāisi.
cnd3:4.1	Ete buddhaṁ upāgacchuṁ,
cnd3:4.2	Sampannacaraṇaṁ isiṁ;
cnd3:4.3	Pucchantā nipuṇe pañhe,
cnd3:4.4	Buddhaseṭṭhaṁ upāgamuṁ.
cnd3:5.1	Tesaṁ buddho pabyākāsi,
cnd3:5.2	pañhe puṭṭho yathātathaṁ;
cnd3:5.3	Pañhānaṁ veyyākaraṇena,
cnd3:5.4	tosesi brāhmaṇe muni.
cnd3:6.1	Te tositā cakkhumatā,
cnd3:6.2	buddhenādiccabandhunā;
cnd3:6.3	Brahmacariyamacariṁsu,
cnd3:6.4	varapaññassa santike.
cnd3:7.1	Ekamekassa pañhassa,
cnd3:7.2	yathā buddhena desitaṁ;
cnd3:7.3	Tathā yo paṭipajjeyya,
cnd3:7.4	gacche pāraṁ apārato.
cnd3:8.1	Apārā pāraṁ gaccheyya,
cnd3:8.2	bhāvento maggamuttamaṁ;
cnd3:8.3	Maggo so pāraṁ gamanāya,
cnd3:8.4	tasmā pārāyanaṁ iti.
cnd4:0.1	Cūḷaniddesa
cnd4:0.2	Pārāyanavaggagāthā
cnd4:0.3	4. Pārāyanānugītigāthā
cnd4:1.1	“Pārāyanamanugāyissaṁ,
cnd4:1.2	(iccāyasmā piṅgiyo)
cnd4:1.3	Yathāddakkhi tathākkhāsi;
cnd4:1.4	Vimalo bhūrimedhaso,
cnd4:1.5	Nikkāmo nibbano nāgo;
cnd4:1.6	Kissa hetu musā bhaṇe.
cnd4:2.1	Pahīnamalamohassa,
cnd4:2.2	mānamakkhappahāyino;
cnd4:2.3	Handāhaṁ kittayissāmi,
cnd4:2.4	giraṁ vaṇṇūpasañhitaṁ.
cnd4:3.1	Tamonudo buddho samantacakkhu,
cnd4:3.2	Lokantagū sabbabhavātivatto;
cnd4:3.3	Anāsavo sabbadukkhappahīno,
cnd4:3.4	Saccavhayo brahme upāsito me.
cnd4:4.1	Dijo yathā kubbanakaṁ pahāya,
cnd4:4.2	Bahupphalaṁ kānanamāvaseyya;
cnd4:4.3	Evampahaṁ appadasse pahāya,
cnd4:4.4	Mahodadhiṁ haṁsoriva ajjhapatto.
cnd4:5.1	Yeme pubbe viyākaṁsu,
cnd4:5.2	Huraṁ gotamasāsanā;
cnd4:5.3	Iccāsi iti bhavissati,
cnd4:5.4	Sabbaṁ taṁ itihītihaṁ;
cnd4:5.5	Sabbaṁ taṁ takkavaḍḍhanaṁ.
cnd4:6.1	Eko tamonudāsino,
cnd4:6.2	jutimā so pabhaṅkaro;
cnd4:6.3	Gotamo bhūripaññāṇo,
cnd4:6.4	gotamo bhūrimedhaso.
cnd4:7.1	Yo me dhammamadesesi,
cnd4:7.2	Sandiṭṭhikamakālikaṁ;
cnd4:7.3	Taṇhakkhayamanītikaṁ,
cnd4:7.4	Yassa natthi upamā kvaci”.
cnd4:8.1	“Kiṁ nu tamhā vippavasasi,
cnd4:8.2	muhuttamapi piṅgiya;
cnd4:8.3	Gotamā bhūripaññāṇā,
cnd4:8.4	gotamā bhūrimedhasā.
cnd4:9.1	Yo te dhammamadesesi,
cnd4:9.2	Sandiṭṭhikamakālikaṁ;
cnd4:9.3	Taṇhakkhayamanītikaṁ,
cnd4:9.4	Yassa natthi upamā kvaci”.
cnd4:10.1	“Nāhaṁ tamhā vippavasāmi,
cnd4:10.2	Muhuttamapi brāhmaṇa;
cnd4:10.3	Gotamā bhūripaññāṇā,
cnd4:10.4	Gotamā bhūrimedhasā.
cnd4:11.1	Yo me dhammamadesesi,
cnd4:11.2	Sandiṭṭhikamakālikaṁ;
cnd4:11.3	Taṇhakkhayamanītikaṁ,
cnd4:11.4	Yassa natthi upamā kvaci.
cnd4:12.1	Passāmi naṁ manasā cakkhunāva,
cnd4:12.2	Rattindivaṁ brāhmaṇa appamatto;
cnd4:12.3	Namassamāno vivasemi rattiṁ,
cnd4:12.4	Teneva maññāmi avippavāsaṁ.
cnd4:13.1	Saddhā ca pīti ca mano sati ca,
cnd4:13.2	Nāpentime gotamasāsanamhā;
cnd4:13.3	Yaṁ yaṁ disaṁ vajati bhūripañño,
cnd4:13.4	Sa tena teneva natohamasmi.
cnd4:14.1	Jiṇṇassa me dubbalathāmakassa,
cnd4:14.2	Teneva kāyo na paleti tattha;
cnd4:14.3	Saṅkappayantāya vajāmi niccaṁ,
cnd4:14.4	Mano hi me brāhmaṇa tena yutto.
cnd4:15.1	Paṅke sayāno pariphandamāno,
cnd4:15.2	Dīpā dīpaṁ upallaviṁ;
cnd4:15.3	Athaddasāsiṁ sambuddhaṁ,
cnd4:15.4	Oghatiṇṇamanāsavaṁ”.
cnd4:16.1	“Yathā ahū vakkali muttasaddho,
cnd4:16.2	Bhadrāvudho āḷavigotamo ca;
cnd4:16.3	Evameva tvampi pamuñcassu saddhaṁ,
cnd4:16.4	Gamissasi tvaṁ piṅgiya maccudheyyassa pāraṁ”.
cnd4:17.1	“Esa bhiyyo pasīdāmi,
cnd4:17.2	Sutvāna munino vaco;
cnd4:17.3	Vivaṭṭacchado sambuddho,
cnd4:17.4	Akhilo paṭibhānavā.
cnd4:18.1	Adhideve abhiññāya,
cnd4:18.2	Sabbaṁ vedi paroparaṁ;
cnd4:18.3	Pañhānantakaro satthā,
cnd4:18.4	Kaṅkhīnaṁ paṭijānataṁ.
cnd4:19.1	Asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ,
cnd4:19.2	Yassa natthi upamā kvaci;
cnd4:19.3	Addhā gamissāmi na mettha kaṅkhā,
cnd4:19.4	Evaṁ maṁ dhārehi adhimuttacittan”ti.
cnd4:19.5	Pārāyanānugītigāthā niṭṭhitā.
cnd5:0.1	Cūḷaniddesa
cnd5:0.2	Pārāyanavagganiddesa
cnd5:0.3	Pucchāniddesa
cnd5:0.4	1. Ajitamāṇavapucchāniddesa
cnd5:1.1	<b>Kenassu nivuto loko,</b>
cnd5:1.2	(iccāyasmā ajito)
cnd5:1.3	<b>Kenassu nappakāsati;</b>
cnd5:1.4	<b>Kissābhilepanaṁ brūsi</b>,
cnd5:1.5	<b>Kiṁsu tassa mahabbhayaṁ. </b>
cnd5:2.1	<b>Kenassu nivuto loko</b>ti.
cnd5:2.2	<b>Loko</b>ti nirayaloko tiracchānaloko pettivisayaloko manussaloko devaloko khandhaloko dhātuloko āyatanaloko ayaṁ loko paro loko brahmaloko devaloko—
cnd5:2.3	ayaṁ vuccati loko.
cnd5:2.4	Ayaṁ loko kena āvuto nivuto ovuto pihito paṭicchanno paṭikujjitoti—
cnd5:2.5	kenassu nivuto loko?
cnd5:3.1	<b>Iccāyasmā ajito</b>ti.
cnd5:3.2	<b>Iccā</b>ti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ iccāti.
cnd5:3.3	<b>Āyasmā</b>ti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ āyasmāti.
cnd5:3.4	<b>Ajito</b>ti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṁ nāmakammaṁ nāmadheyyaṁ nirutti byañjanaṁ abhilāpoti—
cnd5:3.5	iccāyasmā ajito.
cnd5:4.1	<b>Kenassu nappakāsatī</b>ti kena loko nappakāsati nappabhāsati na tapati na virocati na ñāyati na paññāyatīti—
cnd5:4.2	kenassu nappakāsati.
cnd5:5.1	<b>Kissābhilepanaṁ brūsī</b>ti kiṁ lokassa lepanaṁ lagganaṁ bandhanaṁ upakkileso.
cnd5:5.2	Kena loko litto saṁlitto upalitto kiliṭṭho saṅkiliṭṭho makkhito saṁsaṭṭho laggo laggito palibuddho, brūsi ācikkhasi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivarasi vibhajasi uttānīkarosi pakāsesīti—
cnd5:5.3	kissābhilepanaṁ brūsi.
cnd5:6.1	<b>Kiṁsu tassa mahabbhayan</b>ti kiṁ lokassa bhayaṁ mahabbhayaṁ pīḷanaṁ ghaṭṭanaṁ upaddavo upasaggoti—
cnd5:6.2	kiṁsu tassa mahabbhayaṁ.
cnd5:6.3	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd5:7.1	“Kenassu nivuto loko,
cnd5:7.2	(iccāyasmā ajito)
cnd5:7.3	Kenassu nappakāsati;
cnd5:7.4	Kissābhilepanaṁ brūsi,
cnd5:7.5	Kiṁsu tassa mahabbhayan”ti.
cnd5:8.1	<b>Avijjāya nivuto loko,</b>
cnd5:8.2	(ajitāti bhagavā)
cnd5:8.3	<b>Vevicchā pamādā nappakāsati;</b>
cnd5:8.4	<b>Jappābhilepanaṁ brūmi,</b>
cnd5:8.5	<b>Dukkhamassa mahabbhayaṁ. </b>
cnd5:9.1	<b>Avijjāya nivuto loko</b>ti.
cnd5:9.2	<b>Avijjā</b>ti dukkhe aññāṇaṁ dukkhasamudaye aññāṇaṁ dukkhanirodhe aññāṇaṁ dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṁ, pubbante aññāṇaṁ aparante aññāṇaṁ pubbantāparante aññāṇaṁ, idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṁ, yaṁ evarūpaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṅgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccavekkhaṇakammaṁ dummejjhaṁ bālyaṁ asampajaññaṁ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṁ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ, ayaṁ vuccati—
cnd5:9.3	avijjā.
cnd5:10.1	<b>Loko</b>ti nirayaloko tiracchānaloko pettivisayaloko manussaloko devaloko khandhaloko dhātuloko āyatanaloko ayaṁ loko paro loko brahmaloko devaloko—
cnd5:10.2	ayaṁ vuccati loko.
cnd5:10.3	Ayaṁ loko imāya avijjāya āvuto nivuto ovuto pihito paṭicchanno paṭikujjitoti—
cnd5:10.4	avijjāya nivuto loko.
cnd5:11.1	<b>Ajitā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
cnd5:11.2	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanaṁ.
cnd5:11.3	Api ca, bhaggarāgoti bhagavā;
cnd5:11.4	bhaggadosoti bhagavā;
cnd5:11.5	bhaggamohoti bhagavā;
cnd5:11.6	bhaggamānoti bhagavā;
cnd5:11.7	bhaggadiṭṭhīti bhagavā;
cnd5:11.8	bhaggakaṇḍakoti bhagavā;
cnd5:11.9	bhaggakilesoti bhagavā;
cnd5:11.10	bhaji vibhaji pavibhaji dhammaratananti bhagavā;
cnd5:11.11	bhavānaṁ antakaroti bhagavā;
cnd5:11.12	bhāvitakāyo bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapaññoti bhagavā;
cnd5:11.13	bhaji vā bhagavā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppānīti bhagavā;
cnd5:11.14	bhāgī vā bhagavā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti bhagavā;
cnd5:11.15	bhāgī vā bhagavā attharasassa dhammarasassa vimuttirasassa adhisīlassa adhicittassa adhipaññāyāti bhagavā;
cnd5:11.16	bhāgī vā bhagavā catunnaṁ jhānānaṁ catunnaṁ appamaññānaṁ catunnaṁ arūpasamāpattīnanti bhagavā;
cnd5:11.17	bhāgī vā bhagavā aṭṭhannaṁ vimokkhānaṁ aṭṭhannaṁ abhibhāyatanānaṁ navannaṁ anupubbasamāpattīnanti bhagavā;
cnd5:11.18	bhāgī vā bhagavā dasannaṁ saññābhāvanānaṁ kasiṇasamāpattīnaṁ ānāpānassatisamādhissa asubhasamāpattiyāti bhagavā;
cnd5:11.19	bhāgī vā bhagavā catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ catunnaṁ sammappadhānānaṁ catunnaṁ iddhipādānaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ pañcannaṁ balānaṁ sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassāti bhagavā;
cnd5:11.20	bhāgī vā bhagavā dasannaṁ tathāgatabalānaṁ catunnaṁ vesārajjānaṁ catunnaṁ paṭisambhidānaṁ channaṁ abhiññānaṁ channaṁ buddhadhammānanti bhagavā;
cnd5:11.21	bhagavāti netaṁ nāmaṁ mātarā kataṁ na pitarā kataṁ na bhātarā kataṁ na bhaginiyā kataṁ na mittāmaccehi kataṁ na ñātisālohitehi kataṁ na samaṇabrāhmaṇehi kataṁ na devatāhi kataṁ.
cnd5:11.22	Vimokkhantikametaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ bodhiyā mūle saha sabbaññutañāṇassa paṭilābhā sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—
cnd5:11.23	ajitāti bhagavā.
cnd5:12.1	<b>Vevicchā pamādā nappakāsatī</b>ti.
cnd5:12.2	<b>Vevicchaṁ</b> vuccati pañca macchariyāni—
cnd5:12.3	āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.
cnd5:12.4	Yaṁ evarūpaṁ maccheraṁ maccharāyanā maccharāyitattaṁ vevicchaṁ kadariyaṁ kaṭukañcukatā aggahitattaṁ cittassa—
cnd5:12.5	idaṁ vuccati macchariyaṁ.
cnd5:12.6	Api ca khandhamacchariyampi macchariyaṁ, dhātumacchariyampi macchariyaṁ, āyatanamacchariyampi macchariyaṁ, gāho vuccati macchariyaṁ.
cnd5:12.7	<b>Pamādo</b> vattabbo—
cnd5:12.8	kāyaduccarite vā vacīduccarite vā manoduccarite vā pañcasu kāmaguṇesu vā cittassa vosaggo vosaggānuppadānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanāya asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā nikkhittacchandatā nikkhittadhuratā anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṁ anadhiṭṭhānaṁ ananuyogo pamādo.
cnd5:12.9	Yo evarūpo pamādo pamajjanā pamajjitattaṁ—
cnd5:12.10	ayaṁ vuccati pamādo.
cnd5:12.11	<b>Vevicchā pamādā nappakāsatī</b>ti iminā ca macchariyena iminā ca pamādena loko nappakāsati nappabhāsati na tapati na virocati na ñāyati na paññāyatīti—
cnd5:12.12	vevicchā pamādā nappakāsati.
cnd5:13.1	<b>Jappābhilepanaṁ brūmī</b>ti jappā vuccati taṇhā.
cnd5:13.2	Yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandī nandirāgo cittassa sārāgo icchā mucchā ajjhosānaṁ gedho paligedho saṅgo paṅko ejā māyā janikā sañjananī sibbinī jālinī saritā visattikā suttaṁ visaṭā āyūhanī dutiyā paṇidhi bhavanetti vanaṁ vanatho santhavo sineho apekkhā paṭibandhu āsā āsīsanā āsīsitattaṁ rūpāsā saddāsā gandhāsā rasāsā phoṭṭhabbāsā lābhāsā dhanāsā puttāsā jīvitāsā jappā pajappā abhijappā jappanā jappitattaṁ loluppaṁ loluppāyanā loluppāyitattaṁ pucchañjikatā sādhukamyatā adhammarāgo visamalobho nikanti nikāmanā patthanā pihanā sampatthanā kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā ogho yogo gantho upādānaṁ āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ chadanaṁ bandhanaṁ upakkileso anusayo pariyuṭṭhānaṁ latā vevicchaṁ dukkhamūlaṁ dukkhanidānaṁ dukkhappabhavo mārapāso mārabaḷisaṁ mārāmisaṁ māravisayo māranivāso māragocaro mārabandhanaṁ taṇhānadī taṇhājālaṁ taṇhāgaddulaṁ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṁ—
cnd5:13.3	ayaṁ vuccati jappā.
cnd5:13.4	Lokassa lepanaṁ lagganaṁ bandhanaṁ upakkileso imāya jappāya loko litto saṁlitto upalitto kiliṭṭho saṅkiliṭṭho makkhito saṁsaṭṭho laggo laggito palibuddhoti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—
cnd5:13.5	jappābhilepanaṁ brūmi.
cnd5:14.1	<b>Dukkhamassa mahabbhayan</b>ti.
cnd5:14.2	<b>Dukkhan</b>ti jātidukkhaṁ jarādukkhaṁ byādhidukkhaṁ maraṇadukkhaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṁ nerayikaṁ dukkhaṁ tiracchānayonikaṁ dukkhaṁ pettivisayikaṁ dukkhaṁ mānusikaṁ dukkhaṁ gabbhokkantimūlakaṁ dukkhaṁ gabbhaṭṭhitimūlakaṁ dukkhaṁ gabbhavuṭṭhānamūlakaṁ dukkhaṁ jātassūpanibandhakaṁ dukkhaṁ jātassa parādheyyakaṁ dukkhaṁ attūpakkamaṁ dukkhaṁ parūpakkamaṁ dukkhaṁ saṅkhāradukkhaṁ vipariṇāmadukkhaṁ cakkhurogo sotarogo ghānarogo jivhārogo kāyarogo sīsarogo kaṇṇarogo mukharogo dantarogo kāso sāso pināso ḍāho jaro kucchirogo mucchā pakkhandikā sūlā visūcikā kuṭṭhaṁ gaṇḍo kilāso soso apamāro daddu kaṇḍu kacchu rakhasā vitacchikā lohitapittaṁ madhumeho aṁsā piḷakā bhagandalā pittasamuṭṭhānā ābādhā semhasamuṭṭhānā ābādhā vātasamuṭṭhānā ābādhā sannipātikā ābādhā utupariṇāmajā ābādhā visamaparihārajā ābādhā opakkamikā ābādhā kammavipākajā ābādhā sītaṁ uṇhaṁ jighacchā pipāsā uccāro passāvo ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassaṁ dukkhaṁ mātumaraṇaṁ dukkhaṁ pitumaraṇaṁ dukkhaṁ bhātumaraṇaṁ dukkhaṁ bhaginimaraṇaṁ dukkhaṁ puttamaraṇaṁ dukkhaṁ dhītumaraṇaṁ dukkhaṁ ñātibyasanaṁ dukkhaṁ rogabyasanaṁ dukkhaṁ bhogabyasanaṁ dukkhaṁ sīlabyasanaṁ dukkhaṁ diṭṭhibyasanaṁ dukkhaṁ yesaṁ dhammānaṁ ādito samudāgamanaṁ paññāyati.
cnd5:14.3	Atthaṅgamato nirodho paññāyati.
cnd5:14.4	Kammasannissito vipāko, vipākasannissitaṁ kammaṁ, nāmasannissitaṁ rūpaṁ rūpasannissitaṁ nāmaṁ, jātiyā anugataṁ jarāya anusaṭaṁ byādhinā abhibhūtaṁ maraṇena abbhāhataṁ dukkhe patiṭṭhitaṁ atāṇaṁ aleṇaṁ asaraṇaṁ asaraṇībhūtaṁ—
cnd5:14.5	idaṁ vuccati dukkhaṁ.
cnd5:14.6	Idaṁ dukkhaṁ lokassa bhayaṁ mahābhayaṁ pīḷanaṁ ghaṭṭanaṁ upaddavo upasaggoti—
cnd5:14.7	dukkhamassa mahabbhayaṁ.
cnd5:14.8	Tenāha bhagavā—
cnd5:15.1	“Avijjāya nivuto loko,
cnd5:15.2	(ajitāti bhagavā)
cnd5:15.3	Vevicchā pamādā nappakāsati;
cnd5:15.4	Jappābhilepanaṁ brūmi,
cnd5:15.5	Dukkhamassa mahabbhayan”ti.
cnd5:16.1	<b>Savanti sabbadhi sotā,</b>
cnd5:16.2	(iccāyasmā ajito)
cnd5:16.3	<b>Sotānaṁ kiṁ nivāraṇaṁ;</b>
cnd5:16.4	<b>Sotānaṁ saṁvaraṁ brūhi,</b>
cnd5:16.5	<b>Kena sotā pidhiyyare. </b>
cnd5:17.1	<b>Savanti sabbadhi sotā</b>ti.
cnd5:17.2	<b>Sotā</b>ti taṇhāsoto diṭṭhisoto kilesasoto duccaritasoto avijjāsoto.
cnd5:17.3	<b>Sabbadhī</b>ti sabbesu āyatanesu.
cnd5:17.4	<b>Savantī</b>ti savanti āsavanti sandanti pavattanti.
cnd5:17.5	Cakkhuto rūpe savanti āsavanti sandanti pavattanti.
cnd5:17.6	Sotato sadde savanti …
cnd5:17.7	ghānato gandhe savanti …
cnd5:17.8	jivhāto rase savanti …
cnd5:17.9	kāyato phoṭṭhabbe savanti …
cnd5:17.10	manato dhamme savanti āsavanti sandanti pavattanti.
cnd5:17.11	Cakkhuto rūpataṇhā savanti āsavanti sandanti pavattanti.
cnd5:17.12	Sotato saddataṇhā savanti āsavanti sandanti pavattanti.
cnd5:17.13	Ghānato gandhataṇhā savanti …
cnd5:17.14	jivhāto rasataṇhā savanti …
cnd5:17.15	kāyato phoṭṭhabbataṇhā savanti …
cnd5:17.16	manato dhammataṇhā savanti āsavanti sandanti pavattantīti—
cnd5:17.17	savanti sabbadhi sotā.
cnd5:18.1	<b>Iccāyasmā ajito</b>ti.
cnd5:18.2	<b>Iccā</b>ti padasandhi …pe… padānupubbatāpetaṁ iccāti …pe…
cnd5:18.3	iccāyasmā ajito.
cnd5:19.1	<b>Sotānaṁ kiṁ nivāraṇan</b>ti sotānaṁ kiṁ āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ saṁvaraṇaṁ rakkhanaṁ gopananti—
cnd5:19.2	sotānaṁ kiṁ nivāraṇaṁ.
cnd5:20.1	<b>Sotānaṁ saṁvaraṁ brūhī</b>ti sotānaṁ āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ saṁvaraṇaṁ rakkhanaṁ gopanaṁ brūhi ācikkha desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—
cnd5:20.2	sotānaṁ saṁvaraṁ brūhi.
cnd5:21.1	<b>Kena sotā pidhiyyare</b>ti kena sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattantīti—
cnd5:21.2	kena sotā pidhiyyare.
cnd5:21.3	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd5:22.1	“Savanti sabbadhi sotā,
cnd5:22.2	(iccāyasmā ajito)
cnd5:22.3	Sotānaṁ kiṁ nivāraṇaṁ;
cnd5:22.4	Sotānaṁ saṁvaraṁ brūhi,
cnd5:22.5	Kena sotā pidhiyyare”.
cnd5:23.1	<b>Yāni sotāni lokasmiṁ,</b>
cnd5:23.2	(ajitāti bhagavā)
cnd5:23.3	<b>Sati tesaṁ nivāraṇaṁ;</b>
cnd5:23.4	<b>Sotānaṁ saṁvaraṁ brūmi,</b>
cnd5:23.5	<b>Paññāyete pidhiyyare. </b>
cnd5:24.1	<b>Yāni sotāni lokasmin</b>ti yāni etāni sotāni mayā kittitāni pakittitāni ācikkhitāni desitāni paññapitāni paṭṭhapitāni vivaritāni vibhajitāni uttānīkatāni pakāsitāni, seyyathidaṁ—
cnd5:24.2	taṇhāsoto diṭṭhisoto kilesasoto duccaritasoto avijjāsoto.
cnd5:24.3	<b>Lokasmin</b>ti apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloketi—
cnd5:24.4	yāni sotāni lokasmiṁ.
cnd5:24.5	<b>Ajitā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
cnd5:25.1	<b>Sati tesaṁ nivāraṇan</b>ti.
cnd5:25.2	<b>Satī</b>ti yā sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammussanatā, sati satindriyaṁ satibalaṁ sammāsati satisambojjhaṅgo ekāyanamaggo—
cnd5:25.3	ayaṁ vuccati sati.
cnd5:25.4	<b>Nivāraṇan</b>ti āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ saṁvaraṇaṁ rakkhanaṁ gopananti—
cnd5:25.5	sati tesaṁ nivāraṇaṁ.
cnd5:26.1	<b>Sotānaṁ saṁvaraṁ brūmī</b>ti sotānaṁ āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ saṁvaraṇaṁ rakkhanaṁ gopanaṁ brūmi ācikkhāmi …pe… uttānīkaromi pakāsemīti—
cnd5:26.2	sotānaṁ saṁvaraṁ brūmi.
cnd5:27.1	<b>Paññāyete pidhiyyare</b>ti.
cnd5:27.2	<b>Paññā</b>ti yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.
cnd5:27.3	Paññāyete pidhiyyareti—
cnd5:27.4	paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.
cnd5:27.5	“Sabbe saṅkhārā aniccā”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.
cnd5:27.6	“Sabbe saṅkhārā dukkhā”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.
cnd5:27.7	“Sabbe saṅkhārā anattā”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.
cnd5:27.8	“Avijjāpaccayā saṅkhārā”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.
cnd5:27.9	“Saṅkhārapaccayā viññāṇan”ti …
cnd5:27.10	“viññāṇapaccayā nāmarūpan”ti …
cnd5:27.11	“nāmarūpapaccayā saḷāyatanan”ti …
cnd5:27.12	“saḷāyatanapaccayā phasso”ti …
cnd5:27.13	“phassapaccayā vedanā”ti …
cnd5:27.14	“vedanāpaccayā taṇhā”ti …
cnd5:27.15	“taṇhāpaccayā upādānan”ti …
cnd5:27.16	“upādānapaccayā bhavo”ti …
cnd5:27.17	“bhavapaccayā jātī”ti …
cnd5:27.18	“jātipaccayā jarāmaraṇan”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.
cnd5:27.19	“Avijjānirodhā saṅkhāranirodho”ti …
cnd5:27.20	“saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho”ti …
cnd5:27.21	“viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho”ti …
cnd5:27.22	“nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho”ti …
cnd5:27.23	“saḷāyatananirodhā phassanirodho”ti …
cnd5:27.24	“phassanirodhā vedanānirodho”ti …
cnd5:27.25	“vedanānirodhā taṇhānirodho”ti …
cnd5:27.26	“taṇhānirodhā upādānanirodho”ti …
cnd5:27.27	“upādānanirodhā bhavanirodho”ti …
cnd5:27.28	“bhavanirodhā jātinirodho”ti …
cnd5:27.29	“jātinirodhā jarāmaraṇanirodho”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.
cnd5:27.30	“Idaṁ dukkhan”ti …
cnd5:27.31	“ayaṁ dukkhasamudayo”ti …
cnd5:27.32	“ayaṁ dukkhanirodho”ti …
cnd5:27.33	“ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.
cnd5:27.34	“Ime dhammā āsavā”ti …
cnd5:27.35	“ayaṁ āsavasamudayo”ti …
cnd5:27.36	“ayaṁ āsavanirodho”ti …
cnd5:27.37	“ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.
cnd5:27.38	“Ime dhammā abhiññeyyā”ti …
cnd5:27.39	“ime dhammā pariññeyyā”ti …
cnd5:27.40	“ime dhammā pahātabbā”ti …
cnd5:27.41	“ime dhammā bhāvetabbā”ti …
cnd5:27.42	“ime dhammā sacchikātabbā”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.
cnd5:27.43	Channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattanti.
cnd5:27.44	Pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca jānato passato …
cnd5:27.45	catunnaṁ mahābhūtānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca jānato passato …
cnd5:27.46	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti jānato passato paññāyete sotā pidhīyanti pacchijjanti na savanti na āsavanti na sandanti nappavattantīti—
cnd5:27.47	paññāyete pidhiyyare.
cnd5:27.48	Tenāha bhagavā—
cnd5:28.1	“Yāni sotāni lokasmiṁ,
cnd5:28.2	(ajitāti bhagavā)
cnd5:28.3	Sati tesaṁ nivāraṇaṁ;
cnd5:28.4	Sotānaṁ saṁvaraṁ brūmi,
cnd5:28.5	Paññāyete pidhiyyare”ti.
cnd5:29.1	<b>Paññā ceva sati cāpi,</b>
cnd5:29.2	(iccāyasmā ajito)
cnd5:29.3	<b>Nāmarūpañca mārisa;</b>
cnd5:29.4	<b>Etaṁ me puṭṭho pabrūhi,</b>
cnd5:29.5	<b>Katthetaṁ uparujjhati. </b>
cnd5:30.1	<b>Paññā ceva sati cāpī</b>ti.
cnd5:30.2	<b>Paññā</b>ti yā paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṁ kosallaṁ nepuññaṁ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṁ patodo paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ paññāsatthaṁ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṁ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.
cnd5:30.3	<b>Satī</b>ti yā sati anussati …pe…
cnd5:30.4	sammāsatīti—
cnd5:30.5	paññā ceva sati cāpi, iccāyasmā ajito.
cnd5:31.1	<b>Nāmarūpañca mārisā</b>ti.
cnd5:31.2	<b>Nāman</b>ti cattāro arūpino khandhā.
cnd5:31.3	<b>Rūpan</b>ti cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṁ upādāyarūpaṁ.
cnd5:31.4	<b>Mārisā</b>ti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ mārisāti—
cnd5:31.5	nāmarūpañca mārisa.
cnd5:32.1	<b>Etaṁ me puṭṭho pabrūhī</b>ti.
cnd5:32.2	<b>Etaṁ me</b>ti yaṁ pucchāmi yaṁ yācāmi yaṁ ajjhesāmi yaṁ pasādemi.
cnd5:32.3	<b>Puṭṭho</b>ti pucchito yācito ajjhesito pasādito.
cnd5:32.4	<b>Pabrūhī</b>ti brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—
cnd5:32.5	etaṁ me puṭṭho pabrūhi.
cnd5:33.1	<b>Katthetaṁ uparujjhatī</b>ti.
cnd5:33.2	Katthetaṁ nirujjhati vūpasammati atthaṁ gacchati paṭippassambhatīti—
cnd5:33.3	katthetaṁ uparujjhati.
cnd5:33.4	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd5:34.1	“Paññā ceva sati cāpi,
cnd5:34.2	(iccāyasmā ajito)
cnd5:34.3	Nāmarūpañca mārisa;
cnd5:34.4	Etaṁ me puṭṭho pabrūhi,
cnd5:34.5	Katthetaṁ uparujjhatī”ti.
cnd5:35.1	<b>Yametaṁ pañhaṁ apucchi,</b>
cnd5:35.2	<b>ajita taṁ vadāmi te;</b>
cnd5:35.3	<b>Yattha nāmañca rūpañca,</b>
cnd5:35.4	<b>asesaṁ uparujjhati;</b>
cnd5:35.5	<b>Viññāṇassa nirodhena,</b>
cnd5:35.6	<b>etthetaṁ uparujjhati. </b>
cnd5:36.1	<b>Yametaṁ pañhaṁ apucchī</b>ti.
cnd5:36.2	<b>Yametan</b>ti paññañca satiñca nāmarūpañca.
cnd5:36.3	<b>Apucchī</b>ti apucchasi yācasi ajjhesasi pasādesīti—
cnd5:36.4	yametaṁ pañhaṁ apucchi.
cnd5:37.1	<b>Ajita taṁ vadāmi te</b>ti.
cnd5:37.2	<b>Ajitā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
cnd5:37.3	<b>Tan</b>ti paññañca satiñca nāmarūpañca.
cnd5:37.4	<b>Vadāmī</b>ti vadāmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—
cnd5:37.5	ajita taṁ vadāmi te.
cnd5:38.1	<b>Yattha nāmañca rūpañca, asesaṁ uparujjhatī</b>ti <b>nāman</b>ti cattāro arūpino khandhā.
cnd5:38.2	<b>Rūpan</b>ti cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṁ upādāyarūpaṁ.
cnd5:38.3	<b>Asesan</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ asesanti.
cnd5:38.4	<b>Uparujjhatī</b>ti nirujjhati vūpasammati atthaṁ gacchati paṭippassambhatīti.
cnd5:38.5	Yattha nāmañca rūpañca asesaṁ uparujjhati.
cnd5:39.1	<b>Viññāṇassa nirodhena, etthetaṁ uparujjhatī</b>ti sotāpattimaggañāṇena abhisaṅkhāraviññāṇassa nirodhena satta bhave ṭhapetvā anamatagge saṁsāre ye uppajjeyyuṁ nāmañca rūpañca, etthete nirujjhanti vūpasammanti atthaṁ gacchanti paṭippassambhanti.
cnd5:39.2	Sakadāgāmimaggañāṇena abhisaṅkhāraviññāṇassa nirodhena dve bhave ṭhapetvā pañcasu bhavesu ye uppajjeyyuṁ nāmañca rūpañca, etthete nirujjhanti vūpasammanti atthaṁ gacchanti paṭippassambhanti.
cnd5:39.3	Anāgāmimaggañāṇena abhisaṅkhāraviññāṇassa nirodhena ekaṁ bhavaṁ ṭhapetvā rūpadhātuyā vā arūpadhātuyā vā ye uppajjeyyuṁ nāmañca rūpañca, etthete nirujjhanti vūpasammanti atthaṁ gacchanti paṭippassambhanti.
cnd5:39.4	Arahattamaggañāṇena abhisaṅkhāraviññāṇassa nirodhena ye uppajjeyyuṁ nāmañca rūpañca, etthete nirujjhanti vūpasammanti atthaṁ gacchanti paṭippassambhanti.
cnd5:39.5	Arahato anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyantassa carimaviññāṇassa nirodhena paññā ca sati ca nāmañca rūpañca, etthete nirujjhanti vūpasammanti atthaṁ gacchanti paṭippassambhantīti—
cnd5:39.6	viññāṇassa nirodhena, etthetaṁ uparujjhati.
cnd5:39.7	Tenāha bhagavā—
cnd5:40.1	“Yametaṁ pañhaṁ apucchi,
cnd5:40.2	ajita taṁ vadāmi te;
cnd5:40.3	Yattha nāmañca rūpañca,
cnd5:40.4	asesaṁ uparujjhati;
cnd5:40.5	Viññāṇassa nirodhena,
cnd5:40.6	etthetaṁ uparujjhatī”ti.
cnd5:41.1	<b>Ye ca saṅkhātadhammāse,</b>
cnd5:41.2	<b>ye ca sekhā puthū idha;</b>
cnd5:41.3	<b>Tesaṁ me nipako iriyaṁ,</b>
cnd5:41.4	<b>puṭṭho pabrūhi mārisa. </b>
cnd5:42.1	<b>Ye ca saṅkhātadhammāse</b>ti saṅkhātadhammā vuccanti arahanto khīṇāsavā.
cnd5:42.2	Kiṅkāraṇā saṅkhātadhammā vuccanti arahanto khīṇāsavā?
cnd5:42.3	Te saṅkhātadhammā ñātadhammā tulitadhammā tīritadhammā vibhūtadhammā vibhāvitadhammā.
cnd5:42.4	“Sabbe saṅkhārā aniccā”ti saṅkhātadhammā ñātadhammā tulitadhammā tīritadhammā vibhūtadhammā vibhāvitadhammā.
cnd5:42.5	“Sabbe saṅkhārā dukkhā”ti saṅkhātadhammā …pe…
cnd5:42.6	“sabbe dhammā anattā”ti saṅkhātadhammā …
cnd5:42.7	“avijjāpaccayā saṅkhārā”ti saṅkhātadhammā …
cnd5:42.8	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti saṅkhātadhammā ñātadhammā tulitadhammā tīritadhammā vibhūtadhammā vibhāvitadhammā.
cnd5:42.9	Atha vā tesaṁ khandhā saṅkhātā dhātuyo saṅkhātā āyatanāni saṅkhātā gatiyo saṅkhātā upapattiyo saṅkhātā paṭisandhi saṅkhātā bhavā saṅkhātā saṁsārā saṅkhātā vaṭṭā saṅkhātā.
cnd5:42.10	Atha vā te khandhapariyante ṭhitā dhātupariyante ṭhitā āyatanapariyante ṭhitā gatipariyante ṭhitā upapattipariyante ṭhitā paṭisandhipariyante ṭhitā bhavapariyante ṭhitā saṁsārapariyante ṭhitā vaṭṭapariyante ṭhitā antime bhave ṭhitā antime samussaye ṭhitā antimadehadharā arahanto.
cnd5:43.1	Tesaṁ cāyaṁ pacchimako,
cnd5:43.2	Carimoyaṁ samussayo;
cnd5:43.3	Jātimaraṇasaṁsāro,
cnd5:43.4	Natthi nesaṁ punabbhavoti.
cnd5:44.1	Taṅkāraṇā saṅkhātadhammā vuccanti arahanto khīṇāsavāti.
cnd5:44.2	<b>Ye ca saṅkhātadhammāse, ye ca sekhā puthū idhā</b>ti.
cnd5:44.3	<b>Sekhā</b>ti kiṅkāraṇā vuccanti sekhā?
cnd5:44.4	Sikkhantīti sekhā.
cnd5:44.5	Kiñca sikkhanti?
cnd5:44.6	Adhisīlampi sikkhanti, adhicittampi sikkhanti, adhipaññampi sikkhanti.
cnd5:45.1	Katamā adhisīlasikkhā?
cnd5:45.2	Idha bhikkhu sīlavā hoti pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.
cnd5:45.3	Khuddako sīlakkhandho mahanto sīlakkhandho sīlaṁ patiṭṭhā ādi caraṇaṁ saṁyamo saṁvaro mukhaṁ pamukhaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—
cnd5:45.4	ayaṁ adhisīlasikkhā.
cnd5:46.1	Katamā adhicittasikkhā?
cnd5:46.2	Idha bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ …
cnd5:46.3	dutiyaṁ jhānaṁ …
cnd5:46.4	tatiyaṁ jhānaṁ …
cnd5:46.5	catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati—
cnd5:46.6	ayaṁ adhicittasikkhā.
cnd5:47.1	Katamā adhipaññāsikkhā?
cnd5:47.2	Idha bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.
cnd5:47.3	So “idaṁ dukkhan”ti yathābhūtaṁ pajānāti, “ayaṁ dukkhasamudayo”ti …pe…
cnd5:47.4	“ayaṁ dukkhanirodho”ti …
cnd5:47.5	“ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
cnd5:47.6	“Ime āsavā”ti …pe…
cnd5:47.7	“ayaṁ āsavasamudayo”ti …
cnd5:47.8	“ayaṁ āsavanirodho”ti …
cnd5:47.9	“ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
cnd5:47.10	“Ayaṁ adhipaññāsikkhā” …
cnd5:47.11	imā tisso sikkhāyo āvajjantā sikkhanti jānantā sikkhanti passantā sikkhanti cittaṁ adhiṭṭhahantā sikkhanti saddhāya adhimuccantā sikkhanti vīriyaṁ paggaṇhantā sikkhanti satiṁ upaṭṭhapentā sikkhanti cittaṁ samādahantā sikkhanti paññāya pajānantā sikkhanti abhiññeyyaṁ abhijānantā sikkhanti pariññeyyaṁ parijānantā sikkhanti pahātabbaṁ pajahantā sikkhanti bhāvetabbaṁ bhāventā sikkhanti sacchikātabbaṁ sacchikarontā sikkhanti ācaranti samācaranti samādāya vattanti.
cnd5:47.12	Taṅkāraṇā vuccanti—
cnd5:47.13	sekhā.
cnd5:47.14	<b>Puthū</b>ti bahukā.
cnd5:47.15	Ete sekhā sotāpannā ca paṭipannā ca sakadāgāmino ca paṭipannā ca anāgāmino ca paṭipannā ca arahanto ca paṭipannā ca.
cnd5:47.16	<b>Idhā</b>ti imissā diṭṭhiyā imissā khantiyā imissā ruciyā imasmiṁ ādāye imasmiṁ dhamme imasmiṁ vinaye imasmiṁ dhammavinaye imasmiṁ pāvacane imasmiṁ brahmacariye imasmiṁ satthusāsane imasmiṁ attabhāve imasmiṁ manussaloketi—
cnd5:47.17	ye ca sekhā puthū idha.
cnd5:48.1	<b>Tesaṁ me nipako iriyaṁ, puṭṭho pabrūhi mārisā</b>ti tvampi nipako paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī medhāvī.
cnd5:48.2	Tesaṁ saṅkhātadhammānañca sekkhānañca iriyaṁ cariyaṁ vuttiṁ pavattiṁ ācaraṁ gocaraṁ vihāraṁ paṭipadaṁ.
cnd5:48.3	<b>Puṭṭho</b>ti pucchito yācito ajjhesito pasādito.
cnd5:48.4	<b>Pabrūhī</b>ti brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehi.
cnd5:48.5	<b>Mārisā</b>ti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ mārisāti—
cnd5:48.6	tesaṁ me nipako iriyaṁ, puṭṭho pabrūhi mārisa.
cnd5:48.7	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd5:49.1	“Ye ca saṅkhātadhammāse,
cnd5:49.2	ye ca sekhā puthū idha;
cnd5:49.3	Tesaṁ me nipako iriyaṁ,
cnd5:49.4	puṭṭho pabrūhi mārisā”ti.
cnd5:50.1	<b>Kāmesu nābhigijjheyya,</b>
cnd5:50.2	<b>manasānāvilo siyā;</b>
cnd5:50.3	<b>Kusalo sabbadhammānaṁ,</b>
cnd5:50.4	<b>sato bhikkhu paribbaje. </b>
cnd5:51.1	<b>Kāmesu nābhigijjheyyā</b>ti.
cnd5:51.2	<b>Kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—
cnd5:51.3	vatthukāmā ca kilesakāmā ca.
cnd5:51.4	Katame vatthukāmā?
cnd5:51.5	Manāpikā rūpā manāpikā saddā manāpikā gandhā manāpikā rasā manāpikā phoṭṭhabbā, attharaṇā pāvuraṇā dāsidāsā ajeḷakā kukkuṭasūkarā hatthigavāssavaḷavā khettaṁ vatthu hiraññaṁ suvaṇṇaṁ gāmanigamarājadhāniyo raṭṭhañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca—
cnd5:51.6	yaṁ kiñci rajanīyavatthu vatthukāmā.
cnd5:52.1	Api ca atītā kāmā anāgatā kāmā paccuppannā kāmā ajjhattā kāmā bahiddhā kāmā ajjhattabahiddhā kāmā, hīnā kāmā majjhimā kāmā paṇītā kāmā, āpāyikā kāmā mānusikā kāmā dibbā kāmā, paccupaṭṭhitā kāmā, nimmitā kāmā paranimmitā kāmā, pariggahitā kāmā apariggahitā kāmā, mamāyitā kāmā amamāyitā kāmā, sabbepi kāmāvacarā dhammā, sabbepi rūpāvacarā dhammā, sabbepi arūpāvacarā dhammā, taṇhāvatthukā taṇhārammaṇā, kāmanīyaṭṭhena rajanīyaṭṭhena madanīyaṭṭhena ramaṇīyaṭṭhena kāmā.
cnd5:52.2	Ime vuccanti vatthukāmā.
cnd5:53.1	Katame kilesakāmā?
cnd5:53.2	Chando kāmo rāgo kāmo chandarāgo kāmo saṅkappo kāmo rāgo kāmo saṅkapparāgo kāmo, yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasineho kāmapipāsā kāmapariḷāho kāmagedho kāmamucchā kāmajjhosānaṁ kāmogho kāmayogo kāmupādānaṁ kāmacchandanīvaraṇaṁ—
cnd5:54.1	Addasaṁ kāma te mūlaṁ,
cnd5:54.2	saṅkappā kāma jāyasi;
cnd5:54.3	Na taṁ saṅkappayissāmi,
cnd5:54.4	evaṁ kāma na hehisīti.
cnd5:55.1	Ime vuccanti kilesakāmā.
cnd5:55.2	<b>Gedho</b> vuccati taṇhā, yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
cnd5:55.3	<b>Kāmesu nābhigijjheyyā</b>ti kilesakāmena vatthukāmesu nābhigijjheyya na paligijjheyya na palibundheyya agiddho assa agadhito amucchito anajjhosanno vītagedho vigatagedho cattagedho vantagedho muttagedho pahīnagedho paṭinissaṭṭhagedho vītarāgo vigatarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo nicchāto nibbuto sītibhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā vihareyyāti—
cnd5:55.4	kāmesu nābhigijjheyya.
cnd5:56.1	<b>Manasānāvilo siyā</b>ti.
cnd5:56.2	<b>Mano</b>ti yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ hadayaṁ paṇḍaraṁ mano manāyatanaṁ manindriyaṁ viññāṇaṁ viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu.
cnd5:56.3	Kāyaduccaritena cittaṁ āvilaṁ hoti luḷitaṁ eritaṁ ghaṭṭitaṁ calitaṁ bhantaṁ avūpasantaṁ.
cnd5:56.4	Vacīduccaritena …pe…
cnd5:56.5	manoduccaritena …
cnd5:56.6	rāgena …
cnd5:56.7	dosena …
cnd5:56.8	mohena …
cnd5:56.9	kodhena …
cnd5:56.10	upanāhena …
cnd5:56.11	makkhena …
cnd5:56.12	paḷāsena …
cnd5:56.13	issāya …
cnd5:56.14	macchariyena …
cnd5:56.15	māyāya …
cnd5:56.16	sāṭheyyena …
cnd5:56.17	thambhena …
cnd5:56.18	sārambhena …
cnd5:56.19	mānena …
cnd5:56.20	atimānena …
cnd5:56.21	madena …
cnd5:56.22	pamādena …
cnd5:56.23	sabbakilesehi …
cnd5:56.24	sabbaduccaritehi …
cnd5:56.25	sabbaḍāhehi …
cnd5:56.26	sabbapariḷāhehi …
cnd5:56.27	sabbasantāpehi …
cnd5:56.28	sabbākusalābhisaṅkhārehi cittaṁ āvilaṁ hoti luḷitaṁ eritaṁ ghaṭṭitaṁ calitaṁ bhantaṁ avūpasantaṁ.
cnd5:56.29	<b>Manasānāvilo siyā</b>ti cittena anāvilo siyā—
cnd5:56.30	aluḷito anerito aghaṭṭito acalito abhanto vūpasanto āvilakare kilese jaheyya pajaheyya vinodeyya byantīkareyya anabhāvaṁ gameyya, āvilakarehi kilesehi ca ārato virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti—
cnd5:56.31	manasānāvilo siyā.
cnd5:57.1	<b>Kusalo sabbadhammānan</b>ti “sabbe saṅkhārā aniccā”ti kusalo sabbadhammānaṁ,
cnd5:57.2	“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti kusalo sabbadhammānaṁ,
cnd5:57.3	“sabbe dhammā anattā”ti kusalo sabbadhammānaṁ, “avijjāpaccayā saṅkhārā”ti kusalo sabbadhammānaṁ …pe…
cnd5:57.4	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti kusalo sabbadhammānaṁ.
cnd5:57.5	Evampi kusalo sabbadhammānaṁ.
cnd5:58.1	Atha vā aniccato kusalo sabbadhammānaṁ, dukkhato …pe…
cnd5:58.2	rogato …
cnd5:58.3	gaṇḍato …
cnd5:58.4	sallato …
cnd5:58.5	aghato …
cnd5:58.6	ābādhato …
cnd5:58.7	parato …
cnd5:58.8	palokato …
cnd5:58.9	ītito …
cnd5:58.10	upaddavato …
cnd5:58.11	bhayato …
cnd5:58.12	upasaggato …
cnd5:58.13	calato …
cnd5:58.14	pabhaṅguto …
cnd5:58.15	addhuvato …
cnd5:58.16	atāṇato …
cnd5:58.17	aleṇato …
cnd5:58.18	asaraṇato …
cnd5:58.19	asaraṇībhūtato …
cnd5:58.20	rittato …
cnd5:58.21	tucchato …
cnd5:58.22	suññato …
cnd5:58.23	anattato …
cnd5:58.24	ādīnavato …
cnd5:58.25	vipariṇāmadhammato …
cnd5:58.26	asārakato …
cnd5:58.27	aghamūlato …
cnd5:58.28	vadhakato …
cnd5:58.29	vibhavato …
cnd5:58.30	sāsavato …
cnd5:58.31	saṅkhatato …
cnd5:58.32	mārāmisato …
cnd5:58.33	jātidhammato …
cnd5:58.34	jarādhammato …
cnd5:58.35	byādhidhammato …
cnd5:58.36	maraṇadhammato …
cnd5:58.37	sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammato …
cnd5:58.38	saṅkilesikadhammato …
cnd5:58.39	samudayato …
cnd5:58.40	atthaṅgamato …
cnd5:58.41	assādato …
cnd5:58.42	ādīnavato …
cnd5:58.43	nissaraṇato kusalo sabbadhammānaṁ.
cnd5:58.44	Evampi kusalo sabbadhammānaṁ.
cnd5:59.1	Atha vā khandhakusalo dhātukusalo āyatanakusalo paṭiccasamuppādakusalo satipaṭṭhānakusalo sammappadhānakusalo iddhipādakusalo indriyakusalo balakusalo bojjhaṅgakusalo maggakusalo phalakusalo nibbānakusalo.
cnd5:59.2	Evampi kusalo sabbadhammānaṁ.
cnd5:60.1	Atha vā <b>sabbadhammā</b> vuccanti dvādasāyatanāni—
cnd5:60.2	cakkhu ceva rūpā ca, sotañca saddā ca, ghānañca gandhā ca, jivhā ca rasā ca, kāyo ca phoṭṭhabbā ca, mano ca dhammā ca.
cnd5:60.3	Yato ca ajjhattikabāhiresu āyatanesu chandarāgo pahīno hoti ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo, ettāvatāpi kusalo sabbadhammānanti—
cnd5:60.4	kusalo sabbadhammānaṁ.
cnd5:61.1	<b>Sato bhikkhu paribbaje</b>ti.
cnd5:61.2	<b>Sato</b>ti catūhi kāraṇehi sato—
cnd5:61.3	kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato,
cnd5:61.4	vedanāsu vedanānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato, citte cittānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato, dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato.
cnd5:62.1	Aparehipi catūhi kāraṇehi sato—
cnd5:62.2	asatiparivajjanāya sato, satikaraṇīyānaṁ dhammānaṁ katattā sato, satiparibandhānaṁ dhammānaṁ hatattā sato, satinimittānaṁ dhammānaṁ asammuṭṭhattā sato.
cnd5:63.1	Aparehipi catūhi kāraṇehi sato—
cnd5:63.2	satiyā samannāgatattā sato, satiyā vasitattā sato, satiyā pāguññena samannāgatattā sato, satiyā apaccorohaṇatāya sato.
cnd5:64.1	Aparehipi catūhi kāraṇehi sato—
cnd5:64.2	satiyā samannāgatattā sato, santattā sato, samitattā sato, santadhammasamannāgatattā sato.
cnd5:64.3	Buddhānussatiyā sato, dhammānussatiyā sato, saṅghānussatiyā sato, sīlānussatiyā sato, cāgānussatiyā sato, devatānussatiyā sato, ānāpānassatiyā sato, maraṇassatiyā sato, kāyagatāsatiyā sato, upasamānussatiyā sato.
cnd5:64.4	Yā sati anussati …pe… sammāsati satisambojjhaṅgo ekāyanamaggo, ayaṁ vuccati sati.
cnd5:64.5	Imāya satiyā upeto hoti samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato, so vuccati sato.
cnd5:64.6	<b>Bhikkhū</b>ti sattannaṁ dhammānaṁ bhinnattā bhikkhu—
cnd5:64.7	sakkāyadiṭṭhi bhinnā hoti, vicikicchā bhinnā hoti, sīlabbataparāmāso bhinno hoti, rāgo bhinno hoti, doso bhinno hoti, moho bhinno hoti, māno bhinno hoti.
cnd5:64.8	Bhinnā honti pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā.
cnd5:65.1	Pajjena katena attanā,
cnd5:65.2	(sabhiyāti bhagavā)
cnd5:65.3	Parinibbānagato vitiṇṇakaṅkho;
cnd5:65.4	Vibhavañca bhavañca vippahāya,
cnd5:65.5	Vusitavā khīṇapunabbhavo sa bhikkhūti.
cnd5:66.1	<b>Sato bhikkhu paribbaje</b>ti sato bhikkhu paribbaje, sato gaccheyya, sato tiṭṭheyya, sato nisīdeyya, sato seyyaṁ kappeyya, sato abhikkameyya, sato paṭikkameyya, sato ālokeyya, sato vilokeyya, sato samiñjeyya, sato pasāreyya, sato saṅghāṭipattacīvaraṁ dhāreyya, sato careyya vihareyya iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyyāti—
cnd5:66.2	sato bhikkhu paribbaje.
cnd5:66.3	Tenāha bhagavā—
cnd5:67.1	“Kāmesu nābhigijjheyya,
cnd5:67.2	manasānāvilo siyā;
cnd5:67.3	Kusalo sabbadhammānaṁ,
cnd5:67.4	sato bhikkhu paribbaje”ti.
cnd5:68.1	Saha gāthāpariyosānā ye te brāhmaṇena saddhiṁ ekacchandā ekapayogā ekādhippāyā ekavāsanavāsitā, tesaṁ anekapāṇasahassānaṁ virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi—
cnd5:68.2	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.
cnd5:68.3	Tassa brāhmaṇassa anupādāya āsavehi cittaṁ vimucci.
cnd5:68.4	Saha arahattappattā ajinajaṭāvākacīratidaṇḍakamaṇḍalukesā ca massū ca antarahitā, bhaṇḍukāsāyavatthavasano saṅghāṭipattacīvaradharo anvatthapaṭipattiyā pañjaliko bhagavantaṁ namassamāno nisinno hoti—
cnd5:68.5	“satthā me bhante bhagavā, sāvakohamasmī”ti.
cnd5:68.6	Ajitamāṇavapucchāniddeso paṭhamo.
cnd6:0.1	Cūḷaniddesa
cnd6:0.2	Pārāyanavagganiddesa
cnd6:0.3	Pucchāniddesa
cnd6:0.4	2. Tissametteyyamāṇavapucchāniddesa
cnd6:1.1	<b>Kodha santusito loke,</b>
cnd6:1.2	(iccāyasmā tissametteyyo)
cnd6:1.3	<b>Kassa no santi iñjitā;</b>
cnd6:1.4	<b>Ko ubhantamabhiññāya,</b>
cnd6:1.5	<b>Majjhe mantā na lippati;</b>
cnd6:1.6	<b>Kaṁ brūsi mahāpurisoti,</b>
cnd6:1.7	<b>Ko idha sibbinimaccagā. </b>
cnd6:2.1	<b>Kodha santusito loke</b>ti ko loke tuṭṭho santuṭṭho attamano paripuṇṇasaṅkappoti—
cnd6:2.2	kodha santusito loke.
cnd6:3.1	<b>Iccāyasmā tissametteyyo</b>ti.
cnd6:3.2	<b>Iccā</b>ti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ—
cnd6:3.3	iccāti.
cnd6:3.4	<b>Āyasmā</b>ti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ—
cnd6:3.5	āyasmāti.
cnd6:3.6	<b>Tisso</b>ti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṁ nāmakammaṁ nāmadheyyaṁ nirutti byañjanaṁ abhilāpo.
cnd6:3.7	<b>Metteyyo</b>ti tassa brāhmaṇassa gottaṁ saṅkhā samaññā paññatti vohāroti—
cnd6:3.8	iccāyasmā tissametteyyo.
cnd6:4.1	<b>Kassa no santi iñjitā</b>ti taṇhiñjitaṁ diṭṭhiñjitaṁ māniñjitaṁ kilesiñjitaṁ kāmiñjitaṁ.
cnd6:4.2	Kassime iñjitā natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhanti pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—
cnd6:4.3	kassa no santi iñjitā.
cnd6:5.1	<b>Ko ubhantamabhiññāyā</b>ti ko ubho ante abhiññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—
cnd6:5.2	ko ubhantamabhiññāya.
cnd6:6.1	<b>Majjhe mantā na lippatī</b>ti majjhe mantāya na lippati, alitto anupalitto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—
cnd6:6.2	majjhe mantā na lippati.
cnd6:7.1	<b>Kaṁ brūsi mahāpuriso</b>ti mahāpuriso aggapuriso seṭṭhapuriso viseṭṭhapuriso pāmokkhapuriso uttamapuriso padhānapuriso pavarapurisoti.
cnd6:7.2	Kaṁ brūsi kaṁ kathesi kaṁ maññasi kaṁ bhaṇasi kaṁ passati kaṁ voharasīti—
cnd6:7.3	kaṁ brūsi mahāpurisoti.
cnd6:8.1	<b>Ko idha sibbinimaccagā</b>ti ko idha sibbiniṁ taṇhaṁ ajjhagā upaccagā atikkanto samatikkanto vītivattoti—
cnd6:8.2	ko idha sibbinimaccagā.
cnd6:8.3	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd6:9.1	“Kodha santusito loke,
cnd6:9.2	(iccāyasmā tissametteyyo)
cnd6:9.3	Kassa no santi iñjitā;
cnd6:9.4	Ko ubhantamabhiññāya,
cnd6:9.5	Majjhe mantā na lippati;
cnd6:9.6	Kaṁ brūsi mahāpurisoti,
cnd6:9.7	Ko idha sibbinimaccagā”ti.
cnd6:10.1	<b>Kāmesu brahmacariyavā,</b>
cnd6:10.2	(metteyyāti bhagavā)
cnd6:10.3	<b>Vītataṇho sadā sato;</b>
cnd6:10.4	<b>Saṅkhāya nibbuto bhikkhu,</b>
cnd6:10.5	<b>Tassa no santi iñjitā. </b>
cnd6:11.1	<b>Kāmesu brahmacariyavā</b>ti.
cnd6:11.2	<b>Kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—
cnd6:11.3	vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…
cnd6:11.4	ime vuccanti vatthukāmā …pe…
cnd6:11.5	ime vuccanti kilesakāmā.
cnd6:11.6	<b>Brahmacariyaṁ</b> vuccati asaddhammasamāpattiyā ārati virati paṭivirati veramaṇī akiriyā akaraṇaṁ anajjhāpatti velāanatikkamo.
cnd6:11.7	Api ca nippariyāyena brahmacariyaṁ vuccati ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—
cnd6:11.8	sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi.
cnd6:11.9	Yo iminā ariyena aṭṭhaṅgikena maggena upeto samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato, so vuccati brahmacariyavā.
cnd6:11.10	Yathā ca dhanena dhanavāti vuccati, bhogena bhogavāti vuccati, yasena yasavāti vuccati, sippena sippavāti vuccati, sīlena sīlavāti vuccati, vīriyena vīriyavāti vuccati, paññāya paññavāti vuccati, vijjāya vijjavāti vuccati—
cnd6:11.11	evameva yo iminā ariyena aṭṭhaṅgikena maggena upeto samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato, so vuccati brahmacariyavāti—
cnd6:11.12	kāmesu brahmacariyavā.
cnd6:12.1	<b>Metteyyā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ gottena ālapati.
cnd6:12.2	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—
cnd6:12.3	metteyyāti bhagavā.
cnd6:13.1	<b>Vītataṇho sadā sato</b>ti.
cnd6:13.2	<b>Taṇhā</b>ti rūpataṇhā …pe… dhammataṇhā.
cnd6:13.3	Yassesā taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati vītataṇho cattataṇho vantataṇho muttataṇho pahīnataṇho paṭinissaṭṭhataṇho vītarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo nicchāto nibbuto sītibhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharati.
cnd6:13.4	<b>Sadā</b>ti sadā sabbadā sabbakālaṁ niccakālaṁ dhuvakālaṁ satataṁ samitaṁ abbokiṇṇaṁ poṅkhānupoṅkhaṁ udakūmikajātaṁ avīci santati sahitaṁ phassitaṁ purebhattaṁ pacchābhattaṁ purimayāmaṁ majjhimayāmaṁ pacchimayāmaṁ kāḷe juṇhe vasse hemante gimhe purime vayokhandhe majjhime vayokhandhe pacchime vayokhandhe.
cnd6:13.5	<b>Sato</b>ti catūhi kāraṇehi sato—
cnd6:13.6	kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato,
cnd6:13.7	vedanāsu vedanānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato, citte cittānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato, dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato …pe…
cnd6:13.8	so vuccati satoti—
cnd6:13.9	vītataṇho sadā sato.
cnd6:14.1	<b>Saṅkhāya nibbuto bhikkhū</b>ti saṅkhā vuccati ñāṇaṁ.
cnd6:14.2	Yā paññā pajānanā vicayo pavicayo …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.
cnd6:14.3	<b>Saṅkhāyā</b>ti saṅkhāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā, “sabbe saṅkhārā aniccā”ti saṅkhāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā,
cnd6:14.4	“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti … “sabbe dhammā anattā”ti … “avijjāpaccayā saṅkhārā”ti …pe…
cnd6:14.5	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti saṅkhāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.
cnd6:15.1	Atha vā aniccato saṅkhāya jānitvā … dukkhato … rogato … gaṇḍato … sallato …pe… nissaraṇato saṅkhāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.
cnd6:15.2	<b>Nibbuto</b>ti rāgassa nibbāpitattā nibbuto, dosassa nibbāpitattā nibbuto, mohassa nibbāpitattā nibbuto, kodhassa … upanāhassa … makkhassa … paḷāsassa … issāya … macchariyassa … māyāya … sāṭheyyassa … thambhassa … sārambhassa … mānassa … atimānassa … madassa … pamādassa … sabbakilesānaṁ … sabbaduccaritānaṁ … sabbadarathānaṁ … sabbapariḷāhānaṁ … sabbasantāpānaṁ … sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ nibbāpitattā nibbuto.
cnd6:15.3	<b>Bhikkhū</b>ti sattannaṁ dhammānaṁ bhinnattā bhikkhu …pe… vusitavā khīṇapunabbhavo sa bhikkhūti—
cnd6:15.4	saṅkhāya nibbuto bhikkhu.
cnd6:16.1	<b>Tassa no santi iñjitā</b>ti.
cnd6:16.2	<b>Tassā</b>ti arahato khīṇāsavassa.
cnd6:16.3	<b>Iñjitā</b>ti taṇhiñjitaṁ diṭṭhiñjitaṁ māniñjitaṁ kilesiñjitaṁ kāmiñjitaṁ.
cnd6:16.4	Tassime iñjitā natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhanti pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—
cnd6:16.5	tassa no santi iñjitā.
cnd6:16.6	Tenāha bhagavā—
cnd6:17.1	“Kāmesu brahmacariyavā,
cnd6:17.2	(metteyyāti bhagavā)
cnd6:17.3	Vītataṇho sadā sato;
cnd6:17.4	Saṅkhāya nibbuto bhikkhu,
cnd6:17.5	Tassa no santi iñjitā”ti.
cnd6:18.1	<b>So ubhantamabhiññāya,</b>
cnd6:18.2	<b>Majjhe mantā na lippati;</b>
cnd6:18.3	<b>Taṁ brūmi mahāpurisoti,</b>
cnd6:18.4	<b>So idha sibbinimaccagā. </b>
cnd6:19.1	<b>So ubhantamabhiññāya, majjhe mantā na lippatī</b>ti.
cnd6:19.2	<b>Antā</b>ti phasso eko anto, phassasamudayo dutiyo anto, phassanirodho majjhe;
cnd6:19.3	atītaṁ eko anto, anāgataṁ dutiyo anto, paccuppannaṁ majjhe;
cnd6:19.4	sukhā vedanā eko anto, dukkhā vedanā dutiyo anto, adukkhamasukhā vedanā majjhe;
cnd6:19.5	nāmaṁ eko anto, rūpaṁ dutiyo anto, viññāṇaṁ majjhe;
cnd6:19.6	cha ajjhattikāni āyatanāni eko anto, cha bāhirāni āyatanāni dutiyo anto, viññāṇaṁ majjhe;
cnd6:19.7	sakkāyo eko anto, sakkāyasamudayo dutiyo anto, sakkāyanirodho majjhe.
cnd6:19.8	<b>Mantā</b> vuccati paññā, yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.
cnd6:20.1	<b>Lepā</b>ti dve lepā—
cnd6:20.2	taṇhālepo ca diṭṭhilepo ca.
cnd6:20.3	Katamo taṇhālepo?
cnd6:20.4	Yāvatā taṇhāsaṅkhātena sīmakataṁ odhikataṁ pariyantakataṁ pariggahitaṁ mamāyitaṁ—
cnd6:20.5	“idaṁ mama, etaṁ mama, ettakaṁ mama, ettāvatā mama rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā attharaṇā pāvuraṇā dāsidāsā ajeḷakā kukkuṭasūkarā hatthigavāssavaḷavā khettaṁ vatthu hiraññaṁ suvaṇṇaṁ gāmanigamarājadhāniyo raṭṭhañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca”.
cnd6:20.6	Kevalampi mahāpathaviṁ taṇhāvasena mamāyati.
cnd6:20.7	Yāvatā aṭṭhasatataṇhāvicaritaṁ—
cnd6:20.8	ayaṁ taṇhālepo.
cnd6:21.1	Katamo diṭṭhilepo?
cnd6:21.2	Vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi, dasavatthukā micchādiṭṭhi, dasavatthukā antaggāhikā diṭṭhi, yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaṁyojanaṁ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṁ titthāyatanaṁ vipariyesaggāho viparītaggāho vipallāsaggāho micchāgāho ayāthāvakasmiṁ yāthāvakanti gāho, yāvatā dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni—
cnd6:21.3	ayaṁ diṭṭhilepo.
cnd6:22.1	<b>So ubhantamabhiññāya, majjhe mantā na lippatī</b>ti so ubho ca ante majjhañca mantāya abhiññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā na lippati na palippati na upalippati, alitto asaṁlitto anupalitto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—
cnd6:22.2	so ubhantamabhiññāya majjhe mantā na lippati.
cnd6:23.1	<b>Taṁ brūmi mahāpuriso</b>ti mahāpuriso aggapuriso seṭṭhapuriso viseṭṭhapuriso pāmokkhapuriso uttamapuriso padhānapuriso pavarapuriso, taṁ brūmi taṁ kathemi taṁ bhaṇāmi taṁ dīpemi taṁ voharāmi.
cnd6:24.1	Āyasmā sāriputto bhagavantaṁ etadavoca—
cnd6:24.2	“‘mahāpuriso mahāpuriso’ti, bhante, vuccati.
cnd6:24.3	Kittāvatā nu kho, bhante, mahāpuriso hotī”ti?
cnd6:24.4	“Vimuttacittattā khvāhaṁ, sāriputta, mahāpurisoti vadāmi, avimuttacittattā no mahāpurisoti vadāmi.
cnd6:25.1	Kathañca, sāriputta, vimuttacitto hoti?
cnd6:25.2	Idha, sāriputta, bhikkhu ajjhattaṁ kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
cnd6:25.3	Tassa kāye kāyānupassino viharato cittaṁ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi.
cnd6:25.4	Vedanāsu …pe…
cnd6:25.5	citte …
cnd6:25.6	dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
cnd6:25.7	Tassa dhammesu dhammānupassino viharato cittaṁ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi.
cnd6:25.8	Evaṁ kho, sāriputta, bhikkhu vimuttacitto hoti.
cnd6:25.9	Vimuttacittattā khvāhaṁ, sāriputta, mahāpurisoti vadāmi, avimuttacittattā no mahāpurisoti vadāmī”ti—
cnd6:25.10	taṁ brūmi mahāpurisoti.
cnd6:26.1	<b>So idha sibbinimaccagā</b>ti sibbinī vuccati taṇhā.
cnd6:26.2	Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ, yassesā sibbinī taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā.
cnd6:26.3	So sibbiniṁ taṇhaṁ accagā upaccagā atikkanto samatikkanto vītivattoti—
cnd6:26.4	so idha sibbinimaccagā.
cnd6:26.5	Tenāha bhagavā—
cnd6:27.1	“So ubhantamabhiññāya,
cnd6:27.2	Majjhe mantā na lippati;
cnd6:27.3	Taṁ brūmi mahāpurisoti,
cnd6:27.4	So idha sibbinimaccagā”ti.
cnd6:28.1	Saha gāthāpariyosānā ye te brāhmaṇena saddhiṁ ekacchandā ekapayogā ekādhippāyā ekavāsanavāsitā, tesaṁ anekapāṇasahassānaṁ virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi—
cnd6:28.2	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.
cnd6:28.3	Tassa brāhmaṇassa anupādāya āsavehi cittaṁ vimucci.
cnd6:28.4	Saha arahattappattā ajinajaṭāvākacīratidaṇḍakamaṇḍalukesā ca massū ca antarahitā.
cnd6:28.5	Bhaṇḍukāsāyavatthavasano saṅghāṭipattacīvaradharo anvatthapaṭipattiyā pañjaliko bhagavantaṁ namassamāno nisinno hoti—
cnd6:28.6	“satthā me bhante bhagavā, sāvakohamasmī”ti.
cnd6:28.7	Tissametteyyamāṇavapucchāniddeso dutiyo.
cnd7:0.1	Cūḷaniddesa
cnd7:0.2	Pārāyanavagganiddesa
cnd7:0.3	Pucchāniddesa
cnd7:0.4	3. Puṇṇakamāṇavapucchāniddesa
cnd7:1.1	<b>Anejaṁ mūladassāviṁ,</b>
cnd7:1.2	(iccāyasmā puṇṇako)
cnd7:1.3	<b>Atthi pañhena āgamaṁ;</b>
cnd7:1.4	<b>Kiṁnissitā isayo manujā,</b>
cnd7:1.5	<b>Khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ;</b>
cnd7:1.6	<b>Yaññamakappayiṁsu puthūdha loke,</b>
cnd7:1.7	<b>Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ. </b>
cnd7:2.1	<b>Anejaṁ mūladassāvin</b>ti ejā vuccati taṇhā.
cnd7:2.2	Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ sā ejā taṇhā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
cnd7:2.3	Tasmā buddho anejo.
cnd7:2.4	Ejāya pahīnattā anejo.
cnd7:2.5	Bhagavā lābhepi na iñjati, alābhepi na iñjati, yasepi na iñjati, ayasepi na iñjati, pasaṁsāyapi na iñjati, nindāyapi na iñjati, sukhepi na iñjati, dukkhepi na iñjati na calati na vedhati nappavedhatīti—
cnd7:2.6	anejaṁ.
cnd7:2.7	<b>Mūladassāvin</b>ti bhagavā mūladassāvī hetudassāvī nidānadassāvī sambhavadassāvī pabhavadassāvī samuṭṭhānadassāvī āhāradassāvī ārammaṇadassāvī paccayadassāvī samudayadassāvī.
cnd7:3.1	Tīṇi akusalamūlāni—
cnd7:3.2	lobho akusalamūlaṁ, doso akusalamūlaṁ, moho akusalamūlaṁ.
cnd7:4.1	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd7:4.2	“tīṇimāni, bhikkhave, nidānāni kammānaṁ samudayāya.
cnd7:4.3	Katamāni tīṇi?
cnd7:4.4	Lobho nidānaṁ kammānaṁ samudayāya, doso nidānaṁ kammānaṁ samudayāya, moho nidānaṁ kammānaṁ samudayāya.
cnd7:4.5	Na, bhikkhave, lobhajena kammena dosajena kammena mohajena kammena devā paññāyanti, manussā paññāyanti, yā vā panaññāpi kāci sugatiyo.
cnd7:4.6	Atha kho, bhikkhave, lobhajena kammena dosajena kammena mohajena kammena nirayo paññāyati, tiracchānayoni paññāyati, pettivisayo paññāyati, yā vā panaññāpi kāci duggatiyo niraye tiracchānayoniyā pettivisaye attabhāvābhinibbattiyā”.
cnd7:4.7	Imāni tīṇi akusalamūlānīti bhagavā jānāti passati.
cnd7:4.8	Evampi bhagavā mūladassāvī …pe…
cnd7:4.9	samudayadassāvī.
cnd7:4.10	Tīṇi kusalamūlāni—
cnd7:4.11	alobho kusalamūlaṁ, adoso kusalamūlaṁ, amoho kusalamūlaṁ.
cnd7:5.1	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd7:5.2	“tīṇimāni …pe…
cnd7:5.3	na, bhikkhave, alobhajena kammena adosajena kammena amohajena kammena nirayo paññāyati, tiracchānayoni paññāyati, pettivisayo paññāyati, yā vā panaññāpi kāci duggatiyo.
cnd7:5.4	Atha kho, bhikkhave, alobhajena kammena adosajena kammena amohajena kammena devā paññāyanti, manussā paññāyanti, yā vā panaññāpi kāci sugatiyo deve ca manusse ca attabhāvābhinibbattiyā”.
cnd7:5.5	Imāni tīṇi kusalamūlānīti bhagavā jānāti passati.
cnd7:5.6	Evampi bhagavā mūladassāvī …pe…
cnd7:5.7	samudayadassāvī.
cnd7:6.1	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd7:6.2	“ye keci, bhikkhave, dhammā akusalā akusalabhāgiyā akusalapakkhikā sabbe te avijjāmūlakā avijjāsamosaraṇā avijjāsamugghātā”.
cnd7:6.3	Sabbe te samugghātaṁ gacchantīti bhagavā jānāti passati.
cnd7:6.4	Evampi bhagavā mūladassāvī …pe…
cnd7:6.5	samudayadassāvī.
cnd7:7.1	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd7:7.2	“ye keci, bhikkhave, dhammā kusalā kusalabhāgiyā kusalapakkhikā, sabbe te appamādamūlakā appamādasamosaraṇā.
cnd7:7.3	Appamādo tesaṁ dhammānaṁ aggamakkhāyatī”ti bhagavā jānāti passati.
cnd7:7.4	Evampi bhagavā mūladassāvī …pe…
cnd7:7.5	samudayadassāvī.
cnd7:8.1	Atha vā bhagavā jānāti passati.
cnd7:8.2	“Avijjā mūlaṁ saṅkhārānaṁ, saṅkhārā mūlaṁ viññāṇassa, viññāṇaṁ mūlaṁ nāmarūpassa, nāmarūpaṁ mūlaṁ saḷāyatanassa, saḷāyatanaṁ mūlaṁ phassassa, phasso mūlaṁ vedanāya, vedanā mūlaṁ taṇhāya, taṇhā mūlaṁ upādānassa, upādānaṁ mūlaṁ bhavassa, bhavo mūlaṁ jātiyā, jāti mūlaṁ jarāmaraṇassā”ti—
cnd7:8.3	bhagavā jānāti passati.
cnd7:8.4	Evampi bhagavā mūladassāvī …pe…
cnd7:8.5	samudayadassāvī.
cnd7:9.1	Atha vā bhagavā jānāti passati.
cnd7:9.2	“Cakkhu mūlaṁ cakkhurogānaṁ, sotaṁ mūlaṁ sotarogānaṁ, ghānaṁ mūlaṁ ghānarogānaṁ, jivhā mūlaṁ jivhārogānaṁ, kāyo mūlaṁ kāyarogānaṁ, mano mūlaṁ cetasikānaṁ dukkhānan”ti—
cnd7:9.3	bhagavā jānāti passati.
cnd7:9.4	Evampi bhagavā mūladassāvī hetudassāvī nidānadassāvī sambhavadassāvī pabhavadassāvī samuṭṭhānadassāvī āhāradassāvī ārammaṇadassāvī paccayadassāvī samudayadassāvīti—
cnd7:9.5	anejaṁ mūladassāvī.
cnd7:10.1	<b>Iccāyasmā puṇṇako</b>ti <b>iccā</b>ti padasandhi …pe…
cnd7:10.2	āyasmā puṇṇako.
cnd7:11.1	<b>Atthi pañhena āgaman</b>ti pañhena atthiko āgatomhi, pañhaṁ pucchitukāmo āgatomhi, pañhaṁ sotukāmo āgatomhīti—
cnd7:11.2	evampi atthi pañhena āgamaṁ.
cnd7:11.3	Atha vā pañhatthikānaṁ pañhaṁ pucchitukāmānaṁ pañhaṁ sotukāmānaṁ āgamanaṁ abhikkamanaṁ upasaṅkamanaṁ payirupāsanaṁ atthīti—
cnd7:11.4	evampi atthi pañhena āgamaṁ.
cnd7:11.5	Atha vā pañhāgamo tuyhaṁ atthi, tvampi pahu tvamasi alamatto.
cnd7:11.6	Mayā pucchitaṁ kathetuṁ visajjetuṁ vahassetaṁ bhāranti—
cnd7:11.7	evampi atthi pañhena āgamaṁ.
cnd7:12.1	<b>Kiṁ nissitā isayo manujā</b>ti kiṁ nissitā āsitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttā.
cnd7:12.2	<b>Isayo</b>ti isināmakā ye keci isipabbajjaṁ pabbajitā ājīvakā nigaṇṭhā jaṭilā tāpasā.
cnd7:12.3	<b>Manujā</b>ti manussā vuccantīti—
cnd7:12.4	kiṁ nissitā isayo manujā.
cnd7:13.1	<b>Khattiyā brāhmaṇā devatānan</b>ti.
cnd7:13.2	<b>Khattiyā</b>ti ye keci khattiyajātikā.
cnd7:13.3	<b>Brāhmaṇā</b>ti ye keci bhovādikā.
cnd7:13.4	<b>Devatānan</b>ti ājīvakasāvakānaṁ ājīvakā devatā, nigaṇṭhasāvakānaṁ nigaṇṭhā devatā, jaṭilasāvakānaṁ jaṭilā devatā, paribbājakasāvakānaṁ paribbājakā devatā, aviruddhakasāvakānaṁ aviruddhakā devatā, hatthivatikānaṁ hatthī devatā, assavatikānaṁ assā devatā, govatikānaṁ gāvo devatā, kukkuravatikānaṁ kukkurā devatā, kākavatikānaṁ kākā devatā, vāsudevavatikānaṁ vāsudevo devatā, baladevavatikānaṁ baladevo devatā, puṇṇabhaddavatikānaṁ puṇṇabhaddo devatā, maṇibhaddavatikānaṁ maṇibhaddo devatā, aggivatikānaṁ aggi devatā, nāgavatikānaṁ nāgā devatā, supaṇṇavatikānaṁ supaṇṇā devatā, yakkhavatikānaṁ yakkhā devatā, asuravatikānaṁ asurā devatā, gandhabbavatikānaṁ gandhabbā devatā, mahārājavatikānaṁ mahārājāno devatā, candavatikānaṁ cando devatā, sūriyavatikānaṁ sūriyo devatā, indavatikānaṁ indo devatā, brahmavatikānaṁ brahmā devatā, devavatikānaṁ devo devatā, disāvatikānaṁ disā devatā, ye yesaṁ dakkhiṇeyyā te tesaṁ devatāti—
cnd7:13.5	khattiyabrāhmaṇā devatānaṁ.
cnd7:14.1	<b>Yaññamakappayiṁsu puthūdha loke</b>ti <b>yaññaṁ</b> vuccati deyyadhammo cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ annaṁ pānaṁ vatthaṁ yānaṁ mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathapadīpeyyaṁ.
cnd7:14.2	<b>Yaññamakappayiṁsū</b>ti yepi yaññaṁ esanti gavesanti pariyesanti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ annaṁ pānaṁ vatthaṁ yānaṁ mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathapadīpeyyaṁ, tepi yaññaṁ kappenti.
cnd7:14.3	Yepi yaññaṁ abhisaṅkharonti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ annaṁ pānaṁ …pe…
cnd7:14.4	seyyāvasathapadīpeyyaṁ, tepi yaññaṁ kappenti.
cnd7:14.5	Yepi yaññaṁ denti yajanti pariccajanti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ annaṁ pānaṁ …pe…
cnd7:14.6	seyyāvasathapadīpeyyaṁ, tepi yaññaṁ kappenti.
cnd7:14.7	<b>Puthū</b>ti yaññā vā ete puthū, yaññayājakā vā ete puthū, dakkhiṇeyyā vā ete puthū.
cnd7:14.8	Kathaṁ yaññā vā ete puthū?
cnd7:14.9	Bahukānaṁ ete yaññā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārā annaṁ pānaṁ vatthaṁ yānaṁ mālaṁ gandhaṁ vilepanaṁ seyyāvasathapadīpeyyaṁ—
cnd7:14.10	evaṁ yaññā vā ete puthū.
cnd7:15.1	Kathaṁ yaññayājakā vā ete puthū?
cnd7:15.2	Bahukā ete yaññayājakā khattiyā ca brāhmaṇā ca vessā ca suddā ca gahaṭṭhā ca pabbajitā ca devā ca manussā ca—
cnd7:15.3	evaṁ yaññayājakā vā ete puthū.
cnd7:16.1	Kathaṁ dakkhiṇeyyā vā ete puthū?
cnd7:16.2	Bahukā ete dakkhiṇeyyā puthū samaṇabrāhmaṇā kapaṇaddhikavanibbakayācakā—
cnd7:16.3	evaṁ dakkhiṇeyyā vā ete puthū.
cnd7:16.4	<b>Idha loke</b>ti manussaloketi yaññamakappayiṁsu—
cnd7:16.5	puthūdha loke.
cnd7:17.1	<b>Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metan</b>ti.
cnd7:17.2	<b>Pucchā</b>ti tisso pucchā—
cnd7:17.3	adiṭṭhajotanā pucchā, diṭṭhasaṁsandanā pucchā, vimaticchedanā pucchā.
cnd7:17.4	Katamā adiṭṭhajotanā pucchā?
cnd7:17.5	Pakatiyā lakkhaṇaṁ aññātaṁ hoti adiṭṭhaṁ atulitaṁ atīritaṁ avibhūtaṁ avibhāvitaṁ, tassa ñāṇāya dassanāya tulanāya tīraṇāya vibhūtatthāya vibhāvanatthāya pañhaṁ pucchati—
cnd7:17.6	ayaṁ adiṭṭhajotanā pucchā.
cnd7:18.1	Katamā diṭṭhasaṁsandanā pucchā?
cnd7:18.2	Pakatiyā lakkhaṇaṁ ñātaṁ hoti diṭṭhaṁ tulitaṁ tīritaṁ vibhūtaṁ vibhāvitaṁ.
cnd7:18.3	Aññehi paṇḍitehi saddhiṁ saṁsandanatthāya pañhaṁ pucchati—
cnd7:18.4	ayaṁ diṭṭhasaṁsandanā pucchā.
cnd7:19.1	Katamā vimaticchedanā pucchā?
cnd7:19.2	Pakatiyā saṁsayapakkhando hoti vimatipakkhando dveḷhakajāto—
cnd7:19.3	“evaṁ nu kho, na nu kho, kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho”ti.
cnd7:19.4	So vimaticchedanatthāya pañhaṁ pucchati—
cnd7:19.5	ayaṁ vimaticchedanā pucchā.
cnd7:19.6	Imā tisso pucchā.
cnd7:20.1	Aparāpi tisso pucchā—
cnd7:20.2	manussapucchā, amanussapucchā, nimmitapucchā.
cnd7:20.3	Katamā manussapucchā?
cnd7:20.4	Manussā buddhaṁ bhagavantaṁ upasaṅkamitvā pucchanti, bhikkhū pucchanti, bhikkhuniyo pucchanti, upāsakā pucchanti, upāsikāyo pucchanti, rājāno pucchanti, khattiyā pucchanti, brāhmaṇā pucchanti, vessā pucchanti, suddā pucchanti, gahaṭṭhā pucchanti, pabbajitā pucchanti—
cnd7:20.5	ayaṁ manussapucchā.
cnd7:21.1	Katamā amanussapucchā?
cnd7:21.2	Amanussā buddhaṁ bhagavantaṁ upasaṅkamitvā pañhaṁ pucchanti, nāgā pucchanti, supaṇṇā pucchanti, yakkhā pucchanti, asurā pucchanti, gandhabbā pucchanti, mahārājāno pucchanti, indā pucchanti, brahmāno pucchanti, devatāyo pucchanti—
cnd7:21.3	ayaṁ amanussapucchā.
cnd7:22.1	Katamā nimmitapucchā?
cnd7:22.2	Yaṁ bhagavā rūpaṁ abhinimmināti manomayaṁ sabbaṅgapaccaṅgaṁ ahīnindriyaṁ, so nimmito buddhaṁ bhagavantaṁ upasaṅkamitvā pañhaṁ pucchati;
cnd7:22.3	bhagavā visajjeti—
cnd7:22.4	ayaṁ nimmitapucchā.
cnd7:22.5	Imā tisso pucchā.
cnd7:23.1	Aparāpi tisso pucchā—
cnd7:23.2	attatthapucchā, paratthapucchā, ubhayatthapucchā.
cnd7:23.3	Aparāpi tisso pucchā—
cnd7:23.4	diṭṭhadhammikatthapucchā, samparāyikatthapucchā, paramatthapucchā.
cnd7:23.5	Aparāpi tisso pucchā—
cnd7:23.6	anavajjatthapucchā, nikkilesatthapucchā, vodānatthapucchā.
cnd7:23.7	Aparāpi tisso pucchā—
cnd7:23.8	atītapucchā, anāgatapucchā, paccuppannapucchā.
cnd7:23.9	Aparāpi tisso pucchā—
cnd7:23.10	ajjhattapucchā, bahiddhāpucchā, ajjhattabahiddhāpucchā.
cnd7:23.11	Aparāpi tisso pucchā—
cnd7:23.12	kusalapucchā, akusalapucchā, abyākatapucchā.
cnd7:23.13	Aparāpi tisso pucchā—
cnd7:23.14	khandhapucchā, dhātupucchā, āyatanapucchā.
cnd7:23.15	Aparāpi tisso pucchā—
cnd7:23.16	satipaṭṭhānapucchā, sammappadhānapucchā, iddhipādapucchā.
cnd7:23.17	Aparāpi tisso pucchā—
cnd7:23.18	indriyapucchā, balapucchā, bojjhaṅgapucchā.
cnd7:23.19	Aparāpi tisso pucchā—
cnd7:23.20	maggapucchā, phalapucchā, nibbānapucchā.
cnd7:24.1	<b>Pucchāmi tan</b>ti pucchāmi taṁ yācāmi taṁ ajjhesāmi taṁ pasādemi taṁ “kathayassu me”ti pucchāmi taṁ.
cnd7:24.2	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti—
cnd7:24.3	yadidaṁ bhagavāti.
cnd7:24.4	<b>Brūhi metan</b>ti brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—
cnd7:24.5	pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ.
cnd7:24.6	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd7:25.1	“Anejaṁ mūladassāviṁ,
cnd7:25.2	(iccāyasmā puṇṇako)
cnd7:25.3	Atthi pañhena āgamaṁ;
cnd7:25.4	Kiṁ nissitā isayo manujā,
cnd7:25.5	Khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ;
cnd7:25.6	Yaññamakappayiṁsu puthūdha loke,
cnd7:25.7	Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metan”ti.
cnd7:26.1	<b>Ye kecime isayo manujā,</b>
cnd7:26.2	(puṇṇakāti bhagavā)
cnd7:26.3	<b>Khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ;</b>
cnd7:26.4	<b>Yaññamakappayiṁsu puthūdha loke,</b>
cnd7:26.5	<b>Āsīsamānā puṇṇaka itthattaṁ;</b>
cnd7:26.6	<b>Jaraṁ sitā yaññamakappayiṁsu. </b>
cnd7:27.1	<b>Ye kecime isayo manujā</b>ti.
cnd7:27.2	<b>Ye kecī</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—
cnd7:27.3	ye kecīti.
cnd7:27.4	<b>Isayo</b>ti isināmakā ye keci isipabbajjaṁ pabbajitā ājīvakā nigaṇṭhā jaṭilā tāpasā.
cnd7:27.5	<b>Manujā</b>ti manussā vuccantīti—
cnd7:27.6	ye kecime isayo manujā puṇṇakāti bhagavā.
cnd7:28.1	<b>Khattiyā brāhmaṇā devatānan</b>ti.
cnd7:28.2	<b>Khattiyā</b>ti ye keci khattiyajātikā.
cnd7:28.3	<b>Brāhmaṇā</b>ti ye keci bhovādikā.
cnd7:28.4	<b>Devatānan</b>ti ājīvakasāvakānaṁ ājīvakā devatā …pe…
cnd7:28.5	disāvatikānaṁ disā devatā.
cnd7:28.6	Ye yesaṁ dakkhiṇeyyā, te tesaṁ devatāti—
cnd7:28.7	khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ.
cnd7:29.1	<b>Yaññamakappayiṁsu puthūdha loke</b>ti.
cnd7:29.2	<b>Yaññaṁ</b> vuccati deyyadhammo cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ annaṁ pānaṁ …pe… seyyāvasathapadīpeyyaṁ.
cnd7:29.3	<b>Yaññamakappayiṁsū</b>ti yepi yaññaṁ esanti gavesanti pariyesanti …pe… seyyāvasathapadīpeyyaṁ, tepi yaññaṁ kappenti.
cnd7:29.4	<b>Puthū</b>ti yaññā vā ete puthū, yaññayājakā vā ete puthū, dakkhiṇeyyā vā ete puthū …pe… evaṁ dakkhiṇeyyā vā ete puthū.
cnd7:29.5	<b>Idha loke</b>ti manussaloketi yaññamakappayiṁsu—
cnd7:29.6	puthūdha loke.
cnd7:30.1	<b>Āsīsamānā puṇṇaka itthattan</b>ti.
cnd7:30.2	<b>Āsīsamānā</b>ti rūpapaṭilābhaṁ āsīsamānā, saddapaṭilābhaṁ āsīsamānā, gandhapaṭilābhaṁ āsīsamānā, rasapaṭilābhaṁ āsīsamānā, phoṭṭhabbapaṭilābhaṁ āsīsamānā, puttapaṭilābhaṁ āsīsamānā, dārapaṭilābhaṁ āsīsamānā, dhanapaṭilābhaṁ āsīsamānā, yasapaṭilābhaṁ āsīsamānā, issariyapaṭilābhaṁ āsīsamānā, khattiyamahāsālakule attabhāvapaṭilābhaṁ āsīsamānā, brāhmaṇamahāsālakule attabhāvapaṭilābhaṁ āsīsamānā, gahapatimahāsālakule attabhāvapaṭilābhaṁ āsīsamānā, cātumahārājikesu devesu attabhāvapaṭilābhaṁ āsīsamānā, tāvatiṁsesu devesu yāmesu devesu tusitesu devesu nimmānaratīsu devesu paranimmitavasavattīsu devesu brahmakāyikesu devesu attabhāvapaṭilābhaṁ āsīsamānā icchamānā sādiyamānā patthayamānā pihayamānā abhijappamānāti āsīsamānā.
cnd7:31.1	<b>Puṇṇaka itthattan</b>ti ettha attabhāvābhinibbattiṁ āsīsamānā ettha khattiyamahāsālakule attabhāvābhinibbattiṁ āsīsamānā …pe…
cnd7:31.2	ettha brahmakāyikesu devesu attabhāvābhinibbattiṁ āsīsamānā icchamānā sādiyamānā patthayamānā pihayamānā abhijappamānāti āsīsamānā—
cnd7:31.3	puṇṇaka itthattaṁ.
cnd7:32.1	<b>Jaraṁ sitā yaññamakappayiṁsū</b>ti jarānissitā byādhinissitā maraṇanissitā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsanissitā.
cnd7:32.2	Yadeva te jātinissitā tadeva te jarānissitā.
cnd7:32.3	Yadeva te jarānissitā tadeva te byādhinissitā.
cnd7:32.4	Yadeva te byādhinissitā tadeva te maraṇanissitā.
cnd7:32.5	Yadeva te maraṇanissitā tadeva te sokaparidevadukkhadomanassupāyāsanissitā.
cnd7:32.6	Yadeva te sokaparidevadukkhadomanassupāyāsanissitā tadeva te gatinissitā.
cnd7:32.7	Yadeva te gatinissitā tadeva te upapattinissitā.
cnd7:32.8	Yadeva te upapattinissitā tadeva te paṭisandhinissitā.
cnd7:32.9	Yadeva te paṭisandhinissitā tadeva te bhavanissitā.
cnd7:32.10	Yadeva te bhavanissitā tadeva te saṁsāranissitā.
cnd7:32.11	Yadeva te saṁsāranissitā tadeva te vaṭṭanissitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttāti—
cnd7:32.12	jaraṁ sitā yaññamakappayiṁsu.
cnd7:32.13	Tenāha bhagavā—
cnd7:33.1	“Ye kecime isayo manujā,
cnd7:33.2	(puṇṇakāti bhagavā)
cnd7:33.3	Khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ;
cnd7:33.4	Yaññamakappayiṁsu puthūdha loke,
cnd7:33.5	Āsīsamānā puṇṇaka itthattaṁ;
cnd7:33.6	Jaraṁ sitā yaññamakappayiṁsū”ti.
cnd7:34.1	<b>Ye kecime isayo manujā,</b>
cnd7:34.2	(iccāyasmā puṇṇako)
cnd7:34.3	<b>Khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ;</b>
cnd7:34.4	<b>Yaññamakappayiṁsu puthūdha loke,</b>
cnd7:34.5	<b>Kaccisu te bhagavā yaññapathe appamattā;</b>
cnd7:34.6	<b>Atāruṁ jātiñca jarañca mārisa,</b>
cnd7:34.7	<b>Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ. </b>
cnd7:35.1	<b>Ye kecime isayo manujā</b>ti.
cnd7:35.2	<b>Ye kecī</b>ti …pe….
cnd7:36.1	<b>Kaccisu te bhagavā yaññapathe appamattā</b>ti.
cnd7:36.2	<b>Kaccisū</b>ti saṁsayapucchā vimatipucchā dveḷhakapucchā anekaṁsapucchā—
cnd7:36.3	“evaṁ nu kho, na nu kho, kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho”ti—
cnd7:36.4	kaccisu.
cnd7:36.5	<b>Te</b>ti yaññayājakā vuccanti.
cnd7:36.6	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—
cnd7:36.7	kaccisu te bhagavā.
cnd7:36.8	<b>Yaññapathe appamattā</b>ti yaññoyeva vuccati yaññapatho.
cnd7:36.9	Yathā ariyamaggo ariyapatho devamaggo devapatho brahmamaggo brahmapatho, evameva yaññoyeva vuccati yaññapatho.
cnd7:36.10	<b>Appamattā</b>ti yaññapathe appamattā sakkaccakārino sātaccakārino aṭṭhitakārino anolīnavuttino anikkhittacchandā anikkhittadhurā taccaritā tabbahulā taggarukā tanninnā tappoṇā tappabbhārā tadadhimuttā tadadhipateyyāti—
cnd7:36.11	tepi yaññapathe appamattā.
cnd7:36.12	Yepi yaññaṁ esanti gavesanti pariyesanti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ annaṁ pānaṁ …pe…
cnd7:36.13	seyyāvasathapadīpeyyaṁ sakkaccakārino …pe…
cnd7:36.14	tadadhipateyyā, tepi yaññapathe appamattā.
cnd7:36.15	Yepi yaññaṁ abhisaṅkharonti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ annaṁ pānaṁ …pe…
cnd7:36.16	seyyāvasathapadīpeyyaṁ sakkaccakārino …pe…
cnd7:36.17	tadadhipateyyā, tepi yaññapathe appamattā.
cnd7:36.18	Yepi yaññaṁ denti yajanti pariccajanti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ annaṁ pānaṁ …pe…
cnd7:36.19	seyyāvasathapadīpeyyaṁ sakkaccakārino …pe…
cnd7:36.20	tadadhipateyyā, tepi yaññapathe appamattāti—
cnd7:36.21	kaccisu te bhagavā yaññapathe appamattā.
cnd7:37.1	<b>Atāruṁ jātiñca jarañca mārisā</b>ti jarāmaraṇaṁ atariṁsu uttariṁsu patariṁsu samatikkamiṁsu vītivattiṁsu.
cnd7:37.2	<b>Mārisā</b>ti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ mārisāti—
cnd7:37.3	atāru jātiñca jarañca mārisa.
cnd7:38.1	<b>Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metan</b>ti.
cnd7:38.2	<b>Pucchāmi tan</b>ti pucchāmi taṁ yācāmi taṁ ajjhesāmi taṁ pasādemi taṁ kathayassu meti—
cnd7:38.3	pucchāmi taṁ.
cnd7:38.4	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanaṁ …pe… sacchikā paññatti—
cnd7:38.5	yadidaṁ bhagavāti.
cnd7:38.6	<b>Brūhi metan</b>ti brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—
cnd7:38.7	pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ.
cnd7:38.8	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd7:39.1	“Ye kecime isayo manujā,
cnd7:39.2	(iccāyasmā puṇṇako)
cnd7:39.3	Khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ;
cnd7:39.4	Yaññamakappayiṁsu puthūdha loke,
cnd7:39.5	Kaccisu te bhagavā yaññapathe appamattā;
cnd7:39.6	Atāruṁ jātiñca jarañca mārisa,
cnd7:39.7	Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metan”ti.
cnd7:40.1	<b>Āsīsanti thomayanti abhijappanti juhanti,</b>
cnd7:40.2	(puṇṇakāti bhagavā)
cnd7:40.3	<b>Kāmābhijappanti paṭicca lābhaṁ;</b>
cnd7:40.4	<b>Te yājayogā bhavarāgarattā,</b>
cnd7:40.5	<b>Nātariṁsu jātijaranti brūmi. </b>
cnd7:41.1	<b>Āsīsanti thomayanti abhijappanti juhantī</b>ti.
cnd7:41.2	<b>Āsīsantī</b>ti rūpapaṭilābhaṁ āsīsanti, saddapaṭilābhaṁ āsīsanti, gandhapaṭilābhaṁ āsīsanti, rasapaṭilābhaṁ āsīsanti, phoṭṭhabbapaṭilābhaṁ āsīsanti, puttapaṭilābhaṁ āsīsanti, dārapaṭilābhaṁ āsīsanti, dhanapaṭilābhaṁ āsīsanti, yasapaṭilābhaṁ āsīsanti, issariyapaṭilābhaṁ āsīsanti, khattiyamahāsālakule attabhāvapaṭilābhaṁ āsīsanti, brāhmaṇamahāsālakule …pe…
cnd7:41.3	gahapatimahāsālakule attabhāvapaṭilābhaṁ āsīsanti, cātumahārājikesu devesu …pe… brahmakāyikesu devesu attabhāvapaṭilābhaṁ āsīsanti icchanti sādiyanti patthayanti pihayantīti—
cnd7:41.4	āsīsanti.
cnd7:42.1	<b>Thomayantī</b>ti yaññaṁ vā thomenti phalaṁ vā thomenti dakkhiṇeyye vā thomenti.
cnd7:42.2	Kathaṁ yaññaṁ thomenti?
cnd7:42.3	Suciṁ dinnaṁ, manāpaṁ dinnaṁ, paṇītaṁ dinnaṁ, kālena dinnaṁ, kappiyaṁ dinnaṁ, viceyya dinnaṁ, anavajjaṁ dinnaṁ, abhiṇhaṁ dinnaṁ dadaṁ cittaṁ pasāditanti—
cnd7:42.4	thomenti kittenti vaṇṇenti pasaṁsanti.
cnd7:42.5	Evaṁ yaññaṁ thomenti.
cnd7:43.1	Kathaṁ phalaṁ thomenti?
cnd7:43.2	Itonidānaṁ rūpapaṭilābho bhavissati …pe…
cnd7:43.3	brahmakāyikesu devesu attabhāvapaṭilābho bhavissatīti—
cnd7:43.4	thomenti kittenti vaṇṇenti pasaṁsanti.
cnd7:43.5	Evaṁ phalaṁ thomenti.
cnd7:44.1	Kathaṁ dakkhiṇeyye thomenti?
cnd7:44.2	Dakkhiṇeyyā jātisampannā gottasampannā ajjhāyakā mantadharā tiṇṇaṁ vedānaṁ pāragū sanighaṇḍukeṭubhānaṁ sākkharappabhedānaṁ itihāsapañcamānaṁ padakā veyyākaraṇā lokāyatamahāpurisalakkhaṇesu anavayāti, vītarāgā vā rāgavinayāya vā paṭipannā, vītadosā vā dosavinayāya vā paṭipannā, vītamohā vā mohavinayāya vā paṭipannā, saddhāsampannā sīlasampannā samādhisampannā paññāsampannā vimuttisampannā vimuttiñāṇadassanasampannāti—
cnd7:44.3	thomenti kittenti vaṇṇenti pasaṁsanti.
cnd7:44.4	Evaṁ dakkhiṇeyye thomentīti—
cnd7:44.5	āsīsanti thomayanti.
cnd7:45.1	<b>Abhijappantī</b>ti rūpapaṭilābhaṁ abhijappanti, saddapaṭilābhaṁ abhijappanti, gandhapaṭilābhaṁ abhijappanti, rasapaṭilābhaṁ abhijappanti …pe…
cnd7:45.2	brahmakāyikesu devesu attabhāvapaṭilābhaṁ abhijappantīti—
cnd7:45.3	āsīsanti thomayanti abhijappanti.
cnd7:45.4	<b>Juhantī</b>ti juhanti denti yajanti pariccajanti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ annaṁ pānaṁ vatthaṁ yānaṁ mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathapadīpeyyanti—
cnd7:45.5	āsīsanti thomayanti abhijappanti juhanti puṇṇakāti bhagavā.
cnd7:46.1	<b>Kāmābhijappanti paṭicca lābhan</b>ti rūpapaṭilābhaṁ paṭicca kāme abhijappanti, saddapaṭilābhaṁ paṭicca kāme abhijappanti …pe…
cnd7:46.2	brahmakāyikesu devesu attabhāvapaṭilābhaṁ paṭicca kāme abhijappanti pajappantīti—
cnd7:46.3	kāmābhijappanti paṭicca lābhaṁ.
cnd7:47.1	<b>Te yājayogā bhavarāgarattā nātariṁsu jātijaranti brūmī</b>ti
cnd7:47.2	<b>te</b>ti yaññayājakā vuccanti,
cnd7:47.3	<b>yājayogā</b>ti yājayogesu yuttā payuttā āyuttā samāyuttā taccaritā tabbahulā taggarukā tanninnā tappoṇā tappabbhārā tadadhimuttā tadadhipateyyāti—
cnd7:47.4	te yājayogā,
cnd7:47.5	<b>bhavarāgarattā</b>ti bhavarāgo vuccati yo bhavesu bhavacchando bhavarāgo bhavanandī bhavataṇhā bhavasineho bhavapariḷāho bhavamucchā bhavajjhosānaṁ.
cnd7:47.6	Bhavarāgena bhavesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhāti—
cnd7:47.7	te yājayogā bhavarāgarattā.
cnd7:48.1	<b>Nātariṁsu jātijaranti brūmī</b>ti te yājayogā bhavarāgarattā jātijarāmaraṇaṁ nātariṁsu na uttariṁsu na patariṁsu na samatikkamiṁsu na vītivattiṁsu, jātijarāmaraṇā anikkhantā anissaṭā anatikkantā asamatikkantā avītivattā antojātijarāmaraṇe parivattanti antosaṁsārapathe parivattanti.
cnd7:48.2	Jātiyā anugatā jarāya anusaṭā byādhinā abhibhūtā maraṇena abbhāhatā atāṇā aleṇā asaraṇā asaraṇībhūtāti;
cnd7:48.3	brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—
cnd7:48.4	te yājayogā bhavarāgarattā nātariṁsu jātijaranti brūmi.
cnd7:48.5	Tenāha bhagavā—
cnd7:49.1	“Āsīsanti thomayanti abhijappanti juhanti,
cnd7:49.2	(puṇṇakāti bhagavā)
cnd7:49.3	Kāmābhijappanti paṭicca lābhaṁ;
cnd7:49.4	Te yājayogā bhavarāgarattā,
cnd7:49.5	Nātariṁsu jātijaranti brūmī”ti.
cnd7:50.1	<b>Te ce nātariṁsu yājayogā,</b>
cnd7:50.2	(iccāyasmā puṇṇako)
cnd7:50.3	<b>Yaññehi jātiñca jarañca mārisa;</b>
cnd7:50.4	<b>Atha ko carahi devamanussaloke,</b>
cnd7:50.5	<b>Atāri jātiñca jarañca mārisa;</b>
cnd7:50.6	<b>Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ. </b>
cnd7:51.1	<b>Te ce nātariṁsu yājayogā</b>ti te yaññayājakā yājayogā bhavarāgarattā jātijarāmaraṇaṁ nātariṁsu na uttariṁsu na patariṁsu na samatikkamiṁsu na vītivattiṁsu, jātijarāmaraṇā anikkhantā anissaṭā anatikkantā asamatikkantā avītivattā antojātijarāmaraṇe parivattanti antosaṁsārapathe parivattanti.
cnd7:51.2	Jātiyā anugatā jarāya anusaṭā byādhinā abhibhūtā maraṇena abbhāhatā atāṇā aleṇā asaraṇā asaraṇībhūtāti—
cnd7:51.3	te ce nātariṁsu yājayogā.
cnd7:52.1	<b>Iccāyasmā puṇṇako</b>ti.
cnd7:52.2	Iccāti padasandhi …pe…
cnd7:52.3	āyasmā puṇṇako.
cnd7:53.1	<b>Yaññehi jātiñca jarañca mārisā</b>ti.
cnd7:53.2	<b>Yaññehī</b>ti yaññehi pahūtehi yaññehi vividhehi yaññehi puthūhi.
cnd7:53.3	<b>Mārisā</b>ti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ mārisāti—
cnd7:53.4	yaññehi jātiñca jarañca mārisa.
cnd7:54.1	<b>Atha ko carahi devamanussaloke, atāri jātiñca jarañca mārisā</b>ti atha ko eso sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya jātijarāmaraṇaṁ atari uttari patari samatikkami vītivattayi.
cnd7:54.2	<b>Mārisā</b>ti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ mārisāti—
cnd7:54.3	atha ko carahi devamanussaloke, atāri jātiñca jarañca mārisa.
cnd7:55.1	<b>Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metan</b>ti.
cnd7:55.2	<b>Pucchāmi tan</b>ti pucchāmi taṁ yācāmi taṁ ajjhesāmi taṁ pasādemi taṁ kathayassu metanti—
cnd7:55.3	pucchāmi taṁ.
cnd7:55.4	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanaṁ …pe… sacchikā paññatti—
cnd7:55.5	yadidaṁ bhagavāti.
cnd7:55.6	<b>Brūhi metan</b>ti brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—
cnd7:55.7	pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ.
cnd7:55.8	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd7:56.1	“Te ce nātariṁsu yājayogā,
cnd7:56.2	(iccāyasmā puṇṇako)
cnd7:56.3	Yaññehi jātiñca jarañca mārisa;
cnd7:56.4	Atha ko carahi devamanussaloke,
cnd7:56.5	Atāri jātiñca jarañca mārisa;
cnd7:56.6	Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metan”ti.
cnd7:57.1	<b>Saṅkhāya lokasmi paroparāni,</b>
cnd7:57.2	(puṇṇakāti bhagavā)
cnd7:57.3	<b>Yassiñjitaṁ natthi kuhiñci loke;</b>
cnd7:57.4	<b>Santo vidhūmo anīgho nirāso,</b>
cnd7:57.5	<b>Atāri so jātijaranti brūmi. </b>
cnd7:58.1	<b>Saṅkhāya lokasmi paroparānī</b>ti saṅkhā vuccati ñāṇaṁ yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.
cnd7:58.2	<b>Paroparānī</b>ti
cnd7:58.3	<b>oraṁ</b> vuccati sakattabhāvo,
cnd7:58.4	<b>paraṁ</b> vuccati parattabhāvo
cnd7:58.5	<b>oraṁ</b> vuccati sakarūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇaṁ, paraṁ vuccati pararūpavedanāsaññāsaṅkhāraviññāṇaṁ;
cnd7:58.6	oraṁ vuccati cha ajjhattikāni āyatanāni, paraṁ vuccati cha bāhirāni āyatanāni.
cnd7:58.7	Oraṁ vuccati manussaloko, paraṁ vuccati devaloko;
cnd7:58.8	oraṁ vuccati kāmadhātu, paraṁ vuccati rūpadhātu arūpadhātu;
cnd7:58.9	oraṁ vuccati kāmadhātu rūpadhātu, paraṁ vuccati arūpadhātu.
cnd7:58.10	<b>Saṅkhāya lokasmi paroparānī</b>ti paroparāni aniccato saṅkhāya dukkhato rogato gaṇḍato …pe…
cnd7:58.11	nissaraṇato saṅkhāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—
cnd7:58.12	saṅkhāya lokasmi paroparāni.
cnd7:58.13	<b>Puṇṇakāti bhagavā</b>ti.
cnd7:58.14	<b>Puṇṇakā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
cnd7:58.15	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe…
cnd7:58.16	yadidaṁ bhagavāti—
cnd7:58.17	puṇṇakāti bhagavā.
cnd7:59.1	<b>Yassiñjitaṁ natthi kuhiñci loke</b>ti.
cnd7:59.2	<b>Yassā</b>ti arahato khīṇāsavassa.
cnd7:59.3	<b>Iñjitan</b>ti taṇhiñjitaṁ diṭṭhiñjitaṁ māniñjitaṁ kilesiñjitaṁ kāmiñjitaṁ.
cnd7:59.4	Yassime iñjitā natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhanti, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā.
cnd7:59.5	<b>Kuhiñcī</b>ti kuhiñci kismiñci katthaci ajjhattaṁ vā bahiddhā vā ajjhattabahiddhā vā.
cnd7:59.6	<b>Loke</b>ti apāyaloke …pe… āyatanaloketi—
cnd7:59.7	yassiñjitaṁ natthi kuhiñci loke.
cnd7:60.1	<b>Santo vidhūmo anīgho nirāso, atāri so jātijaranti brūmī</b>ti.
cnd7:60.2	<b>Santo</b>ti rāgassa santattā santo, dosassa …pe… mohassa … kodhassa … upanāhassa … makkhassa … sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ santattā samitattā vūpasamitattā vijjhātattā nibbutattā vigatattā paṭipassaddhattā santo upasanto vūpasanto nibbuto paṭipassaddhoti santo;
cnd7:60.3	<b>vidhūmo</b>ti kāyaduccaritaṁ vidhūmitaṁ vidhamitaṁ sositaṁ visositaṁ byantīkataṁ, vacīduccaritaṁ …pe…
cnd7:60.4	manoduccaritaṁ vidhūmitaṁ vidhamitaṁ sositaṁ visositaṁ byantīkataṁ, rāgo … doso … moho vidhūmito vidhamito sosito visosito byantīkato, kodho … upanāho … makkho … paḷāso … issā … macchariyaṁ … māyā … sāṭheyyaṁ … thambho … sārambho … māno … atimāno … mado … pamādo … sabbe kilesā sabbe duccaritā sabbe darathā sabbe pariḷāhā sabbe santāpā sabbākusalābhisaṅkhārā vidhūmitā vidhamitā sositā visositā byantīkatā.
cnd7:60.5	Atha vā kodho vuccati dhūmo—
cnd7:61.1	Māno hi te brāhmaṇa khāribhāro,
cnd7:61.2	Kodho dhūmo bhasmani mosavajjaṁ;
cnd7:61.3	Jivhā sujā hadayaṁ jotiṭṭhānaṁ,
cnd7:61.4	Attā sudanto purisassa joti.
cnd7:62.1	Api ca dasahākārehi kodho jāyati—
cnd7:62.2	anatthaṁ me acarīti kodho jāyati, anatthaṁ me caratīti kodho jāyati, anatthaṁ me carissatīti kodho jāyati, piyassa me manāpassa anatthaṁ acari, anatthaṁ carati, anatthaṁ carissatīti kodho jāyati, appiyassa me amanāpassa atthaṁ acari, atthaṁ carati, atthaṁ carissatīti kodho jāyati, aṭṭhāne vā pana kodho jāyati.
cnd7:62.3	Yo evarūpo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṁ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṁ doso dussanā dussitattaṁ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṁ virodho paṭivirodho caṇḍikkaṁ asuropo anattamanatā cittassa—
cnd7:62.4	ayaṁ vuccati kodho.
cnd7:63.1	Api ca kodhassa adhimattaparittatā veditabbā.
cnd7:63.2	Atthi kañci kālaṁ kodho cittāvilakaraṇamatto hoti, na ca tāva mukhakulānavikulāno hoti.
cnd7:63.3	Atthi kañci kālaṁ kodho mukhakulānavikulānamatto hoti, na ca tāva hanusañcopano hoti.
cnd7:63.4	Atthi kañci kālaṁ kodho hanusañcopanamatto hoti, na ca tāva pharusavācaṁ nicchāraṇo hoti.
cnd7:63.5	Atthi kañci kālaṁ kodho pharusavācaṁ nicchāraṇamatto hoti, na ca tāva disāvidisānuvilokano hoti.
cnd7:63.6	Atthi kañci kālaṁ kodho disāvidisānuvilokanamatto hoti, na ca tāva daṇḍasatthaparāmasano hoti.
cnd7:63.7	Atthi kañci kālaṁ kodho daṇḍasatthaparāmasanamatto hoti, na ca tāva daṇḍasatthaabbhukkiraṇo hoti.
cnd7:63.8	Atthi kañci kālaṁ kodho daṇḍasatthaabbhukkiraṇamatto hoti, na ca tāva daṇḍasatthaabhinipātano hoti.
cnd7:63.9	Atthi kañci kālaṁ kodho daṇḍasatthaabhinipātanamatto hoti, na ca tāva chinnavicchinnakaraṇo hoti.
cnd7:63.10	Atthi kañci kālaṁ kodho chinnavicchinnakaraṇamatto hoti, na ca tāva sambhañjanapalibhañjano hoti.
cnd7:63.11	Atthi kañci kālaṁ kodho sambhañjanapalibhañjanamatto hoti, na ca tāva aṅgamaṅgaapakaḍḍhano hoti.
cnd7:63.12	Atthi kañci kālaṁ kodho aṅgamaṅgaapakaḍḍhanamatto hoti, na ca tāva jīvitāvoropano hoti.
cnd7:63.13	Atthi kañci kālaṁ kodho jīvitāvoropanamatto hoti, na ca tāva sabbacāgapariccāgāya saṇṭhito hoti.
cnd7:63.14	Yato kodho paraṁ puggalaṁ ghātetvā attānaṁ ghāteti, ettāvatā kodho paramussadagato paramavepullapatto hoti.
cnd7:63.15	Yassa so hoti kodho pahīno samucchinno vūpasanto paṭipassaddho abhabbuppattiko ñāṇagginā daḍḍho, so vuccati—
cnd7:63.16	vidhūmo.
cnd7:64.1	Kodhassa pahīnattā vidhūmo, kodhavatthussa pariññātattā vidhūmo, kodhahetussa pariññātattā vidhūmo, kodhahetussa upacchinnattā vidhūmo.
cnd7:65.1	<b>Anīgho</b>ti rāgo nīgho, doso nīgho, moho nīgho, kodho nīgho, upanāho nīgho …pe… sabbākusalābhisaṅkhārā nīghā.
cnd7:65.2	Yassete nīghā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati anīgho.
cnd7:66.1	<b>Nirāso</b>ti <b>āsā</b> vuccati taṇhā.
cnd7:66.2	Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
cnd7:66.3	Yassesā āsā taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati nirāso.
cnd7:66.4	<b>Jātī</b>ti yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti khandhānaṁ pātubhāvo āyatanānaṁ paṭilābho.
cnd7:66.5	<b>Jarā</b>ti yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valittacatā āyuno saṁhāni indriyānaṁ paripāko.
cnd7:66.6	<b>Santo vidhūmo anīgho nirāso, atāri so jātijaranti brūmī</b>ti yo santo ca vidhūmo ca anīgho ca nirāso ca, so jātijarāmaraṇaṁ atari uttari patari samatikkami vītivattayīti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—
cnd7:66.7	santo vidhūmo anīgho nirāso, atāri so jātijaranti brūmi.
cnd7:66.8	Tenāha bhagavā—
cnd7:67.1	“Saṅkhāya lokasmi paroparāni,
cnd7:67.2	(puṇṇakāti bhagavā)
cnd7:67.3	Yassiñjitaṁ natthi kuhiñci loke;
cnd7:67.4	Santo vidhūmo anīgho nirāso,
cnd7:67.5	Atāri so jātijaranti brūmī”ti.
cnd7:68.1	Sahagāthāpariyosānā …pe…
cnd7:68.2	pañjaliko bhagavantaṁ namassamāno nisinno hoti—
cnd7:68.3	“satthā me, bhante, bhagavā, sāvakohamasmī”ti.
cnd7:68.4	Puṇṇakamāṇavapucchāniddeso tatiyo.
cnd8:0.1	Cūḷaniddesa
cnd8:0.2	Pārāyanavagganiddesa
cnd8:0.3	Pucchāniddesa
cnd8:0.4	4. Mettagūmāṇavapucchāniddesa
cnd8:1.1	<b>Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ,</b>
cnd8:1.2	(iccāyasmā mettagū)
cnd8:1.3	<b>Maññāmi taṁ vedaguṁ bhāvitattaṁ;</b>
cnd8:1.4	<b>Kuto nu dukkhā samudāgatā ime,</b>
cnd8:1.5	<b>Ye keci lokasmimanekarūpā.</b>
cnd8:2.1	<b>Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metan</b>ti.
cnd8:2.2	<b>Pucchāmī</b>ti tisso pucchā—
cnd8:2.3	adiṭṭhajotanā pucchā, diṭṭhasaṁsandanā pucchā, vimaticchedanā pucchā.
cnd8:2.4	Katamā adiṭṭhajotanā pucchā?
cnd8:2.5	Pakatiyā lakkhaṇaṁ aññātaṁ hoti adiṭṭhaṁ atulitaṁ atīritaṁ avibhūtaṁ avibhāvitaṁ.
cnd8:2.6	Tassa ñāṇāya dassanāya tulanāya tīraṇāya vibhūtatthāya vibhāvanatthāya pañhaṁ pucchati—
cnd8:2.7	ayaṁ adiṭṭhajotanā pucchā.
cnd8:3.1	Katamā diṭṭhasaṁsandanā pucchā?
cnd8:3.2	Pakatiyā lakkhaṇaṁ ñātaṁ hoti diṭṭhaṁ tulitaṁ tīritaṁ vibhūtaṁ vibhāvitaṁ.
cnd8:3.3	Aññehi paṇḍitehi saddhiṁ saṁsandanatthāya pañhaṁ pucchati—
cnd8:3.4	ayaṁ diṭṭhasaṁsandanā pucchā.
cnd8:4.1	Katamā vimaticchedanā pucchā?
cnd8:4.2	Pakatiyā saṁsayapakkhando hoti vimatipakkhando dveḷhakajāto—
cnd8:4.3	“evaṁ nu kho, na nu kho, kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho”ti?
cnd8:4.4	So vimaticchedanatthāya pañhaṁ pucchati—
cnd8:4.5	ayaṁ vimaticchedanā pucchā.
cnd8:4.6	Imā tisso pucchā.
cnd8:5.1	Aparāpi tisso pucchā—
cnd8:5.2	manussapucchā, amanussapucchā, nimmitapucchā.
cnd8:5.3	Katamā manussapucchā?
cnd8:5.4	Manussā buddhaṁ bhagavantaṁ upasaṅkamitvā pañhaṁ pucchanti, bhikkhū pucchanti, bhikkhuniyo pucchanti, upāsakā pucchanti, upāsikāyo pucchanti, rājāno pucchanti khattiyā pucchanti, brāhmaṇā pucchanti, vessā pucchanti, suddā pucchanti, gahaṭṭhā pucchanti, pabbajitā pucchanti—
cnd8:5.5	ayaṁ manussapucchā.
cnd8:6.1	Katamā amanussapucchā?
cnd8:6.2	Amanussā buddhaṁ bhagavantaṁ upasaṅkamitvā pañhaṁ pucchanti, nāgā pucchanti, supaṇṇā pucchanti, yakkhā pucchanti, asurā pucchanti, gandhabbā pucchanti, mahārājāno pucchanti, indā pucchanti, brahmā pucchanti, devā pucchanti—
cnd8:6.3	ayaṁ amanussapucchā.
cnd8:7.1	Katamā nimmitapucchā?
cnd8:7.2	Bhagavā rūpaṁ abhinimmināti manomayaṁ sabbaṅgapaccaṅgaṁ ahīnindriyaṁ.
cnd8:7.3	So nimmito buddhaṁ bhagavantaṁ upasaṅkamitvā pañhaṁ pucchati.
cnd8:7.4	Bhagavā visajjeti.
cnd8:7.5	Ayaṁ nimmitapucchā.
cnd8:7.6	Imā tisso pucchā.
cnd8:8.1	Aparāpi tisso pucchā—
cnd8:8.2	attatthapucchā, paratthapucchā, ubhayatthapucchā …pe…
cnd8:8.3	aparāpi tisso pucchā—
cnd8:8.4	diṭṭhadhammikatthapucchā, samparāyikatthapucchā, paramatthapucchā … aparāpi tisso pucchā—
cnd8:8.5	anavajjatthapucchā, nikkilesatthapucchā, vodānatthapucchā … aparāpi tisso pucchā—
cnd8:8.6	atītapucchā, anāgatapucchā, paccuppannapucchā … aparāpi tisso pucchā—
cnd8:8.7	ajjhattapucchā, bahiddhāpucchā, ajjhattabahiddhāpucchā … aparāpi tisso pucchā—
cnd8:8.8	kusalapucchā, akusalapucchā, abyākatapucchā … aparāpi tisso pucchā—
cnd8:8.9	khandhapucchā, dhātupucchā āyatanapucchā … aparāpi tisso pucchā—
cnd8:8.10	satipaṭṭhānapucchā, sammappadhānapucchā, iddhipādapucchā … aparāpi tisso pucchā—
cnd8:8.11	indriyapucchā, balapucchā, bojjhaṅgapucchā … aparāpi tisso pucchā—
cnd8:8.12	maggapucchā, phalapucchā, nibbānapucchā ….
cnd8:9.1	<b>Pucchāmi tan</b>ti pucchāmi taṁ yācāmi taṁ ajjhesāmi taṁ pasādemi taṁ “kathayassu me”ti pucchāmi taṁ.
cnd8:9.2	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti—
cnd8:9.3	yadidaṁ bhagavāti.
cnd8:9.4	<b>Brūhi metan</b>ti brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—
cnd8:9.5	pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ.
cnd8:10.1	<b>Iccāyasmā mettagū</b>ti iccāti padasandhi …pe…
cnd8:10.2	iccāyasmā mettagū.
cnd8:11.1	<b>Maññāmi taṁ vedaguṁ bhāvitattan</b>ti.
cnd8:11.2	<b>Vedagū</b>ti taṁ maññāmi, bhāvitattoti taṁ maññāmi, evaṁ jānāmi, evaṁ ājānāmi evaṁ paṭijānāmi evaṁ paṭivijjhāmi.
cnd8:11.3	<b>Vedagū bhāvitatto</b>ti kathañca bhagavā vedagū?
cnd8:11.4	<b>Vedo</b> vuccati catūsu maggesu ñāṇaṁ paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ …pe…
cnd8:11.5	dhammavicayasambojjhaṅgo vīmaṁsā vipassanā sammādiṭṭhi.
cnd8:11.6	Bhagavā tehi vedehi jātijarāmaraṇassa antagato antappatto koṭigato koṭippatto pariyantagato pariyantappatto vosānagato vosānappatto tāṇagato tāṇappatto leṇagato leṇappatto saraṇagato saraṇappatto abhayagato abhayappatto accutagato accutappatto amatagato amatappatto nibbānagato nibbānappatto.
cnd8:11.7	Vedānaṁ vā antagatoti vedagū;
cnd8:11.8	vedehi vā antagatoti vedagū;
cnd8:11.9	sattannaṁ vā dhammānaṁ viditattā vedagū;
cnd8:11.10	sakkāyadiṭṭhi viditā hoti, vicikicchā viditā hoti, sīlabbataparāmāso vidito hoti, rāgo doso moho māno vidito hoti, viditāssa honti pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā.
cnd8:12.1	Vedāni viceyya kevalāni,
cnd8:12.2	(sabhiyāti bhagavā)
cnd8:12.3	Samaṇānaṁ yānīdhatthi brāhmaṇānaṁ;
cnd8:12.4	Sabbavedanāsu vītarāgo,
cnd8:12.5	Sabbaṁ vedamaticca vedagū soti.
cnd8:13.1	Evaṁ bhagavā vedagū.
cnd8:14.1	Kathaṁ bhagavā bhāvitatto?
cnd8:14.2	Bhagavā bhāvitakāyo bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapañño bhāvitasatipaṭṭhāno bhāvitasammappadhāno bhāvitaiddhipādo bhāvitaindriyo bhāvitabalo bhāvitabojjhaṅgo bhāvitamaggo, pahīnakileso paṭividdhākuppo sacchikatanirodho.
cnd8:14.3	Dukkhaṁ tassa pariññātaṁ, samudayo pahīno, maggo bhāvito, nirodho sacchikato, abhiññeyyaṁ abhiññātaṁ, pariññeyyaṁ pariññātaṁ, pahātabbaṁ pahīnaṁ, bhāvetabbaṁ bhāvitaṁ, sacchikātabbaṁ sacchikataṁ, aparitto mahanto gambhīro appameyyo duppariyogāḷho bahuratano sāgarūpamo chaḷaṅgupekkhāya samannāgato hoti.
cnd8:15.1	Cakkhunā rūpaṁ disvā neva sumano hoti na dummano;
cnd8:15.2	upekkhako viharati sato sampajāno.
cnd8:15.3	Sotena saddaṁ sutvā, ghānena gandhaṁ ghāyitvā, jivhāya rasaṁ sāyitvā, kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā, manasā dhammaṁ viññāya neva sumano hoti na dummano;
cnd8:15.4	upekkhako viharati sato sampajāno.
cnd8:16.1	Cakkhunā rūpaṁ disvā manāpaṁ rūpaṁ nābhigijjhati nābhihaṁsati na rāgaṁ janeti.
cnd8:16.2	Tassa ṭhitova kāyo hoti, ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.
cnd8:16.3	Cakkhunā kho paneva rūpaṁ disvā amanāpaṁ na maṅku hoti appatiṭṭhitacitto alīnamanaso abyāpannacetaso.
cnd8:16.4	Tassa ṭhitova kāyo hoti ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.
cnd8:16.5	Sotena saddaṁ sutvā …pe…
cnd8:16.6	ghānena gandhaṁ ghāyitvā … jivhāya rasaṁ sāyitvā … kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā … manasā dhammaṁ viññāya manāpaṁ nābhigijjhati nābhihaṁsati na rāgaṁ janeti.
cnd8:16.7	Tassa ṭhitova kāyo hoti ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.
cnd8:16.8	Manasāyeva kho pana dhammaṁ viññāya amanāpaṁ na maṅku hoti.
cnd8:16.9	Appatiṭṭhitacitto alīnamanaso abyāpannacetaso tassa ṭhitova kāyo hoti ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.
cnd8:17.1	Cakkhunā rūpaṁ disvā manāpāmanāpesu rūpesu ṭhitova kāyo hoti ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.
cnd8:17.2	Sotena saddaṁ sutvā …pe…
cnd8:17.3	manasā dhammaṁ viññāya manāpāmanāpesu dhammesu ṭhitova kāyo hoti ṭhitaṁ cittaṁ ajjhattaṁ susaṇṭhitaṁ suvimuttaṁ.
cnd8:18.1	Cakkhunā rūpaṁ disvā rajanīye na rajjati, dussanīye na dussati, mohanīye na muyhati, kopanīye na kuppati, madanīye na majjati, kilesanīye na kilissati.
cnd8:18.2	Sotena saddaṁ sutvā …pe…
cnd8:18.3	manasā dhammaṁ viññāya rajanīye na rajjati, dussanīye na dussati, mohanīye na muyhati, kopanīye na kuppati, madanīye na majjati, kilesanīye na kilissati.
cnd8:19.1	Diṭṭhe diṭṭhamatto, sute sutamatto, mute mutamatto, viññāte viññātamatto.
cnd8:19.2	Diṭṭhe na limpati, sute na limpati, mute na limpati, viññāte na limpati.
cnd8:19.3	Diṭṭhe anūpayo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharati.
cnd8:19.4	Sute …pe…
cnd8:19.5	mute … viññāte anūpayo anapāyo anissito appaṭibaddho vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharati.
cnd8:20.1	Saṁvijjati bhagavato cakkhu, passati bhagavā cakkhunā rūpaṁ, chandarāgo bhagavato natthi, suvimuttacitto bhagavā.
cnd8:20.2	Saṁvijjati bhagavato sotaṁ, suṇāti bhagavā sotena saddaṁ, chandarāgo bhagavato natthi, suvimuttacitto bhagavā.
cnd8:20.3	Saṁvijjati bhagavato ghānaṁ, ghāyati bhagavā ghānena gandhaṁ, chandarāgo bhagavato natthi, suvimuttacitto bhagavā.
cnd8:20.4	Saṁvijjati bhagavato jivhā, sāyati bhagavā jivhāya rasaṁ, chandarāgo bhagavato natthi, suvimuttacitto bhagavā.
cnd8:20.5	Saṁvijjati bhagavato kāyo, phusati bhagavā kāyena phoṭṭhabbaṁ, chandarāgo bhagavato natthi, suvimuttacitto bhagavā.
cnd8:20.6	Saṁvijjati bhagavato mano, vijānāti bhagavā manasā dhammaṁ, chandarāgo bhagavato natthi, suvimuttacitto bhagavā.
cnd8:21.1	Cakkhu rūpārāmaṁ rūparataṁ rūpasammuditaṁ, taṁ bhagavato dantaṁ guttaṁ rakkhitaṁ saṁvutaṁ;
cnd8:21.2	tassa ca saṁvarāya dhammaṁ deseti.
cnd8:21.3	Sotaṁ saddārāmaṁ saddarataṁ …pe…
cnd8:21.4	ghānaṁ gandhārāmaṁ gandharataṁ … jivhā rasārāmā rasaratā rasasammuditā, sā bhagavato dantā guttā rakkhitā saṁvutā;
cnd8:21.5	tassa ca saṁvarāya dhammaṁ deseti.
cnd8:21.6	Kāyo phoṭṭhabbārāmo phoṭṭhabbarato phoṭṭhabbasammudito … mano dhammārāmo dhammarato dhammasammudito, so bhagavato danto gutto rakkhito saṁvuto;
cnd8:21.7	tassa ca saṁvarāya dhammaṁ deseti—
cnd8:22.1	“Dantaṁ nayanti samitiṁ,
cnd8:22.2	dantaṁ rājābhirūhati;
cnd8:22.3	Danto seṭṭho manussesu,
cnd8:22.4	yotivākyaṁ titikkhati.
cnd8:23.1	Varamassatarā dantā,
cnd8:23.2	ājānīyā ca sindhavā;
cnd8:23.3	Kuñjarā ca mahānāgā,
cnd8:23.4	attadanto tato varaṁ.
cnd8:24.1	Na hi etehi yānehi,
cnd8:24.2	gaccheyya agataṁ disaṁ;
cnd8:24.3	Yathāttanā sudantena,
cnd8:24.4	danto dantena gacchati.
cnd8:25.1	Vidhāsu na vikampanti,
cnd8:25.2	vippamuttā punabbhavā;
cnd8:25.3	Dantabhūmiṁ anuppattā,
cnd8:25.4	te loke vijitāvino.
cnd8:26.1	Yassindriyāni bhāvitāni,
cnd8:26.2	Ajjhattañca bahiddhā ca sabbaloke;
cnd8:26.3	Nibbijjha imaṁ parañca lokaṁ,
cnd8:26.4	Kālaṁ kaṅkhati bhāvito sa danto”ti.
cnd8:27.1	Evaṁ bhagavā bhāvitattoti <b>maññāmi taṁ vedaguṁ bhāvitattaṁ.</b>
cnd8:28.1	<b>Kuto nu dukkhā samudāgatā ime</b>ti.
cnd8:28.2	<b>Kuto nū</b>ti saṁsayapucchā vimatipucchā dveḷhakapucchā anekaṁsapucchā—
cnd8:28.3	“evaṁ nu kho, na nu kho, kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho”ti—
cnd8:28.4	kuto nu.
cnd8:28.5	<b>Dukkhā</b>ti jātidukkhaṁ, jarādukkhaṁ, byādhidukkhaṁ, maraṇadukkhaṁ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṁ, nerayikaṁ dukkhaṁ, tiracchānayonikaṁ dukkhaṁ, pettivisayikaṁ dukkhaṁ, mānusikaṁ dukkhaṁ, gabbhokkantimūlakaṁ dukkhaṁ, gabbhaṭṭhitimūlakaṁ dukkhaṁ, gabbhavuṭṭhānamūlakaṁ dukkhaṁ, jātassūpanibandhakaṁ dukkhaṁ, jātassa parādheyyakaṁ dukkhaṁ, attūpakkamaṁ dukkhaṁ, parūpakkamaṁ dukkhaṁ, dukkhadukkhaṁ, saṅkhāradukkhaṁ, vipariṇāmadukkhaṁ, cakkhurogo sotarogo ghānarogo jivhārogo kāyarogo sīsarogo kaṇṇarogo mukharogo dantarogo kāso sāso pināso ḍāho jaro kucchirogo mucchā pakkhandikā sūlā visūcikā kuṭṭhaṁ gaṇḍo kilāso soso apamāro daddu kaṇḍu kacchu rakhasā vitacchikā lohitapittaṁ madhumeho aṁsā piḷakā bhagandalā pittasamuṭṭhānā ābādhā semhasamuṭṭhānā ābādhā vātasamuṭṭhānā ābādhā sannipātikā ābādhā utupariṇāmajā ābādhā visamaparihārajā ābādhā opakkamikā ābādhā kammavipākajā ābādhā sītaṁ uṇhaṁ jighacchā pipāsā uccāro passāvo ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassaṁ dukkhaṁ, mātumaraṇaṁ dukkhaṁ, pitumaraṇaṁ dukkhaṁ, bhātumaraṇaṁ dukkhaṁ, bhaginimaraṇaṁ dukkhaṁ, puttamaraṇaṁ dukkhaṁ, dhītumaraṇaṁ dukkhaṁ, ñātibyasanaṁ dukkhaṁ, rogabyasanaṁ dukkhaṁ, bhogabyasanaṁ dukkhaṁ, sīlabyasanaṁ dukkhaṁ, diṭṭhibyasanaṁ dukkhaṁ;
cnd8:28.6	yesaṁ dhammānaṁ ādito samudāgamanaṁ paññāyati, atthaṅgamato nirodho paññāyati, kammasannissito vipāko, vipākasannissitaṁ kammaṁ, nāmasannissitaṁ rūpaṁ, rūpasannissitaṁ nāmaṁ, jātiyā anugataṁ, jarāya anusaṭaṁ, byādhinā abhibhūtaṁ, maraṇena abbhāhataṁ, dukkhe patiṭṭhitaṁ, atāṇaṁ aleṇaṁ asaraṇaṁ asaraṇībhūtaṁ—
cnd8:28.7	ime vuccanti dukkhā.
cnd8:28.8	Ime dukkhā kuto samudāgatā kuto jātā kuto sañjātā kuto nibbattā kuto abhinibbattā kuto pātubhūtā kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavāti, imesaṁ dukkhānaṁ mūlaṁ pucchati hetuṁ pucchati nidānaṁ pucchati sambhavaṁ pucchati pabhavaṁ pucchati samuṭṭhānaṁ pucchati āhāraṁ pucchati ārammaṇaṁ pucchati paccayaṁ pucchati samudayaṁ pucchati papucchati yācati ajjhesati pasādetīti—
cnd8:28.9	kuto nu dukkhā samudāgatā ime.
cnd8:29.1	<b>Ye keci lokasmimanekarūpā</b>ti.
cnd8:29.2	<b>Ye kecī</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—
cnd8:29.3	ye kecīti.
cnd8:29.4	<b>Lokasmin</b>ti apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloke.
cnd8:29.5	<b>Anekarūpā</b>ti anekavidhā nānāppakārā dukkhāti—
cnd8:29.6	ye keci lokasmimanekarūpā.
cnd8:29.7	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd8:30.1	“Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ,
cnd8:30.2	(iccāyasmā mettagū)
cnd8:30.3	Maññāmi taṁ vedaguṁ bhāvitattaṁ;
cnd8:30.4	Kuto nu dukkhā samudāgatā ime,
cnd8:30.5	Ye keci lokasmimanekarūpā”ti.
cnd8:31.1	<b>Dukkhassa ve maṁ pabhavaṁ apucchasi,</b>
cnd8:31.2	(mettagūti bhagavā)
cnd8:31.3	<b>Taṁ te pavakkhāmi yathā pajānaṁ;</b>
cnd8:31.4	<b>Upadhinidānā pabhavanti dukkhā,</b>
cnd8:31.5	<b>Ye keci lokasmimanekarūpā.</b>
cnd8:32.1	<b>Dukkhassa ve maṁ pabhavaṁ apucchasī</b>ti.
cnd8:32.2	<b>Dukkhassā</b>ti jātidukkhassa jarādukkhassa byādhidukkhassa maraṇadukkhassa sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhassa.
cnd8:32.3	<b>Pabhavaṁ apucchasī</b>ti dukkhassa mūlaṁ pucchasi hetuṁ pucchasi nidānaṁ pucchasi sambhavaṁ pucchasi pabhavaṁ pucchasi samuṭṭhānaṁ pucchasi āhāraṁ pucchasi ārammaṇaṁ pucchasi paccayaṁ pucchasi samudayaṁ pucchasi yācasi ajjhesasi pasādesīti—
cnd8:32.4	dukkhassa ve maṁ pabhavaṁ apucchasi.
cnd8:32.5	<b>Mettagū</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
cnd8:32.6	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—
cnd8:32.7	mettagūti bhagavā.
cnd8:33.1	<b>Taṁ te pavakkhāmi yathā pajānan</b>ti.
cnd8:33.2	<b>Tan</b>ti dukkhassa mūlaṁ pavakkhāmi hetuṁ pavakkhāmi nidānaṁ pavakkhāmi sambhavaṁ pavakkhāmi pabhavaṁ pavakkhāmi samuṭṭhānaṁ pavakkhāmi āhāraṁ pavakkhāmi ārammaṇaṁ pavakkhāmi paccayaṁ pavakkhāmi samudayaṁ pavakkhāmi ācikkhissāmi desessāmi paññapessāmi paṭṭhapessāmi vivarissāmi vibhajissāmi uttānīkarissāmi pakāsessāmīti—
cnd8:33.3	taṁ te pavakkhāmi.
cnd8:33.4	<b>Yathā pajānan</b>ti yathā pajānanto ājānanto vijānanto paṭivijānanto paṭivijjhanto.
cnd8:33.5	Na itihītihaṁ na itikirāya na paramparāya na piṭakasampadāya na takkahetu na nayahetu na ākāraparivitakkena na diṭṭhinijjhānakkhantiyā sāmaṁ sayamabhiññātaṁ attapaccakkhadhammaṁ taṁ kathayissāmīti—
cnd8:33.6	taṁ te pavakkhāmi yathā pajānaṁ.
cnd8:34.1	<b>Upadhinidānā pabhavanti dukkhā</b>ti.
cnd8:34.2	<b>Upadhī</b>ti dasa upadhī—
cnd8:34.3	taṇhūpadhi, diṭṭhūpadhi, kilesūpadhi, kammūpadhi, duccaritūpadhi, āhārūpadhi, paṭighūpadhi, catasso upādinnadhātuyo upadhī, cha ajjhattikāni āyatanāni upadhī, cha viññāṇakāyā upadhī, sabbampi dukkhaṁ dukkhamanaṭṭhena upadhi.
cnd8:34.4	Ime vuccanti dasa upadhī.
cnd8:34.5	<b>Dukkhā</b>ti jātidukkhaṁ jarādukkhaṁ byādhidukkhaṁ maraṇadukkhaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṁ nerayikaṁ dukkhaṁ …pe…
cnd8:34.6	diṭṭhibyasanaṁ dukkhaṁ.
cnd8:34.7	Yesaṁ dhammānaṁ ādito samudāgamanaṁ paññāyati, atthaṅgamato nirodho paññāyati, kammasannissito vipāko, vipākasannissitaṁ kammaṁ, nāmasannissitaṁ rūpaṁ, rūpasannissitaṁ nāmaṁ, jātiyā anugataṁ, jarāya anusaṭaṁ, byādhinā abhibhūtaṁ, maraṇena abbhāhataṁ, dukkhe patiṭṭhitaṁ, atāṇaṁ aleṇaṁ asaraṇaṁ asaraṇībhūtaṁ—
cnd8:34.8	ime vuccanti dukkhā.
cnd8:34.9	Ime dukkhā upadhinidānā upadhihetukā upadhipaccayā upadhikāraṇā honti pabhavanti sambhavanti jāyanti sañjāyanti nibbattanti pātubhavantīti—
cnd8:34.10	upadhinidānā pabhavanti dukkhā.
cnd8:35.1	<b>Ye keci lokasmimanekarūpā</b>ti.
cnd8:35.2	<b>Ye kecī</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—
cnd8:35.3	ye kecīti.
cnd8:35.4	<b>Lokasmin</b>ti apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloke.
cnd8:35.5	<b>Anekarūpā</b>ti anekavidhā nānappakārā dukkhāti—
cnd8:35.6	ye keci lokasmimanekarūpā.
cnd8:35.7	Tenāha bhagavā—
cnd8:36.1	“Dukkhassa ve maṁ pabhavaṁ apucchasi,
cnd8:36.2	(mettagūti bhagavā)
cnd8:36.3	Taṁ te pavakkhāmi yathā pajānaṁ;
cnd8:36.4	Upadhinidānā pabhavanti dukkhā,
cnd8:36.5	Ye keci lokasmimanekarūpā”ti.
cnd8:37.1	<b>Yo ve avidvā upadhiṁ karoti,</b>
cnd8:37.2	<b>Punappunaṁ dukkhamupeti mando;</b>
cnd8:37.3	<b>Tasmā pajānaṁ upadhiṁ na kayirā,</b>
cnd8:37.4	<b>Dukkhassa jātippabhavānupassī.</b>
cnd8:38.1	<b>Yo ve avidvā upadhiṁ karotī</b>ti.
cnd8:38.2	<b>Yo</b>ti yo yādiso yathāyutto yathāvihito yathāpakāro yaṁṭhānappatto yaṁdhammasamannāgato khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddo vā gahaṭṭho vā pabbajito vā devo vā manusso vā.
cnd8:38.3	<b>Avidvā</b>ti avijjāgato aññāṇī avibhāvī duppañño.
cnd8:38.4	<b>Upadhiṁ karotī</b>ti taṇhūpadhiṁ karoti, diṭṭhūpadhiṁ karoti, kilesūpadhiṁ karoti, kammūpadhiṁ karoti, duccaritūpadhiṁ karoti, āhārūpadhiṁ karoti, paṭighūpadhiṁ karoti, catasso upādinnadhātuyo upadhī karoti, cha ajjhattikāni āyatanāni upadhī karoti, cha viññāṇakāye upadhī karoti janeti sañjaneti nibbatteti abhinibbattetīti—
cnd8:38.5	avidvā upadhiṁ karoti.
cnd8:39.1	<b>Punappunaṁ dukkhamupeti mando</b>ti punappunaṁ jātidukkhaṁ jarādukkhaṁ byādhidukkhaṁ maraṇadukkhaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṁ eti samupeti upagacchati gaṇhāti parāmasati abhinivisatīti—
cnd8:39.2	punappunaṁ dukkhamupeti.
cnd8:39.3	<b>Mando</b>ti mando momuho avidvā avijjāgato aññāṇī avibhāvī duppaññoti—
cnd8:39.4	punappunaṁ dukkhamupeti mando.
cnd8:40.1	<b>Tasmā pajānaṁ upadhiṁ na kayirā</b>ti.
cnd8:40.2	<b>Tasmā</b>ti taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānā etaṁ ādīnavaṁ sampassamāno upadhīsūti tasmā.
cnd8:40.3	<b>Pajānan</b>ti pajānanto ājānanto vijānanto paṭivijānanto paṭivijjhanto, “sabbe saṅkhārā aniccā”ti pajānanto ājānanto vijānanto paṭivijānanto paṭivijjhanto,
cnd8:40.4	“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …pe…
cnd8:40.5	“sabbe dhammā anattā”ti …pe…
cnd8:40.6	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti pajānanto ājānanto vijānanto paṭivijānanto paṭivijjhanto.
cnd8:40.7	<b>Upadhiṁ na kayirā</b>ti taṇhūpadhiṁ na kareyya, diṭṭhūpadhiṁ na kareyya, kilesūpadhiṁ na kareyya, duccaritūpadhiṁ na kareyya, āhārūpadhiṁ na kareyya, paṭighūpadhiṁ na kareyya, catasso upādinnadhātuyo upadhī na kareyya, cha ajjhattikāni āyatanāni upadhī na kareyya, cha viññāṇakāye upadhī na kareyya, na janeyya na sañjaneyya na nibbatteyya nābhinibbatteyyāti—
cnd8:40.8	tasmā pajānaṁ upadhiṁ na kayirā.
cnd8:41.1	<b>Dukkhassā</b>ti jātidukkhassa jarādukkhassa byādhidukkhassa maraṇadukkhassa sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhassa.
cnd8:41.2	<b>Pabhavānupassī</b>ti dukkhassa mūlānupassī hetānupassī nidānānupassī sambhavānupassī pabhavānupassī samuṭṭhānānupassī āhārānupassī ārammaṇānupassī paccayānupassī samudayānupassī.
cnd8:41.3	<b>Anupassanā</b> vuccati ñāṇaṁ.
cnd8:41.4	Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.
cnd8:41.5	Imāya anupassanāya paññāya upeto hoti samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato.
cnd8:41.6	So vuccati anupassīti—
cnd8:41.7	dukkhassa jātippabhavānupassī.
cnd8:41.8	Tenāha bhagavā—
cnd8:42.1	“Yo ve avidvā upadhiṁ karoti,
cnd8:42.2	Punappunaṁ dukkhamupeti mando;
cnd8:42.3	Tasmā pajānaṁ upadhiṁ na kayirā,
cnd8:42.4	Dukkhassa jātippabhavānupassī”ti.
cnd8:43.1	<b>Yaṁ taṁ apucchimha akittayī no,</b>
cnd8:43.2	<b>Aññaṁ taṁ pucchāma tadiṅgha brūhi;</b>
cnd8:43.3	<b>Kathaṁ nu dhīrā vitaranti oghaṁ,</b>
cnd8:43.4	<b>Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca;</b>
cnd8:43.5	<b>Taṁ me munī sādhu viyākarohi,</b>
cnd8:43.6	<b>Tathā hi te vidito esa dhammo.</b>
cnd8:44.1	<b>Yaṁ taṁ apucchimha akittayī no</b>ti yaṁ taṁ apucchimha ayācimha ajjhesimha pasādayimha.
cnd8:44.2	<b>Akittayī no</b>ti kittitaṁ pakittitaṁ ācikkhitaṁ desitaṁ paññapitaṁ paṭṭhapitaṁ vivaritaṁ vibhattaṁ uttānīkataṁ pakāsitanti—
cnd8:44.3	yaṁ taṁ apucchimha akittayī no.
cnd8:45.1	<b>Aññaṁ taṁ pucchāma tadiṅgha brūhī</b>ti aññaṁ taṁ pucchāma, aññaṁ taṁ yācāma, aññaṁ taṁ ajjhesāma, aññaṁ taṁ pasādema, uttari taṁ pucchāma.
cnd8:45.2	<b>Tadiṅgha brūhī</b>ti iṅgha brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—
cnd8:45.3	aññaṁ taṁ pucchāma tadiṅgha brūhi.
cnd8:46.1	<b>Kathaṁ nu dhīrā vitaranti oghaṁ, jātiṁ jaraṁ sokapariddavañcā</b>ti.
cnd8:46.2	<b>Kathaṁ nū</b>ti saṁsayapucchā vimatipucchā dveḷhakapucchā anekaṁsapucchā—
cnd8:46.3	“evaṁ nu kho, nanu kho, kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho”ti—
cnd8:46.4	kathaṁ nu.
cnd8:46.5	<b>Dhīrā</b>ti dhīrā paṇḍitā paññavanto buddhimanto ñāṇino vibhāvino medhāvino.
cnd8:46.6	<b>Oghan</b>ti kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ.
cnd8:46.7	<b>Jātī</b>ti yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti nibbatti abhinibbatti khandhānaṁ pātubhāvo āyatanānaṁ paṭilābho.
cnd8:46.8	<b>Jarā</b>ti yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valittacatā āyuno saṁhāni indriyānaṁ paripāko.
cnd8:46.9	<b>Soko</b>ti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa bhogabyasanena vā phuṭṭhassa rogabyasanena vā phuṭṭhassa sīlabyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena vā samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena vā phuṭṭhassa soko socanā socitattaṁ antosoko antoparisoko antoḍāho antopariḍāho cetaso parijjhāyanā domanassaṁ sokasallaṁ.
cnd8:46.10	<b>Paridevo</b>ti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa bhogabyasanena vā phuṭṭhassa rogabyasanena vā phuṭṭhassa sīlabyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena vā samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena vā phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā paridevanā ādevitattaṁ paridevitattaṁ vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappanā lālappitattaṁ.
cnd8:47.1	<b>Kathaṁ nu dhīrā vitaranti oghaṁ, jātiṁ jaraṁ sokapariddavañcā</b>ti dhīrā kathaṁ oghañca jātiñca jarañca sokañca paridevañca taranti uttaranti pataranti samatikkamanti vītivattantīti—
cnd8:47.2	kathaṁ nu dhīrā vitaranti oghaṁ, jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca.
cnd8:48.1	<b>Taṁ me munī sādhu viyākarohī</b>ti.
cnd8:48.2	<b>Tan</b>ti yaṁ pucchāmi yaṁ yācāmi yaṁ ajjhesāmi yaṁ pasādemi.
cnd8:48.3	<b>Munī</b>ti monaṁ vuccati ñāṇaṁ.
cnd8:48.4	Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.
cnd8:48.5	Bhagavā tena ñāṇena samannāgato muni monappatto.
cnd8:48.6	Tīṇi moneyyāni—
cnd8:48.7	kāyamoneyyaṁ vacīmoneyyaṁ manomoneyyaṁ.
cnd8:49.1	Katamaṁ kāyamoneyyaṁ?
cnd8:49.2	Tividhānaṁ kāyaduccaritānaṁ pahānaṁ kāyamoneyyaṁ.
cnd8:49.3	Tividhaṁ kāyasucaritaṁ kāyamoneyyaṁ.
cnd8:49.4	Kāyārammaṇe ñāṇaṁ kāyamoneyyaṁ.
cnd8:49.5	Kāyapariññā kāyamoneyyaṁ.
cnd8:49.6	Pariññāsahagato maggo kāyamoneyyaṁ.
cnd8:49.7	Kāye chandarāgassa pahānaṁ kāyamoneyyaṁ.
cnd8:49.8	Kāyasaṅkhāranirodho catutthajjhānasamāpatti kāyamoneyyaṁ.
cnd8:49.9	Idaṁ kāyamoneyyaṁ.
cnd8:50.1	Katamaṁ vacīmoneyyaṁ?
cnd8:50.2	Catubbidhānaṁ vacīduccaritānaṁ pahānaṁ vacīmoneyyaṁ.
cnd8:50.3	Catubbidhaṁ vacīsucaritaṁ vacīmoneyyaṁ.
cnd8:50.4	Vācārammaṇe ñāṇaṁ vacīmoneyyaṁ.
cnd8:50.5	Vācāpariññā vacīmoneyyaṁ.
cnd8:50.6	Pariññāsahagato maggo vacīmoneyyaṁ.
cnd8:50.7	Vācāya chandarāgassa pahānaṁ vacīmoneyyaṁ.
cnd8:50.8	Vacīsaṅkhāranirodho dutiyajjhānasamāpatti vacīmoneyyaṁ.
cnd8:50.9	Idaṁ vacīmoneyyaṁ.
cnd8:51.1	Katamaṁ manomoneyyaṁ?
cnd8:51.2	Tividhānaṁ manoduccaritānaṁ pahānaṁ manomoneyyaṁ.
cnd8:51.3	Tividhaṁ manosucaritaṁ manomoneyyaṁ.
cnd8:51.4	Cittārammaṇe ñāṇaṁ manomoneyyaṁ.
cnd8:51.5	Cittapariññā manomoneyyaṁ.
cnd8:51.6	Pariññāsahagato maggo manomoneyyaṁ.
cnd8:51.7	Citte chandarāgassa pahānaṁ manomoneyyaṁ.
cnd8:51.8	Cittasaṅkhāranirodho saññāvedayitanirodhasamāpatti manomoneyyaṁ.
cnd8:51.9	Idaṁ manomoneyyaṁ.
cnd8:52.1	Kāyamuniṁ vacīmuniṁ,
cnd8:52.2	manomunimanāsavaṁ;
cnd8:52.3	Muniṁ moneyyasampannaṁ,
cnd8:52.4	āhu sabbappahāyinaṁ.
cnd8:53.1	Kāyamuniṁ vacīmuniṁ,
cnd8:53.2	manomunimanāsavaṁ;
cnd8:53.3	Muniṁ moneyyasampannaṁ,
cnd8:53.4	āhu ninhātapāpakanti.
cnd8:54.1	Imehi tīhi moneyyehi dhammehi samannāgatā.
cnd8:54.2	Cha munino—
cnd8:54.3	agāramunino, anagāramunino, sekhamunino, asekhamunino, paccekamunino munimuninoti.
cnd8:54.4	Katame agāramunino?
cnd8:54.5	Ye te agārikā diṭṭhapadā viññātasāsanā—
cnd8:54.6	ime agāramunino.
cnd8:54.7	Katame anagāramunino?
cnd8:54.8	Ye te pabbajitā diṭṭhapadā viññātasāsanā—
cnd8:54.9	ime anagāramunino.
cnd8:54.10	Satta sekhā sekhamunino.
cnd8:54.11	Arahanto asekhamunino.
cnd8:54.12	Paccekasambuddhā paccekamunino.
cnd8:54.13	Tathāgatā arahanto sammāsambuddhā munimunino.
cnd8:55.1	Na monena munī hoti,
cnd8:55.2	mūḷharūpo aviddasu;
cnd8:55.3	Yo ca tulaṁva paggayha,
cnd8:55.4	varamādāya paṇḍito.
cnd8:56.1	Pāpāni parivajjeti,
cnd8:56.2	sa munī tena so muni;
cnd8:56.3	Yo munāti ubho loke,
cnd8:56.4	muni tena pavuccati.
cnd8:57.1	Asatañca satañca ñatvā dhammaṁ,
cnd8:57.2	Ajjhattaṁ bahiddhā ca sabbaloke;
cnd8:57.3	Devamanussehi pūjanīyo,
cnd8:57.4	Saṅgajālamaticca so munīti.
cnd8:58.1	<b>Sādhu viyākarohī</b>ti taṁ sādhu ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—
cnd8:58.2	taṁ me munī sādhu viyākarohi.
cnd8:58.3	<b>Tathā hi te vidito esa dhammo</b>ti tathā hi te vidito tulito tīrito vibhūto vibhāvito esa dhammoti—
cnd8:58.4	tathā hi te vidito esa dhammo.
cnd8:58.5	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd8:59.1	“Yaṁ taṁ apucchimha akittayī no,
cnd8:59.2	Aññaṁ taṁ pucchāma tadiṅgha brūhi;
cnd8:59.3	Kathaṁ nu dhīrā vitaranti oghaṁ,
cnd8:59.4	Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca;
cnd8:59.5	Taṁ me munī sādhu viyākarohi,
cnd8:59.6	Tathā hi te vidito esa dhammo”ti.
cnd8:60.1	<b>Kittayissāmi te dhammaṁ,</b>
cnd8:60.2	(mettagūti bhagavā)
cnd8:60.3	<b>Diṭṭhe dhamme anītihaṁ;</b>
cnd8:60.4	<b>Yaṁ viditvā sato caraṁ,</b>
cnd8:60.5	<b>Tare loke visattikaṁ.</b>
cnd8:61.1	<b>Kittayissāmi te dhamman</b>ti.
cnd8:61.2	<b>Dhamman</b>ti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ, cattāro satipaṭṭhāne, cattāro sammappadhāne, cattāro iddhipāde, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅge, ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ, nibbānañca, nibbānagāminiñca paṭipadaṁ kittayissāmi ācikkhissāmi desessāmi paññapessāmi paṭṭhapessāmi vivarissāmi vibhajissāmi uttānīkarissāmi pakāsissāmīti—
cnd8:61.3	kittayissāmi te dhammaṁ.
cnd8:61.4	<b>Mettagū</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
cnd8:62.1	<b>Diṭṭhe dhamme anītihan</b>ti.
cnd8:62.2	<b>Diṭṭhe dhamme</b>ti diṭṭhe dhamme ñāte dhamme tulite dhamme tīrite dhamme vibhūte dhamme vibhāvite dhamme sabbe saṅkhārā aniccāti …pe…
cnd8:62.3	yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhammanti diṭṭhe dhamme ñāte dhamme tulite dhamme tīrite dhamme vibhūte dhamme vibhāvite dhammeti—
cnd8:62.4	evampi diṭṭhe dhamme kathayissāmi.
cnd8:62.5	Atha vā dukkhe diṭṭhe dukkhaṁ kathayissāmi, samudaye diṭṭhe samudayaṁ kathayissāmi, magge diṭṭhe maggaṁ kathayissāmi, nirodhe diṭṭhe nirodhaṁ kathayissāmīti—
cnd8:62.6	evampi diṭṭhe dhamme kathayissāmi.
cnd8:62.7	Atha vā diṭṭhe dhamme sandiṭṭhikaṁ akālikaṁ ehipassikaṁ opaneyyikaṁ paccattaṁ veditabbaṁ viññūhīti—
cnd8:62.8	evampi diṭṭhe dhamme kathayissāmīti diṭṭhe dhamme.
cnd8:62.9	<b>Anītihan</b>ti na itihītihaṁ na itikirāya na paramparāya na piṭakasampadāya na takkahetu na nayahetu na ākāraparivitakkena na diṭṭhinijjhānakkhantiyā, sāmaṁ sayamabhiññātaṁ attapaccakkhadhammaṁ, taṁ kathayissāmīti—
cnd8:62.10	diṭṭhe dhamme anītihaṁ.
cnd8:63.1	<b>Yaṁ viditvā sato caran</b>ti yaṁ viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā, “sabbe saṅkhārā aniccā”ti viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā,
cnd8:63.2	“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti … “sabbe dhammā anattā”ti …pe…
cnd8:63.3	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.
cnd8:63.4	<b>Sato</b>ti catūhi kāraṇehi sato—
cnd8:63.5	kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato …pe…
cnd8:63.6	so vuccati sato.
cnd8:63.7	<b>Caran</b>ti caranto viharanto iriyanto vattento pālento yapento yāpentoti—
cnd8:63.8	yaṁ viditvā sato caraṁ.
cnd8:64.1	<b>Tare loke visattikan</b>ti visattikā vuccati taṇhā.
cnd8:64.2	Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
cnd8:64.3	<b>Visattikā</b>ti kenaṭṭhena visattikā?
cnd8:64.4	Visatāti visattikā,
cnd8:64.5	visālāti visattikā,
cnd8:64.6	visaṭāti visattikā,
cnd8:64.7	visamāti visattikā,
cnd8:64.8	visakkatīti visattikā,
cnd8:64.9	visaṁharatīti visattikā,
cnd8:64.10	visaṁvādikāti visattikā,
cnd8:64.11	visamūlāti visattikā,
cnd8:64.12	visaphalāti visattikā,
cnd8:64.13	visaparibhogāti visattikā,
cnd8:64.14	visālā vā pana sā taṇhā rūpe sadde gandhe rase phoṭṭhabbe dhamme kule gaṇe āvāse lābhe yase pasaṁsāya sukhe cīvare piṇḍapāte senāsane gilānapaccayabhesajjaparikkhāre kāmadhātuyā rūpadhātuyā arūpadhātuyā kāmabhave rūpabhave arūpabhave saññābhave asaññābhave nevasaññānāsaññābhave ekavokārabhave catuvokārabhave pañcavokārabhave atīte anāgate paccuppanne diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu visaṭā vitthatāti visattikā.
cnd8:64.15	<b>Loke</b>ti apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloke.
cnd8:64.16	<b>Tare loke visattikan</b>ti loke vesā visattikā, loke vetaṁ visattikaṁ sato tareyya uttareyya patareyya samatikkameyya vītivatteyyāti—
cnd8:64.17	tare loke visattikaṁ.
cnd8:64.18	Tenāha bhagavā—
cnd8:65.1	“Kittayissāmi te dhammaṁ,
cnd8:65.2	(mettagūti bhagavā)
cnd8:65.3	Diṭṭhe dhamme anītihaṁ;
cnd8:65.4	Yaṁ viditvā sato caraṁ,
cnd8:65.5	Tare loke visattikan”ti.
cnd8:66.1	<b>Tañcāhaṁ abhinandāmi,</b>
cnd8:66.2	<b>mahesi dhammamuttamaṁ;</b>
cnd8:66.3	<b>Yaṁ viditvā sato caraṁ,</b>
cnd8:66.4	<b>tare loke visattikaṁ.</b>
cnd8:67.1	<b>Tañcāhaṁ abhinandāmī</b>ti.
cnd8:67.2	<b>Tan</b>ti tuyhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ.
cnd8:67.3	Nandāmi abhinandāmi modāmi anumodāmi icchāmi sādiyāmi yācāmi patthayāmi pihayāmi abhijappāmīti—
cnd8:67.4	tañcāhaṁ abhinandāmi.
cnd8:68.1	<b>Mahesi dhammamuttaman</b>ti.
cnd8:68.2	<b>Mahesī</b>ti kiṁ mahesi bhagavā,
cnd8:68.3	mahantaṁ sīlakkhandhaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,
cnd8:68.4	mahantaṁ samādhikkhandhaṁ …pe…
cnd8:68.5	mahantaṁ paññākkhandhaṁ …
cnd8:68.6	mahantaṁ vimuttikkhandhaṁ …
cnd8:68.7	mahantaṁ vimuttiñāṇadassanakkhandhaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,
cnd8:68.8	mahato tamokāyassa padālanaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,
cnd8:68.9	mahato vipallāsassa pabhedanaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,
cnd8:68.10	mahato taṇhāsallassa abbahanaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,
cnd8:68.11	mahato diṭṭhisaṅghāṭassa viniveṭhanaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,
cnd8:68.12	mahato mānadhajassa papātanaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,
cnd8:68.13	mahato abhisaṅkhārassa vūpasamaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,
cnd8:68.14	mahato oghassa nittharaṇaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,
cnd8:68.15	mahato bhārassa nikkhepanaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,
cnd8:68.16	mahato saṁsāravaṭṭassa upacchedaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,
cnd8:68.17	mahato santāpassa nibbāpanaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,
cnd8:68.18	mahato pariḷāhassa paṭippassaddhiṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,
cnd8:68.19	mahato dhammadhajassa ussāpanaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,
cnd8:68.20	mahante satipaṭṭhāne …pe…
cnd8:68.21	mahante sammappadhāne …
cnd8:68.22	mahante iddhipāde …
cnd8:68.23	mahantāni indriyāni …
cnd8:68.24	mahantāni balāni …
cnd8:68.25	mahante bojjhaṅge …
cnd8:68.26	mahantaṁ ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ …
cnd8:68.27	mahantaṁ paramatthaṁ amataṁ nibbānaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi,
cnd8:68.28	mahesakkhehi sattehi esito gavesito pariyesito—
cnd8:68.29	“kahaṁ buddho,
cnd8:68.30	kahaṁ bhagavā,
cnd8:68.31	kahaṁ devadevo,
cnd8:68.32	kahaṁ narāsabho”ti mahesi.
cnd8:68.33	<b>Dhammamuttaman</b>ti dhammamuttamaṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ.
cnd8:68.34	Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
cnd8:68.35	<b>Uttaman</b>ti aggaṁ seṭṭhaṁ viseṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ dhammanti—
cnd8:68.36	mahesi dhammamuttamaṁ.
cnd8:69.1	<b>Yaṁ viditvā sato caran</b>ti viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā, “sabbe saṅkhārā aniccā”ti viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā,
cnd8:69.2	“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …
cnd8:69.3	“sabbe dhammā anattā”ti …pe…
cnd8:69.4	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.
cnd8:69.5	<b>Sato</b>ti catūhi kāraṇehi sato—
cnd8:69.6	kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato,
cnd8:69.7	vedanāsu …pe…
cnd8:69.8	citte …
cnd8:69.9	dhammesu … dhammānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato … so vuccati sato.
cnd8:69.10	<b>Caran</b>ti caranto viharanto iriyanto vattento pālento yapento yāpentoti—
cnd8:69.11	yaṁ viditvā sato caraṁ.
cnd8:70.1	<b>Tare loke visattikan</b>ti visattikā vuccati taṇhā.
cnd8:70.2	Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
cnd8:70.3	<b>Visattikā</b>ti kenaṭṭhena visattikā …pe… visaṭā vitthatāti visattikā.
cnd8:70.4	<b>Loke</b>ti apāyaloke …pe… āyatanaloke.
cnd8:70.5	<b>Tare loke visattikan</b>ti loke vesā visattikā, loke vetaṁ visattikaṁ sato tareyya uttareyya patareyya samatikkameyya vītivatteyyāti—
cnd8:70.6	tare loke visattikaṁ.
cnd8:70.7	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd8:71.1	“Tañcāhaṁ abhinandāmi,
cnd8:71.2	mahesi dhammamuttamaṁ;
cnd8:71.3	Yaṁ viditvā sato caraṁ,
cnd8:71.4	tare loke visattikan”ti.
cnd8:72.1	<b>Yaṁ kiñci sampajānāsi,</b>
cnd8:72.2	(mettagūti bhagavā)
cnd8:72.3	<b>Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe;</b>
cnd8:72.4	<b>Etesu nandiñca nivesanañca,</b>
cnd8:72.5	<b>Panujja viññāṇaṁ bhave na tiṭṭhe.</b>
cnd8:73.1	<b>Yaṁ kiñci sampajānāsī</b>ti yaṁ kiñci pajānāsi ājānāsi vijānāsi paṭivijānāsi paṭivijjhasīti—
cnd8:73.2	yaṁ kiñci sampajānāsi.
cnd8:73.3	<b>Mettagū</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
cnd8:73.4	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—
cnd8:73.5	mettagūti bhagavā.
cnd8:74.1	<b>Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe</b>ti.
cnd8:74.2	<b>Uddhan</b>ti anāgataṁ;
cnd8:74.3	<b>adho</b>ti atītaṁ;
cnd8:74.4	<b>tiriyañcāpi majjhe</b>ti paccuppannaṁ.
cnd8:74.5	<b>Uddhan</b>ti devaloko;
cnd8:74.6	<b>adho</b>ti nirayaloko;
cnd8:74.7	<b>tiriyañcāpi majjhe</b>ti manussaloko.
cnd8:74.8	Atha vā <b>uddhan</b>ti kusalā dhammā;
cnd8:74.9	<b>adho</b>ti akusalā dhammā;
cnd8:74.10	<b>tiriyañcāpi majjhe</b>ti abyākatā dhammā.
cnd8:74.11	<b>Uddhan</b>ti arūpadhātu;
cnd8:74.12	<b>adho</b>ti kāmadhātu;
cnd8:74.13	<b>tiriyañcāpi majjhe</b>ti rūpadhātu.
cnd8:74.14	<b>Uddhan</b>ti sukhā vedanā;
cnd8:74.15	<b>adho</b>ti dukkhā vedanā;
cnd8:74.16	<b>tiriyañcāpi majjhe</b>ti adukkhamasukhā vedanā.
cnd8:74.17	<b>Uddhan</b>ti uddhaṁ pādatalā;
cnd8:74.18	<b>adho</b>ti adho kesamatthakā;
cnd8:74.19	<b>tiriyañcāpi majjhe</b>ti vemajjheti—
cnd8:74.20	uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe.
cnd8:75.1	<b>Etesu nandiñca nivesanañca, panujja viññāṇaṁ bhave na tiṭṭhe</b>ti <b>etesū</b>ti ācikkhitesu desitesu paññapitesu paṭṭhapitesu vivaritesu vibhajitesu uttānīkatesu pakāsitesu.
cnd8:75.2	<b>Nandī</b> vuccati taṇhā.
cnd8:75.3	Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
cnd8:75.4	<b>Nivesanan</b>ti dve nivesanā—
cnd8:75.5	taṇhānivesanā ca diṭṭhinivesanā ca.
cnd8:75.6	Katamā taṇhā nivesanā?
cnd8:75.7	Yāvatā taṇhāsaṅkhātena …pe…
cnd8:75.8	ayaṁ taṇhānivesanā.
cnd8:75.9	Katamā diṭṭhinivesanā?
cnd8:75.10	Vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi …pe…
cnd8:75.11	ayaṁ diṭṭhinivesanā.
cnd8:76.1	<b>Panujja viññāṇan</b>ti puññābhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇaṁ, apuññābhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇaṁ, āneñjābhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇaṁ.
cnd8:76.2	Etesu nandiñca nivesanañca abhisaṅkhārasahagatañca viññāṇaṁ nujja panujja nuda panuda jaha pajaha vinodehi byantīkarohi anabhāvaṁ gamehīti—
cnd8:76.3	etesu nandiñca nivesanañca panujja viññāṇaṁ.
cnd8:77.1	<b>Bhave na tiṭṭhe</b>ti.
cnd8:77.2	<b>Bhavā</b>ti dve bhavā—
cnd8:77.3	kammabhavo ca paṭisandhiko ca punabbhavo.
cnd8:77.4	Katamo kammabhavo?
cnd8:77.5	Puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhāro āneñjābhisaṅkhāro—
cnd8:77.6	ayaṁ kammabhavo.
cnd8:77.7	Katamo paṭisandhiko punabbhavo?
cnd8:77.8	Paṭisandhikā rūpaṁ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṁ—
cnd8:77.9	ayaṁ paṭisandhiko punabbhavo.
cnd8:77.10	<b>Bhave na tiṭṭhe</b>ti nandiñca nivesanañca abhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇañca kammabhavañca paṭisandhikañca punabbhavaṁ pajahanto vinodento byantīkaronto anabhāvaṁ gamento kammabhave na tiṭṭheyya paṭisandhike punabbhave na tiṭṭheyya na santiṭṭheyyāti—
cnd8:77.11	panujja viññāṇaṁ bhave na tiṭṭhe.
cnd8:77.12	Tenāha bhagavā—
cnd8:78.1	“Yaṁ kiñci sampajānāsi,
cnd8:78.2	(mettagūti bhagavā)
cnd8:78.3	Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe;
cnd8:78.4	Etesu nandiñca nivesanañca,
cnd8:78.5	Panujja viññāṇaṁ bhave na tiṭṭhe”ti.
cnd8:79.1	<b>Evaṁvihārī sato appamatto,</b>
cnd8:79.2	<b>Bhikkhu caraṁ hitvā mamāyitāni;</b>
cnd8:79.3	<b>Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca,</b>
cnd8:79.4	<b>Idheva vidvā pajaheyya dukkhaṁ.</b>
cnd8:80.1	<b>Evaṁvihārī sato appamatto</b>ti.
cnd8:80.2	<b>Evaṁvihārī</b>ti nandiñca nivesanañca abhisaṅkhārasahagataviññāṇañca kammabhavañca paṭisandhikañca punabbhavaṁ pajahanto vinodento byantīkaronto anabhāvaṁ gamentoti—
cnd8:80.3	evaṁvihārī.
cnd8:80.4	<b>Sato</b>ti catūhi kāraṇehi sato—
cnd8:80.5	kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento …pe…
cnd8:80.6	so vuccati sato.
cnd8:80.7	<b>Appamatto</b>ti sakkaccakārī sātaccakārī aṭṭhitakārī anolīnavuttiko anikkhittacchando anikkhittadhuro appamatto kusalesu dhammesu—
cnd8:80.8	“kathāhaṁ aparipūraṁ vā sīlakkhandhaṁ paripūreyyaṁ, paripūraṁ vā sīlakkhandhaṁ tattha tattha paññāya anuggaṇheyyan”ti yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca ātappaṁ padhānaṁ adhiṭṭhānaṁ anuyogo appamatto appamādo kusalesu dhammesu.
cnd8:80.9	“Kathāhaṁ aparipūraṁ vā samādhikkhandhaṁ …pe…
cnd8:80.10	paññākkhandhaṁ …
cnd8:80.11	vimuttikkhandhaṁ …
cnd8:80.12	vimuttiñāṇadassanakkhandhaṁ paripūreyyaṁ paripūraṁ vā vimuttiñāṇadassanakkhandhaṁ tattha tattha paññāya anuggaṇheyyan”ti yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca ātappaṁ padhānaṁ adhiṭṭhānaṁ anuyogo appamatto appamādo kusalesu dhammesu.
cnd8:80.13	“Kathāhaṁ apariññātaṁ vā dukkhaṁ parijāneyyaṁ, appahīne vā kilese pajaheyyaṁ, abhāvitaṁ vā maggaṁ bhāveyyaṁ, asacchikataṁ vā nirodhaṁ sacchikareyyan”ti yo tattha chando ca vāyāmo ca ussāho ca ussoḷhī ca appaṭivānī ca sati ca sampajaññañca ātappaṁ padhānaṁ adhiṭṭhānaṁ anuyogo appamatto appamādo kusalesu dhammesūti—
cnd8:80.14	evaṁvihārī sato appamatto.
cnd8:81.1	<b>Bhikkhu caraṁ hitvā mamāyitānī</b>ti.
cnd8:81.2	<b>Bhikkhū</b>ti puthujjanakalyāṇako vā bhikkhu sekkho vā bhikkhu.
cnd8:81.3	<b>Caran</b>ti caranto viharanto iriyanto vattento pālento yapento yāpento.
cnd8:81.4	<b>Mamattā</b>ti dve mamattā—
cnd8:81.5	taṇhāmamattañca diṭṭhimamattañca …pe…
cnd8:81.6	idaṁ taṇhāmamattaṁ …pe…
cnd8:81.7	idaṁ diṭṭhimamattaṁ …
cnd8:81.8	taṇhāmamattaṁ pahāya diṭṭhimamattaṁ paṭinissajjitvā mamatte jahitvā cajitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—
cnd8:81.9	bhikkhu caraṁ hitvā mamāyitāni.
cnd8:82.1	<b>Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca, idheva vidvā pajaheyya dukkhan</b>ti.
cnd8:82.2	<b>Jātī</b>ti yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ …pe…
cnd8:82.3	<b>jaran</b>ti yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ …pe…
cnd8:82.4	<b>soko</b>ti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa …pe…
cnd8:82.5	<b>paridevo</b>ti ñātibyasanena vā phuṭṭhassa …pe…
cnd8:82.6	<b>idhā</b>ti imissā diṭṭhiyā …pe…
cnd8:82.7	imasmiṁ manussaloke.
cnd8:82.8	<b>Vidvā</b>ti vijjāgato ñāṇī vibhāvī medhāvī.
cnd8:82.9	<b>Dukkhan</b>ti jātidukkhaṁ …pe…
cnd8:82.10	domanassupāyāsadukkhaṁ.
cnd8:82.11	<b>Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca, idheva vidvā pajaheyya dukkhan</b>ti vijjāgato ñāṇī vibhāvī medhāvī idheva jātiñca jarañca sokapariddavañca dukkhañca pajaheyya vinodeyya byantīkareyya anabhāvaṁ gameyyāti—
cnd8:82.12	jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca, idheva vidvā pajaheyya dukkhaṁ.
cnd8:82.13	Tenāha bhagavā—
cnd8:83.1	“Evaṁvihārī sato appamatto,
cnd8:83.2	Bhikkhu caraṁ hitvā mamāyitāni;
cnd8:83.3	Jātiṁ jaraṁ sokapariddavañca,
cnd8:83.4	Idheva vidvā pajaheyya dukkhan”ti.
cnd8:84.1	<b>Etābhinandāmi vaco mahesino,</b>
cnd8:84.2	<b>Sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ;</b>
cnd8:84.3	<b>Addhā hi bhagavā pahāsi dukkhaṁ,</b>
cnd8:84.4	<b>Tathā hi te vidito esa dhammo.</b>
cnd8:85.1	<b>Etābhinandāmi vaco mahesino</b>ti.
cnd8:85.2	<b>Etan</b>ti tuyhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ nandāmi abhinandāmi modāmi anumodāmi icchāmi sādiyāmi patthayāmi pihayāmi abhijappāmi.
cnd8:85.3	<b>Mahesino</b>ti kiṁ mahesi bhagavā?
cnd8:85.4	Mahantaṁ sīlakkhandhaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi …pe…
cnd8:85.5	kahaṁ narāsabhoti mahesīti—
cnd8:85.6	etābhinandāmi vaco mahesino.
cnd8:86.1	<b>Sukittitaṁ gotamanūpadhīkan</b>ti.
cnd8:86.2	<b>Sukittitan</b>ti sukittitaṁ suācikkhitaṁ sudesitaṁ supaññapitaṁ supaṭṭhapitaṁ suvivaritaṁ suvibhajitaṁ suuttānīkataṁ supakāsitanti—
cnd8:86.3	sukittitaṁ.
cnd8:86.4	<b>Gotamanūpadhīkan</b>ti upadhī vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca.
cnd8:86.5	Upadhippahānaṁ upadhivūpasamaṁ upadhipaṭinissaggaṁ upadhipaṭipassaddhaṁ amataṁ nibbānanti—
cnd8:86.6	sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ.
cnd8:87.1	<b>Addhā hi bhagavā pahāsi dukkhan</b>ti.
cnd8:87.2	<b>Addhā</b>ti ekaṁsavacanaṁ nissaṁsayavacanaṁ nikkaṅkhāvacanaṁ advejjhavacanaṁ adveḷhakavacanaṁ nirodhavacanaṁ apaṇṇakavacanaṁ avatthāpanavacanametaṁ—
cnd8:87.3	addhāti.
cnd8:87.4	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti.
cnd8:87.5	<b>Pahāsi dukkhan</b>ti jātidukkhaṁ jarādukkhaṁ byādhidukkhaṁ maraṇadukkhaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṁ pahāsi pajahi vinodesi byantīkarosi anabhāvaṁ gamesīti—
cnd8:87.6	addhā hi bhagavā pahāsi dukkhaṁ.
cnd8:88.1	<b>Tathā hi te vidito esa dhammo</b>ti tathā hi te vidito tulito tīrito vibhūto vibhāvito esa dhammoti—
cnd8:88.2	tathā hi te vidito esa dhammo.
cnd8:88.3	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd8:89.1	“Etābhinandāmi vaco mahesino,
cnd8:89.2	Sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ;
cnd8:89.3	Addhā hi bhagavā pahāsi dukkhaṁ,
cnd8:89.4	Tathā hi te vidito esa dhammo”ti.
cnd8:90.1	<b>Te cāpi nūnappajaheyyu dukkhaṁ,</b>
cnd8:90.2	<b>Ye tvaṁ muni aṭṭhitaṁ ovadeyya;</b>
cnd8:90.3	<b>Taṁ taṁ namassāmi samecca nāga,</b>
cnd8:90.4	<b>Appeva maṁ bhagavā aṭṭhitaṁ ovadeyya.</b>
cnd8:91.1	<b>Te cāpi nūnappajaheyyu dukkhan</b>ti.
cnd8:91.2	<b>Te cāpī</b>ti khattiyā ca brāhmaṇā ca vessā ca suddā ca gahaṭṭhā ca pabbajitā ca devā ca manussā ca.
cnd8:91.3	<b>Pajaheyyu dukkhan</b>ti jātidukkhaṁ jarādukkhaṁ byādhidukkhaṁ maraṇadukkhaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṁ pajaheyyuṁ vinodeyyuṁ byantīkareyyuṁ anabhāvaṁ gameyyunti—
cnd8:91.4	te cāpi nūnappajaheyyu dukkhaṁ.
cnd8:92.1	<b>Ye tvaṁ muni aṭṭhitaṁ ovadeyyā</b>ti.
cnd8:92.2	<b>Ye</b>ti khattiye ca brāhmaṇe ca vesse ca sudde ca gahaṭṭhe ca pabbajite ca deve ca manusse ca.
cnd8:92.3	<b>Tvan</b>ti bhagavantaṁ bhaṇati.
cnd8:92.4	<b>Munī</b>ti monaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.
cnd8:92.5	<b>Aṭṭhitaṁ ovadeyyā</b>ti aṭṭhitaṁ ovadeyya sakkaccaṁ ovadeyya abhiṇhaṁ ovadeyya punappunaṁ ovadeyya anusāseyyāti—
cnd8:92.6	ye tvaṁ muni aṭṭhitaṁ ovadeyya.
cnd8:93.1	<b>Taṁ taṁ namassāmi samecca nāgā</b>ti.
cnd8:93.2	<b>Tan</b>ti bhagavantaṁ bhaṇati.
cnd8:93.3	<b>Namassāmī</b>ti kāyena vā namassāmi, vācāya vā namassāmi, cittena vā namassāmi, anvatthapaṭipattiyā vā namassāmi, dhammānudhammapaṭipattiyā vā namassāmi, sakkaromi garuṁ karomi mānemi pūjemi.
cnd8:93.4	<b>Sameccā</b>ti samecca abhisamecca samāgantvā abhisamāgantvā sammukhā taṁ namassāmi.
cnd8:93.5	<b>Nāgā</b>ti nāgo ca bhagavā āguṁ na karotīti—
cnd8:93.6	nāgo, na gacchatīti—
cnd8:93.7	nāgo, na āgacchatīti—
cnd8:93.8	nāgo.
cnd8:93.9	Kathaṁ bhagavā āguṁ na karotīti—
cnd8:93.10	nāgo?
cnd8:93.11	Āgu vuccati pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā.
cnd8:94.1	Āguṁ na karoti kiñci loke,
cnd8:94.2	(sabhiyāti bhagavā)
cnd8:94.3	Sabbasaṁyoge visajja bandhanāni;
cnd8:94.4	Sabbattha na sajjatī vimutto,
cnd8:94.5	Nāgo tādi pavuccate tathattāti.
cnd8:95.1	Evaṁ bhagavā āguṁ na karotīti—
cnd8:95.2	nāgo.
cnd8:96.1	Kathaṁ bhagavā na gacchatīti—
cnd8:96.2	nāgo.
cnd8:96.3	Bhagavā na chandāgatiṁ gacchati, na dosāgatiṁ gacchati, na mohāgatiṁ gacchati, na bhayāgatiṁ gacchati, na rāgavasena gacchati, na dosavasena gacchati, na mohavasena gacchati, na mānavasena gacchati, na diṭṭhivasena gacchati, na uddhaccavasena gacchati, na vicikicchāvasena gacchati, na anusayavasena gacchati, na vaggehi dhammehi yāyati nīyati vuyhati saṁharīyati.
cnd8:96.4	Evaṁ bhagavā na gacchatīti—
cnd8:96.5	nāgo.
cnd8:97.1	Kathaṁ bhagavā na āgacchatīti—
cnd8:97.2	nāgo.
cnd8:97.3	Sotāpattimaggena ye kilesā pahīnā te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati.
cnd8:97.4	Sakadāgāmimaggena …pe…
cnd8:97.5	anāgāmimaggena …
cnd8:97.6	arahattamaggena ye kilesā pahīnā te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati.
cnd8:97.7	Evaṁ bhagavā na āgacchatīti nāgoti—
cnd8:97.8	taṁ taṁ namassāmi samecca nāga.
cnd8:98.1	<b>Appeva maṁ bhagavā aṭṭhitaṁ ovadeyyā</b>ti appeva maṁ bhagavā aṭṭhitaṁ ovadeyya sakkaccaṁ ovadeyya abhiṇhaṁ ovadeyya punappunaṁ ovadeyya anusāseyyāti—
cnd8:98.2	appeva maṁ bhagavā aṭṭhitaṁ ovadeyya.
cnd8:98.3	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd8:99.1	“Te cāpi nūnappajaheyyu dukkhaṁ,
cnd8:99.2	Ye tvaṁ muni aṭṭhitaṁ ovadeyya;
cnd8:99.3	Taṁ taṁ namassāmi samecca nāga,
cnd8:99.4	Appeva maṁ bhagavā aṭṭhitaṁ ovadeyyā”ti.
cnd8:100.1	<b>Yaṁ brāhmaṇaṁ vedagumābhijaññā,</b>
cnd8:100.2	<b>Akiñcanaṁ kāmabhave asattaṁ;</b>
cnd8:100.3	<b>Addhā hi so oghamimaṁ atāri,</b>
cnd8:100.4	<b>Tiṇṇo ca pāraṁ akhilo akaṅkho.</b>
cnd8:101.1	<b>Yaṁ brāhmaṇaṁ vedagumābhijaññā</b>ti.
cnd8:101.2	<b>Brāhmaṇo</b>ti sattannaṁ dhammānaṁ bāhitattā brāhmaṇo.
cnd8:101.3	Sakkāyadiṭṭhi bāhitā hoti, vicikicchā bāhitā hoti, sīlabbataparāmāso bāhito hoti, rāgo bāhito hoti, doso bāhito hoti, moho bāhito hoti, māno bāhito hoti.
cnd8:101.4	Bāhitāssa honti pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā.
cnd8:102.1	Bāhitvā sabbapāpakāni,
cnd8:102.2	(sabhiyāti bhagavā)
cnd8:102.3	Vimalo sādhusamāhito ṭhitatto;
cnd8:102.4	Saṁsāramaticca kevalī so,
cnd8:102.5	Asito tādi pavuccate sa brahmā.
cnd8:103.1	<b>Vedagū</b>ti vedo vuccati catūsu maggesu ñāṇaṁ …pe…
cnd8:103.2	sabbaṁ vedamaticca vedagū soti.
cnd8:103.3	<b>Abhijaññā</b>ti abhijāneyya ājāneyya vijāneyya paṭivijāneyya paṭivijjheyyāti—
cnd8:103.4	yaṁ brāhmaṇaṁ vedagumābhijaññā.
cnd8:104.1	<b>Akiñcanaṁ kāmabhave asattan</b>ti.
cnd8:104.2	<b>Akiñcanan</b>ti rāgakiñcanaṁ dosakiñcanaṁ mohakiñcanaṁ mānakiñcanaṁ diṭṭhikiñcanaṁ kilesakiñcanaṁ duccaritakiñcanaṁ, yassete kiñcanā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati akiñcano.
cnd8:104.3	<b>Kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—
cnd8:104.4	vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…
cnd8:104.5	ime vuccanti vatthukāmā …pe…
cnd8:104.6	ime vuccanti kilesakāmā.
cnd8:104.7	<b>Bhavā</b>ti dve bhavā—
cnd8:104.8	kammabhavo ca paṭisandhiko ca punabbhavo …pe…
cnd8:104.9	ayaṁ paṭisandhiko punabbhavo.
cnd8:104.10	<b>Akiñcanaṁ kāmabhave asattan</b>ti akiñcanaṁ puggalaṁ kāmabhave ca asattaṁ alaggaṁ alaggitaṁ apalibuddhaṁ nikkhantaṁ nissaṭaṁ vippamuttaṁ visaññuttaṁ vimariyādikatena cetasā viharantanti—
cnd8:104.11	akiñcanaṁ kāmabhave asattaṁ.
cnd8:105.1	<b>Addhā hi so oghamimaṁ atārī</b>ti.
cnd8:105.2	<b>Addhā</b>ti ekaṁsavacanaṁ …pe…
cnd8:105.3	avatthāpanavacanametaṁ—
cnd8:105.4	addhāti.
cnd8:105.5	<b>Oghan</b>ti kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ.
cnd8:105.6	<b>Atārī</b>ti uttari patari samatikkami vītivattayīti—
cnd8:105.7	addhā hi so oghamimaṁ atāri.
cnd8:106.1	<b>Tiṇṇo ca pāraṁ akhilo akaṅkho</b>ti.
cnd8:106.2	<b>Tiṇṇo</b>ti kāmoghaṁ tiṇṇo, bhavoghaṁ tiṇṇo, diṭṭhoghaṁ tiṇṇo, avijjoghaṁ tiṇṇo, saṁsārapathaṁ tiṇṇo uttiṇṇo nitthiṇṇo atikkanto samatikkanto vītivatto.
cnd8:106.3	So vutthavāso ciṇṇacaraṇo gataddho gatadiso gatakoṭiko pālitabrahmacariyo uttamadiṭṭhippatto bhāvitamaggo, pahīnakileso paṭividdhākuppo sacchikatanirodho.
cnd8:106.4	Dukkhaṁ tassa pariññātaṁ, samudayo pahīno, maggo bhāvito, nirodho sacchikato, abhiññeyyaṁ abhiññātaṁ, pariññeyyaṁ pariññātaṁ, pahātabbaṁ pahīnaṁ, bhāvetabbaṁ bhāvitaṁ, sacchikātabbaṁ sacchikataṁ.
cnd8:106.5	So ukkhittapaligho saṅkiṇṇaparikkho abbuḷhesiko niraggaḷo ariyo pannaddhajo pannabhāro visaññutto pañcaṅgavippahīno chaḷaṅgasamannāgato ekārakkho caturāpasseno panuṇṇapaccekasacco samavayasaṭṭhesano anāvilasaṅkappo passaddhakāyasaṅkhāro suvimuttacitto suvimuttapañño kevalī vusitavā uttamapuriso paramapuriso paramapattippatto.
cnd8:106.6	So neva ācināti na apacināti, apacinitvā ṭhito.
cnd8:106.7	Neva pajahati na upādiyati, pajahitvā ṭhito.
cnd8:106.8	Neva visineti na ussineti, visinetvā ṭhito.
cnd8:106.9	Neva vidhūpeti na sandhūpeti, vidhūpetvā ṭhito.
cnd8:106.10	Asekkhena sīlakkhandhena samannāgatattā ṭhito.
cnd8:106.11	Asekkhena samādhikkhandhena …pe…
cnd8:106.12	paññākkhandhena …
cnd8:106.13	vimuttikkhandhena …
cnd8:106.14	vimuttiñāṇadassanakkhandhena samannāgatattā ṭhito.
cnd8:106.15	Saccaṁ sampaṭipādayitvā ṭhito.
cnd8:106.16	Ejaṁ samatikkamitvā ṭhito.
cnd8:106.17	Kilesaggiṁ pariyādiyitvā ṭhito.
cnd8:106.18	Aparigamanatāya ṭhito.
cnd8:106.19	Kathaṁ samādāya ṭhito?
cnd8:106.20	Vimuttipaṭisevanatāya ṭhito.
cnd8:106.21	Mettāya pārisuddhiyā ṭhito.
cnd8:106.22	Karuṇāya …pe…
cnd8:106.23	muditāya …
cnd8:106.24	upekkhāya pārisuddhiyā ṭhito.
cnd8:106.25	Accantapārisuddhiyā ṭhito.
cnd8:106.26	Atammayatāya pārisuddhiyā ṭhito.
cnd8:106.27	Vimuttattā ṭhito.
cnd8:106.28	Santussitattā ṭhito.
cnd8:106.29	Khandhapariyante ṭhito.
cnd8:106.30	Dhātupariyante ṭhito.
cnd8:106.31	Āyatanapariyante ṭhito.
cnd8:106.32	Gatipariyante ṭhito.
cnd8:106.33	Upapattipariyante ṭhito.
cnd8:106.34	Paṭisandhipariyante ṭhito.
cnd8:106.35	Bhavapariyante ṭhito.
cnd8:106.36	Saṁsārapariyante ṭhito.
cnd8:106.37	Vaṭṭapariyante ṭhito.
cnd8:106.38	Antimabhave ṭhito.
cnd8:106.39	Antime samussaye ṭhito.
cnd8:106.40	Antimadehadharo arahā.
cnd8:107.1	“Tassāyaṁ pacchimako bhavo,
cnd8:107.2	Carimoyaṁ samussayo;
cnd8:107.3	Jātimaraṇasaṁsāro,
cnd8:107.4	Natthi tassa punabbhavo”ti.
cnd8:108.1	<b>Tiṇṇo ca pāran</b>ti pāraṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ.
cnd8:108.2	Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
cnd8:108.3	So pāragato pārappatto antagato antappatto koṭigato koṭippatto pariyantagato pariyantappatto vosānagato vosānappatto tāṇagato tāṇappatto leṇagato leṇappatto saraṇagato saraṇappatto abhayagato abhayappatto accutagato accutappatto amatagato amatappatto nibbānagato nibbānappatto.
cnd8:108.4	So vutthavāso ciṇṇacaraṇo …pe… jātimaraṇasaṁsāro, natthi tassa punabbhavoti—
cnd8:108.5	tiṇṇo ca pāraṁ.
cnd8:109.1	<b>Akhilo</b>ti rāgo khilo, doso khilo, moho khilo, kodho khilo, upanāho khilo …pe…
cnd8:109.2	sabbākusalābhisaṅkhārā khilā.
cnd8:109.3	Yassete khilā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā so vuccati akhilo.
cnd8:109.4	<b>Akaṅkho</b>ti dukkhe kaṅkhā, dukkhasamudaye kaṅkhā, dukkhanirodhe kaṅkhā, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya kaṅkhā, pubbante kaṅkhā, aparante kaṅkhā, pubbantāparante kaṅkhā, idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhā, yā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṁ vimati vicikicchā dveḷhakaṁ dvedhāpatho saṁsayo anekaṁsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā chambhitattaṁ cittassa manovilekho.
cnd8:109.5	Yassete kaṅkhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā so vuccati akaṅkhoti—
cnd8:109.6	tiṇṇo ca pāraṁ akhilo akaṅkho.
cnd8:109.7	Tenāha bhagavā—
cnd8:110.1	“Yaṁ brāhmaṇaṁ vedagumābhijaññā,
cnd8:110.2	Akiñcanaṁ kāmabhave asattaṁ;
cnd8:110.3	Addhā hi so oghamimaṁ atāri,
cnd8:110.4	Tiṇṇo ca pāraṁ akhilo akaṅkho”ti.
cnd8:111.1	<b>Vidvā ca yo vedagū naro idha,</b>
cnd8:111.2	<b>Bhavābhave saṅgamimaṁ visajja;</b>
cnd8:111.3	<b>So vītataṇho anīgho nirāso,</b>
cnd8:111.4	<b>Atāri so jātijaranti brūmi.</b>
cnd8:112.1	<b>Vidvā ca yo vedagū naro idhā</b>ti.
cnd8:112.2	<b>Vidvā</b>ti vijjāgato ñāṇī vibhāvī medhāvī.
cnd8:112.3	<b>Yo</b>ti yo yādiso …pe…
cnd8:112.4	manusso vā.
cnd8:112.5	<b>Vedagū</b>ti vedo vuccati catūsu maggesu ñāṇaṁ paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo vīmaṁsā vipassanā sammādiṭṭhi.
cnd8:112.6	Tehi vedehi jātijarāmaraṇassa antagato antappatto koṭigato koṭippatto pariyantagato pariyantappatto vosānagato vosānappatto tāṇagato tāṇappatto leṇagato leṇappatto saraṇagato saraṇappatto abhayagato abhayappatto accutagato accutappatto amatagato amatappatto nibbānagato nibbānappatto.
cnd8:112.7	Vedānaṁ vā antagatoti vedagū, vedehi vā antagatoti vedagū, sattannaṁ vā dhammānaṁ viditattā vedagū.
cnd8:112.8	Sakkāyadiṭṭhi viditā hoti, vicikicchā …pe…
cnd8:112.9	sīlabbataparāmāso …
cnd8:112.10	rāgo …
cnd8:112.11	doso …
cnd8:112.12	moho …
cnd8:112.13	māno vidito hoti.
cnd8:112.14	Viditāssa honti pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā.
cnd8:113.1	Vedāni viceyya kevalāni,
cnd8:113.2	(sabhiyāti bhagavā)
cnd8:113.3	Samaṇānaṁ yānīdhatthi brāhmaṇānaṁ;
cnd8:113.4	Sabbavedanāsu vītarāgo,
cnd8:113.5	Sabbaṁ vedamaticca vedagū so.
cnd8:114.1	<b>Naro</b>ti satto naro mānavo poso puggalo jīvo jāgu jantu indagu manujo.
cnd8:114.2	<b>Idhā</b>ti imissā diṭṭhiyā …pe…
cnd8:114.3	imasmiṁ manussaloketi—
cnd8:114.4	vidvā ca yo vedagū naro idha.
cnd8:115.1	<b>Bhavābhave saṅgamimaṁ visajjā</b>ti.
cnd8:115.2	<b>Bhavābhave</b>ti bhavābhave kammabhave punabbhave kāmabhave, kammabhave kāmabhave punabbhave rūpabhave, kammabhave rūpabhave punabbhave arūpabhave, kammabhave arūpabhave punabbhave punappunabbhave, punappunagatiyā punappunaupapattiyā punappunapaṭisandhiyā punappunaattabhāvābhinibbattiyā.
cnd8:115.3	<b>Saṅgā</b>ti satta saṅgā—
cnd8:115.4	rāgasaṅgo, dosasaṅgo, mohasaṅgo, mānasaṅgo, diṭṭhisaṅgo, kilesasaṅgo, duccaritasaṅgo.
cnd8:115.5	<b>Visajjā</b>ti saṅge vosajjetvā vā visajja.
cnd8:115.6	Atha vā saṅge bandhe vibandhe ābandhe lagge laggite palibuddhe bandhane phoṭayitvā vā visajja.
cnd8:115.7	Yathā yānaṁ vā vayhaṁ vā rathaṁ vā sakaṭaṁ vā sandamānikaṁ vā sajjaṁ visajjaṁ karonti vikopenti—
cnd8:115.8	evameva te saṅge vosajjetvā vā visajja.
cnd8:115.9	Atha vā saṅge bandhe vibandhe ābandhe lagge laggite palibuddhe bandhane phoṭayitvā vā visajjāti—
cnd8:115.10	bhavābhave saṅgamimaṁ visajja.
cnd8:116.1	<b>So vītataṇho anīgho nirāso, atāri so jātijaranti brūmī</b>ti.
cnd8:116.2	<b>Taṇhā</b>ti rūpataṇhā …pe… dhammataṇhā … yassesā taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati vītataṇho vigatataṇho cattataṇho vantataṇho muttataṇho pahīnataṇho paṭinissaṭṭhataṇho vītarāgo cattarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo nicchāto nibbuto sītibhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharatīti—
cnd8:116.3	so vītataṇho.
cnd8:116.4	<b>Anīgho</b>ti rāgo nīgho, doso nīgho, moho nīgho, kodho nīgho, upanāho nīgho …pe… sabbākusalābhisaṅkhārā nīghā.
cnd8:116.5	Yassete nīghā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati anīgho.
cnd8:116.6	<b>Nirāso</b>ti āsā vuccati taṇhā.
cnd8:116.7	Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
cnd8:116.8	Yassesā āsā taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, so vuccati nirāso.
cnd8:116.9	<b>Jātī</b>ti yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ …pe… āyatanānaṁ paṭilābho.
cnd8:116.10	<b>Jarā</b>ti yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ …pe… indriyānaṁ paripāko.
cnd8:116.11	Ayaṁ vuccati jarā.
cnd8:116.12	<b>So vītataṇho anīgho nirāso, atāri so jātijaranti brūmī</b>ti yo so vītataṇho anīgho ca nirāso ca, so kho jātijarāmaraṇaṁ atari uttari patari samatikkami vītivattayīti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—
cnd8:116.13	so vītataṇho anīgho nirāso, atāri so jātijaranti brūmi.
cnd8:116.14	Tenāha bhagavā—
cnd8:117.1	“Vidvā ca yo vedagū naro idha,
cnd8:117.2	Bhavābhave saṅgamimaṁ visajja;
cnd8:117.3	So vītataṇho anīgho nirāso,
cnd8:117.4	Atāri so jātijaranti brūmī”ti.
cnd8:118.1	Saha gāthāpariyosānā …pe…
cnd8:118.2	satthā me, bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.
cnd8:118.3	Mettagūmāṇavapucchāniddeso catuttho.
cnd9:0.1	Cūḷaniddesa
cnd9:0.2	Pārāyanavagganiddesa
cnd9:0.3	Pucchāniddesa
cnd9:0.4	5. Dhotakamāṇavapucchāniddesa
cnd9:1.1	<b>Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ,</b>
cnd9:1.2	(iccāyasmā dhotako)
cnd9:1.3	<b>Vācābhikaṅkhāmi mahesi tuyhaṁ;</b>
cnd9:1.4	<b>Tava sutvāna nigghosaṁ,</b>
cnd9:1.5	<b>Sikkhe nibbānamattano. </b>
cnd9:2.1	<b>Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metan</b>ti.
cnd9:2.2	<b>Pucchāmī</b>ti tisso pucchā—
cnd9:2.3	adiṭṭhajotanā pucchā, diṭṭhasaṁsandanā pucchā, vimaticchedanā pucchā …pe…
cnd9:2.4	imā tisso pucchā …pe…
cnd9:2.5	nibbānapucchā.
cnd9:2.6	<b>Pucchāmi tan</b>ti pucchāmi taṁ yācāmi taṁ ajjhesāmi taṁ pasādemi taṁ, kathayassu meti—
cnd9:2.7	pucchāmi taṁ.
cnd9:2.8	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti.
cnd9:2.9	<b>Brūhi metan</b>ti brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—
cnd9:2.10	pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ.
cnd9:3.1	<b>Iccāyasmā dhotako</b>ti.
cnd9:3.2	<b>Iccā</b>ti padasandhi …pe…
cnd9:3.3	<b>āyasmā</b>ti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ āyasmāti.
cnd9:3.4	<b>Dhotako</b>ti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṁ nāmakammaṁ nāmadheyyaṁ nirutti byañjanaṁ abhilāpoti—
cnd9:3.5	iccāyasmā dhotako.
cnd9:4.1	<b>Vācābhikaṅkhāmi mahesi tuyhan</b>ti tuyhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ kaṅkhāmi abhikaṅkhāmi icchāmi sādiyāmi patthayāmi pihayāmi abhijappāmi.
cnd9:4.2	<b>Mahesī</b>ti kiṁ mahesi bhagavā?
cnd9:4.3	Mahantaṁ sīlakkhandhaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi …pe…
cnd9:4.4	kahaṁ narāsabhoti mahesīti—
cnd9:4.5	vācābhikaṅkhāmi mahesi tuyhaṁ.
cnd9:5.1	<b>Tava sutvāna nigghosan</b>ti tuyhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ sutvā suṇitvā uggahetvā upadhārayitvā upalakkhayitvāti—
cnd9:5.2	tava sutvāna nigghosaṁ.
cnd9:6.1	<b>Sikkhe nibbānamattano</b>ti.
cnd9:6.2	<b>Sikkhā</b>ti tisso sikkhā—
cnd9:6.3	adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā …pe…
cnd9:6.4	ayaṁ adhipaññāsikkhā.
cnd9:6.5	<b>Nibbānamattano</b>ti attano rāgassa nibbāpanāya,
cnd9:6.6	dosassa nibbāpanāya,
cnd9:6.7	mohassa nibbāpanāya,
cnd9:6.8	kodhassa nibbāpanāya,
cnd9:6.9	upanāhassa nibbāpanāya …pe…
cnd9:6.10	sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ samāya upasamāya vūpasamāya nibbāpanāya paṭinissaggāya paṭipassaddhiyā adhisīlampi sikkheyya, adhicittampi sikkheyya, adhipaññampi sikkheyya.
cnd9:6.11	Imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkheyya,
cnd9:6.12	jānanto sikkheyya,
cnd9:6.13	passanto sikkheyya,
cnd9:6.14	paccavekkhanto sikkheyya,
cnd9:6.15	cittaṁ padahanto sikkheyya,
cnd9:6.16	saddhāya adhimuccanto sikkheyya,
cnd9:6.17	vīriyaṁ paggaṇhanto sikkheyya,
cnd9:6.18	satiṁ upaṭṭhapento sikkheyya,
cnd9:6.19	cittaṁ samādahanto sikkheyya,
cnd9:6.20	paññāya pajānanto sikkheyya,
cnd9:6.21	abhiññeyyaṁ abhijānanto sikkheyya,
cnd9:6.22	pariññeyyaṁ parijānanto sikkheyya,
cnd9:6.23	pahātabbaṁ pajahanto sikkheyya,
cnd9:6.24	bhāvetabbaṁ bhāvento sikkheyya,
cnd9:6.25	sacchikātabbaṁ sacchikaronto sikkheyya,
cnd9:6.26	ācareyya samācareyya samādāya vatteyyāti—
cnd9:6.27	sikkhe nibbānamattano.
cnd9:6.28	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd9:7.1	“Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ,
cnd9:7.2	(iccāyasmā dhotako)
cnd9:7.3	Vācābhikaṅkhāmi mahesi tuyhaṁ;
cnd9:7.4	Tava sutvāna nigghosaṁ,
cnd9:7.5	Sikkhe nibbānamattano”ti.
cnd9:8.1	<b>Tenahātappaṁ karohi,</b>
cnd9:8.2	(dhotakāti bhagavā)
cnd9:8.3	<b>Idheva nipako sato;</b>
cnd9:8.4	<b>Ito sutvāna nigghosaṁ,</b>
cnd9:8.5	<b>Sikkhe nibbānamattano. </b>
cnd9:9.1	<b>Tenahātappaṁ karohī</b>ti ātappaṁ karohi, ussāhaṁ karohi, ussoḷhiṁ karohi, thāmaṁ karohi, dhitiṁ karohi, vīriyaṁ karohi, chandaṁ janehi sañjanehi upaṭṭhapehi samuṭṭhapehi nibbattehi abhinibbattehīti—
cnd9:9.2	tenahātappaṁ karohi.
cnd9:10.1	<b>Dhotakā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
cnd9:10.2	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—
cnd9:10.3	dhotakāti bhagavā.
cnd9:11.1	<b>Idheva nipako sato</b>ti.
cnd9:11.2	<b>Idhā</b>ti imissā diṭṭhiyā imissā khantiyā imissā ruciyā imasmiṁ ādāye imasmiṁ dhamme imasmiṁ vinaye imasmiṁ dhammavinaye imasmiṁ pāvacane imasmiṁ brahmacariye imasmiṁ satthusāsane imasmiṁ attabhāve imasmiṁ manussaloke.
cnd9:11.3	<b>Nipako</b>ti nipako paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī.
cnd9:11.4	<b>Sato</b>ti catūhi kāraṇehi sato—
cnd9:11.5	kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato …pe…
cnd9:11.6	so vuccati satoti—
cnd9:11.7	idheva nipako sato.
cnd9:12.1	<b>Ito sutvāna nigghosan</b>ti ito mayhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ sutvā suṇitvā uggaṇhitvā upadhārayitvā upalakkhayitvāti—
cnd9:12.2	ito sutvāna nigghosaṁ.
cnd9:13.1	<b>Sikkhe nibbānamattano</b>ti.
cnd9:13.2	<b>Sikkhā</b>ti tisso sikkhā—
cnd9:13.3	adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā …pe…
cnd9:13.4	ayaṁ adhipaññāsikkhā.
cnd9:13.5	<b>Nibbānamattano</b>ti attano rāgassa nibbāpanāya, dosassa nibbāpanāya, mohassa nibbāpanāya, kodhassa nibbāpanāya, upanāhassa nibbāpanāya …pe…
cnd9:13.6	sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ samāya upasamāya vūpasamāya nibbāpanāya paṭinissaggāya paṭipassaddhiyā adhisīlampi sikkheyya, adhicittampi sikkheyya, adhipaññampi sikkheyya.
cnd9:13.7	Imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkheyya, jānanto sikkheyya …pe…
cnd9:13.8	sacchikātabbaṁ sacchikaronto sikkheyya, ācareyya samācareyya samādāya vatteyyāti—
cnd9:13.9	sikkhe nibbānamattano.
cnd9:13.10	Tenāha bhagavā—
cnd9:14.1	“Tenahātappaṁ karohi,
cnd9:14.2	(dhotakāti bhagavā)
cnd9:14.3	Idheva nipako sato;
cnd9:14.4	Ito sutvāna nigghosaṁ,
cnd9:14.5	Sikkhe nibbānamattano”ti.
cnd9:15.1	<b>Passāmahaṁ devamanussaloke,</b>
cnd9:15.2	<b>Akiñcanaṁ brāhmaṇamiriyamānaṁ;</b>
cnd9:15.3	<b>Taṁ taṁ namassāmi samantacakkhu,</b>
cnd9:15.4	<b>Pamuñca maṁ sakka kathaṅkathāhi. </b>
cnd9:16.1	<b>Passāmahaṁ devamanussaloke</b>ti.
cnd9:16.2	<b>Devā</b>ti tayo devā—
cnd9:16.3	sammutidevā, upapattidevā, visuddhidevā.
cnd9:16.4	Katame sammutidevā?
cnd9:16.5	Sammutidevā vuccanti rājāno ca rājakumārā ca deviyo ca.
cnd9:16.6	Ime vuccanti sammutidevā.
cnd9:16.7	Katame upapattidevā?
cnd9:16.8	Upapattidevā vuccanti cātumahārājikā devā tāvatiṁsā devā yāmā devā tusitā devā nimmānaratī devā paranimmitavasavattī devā brahmakāyikā devā ye ca devā taduttari.
cnd9:16.9	Ime vuccanti upapattidevā.
cnd9:16.10	Katame visuddhidevā?
cnd9:16.11	Visuddhidevā vuccanti tathāgatasāvakā arahanto khīṇāsavā ye ca paccekabuddhā.
cnd9:16.12	Ime vuccanti visuddhidevā.
cnd9:16.13	Bhagavā sammutidevānañca upapattidevānañca visuddhidevānañca devo ca atidevo ca devātidevo ca sīhasīho nāganāgo gaṇigaṇī munimunī rājarājā.
cnd9:16.14	<b>Passāmahaṁ devamanussaloke</b>ti manussaloke devaṁ passāmi atidevaṁ passāmi devātidevaṁ passāmi dakkhāmi olokemi nijjhāyāmi upaparikkhāmīti—
cnd9:16.15	passāmahaṁ devamanussaloke.
cnd9:17.1	<b>Ākiñcanaṁ brāhmaṇamiriyamānan</b>ti.
cnd9:17.2	<b>Akiñcanan</b>ti rāgakiñcanaṁ dosakiñcanaṁ mohakiñcanaṁ mānakiñcanaṁ diṭṭhikiñcanaṁ kilesakiñcanaṁ duccaritakiñcanaṁ, te kiñcanā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā, tasmā buddho akiñcano.
cnd9:17.3	<b>Brāhmaṇo</b>ti bhagavā sattannaṁ dhammānaṁ bāhitattā brāhmaṇo—
cnd9:17.4	sakkāyadiṭṭhi bāhitā hoti, vicikicchā bāhitā hoti, sīlabbataparāmāso bāhito hoti, rāgo bāhito hoti, doso bāhito hoti, moho bāhito hoti, māno bāhito hoti, bāhitāssa honti pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā.
cnd9:18.1	Bāhitvā sabbapāpakāni,
cnd9:18.2	(sabhiyāti bhagavā)
cnd9:18.3	Vimalo sādhusamāhito ṭhitatto;
cnd9:18.4	Saṁsāramaticca kevalī so,
cnd9:18.5	Asito tādi pavuccate sa brahmāti.
cnd9:19.1	<b>Iriyamānan</b>ti carantaṁ viharantaṁ iriyantaṁ vattentaṁ pālentaṁ yapentaṁ yāpentanti—
cnd9:19.2	akiñcanaṁ brāhmaṇamiriyamānaṁ.
cnd9:20.1	<b>Taṁ taṁ namassāmi samantacakkhū</b>ti.
cnd9:20.2	<b>Tan</b>ti bhagavantaṁ bhaṇati.
cnd9:20.3	<b>Namassāmī</b>ti kāyena vā namassāmi, vācāya vā namassāmi, cittena vā namassāmi, anvatthapaṭipattiyā vā namassāmi, dhammānudhammapaṭipattiyā vā namassāmi sakkaromi garuṁ karomi mānemi pūjemi.
cnd9:20.4	<b>Samantacakkhū</b>ti samantacakkhu vuccati sabbaññutañāṇaṁ.
cnd9:20.5	Bhagavā sabbaññutañāṇena upeto samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato.
cnd9:21.1	“Na tassa addiṭṭhamidhatthi kiñci,
cnd9:21.2	Atho aviññātamajānitabbaṁ;
cnd9:21.3	Sabbaṁ abhiññāsi yadatthi neyyaṁ,
cnd9:21.4	Tathāgato tena samantacakkhū”ti.
cnd9:22.1	Taṁ taṁ namassāmi samantacakkhu.
cnd9:23.1	<b>Pamuñca maṁ sakka kathaṅkathāhī</b>ti.
cnd9:23.2	<b>Sakkā</b>ti sakko bhagavā sakyakulā pabbajitotipi sakko.
cnd9:23.3	Atha vā aḍḍho mahaddhano dhanavātipi sakko.
cnd9:23.4	Tassimāni dhanāni, seyyathidaṁ—
cnd9:23.5	saddhādhanaṁ sīladhanaṁ hiridhanaṁ ottappadhanaṁ sutadhanaṁ cāgadhanaṁ paññādhanaṁ satipaṭṭhānadhanaṁ sammappadhānadhanaṁ iddhipādadhanaṁ indriyadhanaṁ baladhanaṁ bojjhaṅgadhanaṁ maggadhanaṁ phaladhanaṁ nibbānadhanaṁ.
cnd9:23.6	Imehi anekavidhehi dhanaratanehi aḍḍho mahaddhano dhanavātipi sakko.
cnd9:23.7	Atha vā sakko pahu visavī alamatto sūro vīro vikkanto abhīrū acchambhī anutrāsī apalāyī pahīnabhayabheravo vigatalomahaṁsotipi sakko.
cnd9:23.8	Kathaṅkathā vuccati vicikicchā.
cnd9:23.9	Dukkhe kaṅkhā, dukkhasamudaye kaṅkhā, dukkhanirodhe kaṅkhā, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya kaṅkhā, pubbante kaṅkhā, aparante kaṅkhā, pubbantāparante kaṅkhā, idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhā.
cnd9:23.10	Yā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṁ vimati vicikicchā dveḷhakaṁ dvedhāpatho saṁsayo anekaṁsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā chambhitattaṁ cittassa manovilekho.
cnd9:23.11	<b>Pamuñca maṁ sakka kathaṅkathāhī</b>ti muñca maṁ pamuñca maṁ mocehi maṁ pamocehi maṁ uddhara maṁ samuddhara maṁ vuṭṭhāpehi maṁ kathaṅkathāsallatoti—
cnd9:23.12	pamuñca maṁ sakka kathaṅkathāhi.
cnd9:23.13	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd9:24.1	“Passāmahaṁ devamanussaloke,
cnd9:24.2	Akiñcanaṁ brāhmaṇamiriyamānaṁ;
cnd9:24.3	Taṁ taṁ namassāmi samantacakkhu,
cnd9:24.4	Pamuñca maṁ sakka kathaṅkathāhī”ti.
cnd9:25.1	<b>Nāhaṁ sahissāmi pamocanāya,</b>
cnd9:25.2	<b>Kathaṅkathiṁ dhotaka kañci loke;</b>
cnd9:25.3	<b>Dhammañca seṭṭhaṁ abhijānamāno,</b>
cnd9:25.4	<b>Evaṁ tuvaṁ oghamimaṁ taresi. </b>
cnd9:26.1	<b>Nāhaṁ sahissāmi pamocanāyā</b>ti nāhaṁ taṁ sakkomi muñcituṁ pamuñcituṁ mocetuṁ pamocetuṁ uddharituṁ samuddharituṁ uṭṭhāpetuṁ samuṭṭhāpetuṁ kathaṅkathāsallatoti.
cnd9:26.2	Evampi nāhaṁ sahissāmi pamocanāya.
cnd9:26.3	Atha vā na īhāmi na samīhāmi na ussahāmi na vāyamāmi na ussāhaṁ karomi na ussoḷhiṁ karomi na thāmaṁ karomi na dhitiṁ karomi na vīriyaṁ karomi na chandaṁ janemi na sañjanemi na nibbattemi na abhinibbattemi assaddhe puggale acchandike kusīte hīnavīriye appaṭipajjamāne dhammadesanāyāti.
cnd9:26.4	Evampi nāhaṁ sahissāmi pamocanāya.
cnd9:26.5	Atha vā natthañño koci mocetā.
cnd9:26.6	Te yadi moceyyuṁ sakena thāmena sakena balena sakena vīriyena sakena parakkamena sakena purisathāmena sakena purisabalena sakena purisavīriyena sakena purisaparakkamena attanā sammāpaṭipadaṁ anulomapaṭipadaṁ apaccanīkapaṭipadaṁ anvatthapaṭipadaṁ dhammānudhammapaṭipadaṁ paṭipajjamānā moceyyunti.
cnd9:26.7	Evampi nāhaṁ sahissāmi pamocanāya.
cnd9:27.1	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd9:27.2	“so vata, cunda, attanā palipapalipanno paraṁ palipapalipannaṁ uddharissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
cnd9:27.3	So vata, cunda, attanā adanto avinīto aparinibbuto paraṁ damessati vinessati parinibbāpessatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti.
cnd9:27.4	Evampi nāhaṁ sahissāmi pamocanāya.
cnd9:28.1	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd9:29.1	“Attanā hi kataṁ pāpaṁ,
cnd9:29.2	attanā saṅkilissati;
cnd9:29.3	Attanā akataṁ pāpaṁ,
cnd9:29.4	attanāva visujjhati;
cnd9:29.5	Suddhi asuddhi paccattaṁ,
cnd9:29.6	nāñño aññaṁ visodhaye”ti.
cnd9:30.1	Evampi nāhaṁ sahissāmi pamocanāya.
cnd9:31.1	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd9:31.2	“evameva kho, brāhmaṇa, tiṭṭhateva nibbānaṁ tiṭṭhati nibbānagāmī maggo tiṭṭhāmahaṁ samādapetā, atha ca pana mama sāvakā mayā evaṁ ovadiyamānā evaṁ anusāsiyamānā appekacce accantaniṭṭhaṁ nibbānaṁ ārādhenti ekacce nārādhentīti.
cnd9:31.3	Ettha kyāhaṁ, brāhmaṇa karomi?
cnd9:31.4	Maggakkhāyī, brāhmaṇa, tathāgato.
cnd9:31.5	Maggaṁ buddho ācikkhati.
cnd9:31.6	Attanā paṭipajjamānā mucceyyunti.
cnd9:31.7	Evampi nāhaṁ sahissāmi pamocanāya.
cnd9:32.1	<b>Kathaṅkathiṁ dhotaka kañci loke</b>ti kathaṅkathiṁ puggalaṁ sakaṅkhaṁ sakhilaṁ sadveḷhakaṁ savicikicchaṁ.
cnd9:32.2	<b>Kañcī</b>ti kañci khattiyaṁ vā brāhmaṇaṁ vā vessaṁ vā suddaṁ vā gahaṭṭhaṁ vā pabbajitaṁ vā devaṁ vā manussaṁ vā.
cnd9:32.3	<b>Loke</b>ti apāyaloke …pe… āyatanaloketi—
cnd9:32.4	kathaṅkathiṁ dhotaka kañci loke.
cnd9:33.1	<b>Dhammañca seṭṭhaṁ abhijānamāno</b>ti dhammaṁ seṭṭhaṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ.
cnd9:33.2	Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
cnd9:33.3	<b>Seṭṭhan</b>ti aggaṁ seṭṭhaṁ viseṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ dhammaṁ ājānamāno vijānamāno paṭivijānamāno paṭivijjhamānoti—
cnd9:33.4	dhammañca seṭṭhaṁ abhijānamāno.
cnd9:34.1	<b>Evaṁ tuvaṁ oghamimaṁ taresī</b>ti evaṁ kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ tareyyāsi uttareyyāsi patareyyāsi samatikkameyyāsi vītivatteyyāsīti—
cnd9:34.2	evaṁ tuvaṁ oghamimaṁ taresi.
cnd9:34.3	Tenāha bhagavā—
cnd9:35.1	“Nāhaṁ sahissāmi pamocanāya,
cnd9:35.2	Kathaṅkathiṁ dhotaka kañci loke;
cnd9:35.3	Dhammañca seṭṭhaṁ abhijānamāno,
cnd9:35.4	Evaṁ tuvaṁ oghamimaṁ taresī”ti.
cnd9:36.1	<b>Anusāsa brahme karuṇāyamāno,</b>
cnd9:36.2	<b>Vivekadhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ;</b>
cnd9:36.3	<b>Yathāhaṁ ākāsova abyāpajjamāno</b>,
cnd9:36.4	<b>Idheva santo asito careyyaṁ. </b>
cnd9:37.1	<b>Anusāsa brahme karuṇāyamāno</b>ti anusāsa brahme anuggaṇha brahme anukampa brahmeti—
cnd9:37.2	anusāsa brahme.
cnd9:37.3	<b>Karuṇāyamāno</b>ti karuṇāyamāno anudayamāno anurakkhamāno anuggaṇhamāno anukampamānoti—
cnd9:37.4	anusāsa brahme karuṇāyamāno.
cnd9:38.1	<b>Vivekadhammaṁ yamahaṁ vijaññan</b>ti vivekadhammaṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ.
cnd9:38.2	Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
cnd9:38.3	<b>Yamahaṁ vijaññan</b>ti yamahaṁ jāneyyaṁ ājāneyyaṁ vijāneyyaṁ paṭivijāneyyaṁ paṭivijjheyyaṁ adhigaccheyyaṁ phasseyyaṁ sacchikareyyanti—
cnd9:38.4	vivekadhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ.
cnd9:39.1	<b>Yathāhaṁ ākāsova abyāpajjamāno</b>ti yathā ākāso na pajjati na gaṇhati na bajjhati na palibajjhati, evaṁ apajjamāno agaṇhamāno abajjhamāno apalibajjhamānoti—
cnd9:39.2	evampi ākāsova abyāpajjamāno.
cnd9:39.3	Yathā ākāso na rajjati lākhāya vā haliddiyā vā nīliyā vā mañjeṭṭhāya vā evaṁ arajjamāno adussamāno amuyhamāno akilissamānoti—
cnd9:39.4	evampi ākāsova abyāpajjamāno.
cnd9:39.5	Yathā ākāso na kuppati na byāpajjati na patilīyati na paṭihaññati, evaṁ akuppamāno abyāpajjamāno appatilīyamāno appaṭihaññamāno appaṭihatamānoti—
cnd9:39.6	evampi ākāsova abyāpajjamāno.
cnd9:40.1	<b>Idheva santo asito careyyan</b>ti.
cnd9:40.2	<b>Idheva santo</b>ti idheva santo samāno idheva nisinno samāno imasmiṁyeva āsane nisinno samāno imissāyeva parisāya nisinno samānoti, evampi—
cnd9:40.3	idheva santo.
cnd9:40.4	Atha vā idheva santo upasanto vūpasanto nibbuto paṭippassaddhoti, evampi—
cnd9:40.5	idheva santo.
cnd9:40.6	<b>Asito</b>ti dve nissayā—
cnd9:40.7	taṇhānissayo ca diṭṭhinissayo ca …pe…
cnd9:40.8	ayaṁ taṇhānissayo …pe…
cnd9:40.9	ayaṁ diṭṭhinissayo … taṇhānissayaṁ pahāya diṭṭhinissayaṁ paṭinissajjitvā cakkhuṁ anissito, sotaṁ anissito, ghānaṁ anissito, jivhaṁ anissito, kāyaṁ anissito, manaṁ anissito, rūpe …
cnd9:40.10	sadde … gandhe … rase … phoṭṭhabbe … dhamme … kulaṁ … gaṇaṁ … āvāsaṁ … lābhaṁ … yasaṁ … pasaṁsaṁ … sukhaṁ … cīvaraṁ … piṇḍapātaṁ … senāsanaṁ … gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ … kāmadhātuṁ … rūpadhātuṁ … arūpadhātuṁ … kāmabhavaṁ … rūpabhavaṁ … arūpabhavaṁ … saññābhavaṁ … asaññābhavaṁ … nevasaññānāsaññābhavaṁ … ekavokārabhavaṁ … catuvokārabhavaṁ … pañcavokārabhavaṁ … atītaṁ … anāgataṁ … paccuppannaṁ … diṭṭhasutamutaviññātabbe dhamme asito anissito anallīno anupagato anajjhosito anadhimutto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaṁyutto vimariyādikatena cetasā.
cnd9:40.11	<b>Careyyan</b>ti careyyaṁ vihareyyaṁ iriyeyyaṁ vatteyyaṁ pāleyyaṁ yapeyyaṁ yāpeyyanti—
cnd9:40.12	idheva santo asito careyyaṁ.
cnd9:40.13	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd9:41.1	“Anusāsa brahme karuṇāyamāno,
cnd9:41.2	Vivekadhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ;
cnd9:41.3	Yathāhaṁ ākāsova abyāpajjamāno,
cnd9:41.4	Idheva santo asito careyyan”ti.
cnd9:42.1	<b>Kittayissāmi te santiṁ,</b>
cnd9:42.2	(dhotakāti bhagavā)
cnd9:42.3	<b>Diṭṭhe dhamme anītihaṁ;</b>
cnd9:42.4	<b>Yaṁ viditvā sato caraṁ,</b>
cnd9:42.5	<b>Tare loke visattikaṁ. </b>
cnd9:43.1	<b>Kittayissāmi te santin</b>ti rāgassa santiṁ, dosassa santiṁ, mohassa santiṁ, kodhassa santiṁ, upanāhassa …pe…
cnd9:43.2	makkhassa … paḷāsassa … issāya … macchariyassa … māyāya … sāṭheyyassa … thambhassa … sārambhassa … mānassa … atimānassa … madassa … pamādassa … sabbakilesānaṁ … sabbaduccaritānaṁ … sabbadarathānaṁ … sabbapariḷāhānaṁ … sabbasantāpānaṁ … sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ santiṁ upasantiṁ vūpasantiṁ nibbutiṁ paṭippassaddhiṁ kittayissāmi pakittayissāmi ācikkhissāmi desessāmi paññapessāmi paṭṭhapessāmi vivarissāmi vibhajissāmi uttānīkarissāmi pakāsissāmīti—
cnd9:43.3	kittayissāmi te santiṁ.
cnd9:44.1	<b>Dhotakāti bhagavā</b>ti.
cnd9:44.2	<b>Dhotakā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
cnd9:44.3	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—
cnd9:44.4	dhotakāti bhagavā.
cnd9:45.1	<b>Diṭṭhe dhamme anītihan</b>ti.
cnd9:45.2	<b>Diṭṭhe dhamme</b>ti diṭṭhe dhamme ñāte dhamme tulite dhamme tīrite dhamme vibhūte dhamme vibhāvite dhamme sabbe saṅkhārā aniccāti …pe…
cnd9:45.3	yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhammanti diṭṭhe dhamme ñāte dhamme tulite dhamme tīrite dhamme vibhāvite dhamme vibhūte dhammeti, evampi—
cnd9:45.4	diṭṭhe dhamme …pe….
cnd9:45.5	Atha vā dukkhe diṭṭhe dukkhaṁ kathayissāmi, samudaye diṭṭhe samudayaṁ kathayissāmi, magge diṭṭhe maggaṁ kathayissāmi, nirodhe diṭṭhe nirodhaṁ kathayissāmīti, evampi—
cnd9:45.6	diṭṭhe dhamme …pe….
cnd9:45.7	Atha vā sandiṭṭhikaṁ akālikaṁ ehipassikaṁ opaneyyikaṁ paccattaṁ veditabbaṁ viññūhīti, evampi—
cnd9:45.8	diṭṭhe dhamme.
cnd9:45.9	<b>Anītihan</b>ti na itihītihaṁ na itikirāya na paramparāya na piṭakasampadāya na takkahetu na nayahetu na ākāraparivitakkena na diṭṭhinijjhānakkhantiyā sāmaṁ sayamabhiññātaṁ attapaccakkhadhammaṁ, taṁ kathayissāmīti—
cnd9:45.10	diṭṭhe dhamme anītihaṁ.
cnd9:46.1	<b>Yaṁ viditvā sato caran</b>ti yaṁ viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā;
cnd9:46.2	“sabbe saṅkhārā aniccā”ti viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā;
cnd9:46.3	“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …pe…
cnd9:46.4	“sabbe dhammā anattā”ti …pe…
cnd9:46.5	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.
cnd9:46.6	<b>Sato</b>ti catūhi kāraṇehi sato—
cnd9:46.7	kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato …pe…
cnd9:46.8	so vuccati sato.
cnd9:46.9	<b>Caran</b>ti caranto viharanto iriyanto vattento pālento yapento yāpentoti—
cnd9:46.10	yaṁ viditvā sato caraṁ.
cnd9:47.1	<b>Tare loke visattikan</b>ti visattikā vuccati taṇhā.
cnd9:47.2	Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
cnd9:47.3	<b>Visattikā</b>ti kenaṭṭhena visattikā …pe… visaṭā vitthatāti visattikā.
cnd9:47.4	<b>Loke</b>ti apāyaloke …pe… āyatanaloke.
cnd9:47.5	<b>Tare loke visattikan</b>ti loke vesā visattikā, loke vetaṁ visattikaṁ sato tareyya uttareyya patareyya samatikkameyya vītivatteyyāti—
cnd9:47.6	tare loke visattikaṁ.
cnd9:47.7	Tenāha bhagavā—
cnd9:48.1	“Kittayissāmi te santiṁ,
cnd9:48.2	(dhotakāti bhagavā)
cnd9:48.3	Diṭṭhe dhamme anītihaṁ;
cnd9:48.4	Yaṁ viditvā sato caraṁ,
cnd9:48.5	Tare loke visattikan”ti.
cnd9:49.1	<b>Tañcāhaṁ abhinandāmi,</b>
cnd9:49.2	<b>mahesi santimuttamaṁ;</b>
cnd9:49.3	<b>Yaṁ viditvā sato caraṁ,</b>
cnd9:49.4	<b>tare loke visattikaṁ. </b>
cnd9:50.1	<b>Tañcāhaṁ abhinandāmī</b>ti.
cnd9:50.2	<b>Tan</b>ti tuyhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ nandāmi abhinandāmi modāmi anumodāmi icchāmi sādiyāmi patthayāmi pihayāmi abhijappāmīti—
cnd9:50.3	tañcāhaṁ abhinandāmi.
cnd9:51.1	<b>Mahesisantimuttaman</b>ti.
cnd9:51.2	<b>Mahesī</b>ti kiṁ mahesi bhagavā?
cnd9:51.3	Mahantaṁ sīlakkhandhaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi, mahantaṁ samādhikkhandhaṁ …pe…
cnd9:51.4	kahaṁ narāsabhoti mahesi.
cnd9:51.5	<b>Santimuttaman</b>ti santi vuccati amataṁ nibbānaṁ.
cnd9:51.6	Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
cnd9:51.7	<b>Uttaman</b>ti aggaṁ seṭṭhaṁ viseṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaranti—
cnd9:51.8	mahesi santimuttamaṁ.
cnd9:52.1	<b>Yaṁ viditvā sato caran</b>ti yaṁ viditaṁ katvā …pe…
cnd9:52.2	“sabbe saṅkhārā aniccā”ti viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā;
cnd9:52.3	“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti … “sabbe dhammā anattā”ti …pe…
cnd9:52.4	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.
cnd9:52.5	<b>Sato</b>ti catūhi kāraṇehi sato—
cnd9:52.6	kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato …pe…
cnd9:52.7	so vuccati sato.
cnd9:52.8	<b>Caran</b>ti caranto …pe…
cnd9:52.9	yāpentoti—
cnd9:52.10	yaṁ viditvā sato caraṁ.
cnd9:53.1	<b>Tare loke visattikan</b>ti.
cnd9:53.2	Visattikā vuccati taṇhā.
cnd9:53.3	Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
cnd9:53.4	<b>Visattikā</b>ti kenaṭṭhena visattikā …pe… visaṭā vitthatāti visattikā.
cnd9:53.5	<b>Loke</b>ti apāyaloke …pe… āyatanaloke.
cnd9:53.6	<b>Tare loke visattikan</b>ti loke vesā visattikā, loke vetaṁ visattikaṁ sato tareyyaṁ uttareyyaṁ …pe…
cnd9:53.7	vītivatteyyanti—
cnd9:53.8	tare loke visattikaṁ.
cnd9:53.9	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd9:54.1	“Tañcāhaṁ abhinandāmi,
cnd9:54.2	mahesi santimuttamaṁ;
cnd9:54.3	Yaṁ viditvā sato caraṁ,
cnd9:54.4	tare loke visattikan”ti.
cnd9:55.1	<b>Yaṁ kiñci sampajānāsi,</b>
cnd9:55.2	(dhotakāti bhagavā)
cnd9:55.3	<b>Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe;</b>
cnd9:55.4	<b>Etaṁ viditvā saṅgoti loke,</b>
cnd9:55.5	<b>Bhavābhavāya mākāsi taṇhaṁ. </b>
cnd9:56.1	<b>Yaṁ kiñci sampajānāsī</b>ti yaṁ kiñci sampajānāsi ājānāsi paṭivijānāsi paṭivijjhasīti—
cnd9:56.2	yaṁ kiñci sampajānāsi.
cnd9:56.3	<b>Dhotakāti bhagavā</b>ti.
cnd9:56.4	<b>Dhotakā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
cnd9:56.5	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—
cnd9:56.6	dhotakāti bhagavā.
cnd9:57.1	<b>Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe</b>ti.
cnd9:57.2	<b>Uddhan</b>ti anāgataṁ;
cnd9:57.3	<b>adho</b>ti atītaṁ;
cnd9:57.4	<b>tiriyañcāpi majjhe</b>ti paccuppannaṁ.
cnd9:57.5	<b>Uddhan</b>ti devaloko;
cnd9:57.6	<b>adho</b>ti apāyaloko;
cnd9:57.7	<b>tiriyañcāpi majjhe</b>ti manussaloko.
cnd9:57.8	Atha vā <b>uddhan</b>ti kusalā dhammā;
cnd9:57.9	<b>adho</b>ti akusalā dhammā;
cnd9:57.10	<b>tiriyañcāpi majjhe</b>ti abyākatā dhammā.
cnd9:57.11	<b>Uddhan</b>ti arūpadhātu;
cnd9:57.12	<b>adho</b>ti kāmadhātu;
cnd9:57.13	<b>tiriyañcāpi majjhe</b>ti rūpadhātu.
cnd9:57.14	<b>Uddhan</b>ti sukhā vedanā;
cnd9:57.15	<b>adho</b>ti dukkhā vedanā;
cnd9:57.16	<b>tiriyañcāpi majjhe</b>ti adukkhamasukhā vedanā.
cnd9:57.17	<b>Uddhan</b>ti uddhaṁ pādatalā;
cnd9:57.18	<b>adho</b>ti adho kesamatthakā;
cnd9:57.19	<b>tiriyañcāpi majjhe</b>ti vemajjheti—
cnd9:57.20	uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe.
cnd9:58.1	<b>Etaṁ viditvā saṅgoti loke</b>ti saṅgo eso lagganaṁ etaṁ bandhanaṁ etaṁ palibodho esoti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—
cnd9:58.2	etaṁ viditvā saṅgoti loke.
cnd9:59.1	<b>Bhavābhavāya mākāsi taṇhan</b>ti.
cnd9:59.2	<b>Taṇhā</b>ti rūpataṇhā saddataṇhā …pe…
cnd9:59.3	dhammataṇhā.
cnd9:59.4	<b>Bhavābhavāyā</b>ti bhavābhavāya kammabhavāya punabbhavāya kāmabhavāya, kammabhavāya kāmabhavāya punabbhavāya rūpabhavāya, kammabhavāya rūpabhavāya punabbhavāya arūpabhavāya, kammabhavāya arūpabhavāya punabbhavāya punappunabbhavāya, punappunagatiyā punappunaupapattiyā punappunapaṭisandhiyā punappunaattabhāvābhinibbattiyā taṇhaṁ mākāsi mā janesi mā sañjanesi mā nibbattesi mābhinibbattesi, pajaha vinodehi byantīkarohi anabhāvaṁ gamehīti—
cnd9:59.5	bhavābhavāya mākāsi taṇhanti.
cnd9:59.6	Tenāha bhagavā—
cnd9:60.1	“Yaṁ kiñci sampajānāsi,
cnd9:60.2	(dhotakāti bhagavā)
cnd9:60.3	Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe;
cnd9:60.4	Etaṁ viditvā saṅgoti loke,
cnd9:60.5	Bhavābhavāya mākāsi taṇhan”ti.
cnd9:61.1	Saha gāthāpariyosānā …pe…
cnd9:61.2	satthā me, bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.
cnd9:61.3	Dhotakamāṇavapucchāniddeso pañcamo.
cnd10:0.1	Cūḷaniddesa
cnd10:0.2	Pārāyanavagganiddesa
cnd10:0.3	Pucchāniddesa
cnd10:0.4	6. Upasīvamāṇavapucchāniddesa
cnd10:1.1	<b>Eko ahaṁ sakka mahantamoghaṁ,</b>
cnd10:1.2	(iccāyasmā upasīvo)
cnd10:1.3	<b>Anissito no visahāmi tārituṁ;</b>
cnd10:1.4	<b>Ārammaṇaṁ brūhi samantacakkhu,</b>
cnd10:1.5	<b>Yaṁ nissito oghamimaṁ tareyyaṁ.</b>
cnd10:2.1	<b>Eko ahaṁ sakka mahantamoghan</b>ti.
cnd10:2.2	<b>Eko</b>ti puggalo vā me dutiyo natthi, dhammo vā me dutiyo natthi, yaṁ vā puggalaṁ nissāya dhammaṁ vā nissāya mahantaṁ kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ tareyyaṁ uttareyyaṁ patareyyaṁ samatikkameyyaṁ vītivatteyyanti.
cnd10:2.3	<b>Sakkā</b>ti sakko.
cnd10:2.4	Bhagavā sakyakulā pabbajitotipi sakko.
cnd10:2.5	Atha vā aḍḍho mahaddhano dhanavātipi sakko.
cnd10:2.6	Tassimāni dhanāni, seyyathidaṁ—
cnd10:2.7	saddhādhanaṁ sīladhanaṁ hiridhanaṁ ottappadhanaṁ sutadhanaṁ cāgadhanaṁ paññādhanaṁ satipaṭṭhānadhanaṁ …pe…
cnd10:2.8	nibbānadhanaṁ.
cnd10:2.9	Imehi anekehi dhanaratanehi aḍḍho mahaddhano dhanavātipi sakko.
cnd10:2.10	Atha vā sakko pahu visavī alamatto sūro vīro vikkanto abhīrū achambhī anutrāsī apalāyī pahīnabhayabheravo vigatalomahaṁsotipi sakkoti—
cnd10:2.11	eko ahaṁ sakka mahantamoghaṁ.
cnd10:3.1	<b>Iccāyasmā upasīvo</b>ti.
cnd10:3.2	<b>Iccā</b>ti padasandhi …pe….
cnd10:3.3	<b>Āyasmā</b>ti piyavacanaṁ …pe….
cnd10:3.4	<b>Upasīvo</b>ti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti—
cnd10:3.5	iccāyasmā upasīvo.
cnd10:4.1	<b>Anissito no visahāmi tāritun</b>ti.
cnd10:4.2	<b>Anissito</b>ti puggalaṁ vā anissito dhammaṁ vā anissito no visahāmi na ussahāmi na sakkomi na paṭibalo mahantaṁ kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ tarituṁ uttarituṁ patarituṁ samatikkamituṁ vītivattitunti—
cnd10:4.3	anissito no visahāmi tārituṁ.
cnd10:5.1	<b>Ārammaṇaṁ brūhi samantacakkhū</b>ti ārammaṇaṁ ālambaṇaṁ nissayaṁ upanissayaṁ brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehi.
cnd10:5.2	<b>Samantacakkhū</b>ti samantacakkhu vuccati sabbaññutañāṇaṁ.
cnd10:5.3	Bhagavā tena sabbaññutañāṇena upeto samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato.
cnd10:6.1	Na tassa adiṭṭhamidhatthi kiñci,
cnd10:6.2	Atho aviññātamajānitabbaṁ;
cnd10:6.3	Sabbaṁ abhiññāsi yadatthi neyyaṁ,
cnd10:6.4	Tathāgato tena samantacakkhūti.
cnd10:7.1	Ārammaṇaṁ brūhi samantacakkhu.
cnd10:8.1	<b>Yaṁ nissito oghamimaṁ tareyyan</b>ti.
cnd10:8.2	<b>Yaṁ nissito</b>ti yaṁ puggalaṁ vā nissito dhammaṁ vā nissito mahantaṁ kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ tareyyaṁ uttareyyaṁ patareyyaṁ samatikkameyyaṁ vītivatteyyanti—
cnd10:8.3	yaṁ nissito oghamimaṁ tareyyaṁ.
cnd10:8.4	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd10:9.1	“Eko ahaṁ sakka mahantamoghaṁ,
cnd10:9.2	(iccāyasmā upasīvo)
cnd10:9.3	Anissito no visahāmi tārituṁ;
cnd10:9.4	Ārammaṇaṁ brūhi samantacakkhu,
cnd10:9.5	Yaṁ nissito oghamimaṁ tareyyan”ti.
cnd10:10.1	<b>Ākiñcaññaṁ pekkhamāno satimā,</b>
cnd10:10.2	(upasīvāti bhagavā)
cnd10:10.3	<b>Natthīti nissāya tarassu oghaṁ;</b>
cnd10:10.4	<b>Kāme pahāya virato kathāhi,</b>
cnd10:10.5	<b>Taṇhakkhayaṁ nattamahābhipassa.</b>
cnd10:11.1	<b>Ākiñcaññaṁ pekkhamāno satimā</b>ti so brāhmaṇo pakatiyā ākiñcaññāyatanasamāpattiṁ lābhīyeva nissayaṁ na jānāti—
cnd10:11.2	“ayaṁ me nissayo”ti.
cnd10:11.3	Tassa bhagavā nissayañca ācikkhati uttariñca niyyānapathaṁ.
cnd10:11.4	Ākiñcaññāyatanasamāpattiṁ sato samāpajjitvā tato vuṭṭhahitvā tattha jāte cittacetasike dhamme aniccato pekkhamāno, dukkhato …pe…
cnd10:11.5	rogato …
cnd10:11.6	gaṇḍato …
cnd10:11.7	sallato …
cnd10:11.8	aghato …
cnd10:11.9	ābādhato …
cnd10:11.10	parato …
cnd10:11.11	palokato …
cnd10:11.12	ītito …
cnd10:11.13	upaddavato …
cnd10:11.14	bhayato …
cnd10:11.15	upasaggato …
cnd10:11.16	calato …
cnd10:11.17	pabhaṅguto …
cnd10:11.18	addhuvato …
cnd10:11.19	atāṇato …
cnd10:11.20	aleṇato …
cnd10:11.21	asaraṇato …
cnd10:11.22	asaraṇībhūtato …
cnd10:11.23	rittato …
cnd10:11.24	tucchato …
cnd10:11.25	suññato …
cnd10:11.26	anattato …
cnd10:11.27	ādīnavato …
cnd10:11.28	vipariṇāmadhammato …
cnd10:11.29	asārakato …
cnd10:11.30	aghamūlato …
cnd10:11.31	bhavato …
cnd10:11.32	vibhavato …
cnd10:11.33	sāsavato …
cnd10:11.34	saṅkhatato …
cnd10:11.35	mārāmisato …
cnd10:11.36	jātidhammato …
cnd10:11.37	jarādhammato …
cnd10:11.38	byādhidhammato …
cnd10:11.39	maraṇadhammato …
cnd10:11.40	sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammato …
cnd10:11.41	samudayadhammato …
cnd10:11.42	atthaṅgamato …
cnd10:11.43	assādato …
cnd10:11.44	ādīnavato …
cnd10:11.45	nissaraṇato pekkhamāno dakkhamāno olokayamāno nijjhāyamāno upaparikkhamāno.
cnd10:12.1	<b>Satimā</b>ti yā sati anussati paṭissati …pe… sammāsati—
cnd10:12.2	ayaṁ vuccati sati.
cnd10:12.3	Imāya satiyā upeto hoti …pe… samannāgato, so vuccati satimāti—
cnd10:12.4	ākiñcaññaṁ pekkhamāno satimā.
cnd10:13.1	<b>Upasīvāti bhagavā</b>ti.
cnd10:13.2	<b>Upasīvā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
cnd10:13.3	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—
cnd10:13.4	upasīvāti bhagavā.
cnd10:14.1	<b>Natthīti nissāya tarassu oghan</b>ti natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanasamāpatti.
cnd10:14.2	Kiṅkāraṇā natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanasamāpatti?
cnd10:14.3	Viññāṇañcāyatanasamāpattiṁ sato samāpajjitvā tato vuṭṭhahitvā taññeva viññāṇaṁ abhāveti, vibhāveti, antaradhāpeti, natthi kiñcīti passati.
cnd10:14.4	Taṅkāraṇā natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanasamāpattiṁ nissāya upanissāya ālambaṇaṁ karitvā kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ tarassu uttarassu patarassu samatikkamassu vītivattassūti—
cnd10:14.5	natthīti nissāya tarassu oghaṁ.
cnd10:15.1	<b>Kāme pahāya virato kathāhī</b>ti.
cnd10:15.2	<b>Kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—
cnd10:15.3	vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…
cnd10:15.4	ime vuccanti vatthukāmā …pe…
cnd10:15.5	ime vuccanti kilesakāmā.
cnd10:15.6	<b>Kāme pahāyā</b>ti vatthukāme parijānitvā kilesakāme pahāya pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—
cnd10:15.7	kāme pahāya.
cnd10:15.8	<b>Virato kathāhī</b>ti kathaṅkathā vuccati vicikicchā.
cnd10:15.9	Dukkhe kaṅkhā …pe… chambhitattaṁ cittassa manovilekho kathaṅkathāya ārato virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—
cnd10:15.10	evampi virato kathāhi …pe…
cnd10:15.11	atha vā dvattiṁsāya tiracchānakathāya ārato virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti evampi virato kathāhīti—
cnd10:15.12	kāme pahāya virato kathāhi.
cnd10:16.1	<b>Taṇhakkhayaṁ nattamahābhipassā</b>ti.
cnd10:16.2	<b>Taṇhā</b>ti rūpataṇhā …pe… dhammataṇhā.
cnd10:16.3	<b>Nattaṁ</b> vuccati ratti.
cnd10:16.4	<b>Aho</b>ti divaso.
cnd10:16.5	Rattiñca divā ca taṇhakkhayaṁ rāgakkhayaṁ dosakkhayaṁ mohakkhayaṁ gatikkhayaṁ upapattikkhayaṁ paṭisandhikkhayaṁ bhavakkhayaṁ saṁsārakkhayaṁ vaṭṭakkhayaṁ passa abhipassa dakkha olokaya nijjhāya upaparikkhāti—
cnd10:16.6	taṇhakkhayaṁ nattamahābhipassa.
cnd10:16.7	Tenāha bhagavā—
cnd10:17.1	“Ākiñcaññaṁ pekkhamāno satimā,
cnd10:17.2	(upasīvāti bhagavā)
cnd10:17.3	Natthīti nissāya tarassu oghaṁ;
cnd10:17.4	Kāme pahāya virato kathāhi,
cnd10:17.5	Taṇhakkhayaṁ nattamahābhipassā”ti.
cnd10:18.1	<b>Sabbesu kāmesu yo vītarāgo,</b>
cnd10:18.2	(iccāyasmā upasīvo)
cnd10:18.3	<b>Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ;</b>
cnd10:18.4	<b>Saññāvimokkhe paramedhimutto,</b>
cnd10:18.5	<b>Tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyī.</b>
cnd10:19.1	<b>Sabbesu kāmesu yo vītarāgo</b>ti.
cnd10:19.2	<b>Sabbesū</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ sabbesūti.
cnd10:19.3	<b>Kāmesū</b>ti <b>kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—
cnd10:19.4	vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…
cnd10:19.5	ime vuccanti vatthukāmā …pe…
cnd10:19.6	ime vuccanti kilesakāmā.
cnd10:19.7	Sabbesu kāmesu yo vītarāgoti.
cnd10:19.8	Sabbesu kāmesu yo vītarāgo vigatarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo vikkhambhanatoti—
cnd10:19.9	sabbesu kāmesu yo vītarāgo.
cnd10:20.1	<b>Iccāyasmā upasīvo</b>ti.
cnd10:20.2	<b>Iccā</b>ti padasandhi …pe….
cnd10:20.3	<b>Āyasmā</b>ti piyavacanaṁ …pe….
cnd10:20.4	<b>Upasīvo</b>ti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti—
cnd10:20.5	iccāyasmā upasīvo.
cnd10:21.1	<b>Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññan</b>ti.
cnd10:21.2	Heṭṭhimā cha samāpattiyo hitvā cajitvā pariccajitvā atikkamitvā samatikkamitvā vītivattitvā ākiñcaññāyatanasamāpattiṁ nissito allīno upagato samupagato ajjhosito adhimuttoti—
cnd10:21.3	ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ.
cnd10:22.1	<b>Saññāvimokkhe paramedhimutto</b>ti saññāvimokkhā vuccanti satta saññāsamāpattiyo.
cnd10:22.2	Tāsaṁ saññāsamāpattīnaṁ ākiñcaññāyatanasamāpattivimokkho aggo ca seṭṭho ca viseṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca, parame agge seṭṭhe viseṭṭhe pāmokkhe uttame pavare adhimuttivimokkhena adhimutto tatrādhimutto tadadhimutto taccarito tabbahulo taggaruko tanninno tappoṇo tappabbhāro tadadhimutto tadadhipateyyoti—
cnd10:22.3	saññāvimokkhe paramedhimutto.
cnd10:23.1	<b>Tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyī</b>ti.
cnd10:23.2	<b>Tiṭṭhe nū</b>ti saṁsayapucchā vimatipucchā dveḷhakapucchā anekaṁsapucchā, “evaṁ nu kho, nanu kho, kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho”ti—
cnd10:23.3	tiṭṭhe nu.
cnd10:23.4	<b>Tatthā</b>ti ākiñcaññāyatane.
cnd10:23.5	<b>Anānuyāyī</b>ti anānuyāyī aviccamāno avigacchamāno anantaradhāyamāno aparihāyamāno …pe….
cnd10:23.6	Atha vā arajjamāno adussamāno amuyhamāno akilissamānoti—
cnd10:23.7	tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyī.
cnd10:23.8	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd10:24.1	“Sabbesu kāmesu yo vītarāgo,
cnd10:24.2	(iccāyasmā upasīvo)
cnd10:24.3	Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ;
cnd10:24.4	Saññāvimokkhe paramedhimutto,
cnd10:24.5	Tiṭṭhe nu so tattha anānuyāyī”ti.
cnd10:25.1	<b>Sabbesu kāmesu yo vītarāgo,</b>
cnd10:25.2	(upasīvāti bhagavā)
cnd10:25.3	<b>Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ;</b>
cnd10:25.4	<b>Saññāvimokkhe paramedhimutto,</b>
cnd10:25.5	<b>Tiṭṭheyya so tattha anānuyāyī.</b>
cnd10:26.1	<b>Sabbesu kāmesu yo vītarāgo</b>ti.
cnd10:26.2	<b>Sabbesū</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ sabbesūti.
cnd10:26.3	<b>Kāmesū</b>ti <b>kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—
cnd10:26.4	vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…
cnd10:26.5	ime vuccanti vatthukāmā …pe…
cnd10:26.6	ime vuccanti kilesakāmā.
cnd10:26.7	<b>Sabbesu kāmesu yo vītarāgo</b>ti sabbesu kāmesu yo vītarāgo …pe…
cnd10:26.8	paṭinissaṭṭharāgo vikkhambhanatoti—
cnd10:26.9	sabbesu kāmesu yo vītarāgo.
cnd10:27.1	<b>Upasīvāti bhagavā</b>ti.
cnd10:27.2	<b>Upasīvā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
cnd10:27.3	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—
cnd10:27.4	upasīvāti bhagavā.
cnd10:28.1	<b>Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññan</b>ti.
cnd10:28.2	Heṭṭhimā cha samāpattiyo hitvā cajitvā pariccajitvā atikkamitvā samatikkamitvā vītivattitvā ākiñcaññāyatanasamāpattiṁ nissito allīno upagato samupagato ajjhosito adhimuttoti—
cnd10:28.3	ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ.
cnd10:29.1	<b>Saññāvimokkhe paramedhimutto</b>ti saññāvimokkhā vuccanti satta saññāsamāpattiyo.
cnd10:29.2	Tāsaṁ saññāsamāpattīnaṁ ākiñcaññāyatanasamāpattivimokkho aggo ca seṭṭho ca viseṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca, parame agge seṭṭhe viseṭṭhe pāmokkhe uttame pavare adhimuttivimokkhena adhimutto tatrādhimutto tadadhimutto …pe…
cnd10:29.3	tadadhipateyyoti—
cnd10:29.4	saññāvimokkhe paramedhimutto.
cnd10:30.1	<b>Tiṭṭheyya so tattha anānuyāyī</b>ti.
cnd10:30.2	<b>Tiṭṭheyyā</b>ti tiṭṭheyya saṭṭhikappasahassāni.
cnd10:30.3	<b>Tatthā</b>ti ākiñcaññāyatane.
cnd10:30.4	<b>Anānuyāyī</b>ti anānuyāyī aviccamāno avigacchamāno anantaradhāyamāno aparihāyamāno.
cnd10:30.5	Atha vā arajjamāno adussamāno amuyhamāno akilissamānoti—
cnd10:30.6	tiṭṭheyya so tattha anānuyāyī.
cnd10:30.7	Tenāha bhagavā—
cnd10:31.1	“Sabbesu kāmesu yo vītarāgo,
cnd10:31.2	(upasīvāti bhagavā)
cnd10:31.3	Ākiñcaññaṁ nissito hitvā maññaṁ;
cnd10:31.4	Saññāvimokkhe paramedhimutto,
cnd10:31.5	Tiṭṭheyya so tattha anānuyāyī”ti.
cnd10:32.1	<b>Tiṭṭhe ce so tattha anānuyāyī,</b>
cnd10:32.2	<b>Pūgampi vassāni samantacakkhu;</b>
cnd10:32.3	<b>Tattheva so sītisiyā vimutto,</b>
cnd10:32.4	<b>Cavetha viññāṇaṁ tathāvidhassa.</b>
cnd10:33.1	<b>Tiṭṭhe ce so tattha anānuyāyī</b>ti sace so tiṭṭheyya saṭṭhikappasahassāni.
cnd10:33.2	<b>Tatthā</b>ti ākiñcaññāyatane.
cnd10:33.3	<b>Anānuyāyī</b>ti anānuyāyī aviccamāno avigacchamāno anantaradhāyamāno aparihāyamāno.
cnd10:33.4	Atha vā arajjamāno adussamāno amuyhamāno akilissamānoti—
cnd10:33.5	tiṭṭhe ce so tattha anānuyāyī.
cnd10:34.1	<b>Pūgampi vassāni samantacakkhū</b>ti.
cnd10:34.2	<b>Pūgampi vassānī</b>ti pūgampi vassāni bahūni vassāni bahūni vassasatāni bahūni vassasahassāni bahūni vassasatasahassāni bahūni kappāni bahūni kappasatāni bahūni kappasahassāni bahūni kappasatasahassāni.
cnd10:34.3	<b>Samantacakkhū</b>ti samantacakkhu vuccati sabbaññutañāṇaṁ …pe…
cnd10:34.4	tathāgato tena samantacakkhūti—
cnd10:34.5	pūgampi vassāni samantacakkhu.
cnd10:35.1	<b>Tattheva so sītisiyā vimutto, cavetha viññāṇaṁ tathāvidhassā</b>ti tattheva so sītibhāvamanuppatto nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṁ tatheva tiṭṭheyya.
cnd10:35.2	Atha vā tassa viññāṇaṁ caveyya ucchijjeyya nasseyya vinasseyya na bhaveyyāti punabbhavapaṭisandhiviññāṇaṁ nibbatteyya kāmadhātuyā vā rūpadhātuyā vā arūpadhātuyā vāti ākiñcaññāyatanaṁ samāpannassa sassatañca ucchedañca pucchati.
cnd10:35.3	Udāhu tattheva anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyeyya.
cnd10:35.4	Atha vā tassa viññāṇaṁ caveyya puna paṭisandhiviññāṇaṁ nibbatteyya kāmadhātuyā vā rūpadhātuyā vā arūpadhātuyā vāti, ākiñcaññāyatanaṁ upapannassa parinibbānañca paṭisandhiñca pucchati.
cnd10:35.5	<b>Tathāvidhassā</b>ti tathāvidhassa tādisassa tassaṇṭhitassa tappakārassa tappaṭibhāgassa ākiñcaññāyatanaṁ upapannassāti—
cnd10:35.6	tattheva so sītisiyā vimutto, cavetha viññāṇaṁ tathāvidhassa.
cnd10:35.7	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd10:36.1	“Tiṭṭhe ce so tattha anānuyāyī,
cnd10:36.2	Pūgampi vassāni samantacakkhu;
cnd10:36.3	Tattheva so sītisiyā vimutto,
cnd10:36.4	Cavetha viññāṇaṁ tathāvidhassā”ti.
cnd10:37.1	<b>Acci yathā vātavegena khittā,</b>
cnd10:37.2	(upasīvāti bhagavā)
cnd10:37.3	<b>Atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ;</b>
cnd10:37.4	<b>Evaṁ munī nāmakāyā vimutto,</b>
cnd10:37.5	<b>Atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ.</b>
cnd10:38.1	<b>Acci yathā vātavegena khittā</b>ti acci vuccati jālasikhā.
cnd10:38.2	<b>Vātā</b>ti puratthimā vātā pacchimā vātā uttarā vātā dakkhiṇā vātā sarajā vātā arajā vātā sītā vātā uṇhā vātā parittā vātā adhimattā vātā verambhavātā pakkhavātā supaṇṇavātā tālapaṇṇavātā vidhūpanavātā.
cnd10:38.3	<b>Vātavegena khittā</b>ti vātavegena khittā ukkhittā nunnā paṇunnā khambhitā vikkhambhitāti—
cnd10:38.4	acci yathā vātavegena khittā.
cnd10:38.5	<b>Upasīvāti bhagavā</b>ti.
cnd10:38.6	<b>Upasīvā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
cnd10:38.7	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—
cnd10:38.8	upasīvāti bhagavā.
cnd10:39.1	<b>Atthaṁ paleti na upeti saṅkhan</b>ti.
cnd10:39.2	<b>Atthaṁ paletī</b>ti atthaṁ paleti, atthaṁ gameti, atthaṁ gacchati nirujjhati vūpasamati paṭippassambhati.
cnd10:39.3	<b>Na upeti saṅkhan</b>ti saṅkhaṁ na upeti, uddesaṁ na upeti, gaṇanaṁ na upeti, paṇṇattiṁ na upeti, “puratthimaṁ vā disaṁ gatā, pacchimaṁ vā disaṁ gatā, uttaraṁ vā disaṁ gatā, dakkhiṇaṁ vā disaṁ gatā uddhaṁ vā gatā, adho vā gatā, tiriyaṁ vā gatā, vidisaṁ vā gatā”ti, so hetu natthi, paccayo natthi, kāraṇaṁ natthi, yena saṅkhaṁ gaccheyyāti—
cnd10:39.4	atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ.
cnd10:40.1	<b>Evaṁ munī nāmakāyā vimutto</b>ti.
cnd10:40.2	<b>Evan</b>ti opammasampaṭipādanaṁ.
cnd10:40.3	<b>Munī</b>ti monaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.
cnd10:40.4	<b>Nāmakāyā vimutto</b>ti so muni pakatiyā pubbeva rūpakāyā vimutto.
cnd10:40.5	Tadaṅgaṁ samatikkamā vikkhambhanappahānena pahīno.
cnd10:40.6	Tassa munino bhavantaṁ āgamma cattāro ariyamaggā paṭiladdhā honti.
cnd10:40.7	Catunnaṁ ariyamaggānaṁ paṭiladdhattā nāmakāyo ca rūpakāyo ca pariññātā honti.
cnd10:40.8	Nāmakāyassa ca rūpakāyassa ca pariññātattā nāmakāyā ca rūpakāyā ca mutto vimutto suvimutto accantaanupādāvimokkhenāti—
cnd10:40.9	evaṁ munī nāmakāyā vimutto.
cnd10:41.1	<b>Atthaṁ paleti na upeti saṅkhan</b>ti.
cnd10:41.2	<b>Atthaṁ paletī</b>ti anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati.
cnd10:41.3	<b>Na upeti saṅkhan</b>ti anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbuto saṅkhaṁ na upeti, uddesaṁ na upeti, gaṇanaṁ na upeti, paṇṇattiṁ na upeti—
cnd10:41.4	khattiyoti vā brāhmaṇoti vā vessoti vā suddoti vā gahaṭṭhoti vā pabbajitoti vā devoti vā manussoti vā rūpīti vā arūpīti vā saññīti vā asaññīti vā nevasaññīnāsaññīti vā.
cnd10:41.5	So hetu natthi paccayo natthi kāraṇaṁ natthi yena saṅkhaṁ gaccheyyāti—
cnd10:41.6	atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ.
cnd10:41.7	Tenāha bhagavā—
cnd10:42.1	“Acci yathā vātavegena khittā,
cnd10:42.2	(upasīvāti bhagavā)
cnd10:42.3	Atthaṁ paleti na upeti saṅkhaṁ;
cnd10:42.4	Evaṁ munī nāmakāyā vimutto,
cnd10:42.5	Atthaṁ paleti na upeti saṅkhan”ti.
cnd10:43.1	<b>Atthaṅgato so uda vā so natthi,</b>
cnd10:43.2	<b>Udāhu ve sassatiyā arogo;</b>
cnd10:43.3	<b>Taṁ me munī sādhu viyākarohi,</b>
cnd10:43.4	<b>Tathā hi te vidito esa dhammo.</b>
cnd10:44.1	<b>Atthaṅgato so uda vā so natthī</b>ti so atthaṅgato udāhu natthi so niruddho ucchinno vinaṭṭhoti—
cnd10:44.2	atthaṅgato so uda vā so natthi.
cnd10:45.1	<b>Udāhu ve sassatiyā arogo</b>ti udāhu nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṁ tatheva tiṭṭheyyāti—
cnd10:45.2	udāhu ve sassatiyā arogo.
cnd10:46.1	<b>Taṁ me munī sādhu viyākarohī</b>ti.
cnd10:46.2	<b>Tan</b>ti yaṁ pucchāmi yaṁ yācāmi yaṁ ajjhesāmi yaṁ pasādemi.
cnd10:46.3	<b>Munī</b>ti monaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.
cnd10:46.4	<b>Sādhu viyākarohī</b>ti sādhu ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—
cnd10:46.5	taṁ me munī sādhu viyākarohi.
cnd10:47.1	<b>Tathā hi te vidito esa dhammo</b>ti tathā hi te vidito tulito tīrito vibhūto vibhāvito esa dhammoti—
cnd10:47.2	tathā hi te vidito esa dhammo.
cnd10:47.3	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd10:48.1	“Atthaṅgato so uda vā so natthi,
cnd10:48.2	Udāhu ve sassatiyā arogo;
cnd10:48.3	Taṁ me munī sādhu viyākarohi,
cnd10:48.4	Tathā hi te vidito esa dhammo”ti.
cnd10:49.1	<b>Atthaṅgatassa na pamāṇamatthi,</b>
cnd10:49.2	(upasīvāti bhagavā)
cnd10:49.3	<b>Yena naṁ vajjuṁ taṁ tassa natthi;</b>
cnd10:49.4	<b>Sabbesu dhammesu samūhatesu,</b>
cnd10:49.5	<b>Samūhatā vādapathāpi sabbe.</b>
cnd10:50.1	<b>Atthaṅgatassa na pamāṇamatthī</b>ti atthaṅgatassa anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbutassa rūpapamāṇaṁ natthi, vedanāpamāṇaṁ natthi, saññāpamāṇaṁ natthi, saṅkhārapamāṇaṁ natthi, viññāṇapamāṇaṁ natthi, na atthi na saṁvijjati nupalabbhati pahīnaṁ samucchinnaṁ vūpasantaṁ paṭippassaddhaṁ abhabbuppattikaṁ ñāṇagginā daḍḍhanti—
cnd10:50.2	atthaṅgatassa na pamāṇamatthi.
cnd10:50.3	<b>Upasīvāti bhagavā</b>ti <b>upasīvā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
cnd10:50.4	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—
cnd10:50.5	upasīvāti bhagavā.
cnd10:51.1	<b>Yena naṁ vajjuṁ taṁ tassa natthī</b>ti yena taṁ rāgena vadeyyuṁ, yena dosena vadeyyuṁ, yena mohena vadeyyuṁ, yena mānena vadeyyuṁ, yāya diṭṭhiyā vadeyyuṁ, yena uddhaccena vadeyyuṁ, yāya vicikicchāya vadeyyuṁ, yehi anusayehi vadeyyuṁ—
cnd10:51.2	rattoti vā duṭṭhoti vā mūḷhoti vā vinibaddhoti vā parāmaṭṭhoti vā vikkhepagatoti vā aniṭṭhaṅgatoti vā thāmagatoti vā, te abhisaṅkhārā pahīnā.
cnd10:51.3	Abhisaṅkhārānaṁ pahīnattā gatiyā yena taṁ vadeyyuṁ—
cnd10:51.4	nerayikoti vā tiracchānayonikoti vā pettivisayikoti vā manussoti vā devoti vā rūpīti vā arūpīti vā saññīti vā asaññīti vā nevasaññīnāsaññīti vā, so hetu natthi paccayo natthi kāraṇaṁ natthi yena vadeyyuṁ katheyyuṁ bhaṇeyyuṁ dīpeyyuṁ vohareyyunti—
cnd10:51.5	yena naṁ vajjuṁ taṁ tassa natthi.
cnd10:52.1	<b>Sabbesu dhammesu samūhatesū</b>ti sabbesu dhammesu sabbesu khandhesu sabbesu āyatanesu sabbāsu dhātūsu sabbāsu gatīsu sabbāsu upapattīsu sabbāsu paṭisandhīsu sabbesu bhavesu sabbesu saṁsāresu sabbesu vaṭṭesu ūhatesu samūhatesu uddhatesu samuddhatesu uppāṭitesu samuppāṭitesu pahīnesu samucchinnesu vūpasantesu paṭippassaddhesu abhabbuppattikesu ñāṇagginā daḍḍhesūti—
cnd10:52.2	sabbesu dhammesu samūhatesu.
cnd10:53.1	<b>Samūhatā vādapathāpi sabbe</b>ti vādapathā vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca.
cnd10:53.2	Tassa vādā ca vādapathā ca adhivacanāni ca adhivacanapathā ca nirutti ca niruttipathā ca paññatti ca paññattipathā ca ūhatā samūhatā uddhatā samuddhatā uppāṭitā samuppāṭitā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—
cnd10:53.3	samūhatā vādapathāpi sabbe.
cnd10:53.4	Tenāha bhagavā—
cnd10:54.1	“Atthaṅgatassa na pamāṇamatthi,
cnd10:54.2	(upasīvāti bhagavā)
cnd10:54.3	Yena naṁ vajjuṁ taṁ tassa natthi;
cnd10:54.4	Sabbesu dhammesu samūhatesu,
cnd10:54.5	Samūhatā vādapathāpi sabbe”ti.
cnd10:55.1	Saha gāthāpariyosānā ye te brāhmaṇena saddhiṁ …pe…
cnd10:55.2	pañjaliko namassamāno nisinno hoti—
cnd10:55.3	satthā me, bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.
cnd10:55.4	Upasīvamāṇavapucchāniddeso chaṭṭho.
cnd11:0.1	Cūḷaniddesa
cnd11:0.2	Pārāyanavagganiddesa
cnd11:0.3	Pucchāniddesa
cnd11:0.4	7. Nandamāṇavapucchāniddesa
cnd11:1.1	<b>Santi loke munayo,</b>
cnd11:1.2	(iccāyasmā nando)
cnd11:1.3	<b>Janā vadanti tayidaṁ kathaṁsu;</b>
cnd11:1.4	<b>Ñāṇūpapannaṁ muni no vadanti,</b>
cnd11:1.5	<b>Udāhu ve jīvitenūpapannaṁ. </b>
cnd11:2.1	<b>Santi loke munayo</b>ti.
cnd11:2.2	<b>Santī</b>ti santi saṁvijjanti atthi upalabbhanti.
cnd11:2.3	<b>Loke</b>ti apāyaloke …pe… āyatanaloke.
cnd11:2.4	<b>Munayo</b>ti munināmakā ājīvakā nigaṇṭhā jaṭilā tāpasā.
cnd11:2.5	Devā loke munayoti sañjānanti, na ca te munayoti.
cnd11:2.6	Santi loke munayo.
cnd11:2.7	<b>Iccāyasmā nando</b>ti.
cnd11:2.8	<b>Iccā</b>ti padasandhi …pe….
cnd11:2.9	<b>Āyasmā</b>ti piyavacanaṁ …pe….
cnd11:2.10	<b>Nando</b>ti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti—
cnd11:2.11	iccāyasmā nando.
cnd11:3.1	<b>Janā vadanti tayidaṁ kathaṁsū</b>ti.
cnd11:3.2	<b>Janā</b>ti khattiyā ca brāhmaṇā ca vessā ca suddā ca gahaṭṭhā ca pabbajitā ca devā ca manussā ca.
cnd11:3.3	<b>Vadantī</b>ti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti.
cnd11:3.4	<b>Tayidaṁ kathaṁsū</b>ti saṁsayapucchā vimatipucchā dveḷhakapucchā anekaṁsapucchā “evaṁ nu kho, na nu kho, kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho”ti—
cnd11:3.5	janā vadanti tayidaṁ kathaṁsu.
cnd11:4.1	<b>Ñāṇūpapannaṁ muni no vadantī</b>ti.
cnd11:4.2	Aṭṭha samāpattiñāṇena vā pañcābhiññāñāṇena vā upetaṁ samupetaṁ upāgataṁ samupāgataṁ upapannaṁ samupapannaṁ samannāgataṁ muniṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
cnd11:4.3	ñāṇūpapannaṁ muni no vadanti.
cnd11:5.1	<b>Udāhu ve jīvitenūpapannan</b>ti udāhu anekavividhaatiparamadukkarakārikalūkhajīvitānuyogena upetaṁ samupetaṁ upāgataṁ samupāgataṁ upapannaṁ samupapannaṁ samannāgataṁ muniṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
cnd11:5.2	udāhu ve jīvitenūpapannaṁ.
cnd11:5.3	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd11:6.1	“Santi loke munayo,
cnd11:6.2	(iccāyasmā nando)
cnd11:6.3	Janā vadanti tayidaṁ kathaṁsu;
cnd11:6.4	Ñāṇūpapannaṁ muni no vadanti,
cnd11:6.5	Udāhu ve jīvitenūpapannan”ti.
cnd11:7.1	<b>Na diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇena,</b>
cnd11:7.2	<b>Munīdha nanda kusalā vadanti;</b>
cnd11:7.3	<b>Visenikatvā anīghā nirāsā,</b>
cnd11:7.4	<b>Caranti ye te munayoti brūmi. </b>
cnd11:8.1	<b>Na diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇenā</b>ti.
cnd11:8.2	<b>Na diṭṭhiyā</b>ti na diṭṭhasuddhiyā.
cnd11:8.3	<b>Na sutiyā</b>ti na sutasuddhiyā.
cnd11:8.4	<b>Na ñāṇenā</b>ti napi aṭṭhasamāpattiñāṇena napi pañcābhiññāñāṇena napi micchāñāṇenāti—
cnd11:8.5	na diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇena.
cnd11:9.1	<b>Munīdha nanda kusalā vadantī</b>ti.
cnd11:9.2	<b>Kusalā</b>ti ye te khandhakusalā dhātukusalā āyatanakusalā paṭiccasamuppādakusalā satipaṭṭhānakusalā sammappadhānakusalā iddhipādakusalā indriyakusalā balakusalā bojjhaṅgakusalā maggakusalā phalakusalā nibbānakusalā diṭṭhasuddhiyā vā sutasuddhiyā vā aṭṭhasamāpattiñāṇena vā pañcābhiññāñāṇena vā micchāñāṇena vā diṭṭhena vā sutena vā upetaṁ samupetaṁ upāgataṁ samupāgataṁ upapannaṁ samupapannaṁ samannāgataṁ muniṁ na vadanti na kathenti na bhaṇanti na dīpayanti na voharantīti—
cnd11:9.3	munīdha nanda kusalā vadanti.
cnd11:10.1	<b>Visenikatvā anīghā nirāsā, caranti ye te munayoti brūmī</b>ti
cnd11:10.2	<b>senā</b> vuccati mārasenā, kāyaduccaritaṁ mārasenā, vacīduccaritaṁ mārasenā, manoduccaritaṁ mārasenā, rāgo mārasenā, doso mārasenā, moho mārasenā, kodho …pe… upanāho … makkho … paḷāso … issā … macchariyaṁ … māyā … sāṭheyyaṁ … thambho … sārambho … māno … atimāno … mado … pamādo … sabbe kilesā sabbe duccaritā sabbe darathā sabbe pariḷāhā sabbe santāpā sabbākusalābhisaṅkhārā mārasenā.
cnd11:10.3	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd11:11.1	“Kāmā te paṭhamā senā,
cnd11:11.2	dutiyā arati vuccati;
cnd11:11.3	Tatiyā khuppipāsā te,
cnd11:11.4	catutthī taṇhā pavuccati.
cnd11:12.1	Pañcamaṁ thinamiddhaṁ te,
cnd11:12.2	Chaṭṭhā bhīrū pavuccati;
cnd11:12.3	Sattamī vicikicchā te,
cnd11:12.4	Makkho thambho te aṭṭhamo;
cnd11:12.5	Lābho siloko sakkāro,
cnd11:12.6	Micchāladdho ca yo yaso.
cnd11:13.1	Yo cattānaṁ samukkaṁse,
cnd11:13.2	pare ca avajānati;
cnd11:13.3	Esā namuci te senā,
cnd11:13.4	kaṇhassābhippahārinī;
cnd11:13.5	Na naṁ asūro jināti,
cnd11:13.6	jetvā ca labhate sukhan”ti.
cnd11:14.1	Yato catūhi ariyamaggehi sabbā ca mārasenā sabbe ca paṭisenikarā kilesā jitā ca parājitā ca bhaggā vippaluggā parammukhā, tena vuccanti visenikatvā.
cnd11:14.2	<b>Anīghā</b>ti rāgo nīgho, doso nīgho, moho nīgho, kodho nīgho, upanāho nīgho …pe… sabbākusalābhisaṅkhārā nīghā.
cnd11:14.3	Yesaṁ ete nīghā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā te vuccanti anīghā.
cnd11:14.4	<b>Nirāsā</b>ti āsā vuccati taṇhā.
cnd11:14.5	Yo rāgo sārāgo …pe…
cnd11:14.6	avijjā lobho akusalamūlaṁ.
cnd11:14.7	Yesaṁ esā āsā taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, te vuccanti nirāsā arahanto khīṇāsavā.
cnd11:14.8	<b>Visenikatvā anīghā nirāsā, caranti ye te munayoti brūmī</b>ti ye te visenikatvāva anīghā ca nirāsā ca caranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpenti, te loke munayoti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—
cnd11:14.9	visenikatvā anīghā nirāsā, caranti ye te munayoti brūmi.
cnd11:14.10	Tenāha bhagavā—
cnd11:15.1	“Na diṭṭhiyā na sutiyā na ñāṇena,
cnd11:15.2	Munīdha nanda kusalā vadanti;
cnd11:15.3	Visenikatvā anīghā nirāsā,
cnd11:15.4	Caranti ye te munayoti brūmī”ti.
cnd11:16.1	<b>Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse,</b>
cnd11:16.2	(iccāyasmā nando)
cnd11:16.3	<b>Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ;</b>
cnd11:16.4	<b>Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ,</b>
cnd11:16.5	<b>Anekarūpena vadanti suddhiṁ.</b>
cnd11:17.1	<b>Kaccissu te bhagavā tattha yatā carantā,</b>
cnd11:17.2	<b>Atāru jātiñca jarañca mārisa;</b>
cnd11:17.3	<b>Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ. </b>
cnd11:18.1	<b>Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse</b>ti.
cnd11:18.2	<b>Ye kecī</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—
cnd11:18.3	ye kecīti.
cnd11:18.4	<b>Samaṇā</b>ti ye keci ito bahiddhā pabbajjūpagatā paribbājakasamāpannā.
cnd11:18.5	<b>Brāhmaṇā</b>ti ye keci bhovādikāti—
cnd11:18.6	ye kecime samaṇabrāhmaṇāse.
cnd11:18.7	<b>Iccāyasmā nando</b>ti.
cnd11:18.8	<b>Iccā</b>ti padasandhi …pe….
cnd11:18.9	<b>Āyasmā</b>ti piyavacanaṁ …pe….
cnd11:18.10	<b>Nando</b>ti.
cnd11:18.11	Tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti—
cnd11:18.12	iccāyasmā nando.
cnd11:19.1	<b>Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhin</b>ti diṭṭhenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti;
cnd11:19.2	sutenapi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti;
cnd11:19.3	diṭṭhassutenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
cnd11:19.4	diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ.
cnd11:20.1	<b>Sīlabbatenāpi vadanti suddhin</b>ti sīlenapi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti;
cnd11:20.2	vatenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti;
cnd11:20.3	sīlabbatenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
cnd11:20.4	sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ.
cnd11:21.1	<b>Anekarūpena vadanti suddhin</b>ti anekavidhakotūhalamaṅgalena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
cnd11:21.2	anekarūpena vadanti suddhiṁ.
cnd11:22.1	<b>Kaccissu te bhagavā tattha yatā carantā</b>ti.
cnd11:22.2	<b>Kaccissū</b>ti saṁsayapucchā vimatipucchā dveḷhakapucchā anekaṁsapucchā, “evaṁ nu kho, na nu kho, kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho”ti—
cnd11:22.3	kaccissu.
cnd11:22.4	<b>Te</b>ti diṭṭhigatikā.
cnd11:22.5	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—
cnd11:22.6	kaccissu te bhagavā.
cnd11:22.7	<b>Tattha yatā carantā</b>ti.
cnd11:22.8	<b>Tatthā</b>ti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā.
cnd11:22.9	<b>Yatā</b>ti yattā paṭiyattā guttā gopitā rakkhitā saṁvutā.
cnd11:22.10	<b>Carantā</b>ti carantā viharantā iriyantā vattentā pālentā yapentā yāpentāti—
cnd11:22.11	kaccissu te bhagavā tattha yatā carantā.
cnd11:23.1	<b>Atāru jātiñca jarañca mārisā</b>ti jātijarāmaraṇaṁ atariṁsu uttariṁsu patariṁsu samatikkamiṁsu vītivattiṁsu.
cnd11:23.2	<b>Mārisā</b>ti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ—
cnd11:23.3	mārisāti—
cnd11:23.4	atāru jātiñca jarañca mārisa.
cnd11:24.1	<b>Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metan</b>ti.
cnd11:24.2	<b>Pucchāmi tan</b>ti pucchāmi taṁ yācāmi taṁ ajjhesāmi taṁ, kathayassu meti pucchāmi taṁ.
cnd11:24.3	<b>Bhagavā</b>ti …pe…
cnd11:24.4	sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti.
cnd11:24.5	<b>Brūhi metan</b>ti brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—
cnd11:24.6	pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ.
cnd11:24.7	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd11:25.1	“Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse,
cnd11:25.2	(iccāyasmā nando)
cnd11:25.3	Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ;
cnd11:25.4	Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ,
cnd11:25.5	Anekarūpena vadanti suddhiṁ.
cnd11:26.1	Kaccissu te bhagavā tattha yatā carantā,
cnd11:26.2	Atāru jātiñca jarañca mārisa;
cnd11:26.3	Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metan”ti.
cnd11:27.1	<b>Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse,</b>
cnd11:27.2	(nandāti bhagavā)
cnd11:27.3	<b>Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ;</b>
cnd11:27.4	<b>Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ,</b>
cnd11:27.5	<b>Anekarūpena vadanti suddhiṁ;</b>
cnd11:27.6	<b>Kiñcāpi te tattha yatā caranti,</b>
cnd11:27.7	<b>Nātariṁsu jātijaranti brūmi. </b>
cnd11:28.1	<b>Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse</b>ti.
cnd11:28.2	<b>Ye kecī</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—
cnd11:28.3	ye kecīti.
cnd11:28.4	<b>Samaṇā</b>ti ye keci ito bahiddhā pabbajjūpagatā paribbājakasamāpannā.
cnd11:28.5	<b>Brāhmaṇā</b>ti ye keci bhovādikāti—
cnd11:28.6	ye kecime samaṇabrāhmaṇāse.
cnd11:28.7	<b>Nandāti bhagavā</b>ti.
cnd11:28.8	<b>Nandā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
cnd11:28.9	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—
cnd11:28.10	nandāti bhagavā.
cnd11:29.1	<b>Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhin</b>ti diṭṭhenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti;
cnd11:29.2	sutenapi suddhiṁ …pe…
cnd11:29.3	diṭṭhassutenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
cnd11:29.4	diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ.
cnd11:30.1	<b>Sīlabbatenāpi vadanti suddhin</b>ti sīlenapi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti;
cnd11:30.2	vatenāpi suddhiṁ …pe… voharanti;
cnd11:30.3	sīlabbatenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
cnd11:30.4	sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ.
cnd11:31.1	<b>Anekarūpena vadanti suddhin</b>ti anekavidhakotūhalamaṅgalena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
cnd11:31.2	anekarūpena vadanti suddhiṁ.
cnd11:32.1	<b>Kiñcāpi te tattha yatā carantī</b>ti.
cnd11:32.2	<b>Kiñcāpī</b>ti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ—
cnd11:32.3	kiñcāpīti.
cnd11:32.4	<b>Te</b>ti diṭṭhigatikā.
cnd11:32.5	<b>Tatthā</b>ti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā.
cnd11:32.6	<b>Yatā</b>ti yattā paṭiyattā guttā gopitā rakkhitā saṁvutā.
cnd11:32.7	<b>Carantī</b>ti caranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpentīti—
cnd11:32.8	kiñcāpi te tattha yatā caranti.
cnd11:33.1	<b>Nātariṁsu jātijaranti brūmī</b>ti jātijarāmaraṇaṁ na tariṁsu na uttariṁsu na patariṁsu na samatikkamiṁsu na vītivattiṁsu, jātijarāmaraṇā anikkhantā anissaṭā anatikkantā asamatikkantā avītivattā, antojātijarāmaraṇe parivattenti, antosaṁsārapathe parivattenti, jātiyā anugatā, jarāya anusaṭā, byādhinā abhibhūtā, maraṇena abbhāhatā atāṇā aleṇā asaraṇā asaraṇībhūtāti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—
cnd11:33.2	nātariṁsu jātijaranti brūmi.
cnd11:33.3	Tenāha bhagavā—
cnd11:34.1	“Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse,
cnd11:34.2	(nandāti bhagavā)
cnd11:34.3	Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ;
cnd11:34.4	Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ,
cnd11:34.5	Anekarūpena vadanti suddhiṁ;
cnd11:34.6	Kiñcāpi te tattha yatā caranti,
cnd11:34.7	Nātariṁsu jātijaranti brūmī”ti.
cnd11:35.1	<b>Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse,</b>
cnd11:35.2	(iccāyasmā nando)
cnd11:35.3	<b>Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ;</b>
cnd11:35.4	<b>Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ,</b>
cnd11:35.5	<b>Anekarūpena vadanti suddhiṁ.</b>
cnd11:36.1	<b>Te ce munī brūsi anoghatiṇṇe,</b>
cnd11:36.2	<b>Atha ko carahi devamanussaloke;</b>
cnd11:36.3	<b>Atāri jātiñca jarañca mārisa,</b>
cnd11:36.4	<b>Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ. </b>
cnd11:37.1	<b>Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse</b>ti.
cnd11:37.2	<b>Ye kecī</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—
cnd11:37.3	ye kecīti.
cnd11:37.4	<b>Samaṇā</b>ti ye keci ito bahiddhā pabbajjūpagatā paribbājakasamāpannā.
cnd11:37.5	<b>Brāhmaṇā</b>ti ye keci bhovādikāti—
cnd11:37.6	ye kecime samaṇabrāhmaṇāse.
cnd11:37.7	<b>Iccāyasmā nando</b>ti.
cnd11:37.8	<b>Iccā</b>ti padasandhi …pe…
cnd11:37.9	iccāyasmā nando.
cnd11:38.1	<b>Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhin</b>ti diṭṭhenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti;
cnd11:38.2	sutenāpi suddhiṁ …pe…
cnd11:38.3	diṭṭhassutenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
cnd11:38.4	diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ.
cnd11:39.1	<b>Sīlabbatenāpi vadanti suddhin</b>ti sīlenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti;
cnd11:39.2	vatenāpi suddhiṁ …pe… voharanti;
cnd11:39.3	sīlabbatenāpi suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
cnd11:39.4	sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ.
cnd11:40.1	<b>Anekarūpena vadanti suddhin</b>ti anekavidhakotūhalamaṅgalena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
cnd11:40.2	anekarūpena vadanti suddhiṁ.
cnd11:41.1	<b>Te ce munī brūsi anoghatiṇṇe</b>ti.
cnd11:41.2	<b>Te ce</b>ti diṭṭhigatike.
cnd11:41.3	<b>Munī</b>ti monaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.
cnd11:41.4	<b>Brūsi anoghatiṇṇe</b>ti kāmoghaṁ bhavoghaṁ diṭṭhoghaṁ avijjoghaṁ atiṇṇe anatikkante asamatikkante avītivatte antojātijarāmaraṇe parivattente antosaṁsārapathe parivattente jātiyā anugate jarāya anusaṭe byādhinā abhibhūte maraṇena abbhāhate atāṇe aleṇe asaraṇe asaraṇībhūte.
cnd11:41.5	<b>Brūsī</b>ti brūsi ācikkhasi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivarasi vibhajasi uttānīkarosi pakāsesīti—
cnd11:41.6	te ce munī brūsi anoghatiṇṇe.
cnd11:42.1	<b>Atha ko carahi devamanussaloke, atāri jātiñca jarañca mārisā</b>ti atha ko eso sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya jātijarāmaraṇaṁ atari uttari patari samatikkami vītivattayi.
cnd11:42.2	<b>Mārisā</b>ti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ mārisāti—
cnd11:42.3	atha ko carahi devamanussaloke, atāri jātiñca jarañca mārisa.
cnd11:43.1	<b>Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metan</b>ti.
cnd11:43.2	<b>Pucchāmi tan</b>ti pucchāmi taṁ yācāmi taṁ ajjhesāmi taṁ pasādemi taṁ.
cnd11:43.3	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti.
cnd11:43.4	<b>Brūhi metan</b>ti brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—
cnd11:43.5	pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ.
cnd11:43.6	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd11:44.1	“Ye kecime samaṇabrāhmaṇāse,
cnd11:44.2	(iccāyasmā nando)
cnd11:44.3	Diṭṭhassutenāpi vadanti suddhiṁ;
cnd11:44.4	Sīlabbatenāpi vadanti suddhiṁ,
cnd11:44.5	Anekarūpena vadanti suddhiṁ.
cnd11:45.1	Te ce munī brūsi anoghatiṇṇe,
cnd11:45.2	Atha ko carahi devamanussaloke;
cnd11:45.3	Atāri jātiñca jarañca mārisa,
cnd11:45.4	Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metan”ti.
cnd11:46.1	<b>Nāhaṁ sabbe samaṇabrāhmaṇāse,</b>
cnd11:46.2	(nandāti bhagavā)
cnd11:46.3	<b>Jātijarāya nivutāti brūmi;</b>
cnd11:46.4	<b>Ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā,</b>
cnd11:46.5	<b>Sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ.</b>
cnd11:47.1	<b>Anekarūpampi pahāya sabbaṁ,</b>
cnd11:47.2	<b>Taṇhaṁ pariññāya anāsavāse;</b>
cnd11:47.3	<b>Te ve narā oghatiṇṇāti brūmi. </b>
cnd11:48.1	<b>Nāhaṁ sabbe samaṇabrāhmaṇāse, (nandāti bhagavā) jātijarāya nivutāti brūmī</b>ti nāhaṁ, nanda, sabbe samaṇabrāhmaṇā jātijarāya āvutā nivutā ovutā pihitā paṭicchannā paṭikujjitāti vadāmi.
cnd11:48.2	Atthi te samaṇabrāhmaṇā yesaṁ jāti ca jarāmaraṇañca pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammāti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—
cnd11:48.3	nāhaṁ sabbe samaṇabrāhmaṇāse, (nandāti bhagavā) jātijarāya nivutāti brūmi.
cnd11:49.1	<b>Ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā, sīlabbataṁ vāpi pahāya sabban</b>ti ye sabbā diṭṭhasuddhiyo pahāya jahitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvā.
cnd11:49.2	Ye sabbā sutasuddhiyo pahāya …pe…
cnd11:49.3	ye sabbā mutasuddhiyo pahāya,
cnd11:49.4	ye sabbā diṭṭhasutamutasuddhiyo pahāya
cnd11:49.5	ye sabbā sīlasuddhiyo pahāya,
cnd11:49.6	ye sabbā vatasuddhiyo pahāya,
cnd11:49.7	ye sabbā sīlabbatasuddhiyo pahāya jahitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—
cnd11:49.8	ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā, sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ.
cnd11:50.1	<b>Anekarūpampi pahāya sabban</b>ti anekavidhakotūhalamaṅgalena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ pahāya jahitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—
cnd11:50.2	anekarūpampi pahāya sabbaṁ.
cnd11:51.1	<b>Taṇhaṁ pariññāya anāsavā se, te ve narā oghatiṇṇāti brūmī</b>ti.
cnd11:51.2	<b>Taṇhā</b>ti rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā.
cnd11:51.3	<b>Taṇhaṁ pariññāyā</b>ti taṇhaṁ tīhi pariññāhi parijānitvā—
cnd11:51.4	ñātapariññāya, tīraṇapariññāya, pahānapariññāya.
cnd11:51.5	Katamā ñātapariññā?
cnd11:51.6	Taṇhaṁ jānāti “ayaṁ rūpataṇhā, ayaṁ saddataṇhā, ayaṁ gandhataṇhā, ayaṁ rasataṇhā, ayaṁ phoṭṭhabbataṇhā, ayaṁ dhammataṇhā”ti jānāti passati—
cnd11:51.7	ayaṁ ñātapariññā.
cnd11:52.1	Katamā tīraṇapariññā?
cnd11:52.2	Evaṁ ñātaṁ katvā taṇhaṁ tīreti aniccato dukkhato rogato gaṇḍato …pe…
cnd11:52.3	nissaraṇato tīreti—
cnd11:52.4	ayaṁ tīraṇapariññā.
cnd11:53.1	Katamā pahānapariññā?
cnd11:53.2	Evaṁ tīrayitvā taṇhaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti.
cnd11:53.3	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd11:53.4	“yo, bhikkhave, taṇhāya chandarāgo taṁ pajahatha.
cnd11:53.5	Evaṁ sā taṇhā pahīnā bhavissati ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā”.
cnd11:53.6	Ayaṁ pahānapariññā.
cnd11:53.7	<b>Taṇhaṁ pariññāyā</b>ti taṇhaṁ imāhi tīhi pariññāhi parijānitvā.
cnd11:53.8	<b>Anāsavā</b>ti cattāro āsavā—
cnd11:53.9	kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo.
cnd11:53.10	Yesaṁ ime āsavā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā, te vuccanti anāsavā arahanto khīṇāsavā—
cnd11:53.11	taṇhaṁ pariññāya anāsavā.
cnd11:54.1	<b>Te ve narā oghatiṇṇāti brūmī</b>ti ye taṇhaṁ pariññāya anāsavā, te kāmoghaṁ tiṇṇā bhavoghaṁ tiṇṇā diṭṭhoghaṁ tiṇṇā avijjoghaṁ tiṇṇā sabbasaṁsārapathaṁ tiṇṇā uttiṇṇā nitthiṇṇā atikkantā samatikkantā vītivattāti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—
cnd11:54.2	taṇhaṁ pariññāya anāsavāse te ve narā oghatiṇṇāti brūmi.
cnd11:54.3	Tenāha bhagavā—
cnd11:55.1	“Nāhaṁ sabbe samaṇabrāhmaṇāse,
cnd11:55.2	(nandāti bhagavā)
cnd11:55.3	Jātijarāya nivutāti brūmi;
cnd11:55.4	Ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā,
cnd11:55.5	Sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ.
cnd11:56.1	Anekarūpampi pahāya sabbaṁ,
cnd11:56.2	Taṇhaṁ pariññāya anāsavāse;
cnd11:56.3	Te ve narā oghatiṇṇāti brūmī”ti.
cnd11:57.1	<b>Etābhinandāmi vaco mahesino,</b>
cnd11:57.2	<b>Sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ;</b>
cnd11:57.3	<b>Ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā,</b>
cnd11:57.4	<b>Sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ.</b>
cnd11:58.1	<b>Anekarūpampi pahāya sabbaṁ,</b>
cnd11:58.2	<b>Taṇhaṁ pariññāya anāsavāse;</b>
cnd11:58.3	<b>Ahampi te oghatiṇṇāti brūmi. </b>
cnd11:59.1	<b>Etābhinandāmi vaco mahesino</b>ti.
cnd11:59.2	<b>Etan</b>ti tuyhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ nandāmi abhinandāmi modāmi anumodāmi icchāmi sādiyāmi patthayāmi pihayāmi abhijappāmi.
cnd11:59.3	<b>Mahesino</b>ti kiṁ mahesi bhagavā?
cnd11:59.4	Mahantaṁ sīlakkhandhaṁ esī gavesī pariyesīti mahesi …pe…
cnd11:59.5	kahaṁ narāsabhoti mahesīti—
cnd11:59.6	etābhinandāmi vaco mahesino.
cnd11:60.1	<b>Sukittitaṁ gotamanūpadhīkan</b>ti.
cnd11:60.2	<b>Sukittitan</b>ti sukittitaṁ suācikkhitaṁ sudesitaṁ supaññapitaṁ supaṭṭhapitaṁ suvivaṭaṁ suvibhattaṁ suuttānīkataṁ supakāsitaṁ.
cnd11:60.3	<b>Gotamanūpadhīkan</b>ti upadhī vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca.
cnd11:60.4	Upadhippahānaṁ upadhivūpasamaṁ upadhinissaggaṁ upadhipaṭippassaddhaṁ amataṁ nibbānanti—
cnd11:60.5	sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ.
cnd11:61.1	<b>Ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā, sīlabbataṁ vāpi pahāya sabban</b>ti ye sabbā diṭṭhasuddhiyo pahāya jahitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvā.
cnd11:61.2	Ye sabbā sutasuddhiyo …pe…
cnd11:61.3	ye sabbā mutasuddhiyo …
cnd11:61.4	ye sabbā diṭṭhasutamutasuddhiyo …
cnd11:61.5	ye sabbā sīlasuddhiyo …
cnd11:61.6	ye sabbā vatasuddhiyo …
cnd11:61.7	ye sabbā sīlabbatasuddhiyo pahāya jahitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—
cnd11:61.8	ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā, sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ.
cnd11:62.1	<b>Anekarūpampi pahāya sabban</b>ti anekavidhakotūhalamaṅgalena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ pahāya jahitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—
cnd11:62.2	anekarūpampi pahāya sabbaṁ.
cnd11:63.1	<b>Taṇhaṁ pariññāya anāsavāse, ahampi te oghatiṇṇāti brūmī</b>ti.
cnd11:63.2	<b>Taṇhā</b>ti rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā.
cnd11:63.3	<b>Taṇhaṁ pariññāyā</b>ti taṇhaṁ tīhi pariññāhi parijānitvā—
cnd11:63.4	ñātapariññāya, tīraṇapariññāya, pahānapariññāya.
cnd11:63.5	Katamā ñātapariññā?
cnd11:63.6	Taṇhaṁ jānāti—
cnd11:63.7	ayaṁ rūpataṇhā, ayaṁ saddataṇhā, ayaṁ gandhataṇhā, ayaṁ rasataṇhā, ayaṁ phoṭṭhabbataṇhā, ayaṁ dhammataṇhāti jānāti passati—
cnd11:63.8	ayaṁ ñātapariññā.
cnd11:64.1	Katamā tīraṇapariññā?
cnd11:64.2	Evaṁ ñātaṁ katvā taṇhaṁ tīreti aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato ītito upaddavato bhayato upasaggato calato pabhaṅguto addhuvato atāṇato aleṇato asaraṇato asaraṇībhūtato rittato tucchato suññato anattato ādīnavato vipariṇāmadhammato asārakato aghamūlato vadhakato vibhavato sāsavato saṅkhatato mārāmisato jātidhammato jarādhammato byādhidhammato maraṇadhammato sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammato saṅkilesadhammato samudayato atthaṅgamato assādato ādīnavato nissaraṇato tīreti—
cnd11:64.3	ayaṁ tīraṇapariññā.
cnd11:65.1	Katamā pahānapariññā?
cnd11:65.2	Evaṁ tīrayitvā taṇhaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti—
cnd11:65.3	ayaṁ pahānapariññā.
cnd11:66.1	<b>Taṇhaṁ pariññāyā</b>ti taṇhaṁ imāhi tīhi pariññāhi parijānitvā.
cnd11:66.2	<b>Anāsavā</b>ti cattāro āsavā—
cnd11:66.3	kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo.
cnd11:66.4	Yesaṁ ime āsavā pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā, te vuccanti anāsavā arahanto khīṇāsavā.
cnd11:66.5	<b>Taṇhaṁ pariññāya anāsavāse, ahampi te oghatiṇṇā</b>ti.
cnd11:66.6	<b>Brūmī</b>ti ye taṇhaṁ pariññāya anāsavā, ahampi te kāmoghaṁ tiṇṇā bhavoghaṁ tiṇṇā diṭṭhoghaṁ tiṇṇā avijjoghaṁ tiṇṇā sabbasaṁsārapathaṁ tiṇṇā uttiṇṇā nitthiṇṇā atikkantā samatikkantā vītivattāti brūmi vadāmīti—
cnd11:66.7	taṇhaṁ pariññāya anāsavāse, ahampi te oghatiṇṇāti brūmi.
cnd11:66.8	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd11:67.1	“Etābhinandāmi vaco mahesino,
cnd11:67.2	Sukittitaṁ gotamanūpadhīkaṁ;
cnd11:67.3	Ye sīdha diṭṭhaṁ va sutaṁ mutaṁ vā,
cnd11:67.4	Sīlabbataṁ vāpi pahāya sabbaṁ.
cnd11:68.1	Anekarūpampi pahāya sabbaṁ,
cnd11:68.2	Taṇhaṁ pariññāya anāsavāse;
cnd11:68.3	Ahampi te oghatiṇṇāti brūmī”ti.
cnd11:68.4	Nandamāṇavapucchāniddeso sattamo.
cnd12:0.1	Cūḷaniddesa
cnd12:0.2	Pārāyanavagganiddesa
cnd12:0.3	Pucchāniddesa
cnd12:0.4	8. Hemakamāṇavapucchāniddesa
cnd12:1.1	<b>Ye me pubbe viyākaṁsu,</b>
cnd12:1.2	(iccāyasmā hemako)
cnd12:1.3	<b>Huraṁ gotamasāsanā;</b>
cnd12:1.4	<b>Iccāsi iti bhavissati,</b>
cnd12:1.5	<b>Sabbaṁ taṁ itihītihaṁ;</b>
cnd12:1.6	<b>Sabbaṁ taṁ takkavaḍḍhanaṁ,</b>
cnd12:1.7	<b>Nāhaṁ tattha abhiramiṁ. </b>
cnd12:2.1	<b>Ye me pubbe viyākaṁsū</b>ti yo ca bāvarī brāhmaṇo ye caññe tassa ācariyā, te sakaṁ diṭṭhiṁ sakaṁ khantiṁ sakaṁ ruciṁ sakaṁ laddhiṁ sakaṁ ajjhāsayaṁ sakaṁ adhippāyaṁ byākaṁsu ācikkhiṁsu desayiṁsu paññapiṁsu paṭṭhapiṁsu vivariṁsu vibhajiṁsu uttānīakaṁsu pakāsesunti—
cnd12:2.2	ye me pubbe viyākaṁsu.
cnd12:2.3	<b>Iccāyasmā hemako</b>ti.
cnd12:2.4	<b>Iccā</b>ti padasandhi …pe… padānupubbatāpetaṁ—
cnd12:2.5	iccāti.
cnd12:2.6	<b>Āyasmā</b>ti piyavacanaṁ …pe….
cnd12:2.7	<b>Hemako</b>ti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti—
cnd12:2.8	iccāyasmā hemako.
cnd12:3.1	<b>Huraṁ gotamasāsanā</b>ti huraṁ gotamasāsanā paraṁ gotamasāsanā pure gotamasāsanā paṭhamataraṁ gotamasāsanā buddhasāsanā jinasāsanā tathāgatasāsanā arahantasāsanāti—
cnd12:3.2	huraṁ gotamasāsanā.
cnd12:4.1	<b>Iccāsi iti bhavissatī</b>ti evaṁ kira āsi, evaṁ kira bhavissatīti—
cnd12:4.2	iccāsi iti bhavissati.
cnd12:5.1	<b>Sabbaṁ taṁ itihītihan</b>ti sabbaṁ taṁ itihītihaṁ itikirāya paraṁparāya piṭakasampadāya takkahetu nayahetu ākāraparivitakkena diṭṭhinijjhānakkhantiyā na sāmaṁ sayamabhiññātaṁ na attapaccakkhadhammaṁ kathayiṁsūti—
cnd12:5.2	sabbaṁ taṁ itihītihaṁ.
cnd12:6.1	<b>Sabbaṁ taṁ takkavaḍḍhanan</b>ti sabbaṁ taṁ takkavaḍḍhanaṁ vitakkavaḍḍhanaṁ saṅkappavaḍḍhanaṁ kāmavitakkavaḍḍhanaṁ byāpādavitakkavaḍḍhanaṁ vihiṁsāvitakkavaḍḍhanaṁ ñātivitakkavaḍḍhanaṁ janapadavitakkavaḍḍhanaṁ amarāvitakkavaḍḍhanaṁ parānudayatāpaṭisaṁyuttavitakkavaḍḍhanaṁ lābhasakkārasilokapaṭisaṁyuttavitakkavaḍḍhanaṁ anavaññattipaṭisaṁyuttavitakkavaḍḍhananti—
cnd12:6.2	sabbaṁ taṁ takkavaḍḍhanaṁ.
cnd12:7.1	<b>Nāhaṁ tattha abhiramin</b>ti nāhaṁ tattha abhiramiṁ na vindiṁ nādhigacchiṁ na paṭilabhinti—
cnd12:7.2	nāhaṁ tattha abhiramiṁ.
cnd12:7.3	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd12:8.1	“Ye me pubbe viyākaṁsu,
cnd12:8.2	(iccāyasmā hemako)
cnd12:8.3	Huraṁ gotamasāsanā;
cnd12:8.4	Iccāsi iti bhavissati,
cnd12:8.5	Sabbaṁ taṁ itihītihaṁ;
cnd12:8.6	Sabbaṁ taṁ takkavaḍḍhanaṁ,
cnd12:8.7	Nāhaṁ tattha abhiramin”ti.
cnd12:9.1	<b>Tvañca me dhammamakkhāhi,</b>
cnd12:9.2	<b>Taṇhānigghātanaṁ muni;</b>
cnd12:9.3	<b>Yaṁ viditvā sato caraṁ,</b>
cnd12:9.4	<b>Tare loke visattikaṁ. </b>
cnd12:10.1	<b>Tvañca me dhammamakkhāhī</b>ti.
cnd12:10.2	<b>Tvan</b>ti bhagavantaṁ bhaṇati.
cnd12:10.3	<b>Dhammamakkhāhī</b>ti.
cnd12:10.4	<b>Dhamman</b>ti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ, cattāro satipaṭṭhāne cattāro sammappadhāne cattāro iddhipāde pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅge ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ nibbānañca nibbānagāminiñca paṭipadaṁ akkhāhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—
cnd12:10.5	tvañca me dhammamakkhāhi.
cnd12:11.1	<b>Taṇhānigghātanaṁ munī</b>ti.
cnd12:11.2	<b>Taṇhā</b>ti—
cnd12:11.3	rūpataṇhā …pe… dhammataṇhā.
cnd12:11.4	Taṇhānigghātanaṁ taṇhāpahānaṁ taṇhāvūpasamaṁ taṇhāpaṭinissaggaṁ taṇhāpaṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānaṁ.
cnd12:11.5	<b>Munī</b>ti monaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so munīti—
cnd12:11.6	taṇhānigghātanaṁ muni.
cnd12:12.1	<b>Yaṁ viditvā sato caran</b>ti yaṁ viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.
cnd12:12.2	“Sabbe saṅkhārā aniccā”ti viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā,
cnd12:12.3	“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …pe…
cnd12:12.4	“sabbe dhammā anattā”ti …pe…
cnd12:12.5	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti viditaṁ katvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.
cnd12:12.6	<b>Sato</b>ti catūhi kāraṇehi sato—
cnd12:12.7	kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato …pe…
cnd12:12.8	so vuccati sato.
cnd12:12.9	<b>Caran</b>ti caranto viharanto iriyanto vattento pālento yapento yāpentoti—
cnd12:12.10	yaṁ viditvā sato caraṁ.
cnd12:13.1	<b>Tare loke visattikan</b>ti visattikā vuccati taṇhā.
cnd12:13.2	Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
cnd12:13.3	<b>Visattikā</b>ti kenaṭṭhena visattikā …pe… visaṭā vitthatāti visattikā.
cnd12:13.4	<b>Loke</b>ti apāyaloke manussaloke devaloke khandhaloke dhātuloke āyatanaloke.
cnd12:13.5	<b>Tare loke visattikan</b>ti loke vesā visattikā loke vetaṁ visattikaṁ sato tareyyaṁ uttareyyaṁ patareyyaṁ samatikkameyyaṁ vītivatteyyanti—
cnd12:13.6	tare loke visattikaṁ.
cnd12:13.7	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd12:14.1	“Tvañca me dhammamakkhāhi,
cnd12:14.2	taṇhānigghātanaṁ muni;
cnd12:14.3	Yaṁ viditvā sato caraṁ,
cnd12:14.4	tare loke visattikan”ti.
cnd12:15.1	<b>Idha diṭṭhasutamutaviññātesu,</b>
cnd12:15.2	<b>Piyarūpesu hemaka;</b>
cnd12:15.3	<b>Chandarāgavinodanaṁ,</b>
cnd12:15.4	<b>Nibbānapadamaccutaṁ. </b>
cnd12:16.1	<b>Idha diṭṭhasutamutaviññātesū</b>ti.
cnd12:16.2	<b>Diṭṭhan</b>ti cakkhunā diṭṭhaṁ;
cnd12:16.3	<b>sutan</b>ti sotena sutaṁ;
cnd12:16.4	<b>mutan</b>ti ghānena ghāyitaṁ jivhāya sāyitaṁ kāyena phuṭṭhaṁ;
cnd12:16.5	<b>viññātan</b>ti manasā viññātanti—
cnd12:16.6	idha diṭṭhasutamutaviññātesu.
cnd12:17.1	<b>Piyarūpesu hemakā</b>ti kiñca loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ?
cnd12:17.2	Cakkhu loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, sotaṁ loke …pe… ghānaṁ loke … jivhā loke … kāyo loke … mano loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ;
cnd12:17.3	rūpā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, saddā loke … gandhā loke … rasā loke … phoṭṭhabbā loke … dhammā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ;
cnd12:17.4	cakkhuviññāṇaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, sotaviññāṇaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, ghānaviññāṇaṁ loke … jivhāviññāṇaṁ loke … kāyaviññāṇaṁ loke … manoviññāṇaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, cakkhusamphasso loke … sotasamphasso loke … ghānasamphasso loke … jivhāsamphasso loke … kāyasamphasso loke … manosamphasso loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ;
cnd12:17.5	cakkhusamphassajā vedanā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ … sotasamphassajā vedanā … ghānasamphassajā vedanā … jivhāsamphassajā vedanā … kāyasamphassajā vedanā … manosamphassajā vedanā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ;
cnd12:17.6	rūpasaññā loke … saddasaññā loke … gandhasaññā loke … rasasaññā loke … phoṭṭhabbasaññā loke … dhammasaññā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, rūpasañcetanā loke … saddasañcetanā loke … gandhasañcetanā loke … rasasañcetanā loke … phoṭṭhabbasañcetanā loke … dhammasañcetanā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ;
cnd12:17.7	rūpataṇhā loke … saddataṇhā loke … gandhataṇhā loke … rasataṇhā loke … phoṭṭhabbataṇhā loke … dhammataṇhā loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ;
cnd12:17.8	rūpavitakko loke … saddavitakko loke … gandhavitakko loke … rasavitakko loke … phoṭṭhabbavitakko loke … dhammavitakko loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ;
cnd12:17.9	rūpavicāro loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ, saddavicāro loke … gandhavicāro loke … rasavicāro loke … phoṭṭhabbavicāro loke … dhammavicāro loke piyarūpaṁ sātarūpanti—
cnd12:17.10	piyarūpesu hemaka.
cnd12:18.1	<b>Chandarāgavinodanan</b>ti.
cnd12:18.2	<b>Chandarāgo</b>ti yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasineho kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṁ kāmogho kāmayogo kāmupādānaṁ kāmacchandanīvaraṇaṁ.
cnd12:18.3	<b>Chandarāgavinodanan</b>ti chandarāgappahānaṁ chandarāgavūpasamaṁ chandarāgapaṭinissaggaṁ chandarāgapaṭippassaddhaṁ amataṁ nibbānanti—
cnd12:18.4	chandarāgavinodanaṁ.
cnd12:19.1	<b>Nibbānapadamaccutan</b>ti nibbānapadaṁ tāṇapadaṁ leṇapadaṁ saraṇapadaṁ abhayapadaṁ.
cnd12:19.2	<b>Accutan</b>ti niccaṁ dhuvaṁ sassataṁ avipariṇāmadhammanti—
cnd12:19.3	nibbānapadamaccutaṁ.
cnd12:19.4	Tenāha bhagavā—
cnd12:20.1	“Idha diṭṭhasutamutaviññātesu,
cnd12:20.2	Piyarūpesu hemaka;
cnd12:20.3	Chandarāgavinodanaṁ,
cnd12:20.4	Nibbānapadamaccutan”ti.
cnd12:21.1	<b>Etadaññāya ye satā,</b>
cnd12:21.2	<b>diṭṭhadhammābhinibbutā;</b>
cnd12:21.3	<b>Upasantā ca te sadā,</b>
cnd12:21.4	<b>tiṇṇā loke visattikaṁ. </b>
cnd12:22.1	<b>Etadaññāya ye satā</b>ti.
cnd12:22.2	<b>Etan</b>ti amataṁ nibbānaṁ.
cnd12:22.3	Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
cnd12:22.4	<b>Aññāyā</b>ti aññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.
cnd12:22.5	“Sabbe saṅkhārā aniccā”ti aññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.
cnd12:22.6	“Sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …
cnd12:22.7	“sabbe dhammā anattā”ti …pe…
cnd12:22.8	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti aññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.
cnd12:22.9	<b>Ye</b>ti arahanto khīṇāsavā.
cnd12:22.10	<b>Satā</b>ti catūhi kāraṇehi satā—
cnd12:22.11	kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvitattā satā …pe…
cnd12:22.12	te vuccanti satāti—
cnd12:22.13	etadaññāya ye satā.
cnd12:23.1	<b>Diṭṭhadhammābhinibbutā</b>ti.
cnd12:23.2	<b>Diṭṭhadhammā</b>ti diṭṭhadhammā ñātadhammā tulitadhammā tīritadhammā vibhūtadhammā vibhāvitadhammā.
cnd12:23.3	“Sabbe saṅkhārā aniccā”ti diṭṭhadhammā …pe…
cnd12:23.4	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti diṭṭhadhammā ñātadhammā tulitadhammā tīritadhammā vibhūtadhammā vibhāvitadhammā.
cnd12:23.5	<b>Abhinibbutā</b>ti rāgassa nibbāpitattā nibbutā, dosassa nibbāpitattā nibbutā, mohassa nibbāpitattā nibbutā, kodhassa …pe… upanāhassa … sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ santattā samitattā vūpasamitattā nijjhātattā nibbutattā vigatattā paṭippassaddhattā santā upasantā vūpasantā nibbutā paṭippassaddhāti—
cnd12:23.6	diṭṭhadhammābhinibbutā.
cnd12:24.1	<b>Upasantā ca te sadā</b>ti.
cnd12:24.2	<b>Upasantā</b>ti rāgassa upasamitattā nibbāpitattā upasantā …pe… dosassa … mohassa … kodhassa … upanāhassa …pe… sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ santattā samitattā vūpasamitattā nijjhātattā nibbutattā vigatattā paṭippassaddhattā santā upasantā vūpasantā nibbutā paṭippassaddhāti upasantā.
cnd12:24.3	<b>Te</b>ti arahanto khīṇāsavā.
cnd12:24.4	<b>Sadā</b>ti sadā sabbakālaṁ niccakālaṁ dhuvakālaṁ satataṁ samitaṁ abbokiṇṇaṁ poṅkhānupoṅkhaṁ udakūmikajātaṁ avīcisantatisahitaṁ phassitaṁ purebhattaṁ pacchābhattaṁ purimayāmaṁ majjhimayāmaṁ pacchimayāmaṁ kāḷe juṇhe vasse hemante gimhe purime vayokhandhe majjhime vayokhandhe pacchime vayokhandheti—
cnd12:24.5	upasantā ca te sadā.
cnd12:25.1	<b>Tiṇṇā loke visattikan</b>ti visattikā vuccati taṇhā.
cnd12:25.2	Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
cnd12:25.3	<b>Visattikā</b>ti kenaṭṭhena visattikā …pe… visaṭā vitthatāti visattikā.
cnd12:25.4	<b>Loke</b>ti apāyaloke …pe… āyatanaloke.
cnd12:25.5	<b>Tiṇṇā loke visattikan</b>ti loke vesā visattikā loke vetaṁ visattikaṁ tiṇṇā uttiṇṇā nitthiṇṇā atikkantā samatikkantā vītivattāti—
cnd12:25.6	tiṇṇā loke visattikaṁ.
cnd12:25.7	Tenāha bhagavā—
cnd12:26.1	“Etadaññāya ye satā,
cnd12:26.2	diṭṭhadhammābhinibbutā;
cnd12:26.3	Upasantā ca te sadā,
cnd12:26.4	tiṇṇā loke visattikan”ti.
cnd12:27.1	Saha gāthāpariyosānā …pe…
cnd12:27.2	satthā me, bhante, bhagavā, sāvakohamasmīti.
cnd12:27.3	Hemakamāṇavapucchāniddeso aṭṭhamo.
cnd13:0.1	Cūḷaniddesa
cnd13:0.2	Pārāyanavagganiddesa
cnd13:0.3	Pucchāniddesa
cnd13:0.4	9. Todeyyamāṇavapucchāniddesa
cnd13:1.1	<b>Yasmiṁ kāmā na vasanti,</b>
cnd13:1.2	(iccāyasmā todeyyo)
cnd13:1.3	<b>Taṇhā yassa na vijjati;</b>
cnd13:1.4	<b>Kathaṅkathā ca yo tiṇṇo,</b>
cnd13:1.5	<b>Vimokkho tassa kīdiso. </b>
cnd13:2.1	<b>Yasmiṁ kāmā na vasantī</b>ti yasmiṁ kāmā na vasanti na saṁvasanti na āvasanti na parivasantīti—
cnd13:2.2	yasmiṁ kāmā na vasanti.
cnd13:2.3	<b>Iccāyasmā todeyyo</b>ti.
cnd13:2.4	<b>Iccā</b>ti padasandhi …pe… padānupubbatāpetaṁ—
cnd13:2.5	iccāti.
cnd13:2.6	<b>Āyasmā</b>ti piyavacanaṁ …pe….
cnd13:2.7	<b>Todeyyo</b>ti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti—
cnd13:2.8	iccāyasmā todeyyo.
cnd13:3.1	<b>Taṇhā yassa na vijjatī</b>ti taṇhā yassa natthi na atthi na saṁvijjati nupalabbhati ñāṇagginā daḍḍhāti—
cnd13:3.2	taṇhā yassa na vijjati.
cnd13:4.1	<b>Kathaṅkathā ca yo tiṇṇo</b>ti kathaṅkathā ca yo tiṇṇo uttiṇṇo nitthiṇṇo atikkanto samatikkanto vītivattoti—
cnd13:4.2	kathaṅkathā ca yo tiṇṇo.
cnd13:5.1	<b>Vimokkho tassa kīdiso</b>ti vimokkho tassa kīdiso kiṁsaṇṭhito kiṁpakāro kiṁpaṭibhāgo icchitabboti vimokkhaṁ pucchatīti—
cnd13:5.2	vimokkho tassa kīdiso.
cnd13:5.3	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd13:6.1	“Yasmiṁ kāmā na vasanti,
cnd13:6.2	(iccāyasmā todeyyo)
cnd13:6.3	Taṇhā yassa na vijjati;
cnd13:6.4	Kathaṅkathā ca yo tiṇṇo,
cnd13:6.5	Vimokkho tassa kīdiso”ti.
cnd13:7.1	<b>Yasmiṁ kāmā na vasanti,</b>
cnd13:7.2	(todeyyāti bhagavā)
cnd13:7.3	<b>Taṇhā yassa na vijjati;</b>
cnd13:7.4	<b>Kathaṅkathā ca yo tiṇṇo,</b>
cnd13:7.5	<b>Vimokkho tassa nāparo. </b>
cnd13:8.1	<b>Yasmiṁ kāmā na vasantī</b>ti.
cnd13:8.2	<b>Yasmin</b>ti yasmiṁ puggale arahante khīṇāsave.
cnd13:8.3	<b>Kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—
cnd13:8.4	vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…
cnd13:8.5	ime vuccanti vatthukāmā …pe…
cnd13:8.6	ime vuccanti kilesakāmā.
cnd13:8.7	<b>Yasmiṁ kāmā na vasantī</b>ti yasmiṁ kāmā na vasanti na saṁvasanti na āvasanti na parivasantīti—
cnd13:8.8	yasmiṁ kāmā na vasanti.
cnd13:9.1	<b>Todeyyāti bhagavā</b>ti.
cnd13:9.2	<b>Todeyyā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
cnd13:9.3	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—
cnd13:9.4	todeyyāti bhagavā.
cnd13:10.1	<b>Taṇhā yassa na vijjatī</b>ti.
cnd13:10.2	<b>Taṇhā</b>ti rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā.
cnd13:10.3	<b>Yassā</b>ti arahato khīṇāsavassa.
cnd13:10.4	<b>Taṇhā yassa na vijjatī</b>ti taṇhā yassa natthi na atthi na saṁvijjati nupalabbhati, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—
cnd13:10.5	taṇhā yassa na vijjati.
cnd13:11.1	<b>Kathaṅkathā ca yo tiṇṇo</b>ti kathaṅkathā vuccati vicikicchā.
cnd13:11.2	Dukkhe kaṅkhā …pe… chambhitattaṁ cittassa manovilekho.
cnd13:11.3	<b>Yo</b>ti yo so arahaṁ khīṇāsavo.
cnd13:11.4	<b>Kathaṅkathā ca yo tiṇṇo</b>ti kathaṅkathā ca yo tiṇṇo uttiṇṇo nitthiṇṇo atikkanto samatikkanto vītivattoti—
cnd13:11.5	kathaṅkathā ca yo tiṇṇo.
cnd13:12.1	<b>Vimokkho tassa nāparo</b>ti natthi tassa aparo vimokkho.
cnd13:12.2	Yena vimokkhena vimucceyya vimutto so.
cnd13:12.3	Kataṁ tassa vimokkhena karaṇīyanti—
cnd13:12.4	vimokkho tassa nāparo.
cnd13:12.5	Tenāha bhagavā—
cnd13:13.1	“Yasmiṁ kāmā na vasanti,
cnd13:13.2	(todeyyāti bhagavā)
cnd13:13.3	Taṇhā yassa na vijjati;
cnd13:13.4	Kathaṅkathā ca yo tiṇṇo,
cnd13:13.5	Vimokkho tassa nāparo”ti.
cnd13:14.1	<b>Nirāsaso so uda āsasāno,</b>
cnd13:14.2	<b>Paññāṇavā so uda paññakappī;</b>
cnd13:14.3	<b>Muniṁ ahaṁ sakka yathā vijaññaṁ,</b>
cnd13:14.4	<b>Taṁ me viyācikkha samantacakkhu. </b>
cnd13:15.1	<b>Nirāsaso so uda āsasāno</b>ti nittaṇho so, udāhu sataṇho rūpe āsīsati, sadde …pe…
cnd13:15.2	gandhe …
cnd13:15.3	rase …
cnd13:15.4	phoṭṭhabbe …
cnd13:15.5	kulaṁ …
cnd13:15.6	gaṇaṁ …
cnd13:15.7	āvāsaṁ …
cnd13:15.8	lābhaṁ …
cnd13:15.9	yasaṁ …
cnd13:15.10	pasaṁsaṁ …
cnd13:15.11	sukhaṁ …
cnd13:15.12	cīvaraṁ …
cnd13:15.13	piṇḍapātaṁ …
cnd13:15.14	senāsanaṁ …
cnd13:15.15	gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ …
cnd13:15.16	kāmadhātuṁ …
cnd13:15.17	rūpadhātuṁ …
cnd13:15.18	arūpadhātuṁ …
cnd13:15.19	kāmabhavaṁ …
cnd13:15.20	rūpabhavaṁ …
cnd13:15.21	arūpabhavaṁ …
cnd13:15.22	saññābhavaṁ …
cnd13:15.23	asaññābhavaṁ …
cnd13:15.24	nevasaññānāsaññābhavaṁ …
cnd13:15.25	ekavokārabhavaṁ …
cnd13:15.26	catuvokārabhavaṁ …
cnd13:15.27	pañcavokārabhavaṁ …
cnd13:15.28	atītaṁ …
cnd13:15.29	anāgataṁ …
cnd13:15.30	paccuppannaṁ …
cnd13:15.31	diṭṭhasutamutaviññātabbe dhamme āsīsati sādiyati pattheti piheti abhijappatīti—
cnd13:15.32	nirāsaso so uda āsasāno.
cnd13:16.1	<b>Paññāṇavā so uda paññakappī</b>ti.
cnd13:16.2	<b>Paññāṇavā so</b>ti paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī.
cnd13:16.3	<b>Uda paññakappī</b>ti udāhu aṭṭhasamāpattiñāṇena vā pañcābhiññāñāṇena vā micchāñāṇena vā taṇhākappaṁ vā diṭṭhikappaṁ vā kappeti janeti sañjaneti nibbatteti abhinibbattetīti—
cnd13:16.4	paññāṇavā so uda paññakappī.
cnd13:17.1	<b>Muniṁ ahaṁ sakka yathā vijaññan</b>ti.
cnd13:17.2	<b>Sakkā</b>ti sakko bhagavā.
cnd13:17.3	Sakyakulā pabbajitotipi sakko.
cnd13:17.4	Atha vā aḍḍho mahaddhano dhanavātipi sakko.
cnd13:17.5	Tassimāni dhanāni, seyyathidaṁ—
cnd13:17.6	saddhādhanaṁ sīladhanaṁ hiridhanaṁ ottappadhanaṁ sutadhanaṁ cāgadhanaṁ paññādhanaṁ satipaṭṭhānadhanaṁ sammappadhānadhanaṁ iddhipādadhanaṁ indriyadhanaṁ baladhanaṁ bojjhaṅgadhanaṁ maggadhanaṁ phaladhanaṁ nibbānadhananti.
cnd13:17.7	Tehi anekavidhehi dhanaratanehi aḍḍho mahaddhano dhanavātipi sakko.
cnd13:17.8	Atha vā sakko pahu visavī alamatto sūro vīro vikkanto abhīrū acchambhī anutrāsī apalāyī pahīnabhayabheravo vigatalomahaṁsotipi sakko.
cnd13:17.9	<b>Muniṁ ahaṁ sakka yathā vijaññan</b>ti sakka yathāhaṁ muniṁ jāneyyaṁ ājāneyyaṁ vijāneyyaṁ paṭivijāneyyaṁ paṭivijjheyyanti—
cnd13:17.10	muniṁ ahaṁ sakka yathā vijaññaṁ.
cnd13:18.1	<b>Taṁ me viyācikkha samantacakkhū</b>ti.
cnd13:18.2	<b>Tan</b>ti yaṁ pucchāmi yaṁ yācāmi yaṁ ajjhesāmi yaṁ pasādemi.
cnd13:18.3	<b>Viyācikkhā</b>ti ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehi.
cnd13:18.4	<b>Samantacakkhū</b>ti samantacakkhu vuccati sabbaññutañāṇaṁ …pe…
cnd13:18.5	tathāgato tena samantacakkhūti—
cnd13:18.6	taṁ me viyācikkha samantacakkhu.
cnd13:18.7	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd13:19.1	“Nirāsaso so uda āsasāno,
cnd13:19.2	Paññāṇavā so uda paññakappī;
cnd13:19.3	Muniṁ ahaṁ sakka yathā vijaññaṁ,
cnd13:19.4	Taṁ me viyācikkha samantacakkhū”ti.
cnd13:20.1	<b>Nirāsaso so na ca āsasāno,</b>
cnd13:20.2	<b>Paññāṇavā so na ca paññakappī;</b>
cnd13:20.3	<b>Evampi todeyya muniṁ vijāna,</b>
cnd13:20.4	<b>Akiñcanaṁ kāmabhave asattaṁ. </b>
cnd13:21.1	<b>Nirāsaso so na ca āsasāno</b>ti nittaṇho so.
cnd13:21.2	Na so sataṇho rūpe nāsīsati.
cnd13:21.3	Sadde …pe…
cnd13:21.4	gandhe …
cnd13:21.5	diṭṭhasutamutaviññātabbe dhamme nāsīsati na icchati na sādiyati na pattheti na piheti nābhijappatīti—
cnd13:21.6	nirāsaso so na ca āsasāno.
cnd13:22.1	<b>Paññāṇavā so na ca paññakappī</b>ti.
cnd13:22.2	<b>Paññāṇavā</b>ti paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī.
cnd13:22.3	<b>Na ca paññakappī</b>ti aṭṭhasamāpattiñāṇena vā pañcābhiññāñāṇena vā micchāñāṇena vā taṇhākappaṁ vā na kappeti diṭṭhikappaṁ vā na kappeti na janeti na sañjaneti na nibbatteti nābhinibbattetīti—
cnd13:22.4	paññāṇavā so na ca paññakappī.
cnd13:23.1	<b>Evampi todeyya muniṁ vijānā</b>ti.
cnd13:23.2	<b>Munī</b>ti monaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.
cnd13:23.3	<b>Evampi todeyya muniṁ vijānā</b>ti todeyya, evaṁ muniṁ jāna paṭijāna paṭivijāna paṭivijjhāti—
cnd13:23.4	evampi todeyya muniṁ vijāna.
cnd13:24.1	<b>Akiñcanaṁ kāmabhave asattan</b>ti.
cnd13:24.2	<b>Akiñcanan</b>ti rāgakiñcanaṁ dosakiñcanaṁ mohakiñcanaṁ mānakiñcanaṁ diṭṭhikiñcanaṁ kilesakiñcanaṁ duccaritakiñcanaṁ.
cnd13:24.3	Yassetāni kiñcanāni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭippassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni, so vuccati akiñcano.
cnd13:24.4	<b>Kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—
cnd13:24.5	vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…
cnd13:24.6	ime vuccanti vatthukāmā …pe…
cnd13:24.7	ime vuccanti kilesakāmā.
cnd13:24.8	<b>Bhavā</b>ti dve bhavā—
cnd13:24.9	kammabhavo ca paṭisandhiko ca punabbhavo …pe…
cnd13:24.10	ayaṁ paṭisandhiko punabbhavo.
cnd13:25.1	<b>Akiñcanaṁ kāmabhave asattan</b>ti akiñcanaṁ puggalaṁ kāme ca bhave ca asattaṁ alaggaṁ alaggitaṁ apalibuddhaṁ nikkhantaṁ nissaṭaṁ vippamuttaṁ visaññuttaṁ vimariyādikatena cetasā viharantanti—
cnd13:25.2	akiñcanaṁ kāmabhave asattaṁ.
cnd13:25.3	Tenāha bhagavā—
cnd13:26.1	“Nirāsaso so na ca āsasāno,
cnd13:26.2	Paññāṇavā so na ca paññakappī;
cnd13:26.3	Evampi todeyya muniṁ vijāna,
cnd13:26.4	Akiñcanaṁ kāmabhave asattan”ti.
cnd13:27.1	Saha gāthāpariyosānā …pe…
cnd13:27.2	satthā me bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.
cnd13:27.3	Todeyyamāṇavapucchāniddeso navamo.
cnd14:0.1	Cūḷaniddesa
cnd14:0.2	Pārāyanavagganiddesa
cnd14:0.3	Pucchāniddesa
cnd14:0.4	10. Kappamāṇavapucchāniddesa
cnd14:1.1	<b>Majjhe sarasmiṁ tiṭṭhataṁ,</b>
cnd14:1.2	(iccāyasmā kappo)
cnd14:1.3	<b>Oghe jāte mahabbhaye;</b>
cnd14:1.4	<b>Jarāmaccuparetānaṁ,</b>
cnd14:1.5	<b>Dīpaṁ pabrūhi mārisa;</b>
cnd14:1.6	<b>Tvañca me dīpamakkhāhi,</b>
cnd14:1.7	<b>Yathāyidaṁ nāparaṁ siyā. </b>
cnd14:2.1	<b>Majjhe sarasmiṁ tiṭṭhatan</b>ti saro vuccati saṁsāro āgamanaṁ gamanaṁ gamanāgamanaṁ kālaṁ gati bhavābhavo cuti ca upapatti ca nibbatti ca bhedo ca jāti ca jarā ca maraṇañca.
cnd14:2.2	Saṁsārassa purimāpi koṭi na paññāyati, pacchimāpi koṭi na paññāyati;
cnd14:2.3	majjheva saṁsāre sattā ṭhitā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttā.
cnd14:3.1	Kathaṁ saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati?
cnd14:3.2	Ettakā jātiyo vaṭṭaṁ vatti, tato paraṁ na vattatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:3.3	Ettakāni jātisatāni vaṭṭaṁ vatti, tato paraṁ na vattatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:3.4	Ettakāni jātisahassāni vaṭṭaṁ vatti, tato paraṁ na vattatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:3.5	Ettakāni jātisatasahassāni vaṭṭaṁ vatti, tato paraṁ na vattatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:3.6	Ettakā jātikoṭiyo vaṭṭaṁ vatti, tato paraṁ na vattatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:3.7	Ettakāni jātikoṭisatāni vaṭṭaṁ vatti, tato paraṁ na vattatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:3.8	Ettakāni jātikoṭisahassāni vaṭṭaṁ vatti, tato paraṁ na vattatīti, hevaṁ natthi.
cnd14:3.9	Evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:3.10	Ettakāni jātikoṭisatasahassāni vaṭṭaṁ vatti, tato paraṁ na vattatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:4.1	Ettakāni vassāni vaṭṭaṁ vatti, tato paraṁ na vattatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:4.2	Ettakāni vassasatāni vaṭṭaṁ vatti, tato paraṁ na vattatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:4.3	Ettakāni vassasahassāni vaṭṭaṁ vatti, tato paraṁ na vattatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:4.4	Ettakāni vassasatasahassāni vaṭṭaṁ vatti, tato paraṁ na vattatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:4.5	Ettakā vassakoṭiyo vaṭṭaṁ vatti, tato paraṁ na vattatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:4.6	Ettakāni vassakoṭisatāni vaṭṭaṁ vatti, tato paraṁ na vattatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:4.7	Ettakāni vassakoṭisahassāni vaṭṭaṁ vatti, tato paraṁ na vattatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:4.8	Ettakāni vassakoṭisatasahassāni vaṭṭaṁ vatti, tato paraṁ na vattatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:5.1	Ettakāni kappāni vaṭṭaṁ vatti, tato paraṁ na vattatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:5.2	Ettakāni kappasatāni vaṭṭaṁ vatti, tato paraṁ na vattatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:5.3	Ettakāni kappasahassāni vaṭṭaṁ vatti, tato paraṁ na vattatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:5.4	Ettakāni kappasatasahassāni vaṭṭaṁ vatti, tato paraṁ na vattatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:5.5	Ettakā kappakoṭiyo vaṭṭaṁ vatti, tato paraṁ na vattatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:5.6	Ettakāni kappakoṭisatāni vaṭṭaṁ vatti, tato paraṁ na vattatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:5.7	Ettakāni kappakoṭisahassāni vaṭṭaṁ vatti, tato paraṁ na vattatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:5.8	Ettakāni kappakoṭisatasahassāni vaṭṭaṁ vatti, tato paraṁ na vattatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:6.1	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd14:6.2	“anamataggoyaṁ, bhikkhave, saṁsāro, pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṁ sattānaṁ taṇhāsaṁyojanānaṁ sandhāvataṁ saṁsarataṁ.
cnd14:6.3	Evaṁ dīgharattaṁ kho, bhikkhave, dukkhaṁ paccanubhūtaṁ tibbaṁ paccanubhūtaṁ byasanaṁ paccanubhūtaṁ, kaṭasī vaḍḍhitā.
cnd14:6.4	Yāvañcidaṁ, bhikkhave, alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṁ alaṁ virajjituṁ alaṁ vimuccitun”ti.
cnd14:6.5	Evampi saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:7.1	Kathaṁ saṁsārassa pacchimā koṭi na paññāyati?
cnd14:7.2	Ettakā jātiyo vaṭṭaṁ vattissati, tato paraṁ na vattissatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa pacchimā koṭi na paññāyati.
cnd14:7.3	Ettakāni jātisatāni, ettakāni jātisahassāni, ettakāni jātisatasahassāni …pe…
cnd14:7.4	ettakā jātikoṭiyo, ettakāni jātikoṭisatāni, ettakāni jātikoṭisahassāni, ettakāni jātikoṭisatasahassāni, ettakāni vassāni, ettakāni vassasatāni, ettakāni vassasahassāni, ettakāni vassasatasahassāni, ettakā vassakoṭiyo, ettakāni vassakoṭisatāni, ettakāni vassakoṭisahassāni, ettakāni vassakoṭisatasahassāni, ettakāni kappāni, ettakāni kappasatāni, ettakāni kappasahassāni, ettakāni kappasatasahassāni, ettakā kappakoṭiyo, ettakāni kappakoṭisatāni, ettakāni kappakoṭisahassāni, ettakāni kappakoṭisatasahassāni vaṭṭaṁ vattissati, tato paraṁ na vattissatīti hevaṁ natthi, evampi saṁsārassa pacchimā koṭi na paññāyati.
cnd14:7.5	Evampi saṁsārassa purimāpi koṭi na paññāyati, pacchimāpi koṭi na paññāyati, majjheva saṁsāre sattā ṭhitā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttāti—
cnd14:7.6	majjhe sarasmiṁ tiṭṭhataṁ.
cnd14:7.7	<b>Iccāyasmā kappo</b>ti.
cnd14:7.8	<b>Iccā</b>ti padasandhi …pe….
cnd14:7.9	<b>Āyasmā</b>ti piyavacanaṁ …pe….
cnd14:7.10	<b>Kappo</b>ti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti—
cnd14:7.11	iccāyasmā kappo.
cnd14:8.1	<b>Oghe jāte mahabbhaye</b>ti kāmoghe bhavoghe diṭṭhoghe avijjoghe jāte sañjāte nibbatte abhinibbatte pātubhūte.
cnd14:8.2	<b>Mahabbhaye</b>ti jātibhaye jarābhaye byādhibhaye maraṇabhayeti—
cnd14:8.3	oghe jāte mahabbhaye.
cnd14:9.1	<b>Jarāmaccuparetānan</b>ti jarāya phuṭṭhānaṁ paretānaṁ samohitānaṁ samannāgatānaṁ.
cnd14:9.2	Maccunā phuṭṭhānaṁ paretānaṁ samohitānaṁ samannāgatānaṁ, jātiyā anugatānaṁ jarāya anusaṭānaṁ byādhinā abhibhūtānaṁ maraṇena abbhāhatānaṁ atāṇānaṁ aleṇānaṁ asaraṇānaṁ asaraṇībhūtānanti—
cnd14:9.3	jarāmaccuparetānaṁ.
cnd14:10.1	<b>Dīpaṁ pabrūhi mārisā</b>ti dīpaṁ tāṇaṁ leṇaṁ saraṇaṁ gatiṁ parāyanaṁ brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehi.
cnd14:10.2	<b>Mārisā</b>ti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ mārisāti—
cnd14:10.3	dīpaṁ pabrūhi mārisa.
cnd14:11.1	<b>Tvañca me dīpamakkhāhī</b>ti.
cnd14:11.2	<b>Tvan</b>ti bhagavantaṁ bhaṇati.
cnd14:11.3	<b>Dīpamakkhāhī</b>ti dīpaṁ tāṇaṁ leṇaṁ saraṇaṁ gatiṁ parāyanaṁ akkhāhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—
cnd14:11.4	tvañca me dīpamakkhāhi.
cnd14:12.1	<b>Yathāyidaṁ nāparaṁ siyā</b>ti yathayidaṁ dukkhaṁ idheva nirujjheyya vūpasameyya atthaṁ gaccheyya paṭippassambheyya punapaṭisandhikaṁ dukkhaṁ na nibbatteyya, kāmadhātuyā vā rūpadhātuyā vā arūpadhātuyā vā kāmabhave vā rūpabhave vā arūpabhave vā saññābhave vā asaññābhave vā nevasaññānāsaññābhave vā ekavokārabhave vā catuvokārabhave vā pañcavokārabhave vā punagatiyā vā upapattiyā vā paṭisandhiyā vā bhave vā saṁsāre vā vaṭṭe vā na janeyya na sañjaneyya na nibbatteyya nābhinibbatteyya.
cnd14:12.2	Idheva nirujjheyya vūpasameyya atthaṁ gaccheyya paṭippassambheyyāti—
cnd14:12.3	yathāyidaṁ nāparaṁ siyā.
cnd14:12.4	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd14:13.1	“Majjhe sarasmiṁ tiṭṭhataṁ,
cnd14:13.2	(iccāyasmā kappo)
cnd14:13.3	Oghe jāte mahabbhaye;
cnd14:13.4	Jarāmaccuparetānaṁ,
cnd14:13.5	Dīpaṁ pabrūhi mārisa;
cnd14:13.6	Tvañca me dīpamakkhāhi,
cnd14:13.7	Yathāyidaṁ nāparaṁ siyā”ti.
cnd14:14.1	<b>Majjhe sarasmiṁ tiṭṭhataṁ,</b>
cnd14:14.2	(kappāti bhagavā)
cnd14:14.3	<b>Oghe jāte mahabbhaye;</b>
cnd14:14.4	<b>Jarāmaccuparetānaṁ,</b>
cnd14:14.5	<b>Dīpaṁ pabrūmi kappa te. </b>
cnd14:15.1	<b>Majjhe sarasmiṁ tiṭṭhatan</b>ti saro vuccati saṁsāro āgamanaṁ gamanaṁ gamanāgamanaṁ kālaṁ gati bhavābhavo, cuti ca upapatti ca nibbatti ca bhedo ca jāti ca jarā ca maraṇañca.
cnd14:15.2	Saṁsārassa purimāpi koṭi na paññāyati, pacchimāpi koṭi na paññāyati.
cnd14:15.3	Majjheva saṁsāre sattā ṭhitā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttā.
cnd14:16.1	Kathaṁ saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati …pe…
cnd14:16.2	evaṁ saṁsārassa purimā koṭi na paññāyati.
cnd14:16.3	Kathaṁ saṁsārassa pacchimā koṭi na paññāyati …pe…
cnd14:16.4	evaṁ saṁsārassa pacchimā koṭi na paññāyati.
cnd14:16.5	Evaṁ saṁsārassa purimāpi koṭi na paññāyati, pacchimāpi koṭi na paññāyati.
cnd14:16.6	Majjheva saṁsāre sattā ṭhitā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttāti—
cnd14:16.7	majjhe sarasmiṁ tiṭṭhataṁ.
cnd14:16.8	<b>Kappāti bhagavā</b>ti.
cnd14:16.9	<b>Kappā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
cnd14:16.10	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—
cnd14:16.11	kappāti bhagavā.
cnd14:17.1	<b>Oghe jāte mahabbhaye</b>ti kāmoghe bhavoghe diṭṭhoghe avijjoghe jāte sañjāte nibbatte abhinibbatte pātubhūte.
cnd14:17.2	<b>Mahabbhaye</b>ti jātibhaye jarābhaye byādhibhaye maraṇabhayeti—
cnd14:17.3	oghe jāte mahabbhaye.
cnd14:18.1	<b>Jarāmaccuparetānan</b>ti jarāya phuṭṭhānaṁ paretānaṁ samohitānaṁ samannāgatānaṁ, maccunā phuṭṭhānaṁ paretānaṁ samohitānaṁ samannāgatānaṁ jātiyā anugatānaṁ jarāya anusaṭānaṁ byādhinā abhibhūtānaṁ maraṇena abbhāhatānaṁ atāṇānaṁ aleṇānaṁ asaraṇānaṁ asaraṇībhūtānanti—
cnd14:18.2	jarāmaccuparetānaṁ.
cnd14:19.1	<b>Dīpaṁ pabrūmi kappa te</b>ti dīpaṁ tāṇaṁ leṇaṁ saraṇaṁ gatiṁ parāyanaṁ brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—
cnd14:19.2	dīpaṁ pabrūmi kappa te.
cnd14:19.3	Tenāha bhagavā—
cnd14:20.1	“Majjhe sarasmiṁ tiṭṭhataṁ,
cnd14:20.2	(kappāti bhagavā)
cnd14:20.3	Oghe jāte mahabbhaye;
cnd14:20.4	Jarāmaccuparetānaṁ,
cnd14:20.5	Dīpaṁ pabrūmi kappa te”ti.
cnd14:21.1	<b>Akiñcanaṁ anādānaṁ,</b>
cnd14:21.2	<b>etaṁ dīpaṁ anāparaṁ;</b>
cnd14:21.3	<b>Nibbānaṁ iti naṁ brūmi,</b>
cnd14:21.4	<b>jarāmaccuparikkhayaṁ. </b>
cnd14:22.1	<b>Akiñcanaṁ anādānan</b>ti.
cnd14:22.2	<b>Kiñcanan</b>ti—
cnd14:22.3	rāgakiñcanaṁ dosakiñcanaṁ mohakiñcanaṁ mānakiñcanaṁ diṭṭhikiñcanaṁ kilesakiñcanaṁ duccaritakiñcanaṁ;
cnd14:22.4	kiñcanappahānaṁ kiñcanavūpasamaṁ kiñcanapaṭinissaggaṁ kiñcanapaṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānanti—
cnd14:22.5	akiñcanaṁ.
cnd14:22.6	<b>Anādānan</b>ti <b>ādānaṁ</b> vuccati taṇhā.
cnd14:22.7	Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
cnd14:22.8	Ādānappahānaṁ ādānavūpasamaṁ ādānapaṭinissaggaṁ ādānapaṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānanti—
cnd14:22.9	akiñcanaṁ anādānaṁ.
cnd14:23.1	<b>Etaṁ dīpaṁ anāparan</b>ti etaṁ dīpaṁ tāṇaṁ leṇaṁ saraṇaṁ gati parāyanaṁ.
cnd14:23.2	<b>Anāparan</b>ti tamhā paro añño dīpo natthi.
cnd14:23.3	Atha kho so evaṁ dīpo aggo ca seṭṭho ca viseṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro cāti—
cnd14:23.4	etaṁ dīpaṁ anāparaṁ.
cnd14:24.1	<b>Nibbānaṁ iti naṁ brūmī</b>ti vānaṁ vuccati taṇhā.
cnd14:24.2	Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
cnd14:24.3	Vānappahānaṁ vānavūpasamaṁ vānapaṭinissaggaṁ vānapaṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānaṁ.
cnd14:24.4	<b>Itī</b>ti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ—
cnd14:24.5	itīti.
cnd14:24.6	<b>Brūmī</b>ti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—
cnd14:24.7	nibbānaṁ iti naṁ brūmi.
cnd14:25.1	<b>Jarāmaccuparikkhayan</b>ti jarāmaraṇassa pahānaṁ vūpasamaṁ paṭinissaggaṁ paṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānanti—
cnd14:25.2	jarāmaccuparikkhayaṁ.
cnd14:25.3	Tenāha bhagavā—
cnd14:26.1	“Akiñcanaṁ anādānaṁ,
cnd14:26.2	etaṁ dīpaṁ anāparaṁ;
cnd14:26.3	Nibbānaṁ iti naṁ brūmi,
cnd14:26.4	jarāmaccuparikkhayan”ti.
cnd14:27.1	<b>Etadaññāya ye satā,</b>
cnd14:27.2	<b>Diṭṭhadhammābhinibbutā;</b>
cnd14:27.3	<b>Na te māravasānugā,</b>
cnd14:27.4	<b>Na te mārassa paddhagū. </b>
cnd14:28.1	<b>Etadaññāya ye satā</b>ti.
cnd14:28.2	<b>Etan</b>ti amataṁ nibbānaṁ.
cnd14:28.3	Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
cnd14:28.4	<b>Aññāyā</b>ti aññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā, “sabbe saṅkhārā aniccā”ti …pe…
cnd14:28.5	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ, sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti aññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.
cnd14:28.6	<b>Ye</b>ti arahanto khīṇāsavā.
cnd14:28.7	<b>Satā</b>ti catūhi kāraṇehi satā—
cnd14:28.8	kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāventā satā …pe…
cnd14:28.9	te vuccanti satāti—
cnd14:28.10	etadaññāya ye satā.
cnd14:29.1	<b>Diṭṭhadhammābhinibbutā</b>ti.
cnd14:29.2	<b>Diṭṭhadhammā</b>ti diṭṭhadhammā ñātadhammā tulitadhammā tīritadhammā vibhūtadhammā vibhāvitadhammā.
cnd14:29.3	<b>Abhinibbutā</b>ti rāgassa nibbāpitattā nibbutā, dosassa …pe…
cnd14:29.4	sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ santattā samitattā vūpasamitattā nijjhātattā nibbutattā paṭippassaddhattā santā upasantā vūpasantā nibbutā paṭippassaddhāti—
cnd14:29.5	diṭṭhadhammābhinibbutā.
cnd14:30.1	<b>Na te māravasānugā</b>ti.
cnd14:30.2	<b>Māro</b>ti yo so māro kaṇho adhipati antagū namuci pamattabandhu.
cnd14:30.3	<b>Na te māravasānugā</b>ti na te mārassa vase vattanti, nāpi māro tesu vasaṁ vatteti.
cnd14:30.4	Te mārañca mārapakkhañca mārapāsañca mārabaḷisañca mārāmisañca māravisayañca māranivāsañca māragocarañca mārabandhanañca abhibhuyya abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādiyitvā madditvā caranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpentīti—
cnd14:30.5	na te māravasānugā.
cnd14:31.1	<b>Na te mārassa paddhagū</b>ti na te mārassa paddhā paddhacarā paricārikā siyā;
cnd14:31.2	buddhassa te bhagavato paddhā paddhacarā paricārikā siyāti—
cnd14:31.3	na te mārassa paddhagū.
cnd14:31.4	Tenāha bhagavā—
cnd14:32.1	“Etadaññāya ye satā,
cnd14:32.2	diṭṭhadhammābhinibbutā;
cnd14:32.3	Na te māravasānugā,
cnd14:32.4	na te mārassa paddhagū”ti.
cnd14:33.1	Saha gāthāpariyosānā …pe…
cnd14:33.2	satthā me bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.
cnd14:33.3	Kappamāṇavapucchāniddeso dasamo.
cnd15:0.1	Cūḷaniddesa
cnd15:0.2	Pārāyanavagganiddesa
cnd15:0.3	Pucchāniddesa
cnd15:0.4	11. Jatukaṇṇimāṇavapucchāniddesa
cnd15:1.1	<b>Sutvānahaṁ vīramakāmakāmiṁ,</b>
cnd15:1.2	(iccāyasmā jatukaṇṇi)
cnd15:1.3	<b>Oghātigaṁ puṭṭhumakāmamāgamaṁ;</b>
cnd15:1.4	<b>Santipadaṁ brūhi sahajanetta,</b>
cnd15:1.5	<b>Yathātacchaṁ bhagavā brūhi metaṁ. </b>
cnd15:2.1	<b>Sutvānahaṁ vīramakāmakāmin</b>ti sutvā suṇitvā uggahetvā upadhāretvā upalakkhayitvā.
cnd15:2.2	Itipi so bhagavā arahaṁ …pe… buddho bhagavāti—
cnd15:2.3	sutvānahaṁ.
cnd15:2.4	<b>Vīran</b>ti vīro bhagavā.
cnd15:2.5	Vīriyavāti vīro, pahūti vīro, visavīti vīro, alamattoti vīro, sūroti vīro, vikkanto abhīrū acchambhī anutrāsī apalāyī pahīnabhayabheravo vigatalomahaṁsoti vīro.
cnd15:3.1	Virato idha sabbapāpakehi,
cnd15:3.2	Nirayadukkhaṁ aticca vīriyavāso;
cnd15:3.3	So vīriyavā padhānavā,
cnd15:3.4	Vīro tādi pavuccate tathattāti.
cnd15:4.1	Sutvānahaṁ vīraṁ.
cnd15:4.2	<b>Akāmakāmin</b>ti.
cnd15:4.3	<b>Kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—
cnd15:4.4	vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…
cnd15:4.5	ime vuccanti vatthukāmā …pe…
cnd15:4.6	ime vuccanti kilesakāmā.
cnd15:4.7	Buddhassa bhagavato vatthukāmā pariññātā, kilesakāmā pahīnā.
cnd15:4.8	Vatthukāmānaṁ pariññātattā kilesakāmānaṁ pahīnattā bhagavā na kāme kāmeti, na kāme pattheti, na kāme piheti, na kāme abhijappati.
cnd15:4.9	Ye kāme kāmenti, kāme patthenti, kāme pihenti, kāme abhijappanti, te kāmakāmino rāgarāgino saññāsaññino.
cnd15:4.10	Bhagavā na kāme kāmeti, na kāme pattheti, na kāme piheti, na kāme abhijappati.
cnd15:4.11	Tasmā buddho akāmo nikkāmo cattakāmo vantakāmo muttakāmo pahīnakāmo paṭinissaṭṭhakāmo vītarāgo vigatarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo nicchāto nibbuto sītibhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharatīti—
cnd15:4.12	sutvānahaṁ vīra amakāmakāmiṁ.
cnd15:5.1	<b>Iccāyasmā jatukaṇṇī</b>ti.
cnd15:5.2	<b>Iccā</b>ti padasandhi …pe… padānupubbatāpetaṁ—
cnd15:5.3	iccāti.
cnd15:5.4	<b>Āyasmā</b>ti piyavacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ āyasmāti.
cnd15:5.5	<b>Jatukaṇṇī</b>ti tassa brāhmaṇassa gottaṁ saṅkhā samaññā paññatti vohāroti—
cnd15:5.6	iccāyasmā jatukaṇṇi.
cnd15:6.1	<b>Oghātigaṁ puṭṭhumakāmamāgaman</b>ti.
cnd15:6.2	<b>Oghātigan</b>ti oghātigaṁ oghaṁ atikkantaṁ samatikkantaṁ vītivattanti—
cnd15:6.3	oghātigaṁ.
cnd15:6.4	<b>Puṭṭhun</b>ti puṭṭhuṁ pucchituṁ yācituṁ ajjhesituṁ pasādetuṁ.
cnd15:6.5	<b>Akāmamāgaman</b>ti akāmaṁ puṭṭhuṁ nikkāmaṁ cattakāmaṁ vantakāmaṁ muttakāmaṁ pahīnakāmaṁ paṭinissaṭṭhakāmaṁ vītarāgaṁ vigatarāgaṁ cattarāgaṁ vantarāgaṁ muttarāgaṁ pahīnarāgaṁ paṭinissaṭṭharāgaṁ āgamhā āgatamhā upāgatamhā sampattamhā tayā saddhiṁ samāgatamhāti—
cnd15:6.6	oghātigaṁ puṭṭhumakāmamāgamaṁ.
cnd15:7.1	<b>Santipadaṁ brūhi sahajanettā</b>ti.
cnd15:7.2	<b>Santī</b>ti ekena ākārena santipi santipadampi taṁyeva amataṁ nibbānaṁ.
cnd15:7.3	Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
cnd15:7.4	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd15:7.5	“santametaṁ padaṁ, paṇītametaṁ padaṁ, yadidaṁ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānan”ti.
cnd15:7.6	Athāparenākārena ye dhammā santādhigamāya santiphusanāya santisacchikiriyāya saṁvattanti, seyyathidaṁ—
cnd15:7.7	cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo—
cnd15:7.8	ime vuccanti santipadā.
cnd15:7.9	Santipadaṁ tāṇapadaṁ leṇapadaṁ saraṇapadaṁ abhayapadaṁ accutapadaṁ amatapadaṁ nibbānapadaṁ brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehi.
cnd15:7.10	<b>Sahajanettā</b>ti nettaṁ vuccati sabbaññutañāṇaṁ.
cnd15:7.11	Buddhassa bhagavato nettañca jinabhāvo ca bodhiyā mūle apubbaṁ acarimaṁ ekasmiṁ khaṇe uppanno, tasmā buddho sahajanettoti—
cnd15:7.12	santipadaṁ brūhi sahajanetta.
cnd15:8.1	<b>Yathātacchaṁ bhagavā brūhi metan</b>ti yathātacchaṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ …pe… nirodho nibbānaṁ.
cnd15:8.2	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti.
cnd15:8.3	<b>Brūhi metan</b>ti brūhi ācikkhāhi …pe…
cnd15:8.4	pakāsehīti—
cnd15:8.5	yathātacchaṁ bhagavā brūhi metaṁ.
cnd15:8.6	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd15:9.1	“Sutvānahaṁ vīramakāmakāmiṁ,
cnd15:9.2	(iccāyasmā jatukaṇṇi)
cnd15:9.3	Oghātigaṁ puṭṭhumakāmamāgamaṁ;
cnd15:9.4	Santipadaṁ brūhi sahajanetta,
cnd15:9.5	Yathātacchaṁ bhagavā brūhi metan”ti.
cnd15:10.1	<b>Bhagavā hi kāme abhibhuyya iriyati,</b>
cnd15:10.2	<b>Ādiccova pathaviṁ tejī tejasā;</b>
cnd15:10.3	<b>Parittapaññassa me bhūripañña,</b>
cnd15:10.4	<b>Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ;</b>
cnd15:10.5	<b>Jātijarāya idha vippahānaṁ. </b>
cnd15:11.1	<b>Bhagavā hi kāme abhibhuyya iriyatī</b>ti.
cnd15:11.2	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti.
cnd15:11.3	<b>Kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—
cnd15:11.4	vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…
cnd15:11.5	ime vuccanti vatthukāmā …pe…
cnd15:11.6	ime vuccanti kilesakāmā.
cnd15:11.7	Bhagavā vatthukāme parijānitvā kilesakāme pahāya abhibhuyya abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādiyitvā carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti—
cnd15:11.8	bhagavā hi kāme abhibhuyya iriyati.
cnd15:12.1	<b>Ādiccova pathaviṁ tejī tejasā</b>ti ādicco vuccati sūriyo.
cnd15:12.2	Pathavī vuccati jagatī.
cnd15:12.3	Yathā sūriyo tejī tejena samannāgato pathaviṁ abhibhuyya abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādiyitvā santāpayitvā sabbaṁ ākāsagataṁ tamagataṁ abhivihacca andhakāraṁ vidhamitvā ālokaṁ dassayitvā ākāse antalikkhe gaganapathe gacchati, evameva bhagavā ñāṇatejī ñāṇatejena samannāgato sabbaṁ abhisaṅkhārasamudayaṁ …pe…
cnd15:12.4	kilesatamaṁ avijjandhakāraṁ vidhamitvā ñāṇālokaṁ dassetvā vatthukāme parijānitvā kilesakāme pahāya abhibhuyya abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādiyitvā madditvā carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti—
cnd15:12.5	ādiccova pathaviṁ tejī tejasā.
cnd15:13.1	<b>Parittapaññassa me bhūripaññā</b>ti ahamasmi parittapañño omakapañño lāmakapañño chatukkapañño.
cnd15:13.2	Tvampi mahāpañño puthupañño hāsapañño javanapañño tikkhapañño nibbedhikapañño.
cnd15:13.3	Bhūri vuccati pathavī.
cnd15:13.4	Bhagavā tāya pathavisamāya paññāya vipulāya vitthatāya samannāgatoti—
cnd15:13.5	parittapaññassa me bhūripañña.
cnd15:14.1	<b>Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññan</b>ti.
cnd15:14.2	<b>Dhamman</b>ti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ, cattāro satipaṭṭhāne …pe…
cnd15:14.3	nibbānañca nibbānagāminiñca paṭipadaṁ ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehi.
cnd15:14.4	<b>Yamahaṁ vijaññan</b>ti yamahaṁ jāneyyaṁ ājāneyyaṁ vijāneyyaṁ paṭijāneyyaṁ paṭivijjheyyaṁ adhigaccheyyaṁ phasseyyaṁ sacchikareyyanti—
cnd15:14.5	ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ.
cnd15:15.1	<b>Jātijarāya idha vippahānan</b>ti idheva jātijarāya maraṇassa pahānaṁ vūpasamaṁ paṭinissaggaṁ paṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānanti—
cnd15:15.2	jātijarāya idha vippahānaṁ.
cnd15:15.3	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd15:16.1	“Bhagavā hi kāme abhibhuyya iriyati,
cnd15:16.2	Ādiccova pathaviṁ tejī tejasā;
cnd15:16.3	Parittapaññassa me bhūripañña,
cnd15:16.4	Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ;
cnd15:16.5	Jātijarāya idha vippahānan”ti.
cnd15:17.1	<b>Kāmesu vinaya gedhaṁ,</b>
cnd15:17.2	(jatukaṇṇīti bhagavā)
cnd15:17.3	<b>Nekkhammaṁ daṭṭhu khemato;</b>
cnd15:17.4	<b>Uggahitaṁ nirattaṁ vā,</b>
cnd15:17.5	<b>Mā te vijjittha kiñcanaṁ. </b>
cnd15:18.1	<b>Kāmesu vinaya gedhan</b>ti.
cnd15:18.2	<b>Kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—
cnd15:18.3	vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…
cnd15:18.4	ime vuccanti vatthukāmā …pe…
cnd15:18.5	ime vuccanti kilesakāmā.
cnd15:18.6	<b>Gedhan</b>ti gedho vuccati taṇhā.
cnd15:18.7	Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
cnd15:18.8	<b>Kāmesu vinaya gedhan</b>ti kāmesu gedhaṁ vinaya paṭivinaya pajaha vinodehi byantīkarohi anabhāvaṁ gamehīti—
cnd15:18.9	kāmesu vinaya gedhaṁ.
cnd15:18.10	<b>Jatukaṇṇī</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ gottena ālapati.
cnd15:18.11	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—
cnd15:18.12	jatukaṇṇīti bhagavā.
cnd15:19.1	<b>Nekkhammaṁ daṭṭhu khemato</b>ti.
cnd15:19.2	<b>Nekkhamman</b>ti sammāpaṭipadaṁ anulomapaṭipadaṁ apaccanīkapaṭipadaṁ anvatthapaṭipadaṁ dhammānudhammapaṭipadaṁ sīlesu paripūrakāritaṁ indriyesu guttadvārataṁ bhojane mattaññutaṁ jāgariyānuyogaṁ satisampajaññaṁ cattāro satipaṭṭhāne cattāro sammappadhāne cattāro iddhipāde pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅge ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ nibbānañca nibbānagāminiñca paṭipadaṁ khemato tāṇato leṇato saraṇato saraṇībhūtato abhayato accutato amatato nibbānato daṭṭhuṁ passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—
cnd15:19.3	nekkhammaṁ daṭṭhu khemato.
cnd15:20.1	<b>Uggahitaṁ nirattaṁ vā</b>ti.
cnd15:20.2	<b>Uggahitan</b>ti taṇhāvasena diṭṭhivasena gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttaṁ.
cnd15:20.3	<b>Nirattaṁ vā</b>ti nirattaṁ vā muñcitabbaṁ vijahitabbaṁ vinoditabbaṁ byantīkātabbaṁ anabhāvaṁ gametabbanti—
cnd15:20.4	uggahitaṁ nirattaṁ vā.
cnd15:21.1	<b>Mā te vijjittha kiñcanan</b>ti rāgakiñcanaṁ dosakiñcanaṁ mohakiñcanaṁ mānakiñcanaṁ diṭṭhikiñcanaṁ kilesakiñcanaṁ duccaritakiñcanaṁ.
cnd15:21.2	Idaṁ kiñcanaṁ tuyhaṁ mā vijjittha mā pavijjittha mā saṁvijjittha pajaha vinodehi byantīkarohi anabhāvaṁ gamehīti—
cnd15:21.3	mā te vijjittha kiñcanaṁ.
cnd15:21.4	Tenāha bhagavā—
cnd15:22.1	“Kāmesu vinaya gedhaṁ,
cnd15:22.2	(jatukaṇṇīti bhagavā)
cnd15:22.3	Nekkhammaṁ daṭṭhu khemato;
cnd15:22.4	Uggahitaṁ nirattaṁ vā,
cnd15:22.5	Mā te vijjittha kiñcanan”ti.
cnd15:23.1	<b>Yaṁ pubbe taṁ visosehi,</b>
cnd15:23.2	<b>pacchā te māhu kiñcanaṁ;</b>
cnd15:23.3	<b>Majjhe ce no gahessasi,</b>
cnd15:23.4	<b>upasanto carissasi. </b>
cnd15:24.1	<b>Yaṁ pubbe taṁ visosehī</b>ti atīte saṅkhāre ārabbha ye kilesā uppajjeyyuṁ te kilese sosehi visosehi sukkhāpehi visukkhāpehi abījaṁ karohi pajaha vinodehi byantīkarohi anabhāvaṁ gamehīti—
cnd15:24.2	evampi yaṁ pubbe taṁ visosehi.
cnd15:24.3	Atha vā ye atītā kammābhisaṅkhārā avipakkavipākā te kammābhisaṅkhāre sosehi visosehi sukkhāpehi visukkhāpehi abījaṁ karohi pajaha vinodehi byantīkarohi anabhāvaṁ gamehīti—
cnd15:24.4	evampi yaṁ pubbe taṁ visosehi.
cnd15:25.1	<b>Pacchā te māhu kiñcanan</b>ti pacchā vuccati anāgate saṅkhāre ārabbha rāgakiñcanaṁ dosakiñcanaṁ mohakiñcanaṁ mānakiñcanaṁ diṭṭhikiñcanaṁ kilesakiñcanaṁ duccaritakiñcanaṁ.
cnd15:25.2	Idaṁ kiñcanaṁ tuyhaṁ mā ahu mā ahosi mā janesi mā sañjanesi mābhinibbattesi pajaha vinodehi byantīkarohi anabhāvaṁ gamehīti—
cnd15:25.3	pacchā te māhu kiñcanaṁ.
cnd15:26.1	<b>Majjhe ce no gahessasī</b>ti majjhe vuccati paccuppannaṁ rūpaṁ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṁ.
cnd15:26.2	Paccuppanne saṅkhāre taṇhāvasena diṭṭhivasena na gahessasi na gaṇhissasi na parāmasissasi na nandissasi nābhinandissasi na ajjhosissasi.
cnd15:26.3	Abhinandanaṁ abhivadanaṁ ajjhosānaṁ gāhaṁ parāmāsaṁ abhinivesaṁ pajahissasi vinodessasi byantīkarissasi anabhāvaṁ gamessasīti—
cnd15:26.4	majjhe ce no gahessasi.
cnd15:27.1	<b>Upasanto carissasī</b>ti rāgassa upasamitattā upasanto carissasi, dosassa …pe…
cnd15:27.2	sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ santattā samitattā upasamitattā vūpasamitattā nijjhātattā nibbutattā vigatattā paṭippassaddhattā santo upasanto vūpasanto nibbuto paṭippassaddho carissasi viharissasi iriyissasi vattissasi pālessasi yapessasi yāpessasīti—
cnd15:27.3	upasanto carissasi.
cnd15:27.4	Tenāha bhagavā—
cnd15:28.1	“Yaṁ pubbe taṁ visosehi,
cnd15:28.2	pacchā te māhu kiñcanaṁ;
cnd15:28.3	Majjhe ce no gahessasi,
cnd15:28.4	upasanto carissasī”ti.
cnd15:29.1	<b>Sabbaso nāmarūpasmiṁ,</b>
cnd15:29.2	<b>vītagedhassa brāhmaṇa;</b>
cnd15:29.3	<b>Āsavāssa na vijjanti,</b>
cnd15:29.4	<b>yehi maccuvasaṁ vaje. </b>
cnd15:30.1	<b>Sabbaso nāmarūpasmiṁ vītagedhassa brāhmaṇā</b>ti.
cnd15:30.2	<b>Sabbaso</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ sabbasoti.
cnd15:30.3	<b>Nāman</b>ti cattāro arūpino khandhā.
cnd15:30.4	<b>Rūpan</b>ti cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṁ upādāya rūpaṁ.
cnd15:30.5	<b>Gedho</b> vuccati taṇhā.
cnd15:30.6	Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
cnd15:30.7	<b>Sabbaso nāmarūpasmiṁ vītagedhassa brāhmaṇā</b>ti sabbaso nāmarūpasmiṁ vītagedhassa vigatagedhassa cattagedhassa vantagedhassa muttagedhassa pahīnagedhassa paṭinissaṭṭhagedhassa vītarāgassa vigatarāgassa cattarāgassa vantarāgassa muttarāgassa pahīnarāgassa paṭinissaṭṭharāgassāti—
cnd15:30.8	sabbaso nāmarūpasmiṁ vītagedhassa brāhmaṇa.
cnd15:31.1	<b>Āsavāssa na vijjantī</b>ti.
cnd15:31.2	<b>Āsavā</b>ti cattāro āsavā—
cnd15:31.3	kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo.
cnd15:31.4	<b>Assā</b>ti arahato khīṇāsavassa.
cnd15:31.5	<b>Na vijjantī</b>ti ime āsavā tassa natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhanti pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—
cnd15:31.6	āsavāssa na vijjanti.
cnd15:32.1	<b>Yehi maccuvasaṁ vaje</b>ti yehi āsavehi maccuno vā vasaṁ gaccheyya, maraṇassa vā vasaṁ gaccheyya, mārapakkhassa vā vasaṁ gaccheyya;
cnd15:32.2	te āsavā tassa natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhanti pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti—
cnd15:32.3	yehi maccuvasaṁ vaje.
cnd15:32.4	Tenāha bhagavā—
cnd15:33.1	“Sabbaso nāmarūpasmiṁ,
cnd15:33.2	vītagedhassa brāhmaṇa;
cnd15:33.3	Āsavāssa na vijjanti,
cnd15:33.4	yehi maccuvasaṁ vaje”ti.
cnd15:34.1	Saha gāthāpariyosānā …pe…
cnd15:34.2	satthā me bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.
cnd15:34.3	Jatukaṇṇimāṇavapucchāniddeso ekādasamo.
cnd16:0.1	Cūḷaniddesa
cnd16:0.2	Pārāyanavagganiddesa
cnd16:0.3	Pucchāniddesa
cnd16:0.4	12. Bhadrāvudhamāṇavapucchāniddesa
cnd16:1.1	<b>Okañjahaṁ taṇhacchidaṁ anejaṁ,</b>
cnd16:1.2	(iccāyasmā bhadrāvudho)
cnd16:1.3	<b>Nandiñjahaṁ oghatiṇṇaṁ vimuttaṁ;</b>
cnd16:1.4	<b>Kappañjahaṁ abhiyāce sumedhaṁ,</b>
cnd16:1.5	<b>Sutvāna nāgassa apanamissanti ito. </b>
cnd16:2.1	<b>Okañjahaṁ taṇhacchidaṁ anejan</b>ti.
cnd16:2.2	<b>Okañjahan</b>ti rūpadhātuyā yo chando yo rāgo yā nandī yā taṇhā ye upayupādānā cetaso adhiṭṭhānābhinivesānusayā, te buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
cnd16:2.3	Tasmā buddho okañjaho.
cnd16:2.4	Vedanādhātuyā …pe…
cnd16:2.5	saññādhātuyā …
cnd16:2.6	saṅkhāradhātuyā …
cnd16:2.7	viññāṇadhātuyā yo chando yo rāgo yā nandī yā taṇhā ye upayupādānā cetaso adhiṭṭhānābhinivesānusayā, te buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
cnd16:2.8	Tasmā buddho okañjaho.
cnd16:3.1	<b>Taṇhacchidan</b>ti.
cnd16:3.2	<b>Taṇhā</b>ti rūpataṇhā …pe… dhammataṇhā.
cnd16:3.3	Sā taṇhā buddhassa bhagavato chinnā ucchinnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā.
cnd16:3.4	Tasmā buddho taṇhacchido.
cnd16:3.5	<b>Anejo</b>ti <b>ejā</b> vuccati taṇhā.
cnd16:3.6	Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
cnd16:3.7	Sā ejā taṇhā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
cnd16:3.8	Tasmā buddho anejo.
cnd16:3.9	Ejāya pahīnattā anejo bhagavā lābhepi na iñjati, alābhepi na iñjati, yasepi na iñjati, ayasepi na iñjati, pasaṁsāyapi na iñjati, nindāyapi na iñjati, sukhepi na iñjati, dukkhepi na iñjati na calati na vedhati na pavedhati na sampavedhatīti.
cnd16:3.10	Tasmā buddho anejoti—
cnd16:3.11	okañjahaṁ taṇhacchidaṁ anejaṁ.
cnd16:3.12	<b>Iccāyasmā bhadrāvudho</b>ti.
cnd16:3.13	<b>Iccā</b>ti padasandhi …pe…
cnd16:3.14	<b>āyasmā</b>ti, piyavacanaṁ …pe…
cnd16:3.15	<b>bhadrāvudho</b>ti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti—
cnd16:3.16	iccāyasmā bhadrāvudho.
cnd16:4.1	<b>Nandiñjahaṁ oghatiṇṇaṁ vimuttan</b>ti nandī vuccati taṇhā.
cnd16:4.2	Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
cnd16:4.3	Sā nandī sā taṇhā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
cnd16:4.4	Tasmā buddho nandiñjaho.
cnd16:4.5	<b>Oghatiṇṇan</b>ti bhagavā kāmoghaṁ tiṇṇo bhavoghaṁ tiṇṇo diṭṭhoghaṁ tiṇṇo avijjoghaṁ tiṇṇo sabbasaṁsārapathaṁ tiṇṇo uttiṇṇo nitthiṇṇo atikkanto samatikkanto vītivatto.
cnd16:4.6	So vutthavāso ciṇṇacaraṇo …pe… jātimaraṇasaṁsāro natthi tassa punabbhavoti—
cnd16:4.7	nandiñjahaṁ oghatiṇṇaṁ.
cnd16:4.8	<b>Vimuttan</b>ti bhagavato rāgā cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttaṁ, dosā cittaṁ … mohā cittaṁ …pe…
cnd16:4.9	sabbākusalābhisaṅkhārehi cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttanti—
cnd16:4.10	nandiñjahaṁ oghatiṇṇaṁ vimuttaṁ.
cnd16:5.1	<b>Kappañjahaṁ abhiyāce sumedhan</b>ti.
cnd16:5.2	<b>Kappā</b>ti dve kappā—
cnd16:5.3	taṇhākappo ca diṭṭhikappo ca …pe…
cnd16:5.4	ayaṁ taṇhākappo …pe…
cnd16:5.5	ayaṁ diṭṭhikappo.
cnd16:5.6	Buddhassa bhagavato taṇhākappo pahīno diṭṭhikappo paṭinissaṭṭho.
cnd16:5.7	Taṇhākappassa pahīnattā diṭṭhikappassa paṭinissaṭṭhattā tasmā buddho kappañjaho.
cnd16:5.8	<b>Abhiyāce</b>ti yācāmi abhiyācāmi ajjhesāmi sādiyāmi patthayāmi pihayāmi jappāmi abhijappāmi.
cnd16:5.9	<b>Sumedhā</b> vuccati paññā.
cnd16:5.10	Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.
cnd16:5.11	Bhagavā imāya medhāya paññāya upeto samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato.
cnd16:5.12	Tasmā buddho sumedhoti—
cnd16:5.13	kappañjahaṁ abhiyāce sumedhaṁ.
cnd16:6.1	<b>Sutvāna nāgassa apanamissanti ito</b>ti.
cnd16:6.2	<b>Nāgassā</b>ti nāgo.
cnd16:6.3	Bhagavā āguṁ na karotīti nāgo, na gacchatīti nāgo, na āgacchatīti nāgo …pe… evaṁ bhagavā na gacchatīti nāgo.
cnd16:6.4	<b>Sutvāna nāgassa apanamissanti ito</b>ti tuyhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ sutvā suṇitvā uggahetvā upadhārayitvā upalakkhayitvā ito apanamissanti vajissanti pakkamissanti disāvidisaṁ gamissantīti—
cnd16:6.5	sutvāna nāgassa apanamissanti ito.
cnd16:6.6	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd16:7.1	“Okañjahaṁ taṇhacchidaṁ anejaṁ,
cnd16:7.2	(iccāyasmā bhadrāvudho)
cnd16:7.3	Nandiñjahaṁ oghatiṇṇaṁ vimuttaṁ;
cnd16:7.4	Kappañjahaṁ abhiyāce sumedhaṁ,
cnd16:7.5	Sutvāna nāgassa apanamissanti ito”ti.
cnd16:8.1	<b>Nānājanā janapadehi saṅgatā,</b>
cnd16:8.2	<b>Tava vīra vākyaṁ abhikaṅkhamānā;</b>
cnd16:8.3	<b>Tesaṁ tuvaṁ sādhu viyākarohi,</b>
cnd16:8.4	<b>Tathā hi te vidito esa dhammo. </b>
cnd16:9.1	<b>Nānājanā janapadehi saṅgatā</b>ti.
cnd16:9.2	<b>Nānājanā</b>ti khattiyā ca brāhmaṇā ca vessā ca suddā ca gahaṭṭhā ca pabbajitā ca devā ca manussā ca.
cnd16:9.3	<b>Janapadehi saṅgatā</b>ti aṅgā ca magadhā ca kaliṅgā ca kāsiyā ca kosalā ca vajjiyā ca mallā ca cetiyamhā ca vaṁsā ca kurumhā ca pañcālā ca macchā ca surasenā ca assakā ca avantiyā ca yonā ca kambojā ca.
cnd16:9.4	<b>Saṅgatā</b>ti saṅgatā samāgatā samohitā sannipatitāti—
cnd16:9.5	nānājanā janapadehi saṅgatā.
cnd16:10.1	<b>Tava vīra vākyaṁ abhikaṅkhamānā</b>ti.
cnd16:10.2	<b>Vīrā</b>ti vīro.
cnd16:10.3	Bhagavā vīriyavāti vīro, pahūti vīro, visavīti vīro, alamattoti vīro, vigatalomahaṁsotipi vīro.
cnd16:11.1	Virato idha sabbapāpakehi,
cnd16:11.2	Nirayadukkhaṁ aticca vīriyavāso;
cnd16:11.3	So vīriyavā padhānavā,
cnd16:11.4	Vīro tādi pavuccate tathattāti.
cnd16:12.1	<b>Tava vīra vākyaṁ abhikaṅkhamānā</b>ti tuyhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ.
cnd16:12.2	<b>Abhikaṅkhamānā</b>ti abhikaṅkhamānā icchamānā sādiyamānā patthayamānā pihayamānā abhijappamānāti—
cnd16:12.3	tava vīra vākyaṁ abhikaṅkhamānā.
cnd16:13.1	<b>Tesaṁ tuvaṁ sādhu viyākarohī</b>ti.
cnd16:13.2	<b>Tesan</b>ti tesaṁ khattiyānaṁ brāhmaṇānaṁ vessānaṁ suddānaṁ gahaṭṭhānaṁ pabbajitānaṁ devānaṁ manussānaṁ.
cnd16:13.3	<b>Tuvan</b>ti bhagavantaṁ bhaṇati.
cnd16:13.4	<b>Sādhu viyākarohī</b>ti sādhu ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—
cnd16:13.5	tesaṁ tuvaṁ sādhu viyākarohi.
cnd16:14.1	<b>Tathā hi te vidito esa dhammo</b>ti tathā hi te vidito tulito tīrito vibhūto vibhāvito esa dhammoti—
cnd16:14.2	tathā hi te vidito esa dhammo.
cnd16:14.3	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd16:15.1	“Nānājanā janapadehi saṅgatā,
cnd16:15.2	Tava vīra vākyaṁ abhikaṅkhamānā;
cnd16:15.3	Tesaṁ tuvaṁ sādhu viyākarohi,
cnd16:15.4	Tathā hi te vidito esa dhammo”ti.
cnd16:16.1	<b>Ādānataṇhaṁ vinayetha sabbaṁ,</b>
cnd16:16.2	(bhadrāvudhāti bhagavā)
cnd16:16.3	<b>Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe;</b>
cnd16:16.4	<b>Yaṁ yañhi lokasmimupādiyanti,</b>
cnd16:16.5	<b>Teneva māro anveti jantuṁ. </b>
cnd16:17.1	<b>Ādānataṇhaṁ vinayetha sabban</b>ti ādānataṇhaṁ vuccati rūpataṇhā …pe…
cnd16:17.2	ādānataṇhāti kiṅkāraṇā vuccati ādānataṇhā?
cnd16:17.3	Tāya taṇhāya rūpaṁ ādiyanti upādiyanti gaṇhanti parāmasanti abhinivisanti.
cnd16:17.4	Vedanaṁ …pe…
cnd16:17.5	saññaṁ …
cnd16:17.6	saṅkhāre …
cnd16:17.7	viññāṇaṁ …
cnd16:17.8	gatiṁ …
cnd16:17.9	upapattiṁ …
cnd16:17.10	paṭisandhiṁ …
cnd16:17.11	bhavaṁ …
cnd16:17.12	saṁsāraṁ …
cnd16:17.13	vaṭṭaṁ ādiyanti upādiyanti gaṇhanti parāmasanti abhinivisanti.
cnd16:17.14	Taṅkāraṇā vuccati ādānataṇhā.
cnd16:17.15	<b>Ādānataṇhaṁ vinayetha sabban</b>ti sabbaṁ ādānataṇhaṁ vinayeyya paṭivinayeyya pajaheyya vinodeyya byantīkareyya anabhāvaṁ gameyyāti—
cnd16:17.16	ādānataṇhaṁ vinayetha sabbaṁ.
cnd16:17.17	<b>Bhadrāvudhāti bhagavā</b>ti.
cnd16:17.18	<b>Bhadrāvudhā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
cnd16:17.19	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—
cnd16:17.20	bhadrāvudhāti bhagavā.
cnd16:18.1	<b>Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe</b>ti.
cnd16:18.2	<b>Uddhan</b>ti anāgataṁ;
cnd16:18.3	<b>adho</b>ti atītaṁ;
cnd16:18.4	<b>tiriyañcāpi majjhe</b>ti paccuppannaṁ.
cnd16:18.5	<b>Uddhan</b>ti devaloko;
cnd16:18.6	<b>adho</b>ti nirayaloko;
cnd16:18.7	<b>tiriyañcāpi majjhe</b>ti manussaloko.
cnd16:18.8	Atha vā <b>uddhan</b>ti kusalā dhammā;
cnd16:18.9	<b>adho</b>ti akusalā dhammā;
cnd16:18.10	<b>tiriyañcāpi majjhe</b>ti abyākatā dhammā.
cnd16:18.11	<b>Uddhan</b>ti arūpadhātu;
cnd16:18.12	<b>adho</b>ti kāmadhātu;
cnd16:18.13	<b>tiriyañcāpi majjhe</b>ti rūpadhātu.
cnd16:18.14	<b>Uddhan</b>ti sukhā vedanā;
cnd16:18.15	<b>adho</b>ti dukkhā vedanā;
cnd16:18.16	<b>tiriyañcāpi majjhe</b>ti adukkhamasukhā vedanā.
cnd16:18.17	<b>Uddhan</b>ti uddhaṁ pādatalā;
cnd16:18.18	<b>adho</b>ti adho kesamatthakā;
cnd16:18.19	<b>tiriyañcāpi majjhe</b>ti vemajjheti—
cnd16:18.20	uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe.
cnd16:19.1	<b>Yaṁ yañhi lokasmimupādiyantī</b>ti yaṁ yaṁ rūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ ādiyanti upādiyanti gaṇhanti parāmasanti abhinivisanti.
cnd16:19.2	<b>Lokasmin</b>ti apāyaloke …pe… āyatanaloketi—
cnd16:19.3	yaṁ yañhi lokasmimupādiyanti.
cnd16:20.1	<b>Teneva māro anveti jantun</b>ti teneva kammābhisaṅkhāravasena paṭisandhiko khandhamāro dhātumāro āyatanamāro gatimāro upapattimāro paṭisandhimāro bhavamāro saṁsāramāro vaṭṭamāro anveti anugacchati anvāyiko hoti.
cnd16:20.2	<b>Jantun</b>ti sattaṁ janaṁ naraṁ mānavaṁ posaṁ puggalaṁ jīvaṁ jāguṁ jantuṁ indaguṁ manujanti—
cnd16:20.3	teneva māro anveti jantuṁ.
cnd16:20.4	Tenāha bhagavā—
cnd16:21.1	“Ādānataṇhaṁ vinayetha sabbaṁ,
cnd16:21.2	(bhadrāvudhāti bhagavā)
cnd16:21.3	Uddhaṁ adho tiriyañcāpi majjhe;
cnd16:21.4	Yaṁ yañhi lokasmimupādiyanti,
cnd16:21.5	Teneva māro anveti jantun”ti.
cnd16:22.1	<b>Tasmā pajānaṁ na upādiyetha,</b>
cnd16:22.2	<b>Bhikkhu sato kiñcanaṁ sabbaloke;</b>
cnd16:22.3	<b>Ādānasatte iti pekkhamāno,</b>
cnd16:22.4	<b>Pajaṁ imaṁ maccudheyye visattaṁ. </b>
cnd16:23.1	<b>Tasmā pajānaṁ na upādiyethā</b>ti.
cnd16:23.2	<b>Tasmā</b>ti tasmā taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānā, etaṁ ādīnavaṁ sampassamāno ādānataṇhāyāti—
cnd16:23.3	tasmā.
cnd16:23.4	<b>Pajānan</b>ti jānanto pajānanto ājānanto vijānanto paṭivijānanto paṭivijjhanto “sabbe saṅkhārā aniccā”ti …pe…
cnd16:23.5	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti jānanto pajānanto ājānanto vijānanto paṭivijānanto paṭivijjhanto.
cnd16:23.6	<b>Na upādiyethā</b>ti rūpaṁ nādiyeyya na upādiyeyya na gaṇheyya na parāmaseyya nābhiniviseyya;
cnd16:23.7	vedanaṁ …pe…
cnd16:23.8	saññaṁ …
cnd16:23.9	saṅkhāre …
cnd16:23.10	viññāṇaṁ …
cnd16:23.11	gatiṁ …
cnd16:23.12	upapattiṁ …
cnd16:23.13	paṭisandhiṁ …
cnd16:23.14	bhavaṁ …
cnd16:23.15	saṁsāraṁ …
cnd16:23.16	vaṭṭaṁ nādiyeyya na upādiyeyya na gaṇheyya na parāmaseyya nābhiniviseyyāti—
cnd16:23.17	tasmā pajānaṁ na upādiyetha.
cnd16:24.1	<b>Bhikkhu sato kiñcanaṁ sabbaloke</b>ti.
cnd16:24.2	<b>Bhikkhū</b>ti puthujjanakalyāṇako vā bhikkhu, sekkho vā bhikkhu.
cnd16:24.3	<b>Sato</b>ti catūhi kāraṇehi sato—
cnd16:24.4	kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato …pe…
cnd16:24.5	so vuccati satoti—
cnd16:24.6	bhikkhu sato.
cnd16:24.7	<b>Kiñcanan</b>ti kiñci rūpagataṁ vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ.
cnd16:24.8	<b>Sabbaloke</b>ti sabbaapāyaloke sabbamanussaloke sabbadevaloke sabbakhandhaloke sabbadhātuloke sabbaāyatanaloketi—
cnd16:24.9	bhikkhu sato kiñcanaṁ sabbaloke.
cnd16:25.1	<b>Ādānasatte iti pekkhamāno</b>ti ādānasattā vuccanti ye rūpaṁ ādiyanti upādiyanti gaṇhanti parāmasanti abhinivisanti;
cnd16:25.2	vedanaṁ …pe…
cnd16:25.3	saññaṁ …
cnd16:25.4	saṅkhāre …
cnd16:25.5	viññāṇaṁ …
cnd16:25.6	gatiṁ …
cnd16:25.7	upapattiṁ …
cnd16:25.8	paṭisandhiṁ …
cnd16:25.9	bhavaṁ …
cnd16:25.10	saṁsāraṁ …
cnd16:25.11	vaṭṭaṁ ādiyanti upādiyanti gaṇhanti parāmasanti abhinivisanti.
cnd16:25.12	<b>Itī</b>ti padasandhi …pe… padānupubbatāpetaṁ itīti.
cnd16:25.13	<b>Pekkhamāno</b>ti pekkhamāno dakkhamāno dissamāno passamāno olokayamāno nijjhāyamāno upaparikkhamānoti—
cnd16:25.14	ādānasatte iti pekkhamāno.
cnd16:26.1	<b>Pajaṁ imaṁ maccudheyye visattan</b>ti.
cnd16:26.2	<b>Pajā</b>ti sattādhivacanaṁ maccudheyyā vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca.
cnd16:26.3	Pajā maccudheyye māradheyye maraṇadheyye sattā visattā āsattā laggā laggitā palibuddhā.
cnd16:26.4	Yathā bhittikhile vā nāgadante vā bhaṇḍaṁ sattaṁ visattaṁ āsattaṁ laggaṁ laggitaṁ palibuddhaṁ, evameva pajā maccudheyye māradheyye maraṇadheyye sattā visattā āsattā laggā laggitā palibuddhāti—
cnd16:26.5	pajaṁ imaṁ maccudheyye visattaṁ.
cnd16:26.6	Tenāha bhagavā—
cnd16:27.1	“Tasmā pajānaṁ na upādiyetha,
cnd16:27.2	Bhikkhu sato kiñcanaṁ sabbaloke;
cnd16:27.3	Ādānasatte iti pekkhamāno,
cnd16:27.4	Pajaṁ imaṁ maccudheyye visattan”ti.
cnd16:28.1	Saha gāthāpariyosānā …pe…
cnd16:28.2	satthā me bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.
cnd16:28.3	Bhadrāvudhamāṇavapucchāniddeso dvādasamo.
cnd17:0.1	Cūḷaniddesa
cnd17:0.2	Pārāyanavagganiddesa
cnd17:0.3	Pucchāniddesa
cnd17:0.4	13. Udayamāṇavapucchāniddesa
cnd17:1.1	<b>Jhāyiṁ virajamāsīnaṁ,</b>
cnd17:1.2	(iccāyasmā udayo)
cnd17:1.3	<b>Katakiccaṁ anāsavaṁ;</b>
cnd17:1.4	<b>Pāraguṁ sabbadhammānaṁ,</b>
cnd17:1.5	<b>Atthi pañhena āgamaṁ;</b>
cnd17:1.6	<b>Aññāvimokkhaṁ pabrūhi</b>,
cnd17:1.7	<b>Avijjāya pabhedanaṁ. </b>
cnd17:2.1	<b>Jhāyiṁ virajamāsīnan</b>ti.
cnd17:2.2	<b>Jhāyin</b>ti jhāyī bhagavā.
cnd17:2.3	Paṭhamenapi jhānena jhāyī, dutiyenapi jhānena jhāyī, tatiyenapi jhānena jhāyī, catutthenapi jhānena jhāyī, savitakkasavicārenapi jhānena jhāyī, avitakkavicāramattenapi jhānena jhāyī, avitakkaavicārenapi jhānena jhāyī, sappītikenapi jhānena jhāyī, nippītikenapi jhānena jhāyī, sātasahagatenapi jhānena jhāyī, upekkhāsahagatenapi jhānena jhāyī, suññatenapi jhānena jhāyī, animittenapi jhānena jhāyī, appaṇihitenapi jhānena jhāyī, lokiyenapi jhānena jhāyī, lokuttarenapi jhānena jhāyī jhānarato ekattamanuyutto sadatthagarukoti—
cnd17:2.4	jhāyiṁ.
cnd17:2.5	<b>Virajan</b>ti rāgo rajo, doso rajo, moho rajo, kodho rajo, upanāho rajo …pe… sabbākusalābhisaṅkhārā rajā.
cnd17:2.6	Te rajā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
cnd17:2.7	Tasmā buddho arajo virajo nirajo rajāpagato rajavippahīno rajavippayutto sabbarajavītivatto.
cnd17:3.1	Rāgo rajo na ca pana reṇu vuccati,
cnd17:3.2	Rāgassetaṁ adhivacanaṁ rajoti;
cnd17:3.3	Etaṁ rajaṁ vippajahitvā cakkhumā,
cnd17:3.4	Tasmā jino vigatarajoti vuccati.
cnd17:4.1	Doso rajo na ca pana reṇu vuccati,
cnd17:4.2	Dosassetaṁ adhivacanaṁ rajoti;
cnd17:4.3	Etaṁ rajaṁ vippajahitvā cakkhumā,
cnd17:4.4	Tasmā jino vigatarajoti vuccati.
cnd17:5.1	Moho rajo na ca pana reṇu vuccati,
cnd17:5.2	Mohassetaṁ adhivacanaṁ rajoti;
cnd17:5.3	Etaṁ rajaṁ vippajahitvā cakkhumā,
cnd17:5.4	Tasmā jino vigatarajoti vuccatīti.
cnd17:6.1	—virajaṁ …pe….
cnd17:6.2	<b>Āsīnan</b>ti nisinno bhagavā pāsāṇake cetiyeti—
cnd17:6.3	āsīno.
cnd17:7.1	Nagassa passe āsīnaṁ,
cnd17:7.2	muniṁ dukkhassa pāraguṁ;
cnd17:7.3	Sāvakā payirupāsanti,
cnd17:7.4	tevijjā maccuhāyinoti.
cnd17:8.1	Evampi bhagavā āsīno.
cnd17:8.2	Atha vā bhagavā sabbossukkapaṭippassaddhattā āsīno vutthavāso ciṇṇacaraṇo …pe… jātimaraṇasaṁsāro natthi tassa punabbhavoti.
cnd17:8.3	Evampi bhagavā āsīnoti—
cnd17:8.4	jhāyiṁ virajamāsīnaṁ.
cnd17:9.1	<b>Iccāyasmā udayo</b>ti.
cnd17:9.2	<b>Iccā</b>ti padasandhi …pe…
cnd17:9.3	<b>āyasmā</b>ti piyavacanaṁ …pe…
cnd17:9.4	<b>udayo</b>ti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti—
cnd17:9.5	iccāyasmā udayo.
cnd17:10.1	<b>Katakiccaṁ anāsavan</b>ti buddhassa bhagavato kiccākiccaṁ karaṇīyākaraṇīyaṁ pahīnaṁ ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ anuppādadhammaṁ.
cnd17:10.2	Tasmā buddho katakicco.
cnd17:11.1	Yassa ca visatā natthi,
cnd17:11.2	chinnasotassa bhikkhuno;
cnd17:11.3	Kiccākiccappahīnassa,
cnd17:11.4	pariḷāho na vijjatīti.
cnd17:12.1	<b>Katakiccaṁ anāsavan</b>ti.
cnd17:12.2	<b>Āsavā</b>ti cattāro āsavā—
cnd17:12.3	kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo.
cnd17:12.4	Te āsavā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
cnd17:12.5	Tasmā buddho anāsavoti—
cnd17:12.6	katakiccaṁ anāsavaṁ.
cnd17:13.1	<b>Pāraguṁ sabbadhammānan</b>ti bhagavā sabbadhammānaṁ abhiññāpāragū pariññāpāragū pahānapāragū bhāvanāpāragū sacchikiriyāpāragū samāpattipāragū.
cnd17:13.2	Abhiññāpāragū sabbadhammānaṁ, pariññāpāragū sabbadukkhānaṁ, pahānapāragū sabbakilesānaṁ, bhāvanāpāragū catunnaṁ maggānaṁ, sacchikiriyāpāragū nirodhassa, samāpattipāragū sabbasamāpattīnaṁ.
cnd17:13.3	So vasippatto pāramippatto ariyasmiṁ sīlasmiṁ;
cnd17:13.4	vasippatto pāramippatto ariyasmiṁ samādhismiṁ;
cnd17:13.5	vasippatto pāramippatto ariyāya paññāya;
cnd17:13.6	vasippatto pāramippatto ariyāya vimuttiyā.
cnd17:13.7	So pāragato pārappatto antagato antappatto koṭigato koṭippatto pariyantagato pariyantappatto vosānagato vosānappatto tāṇagato tāṇappatto leṇagato leṇappatto saraṇagato saraṇappatto abhayagato abhayappatto accutagato accutappatto amatagato amatappatto nibbānagato nibbānappatto.
cnd17:13.8	So vuttavāso ciṇṇacaraṇo …pe… jātimaraṇasaṁsāro natthi tassa punabbhavoti—
cnd17:13.9	pāraguṁ sabbadhammānaṁ.
cnd17:14.1	<b>Atthi pañhena āgaman</b>ti pañhena atthiko āgatomhi, pañhaṁ pucchitukāmo āgatomhi, pañhaṁ sotukāmo āgatomhīti, evampi atthi pañhena āgamaṁ.
cnd17:14.2	Atha vā pañhatthikānaṁ pañhaṁ pucchitukāmānaṁ pañhaṁ sotukāmānaṁ āgamanaṁ abhikkamanaṁ upasaṅkamanaṁ payirupāsanaṁ atthīti, evampi atthi pañhena āgamaṁ.
cnd17:14.3	Atha vā pañhāgamo tuyhaṁ atthi, tvampi pahu tvamasi alamatto mayā pucchitaṁ kathetuṁ visajjetuṁ, vahassetaṁ bhāranti, evampi atthi pañhena āgamaṁ.
cnd17:15.1	<b>Aññāvimokkhaṁ pabrūhī</b>ti aññāvimokkho vuccati arahattavimokkho.
cnd17:15.2	Arahattavimokkhaṁ pabrūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—
cnd17:15.3	aññāvimokkhaṁ pabrūhi.
cnd17:16.1	<b>Avijjāya pabhedanan</b>ti avijjāya bhedanaṁ pabhedanaṁ pahānaṁ vūpasamaṁ paṭinissaggaṁ paṭippassaddhaṁ amataṁ nibbānanti—
cnd17:16.2	avijjāya pabhedanaṁ.
cnd17:16.3	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd17:17.1	“Jhāyiṁ virajamāsīnaṁ,
cnd17:17.2	(iccāyasmā udayo)
cnd17:17.3	Katakiccaṁ anāsavaṁ;
cnd17:17.4	Pāraguṁ sabbadhammānaṁ,
cnd17:17.5	Atthi pañhena āgamaṁ;
cnd17:17.6	Aññāvimokkhaṁ pabrūhi,
cnd17:17.7	Avijjāya pabhedanan”ti.
cnd17:18.1	<b>Pahānaṁ kāmacchandānaṁ,</b>
cnd17:18.2	(udayāti bhagavā)
cnd17:18.3	<b>Domanassāna cūbhayaṁ;</b>
cnd17:18.4	<b>Thinassa ca panūdanaṁ,</b>
cnd17:18.5	<b>Kukkuccānaṁ nivāraṇaṁ. </b>
cnd17:19.1	<b>Pahānaṁ kāmacchandānan</b>ti.
cnd17:19.2	<b>Chando</b>ti yo kāmesu kāmacchando kāmarāgo kāmanandī kāmataṇhā kāmasineho kāmapipāsā kāmapariḷāho kāmamucchā kāmajjhosānaṁ kāmogho kāmayogo kāmupādānaṁ kāmacchandanīvaraṇaṁ.
cnd17:19.3	<b>Pahānaṁ kāmacchandānan</b>ti kāmacchandānaṁ pahānaṁ vūpasamaṁ paṭinissaggaṁ paṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānanti—
cnd17:19.4	pahānaṁ kāmacchandānaṁ.
cnd17:19.5	<b>Udayāti bhagavā</b>ti.
cnd17:19.6	<b>Udayā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
cnd17:19.7	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—
cnd17:19.8	udayāti bhagavā.
cnd17:20.1	<b>Domanassāna cūbhayan</b>ti.
cnd17:20.2	<b>Domanassā</b>ti yaṁ cetasikaṁ asātaṁ cetasikaṁ dukkhaṁ cetosamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ, cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā.
cnd17:20.3	<b>Domanassāna cūbhayan</b>ti kāmacchandassa ca domanassassa ca ubhinnaṁ pahānaṁ vūpasamaṁ paṭinissaggaṁ paṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānanti—
cnd17:20.4	domanassāna cūbhayaṁ.
cnd17:21.1	<b>Thinassa ca panūdanan</b>ti.
cnd17:21.2	<b>Thinan</b>ti yā cittassa akalyatā akammaññatā olīyanā sallīyanā līnā līyanā līyitattaṁ thinaṁ thiyanā thiyitattaṁ cittassa.
cnd17:21.3	<b>Panūdanan</b>ti thinassa ca panūdanaṁ pahānaṁ vūpasamaṁ paṭinissaggaṁ paṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānanti—
cnd17:21.4	thinassa ca panūdanaṁ.
cnd17:22.1	<b>Kukkuccānaṁ nivāraṇan</b>ti.
cnd17:22.2	<b>Kukkuccan</b>ti hatthakukkuccampi kukkuccaṁ, pādakukkuccampi kukkuccaṁ, hatthapādakukkuccampi kukkuccaṁ.
cnd17:22.3	Akappiye kappiyasaññitā, kappiye akappiyasaññitā …pe…
cnd17:22.4	avajje vajjasaññitā, vajje avajjasaññitā.
cnd17:22.5	Yaṁ evarūpaṁ kukkuccaṁ kukkuccāyanā kukkuccāyitattaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho, idaṁ vuccati kukkuccaṁ.
cnd17:22.6	Api ca dvīhi kāraṇehi uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho—
cnd17:22.7	katattā ca akatattā ca.
cnd17:22.8	Kathaṁ katattā ca akatattā ca uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho?
cnd17:22.9	“Kataṁ me kāyaduccaritaṁ, akataṁ me kāyasucaritan”ti uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho.
cnd17:22.10	“Kataṁ me vacīduccaritaṁ, akataṁ me vacīsucaritan”ti …pe…
cnd17:22.11	“kataṁ me manoduccaritaṁ, akataṁ me manosucaritan”ti …pe…
cnd17:22.12	“kato me pāṇātipāto, akatā me pāṇātipātā veramaṇī”ti …pe…
cnd17:22.13	“kataṁ me adinnādānaṁ, akatā me adinnādānā veramaṇī”ti …pe…
cnd17:22.14	“kato me kāmesumicchācāro, akatā me kāmesumicchācārā veramaṇī”ti …pe…
cnd17:22.15	“kato me musāvādo, akatā me musāvādā veramaṇī”ti …pe…
cnd17:22.16	“katā me pisuṇā vācā, akatā me pisuṇāya vācāya veramaṇī”ti …pe…
cnd17:22.17	“katā me pharusā vācā, akatā me pharusāya vācāya veramaṇī”ti …pe…
cnd17:22.18	“kato me samphappalāpo, akatā me samphappalāpā veramaṇī”ti …pe…
cnd17:22.19	“katā me abhijjhā, akatā me anabhijjhā”ti …pe…
cnd17:22.20	“kato me byāpādo, akato me abyāpādo”ti …pe…
cnd17:22.21	“katā me micchādiṭṭhi, akatā me sammādiṭṭhī”ti, uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho.
cnd17:22.22	Evaṁ katattā ca akatattā ca uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho.
cnd17:23.1	Atha vā “sīlesumhi aparipūrakārī”ti uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho;
cnd17:23.2	“indriyesumhi aguttadvāro”ti …pe…
cnd17:23.3	“bhojane amattaññumhī”ti …
cnd17:23.4	“jāgariyaṁ ananuyuttomhī”ti …
cnd17:23.5	“na satisampajaññena samannāgatomhī”ti …
cnd17:23.6	“abhāvitā me cattāro satipaṭṭhānāti, cattāro sammappadhānāti cattāro iddhipādāti, pañcindriyānīti, pañca balānīti, satta bojjhaṅgāti, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo”ti …
cnd17:23.7	“dukkhaṁ me apariññātaṁ, samudayo me appahīno, maggo me abhāvito, nirodho me asacchikato”ti uppajjati kukkuccaṁ cetaso vippaṭisāro manovilekho.
cnd17:24.1	<b>Kukkuccānaṁ nivāraṇan</b>ti kukkuccānaṁ āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ pahānaṁ upasamaṁ vūpasamaṁ paṭinissaggaṁ paṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānanti—
cnd17:24.2	kukkuccānaṁ nivāraṇaṁ.
cnd17:24.3	Tenāha bhagavā—
cnd17:25.1	“Pahānaṁ kāmacchandānaṁ,
cnd17:25.2	(udayāti bhagavā)
cnd17:25.3	Domanassāna cūbhayaṁ;
cnd17:25.4	Thinassa ca panūdanaṁ,
cnd17:25.5	Kukkuccānaṁ nivāraṇan”ti.
cnd17:26.1	<b>Upekkhāsatisaṁsuddhaṁ</b>,
cnd17:26.2	<b>dhammatakkapurejavaṁ;</b>
cnd17:26.3	<b>Aññāvimokkhaṁ pabrūmi,</b>
cnd17:26.4	<b>avijjāya pabhedanaṁ. </b>
cnd17:27.1	<b>Upekkhāsatisaṁsuddhan</b>ti.
cnd17:27.2	<b>Upekkhā</b>ti yā catutthe jhāne upekkhā upekkhanā ajjhupekkhanā cittasamatā cittappassaddhatā majjhattatā cittassa.
cnd17:27.3	<b>Satī</b>ti yā catutthe jhāne upekkhaṁ ārabbha sati anussati …pe… sammāsati.
cnd17:27.4	<b>Upekkhāsatisaṁsuddhan</b>ti catutthe jhāne upekkhā ca sati ca suddhā honti visuddhā saṁsuddhā parisuddhā pariyodātā anaṅgaṇā vigatūpakkilesā mudubhūtā kammaniyā ṭhitā āneñjappattāti—
cnd17:27.5	upekkhāsatisaṁsuddhaṁ.
cnd17:28.1	<b>Dhammatakkapurejavan</b>ti dhammatakko vuccati sammāsaṅkappo.
cnd17:28.2	So ādito hoti, purato hoti, pubbaṅgamo hoti aññāvimokkhassāti, evampi dhammatakkapurejavaṁ.
cnd17:28.3	Atha vā dhammatakko vuccati sammādiṭṭhi.
cnd17:28.4	Sā ādito hoti, purato hoti, pubbaṅgamo hoti aññāvimokkhassāti, evampi dhammatakkapurejavaṁ.
cnd17:28.5	Atha vā dhammatakko vuccati catunnaṁ maggānaṁ pubbabhāgavipassanā.
cnd17:28.6	Sā ādito hoti, purato hoti, pubbaṅgamo hoti aññāvimokkhassāti—
cnd17:28.7	evampi dhammatakkapurejavaṁ.
cnd17:29.1	<b>Aññāvimokkhaṁ pabrūmī</b>ti aññāvimokkho vuccati arahattavimokkho.
cnd17:29.2	Arahattavimokkhaṁ pabrūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—
cnd17:29.3	aññāvimokkhaṁ pabrūmi.
cnd17:30.1	<b>Avijjāya pabhedanan</b>ti.
cnd17:30.2	<b>Avijjā</b>ti dukkhe aññāṇaṁ …pe… avijjā moho akusalamūlaṁ.
cnd17:30.3	<b>Pabhedanan</b>ti avijjāya pabhedanaṁ pahānaṁ vūpasamaṁ paṭinissaggaṁ paṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānanti—
cnd17:30.4	avijjāya pabhedanaṁ.
cnd17:30.5	Tenāha bhagavā—
cnd17:31.1	“Upekkhāsatisaṁsuddhaṁ,
cnd17:31.2	dhammatakkapurejavaṁ;
cnd17:31.3	Aññāvimokkhaṁ pabrūmi,
cnd17:31.4	avijjāya pabhedanan”ti.
cnd17:32.1	<b>Kiṁsu saṁyojano loko,</b>
cnd17:32.2	<b>kiṁsu tassa vicāraṇaṁ;</b>
cnd17:32.3	<b>Kissassa vippahānena,</b>
cnd17:32.4	<b>nibbānaṁ iti vuccati. </b>
cnd17:33.1	<b>Kiṁsu saṁyojano loko</b>ti lokassa saṁyojanaṁ lagganaṁ bandhanaṁ upakkileso.
cnd17:33.2	Kena loko yutto payutto āyutto samāyutto laggo laggito palibuddhoti—
cnd17:33.3	kiṁsu saṁyojano loko.
cnd17:34.1	<b>Kiṁsu tassa vicāraṇan</b>ti kiṁsu tassa cāraṇaṁ vicāraṇaṁ paṭivicāraṇaṁ.
cnd17:34.2	Kena loko carati vicarati paṭivicaratīti—
cnd17:34.3	kiṁsu tassa vicāraṇaṁ.
cnd17:34.4	<b>Kissassa vippahānena nibbānaṁ iti vuccatī</b>ti kissassa vippahānena vūpasamena paṭinissaggena paṭippassaddhiyā nibbānaṁ iti vuccati pavuccati kathīyati bhaṇīyati dīpīyati voharīyatīti—
cnd17:34.5	kissassa vippahānena nibbānaṁ iti vuccati.
cnd17:34.6	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd17:35.1	“Kiṁsu saṁyojano loko,
cnd17:35.2	kiṁsu tassa vicāraṇaṁ;
cnd17:35.3	Kissassa vippahānena,
cnd17:35.4	nibbānaṁ iti vuccatī”ti.
cnd17:36.1	<b>Nandisaṁyojano loko,</b>
cnd17:36.2	<b>vitakkassa vicāraṇaṁ;</b>
cnd17:36.3	<b>Taṇhāya vippahānena,</b>
cnd17:36.4	<b>nibbānaṁ iti vuccati. </b>
cnd17:37.1	<b>Nandisaṁyojano loko</b>ti nandī vuccati taṇhā.
cnd17:37.2	Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ, ayaṁ vuccati nandī.
cnd17:37.3	Yā nandī lokassa saṁyojanaṁ lagganaṁ bandhanaṁ upakkileso, imāya nandiyā loko yutto payutto āyutto samāyutto laggo laggito palibuddhoti—
cnd17:37.4	nandisaṁyojano loko.
cnd17:38.1	<b>Vitakkassa vicāraṇan</b>ti.
cnd17:38.2	<b>Vitakkā</b>ti nava vitakkā—
cnd17:38.3	kāmavitakko, byāpādavitakko, vihiṁsāvitakko, ñātivitakko janapadavitakko, amarāvitakko, parānudayatāpaṭisaṁyutto vitakko, lābhasakkārasilokapaṭisaṁyutto vitakko, anavaññattipaṭisaṁyutto vitakko.
cnd17:38.4	Ime vuccanti nava vitakkā.
cnd17:38.5	Ime nava vitakkā lokassa cāraṇā vicāraṇā paṭivicāraṇā.
cnd17:38.6	Imehi navahi vitakkehi loko carati vicarati paṭivicaratīti—
cnd17:38.7	vitakkassa vicāraṇaṁ.
cnd17:39.1	<b>Taṇhāya vippahānena nibbānaṁ iti vuccatī</b>ti.
cnd17:39.2	<b>Taṇhā</b>ti rūpataṇhā …pe… dhammataṇhā.
cnd17:39.3	<b>Taṇhāya vippahānena nibbānaṁ iti vuccatī</b>ti taṇhāya vippahānena vūpasamena paṭinissaggena paṭippassaddhiyā nibbānaṁ iti vuccati pavuccati kathīyati bhaṇīyati dīpīyati voharīyatīti—
cnd17:39.4	taṇhāya vippahānena nibbānaṁ iti vuccati.
cnd17:39.5	Tenāha bhagavā—
cnd17:40.1	“Nandisaṁyojano loko,
cnd17:40.2	vitakkassa vicāraṇaṁ;
cnd17:40.3	Taṇhāya vippahānena,
cnd17:40.4	nibbānaṁ iti vuccatī”ti.
cnd17:41.1	<b>Kathaṁ satassa carato,</b>
cnd17:41.2	<b>Viññāṇaṁ uparujjhati;</b>
cnd17:41.3	<b>Bhagavantaṁ puṭṭhumāgamā,</b>
cnd17:41.4	<b>Taṁ suṇoma vaco tava. </b>
cnd17:42.1	<b>Kathaṁ satassa carato</b>ti kathaṁ satassa sampajānassa carato viharato iriyato vattayato pālayato yapayato yāpayatoti—
cnd17:42.2	kathaṁ satassa carato.
cnd17:43.1	<b>Viññāṇaṁ uparujjhatī</b>ti viññāṇaṁ nirujjhati vūpasammati atthaṁ gacchati paṭippassambhatīti—
cnd17:43.2	viññāṇaṁ uparujjhati.
cnd17:44.1	<b>Bhagavantaṁ puṭṭhumāgamā</b>ti buddhaṁ bhagavantaṁ puṭṭhuṁ pucchituṁ yācituṁ ajjhesituṁ pasādetuṁ āgamhā āgatamhā upāgatamhā sampattamhā, “tayā saddhiṁ samāgatamhā”ti—
cnd17:44.2	bhagavantaṁ puṭṭhumāgamā.
cnd17:45.1	<b>Taṁ suṇoma vaco tavā</b>ti.
cnd17:45.2	<b>Tan</b>ti tuyhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ suṇoma uggaṇhāma dhārema upadhārema upalakkhemāti—
cnd17:45.3	taṁ suṇoma vaco tava.
cnd17:45.4	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd17:46.1	“Kathaṁ satassa carato,
cnd17:46.2	viññāṇaṁ uparujjhati;
cnd17:46.3	Bhagavantaṁ puṭṭhumāgamā,
cnd17:46.4	taṁ suṇoma vaco tavā”ti.
cnd17:47.1	<b>Ajjhattañca bahiddhā ca,</b>
cnd17:47.2	<b>vedanaṁ nābhinandato;</b>
cnd17:47.3	<b>Evaṁ satassa carato,</b>
cnd17:47.4	<b>viññāṇaṁ uparujjhati. </b>
cnd17:48.1	<b>Ajjhattañca bahiddhā ca vedanaṁ nābhinandato</b>ti ajjhattaṁ vedanāsu vedanānupassī viharanto vedanaṁ nābhinandati nābhivadati na ajjhoseti, abhinandanaṁ abhivadanaṁ ajjhosānaṁ gāhaṁ parāmāsaṁ abhinivesaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti;
cnd17:48.2	bahiddhā vedanāsu vedanānupassī viharanto vedanaṁ nābhinandati nābhivadati na ajjhoseti, abhinandanaṁ abhivadanaṁ ajjhosānaṁ gāhaṁ parāmāsaṁ abhinivesaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti;
cnd17:48.3	ajjhattabahiddhā vedanāsu vedanānupassī viharanto vedanaṁ nābhinandati nābhivadati na ajjhoseti, abhinandanaṁ abhivadanaṁ ajjhosānaṁ gāhaṁ parāmāsaṁ abhinivesaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti.
cnd17:49.1	Ajjhattaṁ samudayadhammānupassī vedanāsu vedanānupassī viharanto vedanaṁ nābhinandati nābhivadati na ajjhoseti, abhinandanaṁ abhivadanaṁ ajjhosānaṁ gāhaṁ parāmāsaṁ abhinivesaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti;
cnd17:49.2	ajjhattaṁ vayadhammānupassī vedanāsu vedanānupassī viharanto …pe…
cnd17:49.3	ajjhattaṁ samudayavayadhammānupassī vedanāsu vedanānupassī viharanto …pe…
cnd17:49.4	bahiddhā samudayadhammānupassī vedanāsu vedanānupassī viharanto vedanaṁ nābhinandati nābhivadati na ajjhoseti, abhinandanaṁ abhivadanaṁ ajjhosānaṁ gāhaṁ parāmāsaṁ abhinivesaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti;
cnd17:49.5	bahiddhā vayadhammānupassī vedanāsu vedanānupassī viharanto …pe…
cnd17:49.6	bahiddhā samudayavayadhammānupassī vedanāsu vedanānupassī viharanto …pe…
cnd17:49.7	ajjhattabahiddhā samudayadhammānupassī vedanāsu vedanānupassī viharanto …pe…
cnd17:49.8	ajjhattabahiddhā vayadhammānupassī vedanāsu vedanānupassī viharanto …pe…
cnd17:49.9	ajjhattabahiddhā samudayavayadhammānupassī vedanāsu vedanānupassī viharanto vedanaṁ nābhinandati nābhivadati na ajjhoseti, abhinandanaṁ abhivadanaṁ ajjhosānaṁ gāhaṁ parāmāsaṁ abhinivesaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti.
cnd17:49.10	Imehi dvādasahi ākārehi vedanāsu vedanānupassī viharanto …pe…
cnd17:49.11	anabhāvaṁ gameti.
cnd17:50.1	Atha vā vedanaṁ aniccato passanto vedanaṁ nābhinandati nābhivadati na ajjhoseti, abhinandanaṁ abhivadanaṁ ajjhosānaṁ gāhaṁ parāmāsaṁ abhinivesaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti.
cnd17:50.2	Vedanaṁ dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato …pe…
cnd17:50.3	nissaraṇato passanto vedanaṁ nābhinandati nābhivadati na ajjhoseti, abhinandanaṁ abhivadanaṁ ajjhosānaṁ gāhaṁ parāmāsaṁ abhinivesaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gameti.
cnd17:50.4	Imehi cattālīsāya ākārehi vedanāsu vedanānupassī viharanto vedanaṁ nābhinandati nābhivadati na ajjhoseti, abhinandanaṁ abhivadanaṁ ajjhosānaṁ gāhaṁ parāmāsaṁ abhinivesaṁ pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṁ gametīti—
cnd17:50.5	ajjhattañca bahiddhā ca vedanaṁ nābhinandato.
cnd17:51.1	<b>Evaṁ satassa carato</b>ti evaṁ satassa sampajānassa carato viharato iriyato vattayato pālayato yapayato yāpayatoti—
cnd17:51.2	evaṁ satassa carato.
cnd17:52.1	<b>Viññāṇaṁ uparujjhatī</b>ti puññābhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇaṁ apuññābhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇaṁ āneñjābhisaṅkhārasahagataṁ viññāṇaṁ nirujjhati vūpasammati atthaṁ gacchati paṭippassambhatīti—
cnd17:52.2	viññāṇaṁ uparujjhati.
cnd17:52.3	Tenāha bhagavā—
cnd17:53.1	“Ajjhattañca bahiddhā ca,
cnd17:53.2	vedanaṁ nābhinandato;
cnd17:53.3	Evaṁ satassa carato,
cnd17:53.4	viññāṇaṁ uparujjhatī”ti.
cnd17:54.1	Saha gāthāpariyosānā …pe…
cnd17:54.2	satthā me, bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.
cnd17:54.3	Udayamāṇavapucchāniddeso terasamo.
cnd18:0.1	Cūḷaniddesa
cnd18:0.2	Pārāyanavagganiddesa
cnd18:0.3	Pucchāniddesa
cnd18:0.4	14. Posālamāṇavapucchāniddesa
cnd18:1.1	<b>Yo atītaṁ ādisati,</b>
cnd18:1.2	(iccāyasmā posālo)
cnd18:1.3	<b>Anejo chinnasaṁsayo;</b>
cnd18:1.4	<b>Pāraguṁ sabbadhammānaṁ,</b>
cnd18:1.5	<b>Atthi pañhena āgamaṁ. </b>
cnd18:2.1	<b>Yo atītaṁ ādisatī</b>ti.
cnd18:2.2	<b>Yo</b>ti yo so bhagavā sayambhū.
cnd18:2.3	Anācariyako pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṁ saccāni abhisambujjhi, tattha ca sabbaññutaṁ patto, balesu ca vasībhāvaṁ.
cnd18:2.4	<b>Atītaṁ ādisatī</b>ti bhagavā attano ca paresañca atītampi ādisati, anāgatampi ādisati, paccuppannampi ādisati.
cnd18:3.1	Kathaṁ bhagavā attano atītaṁ ādisati?
cnd18:3.2	Bhagavā attano atītaṁ ekampi jātiṁ ādisati, dvepi jātiyo ādisati, tissopi jātiyo ādisati, catassopi jātiyo ādisati, pañcapi jātiyo ādisati, dasapi jātiyo ādisati, vīsampi jātiyo ādisati, tiṁsampi jātiyo ādisati, cattālīsampi jātiyo ādisati, paññāsampi jātiyo ādisati, jātisatampi …pe…
cnd18:3.3	jātisahassampi …
cnd18:3.4	jātisatasahassampi …
cnd18:3.5	anekepi saṁvaṭṭakappe …
cnd18:3.6	anekepi vivaṭṭakappe …
cnd18:3.7	anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe ādisati—
cnd18:3.8	“amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ;
cnd18:3.9	tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno”ti.
cnd18:3.10	Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ ādisati.
cnd18:3.11	Evaṁ bhagavā attano atītaṁ ādisati.
cnd18:4.1	Kathaṁ bhagavā paresaṁ atītaṁ ādisati?
cnd18:4.2	Bhagavā paresaṁ atītaṁ ekampi jātiṁ ādisati, dvepi jātiyo ādisati …pe…
cnd18:4.3	anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe ādisati—
cnd18:4.4	“amutrāsi evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādi;
cnd18:4.5	tatrāpāsi evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno”ti.
cnd18:4.6	Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ ādisati.
cnd18:4.7	Evaṁ bhagavā paresaṁ atītaṁ ādisati.
cnd18:5.1	Bhagavā pañca jātakasatāni bhāsanto attano ca paresañca atītaṁ ādisati, mahāpadāniyasuttantaṁ bhāsanto attano ca paresañca atītaṁ ādisati, mahāsudassaniyasuttantaṁ bhāsanto attano ca paresañca atītaṁ ādisati, mahāgovindiyasuttantaṁ bhāsanto attano ca paresañca atītaṁ ādisati, maghadeviyasuttantaṁ bhāsanto attano ca paresañca atītaṁ ādisati.
cnd18:6.1	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd18:6.2	“atītaṁ kho, cunda, addhānaṁ ārabbha tathāgatassa satānusāriñāṇaṁ hoti.
cnd18:6.3	So yāvatakaṁ ākaṅkhati tāvatakaṁ anussarati.
cnd18:6.4	Anāgatañca kho, cunda …pe…
cnd18:6.5	paccuppannañca kho, cunda, addhānaṁ ārabbha tathāgatassa bodhijaṁ ñāṇaṁ uppajjati—
cnd18:6.6	‘ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’”ti.
cnd18:7.1	Indriyaparopariyattañāṇaṁ tathāgatassa tathāgatabalaṁ, sattānaṁ āsayānusayañāṇaṁ tathāgatassa tathāgatabalaṁ, yamakapāṭihīre ñāṇaṁ tathāgatassa tathāgatabalaṁ, mahākaruṇāsamāpattiyā ñāṇaṁ tathāgatassa tathāgatabalaṁ, sabbaññutañāṇaṁ tathāgatassa tathāgatabalaṁ, anāvaraṇañāṇaṁ tathāgatassa tathāgatabalaṁ, sabbattha asaṅgamappaṭihatamanāvaraṇañāṇaṁ tathāgatassa tathāgatabalaṁ.
cnd18:7.2	Evaṁ bhagavā attano ca paresañca atītampi ādisati anāgatampi ādisati paccuppannampi ādisati ācikkhati deseti paññapeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti pakāsetīti—
cnd18:7.3	yo atītaṁ ādisati.
cnd18:8.1	<b>Iccāyasmā posālo</b>ti.
cnd18:8.2	<b>Iccā</b>ti padasandhi …pe…
cnd18:8.3	<b>āyasmā</b>ti piyavacanaṁ …pe…
cnd18:8.4	<b>posālo</b>ti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti—
cnd18:8.5	iccāyasmā posālo.
cnd18:9.1	<b>Anejo chinnasaṁsayo</b>ti ejā vuccati taṇhā.
cnd18:9.2	Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
cnd18:9.3	Sā ejā taṇhā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
cnd18:9.4	Tasmā buddho anejo.
cnd18:9.5	Ejāya pahīnattā anejo.
cnd18:9.6	Bhagavā lābhepi na iñjati …pe…
cnd18:9.7	dukkhepi na iñjati na calati na vedhati nappavedhati na sampavedhatīti anejo.
cnd18:9.8	<b>Chinnasaṁsayo</b>ti saṁsayo vuccati vicikicchā.
cnd18:9.9	Dukkhe kaṅkhā …pe… chambhitattaṁ cittassa manovilekho.
cnd18:9.10	So saṁsayo buddhassa bhagavato pahīno chinno ucchinno samucchinno vūpasanto paṭinissaggo paṭippassaddho abhabbuppattiko ñāṇagginā daḍḍho.
cnd18:9.11	Tasmā buddho chinnasaṁsayoti—
cnd18:9.12	anejo chinnasaṁsayo.
cnd18:10.1	<b>Pāraguṁ sabbadhammānan</b>ti bhagavā sabbadhammānaṁ abhiññāpāragū pariññāpāragū pahānapāragū bhāvanāpāragū sacchikiriyāpāragū samāpattipāragū abhiññāpāragū sabbadhammānaṁ …pe…
cnd18:10.2	jātimaraṇasaṁsāro natthi tassa punabbhavoti—
cnd18:10.3	pāragū sabbadhammānaṁ.
cnd18:11.1	<b>Atthi pañhena āgaman</b>ti pañhena atthiko āgatomhi …pe…
cnd18:11.2	“vahassetaṁ bhāran”ti—
cnd18:11.3	atthi pañhena āgamaṁ.
cnd18:11.4	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd18:12.1	“Yo atītaṁ ādisati,
cnd18:12.2	(iccāyasmā posālo)
cnd18:12.3	Anejo chinnasaṁsayo;
cnd18:12.4	Pāraguṁ sabbadhammānaṁ,
cnd18:12.5	Atthi pañhena āgaman”ti.
cnd18:13.1	<b>Vibhūtarūpasaññissa,</b>
cnd18:13.2	<b>sabbakāyappahāyino;</b>
cnd18:13.3	<b>Ajjhattañca bahiddhā ca,</b>
cnd18:13.4	<b>natthi kiñcīti passato;</b>
cnd18:13.5	<b>Ñāṇaṁ sakkānupucchāmi,</b>
cnd18:13.6	<b>kathaṁ neyyo tathāvidho. </b>
cnd18:14.1	<b>Vibhūtarūpasaññissā</b>ti katamā rūpasaññā?
cnd18:14.2	Rūpāvacarasamāpattiṁ samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā saññā sañjānanā sañjānitattaṁ—
cnd18:14.3	ayaṁ rūpasaññā.
cnd18:14.4	<b>Vibhūtarūpasaññissā</b>ti catasso arūpasamāpattiyo paṭiladdhassa rūpasaññā vibhūtā honti vigatā atikkantā samatikkantā vītivattāti—
cnd18:14.5	vibhūtarūpasaññissa.
cnd18:15.1	<b>Sabbakāyappahāyino</b>ti sabbo tassa paṭisandhiko rūpakāyo pahīno, tadaṅgasamatikkamā vikkhambhanappahānena pahīno tassa rūpakāyoti—
cnd18:15.2	sabbakāyappahāyino.
cnd18:16.1	<b>Ajjhattañca bahiddhā ca, natthi kiñcīti passato</b>ti.
cnd18:16.2	<b>Natthi kiñcī</b>ti ākiñcaññāyatanasamāpatti.
cnd18:16.3	Kiṅkāraṇā?
cnd18:16.4	Natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanasamāpatti.
cnd18:16.5	Yaṁ viññāṇañcāyatanasamāpattiṁ sato samāpajjitvā tato vuṭṭhahitvā taññeva viññāṇaṁ abhāveti, vibhāveti, antaradhāpeti, “natthi kiñcī”ti passati—
cnd18:16.6	taṅkāraṇā natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanasamāpattīti—
cnd18:16.7	ajjhattañca bahiddhā ca natthi kiñcīti passato.
cnd18:17.1	<b>Ñāṇaṁ sakkānupucchāmī</b>ti.
cnd18:17.2	<b>Sakkā</b>ti—
cnd18:17.3	sakko.
cnd18:17.4	Bhagavā sakyakulā pabbajitotipi sakko …pe… pahīnabhayabheravo vigatalomahaṁsotipi sakko.
cnd18:17.5	<b>Ñāṇaṁ sakkānupucchāmī</b>ti tassa ñāṇaṁ pucchāmi, paññaṁ pucchāmi, sambuddhaṁ pucchāmi.
cnd18:17.6	“Kīdisaṁ kiṁsaṇṭhitaṁ kiṁpakāraṁ kiṁpaṭibhāgaṁ ñāṇaṁ icchitabban”ti—
cnd18:17.7	ñāṇaṁ sakkānupucchāmi.
cnd18:18.1	<b>Kathaṁ neyyo tathāvidho</b>ti kathaṁ so netabbo vinetabbo anunetabbo paññāpetabbo nijjhāpetabbo pekkhetabbo pasādetabbo?
cnd18:18.2	Kathaṁ tena uttari ñāṇaṁ uppādetabbaṁ?
cnd18:18.3	<b>Tathāvidho</b>ti tathāvidho tādiso tassaṇṭhito tappakāro tappaṭibhāgo yo so ākiñcaññāyatanasamāpattilābhīti—
cnd18:18.4	kathaṁ neyyo tathāvidho.
cnd18:18.5	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd18:19.1	“Vibhūtarūpasaññissa,
cnd18:19.2	sabbakāyappahāyino;
cnd18:19.3	Ajjhattañca bahiddhā ca,
cnd18:19.4	natthi kiñcīti passato;
cnd18:19.5	Ñāṇaṁ sakkānupucchāmi,
cnd18:19.6	kathaṁ neyyo tathāvidho”ti.
cnd18:20.1	<b>Viññāṇaṭṭhitiyo sabbā,</b>
cnd18:20.2	(posālāti bhagavā)
cnd18:20.3	<b>Abhijānaṁ tathāgato;</b>
cnd18:20.4	<b>Tiṭṭhantamenaṁ jānāti,</b>
cnd18:20.5	<b>Dhimuttaṁ tapparāyaṇaṁ. </b>
cnd18:21.1	<b>Viññāṇaṭṭhitiyo sabbā</b>ti bhagavā abhisaṅkhāravasena catasso viññāṇaṭṭhitiyo jānāti, paṭisandhivasena satta viññāṇaṭṭhitiyo jānāti.
cnd18:21.2	Kathaṁ bhagavā abhisaṅkhāravasena catasso viññāṇaṭṭhitiyo jānāti?
cnd18:21.3	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd18:21.4	“rūpupayaṁ vā, bhikkhave, viññāṇaṁ tiṭṭhamānaṁ tiṭṭheyya, rūpārammaṇaṁ rūpappatiṭṭhaṁ nandūpasecanaṁ vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjeyya.
cnd18:21.5	Vedanupayaṁ vā, bhikkhave …pe…
cnd18:21.6	saññupayaṁ vā, bhikkhave …pe…
cnd18:21.7	saṅkhārupayaṁ vā, bhikkhave, viññāṇaṁ tiṭṭhamānaṁ tiṭṭheyya, saṅkhārārammaṇaṁ saṅkhārappatiṭṭhaṁ nandūpasecanaṁ vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjeyyā”ti.
cnd18:21.8	Evaṁ bhagavā abhisaṅkhāravasena catasso viññāṇaṭṭhitiyo jānāti.
cnd18:22.1	Kathaṁ bhagavā paṭisandhivasena satta viññāṇaṭṭhitiyo jānāti?
cnd18:22.2	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd18:22.3	“santi, bhikkhave, sattā nānattakāyā nānattasaññino—
cnd18:22.4	seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā.
cnd18:22.5	Ayaṁ paṭhamā viññāṇaṭṭhiti.
cnd18:23.1	Santi, bhikkhave, sattā nānattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā.
cnd18:23.2	Ayaṁ dutiyā viññāṇaṭṭhiti.
cnd18:24.1	Santi, bhikkhave, sattā ekattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi devā ābhassarā.
cnd18:24.2	Ayaṁ tatiyā viññāṇaṭṭhiti.
cnd18:25.1	Santi, bhikkhave, sattā ekattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā subhakiṇhā.
cnd18:25.2	Ayaṁ catutthī viññāṇaṭṭhiti.
cnd18:26.1	Santi, bhikkhave, sattā sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā, ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanūpagā.
cnd18:26.2	Ayaṁ pañcamī viññāṇaṭṭhiti.
cnd18:27.1	Santi, bhikkhave, sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma, anantaṁ viññāṇanti viññāṇañcāyatanūpagā.
cnd18:27.2	Ayaṁ chaṭṭhī viññāṇaṭṭhiti.
cnd18:28.1	Santi, bhikkhave, sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma, natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanūpagā.
cnd18:28.2	Ayaṁ sattamī viññāṇaṭṭhiti”.
cnd18:28.3	Evaṁ bhagavā paṭisandhivasena satta viññāṇaṭṭhitiyo jānātīti—
cnd18:28.4	viññāṇaṭṭhitiyo sabbā.
cnd18:29.1	<b>Posālāti bhagavā</b>ti.
cnd18:29.2	<b>Posālā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
cnd18:29.3	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—
cnd18:29.4	posālāti bhagavā.
cnd18:30.1	<b>Abhijānaṁ tathāgato</b>ti.
cnd18:30.2	<b>Abhijānan</b>ti abhijānanto vijānanto paṭivijānanto paṭivijjhanto tathāgato.
cnd18:30.3	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd18:30.4	“atītañcepi kho, cunda, hoti abhūtaṁ atacchaṁ anatthasañhitaṁ, na taṁ tathāgato byākaroti.
cnd18:30.5	Atītañcepi, cunda, hoti bhūtaṁ tacchaṁ anatthasañhitaṁ, tampi tathāgato na byākaroti.
cnd18:30.6	Atītañcepi kho, cunda, hoti bhūtaṁ tacchaṁ atthasañhitaṁ, tatra kālaññū tathāgato hoti tasseva pañhassa veyyākaraṇāya.
cnd18:30.7	Anāgatañcepi, cunda, hoti …pe…
cnd18:30.8	paccuppannañcepi, cunda, hoti abhūtaṁ atacchaṁ anatthasañhitaṁ, na taṁ tathāgato byākaroti.
cnd18:30.9	Paccuppannañcepi, cunda, hoti bhūtaṁ tacchaṁ anatthasañhitaṁ, tampi tathāgato na byākaroti.
cnd18:30.10	Paccuppannañcepi, cunda, hoti bhūtaṁ tacchaṁ atthasañhitaṁ, tatra kālaññū tathāgato hoti tassa pañhassa veyyākaraṇāya.
cnd18:30.11	Iti kho, cunda, atītānāgatapaccuppannesu dhammesu tathāgato kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī.
cnd18:30.12	Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.
cnd18:31.1	Yaṁ kho, cunda, sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā, sabbaṁ taṁ tathāgatena abhisambuddhaṁ.
cnd18:31.2	Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.
cnd18:31.3	Yañca, cunda, rattiṁ tathāgato anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhati, yañca rattiṁ anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati, yaṁ etasmiṁ antare bhāsati lapati niddisati sabbaṁ taṁ tatheva hoti no aññathā.
cnd18:31.4	Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.
cnd18:31.5	Yathāvādī, cunda, tathāgato tathākārī;
cnd18:31.6	yathākārī tathāvādī.
cnd18:31.7	Iti yathāvādī tathākārī, yathākārī tathāvādī.
cnd18:31.8	Tasmā ‘tathāgato’ti vuccati.
cnd18:31.9	Sadevake, cunda, loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya tathāgato abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī.
cnd18:31.10	Tasmā tathāgatoti vuccatī”ti—
cnd18:31.11	abhijānaṁ tathāgato.
cnd18:32.1	<b>Tiṭṭhantamenaṁ jānātī</b>ti bhagavā idhatthaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena—
cnd18:32.2	“ayaṁ puggalo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjissatī”ti.
cnd18:32.3	Bhagavā idhatthaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena—
cnd18:32.4	“ayaṁ puggalo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā tiracchānayoniṁ upapajjissatī”ti.
cnd18:32.5	Bhagavā idhatthaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena—
cnd18:32.6	“ayaṁ puggalo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā pettivisayaṁ upapajjissatī”ti.
cnd18:32.7	Bhagavā idhatthaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena—
cnd18:32.8	“ayaṁ puggalo kāyassa bhedā paraṁ maraṇā manussesu uppajjissatī”ti.
cnd18:32.9	Bhagavā idhatthaññeva jānāti kammābhisaṅkhāravasena—
cnd18:32.10	“ayaṁ puggalo suppaṭipanno kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissatī”ti.
cnd18:33.1	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd18:33.2	“idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—
cnd18:33.3	‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno, tathā ca iriyati, tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjissatī’ti.
cnd18:34.1	Idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—
cnd18:34.2	‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā tiracchānayoniṁ upapajjissatī’ti.
cnd18:35.1	Idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—
cnd18:35.2	‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā pettivisayaṁ upapajjissatī’ti.
cnd18:36.1	Idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—
cnd18:36.2	‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā manussesu uppajjissatī’ti.
cnd18:37.1	Idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—
cnd18:37.2	‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjissatī’ti.
cnd18:38.1	Idha panāhaṁ, sāriputta, ekaccaṁ puggalaṁ evaṁ cetasā ceto paricca pajānāmi—
cnd18:38.2	‘tathāyaṁ puggalo paṭipanno tathā ca iriyati tañca maggaṁ samārūḷho, yathā āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’”ti—
cnd18:38.3	tiṭṭhantamenaṁ jānāti.
cnd18:39.1	<b>Dhimuttaṁ tapparāyaṇan</b>ti.
cnd18:39.2	<b>Dhimuttan</b>ti ākiñcaññāyatanaṁ.
cnd18:39.3	Dhimuttanti vimokkhena dhimuttaṁ tatrādhimuttaṁ tadadhimuttaṁ tadādhipateyyaṁ.
cnd18:39.4	Atha vā bhagavā jānāti—
cnd18:39.5	“ayaṁ puggalo rūpādhimutto saddādhimutto gandhādhimutto rasādhimutto phoṭṭhabbādhimutto kulādhimutto gaṇādhimutto āvāsādhimutto lābhādhimutto yasādhimutto pasaṁsādhimutto sukhādhimutto cīvarādhimutto piṇḍapātādhimutto senāsanādhimutto gilānapaccayabhesajjaparikkhārādhimutto suttantādhimutto vinayādhimutto abhidhammādhimutto āraññakaṅgādhimutto piṇḍapātikaṅgādhimutto paṁsukūlikaṅgādhimutto tecīvarikaṅgādhimutto sapadānacārikaṅgādhimutto khalupacchābhattikaṅgādhimutto nesajjikaṅgādhimutto yathāsanthatikaṅgādhimutto paṭhamajjhānādhimutto dutiyajjhānādhimutto tatiyajjhānādhimutto catutthajjhānādhimutto ākāsānañcāyatanasamāpattādhimutto viññāṇañcāyatanasamāpattādhimutto ākiñcaññāyatanasamāpattādhimutto nevasaññānāsaññāyatanasamāpattādhimutto”ti dhimuttaṁ.
cnd18:40.1	<b>Tapparāyaṇan</b>ti ākiñcaññāyatanamayaṁ tapparāyaṇaṁ kammaparāyaṇaṁ vipākaparāyaṇaṁ kammagarukaṁ paṭisandhigarukaṁ.
cnd18:40.2	Atha vā bhagavā jānāti—
cnd18:40.3	“ayaṁ puggalo rūpaparāyaṇo …pe…
cnd18:40.4	nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiparāyaṇo”ti—
cnd18:40.5	dhimuttaṁ tapparāyaṇaṁ.
cnd18:40.6	Tenāha bhagavā—
cnd18:41.1	“Viññāṇaṭṭhitiyo sabbā,
cnd18:41.2	(posālāti bhagavā)
cnd18:41.3	Abhijānaṁ tathāgato;
cnd18:41.4	Tiṭṭhantamenaṁ jānāti,
cnd18:41.5	Dhimuttaṁ tapparāyaṇan”ti.
cnd18:42.1	<b>Ākiñcaññasambhavaṁ ñatvā,</b>
cnd18:42.2	<b>Nandisaṁyojanaṁ iti;</b>
cnd18:42.3	<b>Evametaṁ abhiññāya,</b>
cnd18:42.4	<b>Tato tattha vipassati;</b>
cnd18:42.5	<b>Etaṁ ñāṇaṁ tathaṁ tassa,</b>
cnd18:42.6	<b>Brāhmaṇassa vusīmato. </b>
cnd18:43.1	<b>Ākiñcaññasambhavaṁ ñatvā</b>ti ākiñcaññasambhavoti vuccati ākiñcaññāyatanasaṁvattaniko kammābhisaṅkhāro.
cnd18:43.2	Ākiñcaññāyatanasaṁvattanikaṁ kammābhisaṅkhāraṁ ākiñcaññasambhavoti ñatvā, laggananti ñatvā, bandhananti ñatvā, palibodhoti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—
cnd18:43.3	ākiñcaññasambhavaṁ ñatvā.
cnd18:44.1	<b>Nandisaṁyojanaṁ itī</b>ti <b>nandisaṁyojanaṁ</b> vuccati arūparāgo.
cnd18:44.2	Arūparāgena taṁ kammaṁ laggaṁ laggitaṁ palibuddhaṁ arūparāgaṁ nandisaṁyojananti ñatvā, laggananti ñatvā, bandhananti ñatvā, palibodhoti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.
cnd18:44.3	<b>Itī</b>ti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ itīti—
cnd18:44.4	nandisaṁyojanaṁ iti.
cnd18:45.1	<b>Evametaṁ abhiññāyā</b>ti evaṁ etaṁ abhiññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—
cnd18:45.2	evametaṁ abhiññāya.
cnd18:46.1	<b>Tato tattha vipassatī</b>ti.
cnd18:46.2	<b>Tatthā</b>ti ākiñcaññāyatanaṁ samāpajjitvā tato vuṭṭhahitvā tattha jāte cittacetasike dhamme aniccato vipassati, dukkhato vipassati, rogato …pe…
cnd18:46.3	nissaraṇato vipassati dakkhati oloketi nijjhāyati upaparikkhatīti—
cnd18:46.4	tato tattha vipassati.
cnd18:47.1	<b>Etaṁ ñāṇaṁ tathaṁ tassā</b>ti etaṁ ñāṇaṁ tacchaṁ bhūtaṁ yāthāvaṁ aviparītaṁ tassāti—
cnd18:47.2	etaṁ ñāṇaṁ tathaṁ tassa.
cnd18:48.1	<b>Brāhmaṇassa vusīmato</b>ti.
cnd18:48.2	<b>Brāhmaṇo</b>ti sattannaṁ dhammānaṁ bāhitattā brāhmaṇo …pe… asito tādi pavuccate sa brahmāti.
cnd18:48.3	<b>Brāhmaṇassa vusīmato</b>ti puthujjanakalyāṇaṁ upādāya satta sekkhā appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya vasanti saṁvasanti āvasanti parivasanti;
cnd18:48.4	arahā vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṁyojano sammadaññāvimutto,
cnd18:48.5	so vutthavāso ciṇṇacaraṇo …pe… jātimaraṇasaṁsāro;
cnd18:48.6	natthi tassa punabbhavoti—
cnd18:48.7	brāhmaṇassa vusīmato.
cnd18:48.8	Tenāha bhagavā—
cnd18:49.1	“Ākiñcaññasambhavaṁ ñatvā,
cnd18:49.2	nandisaṁyojanaṁ iti;
cnd18:49.3	Evametaṁ abhiññāya,
cnd18:49.4	tato tattha vipassati;
cnd18:49.5	Etaṁ ñāṇaṁ tathaṁ tassa,
cnd18:49.6	brāhmaṇassa vusīmato”ti.
cnd18:50.1	Saha gāthāpariyosānā …pe…
cnd18:50.2	satthā me, bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.
cnd18:50.3	Posālamāṇavapucchāniddeso cuddasamo.
cnd19:0.1	Cūḷaniddesa
cnd19:0.2	Pārāyanavagganiddesa
cnd19:0.3	Pucchāniddesa
cnd19:0.4	15. Mogharājamāṇavapucchāniddesa
cnd19:1.1	<b>Dvāhaṁ sakkaṁ apucchissaṁ,</b>
cnd19:1.2	(iccāyasmā mogharājā)
cnd19:1.3	<b>Na me byākāsi cakkhumā;</b>
cnd19:1.4	<b>Yāvatatiyañca devīsi</b>,
cnd19:1.5	<b>Byākarotīti me sutaṁ. </b>
cnd19:2.1	<b>Dvāhaṁ sakkaṁ apucchissan</b>ti so brāhmaṇo dvikkhattuṁ buddhaṁ bhagavantaṁ pañhaṁ apucchi.
cnd19:2.2	Tassa bhagavā pañhaṁ puṭṭho na byākāsi—
cnd19:2.3	“tadantarā imassa brāhmaṇassa indriyaparipāko bhavissatī”ti.
cnd19:2.4	<b>Sakkan</b>ti sakko.
cnd19:2.5	Bhagavā sakyakulā pabbajitotipi sakko.
cnd19:2.6	Atha vā aḍḍho mahaddhano dhanavātipi sakko.
cnd19:2.7	Tassimāni dhanāni, seyyathidaṁ—
cnd19:2.8	saddhādhanaṁ sīladhanaṁ hiridhanaṁ ottappadhanaṁ sutadhanaṁ cāgadhanaṁ paññādhanaṁ satipaṭṭhānadhanaṁ sammappadhānadhanaṁ iddhipādadhanaṁ indriyadhanaṁ baladhanaṁ bojjhaṅgadhanaṁ maggadhanaṁ phaladhanaṁ nibbānadhanaṁ.
cnd19:2.9	Imehi anekavidhehi dhanaratanehi aḍḍho mahaddhano dhanavātipi sakko.
cnd19:2.10	Atha vā sakko pahu visavī alamatto sūro vīro vikkanto abhīrū acchambhī anutrāsī apalāyī pahīnabhayabheravo vigatalomahaṁsotipi sakko.
cnd19:2.11	<b>Dvāhaṁ sakkaṁ apucchissan</b>ti dvāhaṁ sakkaṁ apucchissaṁ ayācissaṁ ajjhesissaṁ pasādayissanti—
cnd19:2.12	dvāhaṁ sakkaṁ apucchissaṁ.
cnd19:3.1	<b>Iccāyasmā mogharājā</b>ti.
cnd19:3.2	<b>Iccā</b>ti padasandhi …pe…
cnd19:3.3	<b>āyasmā</b>ti piyavacanaṁ …pe…
cnd19:3.4	<b>mogharājā</b>ti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti—
cnd19:3.5	iccāyasmā mogharājā.
cnd19:4.1	<b>Na me byākāsi cakkhumā</b>ti.
cnd19:4.2	<b>Na me byākāsī</b>ti na me byākāsi na ācikkhi na desesi na paññapesi na paṭṭhapesi na vivari na vibhaji na uttānīakāsi na pakāsesi.
cnd19:4.3	<b>Cakkhumā</b>ti bhagavā pañcahi cakkhūhi cakkhumā—
cnd19:4.4	maṁsacakkhunāpi cakkhumā, dibbacakkhunāpi cakkhumā, paññācakkhunāpi cakkhumā, buddhacakkhunāpi cakkhumā, samantacakkhunāpi cakkhumā.
cnd19:5.1	Kathaṁ bhagavā maṁsacakkhunāpi cakkhumā?
cnd19:5.2	Maṁsacakkhumhi bhagavato pañca vaṇṇā saṁvijjanti—
cnd19:5.3	nīlo ca vaṇṇo, pītako ca vaṇṇo, lohitako ca vaṇṇo, kaṇho ca vaṇṇo, odāto ca vaṇṇo (…).
cnd19:5.4	Yattha ca akkhilomāni patiṭṭhitāni taṁ nīlaṁ hoti sunīlaṁ pāsādikaṁ dassaneyyaṁ umāpupphasamānaṁ.
cnd19:5.5	Tassa parato pītakaṁ hoti supītakaṁ suvaṇṇavaṇṇaṁ pāsādikaṁ dassaneyyaṁ kaṇikārapupphasamānaṁ.
cnd19:5.6	Ubhato ca akkhikūṭāni bhagavato lohitakāni honti sulohitakāni pāsādikāni dassaneyyāni indagopakasamānāni.
cnd19:5.7	Majjhe kaṇhaṁ hoti sukaṇhaṁ alūkhaṁ siniddhaṁ pāsādikaṁ dassaneyyaṁ addāriṭṭhakasamānaṁ.
cnd19:5.8	Tassa parato odātaṁ hoti suodātaṁ setaṁ paṇḍaraṁ pāsādikaṁ dassaneyyaṁ osadhitārakasamānaṁ.
cnd19:5.9	Tena bhagavā pākatikena maṁsacakkhunā attabhāvapariyāpannena purimasucaritakammābhinibbattena samantā yojanaṁ passati divā ceva rattiñca.
cnd19:5.10	Yadā hi caturaṅgasamannāgato andhakāro hoti sūriyo ca atthaṅgato hoti;
cnd19:5.11	kāḷapakkho ca uposatho hoti, tibbo ca vanasaṇḍo hoti, mahā ca kāḷamegho abbhuṭṭhito hoti.
cnd19:5.12	Evarūpe caturaṅgasamannāgate andhakāre samantā yojanaṁ passati.
cnd19:5.13	Natthi so kuṭṭo vā kavāṭaṁ vā pākāro vā pabbato vā gaccho vā latā vā āvaraṇaṁ rūpānaṁ dassanāya.
cnd19:5.14	Ekañce tilaphalaṁ nimittaṁ katvā tilavāhe pakkhipeyya, taṁyeva tilaphalaṁ uddhareyya.
cnd19:5.15	Evaṁ parisuddhaṁ bhagavato pākatikaṁ maṁsacakkhu.
cnd19:5.16	Evaṁ bhagavā maṁsacakkhunāpi cakkhumā.
cnd19:6.1	Kathaṁ bhagavā dibbena cakkhunāpi cakkhumā?
cnd19:6.2	Bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe;
cnd19:6.3	sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti—
cnd19:6.4	“ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā;
cnd19:6.5	ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā”ti.
cnd19:6.6	Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe sugate duggate, yathākammūpage satte pajānāti.
cnd19:6.7	Ākaṅkhamāno ca bhagavā ekampi lokadhātuṁ passeyya, dvepi lokadhātuyo passeyya, tissopi lokadhātuyo passeyya, catassopi lokadhātuyo passeyya, pañcapi lokadhātuyo passeyya, dasapi lokadhātuyo passeyya, vīsampi lokadhātuyo passeyya, tiṁsampi lokadhātuyo passeyya, cattālīsampi lokadhātuyo passeyya, paññāsampi lokadhātuyo passeyya, satampi lokadhātuyo passeyya, sahassimpi cūḷanikaṁ lokadhātuṁ passeyya, dvisahassimpi majjhimikaṁ lokadhātuṁ passeyya, tisahassimpi lokadhātuṁ passeyya, mahāsahassimpi lokadhātuṁ passeyya, yāvatakaṁ vā pana ākaṅkheyya tāvatakaṁ passeyya.
cnd19:6.8	Evaṁ parisuddhaṁ bhagavato dibbacakkhu.
cnd19:6.9	Evaṁ bhagavā dibbena cakkhunāpi cakkhumā.
cnd19:7.1	Kathaṁ bhagavā paññācakkhunāpi cakkhumā?
cnd19:7.2	Bhagavā mahāpañño puthupañño javanapañño hāsapañño tikkhapañño nibbedhikapañño paññāpabhedakusalo pabhinnañāṇo adhigatapaṭisambhido catuvesārajjappatto dasabaladhārī purisāsabho purisasīho purisanāgo purisājañño purisadhorayho anantañāṇo anantatejo anantayaso aḍḍho mahaddhano dhanavā netā vinetā anunetā paññāpetā nijjhāpetā pekkhetā pasādetā.
cnd19:7.3	So hi bhagavā anuppannassa maggassa uppādetā asañjātassa maggassa sañjanetā anakkhātassa maggassa akkhātā, maggaññū maggavidū maggakovido maggānugā ca pana etarahi sāvakā viharanti pacchā samannāgatā.
cnd19:8.1	So hi bhagavā jānaṁ jānāti, passaṁ passati, cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgato.
cnd19:8.2	Natthi tassa bhagavato aññātaṁ adiṭṭhaṁ aviditaṁ asacchikataṁ aphassitaṁ paññāya.
cnd19:8.3	Atītaṁ anāgataṁ paccuppannaṁ upādāya sabbe dhammā sabbākārena buddhassa bhagavato ñāṇamukhe āpāthaṁ āgacchanti.
cnd19:8.4	Yaṁ kiñci neyyaṁ nāma atthi jānitabbaṁ attattho vā parattho vā ubhayattho vā diṭṭhadhammiko vā attho samparāyiko vā attho uttāno vā attho gambhīro vā attho gūḷho vā attho paṭicchanno vā attho neyyo vā attho nīto vā attho anavajjo vā attho nikkileso vā attho vodāno vā attho paramattho vā attho, sabbaṁ taṁ anto buddhañāṇe parivattati.
cnd19:9.1	Sabbaṁ kāyakammaṁ buddhassa bhagavato ñāṇānuparivatti, sabbaṁ vacīkammaṁ ñāṇānuparivatti, sabbaṁ manokammaṁ ñāṇānuparivatti.
cnd19:9.2	Atīte buddhassa bhagavato appaṭihataṁ ñāṇaṁ, anāgate appaṭihataṁ ñāṇaṁ, paccuppanne appaṭihataṁ ñāṇaṁ, yāvatakaṁ neyyaṁ tāvatakaṁ ñāṇaṁ, yāvatakaṁ ñāṇaṁ tāvatakaṁ neyyaṁ.
cnd19:9.3	Neyyapariyantikaṁ ñāṇaṁ, ñāṇapariyantikaṁ neyyaṁ, neyyaṁ atikkamitvā ñāṇaṁ nappavattati, ñāṇaṁ atikkamitvā neyyapatho natthi.
cnd19:9.4	Aññamaññapariyantaṭṭhāyino te dhammā.
cnd19:9.5	Yathā dvinnaṁ samuggapaṭalānaṁ sammāphusitānaṁ heṭṭhimaṁ samuggapaṭalaṁ uparimaṁ nātivattati, uparimaṁ samuggapaṭalaṁ heṭṭhimaṁ nātivattati, aññamaññapariyantaṭṭhāyino;
cnd19:9.6	evameva buddhassa bhagavato neyyañca ñāṇañca aññamaññapariyantaṭṭhāyino.
cnd19:9.7	Yāvatakaṁ neyyaṁ tāvatakaṁ ñāṇaṁ, yāvatakaṁ ñāṇaṁ tāvatakaṁ neyyaṁ, neyyapariyantikaṁ ñāṇaṁ, ñāṇapariyantikaṁ neyyaṁ.
cnd19:9.8	Neyyaṁ atikkamitvā ñāṇaṁ nappavattati, ñāṇaṁ atikkamitvā neyyapatho natthi.
cnd19:9.9	Aññamaññapariyantaṭṭhāyino te dhammā.
cnd19:10.1	Sabbadhammesu buddhassa bhagavato ñāṇaṁ pavattati.
cnd19:10.2	Sabbe dhammā buddhassa bhagavato āvajjanapaṭibaddhā ākaṅkhapaṭibaddhā manasikārapaṭibaddhā cittuppādapaṭibaddhā.
cnd19:10.3	Sabbasattesu buddhassa bhagavato ñāṇaṁ pavattati.
cnd19:10.4	Sabbesañca sattānaṁ bhagavā āsayaṁ jānāti, anusayaṁ jānāti, caritaṁ jānāti, adhimuttiṁ jānāti, apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye bhabbābhabbe satte jānāti.
cnd19:10.5	Sadevako loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā antobuddhañāṇe parivattati.
cnd19:11.1	Yathā ye keci macchakacchapā antamaso timitimiṅgalaṁ upādāya antomahāsamudde parivattanti, evameva sadevako loko samārako loko sabrahmako loko sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā antobuddhañāṇe parivattati.
cnd19:12.1	Yathā ye keci pakkhī antamaso garuḷaṁ venateyyaṁ upādāya ākāsassa padese parivattanti, evameva yepi te sāriputtasamā paññāya samannāgatā tepi buddhañāṇassa padese parivattanti;
cnd19:12.2	buddhañāṇaṁ devamanussānaṁ paññaṁ pharitvā abhibhavitvā tiṭṭhati.
cnd19:13.1	Yepi te khattiyapaṇḍitā brāhmaṇapaṇḍitā gahapatipaṇḍitā samaṇapaṇḍitā nipuṇā kataparappavādā vālavedhirūpā vobhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni, te pañhe abhisaṅkharitvā abhisaṅkharitvā tathāgataṁ upasaṅkamitvā pucchanti gūḷhāni ca paṭicchannāni.
cnd19:13.2	Kathitā visajjitā ca te pañhā bhagavatā honti niddiṭṭhakāraṇā.
cnd19:13.3	Upakkhittakā ca te bhagavato sampajjanti.
cnd19:13.4	Atha kho bhagavāva tattha atirocati—
cnd19:13.5	yadidaṁ paññāyāti.
cnd19:13.6	Evaṁ bhagavā paññācakkhunāpi cakkhumā.
cnd19:14.1	Kathaṁ bhagavā buddhacakkhunāpi cakkhumā?
cnd19:14.2	Bhagavā buddhacakkhunā lokaṁ volokento addasa satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye appekacce paralokavajjabhayadassāvino viharante.
cnd19:14.3	Seyyathāpi nāma uppaliniyaṁ vā paduminiyaṁ vā puṇḍarīkiniyaṁ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakānuggatāni antonimuggaposīni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni samodakaṁ ṭhitāni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṁvaḍḍhāni udakā accuggamma tiṭṭhanti anupalittāni udakena;
cnd19:14.4	evamevaṁ bhagavā buddhacakkhunā lokaṁ volokento addasa satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye appekacce paralokavajjabhayadassāvino viharante.
cnd19:14.5	Jānāti bhagavā—
cnd19:14.6	“ayaṁ puggalo rāgacarito, ayaṁ dosacarito, ayaṁ mohacarito, ayaṁ vitakkacarito, ayaṁ saddhācarito, ayaṁ ñāṇacarito”ti.
cnd19:14.7	Rāgacaritassa bhagavā puggalassa asubhakathaṁ katheti;
cnd19:14.8	dosacaritassa bhagavā puggalassa mettābhāvanaṁ ācikkhati;
cnd19:14.9	mohacaritassa bhagavā puggalassa uddese paripucchāya kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāya garusaṁvāse niveseti;
cnd19:14.10	vitakkacaritassa bhagavā puggalassa ānāpānassatiṁ ācikkhati;
cnd19:14.11	saddhācaritassa bhagavā puggalassa pasādanīyaṁ nimittaṁ ācikkhati buddhasubodhiṁ dhammasudhammataṁ saṅghasuppaṭipattiṁ sīlāni ca;
cnd19:14.12	attano ñāṇacaritassa bhagavā puggalassa vipassanānimittaṁ ācikkhati aniccākāraṁ dukkhākāraṁ anattākāraṁ.
cnd19:15.1	“Sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito,
cnd19:15.2	Yathāpi passe janataṁ samantato;
cnd19:15.3	Tathūpamaṁ dhammamayaṁ sumedha,
cnd19:15.4	Pāsādamāruyha samantacakkhu;
cnd19:15.5	Sokāvatiṇṇaṁ janatamapetasoko,
cnd19:15.6	Avekkhassu jātijarābhibhūtan”ti.
cnd19:16.1	Evaṁ bhagavā buddhacakkhunāpi cakkhumā.
cnd19:17.1	Kathaṁ bhagavā samantacakkhunāpi cakkhumā?
cnd19:17.2	<b>Samantacakkhu</b> vuccati sabbaññutañāṇaṁ.
cnd19:17.3	Bhagavā sabbaññutañāṇena upeto samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato.
cnd19:18.1	“Na tassa addiṭṭhamidhatthi kiñci,
cnd19:18.2	Atho aviññātamajānitabbaṁ;
cnd19:18.3	Sabbaṁ abhiññāsi yadatthi neyyaṁ,
cnd19:18.4	Tathāgato tena samantacakkhū”ti.
cnd19:19.1	Evaṁ bhagavā samantacakkhunāpi cakkhumāti—
cnd19:19.2	na me byākāsi cakkhumā.
cnd19:20.1	<b>Yāvatatiyañca devīsi, byākarotīti me sutan</b>ti yāvatatiyaṁ buddho sahadhammikaṁ pañhaṁ puṭṭho byākaroti no saṁsāretīti—
cnd19:20.2	evaṁ mayā uggahitaṁ, evaṁ mayā upadhāritaṁ, evaṁ mayā upalakkhitaṁ.
cnd19:20.3	<b>Devīsī</b>ti bhagavā ceva isi cāti—
cnd19:20.4	devīsi.
cnd19:20.5	Yathā rājā pabbajitā vuccanti rājisayo, brāhmaṇā pabbajitā vuccanti brāhmaṇisayo, evameva bhagavā ceva isi cāti—
cnd19:20.6	devīsi.
cnd19:21.1	Atha vā bhagavā pabbajitotipi <b>isi</b>.
cnd19:21.2	Mahantaṁ sīlakkhandhaṁ esī gavesī pariyesītipi isi.
cnd19:21.3	Mahantaṁ samādhikkhandhaṁ …pe…
cnd19:21.4	mahantaṁ paññākkhandhaṁ …
cnd19:21.5	mahantaṁ vimuttikkhandhaṁ …
cnd19:21.6	mahantaṁ vimuttiñāṇadassanakkhandhaṁ esī gavesī pariyesītipi isi.
cnd19:21.7	Mahato tamokāyassa padālanaṁ esī gavesī pariyesītipi isi.
cnd19:21.8	Mahato vipallāsassa pabhedanaṁ esī gavesī pariyesītipi isi.
cnd19:21.9	Mahato taṇhāsallassa abbahanaṁ …
cnd19:21.10	mahato diṭṭhisaṅghāṭassa viniveṭhanaṁ …
cnd19:21.11	mahato mānadhajassa papātanaṁ …
cnd19:21.12	mahato abhisaṅkhārassa vūpasamaṁ …
cnd19:21.13	mahato oghassa nittharaṇaṁ …
cnd19:21.14	mahato bhārassa nikkhepanaṁ …
cnd19:21.15	mahato saṁsāravaṭṭassa upacchedaṁ …
cnd19:21.16	mahato santāpassa nibbāpanaṁ …
cnd19:21.17	mahato pariḷāhassa paṭippassaddhiṁ …
cnd19:21.18	mahato dhammadhajassa ussāpanaṁ esī gavesī pariyesītipi isi.
cnd19:21.19	Mahante satipaṭṭhāne …
cnd19:21.20	mahante sammappadhāne …
cnd19:21.21	mahantāni indriyāni …
cnd19:21.22	mahantāni balāni …
cnd19:21.23	mahante bojjhaṅge …
cnd19:21.24	mahantaṁ ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ …
cnd19:21.25	mahantaṁ paramatthaṁ amataṁ nibbānaṁ esī gavesī pariyesītipi isi.
cnd19:21.26	Mahesakkhehi vā sattehi esito gavesito pariyesito—
cnd19:21.27	“kahaṁ buddho, kahaṁ bhagavā, kahaṁ devadevo, kahaṁ narāsabho”tipi isīti—
cnd19:21.28	yāvatatiyañca devīsi byākarotīti me sutaṁ.
cnd19:21.29	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd19:22.1	“Dvāhaṁ sakkaṁ apucchissaṁ,
cnd19:22.2	(iccāyasmā mogharājā)
cnd19:22.3	Na me byākāsi cakkhumā;
cnd19:22.4	Yāvatatiyañca devīsi,
cnd19:22.5	Byākarotīti me sutan”ti.
cnd19:23.1	<b>Ayaṁ loko paro loko,</b>
cnd19:23.2	<b>brahmaloko sadevako;</b>
cnd19:23.3	<b>Diṭṭhiṁ te nābhijānāti,</b>
cnd19:23.4	<b>gotamassa yasassino. </b>
cnd19:24.1	<b>Ayaṁ loko paro loko</b>ti.
cnd19:24.2	<b>Ayaṁ loko</b>ti manussaloko.
cnd19:24.3	<b>Paro loko</b>ti manussalokaṁ ṭhapetvā sabbo paro lokoti—
cnd19:24.4	ayaṁ loko paro loko.
cnd19:25.1	<b>Brahmaloko sadevako</b>ti sadevako loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussāti—
cnd19:25.2	brahmaloko sadevako.
cnd19:26.1	<b>Diṭṭhiṁ te nābhijānātī</b>ti tuyhaṁ diṭṭhiṁ khantiṁ ruciṁ laddhiṁ ajjhāsayaṁ adhippāyaṁ loko na jānāti—
cnd19:26.2	“ayaṁ evaṁdiṭṭhiko evaṅkhantiko evaṁruciko evaṁladdhiko evaṁajjhāsayo evaṁadhippāyo”ti na jānāti na passati na dakkhati nādhigacchati na vindati na paṭilabhatīti—
cnd19:26.3	diṭṭhiṁ te nābhijānāti.
cnd19:27.1	<b>Gotamassa yasassino</b>ti bhagavā yasappattoti yasassī.
cnd19:27.2	Atha vā bhagavā sakkato garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānantipi yasassīti—
cnd19:27.3	gotamassa yasassino.
cnd19:27.4	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd19:28.1	“Ayaṁ loko paro loko,
cnd19:28.2	brahmaloko sadevako;
cnd19:28.3	Diṭṭhiṁ te nābhijānāti,
cnd19:28.4	gotamassa yasassino”ti.
cnd19:29.1	<b>Evaṁ abhikkantadassāviṁ,</b>
cnd19:29.2	<b>atthi pañhena āgamaṁ;</b>
cnd19:29.3	<b>Kathaṁ lokaṁ avekkhantaṁ,</b>
cnd19:29.4	<b>maccurājā na passati. </b>
cnd19:30.1	<b>Evaṁ abhikkantadassāvin</b>ti evaṁ abhikkantadassāviṁ aggadassāviṁ seṭṭhadassāviṁ viseṭṭhadassāviṁ pāmokkhadassāviṁ uttamadassāviṁ paramadassāvinti—
cnd19:30.2	evaṁ abhikkantadassāviṁ.
cnd19:31.1	<b>Atthi pañhena āgaman</b>ti pañhena atthiko āgatomhi …pe…
cnd19:31.2	vahassetaṁ bhāranti, evampi atthi pañhena āgamaṁ.
cnd19:32.1	<b>Kathaṁ lokaṁ avekkhantan</b>ti kathaṁ lokaṁ avekkhantaṁ paccavekkhantaṁ tulayantaṁ tīrayantaṁ vibhāvayantaṁ vibhūtaṁ karontanti—
cnd19:32.2	kathaṁ lokaṁ avekkhantaṁ.
cnd19:33.1	<b>Maccurājā na passatī</b>ti maccurājā na passati na dakkhati nādhigacchati na vindati na paṭilabhatīti—
cnd19:33.2	maccurājā na passati.
cnd19:33.3	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd19:34.1	“Evaṁ abhikkantadassāviṁ,
cnd19:34.2	atthi pañhena āgamaṁ;
cnd19:34.3	Kathaṁ lokaṁ avekkhantaṁ,
cnd19:34.4	maccurājā na passatī”ti.
cnd19:35.1	<b>Suññato lokaṁ avekkhassu,</b>
cnd19:35.2	<b>mogharāja sadā sato;</b>
cnd19:35.3	<b>Attānudiṭṭhiṁ ūhacca,</b>
cnd19:35.4	<b>evaṁ maccutaro siyā;</b>
cnd19:35.5	<b>Evaṁ lokaṁ avekkhantaṁ,</b>
cnd19:35.6	<b>maccurājā na passati. </b>
cnd19:36.1	<b>Suññato lokaṁ avekkhassū</b>ti.
cnd19:36.2	<b>Loko</b>ti nirayaloko tiracchānaloko pettivisayaloko manussaloko devaloko khandhaloko dhātuloko āyatanaloko ayaṁ loko paro loko brahmaloko sadevako.
cnd19:36.3	Aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca—
cnd19:36.4	“loko lokoti, bhante, vuccati.
cnd19:36.5	Kittāvatā nu kho, bhante, lokoti vuccatī”ti?
cnd19:36.6	“Lujjatīti kho, bhikkhu, tasmā lokoti vuccati.
cnd19:36.7	Kiñca lujjati?
cnd19:36.8	Cakkhu kho bhikkhu lujjati, rūpā lujjanti, cakkhuviññāṇaṁ lujjati, cakkhusamphasso lujjati, yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi lujjati;
cnd19:36.9	sotaṁ lujjati,
cnd19:36.10	gandhā lujjanti …pe…
cnd19:36.11	kāyo lujjati, phoṭṭhabbā lujjanti;
cnd19:36.12	mano lujjati, dhammā lujjanti, manoviññāṇaṁ lujjati, manosamphasso lujjati; yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi lujjati.
cnd19:36.13	Lujjatīti kho, bhikkhu, tasmā lokoti vuccati”.
cnd19:37.1	<b>Suññato lokaṁ avekkhassū</b>ti dvīhi kāraṇehi suññato lokaṁ avekkhati—
cnd19:37.2	avasiyapavattasallakkhaṇavasena vā tucchasaṅkhārasamanupassanāvasena vā.
cnd19:37.3	Kathaṁ avasiyapavattasallakkhaṇavasena suññato lokaṁ avekkhati?
cnd19:37.4	Rūpe vaso na labbhati, vedanāya vaso na labbhati, saññāya vaso na labbhati, saṅkhāresu vaso na labbhati, viññāṇe vaso na labbhati.
cnd19:37.5	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd19:37.6	“rūpaṁ, bhikkhave, anattā.
cnd19:37.7	Rūpañca hidaṁ, bhikkhave, attā abhavissa, nayidaṁ rūpaṁ ābādhāya saṁvatteyya, labbhetha ca rūpe—
cnd19:37.8	‘evaṁ me rūpaṁ hotu, evaṁ me rūpaṁ mā ahosī’ti.
cnd19:37.9	Yasmā ca kho, bhikkhave, rūpaṁ anattā, tasmā rūpaṁ ābādhāya saṁvattati na ca labbhati rūpe—
cnd19:37.10	‘evaṁ me rūpaṁ hotu, evaṁ me rūpaṁ mā ahosī’ti.
cnd19:38.1	Vedanā anattā.
cnd19:38.2	Vedanā ca hidaṁ, bhikkhave, attā abhavissa, nayidaṁ vedanā ābādhāya saṁvatteyya, labbhetha ca vedanāya—
cnd19:38.3	‘evaṁ me vedanā hotu, evaṁ me vedanā mā ahosī’ti.
cnd19:38.4	Yasmā ca kho, bhikkhave, vedanā anattā, tasmā vedanā ābādhāya saṁvattati, na ca labbhati vedanāya—
cnd19:38.5	‘evaṁ me vedanā hotu, evaṁ me vedanā mā ahosī’ti.
cnd19:39.1	Saññā anattā.
cnd19:39.2	Saññā ca hidaṁ, bhikkhave, attā abhavissa, nayidaṁ saññā ābādhāya saṁvatteyya, labbhetha ca saññāya—
cnd19:39.3	‘evaṁ me saññā hotu, evaṁ me saññā mā ahosī’ti.
cnd19:39.4	Yasmā ca kho, bhikkhave, saññā anattā, tasmā saññā ābādhāya saṁvattati, na ca labbhati saññāya—
cnd19:39.5	‘evaṁ me saññā hotu, evaṁ me saññā mā ahosī’ti.
cnd19:40.1	Saṅkhārā anattā.
cnd19:40.2	Saṅkhārā ca hidaṁ, bhikkhave, attā abhavissaṁsu, nayidaṁ saṅkhārā ābādhāya saṁvatteyyuṁ, labbhetha ca saṅkhāresu—
cnd19:40.3	‘evaṁ me saṅkhārā hontu, evaṁ me saṅkhārā mā ahesun’ti.
cnd19:40.4	Yasmā ca kho, bhikkhave, saṅkhārā anattā, tasmā saṅkhārā ābādhāya saṁvattanti, na ca labbhati saṅkhāresu—
cnd19:40.5	‘evaṁ me saṅkhārā hontu, evaṁ me saṅkhārā mā ahesun’ti.
cnd19:41.1	Viññāṇaṁ anattā.
cnd19:41.2	Viññāṇañca hidaṁ, bhikkhave, attā abhavissa, nayidaṁ viññāṇaṁ ābādhāya saṁvatteyya, labbhetha ca viññāṇe—
cnd19:41.3	‘evaṁ me viññāṇaṁ hotu, evaṁ me viññāṇaṁ mā ahosī’ti.
cnd19:41.4	Yasmā ca kho, bhikkhave, viññāṇaṁ anattā, tasmā viññāṇaṁ ābādhāya saṁvattati, na ca labbhati viññāṇe—
cnd19:41.5	‘evaṁ me viññāṇaṁ hotu, evaṁ me viññāṇaṁ mā ahosī’”ti.
cnd19:42.1	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd19:42.2	“nāyaṁ, bhikkhave, kāyo tumhākaṁ, napi aññesaṁ.
cnd19:42.3	Purāṇamidaṁ, bhikkhave, kammaṁ abhisaṅkhataṁ abhisañcetayitaṁ vedaniyaṁ daṭṭhabbaṁ.
cnd19:42.4	Tatra kho, bhikkhave, sutavā ariyasāvako paṭiccasamuppādaṁyeva sādhukaṁ yoniso manasi karoti—
cnd19:42.5	‘iti imasmiṁ sati idaṁ hoti, imassuppādā idaṁ uppajjati;
cnd19:42.6	imasmiṁ asati idaṁ na hoti, imassa nirodhā idaṁ nirujjhati, yadidaṁ—
cnd19:42.7	avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṁ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti—
cnd19:42.8	evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’.
cnd19:43.1	Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho …pe…
cnd19:43.2	jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti, evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī”ti.
cnd19:43.3	Evaṁ avasiyapavattasallakkhaṇavasena suññato lokaṁ avekkhati.
cnd19:44.1	Kathaṁ tucchasaṅkhārasamanupassanāvasena suññato lokaṁ avekkhati?
cnd19:44.2	Rūpe sāro na labbhati, vedanāya sāro na labbhati, saññāya sāro na labbhati, saṅkhāresu sāro na labbhati, viññāṇe sāro na labbhati;
cnd19:44.3	rūpaṁ assāraṁ nissāraṁ sārāpagataṁ niccasārasārena vā sukhasārasārena vā attasārasārena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.
cnd19:44.4	Vedanā assārā nissārā sārāpagatā …pe…
cnd19:44.5	saññā assārā nissārā sārāpagatā …
cnd19:44.6	saṅkhārā assārā nissārā sārāpagatā …
cnd19:44.7	viññāṇaṁ assāraṁ nissāraṁ sārāpagataṁ niccasārasārena vā sukhasārasārena vā attasārasārena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.
cnd19:45.1	Yathā naḷo assāro nissāro sārāpagato, yathā ca eraṇḍo …pe…
cnd19:45.2	yathā ca udumbaro assāro nissāro sārāpagato, yathā ca setakaccho assāro nissāro sārāpagato, yathā ca pālibhaddako assāro nissāro sārāpagato, yathā ca pheṇapiṇḍo assāro nissāro sārāpagato, yathā ca udakapubbuḷaṁ assāraṁ nissāraṁ sārāpagataṁ, yathā ca marīci assārā nissārā sārāpagatā, yathā kadalikkhandho assāro nissāro sārāpagato, yathā māyā assārā nissārā sārāpagatā—
cnd19:45.3	evameva rūpaṁ assāraṁ nissāraṁ sārāpagataṁ niccasārasārena vā sukhasārasārena vā attasārasārena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.
cnd19:45.4	Vedanā assārā nissārā sārāpagatā …pe…
cnd19:45.5	saññā assārā nissārā sārāpagatā …
cnd19:45.6	saṅkhārā assārā nissārā sārāpagatā …
cnd19:45.7	viññāṇaṁ assāraṁ nissāraṁ sārāpagataṁ niccasārasārena vā sukhasārasārena vā attasārasārena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.
cnd19:45.8	Evaṁ tucchasaṅkhārasamanupassanāvasena suññato lokaṁ avekkhati.
cnd19:45.9	Imehi dvīhi kāraṇehi suññato lokaṁ avekkhati.
cnd19:46.1	Api ca chahākārehi suññato lokaṁ avekkhati.
cnd19:46.2	Cakkhu suññaṁ attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā,
cnd19:46.3	sotaṁ suññaṁ …pe…
cnd19:46.4	ghānaṁ suññaṁ …
cnd19:46.5	jivhā suññā …
cnd19:46.6	kāyo suñño …
cnd19:46.7	mano suñño attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.
cnd19:46.8	Rūpā suññā …pe…
cnd19:46.9	saddā suññā …
cnd19:46.10	gandhā suññā …
cnd19:46.11	rasā suññā …
cnd19:46.12	phoṭṭhabbā suññā …
cnd19:46.13	dhammā suññā attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.
cnd19:46.14	Cakkhuviññāṇaṁ suññaṁ …pe…
cnd19:46.15	manoviññāṇaṁ suññaṁ …
cnd19:46.16	cakkhusamphasso suñño …
cnd19:46.17	manosamphasso suñño …
cnd19:46.18	cakkhusamphassajā vedanā suññā …
cnd19:46.19	manosamphassajā vedanā suññā …
cnd19:46.20	rūpasaññā suññā …
cnd19:46.21	dhammasaññā suññā …
cnd19:46.22	rūpasañcetanā suññā …
cnd19:46.23	dhammasañcetanā suññā …
cnd19:46.24	rūpataṇhā suññā …
cnd19:46.25	rūpavitakko suñño …
cnd19:46.26	rūpavicāro suñño …
cnd19:46.27	dhammavicāro suñño attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā.
cnd19:46.28	Evaṁ chahākārehi suññato lokaṁ avekkhati.
cnd19:47.1	Api ca dasahākārehi suññato lokaṁ avekkhati.
cnd19:47.2	Rūpaṁ rittato tucchato suññato anattato asārakato vadhakato vibhavato aghamūlato sāsavato saṅkhatato;
cnd19:47.3	vedanaṁ …pe…
cnd19:47.4	saññaṁ …
cnd19:47.5	saṅkhāre …
cnd19:47.6	viññāṇaṁ …
cnd19:47.7	cutiṁ …
cnd19:47.8	upapattiṁ …
cnd19:47.9	paṭisandhiṁ …
cnd19:47.10	bhavaṁ …
cnd19:47.11	saṁsāravaṭṭaṁ rittato tucchato suññato anattato asārakato vadhakato vibhavato aghamūlato sāsavato saṅkhatato.
cnd19:47.12	Evaṁ dasahākārehi suññato lokaṁ avekkhati.
cnd19:48.1	Api ca dvādasahākārehi suññato lokaṁ avekkhati.
cnd19:48.2	Rūpaṁ na satto na jīvo na naro na māṇavo na itthī na puriso na attā na attaniyaṁ nāhaṁ na mama na koci na kassaci;
cnd19:48.3	vedanā …pe…
cnd19:48.4	saññā …
cnd19:48.5	saṅkhārā …
cnd19:48.6	viññāṇaṁ na satto na jīvo na naro na māṇavo na itthī na puriso na attā na attaniyaṁ nāhaṁ na mama na koci na kassaci.
cnd19:48.7	Evaṁ dvādasahākārehi suññato lokaṁ avekkhati.
cnd19:49.1	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd19:49.2	“yaṁ, bhikkhave, na tumhākaṁ taṁ pajahatha.
cnd19:49.3	Taṁ vo pahīnaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissati.
cnd19:49.4	Kiñca, bhikkhave, na tumhākaṁ?
cnd19:49.5	Rūpaṁ, bhikkhave, na tumhākaṁ, taṁ pajahatha.
cnd19:49.6	Taṁ vo pahīnaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissati.
cnd19:49.7	Vedanā, bhikkhave, na tumhākaṁ, taṁ pajahatha.
cnd19:49.8	Sā vo pahīnā dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissati.
cnd19:49.9	Saññā, bhikkhave, na tumhākaṁ, taṁ pajahatha.
cnd19:49.10	Sā vo pahīnā dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissati.
cnd19:49.11	Saṅkhārā, bhikkhave, na tumhākaṁ, te pajahatha.
cnd19:49.12	Te vo pahīnā dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissanti.
cnd19:49.13	Viññāṇaṁ, bhikkhave, na tumhākaṁ, taṁ pajahatha.
cnd19:49.14	Taṁ vo pahīnaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissati.
cnd19:49.15	Seyyathāpi, bhikkhave, yaṁ imasmiṁ jetavane tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṁ taṁ jano hareyya vā ḍaheyya vā yathāpaccayaṁ vā kareyya.
cnd19:49.16	Api nu tumhākaṁ evamassa—
cnd19:49.17	‘amhe jano harati vā ḍahati vā yathāpaccayaṁ vā karotī’”ti?
cnd19:49.18	“No hetaṁ, bhante”.
cnd19:49.19	“Taṁ kissa hetu”?
cnd19:49.20	“Na hi no etaṁ, bhante, attā vā attaniyaṁ” vāti.
cnd19:49.21	“Evameva kho, bhikkhave, yaṁ na tumhākaṁ taṁ pajahatha;
cnd19:49.22	taṁ vo pahīnaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissati.
cnd19:49.23	Kiñca, bhikkhave, na tumhākaṁ?
cnd19:49.24	Rūpaṁ, bhikkhave, na tumhākaṁ, taṁ pajahatha.
cnd19:49.25	Taṁ vo pahīnaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissati.
cnd19:49.26	Vedanā …pe…
cnd19:49.27	saññā …
cnd19:49.28	saṅkhārā …
cnd19:49.29	viññāṇaṁ, bhikkhave, na tumhākaṁ, taṁ pajahatha.
cnd19:49.30	Taṁ vo pahīnaṁ dīgharattaṁ hitāya sukhāya bhavissatī”ti.
cnd19:49.31	Evampi suññato lokaṁ avekkhati.
cnd19:50.1	Āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca—
cnd19:50.2	“‘suñño loko, suñño loko’ti, bhante, vuccati.
cnd19:50.3	Kittāvatā nu kho, bhante, suñño lokoti vuccatī”ti?
cnd19:50.4	“Yasmā ca kho, ānanda, suññaṁ attena vā attaniyena vā, tasmā suñño lokoti vuccati.
cnd19:50.5	Kiñcānanda, suññaṁ attena vā attaniyena vā?
cnd19:50.6	Cakkhu kho, ānanda, suññaṁ attena vā attaniyena vā.
cnd19:50.7	Rūpā suññā …pe…
cnd19:50.8	cakkhuviññāṇaṁ suññaṁ …
cnd19:50.9	cakkhusamphasso suñño …
cnd19:50.10	yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi suññaṁ attena vā attaniyena vā.
cnd19:50.11	Sotaṁ suññaṁ …
cnd19:50.12	saddā suññā …
cnd19:50.13	ghānaṁ suññaṁ …
cnd19:50.14	gandhā suññā …
cnd19:50.15	jivhā suññā …
cnd19:50.16	rasā suññā …
cnd19:50.17	kāyo suñño …
cnd19:50.18	phoṭṭhabbā suññā …
cnd19:50.19	mano suñño …
cnd19:50.20	dhammā suññā …
cnd19:50.21	manoviññāṇaṁ suññaṁ …
cnd19:50.22	manosamphasso suñño …
cnd19:50.23	yampidaṁ suññaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi suññaṁ attena vā attaniyena vā.
cnd19:50.24	Yasmā ca kho, ānanda, suññaṁ attena vā attaniyena vā, tasmā suñño lokoti vuccatī”ti.
cnd19:50.25	Evampi suññato lokaṁ avekkhati.
cnd19:51.1	“Suddhaṁ dhammasamuppādaṁ,
cnd19:51.2	Suddhasaṅkhārasantatiṁ;
cnd19:51.3	Passantassa yathābhūtaṁ,
cnd19:51.4	Na bhayaṁ hoti gāmaṇi.
cnd19:52.1	Tiṇakaṭṭhasamaṁ lokaṁ,
cnd19:52.2	yadā paññāya passati;
cnd19:52.3	Nāññaṁ patthayate kiñci,
cnd19:52.4	aññatrappaṭisandhiyā”ti.
cnd19:53.1	Evampi suññato lokaṁ avekkhati.
cnd19:54.1	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd19:54.2	“evameva kho, bhikkhave, bhikkhu rūpaṁ samannesati yāvatā rūpassa gati,
cnd19:54.3	vedanaṁ samannesati yāvatā vedanāya gati,
cnd19:54.4	saññaṁ samannesati yāvatā saññāya gati,
cnd19:54.5	saṅkhāre samannesati yāvatā saṅkhārānaṁ gati,
cnd19:54.6	viññāṇaṁ samannesati yāvatā viññāṇassa gati.
cnd19:54.7	Tassa rūpaṁ samannesato yāvatā rūpassa gati,
cnd19:54.8	vedanaṁ …pe…
cnd19:54.9	saññaṁ …
cnd19:54.10	saṅkhāre …
cnd19:54.11	viññāṇaṁ samannesato yāvatā viññāṇassa gati, yampissa taṁ hoti ahanti vā mamanti vā asmīti vā, tampi tassa na hotī”ti.
cnd19:54.12	Evampi suññato lokaṁ avekkhati.
cnd19:55.1	<b>Suññato lokaṁ avekkhassū</b>ti suññato lokaṁ avekkhassu paccavekkhassu dakkhassu tulehi tīrehi vibhāvehi vibhūtaṁ karohīti—
cnd19:55.2	suññato lokaṁ avekkhassu.
cnd19:56.1	<b>Mogharāja sadā sato</b>ti.
cnd19:56.2	<b>Mogharājā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
cnd19:56.3	<b>Sadā</b>ti sabbakālaṁ …pe…
cnd19:56.4	pacchime vayokhandhe.
cnd19:56.5	<b>Sato</b>ti catūhi kāraṇehi sato—
cnd19:56.6	kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṁ bhāvento sato …pe…
cnd19:56.7	so vuccati satoti—
cnd19:56.8	mogharāja sadā sato.
cnd19:57.1	<b>Attānudiṭṭhiṁ ūhaccā</b>ti attānudiṭṭhi vuccati vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi.
cnd19:57.2	Idha assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṁ attato samanupassati rūpavantaṁ vā attānaṁ attani vā rūpaṁ rūpasmiṁ vā attānaṁ,
cnd19:57.3	vedanaṁ …pe…
cnd19:57.4	saññaṁ …
cnd19:57.5	saṅkhāre …
cnd19:57.6	viññāṇaṁ attato samanupassati viññāṇavantaṁ vā attānaṁ attani vā viññāṇaṁ viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.
cnd19:57.7	Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaṁyojanaṁ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṁ titthāyatanaṁ vipariyesaggāho viparītaggāho vipallāsaggāho micchāgāho ayāthāvakasmiṁ yāthāvakanti gāho yāvatā dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni, ayaṁ attānudiṭṭhi.
cnd19:57.8	<b>Attānudiṭṭhiṁ ūhaccā</b>ti attānudiṭṭhiṁ ūhacca samūhacca uddharitvā samuddharitvā uppāṭayitvā samuppāṭayitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—
cnd19:57.9	attānudiṭṭhiṁ ūhacca.
cnd19:58.1	<b>Evaṁ maccutaro siyā</b>ti evaṁ maccupi tareyyāsi, jarāpi tareyyāsi, maraṇampi tareyyāsi uttareyyāsi patareyyāsi samatikkameyyāsi vītivatteyyāsīti—
cnd19:58.2	evaṁ maccutaro siyā.
cnd19:59.1	<b>Evaṁ lokaṁ avekkhantan</b>ti evaṁ lokaṁ avekkhantaṁ paccavekkhantaṁ tulayantaṁ tīrayantaṁ vibhāvayantaṁ vibhūtaṁ karontanti—
cnd19:59.2	evaṁ lokaṁ avekkhantaṁ.
cnd19:60.1	<b>Maccurājā na passatī</b>ti maccupi maccurājā, māropi maccurājā, maraṇampi maccurājā.
cnd19:60.2	<b>Na passatī</b>ti maccurājā na passati na dakkhati nādhigacchati na vindati na paṭilabhati.
cnd19:60.3	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd19:60.4	“seyyathāpi, bhikkhave, āraññiko migo araññe pavane caramāno vissattho gacchati vissattho tiṭṭhati vissattho nisīdati vissattho seyyaṁ kappeti.
cnd19:60.5	Taṁ kissa hetu?
cnd19:60.6	Anāpāthagato, bhikkhave, luddassa.
cnd19:60.7	Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
cnd19:60.8	Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu andhamakāsi māraṁ, apadaṁ vadhitvā māracakkhuṁ adassanaṁ gato pāpimato’.
cnd19:61.1	Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ …pe…
cnd19:61.2	tatiyaṁ jhānaṁ …
cnd19:61.3	catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
cnd19:61.4	Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu andhamakāsi māraṁ, apadaṁ vadhitvā māracakkhuṁ adassanaṁ gato pāpimato’.
cnd19:62.1	Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā, paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā, nānattasaññānaṁ amanasikārā, ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
cnd19:62.2	Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu andhamakāsi māraṁ, apadaṁ vadhitvā māracakkhuṁ adassanaṁ gato pāpimato’.
cnd19:63.1	Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma anantaṁ viññāṇanti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati …pe….
cnd19:64.1	Puna caparaṁ, bhikkhave, sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati …pe….
cnd19:65.1	Puna caparaṁ, bhikkhave, sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati …pe….
cnd19:66.1	Puna caparaṁ, bhikkhave, sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati;
cnd19:66.2	paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti.
cnd19:66.3	Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu andhamakāsi māraṁ, apadaṁ vadhitvā māracakkhuṁ adassanaṁ gato pāpimato, tiṇṇo loke visattikan’ti.
cnd19:66.4	So vissattho gacchati vissattho tiṭṭhati vissattho nisīdati vissattho seyyaṁ kappeti.
cnd19:66.5	Taṁ kissa hetu?
cnd19:66.6	Anāpāthagato bhikkhu pāpimato”ti—
cnd19:66.7	maccurājā na passati.
cnd19:66.8	Tenāha bhagavā—
cnd19:67.1	“Suññato lokaṁ avekkhassu,
cnd19:67.2	mogharāja sadā sato;
cnd19:67.3	Attānudiṭṭhiṁ ūhacca,
cnd19:67.4	evaṁ maccutaro siyā;
cnd19:67.5	Evaṁ lokaṁ avekkhantaṁ,
cnd19:67.6	maccurājā na passatī”ti.
cnd19:68.1	Saha gāthāpariyosānā …pe…
cnd19:68.2	satthā me, bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.
cnd19:68.3	Mogharājamāṇavapucchāniddeso pannarasamo.
cnd20:0.1	Cūḷaniddesa
cnd20:0.2	Pārāyanavagganiddesa
cnd20:0.3	Pucchāniddesa
cnd20:0.4	16. Piṅgiyamāṇavapucchāniddesa
cnd20:1.1	<b>Jiṇṇohamasmi abalo vītavaṇṇo</b>,
cnd20:1.2	(iccāyasmā piṅgiyo)
cnd20:1.3	<b>Nettā na suddhā savanaṁ na phāsu;</b>
cnd20:1.4	<b>Māhaṁ nassaṁ momuho antarāva,</b>
cnd20:1.5	<b>Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ;</b>
cnd20:1.6	<b>Jātijarāya idha vippahānaṁ. </b>
cnd20:2.1	<b>Jiṇṇohamasmi abalo vītavaṇṇo</b>ti.
cnd20:2.2	<b>Jiṇṇohamasmī</b>ti jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato vayoanuppatto vīsavassasatiko jātiyā.
cnd20:2.3	<b>Abalo</b>ti dubbalo appabalo appathāmo.
cnd20:2.4	<b>Vītavaṇṇo</b>ti vītavaṇṇo vigatavaṇṇo vigacchitavaṇṇo.
cnd20:2.5	Yā sā purimā subhā vaṇṇanibhā sā antarahitā, ādīnavo pātubhūtoti—
cnd20:2.6	jiṇṇohamasmi abalo vītavaṇṇo.
cnd20:3.1	<b>Iccāyasmā piṅgiyo</b>ti.
cnd20:3.2	<b>Iccā</b>ti padasandhi …pe….
cnd20:3.3	<b>Āyasmā</b>ti piyavacanaṁ …pe….
cnd20:3.4	<b>Piṅgiyo</b>ti tassa brāhmaṇassa nāmaṁ …pe… abhilāpoti—
cnd20:3.5	iccāyasmā piṅgiyo.
cnd20:4.1	<b>Nettā na suddhā savanaṁ na phāsū</b>ti nettā asuddhā avisuddhā aparisuddhā avodātā.
cnd20:4.2	No tathā cakkhunā rūpe passāmīti—
cnd20:4.3	nettā na suddhā.
cnd20:4.4	<b>Savanaṁ na phāsū</b>ti sotaṁ asuddhaṁ avisuddhaṁ aparisuddhaṁ avodātaṁ.
cnd20:4.5	No tathā sotena saddaṁ suṇomīti—
cnd20:4.6	nettā na suddhā savanaṁ na phāsu.
cnd20:5.1	<b>Māhaṁ nassaṁ momuho antarāvā</b>ti.
cnd20:5.2	<b>Māhaṁ nassan</b>ti māhaṁ nassaṁ māhaṁ vinassaṁ māhaṁ panassaṁ.
cnd20:5.3	<b>Momuho</b>ti mohamuho avijjāgato aññāṇī avibhāvī duppañño.
cnd20:5.4	<b>Antarāvā</b>ti tuyhaṁ dhammaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ anaññāya anadhigantvā aviditvā appaṭilabhitvā aphassayitvā asacchikaritvā antarāyeva kālaṁ kareyyanti—
cnd20:5.5	māhaṁ nassaṁ momuho antarāva.
cnd20:6.1	<b>Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññan</b>ti.
cnd20:6.2	<b>Dhamman</b>ti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ, cattāro satipaṭṭhāne, cattāro sammappadhāne, cattāro iddhipāde, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅge, ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ, nibbānañca nibbānagāminiñca paṭipadaṁ ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—
cnd20:6.3	ācikkha dhammaṁ.
cnd20:6.4	<b>Yamahaṁ vijaññan</b>ti yamahaṁ jāneyyaṁ ājāneyyaṁ vijāneyyaṁ paṭivijāneyyaṁ paṭivijjheyyaṁ adhigaccheyyaṁ phasseyyaṁ sacchikareyyanti—
cnd20:6.5	ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ.
cnd20:7.1	<b>Jātijarāya idha vippahānan</b>ti idheva jātijarāmaraṇassa pahānaṁ vūpasamaṁ paṭinissaggaṁ paṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānanti—
cnd20:7.2	jātijarāya idha vippahānaṁ.
cnd20:7.3	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd20:8.1	“Jiṇṇohamasmi abalo vītavaṇṇo,
cnd20:8.2	(iccāyasmā piṅgiyo)
cnd20:8.3	Nettā na suddhā savanaṁ na phāsu;
cnd20:8.4	Māhaṁ nassaṁ momuho antarāva,
cnd20:8.5	Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ;
cnd20:8.6	Jātijarāya idha vippahānan”ti.
cnd20:9.1	<b>Disvāna rūpesu vihaññamāne,</b>
cnd20:9.2	(piṅgiyāti bhagavā)
cnd20:9.3	<b>Ruppanti rūpesu janā pamattā;</b>
cnd20:9.4	<b>Tasmā tuvaṁ piṅgiya appamatto,</b>
cnd20:9.5	<b>Jahassu rūpaṁ apunabbhavāya. </b>
cnd20:10.1	<b>Disvāna rūpesu vihaññamāne</b>ti.
cnd20:10.2	<b>Rūpan</b>ti cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṁ upādāya rūpaṁ.
cnd20:10.3	Sattā rūpahetu rūpappaccayā rūpakāraṇā haññanti vihaññanti upahaññanti upaghātiyanti.
cnd20:10.4	Rūpe sati vividhakammakāraṇā kārenti.
cnd20:10.5	Kasāhipi tāḷenti, vettehipi tāḷenti, aḍḍhadaṇḍakehipi tāḷenti, hatthampi chindanti, pādampi chindanti, hatthapādampi chindanti, kaṇṇampi chindanti, nāsampi chindanti, kaṇṇanāsampi chindanti, bilaṅgathālikampi karonti, saṅkhamuṇḍikampi karonti, rāhumukhampi karonti, jotimālikampi karonti, hatthapajjotikampi karonti, erakavattikampi karonti, cīrakavāsikampi karonti, eṇeyyakampi karonti, baḷisamaṁsikampi karonti, kahāpaṇikampi karonti, khārāpatacchikampi karonti, palighaparivattikampi karonti, palālapīṭhakampi karonti, tattenapi telena osiñcanti, sunakhehipi khādāpenti, jīvantampi sūle uttāsenti, asināpi sīsaṁ chindanti.
cnd20:10.6	Evaṁ sattā rūpahetu rūpappaccayā rūpakāraṇā haññanti vihaññanti upahaññanti upaghātiyanti.
cnd20:10.7	Evaṁ haññamāne vihaññamāne upahaññamāne upaghātiyamāne disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—
cnd20:10.8	disvāna rūpesu vihaññamāne.
cnd20:11.1	<b>Piṅgiyāti bhagavā</b>ti.
cnd20:11.2	<b>Piṅgiyā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
cnd20:11.3	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—
cnd20:11.4	piṅgiyāti bhagavā.
cnd20:12.1	<b>Ruppanti rūpesu janā pamattā</b>ti.
cnd20:12.2	<b>Ruppantī</b>ti ruppanti kuppanti pīḷayanti ghaṭṭayanti, byādhitā domanassitā honti.
cnd20:12.3	Cakkhurogena ruppanti kuppanti pīḷayanti ghaṭṭayanti, byādhitā domanassitā honti.
cnd20:12.4	Sotarogena …pe…
cnd20:12.5	kāyarogena …pe…
cnd20:12.6	ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassehi ruppanti kuppanti pīḷayanti ghaṭṭayanti, byādhitā domanassitā hontīti—
cnd20:12.7	ruppanti rūpesu.
cnd20:13.1	Atha vā cakkhusmiṁ hīyamāne hāyamāne parihāyamāne vemāne vigacchamāne antaradhāyamāne ruppanti …pe…
cnd20:13.2	domanassitā honti.
cnd20:13.3	Sotasmiṁ …pe…
cnd20:13.4	ghānasmiṁ …
cnd20:13.5	jivhāya …
cnd20:13.6	kāyasmiṁ …
cnd20:13.7	rūpasmiṁ …
cnd20:13.8	saddasmiṁ …
cnd20:13.9	gandhasmiṁ …
cnd20:13.10	rasasmiṁ …
cnd20:13.11	phoṭṭhabbasmiṁ …
cnd20:13.12	kulasmiṁ …
cnd20:13.13	gaṇasmiṁ …
cnd20:13.14	āvāsasmiṁ …
cnd20:13.15	lābhasmiṁ …
cnd20:13.16	yasasmiṁ …
cnd20:13.17	pasaṁsāya …
cnd20:13.18	sukhasmiṁ …
cnd20:13.19	cīvarasmiṁ …
cnd20:13.20	piṇḍapātasmiṁ …
cnd20:13.21	senāsanasmiṁ …
cnd20:13.22	gilānapaccayabhesajjaparikkhārasmiṁ hīyamāne hāyamāne parihāyamāne vemāne vigacchamāne antaradhāyamāne ruppanti kuppanti pīḷayanti ghaṭṭayanti, byādhitā domanassitā hontīti—
cnd20:13.23	evampi ruppanti rūpesu.
cnd20:14.1	<b>Janā</b>ti khattiyā ca brāhmaṇā ca vessā ca suddā ca gahaṭṭhā ca pabbajitā ca devā ca manussā ca.
cnd20:14.2	<b>Pamattā</b>ti pamādo vattabbo kāyaduccaritena vā vacīduccaritena vā manoduccaritena vā pañcasu kāmaguṇesu cittassa vosaggo vosaggānuppadānaṁ kusalānaṁ vā dhammānaṁ bhāvanāya asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā nikkhittacchandatā nikkhittadhuratā anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṁ anadhiṭṭhānaṁ ananuyogo pamādo.
cnd20:14.3	Yo evarūpo pamādo pamajjanā pamajjitattaṁ—
cnd20:14.4	ayaṁ vuccati pamādo.
cnd20:14.5	Iminā pamādena samannāgatā janā pamattāti—
cnd20:14.6	ruppanti rūpesu janā pamattā.
cnd20:15.1	<b>Tasmā tuvaṁ piṅgiya appamatto</b>ti.
cnd20:15.2	<b>Tasmā</b>ti tasmā taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānā evaṁ ādīnavaṁ sampassamāno rūpesūti—
cnd20:15.3	tasmā tuvaṁ piṅgiya.
cnd20:15.4	<b>Appamatto</b>ti sakkaccakārī sātaccakārī …pe… appamādo kusalesu dhammesūti—
cnd20:15.5	tasmā tuvaṁ piṅgiya appamatto.
cnd20:16.1	<b>Jahassu rūpaṁ apunabbhavāyā</b>ti.
cnd20:16.2	<b>Rūpan</b>ti cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṁ upādāya rūpaṁ.
cnd20:16.3	<b>Jahassu rūpan</b>ti jahassu rūpaṁ, pajahassu rūpaṁ, vinodehi rūpaṁ, byantīkarohi rūpaṁ, anabhāvaṁ gamehi rūpaṁ.
cnd20:16.4	<b>Apunabbhavāyā</b>ti yathā te rūpaṁ idheva nirujjheyya, punapaṭisandhiko bhavo na nibbatteyya kāmadhātuyā vā rūpadhātuyā vā arūpadhātuyā vā, kāmabhave vā rūpabhave vā arūpabhave vā, saññābhave vā asaññābhave vā nevasaññānāsaññābhave vā, ekavokārabhave vā catuvokārabhave vā pañcavokārabhave vā, puna gatiyā vā upapattiyā vā paṭisandhiyā vā bhave vā saṁsāre vā vaṭṭe vā na janeyya na sañjaneyya na nibbatteyya nābhinibbatteyya, idheva nirujjheyya vūpasameyya atthaṁ gaccheyya paṭippassambheyyāti—
cnd20:16.5	jahassu rūpaṁ apunabbhavāya.
cnd20:16.6	Tenāha bhagavā—
cnd20:17.1	“Disvāna rūpesu vihaññamāne,
cnd20:17.2	(piṅgiyāti bhagavā)
cnd20:17.3	Ruppanti rūpesu janā pamattā;
cnd20:17.4	Tasmā tuvaṁ piṅgiya appamatto,
cnd20:17.5	Jahassu rūpaṁ apunabbhavāyā”ti.
cnd20:18.1	<b>Disā catasso vidisā catasso,</b>
cnd20:18.2	<b>Uddhaṁ adho dasa disā imāyo;</b>
cnd20:18.3	<b>Na tuyhaṁ adiṭṭhaṁ asutaṁ amutaṁ,</b>
cnd20:18.4	<b>Atho aviññātaṁ kiñcanamatthi loke;</b>
cnd20:18.5	<b>Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ,</b>
cnd20:18.6	<b>Jātijarāya idha vippahānaṁ. </b>
cnd20:19.1	<b>Disā catasso vidisā catasso, uddhaṁ adho dasa disā imāyo</b>ti dasa disā.
cnd20:20.1	<b>Na tuyhaṁ adiṭṭhaṁ asutaṁ amutaṁ, atho aviññātaṁ kiñcanamatthi loke</b>ti na tuyhaṁ adiṭṭhaṁ asutaṁ amutaṁ aviññātaṁ kiñci attattho vā parattho vā ubhayattho vā diṭṭhadhammiko vā attho samparāyiko vā attho uttāno vā attho gambhīro vā attho gūḷho vā attho paṭicchanno vā attho neyyo vā attho nīto vā attho anavajjo vā attho nikkileso vā attho vodāno vā attho paramattho vā attho natthi na atthi na saṁvijjati nupalabbhatīti—
cnd20:20.2	na tuyhaṁ adiṭṭhaṁ asutaṁ amutaṁ, atho aviññātaṁ kiñcanamatthi loke.
cnd20:21.1	<b>Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññan</b>ti.
cnd20:21.2	<b>Dhamman</b>ti ādikalyāṇaṁ …pe…
cnd20:21.3	nibbānañca nibbānagāminiñca paṭipadaṁ ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehi.
cnd20:21.4	<b>Yamahaṁ vijaññan</b>ti yamahaṁ jāneyyaṁ ājāneyyaṁ vijāneyyaṁ paṭivijāneyyaṁ paṭivijjheyyaṁ adhigaccheyyaṁ phasseyyaṁ sacchikareyyanti—
cnd20:21.5	ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ.
cnd20:22.1	<b>Jātijarāya idha vippahānan</b>ti idheva jātijarāmaraṇassa pahānaṁ vūpasamaṁ paṭinissaggaṁ paṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānanti—
cnd20:22.2	jātijarāya idha vippahānaṁ.
cnd20:22.3	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd20:23.1	“Disā catasso vidisā catasso,
cnd20:23.2	Uddhaṁ adho dasa disā imāyo;
cnd20:23.3	Na tuyhaṁ adiṭṭhaṁ asutaṁ amutaṁ,
cnd20:23.4	Atho aviññātaṁ kiñcanamatthi loke;
cnd20:23.5	Ācikkha dhammaṁ yamahaṁ vijaññaṁ,
cnd20:23.6	Jātijarāya idha vippahānan”ti.
cnd20:24.1	<b>Taṇhādhipanne manuje pekkhamāno,</b>
cnd20:24.2	(piṅgiyāti bhagavā)
cnd20:24.3	<b>Santāpajāte jarasā parete;</b>
cnd20:24.4	<b>Tasmā tuvaṁ piṅgiya appamatto,</b>
cnd20:24.5	<b>Jahassu taṇhaṁ apunabbhavāya. </b>
cnd20:25.1	<b>Taṇhādhipanne manuje pekkhamāno</b>ti.
cnd20:25.2	<b>Taṇhā</b>ti rūpataṇhā …pe… dhammataṇhā.
cnd20:25.3	<b>Taṇhādhipanne</b>ti taṇhādhipanne taṇhānuge taṇhānugate taṇhānusaṭe taṇhāya panne paṭipanne abhibhūte pariyādinnacitte.
cnd20:25.4	<b>Manuje</b>ti sattādhivacanaṁ.
cnd20:25.5	<b>Pekkhamāno</b>ti pekkhamāno dakkhamāno olokayamāno nijjhāyamāno upaparikkhamānoti—
cnd20:25.6	taṇhādhipanne manuje pekkhamāno.
cnd20:25.7	<b>Piṅgiyāti bhagavā</b>ti.
cnd20:25.8	<b>Piṅgiyā</b>ti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.
cnd20:25.9	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—
cnd20:25.10	piṅgiyāti bhagavā.
cnd20:26.1	<b>Santāpajāte jarasā parete</b>ti.
cnd20:26.2	<b>Santāpajāte</b>ti jātiyā santāpajāte, jarāya santāpajāte, byādhinā santāpajāte, maraṇena santāpajāte, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi santāpajāte, nerayikena dukkhena santāpajāte …pe…
cnd20:26.3	diṭṭhibyasanena dukkhena santāpajāte ītijāte upaddavajāte upasaggajāteti—
cnd20:26.4	santāpajāte.
cnd20:26.5	<b>Jarasā parete</b>ti jarāya phuṭṭhe parete samohite samannāgate.
cnd20:26.6	Jātiyā anugate jarāya anusaṭe byādhinā abhibhūte maraṇena abbhāhate atāṇe aleṇe asaraṇe asaraṇībhūteti—
cnd20:26.7	santāpajāte jarasā parete.
cnd20:27.1	<b>Tasmā tuvaṁ piṅgiya appamatto</b>ti.
cnd20:27.2	<b>Tasmā</b>ti tasmā taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānā evaṁ ādīnavaṁ sampassamāno taṇhāyāti—
cnd20:27.3	tasmā tuvaṁ piṅgiya.
cnd20:27.4	<b>Appamatto</b>ti sakkaccakārī …pe…
cnd20:27.5	appamādo kusalesu dhammesūti—
cnd20:27.6	tasmā tuvaṁ piṅgiya appamatto.
cnd20:28.1	<b>Jahassu taṇhaṁ apunabbhavāyā</b>ti.
cnd20:28.2	<b>Taṇhā</b>ti rūpataṇhā …pe… dhammataṇhā.
cnd20:28.3	<b>Jahassu taṇhan</b>ti jahassu taṇhaṁ pajahassu taṇhaṁ vinodehi taṇhaṁ byantīkarohi taṇhaṁ anabhāvaṁ gamehi taṇhaṁ.
cnd20:28.4	<b>Apunabbhavāyā</b>ti yathā te …pe…
cnd20:28.5	punapaṭisandhiko bhavo na nibbatteyya kāmadhātuyā vā rūpadhātuyā vā arūpadhātuyā vā, kāmabhave vā rūpabhave vā arūpabhave vā, saññābhave vā asaññābhave vā nevasaññānāsaññābhave vā, ekavokārabhave vā catuvokārabhave vā pañcavokārabhave vā, punagatiyā vā upapattiyā vā paṭisandhiyā vā bhave vā saṁsāre vā vaṭṭe vā na janeyya na sañjaneyya na nibbatteyya nābhinibbatteyya, idheva nirujjheyya vūpasameyya atthaṁ gaccheyya paṭippassambheyyāti—
cnd20:28.6	jahassu taṇhaṁ apunabbhavāya.
cnd20:28.7	Tenāha bhagavā—
cnd20:29.1	“Taṇhādhipanne manuje pekkhamāno,
cnd20:29.2	(piṅgiyāti bhagavā)
cnd20:29.3	Santāpajāte jarasā parete;
cnd20:29.4	Tasmā tuvaṁ piṅgiya appamatto,
cnd20:29.5	Jahassu taṇhaṁ apunabbhavāyā”ti.
cnd20:30.1	Saha gāthāpariyosānā ye te brāhmaṇena saddhiṁ ekacchandā ekapayogā ekādhippāyā ekavāsanavāsitā, tesaṁ anekapāṇasahassānaṁ virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi—
cnd20:30.2	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.
cnd20:30.3	Tassa ca brāhmaṇassa virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi—
cnd20:30.4	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.
cnd20:30.5	Saha dhammacakkhussa paṭilābhā ajinajaṭāvākacīratidaṇḍakamaṇḍalukesā ca massū ca antarahitā bhaṇḍukāsāyavatthavasano saṅghāṭipattacīvaradharo anvatthapaṭipattiyā pañjaliko bhagavantaṁ namassamāno nisinno hoti—
cnd20:30.6	“satthā me, bhante, bhagavā, sāvakohamasmī”ti.
cnd20:30.7	Piṅgiyamāṇavapucchāniddeso soḷasamo.
cnd21:0.1	Cūḷaniddesa
cnd21:0.2	Pārāyanavagganiddesa
cnd21:0.3	17. Pārāyanatthutigāthāniddesa
cnd21:1.1	<b>Idamavoca bhagavā magadhesu viharanto pāsāṇake cetiye, paricārakasoḷasānaṁ brāhmaṇānaṁ ajjhiṭṭho puṭṭho puṭṭho pañhaṁ byākāsi.</b>
cnd21:2.1	<b>Idamavoca bhagavā</b>ti idaṁ pārāyanaṁ avoca.
cnd21:2.2	<b>Bhagavā</b>ti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—
cnd21:2.3	idamavoca bhagavā.
cnd21:2.4	<b>Magadhesu viharanto</b>ti magadhanāmake janapade viharanto iriyanto vattento pālento yapento yāpento.
cnd21:2.5	<b>Pāsāṇake cetiye</b>ti pāsāṇakacetiyaṁ vuccati buddhāsananti—
cnd21:2.6	magadhesu viharanto pāsāṇake cetiye.
cnd21:2.7	<b>Paricārakasoḷasānaṁ brāhmaṇānan</b>ti piṅgiyo brāhmaṇo bāvarissa brāhmaṇassa paddho paddhacaro paricārako sisso.
cnd21:2.8	Piṅgiyena te soḷasāti—
cnd21:2.9	evampi paricārakasoḷasānaṁ brāhmaṇānaṁ.
cnd21:2.10	Atha vā te soḷasa brāhmaṇā buddhassa bhagavato paddhā paddhacarā paricārakā sissāti—
cnd21:2.11	evampi paricārakasoḷasānaṁ brāhmaṇānaṁ.
cnd21:3.1	<b>Ajjhiṭṭho puṭṭho puṭṭho pañhaṁ byākāsī</b>ti.
cnd21:3.2	<b>Ajjhiṭṭho</b>ti ajjhiṭṭho ajjhesito.
cnd21:3.3	<b>Puṭṭho puṭṭho</b>ti puṭṭho puṭṭho pucchito pucchito yācito yācito ajjhesito ajjhesito pasādito pasādito.
cnd21:3.4	<b>Pañhaṁ byākāsī</b>ti pañhaṁ byākāsi ācikkhi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivari vibhaji uttānīākāsi pakāsesīti—
cnd21:3.5	ajjhiṭṭho puṭṭho puṭṭho pañhaṁ byākāsi.
cnd21:3.6	Tenetaṁ vuccati—
cnd21:4.1	“Idamavoca bhagavā magadhesu viharanto pāsāṇake cetiye, paricārakasoḷasānaṁ brāhmaṇānaṁ ajjhiṭṭho puṭṭho puṭṭho pañhaṁ byākāsī”ti.
cnd21:5.1	<b>Ekamekassa cepi pañhassa atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammaṁ paṭipajjeyya, gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāraṁ.</b>
cnd21:5.2	<b>Pāraṅgamanīyā ime dhammāti.</b>
cnd21:5.3	<b>Tasmā imassa dhammapariyāyassa “pārāyanan”teva adhivacanaṁ.</b>
cnd21:6.1	<b>Ekamekassa cepi pañhassā</b>ti ekamekassa cepi ajitapañhassa, ekamekassa cepi tissametteyyapañhassa, ekamekassa cepi puṇṇakapañhassa, ekamekassa cepi mettagūpañhassa, ekamekassa cepi dhotakapañhassa, ekamekassa cepi upasīvapañhassa, ekamekassa cepi nandakapañhassa, ekamekassa cepi hemakapañhassa, ekamekassa cepi todeyyapañhassa, ekamekassa cepi kappapañhassa, ekamekassa cepi jatukaṇṇipañhassa, ekamekassa cepi bhadrāvudhapañhassa, ekamekassa cepi udayapañhassa, ekamekassa cepi posālapañhassa, ekamekassa cepi mogharājapañhassa, ekamekassa cepi piṅgiyapañhassāti—
cnd21:6.2	ekamekassa cepi pañhassa.
cnd21:7.1	<b>Atthamaññāya dhammamaññāyā</b>ti sveva pañho dhammo, visajjanaṁ atthoti atthaṁ aññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—
cnd21:7.2	atthamaññāya.
cnd21:7.3	<b>Dhammamaññāyā</b>ti dhammaṁ aññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—
cnd21:7.4	dhammamaññāyāti—
cnd21:7.5	atthamaññāya dhammamaññāya.
cnd21:7.6	<b>Dhammānudhammaṁ paṭipajjeyyā</b>ti sammāpaṭipadaṁ anulomapaṭipadaṁ apaccanīkapaṭipadaṁ anvatthapaṭipadaṁ dhammānudhammapaṭipadaṁ paṭipajjeyyāti—
cnd21:7.7	dhammānudhammaṁ paṭipajjeyya.
cnd21:7.8	<b>Gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāran</b>ti jarāmaraṇassa pāraṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ.
cnd21:7.9	Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
cnd21:7.10	<b>Gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāran</b>ti jarāmaraṇassa pāraṁ gaccheyya, pāraṁ adhigaccheyya, pāraṁ adhiphasseyya, pāraṁ sacchikareyyāti—
cnd21:7.11	gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāraṁ.
cnd21:7.12	<b>Pāraṅgamanīyā ime dhammā</b>ti ime dhammā pāraṅgamanīyā.
cnd21:7.13	Pāraṁ pāpenti pāraṁ sampāpenti pāraṁ samanupāpenti, jarāmaraṇassa taraṇāya saṁvattantīti—
cnd21:7.14	pāraṅgamanīyā ime dhammāti.
cnd21:8.1	<b>Tasmā imassa dhammapariyāyassā</b>ti.
cnd21:8.2	<b>Tasmā</b>ti tasmā taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānāti—
cnd21:8.3	tasmā.
cnd21:8.4	<b>Imassa dhammapariyāyassā</b>ti imassa pārāyanassāti—
cnd21:8.5	tasmā imassa dhammapariyāyassa.
cnd21:8.6	<b>Pārāyananteva adhivacanan</b>ti pāraṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ …pe… nirodho nibbānaṁ.
cnd21:8.7	Ayanaṁ vuccati maggo, seyyathidaṁ—
cnd21:8.8	sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi.
cnd21:8.9	<b>Adhivacanan</b>ti saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṁ nāmakammaṁ nāmadheyyaṁ nirutti byañjanaṁ abhilāpoti—
cnd21:8.10	pārāyananteva adhivacanaṁ.
cnd21:8.11	Tenetaṁ vuccati—
cnd21:9.1	“Ekamekassa cepi pañhassa atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammaṁ paṭipajjeyya, gaccheyyeva jarāmaraṇassa pāraṁ.
cnd21:9.2	Pāraṅgamanīyā ime dhammāti.
cnd21:9.3	Tasmā imassa dhammapariyāyassa ‘pārāyanan’teva adhivacanan”ti.
cnd21:10.1	<b>Ajito tissametteyyo,</b>
cnd21:10.2	<b>puṇṇako atha mettagū;</b>
cnd21:10.3	<b>Dhotako upasīvo ca,</b>
cnd21:10.4	<b>nando ca atha hemako. </b>
cnd21:11.1	<b>Todeyyakappā dubhayo,</b>
cnd21:11.2	<b>jatukaṇṇī ca paṇḍito;</b>
cnd21:11.3	<b>Bhadrāvudho udayo ca,</b>
cnd21:11.4	<b>posālo cāpi brāhmaṇo;</b>
cnd21:11.5	<b>Mogharājā ca medhāvī,</b>
cnd21:11.6	<b>piṅgiyo ca mahāisi. </b>
cnd21:12.1	<b>Ete buddhaṁ upāgacchuṁ,</b>
cnd21:12.2	<b>Sampannacaraṇaṁ isiṁ;</b>
cnd21:12.3	<b>Pucchantā nipuṇe pañhe,</b>
cnd21:12.4	<b>Buddhaseṭṭhaṁ upāgamuṁ. </b>
cnd21:13.1	<b>Ete buddhaṁ upāgacchun</b>ti.
cnd21:13.2	<b>Ete</b>ti soḷasa pārāyaniyā brāhmaṇā.
cnd21:13.3	<b>Buddho</b>ti yo so bhagavā sayambhū anācariyako pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṁ saccāni abhisambujjhi, tattha ca sabbaññutaṁ patto balesu ca vasībhāvaṁ.
cnd21:13.4	<b>Buddho</b>ti kenaṭṭhena buddho?
cnd21:13.5	Bujjhitā saccānīti buddho, bodhetā pajāyāti buddho, sabbaññutāya buddho, sabbadassāvitāya buddho, abhiññeyyatāya buddho, visavitāya buddho, khīṇāsavasaṅkhātena buddho, nirupalepasaṅkhātena buddho, ekantavītarāgoti buddho, ekantavītadosoti buddho, ekantavītamohoti buddho, ekantanikkilesoti buddho, ekāyanamaggaṁ gatoti buddho, eko anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti buddho, abuddhivihatattā buddhipaṭilābhāti buddho.
cnd21:13.6	<b>Buddho</b>ti netaṁ nāmaṁ mātarā kataṁ na pitarā kataṁ na bhātarā kataṁ na bhaginiyā kataṁ na mittāmaccehi kataṁ na ñātisālohitehi kataṁ na samaṇabrāhmaṇehi kataṁ na devatāhi kataṁ.
cnd21:13.7	Vimokkhantikametaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ bodhiyā mūle saha sabbaññutañāṇassa paṭilābhā sacchikā paññatti, yadidaṁ buddhoti.
cnd21:13.8	<b>Ete buddhaṁ upāgacchun</b>ti ete buddhaṁ upāgamiṁsu upasaṅkamiṁsu payirupāsiṁsu paripucchiṁsu paripañhiṁsūti—
cnd21:13.9	ete buddhaṁ upāgacchuṁ.
cnd21:14.1	<b>Sampannacaraṇaṁ isin</b>ti <b>caraṇaṁ</b> vuccati sīlācāranibbatti.
cnd21:14.2	Sīlasaṁvaropi caraṇaṁ, indriyasaṁvaropi caraṇaṁ, bhojane mattaññutāpi caraṇaṁ, jāgariyānuyogopi caraṇaṁ, sattapi saddhammā caraṇaṁ, cattāripi jhānāni caraṇaṁ.
cnd21:14.3	<b>Sampannacaraṇan</b>ti sampannacaraṇaṁ seṭṭhacaraṇaṁ viseṭṭhacaraṇaṁ pāmokkhacaraṇaṁ uttamacaraṇaṁ pavaracaraṇaṁ.
cnd21:14.4	<b>Isī</b>ti isi bhagavā mahantaṁ sīlakkhandhaṁ esī gavesī pariyesīti isi …pe… mahesakkhehi vā sattehi esito gavesito pariyesito—
cnd21:14.5	“kahaṁ buddho, kahaṁ bhagavā, kahaṁ devadevo kahaṁ narāsabho”ti—
cnd21:14.6	isīti—
cnd21:14.7	sampannacaraṇaṁ isiṁ.
cnd21:15.1	<b>Pucchantā nipuṇe pañhe</b>ti.
cnd21:15.2	<b>Pucchantā</b>ti pucchantā yācantā ajjhesantā pasādentā.
cnd21:15.3	<b>Nipuṇe pañhe</b>ti gambhīre duddase duranubodhe sante paṇīte atakkāvacare nipuṇe paṇḍitavedanīye pañheti—
cnd21:15.4	pucchantā nipuṇe pañhe.
cnd21:16.1	<b>Buddhaseṭṭhaṁ upāgamun</b>ti.
cnd21:16.2	<b>Buddho</b>ti yo so bhagavā …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ buddhoti.
cnd21:16.3	<b>Seṭṭhan</b>ti aggaṁ seṭṭhaṁ viseṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ buddhaṁ upāgamuṁ upāgamiṁsu upasaṅkamiṁsu payirupāsiṁsu paripucchiṁsu paripañhiṁsūti—
cnd21:16.4	buddhaseṭṭhaṁ upāgamuṁ.
cnd21:16.5	Tenetaṁ vuccati—
cnd21:17.1	“Ete buddhaṁ upāgacchuṁ,
cnd21:17.2	sampannacaraṇaṁ isiṁ;
cnd21:17.3	Pucchantā nipuṇe pañhe,
cnd21:17.4	buddhaseṭṭhaṁ upāgamun”ti.
cnd21:18.1	<b>Tesaṁ buddho pabyākāsi,</b>
cnd21:18.2	<b>Pañhaṁ puṭṭho yathātathaṁ;</b>
cnd21:18.3	<b>Pañhānaṁ veyyākaraṇena,</b>
cnd21:18.4	<b>Tosesi brāhmaṇe muni. </b>
cnd21:19.1	<b>Tesaṁ buddho pabyākāsī</b>ti.
cnd21:19.2	<b>Tesan</b>ti soḷasānaṁ pārāyaniyānaṁ brāhmaṇānaṁ.
cnd21:19.3	<b>Buddho</b>ti yo so bhagavā …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ buddhoti.
cnd21:19.4	<b>Pabyākāsī</b>ti tesaṁ buddho pabyākāsi ācikkhi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivari vibhaji uttānīakāsi pakāsesīti—
cnd21:19.5	tesaṁ buddho pabyākāsi.
cnd21:20.1	<b>Pañhaṁ puṭṭho yathātathan</b>ti.
cnd21:20.2	<b>Pañhaṁ puṭṭho</b>ti pañhaṁ puṭṭho pucchito yācito ajjhesito pasādito.
cnd21:20.3	<b>Yathātathan</b>ti yathā ācikkhitabbaṁ tathā ācikkhi, yathā desitabbaṁ tathā desesi, yathā paññapetabbaṁ tathā paññapesi, yathā paṭṭhapetabbaṁ tathā paṭṭhapesi, yathā vivaritabbaṁ tathā vivari, yathā vibhajitabbaṁ tathā vibhaji, yathā uttānīkātabbaṁ tathā uttānīakāsi, yathā pakāsitabbaṁ tathā pakāsesīti—
cnd21:20.4	pañhaṁ puṭṭho yathātathaṁ.
cnd21:21.1	<b>Pañhānaṁ veyyākaraṇenā</b>ti pañhānaṁ veyyākaraṇena ācikkhanena desanena paññapanena paṭṭhapanena vivaraṇena vibhajanena uttānīkammena pakāsanenāti—
cnd21:21.2	pañhānaṁ veyyākaraṇena.
cnd21:22.1	<b>Tosesi brāhmaṇe munī</b>ti.
cnd21:22.2	<b>Tosesī</b>ti tosesi vitosesi pasādesi ārādhesi attamane akāsi.
cnd21:22.3	<b>Brāhmaṇe</b>ti soḷasa pārāyaniye brāhmaṇe.
cnd21:22.4	<b>Munī</b>ti monaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so munīti—
cnd21:22.5	tosesi brāhmaṇe muni.
cnd21:22.6	Tenetaṁ vuccati—
cnd21:23.1	“Tesaṁ buddho pabyākāsi,
cnd21:23.2	pañhaṁ puṭṭho yathātathaṁ;
cnd21:23.3	Pañhānaṁ veyyākaraṇena,
cnd21:23.4	tosesi brāhmaṇe munī”ti.
cnd21:24.1	<b>Te tositā cakkhumatā,</b>
cnd21:24.2	<b>buddhenādiccabandhunā;</b>
cnd21:24.3	<b>Brahmacariyamacariṁsu,</b>
cnd21:24.4	<b>varapaññassa santike. </b>
cnd21:25.1	<b>Te tositā cakkhumatā</b>ti.
cnd21:25.2	<b>Te</b>ti soḷasa pārāyaniyā brāhmaṇā.
cnd21:25.3	<b>Tositā</b>ti tositā vitositā pasāditā ārādhitā attamanā katāti—
cnd21:25.4	te tositā.
cnd21:25.5	<b>Cakkhumatā</b>ti bhagavā pañcahi cakkhūhi cakkhumā—
cnd21:25.6	maṁsacakkhunāpi cakkhumā, dibbacakkhunāpi cakkhumā, paññācakkhunāpi cakkhumā, buddhacakkhunāpi cakkhumā, samantacakkhunāpi cakkhumā.
cnd21:25.7	Kathaṁ bhagavā maṁsacakkhunāpi cakkhumā …pe…
cnd21:25.8	evaṁ bhagavā samantacakkhunāpi cakkhumāti—
cnd21:25.9	te tositā cakkhumatā.
cnd21:26.1	<b>Buddhenādiccabandhunā</b>ti.
cnd21:26.2	<b>Buddho</b>ti yo so bhagavā …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ buddhoti.
cnd21:26.3	<b>Ādiccabandhunā</b>ti <b>ādicco</b> vuccati sūriyo.
cnd21:26.4	So gotamo gottena, bhagavāpi gotamo gottena, bhagavā sūriyassa gottañātako gottabandhu.
cnd21:26.5	Tasmā buddho ādiccabandhūti—
cnd21:26.6	buddhenādiccabandhunā.
cnd21:27.1	<b>Brahmacariyamacariṁsū</b>ti brahmacariyaṁ vuccati asaddhammasamāpattiyā ārati virati paṭivirati veramaṇī viramaṇaṁ akiriyā akaraṇaṁ anajjhāpatti velāanatikkamo setughāto.
cnd21:27.2	Api ca nippariyāyavasena brahmacariyaṁ vuccati ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—
cnd21:27.3	sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi.
cnd21:27.4	<b>Brahmacariyamacariṁsū</b>ti brahmacariyaṁ cariṁsu acariṁsu samādāya vattiṁsūti—
cnd21:27.5	brahmacariyamacariṁsu.
cnd21:28.1	<b>Varapaññassa santike</b>ti varapaññassa aggapaññassa seṭṭhapaññassa viseṭṭhapaññassa pāmokkhapaññassa uttamapaññassa pavarapaññassa.
cnd21:28.2	<b>Santike</b>ti santike sāmantā āsanne avidūre upakaṭṭheti—
cnd21:28.3	varapaññassa santike.
cnd21:28.4	Tenetaṁ vuccati—
cnd21:29.1	“Te tositā cakkhumatā,
cnd21:29.2	buddhenādiccabandhunā;
cnd21:29.3	Brahmacariyamacariṁsu,
cnd21:29.4	varapaññassa santike”ti.
cnd21:30.1	<b>Ekamekassa pañhassa,</b>
cnd21:30.2	<b>yathā buddhena desitaṁ;</b>
cnd21:30.3	<b>Tathā yo paṭipajjeyya,</b>
cnd21:30.4	<b>gacche pāraṁ apārato. </b>
cnd21:31.1	<b>Ekamekassa pañhassā</b>ti ekamekassa ajitapañhassa, ekamekassa tissametteyyapañhassa …pe…
cnd21:31.2	ekamekassa piṅgiyapañhassāti—
cnd21:31.3	ekamekassa pañhassa.
cnd21:32.1	<b>Yathā buddhena desitan</b>ti.
cnd21:32.2	<b>Buddho</b>ti yo so bhagavā sayambhū …pe…
cnd21:32.3	sacchikā paññatti, yadidaṁ buddhoti.
cnd21:32.4	<b>Yathā buddhena desitan</b>ti yathā buddhena ācikkhitaṁ desitaṁ paññapitaṁ paṭṭhapitaṁ vivaritaṁ vibhajitaṁ uttānīkataṁ pakāsitanti—
cnd21:32.5	yathā buddhena desitaṁ.
cnd21:33.1	<b>Tathā yo paṭipajjeyyā</b>ti sammāpaṭipadaṁ anulomapaṭipadaṁ apaccanīkapaṭipadaṁ anvatthapaṭipadaṁ dhammānudhammapaṭipadaṁ paṭipajjeyyāti—
cnd21:33.2	tathā yo paṭipajjeyya.
cnd21:34.1	<b>Gacche pāraṁ apārato</b>ti pāraṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ …pe… nirodho nibbānaṁ;
cnd21:34.2	apāraṁ vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca.
cnd21:34.3	<b>Gacche pāraṁ apārato</b>ti apārato pāraṁ gaccheyya, pāraṁ adhigaccheyya, pāraṁ phasseyya, pāraṁ sacchikareyyāti—
cnd21:34.4	gacche pāraṁ apārato.
cnd21:34.5	Tenetaṁ vuccati—
cnd21:35.1	“Ekamekassa pañhassa,
cnd21:35.2	yathā buddhena desitaṁ;
cnd21:35.3	Tathā yo paṭipajjeyya,
cnd21:35.4	gacche pāraṁ apārato”ti.
cnd21:36.1	<b>Apārā pāraṁ gaccheyya,</b>
cnd21:36.2	<b>bhāvento maggamuttamaṁ;</b>
cnd21:36.3	<b>Maggo so pāraṁ gamanāya,</b>
cnd21:36.4	<b>tasmā pārāyanaṁ iti. </b>
cnd21:37.1	<b>Apārā pāraṁ gaccheyyā</b>ti apāraṁ vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca;
cnd21:37.2	pāraṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ …pe…
cnd21:37.3	taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
cnd21:37.4	<b>Apārā pāraṁ gaccheyyā</b>ti apārā pāraṁ gaccheyya, pāraṁ adhigaccheyya, pāraṁ phasseyya, pāraṁ sacchikareyyāti—
cnd21:37.5	apārā pāraṁ gaccheyya.
cnd21:38.1	<b>Bhāvento maggamuttaman</b>ti maggamuttamaṁ vuccati ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—
cnd21:38.2	sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi.
cnd21:38.3	<b>Maggamuttaman</b>ti maggaṁ aggaṁ seṭṭhaṁ viseṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ.
cnd21:38.4	<b>Bhāvento</b>ti bhāvento āsevanto bahulīkarontoti—
cnd21:38.5	bhāvento maggamuttamaṁ.
cnd21:39.1	<b>Maggo so pāraṁ gamanāyā</b>ti—
cnd21:40.1	Maggo pantho patho pajjo,
cnd21:40.2	añjasaṁ vaṭumāyanaṁ;
cnd21:40.3	Nāvā uttarasetu ca,
cnd21:40.4	kullo ca bhisi saṅkamo.
cnd21:41.1	<b>Pāraṁ gamanāyā</b>ti pāraṁ gamanāya pāraṁ sampāpanāya pāraṁ samanupāpanāya jarāmaraṇassa taraṇāyāti—
cnd21:41.2	maggo so pāraṁ gamanāya.
cnd21:42.1	<b>Tasmā pārāyanaṁ itī</b>ti.
cnd21:42.2	<b>Tasmā</b>ti tasmā taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānā.
cnd21:42.3	Pāraṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ …pe… nirodho nibbānaṁ.
cnd21:42.4	Ayanaṁ vuccati maggo.
cnd21:42.5	<b>Itī</b>ti padasandhi …pe… padānupubbatāpetaṁ itīti—
cnd21:42.6	tasmā pārāyanaṁ iti.
cnd21:42.7	Tenetaṁ vuccati—
cnd21:43.1	“Apārā pāraṁ gaccheyya,
cnd21:43.2	bhāvento maggamuttamaṁ;
cnd21:43.3	Maggo so pāraṁ gamanāya,
cnd21:43.4	tasmā pārāyanaṁ itī”ti.
cnd21:43.5	Pārāyanatthutigāthāniddeso sattarasamo.
cnd22:0.1	Cūḷaniddesa
cnd22:0.2	Pārāyanavagganiddesa
cnd22:0.3	18. Pārāyanānugītigāthāniddesa
cnd22:1.1	<b>Pārāyanamanugāyissaṁ,</b>
cnd22:1.2	(iccāyasmā piṅgiyo)
cnd22:1.3	<b>Yathāddakkhi tathākkhāsi;</b>
cnd22:1.4	<b>Vimalo bhūrimedhaso,</b>
cnd22:1.5	<b>Nikkāmo nibbano nāgo;</b>
cnd22:1.6	<b>Kissa hetu musā bhaṇe. </b>
cnd22:2.1	<b>Pārāyanamanugāyissan</b>ti gītamanugāyissaṁ kathitamanukathayissaṁ bhaṇitamanubhaṇissaṁ lapitamanulapissaṁ bhāsitamanubhāsissanti—
cnd22:2.2	pārāyanamanugāyissaṁ.
cnd22:2.3	<b>Iccāyasmā piṅgiyo</b>ti.
cnd22:2.4	<b>Iccā</b>ti padasandhi …pe… padānupubbatāpetaṁ—
cnd22:2.5	iccāti.
cnd22:2.6	<b>Āyasmā</b>ti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravasappatissādhivacanametaṁ—
cnd22:2.7	āyasmāti.
cnd22:2.8	<b>Piṅgiyo</b>ti tassa therassa nāmaṁ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṁ nāmakammaṁ nāmadheyyaṁ nirutti byañjanaṁ abhilāpoti—
cnd22:2.9	iccāyasmā piṅgiyo.
cnd22:3.1	<b>Yathāddakkhi tathākkhāsī</b>ti yathā addakkhi tathā akkhāsi ācikkhi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivari vibhaji uttānīakāsi pakāsesi.
cnd22:3.2	“Sabbe saṅkhārā aniccā”ti yathā addakkhi tathā akkhāsi ācikkhi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivari vibhaji uttānīakāsi pakāsesi.
cnd22:3.3	“Sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …pe…
cnd22:3.4	“sabbe dhammā anattā”ti …
cnd22:3.5	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti yathā addakkhi tathā akkhāsi ācikkhi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivari vibhaji uttānīakāsi pakāsesīti—
cnd22:3.6	yathāddakkhi tathākkhāsi.
cnd22:4.1	<b>Vimalo bhūrimedhaso</b>ti.
cnd22:4.2	<b>Vimalo</b>ti rāgo malaṁ, doso malaṁ, moho malaṁ, kodho …
cnd22:4.3	upanāho …pe… sabbākusalābhisaṅkhārā malā.
cnd22:4.4	Te malā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
cnd22:4.5	Amalo buddho vimalo nimmalo malāpagato malavippahīno malavimutto sabbamalavītivatto.
cnd22:4.6	<b>Bhūri</b> vuccati pathavī.
cnd22:4.7	Bhagavā tāya pathavisamāya paññāya vipulāya vitthatāya samannāgato.
cnd22:4.8	Medhā vuccati paññā.
cnd22:4.9	Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.
cnd22:4.10	Bhagavā imāya medhāya paññāya upeto samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato, tasmā buddho sumedhasoti—
cnd22:4.11	vimalo bhūrimedhaso.
cnd22:5.1	<b>Nikkāmo nibbano nāgo</b>ti.
cnd22:5.2	<b>Kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—
cnd22:5.3	vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…
cnd22:5.4	ime vuccanti vatthukāmā …pe…
cnd22:5.5	ime vuccanti kilesakāmā.
cnd22:5.6	Buddhassa bhagavato vatthukāmā pariññātā kilesakāmā pahīnā vatthukāmānaṁ pariññātattā kilesakāmānaṁ pahīnattā.
cnd22:5.7	Bhagavā na kāme kāmeti na kāme icchati na kāme pattheti na kāme piheti na kāme abhijappati.
cnd22:5.8	Ye kāme kāmenti kāme icchanti kāme patthenti kāme pihenti kāme abhijappanti te kāmakāmino rāgarāgino saññasaññino.
cnd22:5.9	Bhagavā na kāme kāmeti na kāme icchati na kāme pattheti na kāme piheti na kāme abhijappati.
cnd22:5.10	Tasmā buddho akāmo nikkāmo cattakāmo vantakāmo muttakāmo pahīnakāmo paṭinissaṭṭhakāmo vītarāgo vigatarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo nicchāto nibbuto sītibhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharatīti—
cnd22:5.11	nikkāmo.
cnd22:6.1	<b>Nibbano</b>ti rāgo vanaṁ, doso vanaṁ, moho vanaṁ, kodho vanaṁ, upanāho vanaṁ …pe…
cnd22:6.2	sabbākusalābhisaṅkhārā vanā.
cnd22:6.3	Te vanā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
cnd22:6.4	Tasmā buddho avano vivano nibbano vanāpagato vanavippahīno vanavimutto sabbavanavītivattoti—
cnd22:6.5	nibbano.
cnd22:6.6	<b>Nāgo</b>ti nāgo;
cnd22:6.7	bhagavā āguṁ na karotīti nāgo, na gacchatīti nāgo, na āgacchatīti nāgo …pe… evaṁ bhagavā na āgacchatīti nāgoti—
cnd22:6.8	nikkāmo nibbano nāgo.
cnd22:7.1	<b>Kissa hetu musā bhaṇe</b>ti.
cnd22:7.2	<b>Kissa hetū</b>ti kissa hetu kiṁhetu kiṅkāraṇā kiṁnidānā kiṁpaccayāti—
cnd22:7.3	kissa hetu.
cnd22:7.4	<b>Musā bhaṇe</b>ti musā bhaṇeyya katheyya dīpeyya vohareyya;
cnd22:7.5	<b>musā bhaṇe</b>ti mosavajjaṁ bhaṇeyya, musāvādaṁ bhaṇeyya, anariyavādaṁ bhaṇeyya.
cnd22:7.6	Idhekacco sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho—
cnd22:7.7	“ehambho purisa, yaṁ jānāsi taṁ vadehī”ti,
cnd22:7.8	so ajānaṁ vā āha—“jānāmī”ti,
cnd22:7.9	jānaṁ vā āha—“na jānāmī”ti,
cnd22:7.10	apassaṁ vā āha—“passāmī”ti,
cnd22:7.11	passaṁ vā āha—“na passāmī”ti.
cnd22:7.12	Iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā sampajānamusā bhāsati, idaṁ vuccati mosavajjaṁ.
cnd22:8.1	Api ca tīhākārehi musāvādo hoti.
cnd22:8.2	Pubbevassa hoti—
cnd22:8.3	“musā bhaṇissan”ti, bhaṇantassa hoti—
cnd22:8.4	“musā bhaṇāmī”ti, bhaṇitassa hoti—
cnd22:8.5	“musā mayā bhaṇitan”ti—
cnd22:8.6	imehi tīhākārehi musāvādo hoti.
cnd22:8.7	Api ca catūhākārehi musāvādo hoti.
cnd22:8.8	Pubbevassa hoti—
cnd22:8.9	“musā bhaṇissan”ti, bhaṇantassa hoti—
cnd22:8.10	“musā bhaṇāmī”ti, bhaṇitassa hoti—
cnd22:8.11	“musā mayā bhaṇitan”ti, vinidhāya diṭṭhiṁ—
cnd22:8.12	imehi catūhākārehi musāvādo hoti.
cnd22:8.13	Api ca pañcahākārehi …pe…
cnd22:8.14	chahākārehi …
cnd22:8.15	sattahākārehi …
cnd22:8.16	aṭṭhahākārehi musāvādo hoti.
cnd22:8.17	Pubbevassa hoti—
cnd22:8.18	“musā bhaṇissan”ti, bhaṇantassa hoti—
cnd22:8.19	“musā bhaṇāmī”ti, bhaṇitassa hoti—
cnd22:8.20	“musā mayā bhaṇitan”ti, vinidhāya diṭṭhiṁ, vinidhāya khantiṁ, vinidhāya ruciṁ, vinidhāya saññaṁ, vinidhāya bhāvaṁ—
cnd22:8.21	imehi aṭṭhahākārehi musāvādo hoti mosavajjaṁ.
cnd22:8.22	Kissa hetu musā bhaṇeyya katheyya dīpeyya vohareyyāti—
cnd22:8.23	kissa hetu musā bhaṇe.
cnd22:8.24	Tenāha thero piṅgiyo—
cnd22:9.1	“Pārāyanamanugāyissaṁ,
cnd22:9.2	(iccāyasmā piṅgiyo)
cnd22:9.3	Yathāddakkhi tathākkhāsi;
cnd22:9.4	Vimalo bhūrimedhaso,
cnd22:9.5	Nikkāmo nibbano nāgo;
cnd22:9.6	Kissa hetu musā bhaṇe”ti.
cnd22:10.1	<b>Pahīnamalamohassa,</b>
cnd22:10.2	<b>mānamakkhappahāyino;</b>
cnd22:10.3	<b>Handāhaṁ kittayissāmi,</b>
cnd22:10.4	<b>giraṁ vaṇṇūpasañhitaṁ. </b>
cnd22:11.1	<b>Pahīnamalamohassā</b>ti.
cnd22:11.2	<b>Malan</b>ti rāgo malaṁ, doso malaṁ, moho malaṁ, māno malaṁ, diṭṭhi malaṁ, kileso malaṁ, sabbaduccaritaṁ malaṁ, sabbabhavagāmikammaṁ malaṁ.
cnd22:12.1	<b>Moho</b>ti yaṁ dukkhe aññāṇaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ.
cnd22:12.2	Ayaṁ vuccati moho.
cnd22:12.3	Malañca moho ca buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
cnd22:12.4	Tasmā buddho pahīnamalamohoti—
cnd22:12.5	pahīnamalamohassa.
cnd22:13.1	<b>Mānamakkhappahāyino</b>ti.
cnd22:13.2	<b>Māno</b>ti ekavidhena māno—
cnd22:13.3	yā cittassa unnati.
cnd22:13.4	Duvidhena māno—
cnd22:13.5	attukkaṁsanamāno,
cnd22:13.6	paravambhanamāno.
cnd22:13.7	Tividhena māno—
cnd22:13.8	seyyohamasmīti māno,
cnd22:13.9	sadisohamasmīti māno,
cnd22:13.10	hīnohamasmīti māno.
cnd22:13.11	Catubbidhena māno—
cnd22:13.12	lābhena mānaṁ janeti,
cnd22:13.13	yasena mānaṁ janeti,
cnd22:13.14	pasaṁsāya mānaṁ janeti,
cnd22:13.15	sukhena mānaṁ janeti.
cnd22:13.16	Pañcavidhena māno—
cnd22:13.17	lābhimhi manāpikānaṁ rūpānanti mānaṁ janeti,
cnd22:13.18	lābhimhi manāpikānaṁ saddānaṁ …pe…
cnd22:13.19	gandhānaṁ …
cnd22:13.20	rasānaṁ …
cnd22:13.21	phoṭṭhabbānanti mānaṁ janeti.
cnd22:13.22	Chabbidhena māno—
cnd22:13.23	cakkhusampadāya mānaṁ janeti,
cnd22:13.24	sotasampadāya …pe…
cnd22:13.25	ghānasampadāya …
cnd22:13.26	jivhāsampadāya …
cnd22:13.27	kāyasampadāya …
cnd22:13.28	manosampadāya mānaṁ janeti.
cnd22:13.29	Sattavidhena māno—
cnd22:13.30	māno,
cnd22:13.31	atimāno,
cnd22:13.32	mānātimāno,
cnd22:13.33	omāno,
cnd22:13.34	avamāno,
cnd22:13.35	asmimāno,
cnd22:13.36	micchāmāno.
cnd22:13.37	Aṭṭhavidhena māno—
cnd22:13.38	lābhena mānaṁ janeti,
cnd22:13.39	alābhena omānaṁ janeti,
cnd22:13.40	yasena mānaṁ janeti,
cnd22:13.41	ayasena omānaṁ janeti,
cnd22:13.42	pasaṁsāya mānaṁ janeti,
cnd22:13.43	nindāya omānaṁ janeti,
cnd22:13.44	sukhena mānaṁ janeti,
cnd22:13.45	dukkhena omānaṁ janeti.
cnd22:13.46	Navavidhena māno—
cnd22:13.47	seyyassa seyyohamasmīti māno,
cnd22:13.48	seyyassa sadisohamasmīti māno,
cnd22:13.49	seyyassa hīnohamasmīti māno,
cnd22:13.50	sadisassa seyyohamasmīti māno,
cnd22:13.51	sadisassa sadisohamasmīti māno,
cnd22:13.52	sadisassa hīnohamasmīti māno,
cnd22:13.53	hīnassa seyyohamasmīti māno,
cnd22:13.54	hīnassa sadisohamasmīti māno,
cnd22:13.55	hīnassa hīnohamasmīti māno.
cnd22:13.56	Dasavidhena māno—
cnd22:13.57	idhekacco mānaṁ janeti jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā vaṇṇapokkharatāya vā dhanena vā ajjhenena vā kammāyatanena vā sippāyatanena vā vijjāṭṭhānena vā sutena vā paṭibhānena vā aññataraññatarena vā vatthunā.
cnd22:13.58	Yo evarūpo māno maññanā maññitattaṁ unnati unnamo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa—
cnd22:13.59	ayaṁ vuccati māno.
cnd22:14.1	<b>Makkho</b>ti yo makkho makkhāyanā makkhāyitattaṁ niṭṭhuriyaṁ niṭṭhuriyakammaṁ—
cnd22:14.2	ayaṁ vuccati makkho.
cnd22:14.3	Buddhassa bhagavato māno ca makkho ca pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
cnd22:14.4	Tasmā buddho mānamakkhappahāyīti—
cnd22:14.5	mānamakkhappahāyino.
cnd22:15.1	<b>Handāhaṁ kittayissāmi giraṁ vaṇṇūpasañhitan</b>ti.
cnd22:15.2	<b>Handāhan</b>ti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ—
cnd22:15.3	handāhanti.
cnd22:15.4	<b>Kittayissāmi giraṁ vaṇṇūpasañhitan</b>ti vaṇṇena upetaṁ samupetaṁ upāgataṁ samupāgataṁ upapannaṁ samupapannaṁ samannāgataṁ vācaṁ giraṁ byappathaṁ udīraṇaṁ kittayissāmi desessāmi paññapessāmi paṭṭhapessāmi vivarissāmi vibhajissāmi uttānīkarissāmi pakāsessāmīti—
cnd22:15.5	handāhaṁ kittayissāmi giraṁ vaṇṇūpasañhitaṁ.
cnd22:15.6	Tenāha thero piṅgiyo—
cnd22:16.1	“Pahīnamalamohassa,
cnd22:16.2	mānamakkhappahāyino;
cnd22:16.3	Handāhaṁ kittayissāmi,
cnd22:16.4	giraṁ vaṇṇūpasañhitan”ti.
cnd22:17.1	<b>Tamonudo buddho samantacakkhu,</b>
cnd22:17.2	<b>Lokantagū sabbabhavātivatto;</b>
cnd22:17.3	<b>Anāsavo sabbadukkhappahīno,</b>
cnd22:17.4	<b>Saccavhayo brahme upāsito me. </b>
cnd22:18.1	<b>Tamonudo buddho samantacakkhū</b>ti.
cnd22:18.2	<b>Tamonudo</b>ti rāgatamaṁ dosatamaṁ mohatamaṁ mānatamaṁ diṭṭhitamaṁ kilesatamaṁ duccaritatamaṁ andhakaraṇaṁ aññāṇakaraṇaṁ paññānirodhikaṁ vighātapakkhikaṁ anibbānasaṁvattanikaṁ nudi panudi pajahi vinodesi byantīakāsi anabhāvaṁ gamesi.
cnd22:18.3	<b>Buddho</b>ti yo so bhagavā …pe… sacchikā paññatti;
cnd22:18.4	yadidaṁ buddhoti.
cnd22:18.5	<b>Samantacakkhu</b> vuccati sabbaññutañāṇaṁ …pe…
cnd22:18.6	tathāgato tena samantacakkhūti—
cnd22:18.7	tamonudo buddho samantacakkhu.
cnd22:19.1	<b>Lokantagū sabbabhavātivatto</b>ti.
cnd22:19.2	<b>Loko</b>ti eko loko—
cnd22:19.3	bhavaloko.
cnd22:19.4	Dve lokā—
cnd22:19.5	bhavaloko ca sambhavaloko ca;
cnd22:19.6	sampattibhavaloko ca sampattisambhavaloko ca;
cnd22:19.7	vipattibhavaloko ca vipattisambhavaloko ca.
cnd22:19.8	Tayo lokā—
cnd22:19.9	tisso vedanā.
cnd22:19.10	Cattāro lokā—
cnd22:19.11	cattāro āhārā.
cnd22:19.12	Pañca lokā—
cnd22:19.13	pañcupādānakkhandhā.
cnd22:19.14	Cha lokā—
cnd22:19.15	cha ajjhattikāni āyatanāni.
cnd22:19.16	Satta lokā—
cnd22:19.17	sattaviññāṇaṭṭhitiyo.
cnd22:19.18	Aṭṭha lokā—
cnd22:19.19	aṭṭha lokadhammā.
cnd22:19.20	Nava lokā—
cnd22:19.21	nava sattāvāsā.
cnd22:19.22	Dasa lokā—
cnd22:19.23	dasa āyatanāni.
cnd22:19.24	Dvādasa lokā—
cnd22:19.25	dvādasāyatanāni.
cnd22:19.26	Aṭṭhārasa lokā—
cnd22:19.27	aṭṭhārasa dhātuyo.
cnd22:19.28	<b>Lokantagū</b>ti bhagavā lokassa antagato antappatto koṭigato koṭippatto … nibbānagato nibbānappatto.
cnd22:19.29	So vutthavāso ciṇṇacaraṇo … jātimaraṇasaṁsāro natthi tassa punabbhavoti—
cnd22:19.30	lokantagū.
cnd22:20.1	<b>Sabbabhavātivatto</b>ti.
cnd22:20.2	<b>Bhavā</b>ti dve bhavā—
cnd22:20.3	kammabhavo ca paṭisandhiko ca punabbhavo.
cnd22:20.4	Katamo kammabhavo?
cnd22:20.5	Puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhāro āneñjābhisaṅkhāro—
cnd22:20.6	ayaṁ kammabhavo.
cnd22:20.7	Katamo paṭisandhiko punabbhavo?
cnd22:20.8	Paṭisandhikā rūpā vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṁ—
cnd22:20.9	ayaṁ paṭisandhiko punabbhavo.
cnd22:20.10	Bhagavā kammabhavañca paṭisandhikañca punabbhavaṁ ativatto atikkanto vītivattoti—
cnd22:20.11	lokantagū sabbabhavātivatto.
cnd22:21.1	<b>Anāsavo sabbadukkhappahīno</b>ti.
cnd22:21.2	<b>Anāsavo</b>ti cattāro āsavā—
cnd22:21.3	kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo.
cnd22:21.4	Te āsavā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
cnd22:21.5	Tasmā buddho anāsavo.
cnd22:21.6	<b>Sabbadukkhappahīno</b>ti sabbaṁ tassa paṭisandhikaṁ jātidukkhaṁ jarādukkhaṁ byādhidukkhaṁ maraṇadukkhaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhaṁ …pe…
cnd22:21.7	diṭṭhibyasanadukkhaṁ pahīnaṁ samucchinnaṁ vūpasantaṁ paṭippassaddhaṁ abhabbuppattikaṁ ñāṇagginā daḍḍhaṁ.
cnd22:21.8	Tasmā buddho sabbadukkhappahīnoti—
cnd22:21.9	anāsavo sabbadukkhappahīno.
cnd22:22.1	<b>Saccavhayo brahme upāsito me</b>ti.
cnd22:22.2	<b>Saccavhayo</b>ti saccavhayo sadisanāmo sadisavhayo saccasadisavhayo.
cnd22:22.3	Vipassī bhagavā, sikhī bhagavā, vessabhū bhagavā, kakusandho bhagavā, koṇāgamano bhagavā, kassapo bhagavā.
cnd22:22.4	Te buddhā bhagavanto sadisanāmā sadisavhayā.
cnd22:22.5	Bhagavāpi sakyamuni tesaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ sadisanāmo sadisavhayoti—
cnd22:22.6	tasmā buddho saccavhayo.
cnd22:23.1	<b>Brahme upāsito me</b>ti so mayā bhagavā āsito upāsito payirupāsito paripucchito paripañhitoti—
cnd22:23.2	saccavhayo brahme upāsito me.
cnd22:23.3	Tenāha thero piṅgiyo—
cnd22:24.1	“Tamonudo buddho samantacakkhu,
cnd22:24.2	Lokantagū sabbabhavātivatto;
cnd22:24.3	Anāsavo sabbadukkhappahīno,
cnd22:24.4	Saccavhayo brahme upāsito me”ti.
cnd22:25.1	<b>Dijo yathā kubbanakaṁ pahāya,</b>
cnd22:25.2	<b>Bahupphalaṁ kānanamāvaseyya;</b>
cnd22:25.3	<b>Evamahaṁ appadasse pahāya,</b>
cnd22:25.4	<b>Mahodadhiṁ haṁsoriva ajjhapatto. </b>
cnd22:26.1	<b>Dijo yathā kubbanakaṁ pahāya, bahupphalaṁ kānanamāvaseyyā</b>ti.
cnd22:26.2	<b>Dijo</b> vuccati pakkhī.
cnd22:26.3	Kiṅkāraṇā dijo vuccati pakkhī?
cnd22:26.4	Dvikkhattuṁ jāyatīti dijo, mātukucchimhā ca aṇḍakosamhā ca.
cnd22:26.5	Taṅkāraṇā dijo vuccati pakkhīti—
cnd22:26.6	dijo.
cnd22:26.7	<b>Yathā kubbanakaṁ pahāyā</b>ti yathā dijo kubbanakaṁ parittavanakaṁ appaphalaṁ appabhakkhaṁ appodakaṁ pahāya jahitvā atikkamitvā samatikkamitvā vītivattetvā aññaṁ bahupphalaṁ bahubhakkhaṁ bahūdakaṁ mahantaṁ kānanaṁ vanasaṇḍaṁ adhigaccheyya vindeyya paṭilabheyya, tasmiñca vanasaṇḍe vāsaṁ kappeyyāti—
cnd22:26.8	dijo yathā kubbanakaṁ pahāya bahupphalaṁ kānanaṁ āvaseyya.
cnd22:27.1	<b>Evamahaṁ appadasse pahāya, mahodadhiṁ haṁsoriva ajjhapatto</b>ti.
cnd22:27.2	<b>Evan</b>ti opammasampaṭipādanaṁ.
cnd22:27.3	<b>Appadasse pahāyā</b>ti yo ca bāvarī brāhmaṇo ye caññe tassa ācariyā buddhaṁ bhagavantaṁ upādāya appadassā parittadassā thokadassā omakadassā lāmakadassā chatukkadassā vā.
cnd22:27.4	Te appadasse parittadasse thokadasse omakadasse lāmakadasse chatukkadasse pahāya pajahitvā atikkamitvā samatikkamitvā vītivattetvā buddhaṁ bhagavantaṁ appamāṇadassaṁ aggadassaṁ seṭṭhadassaṁ viseṭṭhadassaṁ pāmokkhadassaṁ uttamadassaṁ pavaradassaṁ asamaṁ asamasamaṁ appaṭisamaṁ appaṭibhāgaṁ appaṭipuggalaṁ devātidevaṁ narāsabhaṁ purisasīhaṁ purisanāgaṁ purisājaññaṁ purisanisabhaṁ purisadhorayhaṁ dasabaladhāriṁ adhigacchiṁ vindiṁ paṭilabhiṁ.
cnd22:27.5	Yathā ca haṁso mahantaṁ mānasakaṁ vā saraṁ anotattaṁ vā dahaṁ mahāsamuddaṁ vā akkhobhaṁ amitodakaṁ jalarāsiṁ adhigaccheyya vindeyya paṭilabheyya, evameva buddhaṁ bhagavantaṁ akkhobhaṁ amitatejaṁ pabhinnañāṇaṁ vivaṭacakkhuṁ paññāpabhedakusalaṁ adhigatapaṭisambhidaṁ catuvesārajjappattaṁ suddhādhimuttaṁ setapaccattaṁ advayabhāṇiṁ tādiṁ tathāpaṭiññaṁ aparittaṁ mahantaṁ gambhīraṁ appameyyaṁ duppariyogāhaṁ pahūtaratanaṁ sāgarasamaṁ chaḷaṅgupekkhāya samannāgataṁ atulaṁ vipulaṁ appameyyaṁ, taṁ tādisaṁ pavadataṁ maggavādinaṁ merumiva nagānaṁ garuḷamiva dijānaṁ sīhamiva migānaṁ udadhimiva aṇṇavānaṁ adhigacchiṁ, taṁ satthāraṁ jinapavaraṁ mahesinti—
cnd22:27.6	evamahaṁ appadasse pahāya mahodadhiṁ haṁsoriva ajjhapatto.
cnd22:27.7	Tenāha thero piṅgiyo—
cnd22:28.1	“Dijo yathā kubbanakaṁ pahāya,
cnd22:28.2	Bahupphalaṁ kānanamāvaseyya;
cnd22:28.3	Evamahaṁ appadasse pahāya,
cnd22:28.4	Mahodadhiṁ haṁsoriva ajjhapatto”ti.
cnd22:29.1	<b>Yeme pubbe viyākaṁsu,</b>
cnd22:29.2	<b>Huraṁ gotamasāsanā;</b>
cnd22:29.3	<b>Iccāsi iti bhavissati,</b>
cnd22:29.4	<b>Sabbaṁ taṁ itihītihaṁ;</b>
cnd22:29.5	<b>Sabbaṁ taṁ takkavaḍḍhanaṁ. </b>
cnd22:30.1	<b>Ye me pubbe viyākaṁsū</b>ti.
cnd22:30.2	<b>Ye</b>ti yo ca bāvarī brāhmaṇo ye caññe tassa ācariyā, te sakaṁ diṭṭhiṁ sakaṁ khantiṁ sakaṁ ruciṁ sakaṁ laddhiṁ sakaṁ ajjhāsayaṁ sakaṁ adhippāyaṁ byākaṁsu ācikkhiṁsu desayiṁsu paññapiṁsu paṭṭhapiṁsu vivariṁsu vibhajiṁsu uttānīakaṁsu pakāsesunti—
cnd22:30.3	ye me pubbe viyākaṁsu.
cnd22:31.1	<b>Huraṁ gotamasāsanā</b>ti huraṁ gotamasāsanā, paraṁ gotamasāsanā, pure gotamasāsanā, paṭhamataraṁ gotamasāsanā buddhasāsanā jinasāsanā tathāgatasāsanā arahantasāsanāti—
cnd22:31.2	huraṁ gotamasāsanā.
cnd22:32.1	<b>Iccāsi iti bhavissatī</b>ti evaṁ kira āsi, evaṁ kira bhavissatīti—
cnd22:32.2	iccāsi iti bhavissati.
cnd22:33.1	<b>Sabbaṁ taṁ itihītihan</b>ti sabbaṁ taṁ itihītihaṁ itikirāya paramparāya piṭakasampadāya takkahetu nayahetu ākāraparivitakkena diṭṭhinijjhānakkhantiyā na sāmaṁ sayamabhiññātaṁ na attapaccakkhaṁ dhammaṁ yaṁ kathayiṁsūti—
cnd22:33.2	sabbaṁ taṁ itihītihaṁ.
cnd22:34.1	<b>Sabbaṁ taṁ takkavaḍḍhanan</b>ti sabbaṁ taṁ takkavaḍḍhanaṁ vitakkavaḍḍhanaṁ saṅkappavaḍḍhanaṁ kāmavitakkavaḍḍhanaṁ byāpādavitakkavaḍḍhanaṁ vihiṁsāvitakkavaḍḍhanaṁ ñātivitakkavaḍḍhanaṁ janapadavitakkavaḍḍhanaṁ amarāvitakkavaḍḍhanaṁ parānudayatāpaṭisaṁyuttavitakkavaḍḍhanaṁ lābhasakkārasilokapaṭisaṁyuttavitakkavaḍḍhanaṁ anavaññattipaṭisaṁyuttavitakkavaḍḍhananti—
cnd22:34.2	sabbaṁ taṁ takkavaḍḍhanaṁ.
cnd22:34.3	Tenāha thero piṅgiyo—
cnd22:35.1	“Yeme pubbe viyākaṁsu,
cnd22:35.2	Huraṁ gotamasāsanā;
cnd22:35.3	Iccāsi iti bhavissati,
cnd22:35.4	Sabbaṁ taṁ itihītihaṁ;
cnd22:35.5	Sabbaṁ taṁ takkavaḍḍhanan”ti.
cnd22:36.1	<b>Eko tamonudāsīno,</b>
cnd22:36.2	<b>jutimā so pabhaṅkaro;</b>
cnd22:36.3	<b>Gotamo bhūripaññāṇo,</b>
cnd22:36.4	<b>gotamo bhūrimedhaso. </b>
cnd22:37.1	<b>Eko tamonudāsīno</b>ti.
cnd22:37.2	<b>Eko</b>ti bhagavā pabbajjasaṅkhātena eko, adutiyaṭṭhena eko, taṇhāya pahānaṭṭhena eko, ekantavītarāgoti eko, ekantavītadosoti eko, ekantavītamohoti eko, ekantanikkilesoti eko, ekāyanamaggaṁ gatoti eko, eko anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti eko.
cnd22:38.1	Kathaṁ bhagavā pabbajjasaṅkhātena eko?
cnd22:38.2	Bhagavā daharova samāno susu kāḷakeso bhadrena yobbanena samannāgato paṭhamena vayasā akāmakānaṁ mātāpitūnaṁ assumukhānaṁ rodantānaṁ vilapantānaṁ ñātisaṅghaṁ sabbaṁ gharāvāsapalibodhaṁ chinditvā puttadārapalibodhaṁ chinditvā ñātipalibodhaṁ chinditvā mittāmaccapalibodhaṁ chinditvā sannidhipalibodhaṁ chinditvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā akiñcanabhāvaṁ upagantvā eko carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpeti.
cnd22:38.3	Evaṁ bhagavā pabbajjasaṅkhātena eko.
cnd22:39.1	Kathaṁ bhagavā adutiyaṭṭhena eko?
cnd22:39.2	Evaṁ pabbajito samāno eko araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni.
cnd22:39.3	So eko gacchati, eko tiṭṭhati, eko nisīdati, eko seyyaṁ kappeti, eko gāmaṁ piṇḍāya pavisati, eko abhikkamati, eko paṭikkamati, eko raho nisīdati, eko caṅkamaṁ adhiṭṭhāti, eko carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpeti.
cnd22:39.4	Evaṁ bhagavā adutiyaṭṭhena eko.
cnd22:40.1	Kathaṁ bhagavā taṇhāya pahānaṭṭhena eko?
cnd22:40.2	So evaṁ eko adutiyo appamatto ātāpī pahitatto viharanto najjā nerañjarāya tīre bodhirukkhamūle mahāpadhānaṁ padahanto māraṁ sasenaṁ kaṇhaṁ namuciṁ pamattabandhuṁ vidhamitvā taṇhājāliniṁ visaṭaṁ visattikaṁ pajahi vinodesi byantīakāsi anabhāvaṁ gamesi.
cnd22:41.1	“Taṇhādutiyo puriso,
cnd22:41.2	dīghamaddhāna saṁsaraṁ;
cnd22:41.3	Itthabhāvaññathābhāvaṁ,
cnd22:41.4	saṁsāraṁ nātivattati.
cnd22:42.1	Etamādīnavaṁ ñatvā,
cnd22:42.2	Taṇhaṁ dukkhassa sambhavaṁ;
cnd22:42.3	Vītataṇho anādāno,
cnd22:42.4	Sato bhikkhu paribbaje”ti.
cnd22:43.1	Evaṁ bhagavā taṇhāya pahānaṭṭhena eko.
cnd22:44.1	Kathaṁ bhagavā ekantavītarāgoti eko?
cnd22:44.2	Rāgassa pahīnattā ekantavītarāgoti eko, dosassa pahīnattā ekantavītadosoti eko, mohassa pahīnattā ekantavītamohoti eko, kilesānaṁ pahīnattā ekantanikkilesoti eko.
cnd22:45.1	Kathaṁ bhagavā ekāyanamaggaṁ gatoti eko?
cnd22:45.2	Ekāyanamaggo vuccati cattāro satipaṭṭhānā …pe…
cnd22:45.3	ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.
cnd22:46.1	“Ekāyanaṁ jātikhayantadassī,
cnd22:46.2	Maggaṁ pajānāti hitānukampī;
cnd22:46.3	Etena maggena tariṁsu pubbe,
cnd22:46.4	Tarissanti ye ca taranti oghan”ti.
cnd22:47.1	Evaṁ bhagavā ekāyanamaggaṁ gatoti eko.
cnd22:48.1	Kathaṁ bhagavā eko anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti eko.
cnd22:48.2	Bodhi vuccati catūsu maggesu ñāṇaṁ paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo vīmaṁsā vipassanā sammādiṭṭhi.
cnd22:48.3	Bhagavā tena bodhiñāṇena “sabbe saṅkhārā aniccā”ti bujjhi,
cnd22:48.4	“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti bujjhi,
cnd22:48.5	“sabbe dhammā anattā”ti bujjhi …pe…
cnd22:48.6	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti bujjhi.
cnd22:48.7	Atha vā yaṁ bujjhitabbaṁ anubujjhitabbaṁ paṭibujjhitabbaṁ sambujjhitabbaṁ adhigantabbaṁ phassitabbaṁ sacchikātabbaṁ sabbaṁ taṁ tena bodhiñāṇena bujjhi anubujjhi paṭibujjhi sambujjhi adhigacchi phassesi sacchākāsi.
cnd22:48.8	Evaṁ bhagavā eko anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti eko.
cnd22:49.1	<b>Tamonudo</b>ti bhagavā rāgatamaṁ dosatamaṁ mohatamaṁ diṭṭhitamaṁ kilesatamaṁ duccaritatamaṁ andhakaraṇaṁ acakkhukaraṇaṁ aññāṇakaraṇaṁ paññānirodhikaṁ vighātapakkhikaṁ anibbānasaṁvattanikaṁ nudi panudi pajahi vinodesi byantīakāsi anabhāvaṁ gamesi.
cnd22:49.2	<b>Āsīno</b>ti nisinno bhagavā pāsāṇake cetiyeti—
cnd22:49.3	āsīno.
cnd22:50.1	Nagassa passe āsīnaṁ,
cnd22:50.2	muniṁ dukkhassa pāraguṁ;
cnd22:50.3	Sāvakā payirupāsanti,
cnd22:50.4	tevijjā maccuhāyinoti.
cnd22:51.1	Evampi bhagavā āsīno …pe…
cnd22:51.2	atha vā bhagavā sabbossukkapaṭippassaddhattā āsīno so vutthavāso ciṇṇacaraṇo …pe… jātimaraṇasaṁsāro natthi tassa punabbhavoti, evampi bhagavā āsīnoti—
cnd22:51.3	eko tamonudāsīno.
cnd22:52.1	<b>Jutimā so pabhaṅkaro</b>ti.
cnd22:52.2	<b>Jutimā</b>ti jutimā matimā paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī.
cnd22:52.3	<b>Pabhaṅkaro</b>ti pabhaṅkaro ālokakaro obhāsakaro dīpaṅkaro padīpakaro ujjotakaro pajjotakaroti—
cnd22:52.4	jutimā so pabhaṅkaro.
cnd22:53.1	<b>Gotamo bhūripaññāṇo</b>ti gotamo bhūripaññāṇo ñāṇapaññāṇo paññādhajo paññāketu paññādhipateyyo vicayabahulo pavicayabahulo okkhāyanabahulo samokkhāyanadhammo vibhūtavihārī taccarito tabbahulo taggaruko tanninno tappoṇo tappabbhāro tadadhimutto tadadhipateyyo.
cnd22:54.1	Dhajo rathassa paññāṇaṁ,
cnd22:54.2	dhūmo paññāṇamaggino;
cnd22:54.3	Rājā raṭṭhassa paññāṇaṁ,
cnd22:54.4	bhattā paññāṇamitthiyāti.
cnd22:55.1	Evameva gotamo bhūripaññāṇo ñāṇapaññāṇo paññādhajo paññāketu paññādhipateyyo vicayabahulo pavicayabahulo okkhāyanabahulo samokkhāyanadhammo vibhūtavihārī taccarito tabbahulo taggaruko tanninno tappoṇo tappabbhāro tadadhimutto tadadhipateyyoti—
cnd22:55.2	gotamo bhūripaññāṇo.
cnd22:56.1	<b>Gotamo bhūrimedhaso</b>ti bhūri vuccati pathavī.
cnd22:56.2	Bhagavā tāya pathavisamāya paññāya vipulāya vitthatāya samannāgato.
cnd22:56.3	Medhā vuccati paññā.
cnd22:56.4	Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.
cnd22:56.5	Bhagavā imāya medhāya upeto samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato, tasmā buddho sumedhasoti—
cnd22:56.6	gotamo bhūrimedhaso.
cnd22:56.7	Tenāha thero piṅgiyo—
cnd22:57.1	“Eko tamonudāsīno,
cnd22:57.2	jutimā so pabhaṅkaro;
cnd22:57.3	Gotamo bhūripaññāṇo,
cnd22:57.4	gotamo bhūrimedhaso”ti.
cnd22:58.1	<b>Yo me dhammamadesesi,</b>
cnd22:58.2	<b>Sandiṭṭhikamakālikaṁ;</b>
cnd22:58.3	<b>Taṇhakkhayamanītikaṁ,</b>
cnd22:58.4	<b>Yassa natthi upamā kvaci. </b>
cnd22:59.1	<b>Yo me dhammamadesesī</b>ti.
cnd22:59.2	<b>Yo</b>ti yo so bhagavā sayambhū anācariyako pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṁ saccāni abhisambujjhi, tattha ca sabbaññutaṁ patto balesu ca vasībhāvaṁ.
cnd22:59.3	<b>Dhammamadesesī</b>ti.
cnd22:59.4	<b>Dhamman</b>ti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ, cattāro satipaṭṭhāne …pe… ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ nibbānañca nibbānagāminiñca paṭipadaṁ ācikkhi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivari vibhaji uttānīakāsi pakāsesīti—
cnd22:59.5	yo me dhammamadesesi.
cnd22:60.1	<b>Sandiṭṭhikamakālikan</b>ti sandiṭṭhikaṁ akālikaṁ ehipassikaṁ opaneyyikaṁ paccattaṁ veditabbaṁ viññūhīti—
cnd22:60.2	evaṁ sandiṭṭhikaṁ.
cnd22:60.3	Atha vā, yo diṭṭheva dhamme ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāveti, tassa maggassa anantarā samanantarā adhigacchateva phalaṁ vindati paṭilabhatīti, evampi sandiṭṭhikaṁ.
cnd22:60.4	<b>Akālikan</b>ti yathā manussā kālikaṁ dhanaṁ datvā anantarā na labhanti kālaṁ āgamenti, nevāyaṁ dhammo.
cnd22:60.5	Yo diṭṭheva dhamme ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāveti, tassa maggassa anantarā samanantarā adhigacchateva phalaṁ vindati paṭilabhati, na parattha na paraloke, evaṁ akālikanti—
cnd22:60.6	sandiṭṭhikamakālikaṁ.
cnd22:61.1	<b>Taṇhakkhayamanītikan</b>ti.
cnd22:61.2	<b>Taṇhā</b>ti rūpataṇhā …pe… dhammataṇhā.
cnd22:61.3	<b>Taṇhakkhayan</b>ti taṇhakkhayaṁ rāgakkhayaṁ dosakkhayaṁ mohakkhayaṁ gatikkhayaṁ upapattikkhayaṁ paṭisandhikkhayaṁ bhavakkhayaṁ saṁsārakkhayaṁ vaṭṭakkhayaṁ.
cnd22:61.4	<b>Anītikan</b>ti <b>īti</b> vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca.
cnd22:61.5	Ītippahānaṁ ītivūpasamaṁ ītipaṭinissaggaṁ ītipaṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānanti—
cnd22:61.6	taṇhakkhayamanītikaṁ.
cnd22:62.1	<b>Yassa natthi upamā kvacī</b>ti.
cnd22:62.2	<b>Yassā</b>ti nibbānassa.
cnd22:62.3	<b>Natthi upamā</b>ti upamā natthi, upanidhā natthi, sadisaṁ natthi, paṭibhāgo natthi na atthi na saṁvijjati nupalabbhati.
cnd22:62.4	<b>Kvacī</b>ti kvaci kimhici katthaci ajjhattaṁ vā bahiddhā vā ajjhattabahiddhā vāti—
cnd22:62.5	yassa natthi upamā kvaci.
cnd22:62.6	Tenāha thero piṅgiyo—
cnd22:63.1	“Yo me dhammamadesesi,
cnd22:63.2	Sandiṭṭhikamakālikaṁ;
cnd22:63.3	Taṇhakkhayamanītikaṁ,
cnd22:63.4	Yassa natthi upamā kvacī”ti.
cnd22:64.1	<b>Kiṁ nu tamhā vippavasasi,</b>
cnd22:64.2	<b>muhuttamapi piṅgiya;</b>
cnd22:64.3	<b>Gotamā bhūripaññāṇā,</b>
cnd22:64.4	<b>gotamā bhūrimedhasā. </b>
cnd22:65.1	<b>Kiṁ nu tamhā vippavasasī</b>ti kiṁ nu buddhamhā vippavasasi apesi apagacchasi vinā hosīti—
cnd22:65.2	kiṁ nu tamhā vippavasasi.
cnd22:66.1	<b>Muhuttamapi piṅgiyā</b>ti muhuttampi khaṇampi layampi vayampi addhampīti—
cnd22:66.2	muhuttamapi.
cnd22:66.3	<b>Piṅgiyā</b>ti bāvarī taṁ nattāraṁ nāmena ālapati.
cnd22:67.1	<b>Gotamā bhūripaññāṇā</b>ti gotamā bhūripaññāṇā ñāṇapaññāṇā paññādhajā paññāketumhā paññādhipateyyamhā vicayabahulā pavicayabahulā okkhāyanabahulā samokkhāyanadhammā vibhūtavihārimhā taccaritā tabbahulā taggarukā tanninnā tappoṇā tappabbhārā tadadhimuttā tadadhipateyyamhāti—
cnd22:67.2	gotamā bhūripaññāṇā.
cnd22:68.1	<b>Gotamā bhūrimedhasā</b>ti bhūri vuccati pathavī.
cnd22:68.2	Bhagavā tāya pathavisamāya paññāya vipulāya vitthatāya samannāgato.
cnd22:68.3	Medhā vuccati paññā.
cnd22:68.4	Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.
cnd22:68.5	Bhagavā imāya medhāya paññāya upeto samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato, tasmā buddho sumedhasoti—
cnd22:68.6	gotamā bhūrimedhasā.
cnd22:68.7	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd22:69.1	“Kiṁ nu tamhā vippavasasi,
cnd22:69.2	muhuttamapi piṅgiya;
cnd22:69.3	Gotamā bhūripaññāṇā,
cnd22:69.4	gotamā bhūrimedhasā”ti.
cnd22:70.1	<b>Yo te dhammamadesesi,</b>
cnd22:70.2	<b>Sandiṭṭhikamakālikaṁ;</b>
cnd22:70.3	<b>Taṇhakkhayamanītikaṁ,</b>
cnd22:70.4	<b>Yassa natthi upamā kvaci. </b>
cnd22:71.1	<b>Yo te dhammamadesesī</b>ti yo so bhagavā …pe…
cnd22:71.2	tattha ca sabbaññutaṁ patto balesu ca vasībhāvaṁ.
cnd22:71.3	<b>Dhammamadesesī</b>ti <b>dhamman</b>ti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ …pe… nibbānañca nibbānagāminiñca paṭipadaṁ ācikkhi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivari vibhaji uttānīakāsi pakāsesīti—
cnd22:71.4	yo te dhammamadesesi.
cnd22:72.1	<b>Sandiṭṭhikamakālikan</b>ti sandiṭṭhikaṁ akālikaṁ ehipassikaṁ opaneyyikaṁ paccattaṁ veditabbaṁ viññūhīti—
cnd22:72.2	evaṁ sandiṭṭhikaṁ.
cnd22:72.3	Atha vā, yo diṭṭheva dhamme ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāveti, tassa maggassa anantarā samanantarā adhigacchateva phalaṁ vindati paṭilabhatīti—
cnd22:72.4	evampi sandiṭṭhikaṁ.
cnd22:72.5	<b>Akālikan</b>ti yathā manussā kālikaṁ dhanaṁ datvā anantarā na labhanti, kālaṁ āgamenti, nevāyaṁ dhammo.
cnd22:72.6	Yo diṭṭheva dhamme ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāveti;
cnd22:72.7	tassa maggassa anantarā samanantarā adhigacchateva phalaṁ vindati paṭilabhati, na parattha na paraloke, evaṁ akālikanti—
cnd22:72.8	sandiṭṭhikamakālikaṁ.
cnd22:73.1	<b>Taṇhakkhayamanītikan</b>ti.
cnd22:73.2	<b>Taṇhā</b>ti rūpataṇhā …pe… dhammataṇhā.
cnd22:73.3	<b>Taṇhakkhayan</b>ti taṇhakkhayaṁ rāgakkhayaṁ dosakkhayaṁ mohakkhayaṁ gatikkhayaṁ upapattikkhayaṁ paṭisandhikkhayaṁ bhavakkhayaṁ saṁsārakkhayaṁ vaṭṭakkhayaṁ.
cnd22:73.4	<b>Anītikan</b>ti <b>īti</b> vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca.
cnd22:73.5	Ītippahānaṁ ītivūpasamaṁ ītipaṭinissaggaṁ ītipaṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānanti—
cnd22:73.6	taṇhakkhayamanītikaṁ.
cnd22:74.1	<b>Yassa natthi upamā kvacī</b>ti.
cnd22:74.2	<b>Yassā</b>ti nibbānassa.
cnd22:74.3	<b>Natthi upamā</b>ti upamā natthi, upanidhā natthi, sadisaṁ natthi, paṭibhāgo natthi na atthi na saṁvijjati nupalabbhati.
cnd22:74.4	<b>Kvacī</b>ti kvaci kimhici katthaci ajjhattaṁ vā bahiddhā vā ajjhattabahiddhā vāti—
cnd22:74.5	yassa natthi upamā kvaci.
cnd22:74.6	Tenāha so brāhmaṇo—
cnd22:75.1	“Yo te dhammamadesesi,
cnd22:75.2	Sandiṭṭhikamakālikaṁ;
cnd22:75.3	Taṇhakkhayamanītikaṁ,
cnd22:75.4	Yassa natthi upamā kvacī”ti.
cnd22:76.1	<b>Nāhaṁ tamhā vippavasāmi,</b>
cnd22:76.2	<b>Muhuttamapi brāhmaṇa;</b>
cnd22:76.3	<b>Gotamā bhūripaññāṇā,</b>
cnd22:76.4	<b>Gotamā bhūrimedhasā. </b>
cnd22:77.1	<b>Nāhaṁ tamhā vippavasāmī</b>ti nāhaṁ buddhamhā vippavasāmi apemi apagacchāmi vinā homīti—
cnd22:77.2	nāhaṁ tamhā vippavasāmi.
cnd22:78.1	<b>Muhuttamapi brāhmaṇā</b>ti muhuttampi khaṇampi layampi vayampi addhampīti muhuttamapi.
cnd22:78.2	<b>Brāhmaṇā</b>ti gāravena mātulaṁ ālapati.
cnd22:79.1	<b>Gotamā bhūripaññāṇā</b>ti gotamā bhūripaññāṇā ñāṇapaññāṇā paññādhajā paññāketumhā paññādhipateyyamhā vicayabahulā pavicayabahulā okkhāyanabahulā samokkhāyanadhammā vibhūtavihārimhā taccaritā tabbahulā taggarukā tanninnā tappoṇā tappabbhārā tadadhimuttā tadadhipateyyamhāti—
cnd22:79.2	gotamā bhūripaññāṇā.
cnd22:80.1	<b>Gotamā bhūrimedhasā</b>ti bhūri vuccati pathavī.
cnd22:80.2	Bhagavā tāya pathavisamāya paññāya vipulāya vitthatāya samannāgato.
cnd22:80.3	Medhā vuccati paññā.
cnd22:80.4	Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.
cnd22:80.5	Bhagavā imāya medhāya paññāya upeto samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato.
cnd22:80.6	Tasmā buddho sumedhasoti—
cnd22:80.7	gotamā bhūrimedhasā.
cnd22:80.8	Tenāha thero piṅgiyo—
cnd22:81.1	“Nāhaṁ tamhā vippavasāmi,
cnd22:81.2	muhuttamapi brāhmaṇa;
cnd22:81.3	Gotamā bhūripaññāṇā,
cnd22:81.4	gotamā bhūrimedhasā”ti.
cnd22:82.1	<b>Yo me dhammamadesesi,</b>
cnd22:82.2	<b>Sandiṭṭhikamakālikaṁ;</b>
cnd22:82.3	<b>Taṇhakkhayamanītikaṁ,</b>
cnd22:82.4	<b>Yassa natthi upamā kvaci. </b>
cnd22:83.1	<b>Yo me dhammamadesesī</b>ti yo so bhagavā sayambhū anācariyako pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṁ saccāni abhisambujjhi, tattha ca sabbaññutaṁ patto balesu ca vasībhāvaṁ.
cnd22:83.2	<b>Dhammamadesesī</b>ti.
cnd22:83.3	<b>Dhamman</b>ti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ, cattāro satipaṭṭhāne cattāro sammappadhāne cattāro iddhipāde pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅge ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ nibbānañca nibbānagāminiñca paṭipadaṁ ācikkhi desesi paññapesi paṭṭhapesi vivari vibhaji uttānīakāsi pakāsesīti—
cnd22:83.4	yo me dhammamadesesi.
cnd22:84.1	<b>Sandiṭṭhikamakālikan</b>ti sandiṭṭhikaṁ akālikaṁ ehipassikaṁ opaneyyikaṁ paccattaṁ veditabbaṁ viññūhīti, evaṁ sandiṭṭhikaṁ.
cnd22:84.2	Atha vā yo diṭṭheva dhamme ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāveti, tassa maggassa anantarā samanantarā adhigacchateva phalaṁ vindati paṭilabhatīti, evampi sandiṭṭhikaṁ.
cnd22:84.3	<b>Akālikan</b>ti yathā manussā kālikaṁ dhanaṁ datvā anantarā na labhanti, kālaṁ āgamenti, nevāyaṁ dhammo.
cnd22:84.4	Yo diṭṭheva dhamme ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāveti, tassa maggassa anantarā samanantarā adhigacchateva phalaṁ vindati paṭilabhati, na parattha na paraloke, evaṁ akālikanti—
cnd22:84.5	sandiṭṭhikamakālikaṁ.
cnd22:85.1	<b>Taṇhakkhayamanītikan</b>ti.
cnd22:85.2	<b>Taṇhā</b>ti rūpataṇhā …pe… dhammataṇhā.
cnd22:85.3	<b>Taṇhakkhayan</b>ti taṇhakkhayaṁ rāgakkhayaṁ dosakkhayaṁ mohakkhayaṁ gatikkhayaṁ upapattikkhayaṁ paṭisandhikkhayaṁ bhavakkhayaṁ saṁsārakkhayaṁ vaṭṭakkhayaṁ.
cnd22:85.4	<b>Anītikan</b>ti <b>īti</b> vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca.
cnd22:85.5	Ītippahānaṁ ītivūpasamaṁ ītipaṭippassaddhiṁ amataṁ nibbānanti—
cnd22:85.6	taṇhakkhayamanītikaṁ.
cnd22:86.1	<b>Yassa natthi upamā kvacī</b>ti.
cnd22:86.2	<b>Yassā</b>ti nibbānassa.
cnd22:86.3	<b>Natthi upamā</b>ti upamā natthi, upanidhā natthi, sadisaṁ natthi, paṭibhāgo natthi na atthi na saṁvijjati nupalabbhati.
cnd22:86.4	<b>Kvacī</b>ti kvaci kimhici katthaci ajjhattaṁ vā bahiddhā vā ajjhattabahiddhā vāti—
cnd22:86.5	yassa natthi upamā kvaci.
cnd22:86.6	Tenāha thero piṅgiyo—
cnd22:87.1	“Yo me dhammamadesesi,
cnd22:87.2	Sandiṭṭhikamakālikaṁ;
cnd22:87.3	Taṇhakkhayamanītikaṁ,
cnd22:87.4	Yassa natthi upamā kvacī”ti.
cnd22:88.1	<b>Passāmi naṁ manasā cakkhunāva,</b>
cnd22:88.2	<b>Rattindivaṁ brāhmaṇa appamatto;</b>
cnd22:88.3	<b>Namassamāno vivasemi rattiṁ,</b>
cnd22:88.4	<b>Teneva maññāmi avippavāsaṁ. </b>
cnd22:89.1	<b>Passāmi naṁ manasā cakkhunāvā</b>ti yathā cakkhumā puriso āloke rūpagatāni passeyya dakkheyya olokeyya nijjhāyeyya upaparikkheyya, evamevāhaṁ buddhaṁ bhagavantaṁ manasā passāmi dakkhāmi olokemi nijjhāyāmi upaparikkhāmīti—
cnd22:89.2	passāmi naṁ manasā cakkhunāva.
cnd22:90.1	<b>Rattindivaṁ brāhmaṇa appamatto</b>ti rattiñca divā ca buddhānussatiṁ manasā bhāvento appamattoti—
cnd22:90.2	rattindivaṁ brāhmaṇa appamatto.
cnd22:91.1	<b>Namassamāno vivasemi rattin</b>ti.
cnd22:91.2	<b>Namassamāno</b>ti kāyena vā namassamāno, vācāya vā namassamāno, cittena vā namassamāno, anvatthapaṭipattiyā vā namassamāno, dhammānudhammapaṭipattiyā vā namassamāno sakkāramāno garukāramāno mānayamāno pūjayamāno rattindivaṁ vivasemi atināmemi atikkamemīti—
cnd22:91.3	namassamāno vivasemi rattiṁ.
cnd22:92.1	<b>Teneva maññāmi avippavāsan</b>ti tāya buddhānussatiyā bhāvento avippavāsoti taṁ maññāmi, avippavuṭṭhoti taṁ maññāmi jānāmi.
cnd22:92.2	Evaṁ jānāmi evaṁ ājānāmi evaṁ vijānāmi evaṁ paṭivijānāmi evaṁ paṭivijjhāmīti—
cnd22:92.3	teneva maññāmi avippavāsaṁ.
cnd22:92.4	Tenāha thero piṅgiyo—
cnd22:93.1	“Passāmi naṁ manasā cakkhunāva,
cnd22:93.2	Rattindivaṁ brāhmaṇa appamatto;
cnd22:93.3	Namassamāno vivasemi rattiṁ,
cnd22:93.4	Teneva maññāmi avippavāsan”ti.
cnd22:94.1	<b>Saddhā ca pīti ca mano sati ca,</b>
cnd22:94.2	<b>Nāpentime gotamasāsanamhā;</b>
cnd22:94.3	<b>Yaṁ yaṁ disaṁ vajati bhūripañño,</b>
cnd22:94.4	<b>Sa tena teneva natohamasmi. </b>
cnd22:95.1	<b>Saddhā ca pīti ca mano sati cā</b>ti.
cnd22:95.2	<b>Saddhā</b>ti yā ca bhagavantaṁ ārabbha saddhā saddahanā okappanā abhippasādo saddhā saddhindriyaṁ saddhābalaṁ.
cnd22:95.3	<b>Pītī</b>ti yā bhagavantaṁ ārabbha pīti pāmojjaṁ modanā āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti tuṭṭhi odagyaṁ attamanatā cittassa.
cnd22:95.4	<b>Mano</b>ti yañca bhagavantaṁ ārabbha cittaṁ mano mānasaṁ hadayaṁ paṇḍaraṁ mano manāyatanaṁ manindriyaṁ viññāṇaṁ viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu.
cnd22:95.5	<b>Satī</b>ti yā bhagavantaṁ ārabbha sati anussati sammāsatīti—
cnd22:95.6	saddhā ca pīti ca mano sati ca.
cnd22:96.1	<b>Nāpentime gotamasāsanamhā</b>ti ime cattāro dhammā gotamasāsanā buddhasāsanā jinasāsanā tathāgatasāsanā arahantasāsanā nāpenti na gacchanti na vijahanti na vināsentīti—
cnd22:96.2	nāpentime gotamasāsanamhā.
cnd22:97.1	<b>Yaṁ yaṁ disaṁ vajati bhūripañño</b>ti.
cnd22:97.2	<b>Yaṁ yaṁ disan</b>ti puratthimaṁ vā disaṁ pacchimaṁ vā disaṁ dakkhiṇaṁ vā disaṁ uttaraṁ vā disaṁ vajati gacchati kamati abhikkamati.
cnd22:97.3	<b>Bhūripañño</b>ti bhūripañño mahāpañño tikkhapañño puthupañño hāsapañño javanapañño nibbedhikapañño.
cnd22:97.4	Bhūri vuccati pathavī.
cnd22:97.5	Bhagavā tāya pathavisamāya paññāya vipulāya vitthatāya samannāgatoti—
cnd22:97.6	yaṁ yaṁ disaṁ vajati bhūripañño.
cnd22:98.1	<b>Sa tena teneva natohamasmī</b>ti so yena buddho tena teneva nato tanninno tappoṇo tappabbhāro tadadhimutto tadadhipateyyoti—
cnd22:98.2	sa tena teneva natohamasmi.
cnd22:98.3	Tenāha thero piṅgiyo—
cnd22:99.1	“Saddhā ca pīti ca mano sati ca,
cnd22:99.2	Nāpentime gotamasāsanamhā;
cnd22:99.3	Yaṁ yaṁ disaṁ vajati bhūripañño,
cnd22:99.4	Sa tena teneva natohamasmī”ti.
cnd22:100.1	<b>Jiṇṇassa me dubbalathāmakassa,</b>
cnd22:100.2	<b>Teneva kāyo na paleti tattha;</b>
cnd22:100.3	<b>Saṅkappayantāya vajāmi niccaṁ,</b>
cnd22:100.4	<b>Mano hi me brāhmaṇa tena yutto. </b>
cnd22:101.1	<b>Jiṇṇassa me dubbalathāmakassā</b>ti jiṇṇassa vuḍḍhassa mahallakassa addhagatassa vayoanuppattassa.
cnd22:101.2	<b>Dubbalathāmakassā</b>ti dubbalathāmakassa appathāmakassa parittathāmakassāti—
cnd22:101.3	jiṇṇassa me dubbalathāmakassa.
cnd22:102.1	<b>Teneva kāyo na paleti tatthā</b>ti kāyo yena buddho tena na paleti na vajati na gacchati nātikkamatīti—
cnd22:102.2	teneva kāyo na paleti tattha.
cnd22:103.1	<b>Saṅkappayantāya vajāmi niccan</b>ti saṅkappagamanena vitakkagamanena ñāṇagamanena paññāgamanena buddhigamanena vajāmi gacchāmi atikkamāmīti—
cnd22:103.2	saṅkappayantāya vajāmi niccaṁ.
cnd22:104.1	<b>Mano hi me brāhmaṇa tena yutto</b>ti.
cnd22:104.2	<b>Mano</b>ti yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjā manoviññāṇadhātu.
cnd22:104.3	<b>Mano hi me brāhmaṇa tena yutto</b>ti mano yena buddho tena yutto payutto saṁyuttoti—
cnd22:104.4	mano hi me brāhmaṇa tena yutto.
cnd22:104.5	Tenāha thero piṅgiyo—
cnd22:105.1	“Jiṇṇassa me dubbalathāmakassa,
cnd22:105.2	Teneva kāyo na paleti tattha;
cnd22:105.3	Saṅkappayantāya vajāmi niccaṁ,
cnd22:105.4	Mano hi me brāhmaṇa tena yutto”ti.
cnd22:106.1	<b>Paṅke sayāno pariphandamāno,</b>
cnd22:106.2	<b>Dīpā dīpaṁ upallaviṁ;</b>
cnd22:106.3	<b>Athaddasāsiṁ sambuddhaṁ,</b>
cnd22:106.4	<b>Oghatiṇṇamanāsavaṁ. </b>
cnd22:107.1	<b>Paṅke sayāno pariphandamāno</b>ti.
cnd22:107.2	<b>Paṅke sayāno</b>ti kāmapaṅke kāmakaddame kāmakilese kāmabaḷise kāmapariḷāhe kāmapalibodhe semāno sayamāno vasamāno āvasamāno parivasamāno ti—
cnd22:107.3	paṅke sayāno.
cnd22:107.4	<b>Pariphandamāno</b>ti taṇhāphandanāya phandamāno,
cnd22:107.5	diṭṭhiphandanāya phandamāno,
cnd22:107.6	kilesaphandanāya phandamāno,
cnd22:107.7	payogaphandanāya phandamāno,
cnd22:107.8	vipākaphandanāya phandamāno,
cnd22:107.9	manoduccaritaphandanāya phandamāno,
cnd22:107.10	ratto rāgena phandamāno,
cnd22:107.11	duṭṭho dosena phandamāno,
cnd22:107.12	mūḷho mohena phandamāno,
cnd22:107.13	vinibandho mānena phandamāno,
cnd22:107.14	parāmaṭṭho diṭṭhiyā phandamāno,
cnd22:107.15	vikkhepagato uddhaccena phandamāno,
cnd22:107.16	aniṭṭhaṅgato vicikicchāya phandamāno,
cnd22:107.17	thāmagato anusayehi phandamāno,
cnd22:107.18	lābhena phandamāno,
cnd22:107.19	alābhena phandamāno,
cnd22:107.20	yasena phandamāno,
cnd22:107.21	ayasena phandamāno,
cnd22:107.22	pasaṁsāya phandamāno,
cnd22:107.23	nindāya phandamāno,
cnd22:107.24	sukhena phandamāno,
cnd22:107.25	dukkhena phandamāno,
cnd22:107.26	jātiyā phandamāno,
cnd22:107.27	jarāya phandamāno,
cnd22:107.28	byādhinā phandamāno,
cnd22:107.29	maraṇena phandamāno,
cnd22:107.30	sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi phandamāno,
cnd22:107.31	nerayikena dukkhena phandamāno,
cnd22:107.32	tiracchānayonikena dukkhena phandamāno,
cnd22:107.33	pettivisayikena dukkhena phandamāno,
cnd22:107.34	mānusikena dukkhena …pe…
cnd22:107.35	gabbhokkantimūlakena dukkhena …
cnd22:107.36	gabbhaṭṭhitimūlakena dukkhena …
cnd22:107.37	gabbhavuṭṭhānamūlakena dukkhena …
cnd22:107.38	jātassūpanibandhakena dukkhena …
cnd22:107.39	jātassa parādheyyakena dukkhena …
cnd22:107.40	attūpakkamena dukkhena …
cnd22:107.41	parūpakkamena dukkhena …
cnd22:107.42	saṅkhāradukkhena …
cnd22:107.43	vipariṇāmadukkhena …
cnd22:107.44	cakkhurogena dukkhena …
cnd22:107.45	sotarogena dukkhena …
cnd22:107.46	ghānarogena dukkhena …
cnd22:107.47	jivhārogena dukkhena …
cnd22:107.48	kāyarogena dukkhena …
cnd22:107.49	sīsarogena dukkhena …
cnd22:107.50	kaṇṇarogena dukkhena …
cnd22:107.51	mukharogena dukkhena …
cnd22:107.52	dantarogena dukkhena …
cnd22:107.53	oṭṭharogena dukkhena …
cnd22:107.54	kāsena …
cnd22:107.55	sāsena …
cnd22:107.56	pināsena …
cnd22:107.57	ḍāhena …
cnd22:107.58	jarena …
cnd22:107.59	kucchirogena …
cnd22:107.60	mucchāya …
cnd22:107.61	pakkhandikāya …
cnd22:107.62	sūlāya …
cnd22:107.63	visūcikāya …
cnd22:107.64	kuṭṭhena …
cnd22:107.65	gaṇḍena …
cnd22:107.66	kilāsena …
cnd22:107.67	sosena …
cnd22:107.68	apamārena …
cnd22:107.69	dadduyā …
cnd22:107.70	kaṇḍuyā …
cnd22:107.71	kacchuyā …
cnd22:107.72	rakhasāya …
cnd22:107.73	vitacchikāya …
cnd22:107.74	lohitapittena …
cnd22:107.75	madhumehena …
cnd22:107.76	aṁsāya …
cnd22:107.77	piḷakāya …
cnd22:107.78	bhagandalāya …
cnd22:107.79	pittasamuṭṭhānena ābādhena …
cnd22:107.80	semhasamuṭṭhānena ābādhena …
cnd22:107.81	vātasamuṭṭhānena ābādhena …
cnd22:107.82	sannipātikena ābādhena …
cnd22:107.83	utupariṇāmajena ābādhena …
cnd22:107.84	visamaparihārajena ābādhena …
cnd22:107.85	opakkamikena ābādhena …
cnd22:107.86	kammavipākajena ābādhena …
cnd22:107.87	sītena …
cnd22:107.88	uṇhena …
cnd22:107.89	jighacchāya …
cnd22:107.90	pipāsāya …
cnd22:107.91	uccārena …
cnd22:107.92	passāvena …
cnd22:107.93	ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassena dukkhena …
cnd22:107.94	mātumaraṇena dukkhena …
cnd22:107.95	pitumaraṇena dukkhena …
cnd22:107.96	puttamaraṇena dukkhena …
cnd22:107.97	dhītumaraṇena dukkhena …
cnd22:107.98	ñātibyasanena dukkhena …
cnd22:107.99	bhogabyasanena dukkhena …
cnd22:107.100	rogabyasanena dukkhena …
cnd22:107.101	sīlabyasanena dukkhena …
cnd22:107.102	diṭṭhibyasanena dukkhena phandamāno pariphandamāno pavedhamāno sampavedhamānoti—
cnd22:107.103	paṅke sayāno pariphandamāno.
cnd22:108.1	<b>Dīpā dīpaṁ upallavin</b>ti satthārato satthāraṁ dhammakkhānato dhammakkhānaṁ gaṇato gaṇaṁ diṭṭhiyā diṭṭhiṁ paṭipadāya paṭipadaṁ maggato maggaṁ pallaviṁ upallaviṁ sampallavinti—
cnd22:108.2	dīpā dīpaṁ upallaviṁ.
cnd22:109.1	<b>Athaddasāsiṁ sambuddhan</b>ti.
cnd22:109.2	<b>Athā</b>ti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ—
cnd22:109.3	athāti.
cnd22:109.4	<b>Addasāsin</b>ti addasaṁ addakkhiṁ apassiṁ paṭivijjhiṁ.
cnd22:109.5	<b>Buddho</b>ti yo so bhagavā sayambhū anācariyako …pe…
cnd22:109.6	sacchikā paññatti, yadidaṁ buddhoti—
cnd22:109.7	athaddasāsiṁ sambuddhaṁ.
cnd22:110.1	<b>Oghatiṇṇamanāsavan</b>ti.
cnd22:110.2	<b>Oghatiṇṇan</b>ti bhagavā kāmoghaṁ tiṇṇo,
cnd22:110.3	bhavoghaṁ tiṇṇo,
cnd22:110.4	diṭṭhoghaṁ tiṇṇo,
cnd22:110.5	avijjoghaṁ tiṇṇo,
cnd22:110.6	sabbasaṁsārapathaṁ tiṇṇo uttiṇṇo nitthiṇṇo atikkanto samatikkanto vītivatto,
cnd22:110.7	so vutthavāso ciṇṇacaraṇo …pe… jātimaraṇasaṁsāro,
cnd22:110.8	natthi tassa punabbhavoti—
cnd22:110.9	oghatiṇṇaṁ.
cnd22:110.10	<b>Anāsavan</b>ti cattāro āsavā—
cnd22:110.11	kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo.
cnd22:110.12	Te āsavā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
cnd22:110.13	Tasmā buddho anāsavoti—
cnd22:110.14	oghatiṇṇamanāsavaṁ.
cnd22:110.15	Tenāha thero piṅgiyo—
cnd22:111.1	“Paṅke sayāno pariphandamāno,
cnd22:111.2	Dīpā dīpaṁ upallaviṁ;
cnd22:111.3	Athaddasāsiṁ sambuddhaṁ,
cnd22:111.4	Oghatiṇṇamanāsavan”ti.
cnd22:112.1	<b>Yathā ahū vakkali muttasaddho,</b>
cnd22:112.2	<b>Bhadrāvudho āḷavigotamo ca;</b>
cnd22:112.3	<b>Evameva tvampi pamuñcassu saddhaṁ,</b>
cnd22:112.4	<b>Gamissasi tvaṁ piṅgiya maccudheyyassa pāraṁ. </b>
cnd22:113.1	<b>Yathā ahū vakkali muttasaddho, bhadrāvudho āḷavigotamo cā</b>ti yathā vakkalitthero saddho saddhāgaruko saddhāpubbaṅgamo saddhādhimutto saddhādhipateyyo arahattappatto, yathā bhadrāvudho thero saddho saddhāgaruko saddhāpubbaṅgamo saddhādhimutto saddhādhipateyyo arahattappatto, yathā āḷavigotamo thero saddho saddhāgaruko saddhāpubbaṅgamo saddhādhimutto saddhādhipateyyo arahattappattoti—
cnd22:113.2	yathā ahū vakkali muttasaddho bhadrāvudho āḷavigotamo ca.
cnd22:114.1	<b>Evameva tvampi pamuñcassu saddhan</b>ti evameva tvaṁ saddhaṁ muñcassu pamuñcassu sampamuñcassu adhimuñcassu okappehi.
cnd22:114.2	“Sabbe saṅkhārā aniccā”ti saddhaṁ muñcassu pamuñcassu sampamuñcassu adhimuñcassu okappehi.
cnd22:114.3	“Sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …pe…
cnd22:114.4	“sabbe dhammā anattā”ti saddhaṁ muñcassu pamuñcassu sampamuñcassu adhimuñcassu okappehi …pe…
cnd22:114.5	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti saddhaṁ muñcassu pamuñcassu, sampamuñcassu adhimuñcassu okappehīti—
cnd22:114.6	evameva tvampi pamuñcassu saddhaṁ.
cnd22:115.1	<b>Gamissasi tvaṁ piṅgiya maccudheyyassa pāran</b>ti maccudheyyaṁ vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca.
cnd22:115.2	Maccudheyyassa pāraṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ, yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
cnd22:115.3	<b>Gamissasi tvaṁ piṅgiya maccudheyyassa pāran</b>ti tvaṁ pāraṁ gamissasi, pāraṁ adhigamissasi, pāraṁ phassissasi, pāraṁ sacchikarissasīti—
cnd22:115.4	gamissasi tvaṁ piṅgiya maccudheyyassa pāraṁ.
cnd22:115.5	Tenāha bhagavā—
cnd22:116.1	“Yathā ahū vakkali muttasaddho,
cnd22:116.2	Bhadrāvudho āḷavigotamo ca;
cnd22:116.3	Evameva tvampi pamuñcassu saddhaṁ,
cnd22:116.4	Gamissasi tvaṁ piṅgiya maccudheyyassa pāran”ti.
cnd22:117.1	<b>Esa bhiyyo pasīdāmi,</b>
cnd22:117.2	<b>Sutvāna munino vaco;</b>
cnd22:117.3	<b>Vivaṭṭacchado sambuddho,</b>
cnd22:117.4	<b>Akhilo paṭibhānavā. </b>
cnd22:118.1	<b>Esa bhiyyo pasīdāmī</b>ti esa bhiyyo pasīdāmi, bhiyyo bhiyyo saddahāmi, bhiyyo bhiyyo okappemi, bhiyyo bhiyyo adhimuccāmi;
cnd22:118.2	“sabbe saṅkhārā aniccā”ti bhiyyo bhiyyo pasīdāmi, bhiyyo bhiyyo saddahāmi, bhiyyo bhiyyo okappemi, bhiyyo bhiyyo adhimuccāmi;
cnd22:118.3	“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti bhiyyo bhiyyo pasīdāmi …pe…
cnd22:118.4	“sabbe dhammā anattā”ti bhiyyo bhiyyo pasīdāmi …pe…
cnd22:118.5	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti bhiyyo bhiyyo pasīdāmi, bhiyyo bhiyyo saddahāmi, bhiyyo bhiyyo okappemi, bhiyyo bhiyyo adhimuccāmīti—
cnd22:118.6	esa bhiyyo pasīdāmi.
cnd22:119.1	<b>Sutvāna munino vaco</b>ti.
cnd22:119.2	<b>Munī</b>ti monaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.
cnd22:119.3	<b>Sutvāna munino vaco</b>ti tuyhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ sutvāna uggahetvāna upadhārayitvāna upalakkhayitvānāti—
cnd22:119.4	sutvāna munino vaco.
cnd22:120.1	<b>Vivaṭṭacchado sambuddho</b>ti.
cnd22:120.2	<b>Chadanan</b>ti pañca chadanāni—
cnd22:120.3	taṇhāchadanaṁ, diṭṭhichadanaṁ, kilesachadanaṁ, duccaritachadanaṁ, avijjāchadanaṁ.
cnd22:120.4	Tāni chadanāni buddhassa bhagavato vivaṭāni viddhaṁsitāni samugghāṭitāni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭippassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni.
cnd22:120.5	Tasmā buddho vivaṭṭacchado.
cnd22:120.6	<b>Buddho</b>ti yo so bhagavā …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ buddhoti—
cnd22:120.7	vivaṭṭacchado sambuddho.
cnd22:121.1	<b>Akhilo paṭibhānavā</b>ti.
cnd22:121.2	<b>Akhilo</b>ti rāgo khilo, doso khilo, moho khilo, kodho khilo, upanāho …pe… sabbākusalābhisaṅkhārā khilā.
cnd22:121.3	Te khilā buddhassa bhagavato pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
cnd22:121.4	Tasmā buddho akhilo.
cnd22:122.1	<b>Paṭibhānavā</b>ti tayo paṭibhānavanto—
cnd22:122.2	pariyattipaṭibhānavā, paripucchāpaṭibhānavā, adhigamapaṭibhānavā.
cnd22:122.3	Katamo pariyattipaṭibhānavā?
cnd22:122.4	Idhekaccassa buddhavacanaṁ pariyāputaṁ hoti suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthā udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhutadhammaṁ vedallaṁ.
cnd22:122.5	Tassa pariyattiṁ nissāya paṭibhāti—
cnd22:122.6	ayaṁ pariyattipaṭibhānavā.
cnd22:123.1	Katamo paripucchāpaṭibhānavā?
cnd22:123.2	Idhekacco paripucchitā hoti atthe ca ñāye ca lakkhaṇe ca kāraṇe ca ṭhānāṭhāne ca.
cnd22:123.3	Tassa paripucchaṁ nissāya paṭibhāti—
cnd22:123.4	ayaṁ paripucchāpaṭibhānavā.
cnd22:124.1	Katamo adhigamapaṭibhānavā?
cnd22:124.2	Idhekaccassa adhigatā honti cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, cattāro ariyamaggā, cattāri sāmaññaphalāni, catasso paṭisambhidāyo, cha abhiññāyo.
cnd22:124.3	Tassa attho ñāto, dhammo ñāto, nirutti ñātā.
cnd22:124.4	Atthe ñāte attho paṭibhāti, dhamme ñāte dhammo paṭibhāti, niruttiyā ñātāya nirutti paṭibhāti.
cnd22:124.5	Imesu tīsu ñāṇesu ñāṇaṁ paṭibhānapaṭisambhidā.
cnd22:124.6	Bhagavā imāya paṭibhānapaṭisambhidāya upeto samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato.
cnd22:124.7	Tasmā buddho paṭibhānavā.
cnd22:124.8	Yassa pariyatti natthi, paripucchā natthi, adhigamo natthi, kiṁ tassa paṭibhāyissatīti—
cnd22:124.9	akhilo paṭibhānavā.
cnd22:124.10	Tenāha thero piṅgiyo—
cnd22:125.1	“Esa bhiyyo pasīdāmi,
cnd22:125.2	sutvāna munino vaco;
cnd22:125.3	Vivaṭṭacchado sambuddho,
cnd22:125.4	akhilo paṭibhānavā”ti.
cnd22:126.1	<b>Adhideve abhiññāya,</b>
cnd22:126.2	<b>Sabbaṁ vedi paroparaṁ;</b>
cnd22:126.3	<b>Pañhānantakaro satthā,</b>
cnd22:126.4	<b>Kaṅkhīnaṁ paṭijānataṁ. </b>
cnd22:127.1	<b>Adhideve abhiññāyā</b>ti.
cnd22:127.2	<b>Devā</b>ti tayo devā—
cnd22:127.3	sammutidevā, upapattidevā, visuddhidevā.
cnd22:127.4	Katame sammutidevā?
cnd22:127.5	Sammutidevā vuccanti rājāno ca rājakumāro ca deviyo ca.
cnd22:127.6	Ime vuccanti sammutidevā.
cnd22:127.7	Katame upapattidevā?
cnd22:127.8	Upapattidevā vuccanti cātumahārājikā devā tāvatiṁsā devā …pe… brahmakāyikā devā, ye ca devā taduttari.
cnd22:127.9	Ime vuccanti upapattidevā.
cnd22:127.10	Katame visuddhidevā?
cnd22:127.11	Visuddhidevā vuccanti tathāgatā tathāgatasāvakā arahanto khīṇāsavā, ye ca paccekasambuddhā.
cnd22:127.12	Ime vuccanti visuddhidevā.
cnd22:127.13	Bhagavā sammutideve adhidevāti abhiññāya upapattideve adhidevāti abhiññāya, visuddhideve adhidevāti abhiññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—
cnd22:127.14	adhideve abhiññāya.
cnd22:128.1	<b>Sabbaṁ vedi paroparan</b>ti bhagavā attano ca paresañca adhidevakare dhamme vedi aññāsi aphassi paṭivijjhi.
cnd22:128.2	Katame attano adhidevakarā dhammā?
cnd22:128.3	Sammāpaṭipadā anulomapaṭipadā apaccanīkapaṭipadā anvatthapaṭipadā dhammānudhammapaṭipadā sīlesu paripūrakāritā indriyesu guttadvāratā bhojane mattaññutā jāgariyānuyogo satisampajaññaṁ cattāro satipaṭṭhānā …pe… ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.
cnd22:128.4	Ime vuccanti attano adhidevakarā dhammā.
cnd22:129.1	Katame paresaṁ adhidevakarā dhammā?
cnd22:129.2	Sammāpaṭipadā …pe… ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.
cnd22:129.3	Ime vuccanti paresaṁ adhidevakarā dhammā.
cnd22:129.4	Evaṁ bhagavā attano ca paresañca adhidevakare dhamme vedi aññāsi aphassi paṭivijjhīti—
cnd22:129.5	sabbaṁ vedi paroparaṁ.
cnd22:130.1	<b>Pañhānantakaro satthā</b>ti bhagavā pārāyanikapañhānaṁ antakaro pariyantakaro paricchedakaro parivaṭumakaro;
cnd22:130.2	sabhiyapañhānaṁ antakaro pariyantakaro paricchedakaro parivaṭumakaro;
cnd22:130.3	sakkapañhānaṁ …pe…
cnd22:130.4	suyāmapañhānaṁ …
cnd22:130.5	bhikkhupañhānaṁ …
cnd22:130.6	bhikkhunīpañhānaṁ …
cnd22:130.7	upāsakapañhānaṁ …
cnd22:130.8	upāsikāpañhānaṁ …
cnd22:130.9	rājapañhānaṁ …
cnd22:130.10	khattiyapañhānaṁ …
cnd22:130.11	brāhmaṇapañhānaṁ …
cnd22:130.12	vessapañhānaṁ …
cnd22:130.13	suddapañhānaṁ …
cnd22:130.14	devapañhānaṁ …
cnd22:130.15	brahmapañhānaṁ antakaro pariyantakaro paricchedakaro parivaṭumakaroti—
cnd22:130.16	pañhānantakaro.
cnd22:130.17	<b>Satthā</b>ti bhagavā satthavāho.
cnd22:130.18	Yathā satthavāho satthe kantāraṁ tāreti, corakantāraṁ tāreti, vāḷakantāraṁ tāreti, dubbhikkhakantāraṁ tāreti, nirudakakantāraṁ tāreti uttāreti nittāreti patāreti, khemantabhūmiṁ sampāpeti;
cnd22:130.19	evameva bhagavā satthavāho satte kantāraṁ tāreti,
cnd22:130.20	jātikantāraṁ tāreti, jarākantāraṁ …pe…
cnd22:130.21	byādhikantāraṁ …
cnd22:130.22	maraṇakantāraṁ …
cnd22:130.23	sokaparidevadukkhadomanassupāyāsakantāraṁ tāreti,
cnd22:130.24	rāgakantāraṁ tāreti,
cnd22:130.25	dosakantāraṁ …
cnd22:130.26	mohakantāraṁ …
cnd22:130.27	mānakantāraṁ …
cnd22:130.28	diṭṭhikantāraṁ …
cnd22:130.29	kilesakantāraṁ …
cnd22:130.30	duccaritakantāraṁ tāreti,
cnd22:130.31	rāgagahanaṁ tāreti,
cnd22:130.32	dosagahanaṁ …
cnd22:130.33	mohagahanaṁ …
cnd22:130.34	diṭṭhigahanaṁ …
cnd22:130.35	kilesagahanaṁ …
cnd22:130.36	duccaritagahanaṁ tāreti uttāreti nittāreti patāreti;
cnd22:130.37	khemantaṁ amataṁ nibbānaṁ sampāpetīti—
cnd22:130.38	evampi bhagavā satthavāho.
cnd22:131.1	Atha vā bhagavā netā vinetā anunetā paññāpetā nijjhāpetā pekkhatā pasādetāti, evaṁ bhagavā satthavāho.
cnd22:131.2	Atha vā bhagavā anuppannassa maggassa uppādetā, asañjātassa maggassa sañjanetā, anakkhātassa maggassa akkhātā, maggaññū maggavidū maggakovido maggānugā ca pana etarahi sāvakā viharanti pacchā samannāgatāti, evampi bhagavā satthavāhoti—
cnd22:131.3	pañhānantakaro satthā.
cnd22:132.1	<b>Kaṅkhīnaṁ paṭijānatan</b>ti sakaṅkhā āgantvā nikkaṅkhā sampajjanti, sallekhā āgantvā nillekhā sampajjanti, sadveḷhakā āgantvā nidveḷhakā sampajjanti, savicikicchā āgantvā nibbicikicchā sampajjanti, sarāgā āgantvā vītarāgā sampajjanti, sadosā āgantvā vītadosā sampajjanti, samohā āgantvā vītamohā sampajjanti, sakilesā āgantvā nikkilesā sampajjantīti—
cnd22:132.2	kaṅkhīnaṁ paṭijānataṁ.
cnd22:132.3	Tenāha thero piṅgiyo—
cnd22:133.1	“Adhideve abhiññāya,
cnd22:133.2	sabbaṁ vedi paroparaṁ;
cnd22:133.3	Pañhānantakaro satthā,
cnd22:133.4	kaṅkhīnaṁ paṭijānatan”ti.
cnd22:134.1	<b>Asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ,</b>
cnd22:134.2	<b>Yassa natthi upamā kvaci;</b>
cnd22:134.3	<b>Addhā gamissāmi na mettha kaṅkhā,</b>
cnd22:134.4	<b>Evaṁ maṁ dhārehi adhimuttacittaṁ. </b>
cnd22:135.1	<b>Asaṁhīraṁ asaṅkuppan</b>ti asaṁhīraṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ.
cnd22:135.2	Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
cnd22:135.3	<b>Asaṁhīran</b>ti rāgena dosena mohena kodhena upanāhena makkhena paḷāsena issāya macchariyena māyāya sāṭheyyena thambhena sārambhena mānena atimānena madena pamādena sabbakilesehi sabbaduccaritehi sabbapariḷāhehi sabbāsavehi sabbadarathehi sabbasantāpehi sabbākusalābhisaṅkhārehi asaṁhāriyaṁ nibbānaṁ niccaṁ dhuvaṁ sassataṁ avipariṇāmadhammanti—
cnd22:135.4	asaṁhīraṁ.
cnd22:136.1	<b>Asaṅkuppan</b>ti asaṅkuppaṁ vuccati amataṁ nibbānaṁ.
cnd22:136.2	Yo so sabbasaṅkhārasamatho …pe… nirodho nibbānaṁ.
cnd22:136.3	Nibbānassa na uppādo paññāyati, vayo natthi, na tassa aññathattaṁ paññāyati.
cnd22:136.4	Nibbānaṁ niccaṁ dhuvaṁ sassataṁ avipariṇāmadhammanti—
cnd22:136.5	asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ.
cnd22:137.1	<b>Yassa natthi upamā kvacī</b>ti.
cnd22:137.2	<b>Yassā</b>ti nibbānassa.
cnd22:137.3	<b>Natthi upamā</b>ti upamā natthi, upanidhā natthi, sadisaṁ natthi, paṭibhāgo natthi, na atthi na saṁvijjati nupalabbhati.
cnd22:137.4	<b>Kvacī</b>ti kvaci kimhici katthaci ajjhattaṁ vā bahiddhā vā ajjhattabahiddhā vāti—
cnd22:137.5	yassa natthi upamā kvaci.
cnd22:138.1	<b>Addhā gamissāmi na mettha kaṅkhā</b>ti.
cnd22:138.2	<b>Addhā</b>ti ekaṁsavacanaṁ nissaṁsayavacanaṁ nikkaṅkhavacanaṁ advejjhavacanaṁ adveḷhakavacanaṁ niyogavacanaṁ apaṇṇakavacanaṁ aviraddhavacanaṁ avatthāpanavacanametaṁ—
cnd22:138.3	addhāti.
cnd22:138.4	<b>Gamissāmī</b>ti gamissāmi adhigamissāmi phassissāmi sacchikarissāmīti—
cnd22:138.5	addhā gamissāmi.
cnd22:138.6	<b>Na mettha kaṅkhā</b>ti.
cnd22:138.7	<b>Etthā</b>ti nibbāne kaṅkhā natthi, vicikicchā natthi, dveḷhakaṁ natthi, saṁsayo natthi, na atthi na saṁvijjati nupalabbhati, pahīno samucchinno vūpasanto paṭippassaddho abhabbuppattiko ñāṇagginā daḍḍhoti—
cnd22:138.8	addhā gamissāmi na mettha kaṅkhā.
cnd22:139.1	<b>Evaṁ maṁ dhārehi adhimuttacittan</b>ti.
cnd22:139.2	<b>Evaṁ maṁ dhārehī</b>ti evaṁ maṁ upalakkhehi.
cnd22:139.3	<b>Adhimuttacittan</b>ti nibbānaninnaṁ nibbānapoṇaṁ nibbānapabbhāraṁ nibbānādhimuttanti—
cnd22:139.4	evaṁ maṁ dhārehi adhimuttacittanti.
cnd22:139.5	Tenāha thero piṅgiyo—
cnd22:140.1	“Asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ,
cnd22:140.2	Yassa natthi upamā kvaci;
cnd22:140.3	Addhā gamissāmi na mettha kaṅkhā,
cnd22:140.4	Evaṁ maṁ dhārehi adhimuttacittan”ti.
cnd22:140.5	Pārāyanānugītigāthāniddeso aṭṭhārasamo.
cnd22:140.6	Pārāyanavaggo samatto.
cnd23:0.1	Cūḷaniddesa
cnd23:0.2	Khaggavisāṇasuttaniddesa
cnd23:1.0.1	1. Paṭhamavagga
cnd23:1.1	<b>Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṁ,</b>
cnd23:1.2	<b>Aviheṭhayaṁ aññatarampi tesaṁ;</b>
cnd23:1.3	<b>Na puttamiccheyya kuto sahāyaṁ,</b>
cnd23:1.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:2.1	<b>Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍan</b>ti.
cnd23:2.2	<b>Sabbesū</b>ti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ—
cnd23:2.3	sabbesūti.
cnd23:2.4	<b>Bhūtesū</b>ti bhūtā vuccanti tasā ca thāvarā ca.
cnd23:2.5	<b>Tasā</b>ti yesaṁ tasitataṇhā appahīnā, yesañca bhayabheravā appahīnā.
cnd23:2.6	Kiṅkāraṇā vuccanti tasā?
cnd23:2.7	Te tasanti uttasanti paritasanti bhāyanti santāsaṁ āpajjanti, taṅkāraṇā vuccanti tasā.
cnd23:2.8	<b>Thāvarā</b>ti yesaṁ tasitataṇhā pahīnā, yesañca bhayabheravā pahīnā.
cnd23:2.9	Kiṅkāraṇā vuccanti thāvarā?
cnd23:2.10	Te na tasanti na uttasanti na paritasanti na bhāyanti na santāsaṁ āpajjanti, taṅkāraṇā vuccanti thāvarā.
cnd23:2.11	<b>Daṇḍan</b>ti tayo daṇḍā—
cnd23:2.12	kāyadaṇḍo vacīdaṇḍo manodaṇḍo.
cnd23:2.13	Tividhaṁ kāyaduccaritaṁ kāyadaṇḍo, catubbidhaṁ vacīduccaritaṁ vacīdaṇḍo, tividhaṁ manoduccaritaṁ manodaṇḍo.
cnd23:2.14	<b>Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍan</b>ti sabbesu bhūtesu daṇḍaṁ nidhāya nidahitvā.
cnd23:2.15	Oropayitvā samoropayitvā nikkhipitvā paṭippassambhitvāti sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṁ.
cnd23:3.1	<b>Aviheṭhayaṁ aññatarampi tesan</b>ti ekamekampi sattaṁ pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā anduyā vā rajjuyā vā aviheṭhayanto, sabbepi satte pāṇinā vā leḍḍunā vā daṇḍena vā satthena vā anduyā vā rajjuyā vā aviheṭhayantoti—
cnd23:3.2	aviheṭhayaṁ aññatarampi tesaṁ.
cnd23:4.1	<b>Na puttamiccheyya kuto sahāyan</b>ti.
cnd23:4.2	<b>Nā</b>ti paṭikkhepo;
cnd23:4.3	<b>puttā</b>ti cattāro puttā—
cnd23:4.4	atrajo putto, khettajo putto, dinnako putto, antevāsiko putto.
cnd23:4.5	<b>Sahāyan</b>ti sahāyā vuccanti yehi saha āgamanaṁ phāsu, gamanaṁ phāsu, gamanāgamanaṁ phāsu, ṭhānaṁ phāsu, nisajjanaṁ phāsu, sayanaṁ phāsu, ālapanaṁ phāsu, sallapanaṁ phāsu, ullapanaṁ phāsu, samullapanaṁ phāsu.
cnd23:4.6	<b>Na puttamiccheyya kuto sahāyan</b>ti puttampi na iccheyya na sādiyeyya na patthayeyya na pihayeyya nābhijappeyya, kuto mittaṁ vā sandiṭṭhaṁ vā sambhattaṁ vā sahāyaṁ vā iccheyya sādiyeyya patthayeyya pihayeyya abhijappeyyāti—
cnd23:4.7	na puttamiccheyya kuto sahāyaṁ.
cnd23:5.1	<b>Eko care khaggavisāṇakappo</b>ti.
cnd23:5.2	<b>Eko</b>ti so paccekasambuddho pabbajjāsaṅkhātena eko, adutiyaṭṭhena eko, taṇhāya pahānaṭṭhena eko, ekantavītarāgoti eko, ekantavītadosoti eko, ekantavītamohoti eko, ekantanikkilesoti eko, ekāyanamaggaṁ gatoti eko, eko anuttaraṁ paccekasambodhiṁ abhisambuddhoti eko.
cnd23:6.1	Kathaṁ so paccekasambuddho pabbajjāsaṅkhātena eko?
cnd23:6.2	So paccekasambuddho sabbaṁ gharāvāsapalibodhaṁ chinditvā puttadārapalibodhaṁ chinditvā ñātipalibodhaṁ chinditvā sannidhipalibodhaṁ chinditvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā akiñcanabhāvaṁ upagantvā eko carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti—
cnd23:6.3	evaṁ so paccekasambuddho pabbajjāsaṅkhātena eko.
cnd23:7.1	Kathaṁ so paccekasambuddho adutiyaṭṭhena eko?
cnd23:7.2	So evaṁ pabbajito samāno eko araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni.
cnd23:7.3	So eko gacchati, eko tiṭṭhati, eko nisīdati, eko seyyaṁ kappeti, eko gāmaṁ piṇḍāya pavisati, eko abhikkamati, eko paṭikkamati, eko raho nisīdati, eko caṅkamaṁ adhiṭṭhāti, eko carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti—
cnd23:7.4	evaṁ so paccekasambuddho adutiyaṭṭhena eko.
cnd23:8.1	Kathaṁ so paccekasambuddho taṇhāya pahānaṭṭhena eko?
cnd23:8.2	So evaṁ eko adutiyo appamatto ātāpī pahitatto viharanto mahāpadhānaṁ padahanto māraṁ sasenakaṁ namuciṁ kaṇhaṁ pamattabandhuṁ vidhametvā ca taṇhājāliniṁ visaritaṁ visattikaṁ pajahi vinodesi byantīakāsi anabhāvaṅgamesi.
cnd23:9.1	“Taṇhādutiyo puriso,
cnd23:9.2	dīghamaddhāna saṁsaraṁ;
cnd23:9.3	Itthabhāvaññathābhāvaṁ,
cnd23:9.4	saṁsāraṁ nātivattati.
cnd23:10.1	Etamādīnavaṁ ñatvā,
cnd23:10.2	Taṇhaṁ dukkhassa sambhavaṁ;
cnd23:10.3	Vītataṇho anādāno,
cnd23:10.4	Sato bhikkhu paribbaje”ti.
cnd23:11.1	Evaṁ so paccekasambuddho taṇhāya pahānaṭṭhena eko.
cnd23:12.1	Kathaṁ so paccekasambuddho ekantavītarāgoti eko?
cnd23:12.2	Rāgassa pahīnattā ekantavītarāgoti eko, dosassa pahīnattā ekantavītadosoti eko, mohassa pahīnattā ekantavītamohoti eko, kilesānaṁ pahīnattā ekantanikkilesoti eko.
cnd23:12.3	Evaṁ so paccekasambuddho ekantavītarāgoti eko.
cnd23:13.1	Kathaṁ so paccekasambuddho ekāyanamaggaṁ gatoti eko?
cnd23:13.2	Ekāyanamaggo vuccati cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.
cnd23:14.1	“Ekāyanaṁ jātikhayantadassī,
cnd23:14.2	Maggaṁ pajānāti hitānukampī;
cnd23:14.3	Etena maggena tariṁsu pubbe,
cnd23:14.4	Tarissanti ye ca taranti oghan”ti.
cnd23:15.1	Evaṁ so paccekasambuddho ekāyanamaggaṁ gatoti eko.
cnd23:16.1	Kathaṁ so paccekasambuddho eko anuttaraṁ paccekasambodhiṁ abhisambuddhoti eko?
cnd23:16.2	Bodhi vuccati catūsu maggesu ñāṇaṁ.
cnd23:16.3	Paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo vīmaṁsā vipassanā sammādiṭṭhi.
cnd23:16.4	So paccekasambuddho maggapaccekasambuddho ñāṇapaccekasambuddho “sabbe saṅkhārā aniccā”ti bujjhi,
cnd23:16.5	“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti bujjhi,
cnd23:16.6	“sabbe dhammā anattā”ti bujjhi,
cnd23:16.7	“avijjāpaccayā saṅkhārā”ti bujjhi,
cnd23:16.8	“saṅkhārapaccayā viññāṇan”ti bujjhi,
cnd23:16.9	“viññāṇapaccayā nāmarūpan”ti bujjhi,
cnd23:16.10	“nāmarūpapaccayā saḷāyatanan”ti bujjhi,
cnd23:16.11	“saḷāyatanapaccayā phasso”ti bujjhi,
cnd23:16.12	“phassapaccayā vedanā”ti bujjhi,
cnd23:16.13	“vedanāpaccayā taṇhā”ti bujjhi,
cnd23:16.14	“taṇhāpaccayā upādānan”ti bujjhi,
cnd23:16.15	“upādānapaccayā bhavo”ti bujjhi,
cnd23:16.16	“bhavapaccayā jātī”ti bujjhi,
cnd23:16.17	“jātipaccayā jarāmaraṇan”ti bujjhi;
cnd23:16.18	“avijjānirodhā saṅkhāranirodho”ti bujjhi,
cnd23:16.19	“saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho”ti bujjhi,
cnd23:16.20	“viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho”ti bujjhi,
cnd23:16.21	“nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho”ti bujjhi,
cnd23:16.22	“saḷāyatananirodhā phassanirodho”ti bujjhi,
cnd23:16.23	“phassanirodhā vedanānirodho”ti bujjhi,
cnd23:16.24	“vedanānirodhā taṇhānirodho”ti bujjhi,
cnd23:16.25	“taṇhānirodhā upādānanirodho”ti bujjhi,
cnd23:16.26	“upādānanirodhā bhavanirodho”ti bujjhi,
cnd23:16.27	“bhavanirodhā jātinirodho”ti bujjhi,
cnd23:16.28	“jātinirodhā jarāmaraṇanirodho”ti bujjhi;
cnd23:16.29	“idaṁ dukkhan”ti bujjhi,
cnd23:16.30	“ayaṁ dukkhasamudayo”ti bujjhi,
cnd23:16.31	“ayaṁ dukkhanirodho”ti bujjhi,
cnd23:16.32	“ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti bujjhi;
cnd23:16.33	“ime āsavā”ti bujjhi,
cnd23:16.34	“ayaṁ āsavasamudayo”ti bujjhi …pe…
cnd23:16.35	“ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā”ti bujjhi;
cnd23:16.36	“ime dhammā abhiññeyyā”ti bujjhi,
cnd23:16.37	“ime dhammā pahātabbā”ti bujjhi,
cnd23:16.38	“ime dhammā sacchikātabbā”ti bujjhi,
cnd23:16.39	“ime dhammā bhāvetabbā”ti bujjhi;
cnd23:16.40	channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca bujjhi,
cnd23:16.41	pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ samudayañca …pe… nissaraṇañca bujjhi,
cnd23:16.42	catunnaṁ mahābhūtānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca bujjhi,
cnd23:16.43	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti bujjhi.
cnd23:17.1	Atha vā yaṁ bujjhitabbaṁ anubujjhitabbaṁ paṭibujjhitabbaṁ sambujjhitabbaṁ adhigantabbaṁ phassitabbaṁ sacchikātabbaṁ, sabbaṁ taṁ tena paccekabodhiñāṇena bujjhi anubujjhi paṭibujjhi sambujjhi adhigacchi phassesi sacchākāsīti evaṁ so paccekasambuddho eko anuttaraṁ paccekasambodhiṁ abhisambuddhoti—
cnd23:17.2	eko.
cnd23:18.1	<b>Care</b>ti aṭṭha cariyāyo—
cnd23:18.2	iriyāpathacariyā, āyatanacariyā, saticariyā, samādhicariyā, ñāṇacariyā, maggacariyā, patticariyā, lokatthacariyā.
cnd23:18.3	<b>Iriyāpathacariyā</b>ti catūsu iriyāpathesu.
cnd23:18.4	<b>Āyatanacariyā</b>ti chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu.
cnd23:18.5	<b>Saticariyā</b>ti catūsu satipaṭṭhānesu.
cnd23:18.6	<b>Samādhicariyā</b>ti catūsu jhānesu.
cnd23:18.7	<b>Ñāṇacariyā</b>ti catūsu ariyasaccesu.
cnd23:18.8	<b>Maggacariyā</b>ti catūsu ariyamaggesu.
cnd23:18.9	<b>Patticariyā</b>ti catūsu sāmaññaphalesu.
cnd23:18.10	<b>Lokatthacariyā</b>ti tathāgatesu arahantesu sammāsambuddhesu padesato paccekasambuddhesu padesato sāvakesu.
cnd23:18.11	Iriyāpathacariyā ca paṇidhisampannānaṁ,
cnd23:18.12	āyatanacariyā ca indriyesu guttadvārānaṁ,
cnd23:18.13	saticariyā ca appamādavihārīnaṁ,
cnd23:18.14	samādhicariyā ca adhicittamanuyuttānaṁ,
cnd23:18.15	ñāṇacariyā ca buddhisampannānaṁ,
cnd23:18.16	maggacariyā ca sammāpaṭipannānaṁ,
cnd23:18.17	patticariyā ca adhigataphalānaṁ,
cnd23:18.18	lokatthacariyā ca tathāgatānaṁ arahantānaṁ sammāsambuddhānaṁ padesato paccekabuddhānaṁ padesato sāvakānaṁ.
cnd23:18.19	Imā aṭṭha cariyāyo.
cnd23:18.20	Aparāpi aṭṭha cariyāyo—
cnd23:18.21	adhimuccanto saddhāya carati,
cnd23:18.22	paggaṇhanto vīriyena carati,
cnd23:18.23	upaṭṭhāpento satiyā carati,
cnd23:18.24	avikkhepaṁ karonto samādhinā carati,
cnd23:18.25	pajānanto paññāya carati,
cnd23:18.26	vijānanto viññāṇacariyāya carati.
cnd23:18.27	Evaṁ paṭipannassa kusalā dhammā āyāpentīti—
cnd23:18.28	āyatanacariyāya carati.
cnd23:18.29	Evaṁ paṭipanno visesamadhigacchatīti—
cnd23:18.30	visesacariyāya carati.
cnd23:18.31	Imā aṭṭha cariyāyo.
cnd23:19.1	Aparāpi aṭṭha cariyāyo—
cnd23:19.2	dassanacariyā ca sammādiṭṭhiyā,
cnd23:19.3	abhiniropanacariyā ca sammāsaṅkappassa,
cnd23:19.4	pariggahacariyā ca sammāvācāya,
cnd23:19.5	samuṭṭhānacariyā ca sammākammantassa,
cnd23:19.6	vodānacariyā ca sammāājīvassa,
cnd23:19.7	paggahacariyā ca sammāvāyāmassa,
cnd23:19.8	upaṭṭhānacariyā ca sammāsatiyā,
cnd23:19.9	avikkhepacariyā ca sammāsamādhissa.
cnd23:19.10	Imā aṭṭha cariyāyo.
cnd23:20.1	<b>Khaggavisāṇakappo</b>ti yathā khaggassa nāma visāṇaṁ ekaṁ hoti adutiyaṁ, evameva so paccekasambuddho takkappo tassadiso tappaṭibhāgo.
cnd23:20.2	Yathā atiloṇaṁ vuccati loṇakappo,
cnd23:20.3	atitittakaṁ vuccati tittakappo,
cnd23:20.4	atimadhuraṁ vuccati madhurakappo,
cnd23:20.5	atiuṇhaṁ vuccati aggikappo,
cnd23:20.6	atisītalaṁ vuccati himakappo,
cnd23:20.7	mahāudakakkhandho vuccati samuddakappo,
cnd23:20.8	mahābhiññābalappatto sāvako vuccati satthukappoti;
cnd23:20.9	evameva so paccekasambuddho tattha takkappo tassadiso tappaṭibhāgo eko adutiyo muttabandhano sammā loke carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti—
cnd23:20.10	eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:20.11	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:21.1	“Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṁ,
cnd23:21.2	Aviheṭhayaṁ aññatarampi tesaṁ;
cnd23:21.3	Na puttamiccheyya kuto sahāyaṁ,
cnd23:21.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:22.1	<b>Saṁsaggajātassa bhavanti snehā,</b>
cnd23:22.2	<b>Snehanvayaṁ dukkhamidaṁ pahoti;</b>
cnd23:22.3	<b>Ādīnavaṁ snehajaṁ pekkhamāno,</b>
cnd23:22.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:23.1	<b>Saṁsaggajātassa bhavanti snehā</b>ti.
cnd23:23.2	<b>Saṁsaggā</b>ti dve saṁsaggā—
cnd23:23.3	dassanasaṁsaggo ca savanasaṁsaggo ca.
cnd23:23.4	Katamo dassanasaṁsaggo?
cnd23:23.5	Idhekacco passati itthiṁ vā kumāriṁ vā abhirūpaṁ dassanīyaṁ pāsādikaṁ paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgataṁ.
cnd23:23.6	Disvā passitvā anubyañjanaso nimittaṁ gaṇhāti—
cnd23:23.7	kesā vā sobhanā mukhaṁ vā sobhanaṁ akkhī vā sobhanā kaṇṇā vā sobhanā nāsā vā sobhanā oṭṭhā vā sobhanā dantā vā sobhanā mukhaṁ vā sobhanaṁ gīvā vā sobhanā thanā vā sobhanā uraṁ vā sobhanaṁ udaraṁ vā sobhanaṁ kaṭi vā sobhanā ūrū vā sobhanā jaṅghā vā sobhanā hatthā vā sobhanā pādā vā sobhanā aṅguliyo vā sobhanā nakhā vā sobhanāti.
cnd23:23.8	Disvā passitvā abhinandati abhivadati abhipattheti anuppādeti anubandhati rāgabandhanaṁ—
cnd23:23.9	ayaṁ dassanasaṁsaggo.
cnd23:24.1	Katamo savanasaṁsaggo?
cnd23:24.2	Idhekacco suṇāti—
cnd23:24.3	“asukasmiṁ nāma gāme vā nigame vā itthī vā kumārī vā abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā”ti.
cnd23:24.4	Sutvā suṇitvā abhinandati abhivadati abhipattheti anuppādeti anubandhati rāgabandhanaṁ—
cnd23:24.5	ayaṁ savanasaṁsaggo.
cnd23:25.1	<b>Snehā</b>ti dve snehā—
cnd23:25.2	taṇhāsneho ca diṭṭhisneho ca.
cnd23:25.3	Katamo taṇhāsneho?
cnd23:25.4	Yāvatā taṇhāsaṅkhātena sīmakataṁ mariyādikataṁ odhikataṁ pariyantakataṁ pariggahitaṁ mamāyitaṁ—
cnd23:25.5	idaṁ mama, etaṁ mama, ettakaṁ mama, ettāvatā mama.
cnd23:25.6	Mama rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā attharaṇā pāvuraṇā dāsidāsā ajeḷakā kukkuṭasūkarā hatthigavāssavaḷavā khettaṁ vatthu hiraññaṁ suvaṇṇaṁ gāmanigamarājadhāniyo raṭṭhañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca, kevalampi mahāpathaviṁ taṇhāvasena mamāyati, yāvatā aṭṭhasataṁ taṇhāvicaritaṁ—
cnd23:25.7	ayaṁ taṇhāsneho.
cnd23:26.1	Katamo diṭṭhisneho?
cnd23:26.2	Vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi, dasavatthukā micchādiṭṭhi, dasavatthukā antaggāhikādiṭṭhi.
cnd23:26.3	Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaṁyojanaṁ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṁ titthāyatanaṁ vipariyesaggāho viparītaggāho vipallāsaggāho micchāgāho ayāthāvakasmiṁ yāthāvakanti gāho, yāvatā dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni—
cnd23:26.4	ayaṁ diṭṭhisneho.
cnd23:27.1	<b>Saṁsaggajātassa bhavanti snehā</b>ti dassanasaṁsaggapaccayā ca savanasaṁsaggapaccayā ca taṇhāsneho ca diṭṭhisneho ca bhavanti sambhavanti jāyanti sañjāyanti nibbattanti abhinibbattanti pātubhavantīti—
cnd23:27.2	saṁsaggajātassa bhavanti snehā.
cnd23:28.1	<b>Snehanvayaṁ dukkhamidaṁ pahotī</b>ti.
cnd23:28.2	<b>Sneho</b>ti dve snehā—
cnd23:28.3	taṇhāsneho ca diṭṭhisneho ca …pe…
cnd23:28.4	ayaṁ taṇhāsneho …pe…
cnd23:28.5	ayaṁ diṭṭhisneho.
cnd23:28.6	<b>Dukkhamidaṁ pahotī</b>ti idhekacco kāyena duccaritaṁ carati, vācāya duccaritaṁ carati, manasā duccaritaṁ carati, pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, sandhimpi chindati, nillopampi harati, ekāgārikampi karoti, paripanthepi tiṭṭhati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati.
cnd23:28.7	Tamenaṁ gahetvā rañño dassenti—
cnd23:28.8	“ayaṁ, deva, coro āgucārī.
cnd23:28.9	Imassa yaṁ icchasi taṁ daṇḍaṁ paṇehī”ti.
cnd23:28.10	Tamenaṁ rājā taṁ paribhāsati.
cnd23:28.11	So paribhāsapaccayāpi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.
cnd23:28.12	Etaṁ bhayaṁ dukkhaṁ domanassaṁ kuto jātaṁ?
cnd23:28.13	Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṁ.
cnd23:29.1	Ettakenapi rājā na tussati.
cnd23:29.2	Tamenaṁ rājā bandhāpeti—
cnd23:29.3	andubandhanena vā rajjubandhanena vā saṅkhalikabandhanena vā vettabandhanena vā latābandhanena vā pakkhepabandhanena vā parikkhepabandhanena vā gāmabandhanena vā nigamabandhanena vā nagarabandhanena vā raṭṭhabandhanena vā janapadabandhanena vā, antamaso savacanīyampi karoti—
cnd23:29.4	“na te labbhā ito pakkamitun”ti.
cnd23:29.5	So bandhanapaccayāpi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.
cnd23:29.6	Etaṁ bhayaṁ dukkhaṁ domanassaṁ kuto jātaṁ?
cnd23:29.7	Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṁ.
cnd23:30.1	Ettakenapi rājā na tussati.
cnd23:30.2	Tamenaṁ rājā tasseva dhanaṁ āharāpeti—
cnd23:30.3	sataṁ vā sahassaṁ vā satasahassaṁ vā.
cnd23:30.4	So dhanajānipaccayāpi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.
cnd23:30.5	Etaṁ bhayaṁ dukkhaṁ domanassaṁ kuto jātaṁ?
cnd23:30.6	Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṁ.
cnd23:31.1	Ettakenapi rājā na tussati.
cnd23:31.2	Tamenaṁ rājā vividhā kammakāraṇā kārāpeti—
cnd23:31.3	kasāhipi tāḷeti, vettehipi tāḷeti, aḍḍhadaṇḍakehipi tāḷeti, hatthampi chindati, pādampi chindati, hatthapādampi chindati, kaṇṇampi chindati, nāsampi chindati, kaṇṇanāsampi chindati, bilaṅgathālikampi karoti, saṅkhamuṇḍikampi karoti, rāhumukhampi karoti, jotimālikampi karoti, hatthapajjotikampi karoti, erakavattikampi karoti, cīrakavāsikampi karoti, eṇeyyakampi karoti, baḷisamaṁsikampi karoti, kahāpaṇikampi karoti, khārāpatacchikampi karoti, palighaparivattikampi karoti, palālapīṭhakampi karoti, tattenapi telena osiñcati, sunakhehipi khādāpeti, jīvantampi sūle uttāseti, asināpi sīsaṁ chindati.
cnd23:31.4	So kammakāraṇapaccayāpi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.
cnd23:31.5	Etaṁ bhayaṁ dukkhaṁ domanassaṁ kuto jātaṁ?
cnd23:31.6	Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṁ.
cnd23:31.7	Rājā imesaṁ catunnaṁ daṇḍānaṁ issaro.
cnd23:32.1	So sakena kammena kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjati.
cnd23:32.2	Tamenaṁ nirayapālā pañcavidhabandhanaṁ nāma kammakāraṇaṁ karonti—
cnd23:32.3	tattaṁ ayokhilaṁ hatthe gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ dutiye hatthe gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ pāde gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ dutiye pāde gamenti, tattaṁ ayokhilaṁ majjhe urasmiṁ gamenti.
cnd23:32.4	So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti;
cnd23:32.5	na ca tāva kālaṁ karoti yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.
cnd23:32.6	Etaṁ bhayaṁ dukkhaṁ domanassaṁ kuto jātaṁ?
cnd23:32.7	Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṁ.
cnd23:33.1	Tamenaṁ nirayapālā saṁvesetvā kuṭhārīhi tacchanti …pe…
cnd23:33.2	tamenaṁ nirayapālā uddhampādaṁ adhosiraṁ gahetvā vāsīhi tacchanti.
cnd23:33.3	Tamenaṁ nirayapālā rathe yojetvā ādittāya pathaviyā sampajjalitāya sajotibhūtāya sārentipi paccāsārentipi.
cnd23:33.4	Tamenaṁ nirayapālā mahantaṁ aṅgārapabbataṁ ādittaṁ sampajjalitaṁ sajotibhūtaṁ āropentipi oropentipi.
cnd23:33.5	Tamenaṁ nirayapālā uddhampādaṁ adhosiraṁ gahetvā tattāya lohakumbhiyā pakkhipanti ādittāya sampajjalitāya sajotibhūtāya.
cnd23:33.6	So tattha pheṇuddehakaṁ paccati.
cnd23:33.7	So tattha pheṇuddehakaṁ paccamāno sakimpi uddhaṁ gacchati, sakimpi adho gacchati, sakimpi tiriyaṁ gacchati.
cnd23:33.8	So tattha dukkhā tibbā kharā kaṭukā vedanā vedeti;
cnd23:33.9	na ca tāva kālaṁ karoti yāva na taṁ pāpakammaṁ byantīhoti.
cnd23:33.10	Etaṁ bhayaṁ dukkhaṁ domanassaṁ kuto jātaṁ?
cnd23:33.11	Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṁ.
cnd23:34.1	Tamenaṁ nirayapālā mahāniraye pakkhipanti.
cnd23:34.2	So kho pana mahānirayo—
cnd23:35.1	Catukkaṇṇo catudvāro,
cnd23:35.2	vibhatto bhāgaso mito;
cnd23:35.3	Ayopākārapariyanto,
cnd23:35.4	ayasā paṭikujjito.
cnd23:36.1	Tassa ayomayā bhūmi,
cnd23:36.2	jalitā tejasā yutā;
cnd23:36.3	Samantā yojanasataṁ,
cnd23:36.4	pharitvā tiṭṭhati sabbadā.
cnd23:37.1	Kadariyātapanā ghorā,
cnd23:37.2	accimanto durāsadā;
cnd23:37.3	Lomahaṁsanarūpā ca,
cnd23:37.4	bhesmā paṭibhayā dukhā.
cnd23:38.1	Puratthimāya ca bhittiyā,
cnd23:38.2	accikkhandho samuṭṭhito;
cnd23:38.3	Ḍahanto pāpakammante,
cnd23:38.4	pacchimāya paṭihaññati.
cnd23:39.1	Pacchimāya ca bhittiyā,
cnd23:39.2	accikkhandho samuṭṭhito;
cnd23:39.3	Ḍahanto pāpakammante,
cnd23:39.4	purimāya paṭihaññati.
cnd23:40.1	Dakkhiṇāya ca bhittiyā,
cnd23:40.2	accikkhandho samuṭṭhito;
cnd23:40.3	Ḍahanto pāpakammante,
cnd23:40.4	uttarāya paṭihaññati.
cnd23:41.1	Uttarāya ca bhittiyā,
cnd23:41.2	accikkhandho samuṭṭhito;
cnd23:41.3	Ḍahanto pāpakammante,
cnd23:41.4	dakkhiṇāya paṭihaññati.
cnd23:42.1	Heṭṭhato ca samuṭṭhāya,
cnd23:42.2	accikkhandho bhayānako;
cnd23:42.3	Ḍahanto pāpakammante,
cnd23:42.4	chadanasmiṁ paṭihaññati.
cnd23:43.1	Chadanamhā samuṭṭhāya,
cnd23:43.2	accikkhandho bhayānako;
cnd23:43.3	Ḍahanto pāpakammante,
cnd23:43.4	bhūmiyaṁ paṭihaññati.
cnd23:44.1	Ayokapālamādittaṁ,
cnd23:44.2	santattaṁ jalitaṁ yathā;
cnd23:44.3	Evaṁ avīcinirayo,
cnd23:44.4	heṭṭhā upari passato.
cnd23:45.1	Tattha sattā mahāluddā,
cnd23:45.2	mahākibbisakārino;
cnd23:45.3	Accantapāpakammantā,
cnd23:45.4	paccanti na ca miyyare.
cnd23:46.1	Jātavedasamo kāyo,
cnd23:46.2	tesaṁ nirayavāsinaṁ;
cnd23:46.3	Passa kammānaṁ daḷhattaṁ,
cnd23:46.4	na bhasmā hoti napi masi.
cnd23:47.1	Puratthimenapi dhāvanti,
cnd23:47.2	tato dhāvanti pacchimaṁ;
cnd23:47.3	Uttarenapi dhāvanti,
cnd23:47.4	tato dhāvanti dakkhiṇaṁ.
cnd23:48.1	Yaṁ yaṁ disaṁ padhāvanti,
cnd23:48.2	taṁ taṁ dvāraṁ pidhīyati;
cnd23:48.3	Abhinikkhamitāsā te,
cnd23:48.4	sattā mokkhagavesino.
cnd23:49.1	Na te tato nikkhamituṁ,
cnd23:49.2	labhanti kammapaccayā;
cnd23:49.3	Tesañca pāpakammantaṁ,
cnd23:49.4	avipakkaṁ kataṁ bahunti.
cnd23:50.1	Etaṁ bhayaṁ dukkhaṁ domanassaṁ kuto jātaṁ?
cnd23:50.2	Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca jātaṁ.
cnd23:51.1	Yāni ca nerayikāni dukkhāni yāni ca tiracchānayonikāni dukkhāni yāni ca pettivisayikāni dukkhāni yāni ca mānusikāni dukkhāni, tāni kuto jātāni kuto sañjātāni kuto nibbattāni kuto abhinibbattāni kuto pātubhūtāni?
cnd23:51.2	Tassa snehapaccayā ca nandipaccayā ca rāgapaccayā ca nandirāgapaccayā ca bhavanti sambhavanti jāyanti sañjāyanti nibbattanti abhinibbattanti pātubhavantīti—
cnd23:51.3	snehanvayaṁ dukkhamidaṁ pahoti.
cnd23:52.1	<b>Ādīnavaṁ snehajaṁ pekkhamāno</b>ti.
cnd23:52.2	<b>Sneho</b>ti dve snehā—
cnd23:52.3	taṇhāsneho ca diṭṭhisneho ca …pe…
cnd23:52.4	ayaṁ taṇhāsneho …pe…
cnd23:52.5	ayaṁ diṭṭhisneho.
cnd23:52.6	<b>Ādīnavaṁ snehajaṁ pekkhamāno</b>ti taṇhāsneho ca diṭṭhisneho ca ādīnavaṁ snehajaṁ pekkhamāno dakkhamāno olokayamāno nijjhāyamāno upaparikkhamānoti—
cnd23:52.7	ādīnavaṁ snehajaṁ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:52.8	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:53.1	“Saṁsaggajātassa bhavanti snehā,
cnd23:53.2	Snehanvayaṁ dukkhamidaṁ pahoti;
cnd23:53.3	Ādīnavaṁ snehajaṁ pekkhamāno,
cnd23:53.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:54.1	<b>Mitte suhajje anukampamāno,</b>
cnd23:54.2	<b>Hāpeti atthaṁ paṭibaddhacitto;</b>
cnd23:54.3	<b>Etaṁ bhayaṁ santhave pekkhamāno,</b>
cnd23:54.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:55.1	<b>Mitte suhajje anukampamāno, hāpeti atthaṁ paṭibaddhacitto</b>ti.
cnd23:55.2	<b>Mittā</b>ti dve mittā—
cnd23:55.3	agārikamitto ca anāgārikamitto ca.
cnd23:55.4	Katamo agārikamitto?
cnd23:55.5	Idhekacco duddadaṁ dadāti, duccajaṁ cajati, dukkaraṁ karoti, dukkhamaṁ khamati, guyhamassa ācikkhati, guyhamassa parigūhati, āpadāsu na vijahati, jīvitampissa atthāya pariccattaṁ hoti, khīṇe nātimaññati—
cnd23:55.6	ayaṁ agārikamitto.
cnd23:56.1	Katamo anāgārikamitto?
cnd23:56.2	Idha bhikkhu piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca vattā ca vacanakkhamo ca gambhīrañca kathaṁ kattā, no ca aṭṭhāne niyojeti adhisīle samādapeti, catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ bhāvanānuyoge samādapeti, catunnaṁ sammappadhānānaṁ …pe…
cnd23:56.3	catunnaṁ iddhipādānaṁ …
cnd23:56.4	pañcannaṁ indriyānaṁ …
cnd23:56.5	pañcannaṁ balānaṁ …
cnd23:56.6	sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ …
cnd23:56.7	ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa bhāvanānuyoge samādapeti—
cnd23:56.8	ayaṁ anāgārikamitto.
cnd23:57.1	Suhajjā vuccanti yehi saha āgamanaṁ phāsu gamanaṁ phāsu ṭhānaṁ phāsu nisajjanaṁ phāsu sayanaṁ phāsu ālapanaṁ phāsu sallapanaṁ phāsu ullapanaṁ phāsu samullapanaṁ phāsu.
cnd23:57.2	<b>Mitte suhajje anukampamāno hāpeti atthan</b>ti mitte ca suhajje ca sandiṭṭhe ca sambhatte ca sahāye ca anukampamāno anupekkhamāno anugaṇhamāno attatthampi paratthampi ubhayatthampi hāpeti, diṭṭhadhammikampi atthaṁ hāpeti, samparāyikampi atthaṁ hāpeti, paramatthampi hāpeti pahāpeti parihāpeti paridhaṁseti parivajjeti antaradhāpetīti—
cnd23:57.3	mitte suhajje anukampamāno hāpeti atthaṁ.
cnd23:58.1	<b>Paṭibaddhacitto</b>ti dvīhi kāraṇehi paṭibaddhacitto hoti—
cnd23:58.2	attānaṁ vā nīcaṁ ṭhapento paraṁ uccaṁ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti, attānaṁ vā uccaṁ ṭhapento paraṁ nīcaṁ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti.
cnd23:58.3	Kathaṁ attānaṁ nīcaṁ ṭhapento paraṁ uccaṁ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti?
cnd23:58.4	Tumhe me bahūpakārā, ahaṁ tumhe nissāya labhāmi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ.
cnd23:58.5	Yampi me aññe dātuṁ vā kātuṁ vā maññanti tumhe nissāya tumhe sampassantā.
cnd23:58.6	Yampi me porāṇaṁ mātāpettikaṁ nāmagottaṁ, tampi me antarahitaṁ.
cnd23:58.7	Tumhehi ahaṁ ñāyāmi—
cnd23:58.8	asukassa kulupako, asukāya kulupakoti.
cnd23:58.9	Evaṁ attānaṁ nīcaṁ ṭhapento paraṁ uccaṁ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti.
cnd23:59.1	Kathaṁ attānaṁ uccaṁ ṭhapento paraṁ nīcaṁ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti?
cnd23:59.2	Ahaṁ tumhākaṁ bahūpakāro, tumhe maṁ āgamma buddhaṁ saraṇaṁ gatā, dhammaṁ saraṇaṁ gatā, saṅghaṁ saraṇaṁ gatā, pāṇātipātā paṭiviratā, adinnādānā paṭiviratā, kāmesumicchācārā paṭiviratā, musāvādā paṭiviratā, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā;
cnd23:59.3	ahaṁ tumhākaṁ uddesaṁ demi, paripucchaṁ demi, uposathaṁ ācikkhāmi, navakammaṁ adhiṭṭhāmi.
cnd23:59.4	Atha pana tumhe maṁ ujjhitvā aññe sakkarotha garuṁ karotha mānetha pūjethāti.
cnd23:59.5	Evaṁ attānaṁ uccaṁ ṭhapento paraṁ nīcaṁ ṭhapento paṭibaddhacitto hotīti—
cnd23:59.6	mitte suhajje anukampamāno, hāpeti atthaṁ paṭibaddhacitto.
cnd23:60.1	<b>Etaṁ bhayaṁ santhave pekkhamāno</b>ti.
cnd23:60.2	<b>Bhayan</b>ti jātibhayaṁ jarābhayaṁ byādhibhayaṁ maraṇabhayaṁ rājabhayaṁ corabhayaṁ aggibhayaṁ udakabhayaṁ attānuvādabhayaṁ parānuvādabhayaṁ daṇḍabhayaṁ duggatibhayaṁ ūmibhayaṁ kumbhilabhayaṁ āvaṭṭabhayaṁ susumārabhayaṁ ājīvikabhayaṁ asilokabhayaṁ parisasārajjabhayaṁ madanabhayaṁ bhayānakaṁ chambhitattaṁ lomahaṁso cetaso ubbego utrāso.
cnd23:60.3	<b>Santhave</b>ti dve santhavā—
cnd23:60.4	taṇhāsanthavo ca diṭṭhisanthavo ca …pe…
cnd23:60.5	ayaṁ taṇhāsanthavo …pe…
cnd23:60.6	ayaṁ diṭṭhisanthavo.
cnd23:60.7	<b>Etaṁ bhayaṁ santhave pekkhamāno</b>ti etaṁ bhayaṁ santhave pekkhamāno dakkhamāno olokayamāno nijjhāyamāno upaparikkhamānoti—
cnd23:60.8	etaṁ bhayaṁ santhave pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:60.9	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:61.1	“Mitte suhajje anukampamāno,
cnd23:61.2	Hāpeti atthaṁ paṭibaddhacitto;
cnd23:61.3	Etaṁ bhayaṁ santhave pekkhamāno,
cnd23:61.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:62.1	<b>Vaṁso visālova yathā visatto,</b>
cnd23:62.2	<b>Puttesu dāresu ca yā apekkhā;</b>
cnd23:62.3	<b>Vaṁsakkaḷīrova asajjamāno,</b>
cnd23:62.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:63.1	<b>Vaṁso visālova yathā visatto</b>ti vaṁso vuccati veḷugumbo.
cnd23:63.2	Yathā veḷugumbasmiṁ porāṇakā vaṁsā sattā visattā āsattā laggā laggitā palibuddhā, evameva visattikā vuccati taṇhā.
cnd23:63.3	Yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandī nandirāgo cittassa sārāgo icchā mucchā ajjhosānaṁ gedho paligedho saṅgo paṅko ejā māyā janikā sañjananī sibbinī jālinī saritā visattikā suttaṁ visaṭā āyūhanī dutiyā paṇidhi bhavanetti vanaṁ vanatho santhavo sineho apekkhā paṭibandhu āsā āsīsanā āsīsitattaṁ rūpāsā saddāsā gandhāsā rasāsā phoṭṭhabbāsā lābhāsā dhanāsā puttāsā jīvitāsā jappā pajappā abhijappā jappanā jappitattaṁ loluppaṁ loluppāyanā loluppāyitattaṁ pucchañjikatā sādhukamyatā adhammarāgo visamalobho nikanti nikāmanā patthanā pihanā sampatthanā kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā rūpataṇhā arūpataṇhā nirodhataṇhā rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā ogho yogo gantho upādānaṁ āvaraṇaṁ nīvaraṇaṁ chadanaṁ bandhanaṁ upakkileso anusayo pariyuṭṭhānaṁ latā vevicchaṁ dukkhamūlaṁ dukkhanidānaṁ dukkhappabhavo mārapāso mārabaḷisaṁ māravisayo māranivāso mārabandhanaṁ taṇhānadī taṇhājālaṁ taṇhāgaddulaṁ taṇhāsamuddo abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
cnd23:64.1	<b>Visattikā</b>ti kenaṭṭhena visattikā?
cnd23:64.2	Visālāti visattikā visatāti visattikā,
cnd23:64.3	visaṭāti visattikā,
cnd23:64.4	visamāti visattikā,
cnd23:64.5	visakkatīti visattikā,
cnd23:64.6	visaṁharatīti visattikā,
cnd23:64.7	visaṁvādikāti visattikā,
cnd23:64.8	visamūlāti visattikā,
cnd23:64.9	visaphalāti visattikā,
cnd23:64.10	visaparibhogāti visattikā.
cnd23:64.11	Visālā vā pana taṇhā rūpe sadde gandhe rase phoṭṭhabbe kule gaṇe āvāse lābhe yase pasaṁsāya sukhe cīvare piṇḍapāte senāsane gilānapaccayabhesajjaparikkhāre kāmadhātuyā rūpadhātuyā arūpadhātuyā kāmabhave rūpabhave arūpabhave saññābhave asaññābhave nevasaññānāsaññābhave ekavokārabhave catuvokārabhave pañcavokārabhave atīte anāgate paccuppanne diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu visatā vitthatāti—
cnd23:64.12	visattikāti—
cnd23:64.13	vaṁso visālova yathā visatto.
cnd23:65.1	<b>Puttesu dāresu ca yā apekkhā</b>ti.
cnd23:65.2	<b>Puttā</b>ti cattāro puttā—
cnd23:65.3	atrajo putto,
cnd23:65.4	khettajo putto, dinnako putto, antevāsiko putto.
cnd23:65.5	<b>Dārā</b> vuccanti bhariyāyo.
cnd23:65.6	<b>Apekkhā</b> vuccanti taṇhā.
cnd23:65.7	Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlanti—
cnd23:65.8	puttesu dāresu ca yā apekkhā.
cnd23:66.1	<b>Vaṁsakkaḷīrova asajjamāno</b>ti vaṁso vuccati veḷugumbo.
cnd23:66.2	Yathā veḷugumbasmiṁ taruṇakā kaḷīrakā asattā alaggā agadhitā apalibuddhā nikkhantā nissaṭā vippamuttā evameva.
cnd23:66.3	<b>Sajjā</b>ti dve sajjanā—
cnd23:66.4	taṇhāsajjanā ca diṭṭhisajjanā ca …pe…
cnd23:66.5	ayaṁ taṇhāsajjanā …pe…
cnd23:66.6	ayaṁ diṭṭhisajjanā.
cnd23:66.7	Tassa paccekasambuddhassa taṇhāsajjanā pahīnā, diṭṭhisajjanā paṭinissaṭṭhā.
cnd23:66.8	Taṇhāsajjanāya pahīnattā diṭṭhisajjanāya paṭinissaṭṭhattā so paccekasambuddho rūpe na sajjati sadde na sajjati gandhe na sajjati rase na sajjati phoṭṭhabbe na sajjati kule …pe…
cnd23:66.9	gaṇe …
cnd23:66.10	āvāse …
cnd23:66.11	lābhe …
cnd23:66.12	yase …
cnd23:66.13	pasaṁsāya …
cnd23:66.14	sukhe …
cnd23:66.15	cīvare …
cnd23:66.16	piṇḍapāte …
cnd23:66.17	senāsane …
cnd23:66.18	gilānapaccayabhesajjaparikkhāre …
cnd23:66.19	kāmadhātuyā …
cnd23:66.20	rūpadhātuyā …
cnd23:66.21	arūpadhātuyā …
cnd23:66.22	kāmabhave …
cnd23:66.23	rūpabhave …
cnd23:66.24	arūpabhave …
cnd23:66.25	saññābhave …
cnd23:66.26	asaññābhave …
cnd23:66.27	nevasaññānāsaññābhave …
cnd23:66.28	ekavokārabhave …
cnd23:66.29	catuvokārabhave …
cnd23:66.30	pañcavokārabhave …
cnd23:66.31	atīte …
cnd23:66.32	anāgate …
cnd23:66.33	paccuppanne …
cnd23:66.34	diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu na sajjati na gaṇhāti na bajjhati na palibajjhati na mucchati;
cnd23:66.35	nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—
cnd23:66.36	vaṁsakkaḷīrova asajjamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:66.37	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:67.1	“Vaṁso visālova yathā visatto,
cnd23:67.2	Puttesu dāresu ca yā apekkhā;
cnd23:67.3	Vaṁsakkaḷīrova asajjamāno,
cnd23:67.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:68.1	<b>Migo araññamhi yathā abaddho</b>,
cnd23:68.2	<b>Yenicchakaṁ gacchati gocarāya;</b>
cnd23:68.3	<b>Viññū naro seritaṁ pekkhamāno,</b>
cnd23:68.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:69.1	<b>Migo araññamhi yathā abaddho, yenicchakaṁ gacchati gocarāyā</b>ti.
cnd23:69.2	<b>Migo</b>ti dve migā—
cnd23:69.3	eṇimigo ca pasadamigo ca.
cnd23:69.4	Yathā āraññiko migo araññe pavane caramāno vissattho gacchati vissattho tiṭṭhati vissattho nisīdati vissattho seyyaṁ kappeti.
cnd23:70.1	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd23:70.2	“seyyathāpi, bhikkhave, āraññiko migo araññe pavane caramāno vissattho gacchati vissattho tiṭṭhati vissattho nisīdati vissattho seyyaṁ kappeti.
cnd23:70.3	Taṁ kissa hetu?
cnd23:70.4	Anāpāthagato, bhikkhave, luddassa.
cnd23:70.5	Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
cnd23:70.6	Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu andhamakāsi māraṁ, apadaṁ vadhitvā māracakkhuṁ adassanaṁ gato pāpimato’.
cnd23:71.1	Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
cnd23:71.2	Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu andhamakāsi māraṁ, apadaṁ vadhitvā māracakkhuṁ adassanaṁ gato pāpimato’.
cnd23:72.1	Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti, yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
cnd23:72.2	Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu andhamakāsi māraṁ, apadaṁ vadhitvā māracakkhuṁ adassanaṁ gato pāpimato’.
cnd23:73.1	Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
cnd23:73.2	Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu andhamakāsi māraṁ, apadaṁ vadhitvā māracakkhuṁ adassanaṁ gato pāpimato’.
cnd23:74.1	Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
cnd23:74.2	Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu andhamakāsi māraṁ, apadaṁ vadhitvā māracakkhuṁ adassanaṁ gato pāpimato’.
cnd23:75.1	Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma ‘anantaṁ viññāṇan’ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati …pe….
cnd23:76.1	Puna caparaṁ, bhikkhave, sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati …pe….
cnd23:77.1	Puna caparaṁ, bhikkhave, sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati …pe….
cnd23:78.1	Puna caparaṁ, bhikkhave, sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti.
cnd23:78.2	Ayaṁ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu andhamakāsi māraṁ, apadaṁ vadhitvā māracakkhuṁ adassanaṁ gato pāpimato’, tiṇṇo loke visattikaṁ.
cnd23:78.3	So vissattho gacchati vissattho tiṭṭhati vissattho nisīdati vissattho seyyaṁ kappeti.
cnd23:78.4	Taṁ kissa hetu?
cnd23:78.5	Anāpāthagato, bhikkhave, pāpimato”ti—
cnd23:78.6	migo araññamhi yathā abaddho, yenicchakaṁ gacchati gocarāya.
cnd23:79.1	<b>Viññū naro seritaṁ pekkhamāno</b>ti.
cnd23:79.2	<b>Viññū</b>ti paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī.
cnd23:79.3	<b>Naro</b>ti satto māṇavo poso puggalo jīvo jāgu jantu indagu manujo.
cnd23:79.4	<b>Serī</b>ti dve serī—
cnd23:79.5	dhammopi serī puggalopi serī.
cnd23:79.6	Katamo dhammo serī?
cnd23:79.7	Cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo—
cnd23:79.8	ayaṁ dhammo serī.
cnd23:79.9	Katamo puggalo serī?
cnd23:79.10	Yo iminā serinā dhammena samannāgato, so vuccati puggalo serī.
cnd23:79.11	<b>Viññū naro seritaṁ pekkhamāno</b>ti viññū naro seritaṁ dhammaṁ pekkhamāno, dakkhamāno olokayamāno nijjhāyamāno upaparikkhamānoti—
cnd23:79.12	viññū naro seritaṁ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:79.13	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:80.1	“Migo araññamhi yathā abaddho,
cnd23:80.2	Yenicchakaṁ gacchati gocarāya;
cnd23:80.3	Viññū naro seritaṁ pekkhamāno,
cnd23:80.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:81.1	<b>Āmantanā hoti sahāyamajjhe,</b>
cnd23:81.2	<b>Vāse ṭhāne gamane cārikāya;</b>
cnd23:81.3	<b>Anabhijjhitaṁ seritaṁ pekkhamāno,</b>
cnd23:81.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:82.1	<b>Āmantanā hoti sahāyamajjhe, vāse ṭhāne gamane cārikāyā</b>ti <b>sahāyā</b> vuccanti yehi saha āgamanaṁ phāsu gamanaṁ phāsu gamanāgamanaṁ phāsu ṭhānaṁ phāsu nisajjanaṁ phāsu sayanaṁ phāsu ālapanaṁ phāsu sallapanaṁ phāsu ullapanaṁ phāsu samullapanaṁ phāsu.
cnd23:82.2	<b>Āmantanā hoti sahāyamajjhe, vāse ṭhāne gamane cārikāyā</b>ti sahāyamajjhe vāsepi ṭhānepi gamanepi cārikāyapi attatthamantanā paratthamantanā ubhayatthamantanā diṭṭhadhammikatthamantanā samparāyikatthamantanā paramatthamantanā ti—
cnd23:82.3	āmantanā hoti sahāyamajjhe, vāse ṭhāne gamane cārikāya.
cnd23:83.1	<b>Anabhijjhitaṁ seritaṁ pekkhamāno</b>ti anabhijjhitaṁ etaṁ vatthu bālānaṁ asappurisānaṁ titthiyānaṁ titthayasāvakānaṁ, yadidaṁ—
cnd23:83.2	bhaṇḍukāsāyavatthavasanatā.
cnd23:83.3	Abhijjhitaṁ etaṁ vatthu paṇḍitānaṁ sappurisānaṁ buddhasāvakānaṁ paccekabuddhānaṁ, yadidaṁ—
cnd23:83.4	bhaṇḍukāsāyavatthavasanatā.
cnd23:83.5	<b>Serī</b>ti dve serī—
cnd23:83.6	dhammopi serī puggalopi serī.
cnd23:83.7	Katamo dhammo serī?
cnd23:83.8	Cattāro satipaṭṭhānā …pe…
cnd23:83.9	ariyo aṭṭhaṅgiko maggo—
cnd23:83.10	ayaṁ dhammo serī.
cnd23:83.11	Katamo puggalo serī?
cnd23:83.12	Yo iminā serinā dhammena samannāgato, so vuccati puggalo serī.
cnd23:83.13	<b>Anabhijjhitaṁ seritaṁ pekkhamāno</b>ti seritaṁ dhammaṁ pekkhamāno dakkhamāno olokayamāno nijjhāyamāno upaparikkhamānoti—
cnd23:83.14	anabhijjhitaṁ seritaṁ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:83.15	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:84.1	“Āmantanā hoti sahāyamajjhe,
cnd23:84.2	Vāse ṭhāne gamane cārikāya;
cnd23:84.3	Anabhijjhitaṁ seritaṁ pekkhamāno,
cnd23:84.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:85.1	<b>Khiḍḍā ratī hoti sahāyamajjhe,</b>
cnd23:85.2	<b>Puttesu ca vipulaṁ hoti pemaṁ;</b>
cnd23:85.3	<b>Piyavippayogaṁ vijigucchamāno,</b>
cnd23:85.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:86.1	<b>Khiḍḍā ratī hoti sahāyamajjhe</b>ti.
cnd23:86.2	<b>Khiḍḍā</b>ti dve khiḍḍā—
cnd23:86.3	kāyikā ca khiḍḍā vācasikā ca khiḍḍā.
cnd23:86.4	Katamā kāyikā khiḍḍā?
cnd23:86.5	Hatthīhipi kīḷanti, assehipi kīḷanti, rathehipi kīḷanti, dhanūhipi kīḷanti, tharūhipi kīḷanti, aṭṭhapadehipi kīḷanti, dasapadehipi kīḷanti, ākāsepi kīḷanti, parihārapathepi kīḷanti, santikāyapi kīḷanti, khalikāyapi kīḷanti, ghaṭikāyapi kīḷanti, salākahatthenapi kīḷanti, akkhenapi kīḷanti, paṅgacīrenapi kīḷanti, vaṅkakenapi kīḷanti, mokkhacikāyapi kīḷanti, ciṅgulakenapi kīḷanti, pattāḷhakenapi kīḷanti, rathakenapi kīḷanti, dhanukenapi kīḷanti, akkharikāyapi kīḷanti, manesikāyapi kīḷanti, yathāvajjenapi kīḷanti.
cnd23:86.6	Ayaṁ kāyikā khiḍḍā.
cnd23:87.1	Katamā vācasikā khiḍḍā?
cnd23:87.2	Mukhabherikaṁ mukhālambaraṁ mukhaḍiṇḍimakaṁ mukhacalimakaṁ mukhakerakaṁ mukhadaddarikaṁ nāṭakaṁ lāsaṁ gītaṁ davakammaṁ.
cnd23:87.3	Ayaṁ vācasikā khiḍḍā.
cnd23:88.1	<b>Ratī</b>ti anukkaṇṭhitādhivacanametaṁ ratīti.
cnd23:88.2	<b>Sahāyā</b> vuccanti yehi saha āgamanaṁ phāsu gamanaṁ phāsu gamanāgamanaṁ phāsu ṭhānaṁ phāsu nisajjanaṁ phāsu sayanaṁ phāsu ālapanaṁ phāsu sallapanaṁ phāsu ullapanaṁ phāsu samullapanaṁ phāsu.
cnd23:88.3	<b>Khiḍḍā ratī hoti sahāyamajjhe</b>ti khiḍḍā ca rati ca sahāyamajjhe hotīti—
cnd23:88.4	khiḍḍā ratī hoti sahāyamajjhe.
cnd23:89.1	<b>Puttesu ca vipulaṁ hoti peman</b>ti.
cnd23:89.2	<b>Puttā</b>ti cattāro puttā—
cnd23:89.3	atrajo putto, khettajo putto, dinnako putto, antevāsiko putto.
cnd23:89.4	<b>Puttesu ca vipulaṁ hoti peman</b>ti puttesu ca adhimattaṁ hoti pemanti—
cnd23:89.5	puttesu ca vipulaṁ hoti pemaṁ.
cnd23:90.1	<b>Piyavippayogaṁ vijigucchamāno</b>ti dve piyā—
cnd23:90.2	sattā vā saṅkhārā vā.
cnd23:90.3	Katame sattā piyā?
cnd23:90.4	Idha yassa te honti atthakāmā hitakāmā phāsukāmā yogakkhemakāmā mātā vā pitā vā bhātā vā bhaginī vā putto vā dhītā vā mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā, ime sattā piyā.
cnd23:91.1	Katame saṅkhārā piyā?
cnd23:91.2	Manāpikā rūpā manāpikā saddā manāpikā gandhā manāpikā rasā manāpikā phoṭṭhabbā, ime saṅkhārā piyā.
cnd23:91.3	<b>Piyavippayogaṁ vijigucchamāno</b>ti piyānaṁ vippayogaṁ vijigucchamāno aṭṭiyamāno harāyamānoti—
cnd23:91.4	piyavippayogaṁ vijigucchamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:91.5	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:92.1	“Khiḍḍā ratī hoti sahāyamajjhe,
cnd23:92.2	Puttesu ca vipulaṁ hoti pemaṁ;
cnd23:92.3	Piyavippayogaṁ vijigucchamāno,
cnd23:92.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:93.1	<b>Cātuddiso appaṭigho ca hoti,</b>
cnd23:93.2	<b>Santussamāno itarītarena;</b>
cnd23:93.3	<b>Parissayānaṁ sahitā achambhī,</b>
cnd23:93.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:94.1	<b>Cātuddiso appaṭigho ca hotī</b>ti.
cnd23:94.2	<b>Cātuddiso</b>ti so paccekasambuddho mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
cnd23:94.3	Karuṇāsahagatena …pe…
cnd23:94.4	muditāsahagatena …pe…
cnd23:94.5	upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ …pe… abyāpajjena pharitvā viharati.
cnd23:94.6	<b>Cātuddiso appaṭigho ca hotī</b>ti mettāya bhāvitattā ye puratthimāya disāya sattā te appaṭikūlā honti, ye dakkhiṇāya disāya sattā te appaṭikūlā honti, ye pacchimāya disāya sattā te appaṭikūlā honti, ye uttarāya disāya sattā te appaṭikūlā honti, ye puratthimāya anudisāya sattā te appaṭikūlā honti, ye dakkhiṇāya anudisāya sattā te appaṭikūlā honti, ye pacchimāya anudisāya sattā te appaṭikūlā honti, ye uttarāya anudisāya sattā te appaṭikūlā honti, ye heṭṭhimāya disāya sattā te appaṭikūlā honti, ye uparimāya disāya sattā te appaṭikūlā honti, ye disāsu vidisāsu sattā te appaṭikūlā honti;
cnd23:94.7	karuṇāya bhāvitattā muditāya bhāvitattā upekkhāya bhāvitattā ye puratthimāya disāya sattā te appaṭikūlā honti …pe…
cnd23:94.8	ye disāsu vidisāsu sattā te appaṭikūlā hontīti—
cnd23:94.9	cātuddiso appaṭigho ca hoti.
cnd23:95.1	<b>Santussamāno itarītarenā</b>ti so paccekasambuddho santuṭṭho hoti itarītarena cīvarena, itarītaracīvarasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca cīvarahetu anesanaṁ appatirūpaṁ āpajjati.
cnd23:95.2	Aladdhā ca cīvaraṁ na paritassati, laddhā ca cīvaraṁ agadhito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati.
cnd23:95.3	Tāya ca pana itarītaracīvarasantuṭṭhiyā nevattānukkaṁseti na paraṁ vambheti.
cnd23:95.4	Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato, ayaṁ vuccati paccekasambuddho porāṇe aggaññe ariyavaṁse ṭhito.
cnd23:95.5	Santuṭṭho hoti itarītarena piṇḍapātena …pe…
cnd23:96.1	Santuṭṭho hoti itarītarena senāsanena …pe…
cnd23:96.2	santuṭṭho hoti itarītarena gilānapaccayabhesajjaparikkhārena, itarītaragilānapaccayabhesajjaparikkhārasantuṭṭhiyā ca vaṇṇavādī, na ca gilānapaccayabhesajjaparikkhārahetu anesanaṁ appatirūpaṁ āpajjati.
cnd23:96.3	Aladdhā ca gilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ na paritassati.
cnd23:96.4	Laddhā ca gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ agadhito amucchito anajjhosanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati.
cnd23:96.5	Tāya ca itarītaragilānapaccayabhesajjaparikkhārasantuṭṭhiyā nevattānukkaṁseti na paraṁ vambheti.
cnd23:96.6	Yo hi tattha dakkho analaso sampajāno patissato, ayaṁ vuccati paccekasambuddho porāṇe aggaññe ariyavaṁse ṭhitoti—
cnd23:96.7	santussamāno itarītarena.
cnd23:97.1	<b>Parissayānaṁ sahitā achambhī</b>ti.
cnd23:97.2	<b>Parissayā</b>ti dve parissayā—
cnd23:97.3	pākaṭaparissayā ca paṭicchannaparissayā ca.
cnd23:97.4	Katame <b>pākaṭaparissayā</b>?
cnd23:97.5	Sīhā byagghā dīpī acchā taracchā kokā mahiṁsā hatthī ahī vicchikā satapadī, corā vā assu mānavā vā katakammā vā akatakammā vā, cakkhurogo sotarogo ghānarogo jivhārogo kāyarogo sīsarogo kaṇṇarogo mukharogo dantarogo kāso sāso pināso ḍāho jaro kucchirogo mucchā pakkhandikā sūlā visūcikā kuṭṭhaṁ gaṇḍo kilāso soso apamāro daddu kaṇḍu kacchu rakhasā vitacchikā lohitapittaṁ madhumeho aṁsā piḷakā bhagandalā, pittasamuṭṭhānā ābādhā semhasamuṭṭhānā ābādhā vātasamuṭṭhānā ābādhā sannipātikā ābādhā utupariṇāmajā ābādhā visamaparihārajā ābādhā opakkamikā ābādhā kammavipākajā ābādhā, sītaṁ uṇhaṁ jighacchā pipāsā uccāro passāvo ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassā iti vā.
cnd23:97.6	Ime vuccanti pākaṭaparissayā.
cnd23:98.1	Katame <b>paṭicchannaparissayā</b>?
cnd23:98.2	Kāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ manoduccaritaṁ kāmacchandanīvaraṇaṁ byāpādanīvaraṇaṁ thinamiddhanīvaraṇaṁ uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ vicikicchānīvaraṇaṁ rāgo doso moho kodho upanāho makkho paḷāso issā macchariyaṁ māyā sāṭheyyaṁ thambho sārambho māno atimāno mado pamādo, sabbe kilesā sabbe duccaritā sabbe darathā sabbe pariḷāhā sabbe santāpā sabbākusalābhisaṅkhārā.
cnd23:98.3	Ime vuccanti paṭicchannaparissayā.
cnd23:99.1	<b>Parissayā</b>ti kenaṭṭhena parissayā?
cnd23:99.2	Parisahantīti parissayā, parihānāya saṁvattantīti parissayā, tatrāsayāti parissayā.
cnd23:99.3	Kathaṁ parisahantīti parissayā?
cnd23:99.4	Te parissayā taṁ puggalaṁ sahanti parisahanti abhibhavanti ajjhottharanti pariyādiyanti maddanti.
cnd23:99.5	Evaṁ parisahantīti—
cnd23:99.6	parissayā.
cnd23:100.1	Kathaṁ parihānāya saṁvattantīti parissayā?
cnd23:100.2	Te parissayā kusalānaṁ dhammānaṁ antarāyāya parihānāya saṁvattanti.
cnd23:100.3	Katamesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ?
cnd23:100.4	Sammāpaṭipadāya anulomapaṭipadāya apaccanīkapaṭipadāya anvatthapaṭipadāya dhammānudhammapaṭipadāya sīlesu paripūrakāritāya indriyesu guttadvāratāya bhojane mattaññutāya jāgariyānuyogassa satisampajaññassa catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ bhāvanānuyogassa, catunnaṁ sammappadhānānaṁ …
cnd23:100.5	catunnaṁ iddhipādānaṁ …
cnd23:100.6	pañcannaṁ indriyānaṁ …
cnd23:100.7	pañcannaṁ balānaṁ …
cnd23:100.8	sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ …
cnd23:100.9	ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa bhāvanānuyogassa—
cnd23:100.10	imesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ antarāyāya parihānāya saṁvattanti.
cnd23:100.11	Evaṁ parihānāya saṁvattantīti—
cnd23:100.12	parissayā.
cnd23:101.1	Kathaṁ tatrāsayāti parissayā?
cnd23:101.2	Tatthete pāpakā akusalā dhammā uppajjanti attabhāvasannissayā.
cnd23:101.3	Yathā bile bilāsayā pāṇā sayanti, dake dakāsayā pāṇā sayanti, vane vanāsayā pāṇā sayanti, rukkhe rukkhāsayā pāṇā sayanti;
cnd23:101.4	evameva tatthete pāpakā akusalā dhammā uppajjanti attabhāvasannissayāti.
cnd23:101.5	Evampi tatrāsayāti—
cnd23:101.6	parissayā.
cnd23:102.1	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd23:102.2	“sāntevāsiko, bhikkhave, bhikkhu sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharati.
cnd23:102.3	Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sāntevāsiko sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharati?
cnd23:102.4	Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā uppajjanti ye pāpakā akusalā dhammā, sarasaṅkappā saṁyojanīyā, tyassa anto vasanti anvāssavanti pāpakā akusalā dhammāti.
cnd23:102.5	Tasmā sāntevāsiko vuccati.
cnd23:102.6	Tena samudācarena samudācaranti naṁ pāpakā akusalā dhammāti.
cnd23:102.7	Tasmā sācariyakoti vuccati.
cnd23:103.1	Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno sotena saddaṁ sutvā …pe…
cnd23:103.2	ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…
cnd23:103.3	jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…
cnd23:103.4	kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…
cnd23:103.5	manasā dhammaṁ viññāya uppajjanti ye pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṁyojanīyā, tyassa anto vasanti anvāssavanti pāpakā akusalā dhammāti.
cnd23:103.6	Tasmā sāntevāsikoti vuccati.
cnd23:103.7	Tena samudācarena samudācaranti naṁ pāpakā akusalā dhammāti.
cnd23:103.8	Tasmā sācariyakoti vuccati.
cnd23:103.9	Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sāntevāsiko sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharatī”ti.
cnd23:103.10	Evampi, tatrāsayāti—
cnd23:103.11	parissayā.
cnd23:104.1	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd23:104.2	“tayome, bhikkhave, antarāmalā antarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā.
cnd23:104.3	Katame tayo?
cnd23:104.4	Lobho, bhikkhave, antarāmalo antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko, doso, bhikkhave …pe…
cnd23:104.5	moho, bhikkhave, antarāmalo antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko.
cnd23:104.6	Ime kho, bhikkhave, tayo antarāmalā antarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikāti.
cnd23:105.1	Anatthajanano lobho,
cnd23:105.2	lobho cittappakopano;
cnd23:105.3	Bhayamantarato jātaṁ,
cnd23:105.4	taṁ jano nāvabujjhati.
cnd23:106.1	Luddho atthaṁ na jānāti,
cnd23:106.2	luddho dhammaṁ na passati;
cnd23:106.3	Andhatamaṁ tadā hoti,
cnd23:106.4	yaṁ lobho sahate naraṁ.
cnd23:107.1	Anatthajanano doso,
cnd23:107.2	doso cittappakopano;
cnd23:107.3	Bhayamantarato jātaṁ,
cnd23:107.4	taṁ jano nāvabujjhati.
cnd23:108.1	Duṭṭho atthaṁ na jānāti,
cnd23:108.2	duṭṭho dhammaṁ na passati;
cnd23:108.3	Andhatamaṁ tadā hoti,
cnd23:108.4	yaṁ doso sahate naraṁ.
cnd23:109.1	Anatthajanano moho,
cnd23:109.2	moho cittappakopano;
cnd23:109.3	Bhayamantarato jātaṁ,
cnd23:109.4	taṁ jano nāvabujjhati.
cnd23:110.1	Mūḷho atthaṁ na jānāti,
cnd23:110.2	mūḷho dhammaṁ na passati;
cnd23:110.3	Andhatamaṁ tadā hoti,
cnd23:110.4	yaṁ moho sahate naran”ti.
cnd23:111.1	Evampi, tatrāsayāti—
cnd23:111.2	parissayā.
cnd23:112.1	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd23:112.2	“tayo kho, mahārāja, purisassa dhammā ajjhattaṁ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.
cnd23:112.3	Katame tayo?
cnd23:112.4	Lobho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya;
cnd23:112.5	doso kho, mahārāja …pe…
cnd23:112.6	moho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.
cnd23:112.7	Ime kho, mahārāja, tayo purisassa dhammā ajjhattaṁ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.
cnd23:113.1	Lobho doso ca moho ca,
cnd23:113.2	purisaṁ pāpacetasaṁ;
cnd23:113.3	Hiṁsanti attasambhūtā,
cnd23:113.4	tacasāraṁva samphalan”ti.
cnd23:114.1	Evampi, tatrāsayāti—
cnd23:114.2	parissayā.
cnd23:115.1	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd23:116.1	“Rāgo ca doso ca itonidānā,
cnd23:116.2	Aratī ratī lomahaṁso itojā;
cnd23:116.3	Ito samuṭṭhāya manovitakkā,
cnd23:116.4	Kumārakā dhaṅkamivossajantī”ti.
cnd23:117.1	Evampi, tatrāsayāti—
cnd23:117.2	parissayā.
cnd23:118.1	<b>Parissayānaṁ sahitā</b>ti parissaye sahitā ārādhitā ajjhottharitā pariyāditā paṭinissatāti—
cnd23:118.2	parissayānaṁ sahitā.
cnd23:119.1	<b>Achambhī</b>ti so paccekasambuddho abhīrū acchambhī anutrāsī apalāyī pahīnabhayabheravo vigatalomahaṁso viharatīti—
cnd23:119.2	parissayānaṁ sahitā acchambhī, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:119.3	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:120.1	“Cātuddiso appaṭigho ca hoti,
cnd23:120.2	Santussamāno itarītarena;
cnd23:120.3	Parissayānaṁ sahitā achambhī,
cnd23:120.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:121.1	<b>Dussaṅgahā pabbajitāpi eke,</b>
cnd23:121.2	<b>Atho gahaṭṭhā gharamāvasantā;</b>
cnd23:121.3	<b>Appossukko paraputtesu hutvā,</b>
cnd23:121.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:122.1	<b>Dussaṅgahā pabbajitāpi eke</b>ti pabbajitāpi idhekacce nissayepi diyyamāne uddesepi diyyamāne paripucchāyapi diyyamāne cīvarepi diyyamāne pattepi diyyamāne lohathālakepi diyyamāne dhammakaraṇepi diyyamāne parissāvanepi diyyamāne thavikepi diyyamāne upāhanepi diyyamāne kāyabandhanepi diyyamāne na suṇanti na sotaṁ odahanti na aññācittaṁ upaṭṭhapenti, anassavā avacanakarā paṭilomavuttino aññeneva mukhaṁ karontīti—
cnd23:122.2	dussaṅgahā pabbajitāpi eke.
cnd23:123.1	<b>Atho gahaṭṭhā gharamāvasantā</b>ti gahaṭṭhāpi idhekacce hatthimhipi diyyamāne …pe…
cnd23:123.2	rathepi khettepi vatthumhipi hiraññepi suvaṇṇepi diyyamāne gāmepi …pe…
cnd23:123.3	nigamepi nagarepi …
cnd23:123.4	raṭṭhepi …
cnd23:123.5	janapadepi diyyamāne na suṇanti na sotaṁ odahanti na aññācittaṁ upaṭṭhapenti, anassavā avacanakarā paṭilomavuttino aññeneva mukhaṁ karontīti—
cnd23:123.6	atho gahaṭṭhā gharamāvasantā.
cnd23:124.1	<b>Appossukko paraputtesu hutvā</b>ti attānaṁ ṭhapetvā sabbe imasmiṁ atthe paraputtā.
cnd23:124.2	Tesu paraputtesu appossukko hutvā abyāvaṭo hutvā anapekkho hutvāti—
cnd23:124.3	appossukko paraputtesu hutvā, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:124.4	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:125.1	“Dussaṅgahā pabbajitāpi eke,
cnd23:125.2	Atho gahaṭṭhā gharamāvasantā;
cnd23:125.3	Appossukko paraputtesu hutvā,
cnd23:125.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:126.1	<b>Oropayitvā gihibyañjanāni,</b>
cnd23:126.2	<b>Sañchinnapatto yathā koviḷāro;</b>
cnd23:126.3	<b>Chetvāna vīro gihibandhanāni,</b>
cnd23:126.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:127.1	<b>Oropayitvā gihibyañjanānī</b>ti gihibyañjanāni vuccanti kesā ca massū ca mālā ca gandhañca vilepanañca ābharaṇañca pilandhanañca vatthañca pārupanañca veṭhanañca ucchādanaṁ parimaddanaṁ nhāpanaṁ sambāhanaṁ ādāsaṁ añjanaṁ mālāgandhavilepanaṁ mukhacuṇṇaṁ mukhalepanaṁ hatthabandhaṁ sikhābandhaṁ daṇḍaṁ nāḷikaṁ khaggaṁ chattaṁ citrupāhanaṁ uṇhīsaṁ maṇiṁ vāḷabījaniṁ odātāni vatthāni dīghadasāni iti vā.
cnd23:127.2	<b>Oropayitvā gihibyañjanānī</b>ti gihibyañjanāni oropayitvā samoropayitvā nikkhipitvā paṭipassambhayitvāti—
cnd23:127.3	oropayitvā gihibyañjanāni.
cnd23:128.1	<b>Sañchinnapatto yathā koviḷāro</b>ti yathā koviḷārassa pattāni chinnāni sañchinnāni patitāni paripatitāni, evameva tassa paccekasambuddhassa gihibyañjanāni chinnāni sañchinnāni patitānīti—
cnd23:128.2	sañchinnapatto yathā koviḷāro.
cnd23:129.1	<b>Chetvāna vīro gihibandhanānī</b>ti.
cnd23:129.2	<b>Vīro</b>ti vīriyavāti vīro, pahūti vīro, visavīti vīro, alamattoti vīro, sūroti vīro, vikkanto abhīrū acchambhī anutrāsī apalāyī pahīnabhayabheravoti vīro, vigatalomahaṁsoti vīro.
cnd23:130.1	Virato idha sabbapāpakehi,
cnd23:130.2	Nirayadukkhaṁ aticca vīriyavāso;
cnd23:130.3	So vīriyavā padhānavā,
cnd23:130.4	Dhīro tādi pavuccate tathattā.
cnd23:131.1	Gihibandhanāni vuccanti puttā ca bhariyā ca dāsā ca dāsī ca ajeḷakā ca kukkuṭasūkarā ca hatthigavāssavaḷavā ca khettañca vatthu ca hiraññañca suvaṇṇañca gāmanigamarājadhāniyo ca raṭṭhañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca, yaṁ kiñci rajanīyavatthu.
cnd23:132.1	<b>Chetvāna vīro gihibandhanānī</b>ti so paccekasambuddho vīro gihibandhanāni chinditvā samucchinditvā jahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—
cnd23:132.2	chetvāna vīro gihibandhanāni, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:132.3	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:133.1	“Oropayitvā gihibyañjanāni,
cnd23:133.2	Sañchinnapatto yathā koviḷāro;
cnd23:133.3	Chetvāna vīro gihibandhanāni,
cnd23:133.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:133.5	Paṭhamo vaggo.
cnd23:134.0	2. Dutiyavagga
cnd23:134.1	<b>Sace labhetha nipakaṁ sahāyaṁ,</b>
cnd23:134.2	<b>Saddhiṁ caraṁ sādhuvihāri dhīraṁ;</b>
cnd23:134.3	<b>Abhibhuyya sabbāni parissayāni,</b>
cnd23:134.4	<b>Careyya tenattamano satīmā. </b>
cnd23:135.1	<b>Sace labhetha nipakaṁ sahāyan</b>ti sace nipakaṁ paṇḍitaṁ paññavantaṁ buddhimantaṁ ñāṇiṁ vibhāviṁ medhāviṁ sahāyaṁ labheyya paṭilabheyya adhigaccheyya vindeyyāti—
cnd23:135.2	sace labhetha nipakaṁ sahāyaṁ.
cnd23:136.1	<b>Saddhiṁ caraṁ sādhuvihāri dhīran</b>ti.
cnd23:136.2	<b>Saddhiṁ caran</b>ti ekato caraṁ.
cnd23:136.3	<b>Sādhuvihārin</b>ti paṭhamenapi jhānena sādhuvihāriṁ, dutiyenapi jhānena …
cnd23:136.4	tatiyenapi jhānena …
cnd23:136.5	catutthenapi jhānena sādhuvihāriṁ, mettāyapi cetovimuttiyā sādhuvihāriṁ, karuṇāyapi …pe…
cnd23:136.6	muditāyapi …
cnd23:136.7	upekkhāyapi cetovimuttiyā sādhuvihāriṁ, ākāsānañcāyatanasamāpattiyāpi sādhuvihāriṁ, viññāṇañcāyatanasamāpattiyāpi …pe…
cnd23:136.8	ākiñcaññāyatanasamāpattiyāpi …pe…
cnd23:136.9	nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyāpi sādhuvihāriṁ, nirodhasamāpattiyāpi sādhuvihāriṁ, phalasamāpattiyāpi sādhuvihāriṁ.
cnd23:136.10	<b>Dhīran</b>ti dhīraṁ paṇḍitaṁ paññavantaṁ buddhimantaṁ ñāṇiṁ vibhāviṁ medhāvinti—
cnd23:136.11	saddhiṁ caraṁ sādhuvihāri dhīraṁ.
cnd23:137.1	<b>Abhibhuyya sabbāni parissayānī</b>ti.
cnd23:137.2	<b>Parissayā</b>ti dve parissayā—
cnd23:137.3	pākaṭaparissayā ca paṭicchannaparissayā ca …pe…
cnd23:137.4	ime vuccanti pākaṭaparissayā …pe…
cnd23:137.5	ime vuccanti paṭicchannaparissayā …pe…
cnd23:137.6	evampi, tatrāsayāti—
cnd23:137.7	parissayā.
cnd23:137.8	<b>Abhibhuyya sabbāni parissayānī</b>ti sabbe parissaye abhibhuyya abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādiyitvā madditvāti—
cnd23:137.9	abhibhuyya sabbāni parissayāni.
cnd23:138.1	<b>Careyya tenattamano satīmā</b>ti so paccekasambuddho tena nipakena paṇḍitena paññavantena buddhimantena ñāṇinā vibhāvinā medhāvinā sahāyena saddhiṁ attamano tuṭṭhamano haṭṭhamano pahaṭṭhamano udaggamano muditamano careyya vihareyya iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyyāti—
cnd23:138.2	careyya tenattamano.
cnd23:138.3	<b>Satīmā</b>ti so paccekasambuddho satimā hoti paramena satinepakkena samannāgato, cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritāti—
cnd23:138.4	careyya tenattamano satīmā.
cnd23:138.5	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:139.1	“Sace labhetha nipakaṁ sahāyaṁ,
cnd23:139.2	Saddhiṁ caraṁ sādhuvihāri dhīraṁ;
cnd23:139.3	Abhibhuyya sabbāni parissayāni,
cnd23:139.4	Careyya tenattamano satīmā”ti.
cnd23:140.1	<b>No ce labhetha nipakaṁ sahāyaṁ,</b>
cnd23:140.2	<b>Saddhiṁ caraṁ sādhuvihāri dhīraṁ;</b>
cnd23:140.3	<b>Rājāva raṭṭhaṁ vijitaṁ pahāya,</b>
cnd23:140.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:141.1	<b>No ce labhetha nipakaṁ sahāyan</b>ti no ce nipakaṁ paṇḍitaṁ paññavantaṁ buddhimantaṁ ñāṇiṁ vibhāviṁ medhāviṁ sahāyaṁ labheyya paṭilabheyya adhigaccheyya vindeyyāti—
cnd23:141.2	no ce labhetha nipakaṁ sahāyaṁ.
cnd23:142.1	<b>Saddhiṁ caraṁ sādhuvihāri dhīran</b>ti.
cnd23:142.2	<b>Saddhiṁ caran</b>ti ekato caraṁ.
cnd23:142.3	<b>Sādhuvihārin</b>ti paṭhamenapi jhānena sādhuvihāriṁ …pe…
cnd23:142.4	nirodhasamāpattiyāpi sādhuvihāriṁ,
cnd23:142.5	phalasamāpattiyāpi sādhuvihāriṁ.
cnd23:142.6	<b>Dhīran</b>ti dhīraṁ paṇḍitaṁ paññavantaṁ buddhimantaṁ ñāṇiṁ vibhāviṁ medhāvinti—
cnd23:142.7	saddhiṁ caraṁ sādhuvihāri dhīraṁ.
cnd23:143.1	<b>Rājāva raṭṭhaṁ vijitaṁ pahāyā</b>ti rājā khattiyo muddhābhisitto vijitasaṅgāmo nihatapaccāmitto laddhādhippāyo paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro raṭṭhañca janapadañca kosañca koṭṭhāgārañca pahūtahiraññasuvaṇṇaṁ nagarañca pariccajitvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā akiñcanabhāvaṁ upagantvā eko carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpeti.
cnd23:143.2	Evaṁ paccekasambuddhopi sabbaṁ gharāvāsapalibodhaṁ chinditvā puttadārapalibodhaṁ chinditvā ñātipalibodhaṁ chinditvā mittāmaccapalibodhaṁ chinditvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā akiñcanabhāvaṁ upagantvā eko carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti—
cnd23:143.3	rājāva raṭṭhaṁ vijitaṁ pahāya, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:143.4	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:144.1	“No ce labhetha nipakaṁ sahāyaṁ,
cnd23:144.2	Saddhiṁ caraṁ sādhuvihāri dhīraṁ;
cnd23:144.3	Rājāva raṭṭhaṁ vijitaṁ pahāya,
cnd23:144.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:145.1	<b>Addhā pasaṁsāma sahāyasampadaṁ,</b>
cnd23:145.2	<b>Seṭṭhā samā sevitabbā sahāyā;</b>
cnd23:145.3	<b>Ete aladdhā anavajjabhojī,</b>
cnd23:145.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:146.1	<b>Addhā pasaṁsāma sahāyasampadan</b>ti.
cnd23:146.2	<b>Addhā</b>ti ekaṁsavacanaṁ nissaṁsayavacanaṁ nikkaṅkhavacanaṁ advejjhavacanaṁ adveḷhakavacanaṁ niyogavacanaṁ apaṇṇakavacanaṁ aviraddhavacanaṁ avatthāpanavacanametaṁ—
cnd23:146.3	addhāti.
cnd23:146.4	<b>Sahāyasampadan</b>ti sahāyasampadā vuccati yo so sahāyo asekkhena sīlakkhandhena samannāgato hoti, asekkhena samādhikkhandhena …
cnd23:146.5	asekkhena paññākkhandhena …
cnd23:146.6	asekkhena vimuttikkhandhena …
cnd23:146.7	asekkhena vimuttiñāṇadassanakkhandhena samannāgato hoti.
cnd23:146.8	<b>Addhā pasaṁsāma sahāyasampadan</b>ti sahāyasampadaṁ pasaṁsāma thomema kittema vaṇṇemāti—
cnd23:146.9	addhā pasaṁsāma sahāyasampadaṁ.
cnd23:147.1	<b>Seṭṭhā samā sevitabbā sahāyā</b>ti seṭṭhā honti sahāyā sīlena samādhinā paññāya vimuttiyā vimuttiñāṇadassanena;
cnd23:147.2	samā sadisā honti sahāyā sīlena samādhinā paññāya vimuttiyā vimuttiñāṇadassanena.
cnd23:147.3	Seṭṭhā vā sahāyā sadisā vā sahāyā sevitabbā bhajitabbā payirupāsitabbā paripucchitabbā paripañhitabbāti—
cnd23:147.4	seṭṭhā samā sevitabbā sahāyā.
cnd23:148.1	<b>Ete aladdhā anavajjabhojī</b>ti atthi puggalo sāvajjabhojī atthi puggalo anavajjabhojīti.
cnd23:148.2	Katamo ca puggalo sāvajjabhojī?
cnd23:148.3	Idhekacco puggalo kuhanāya lapanāya nemittikatāya nippesikatāya lābhena lābhaṁ nijigīsanatāya dārudānena veḷudānena pattadānena pupphadānena phaladānena sinānadānena cuṇṇadānena mattikādānena dantakaṭṭhadānena mukhodakadānena cāṭukamyatāya muggasūpyatāya pāribhaṭyatāya pīṭhamaddikatāya vatthuvijjāya tiracchānavijjāya aṅgavijjāya nakkhattavijjāya dūtagamanena pahiṇagamanena jaṅghapesaniyena vejjakammena navakammena piṇḍapaṭipiṇḍakena dānānuppadānena, adhammena visamena laddhā labhitvā adhigantvā vinditvā paṭilabhitvā jīvikaṁ kappeti.
cnd23:148.4	Ayaṁ vuccati puggalo sāvajjabhojī.
cnd23:149.1	Katamo ca puggalo anavajjabhojī?
cnd23:149.2	Idhekacco puggalo na kuhanāya na lapanāya na nemittikatāya na nippesikatāya na lābhena lābhaṁ nijigīsanatāya na dārudānena na veḷudānena na pattadānena na pupphadānena na phaladānena na sinānadānena na cuṇṇadānena na mattikādānena na dantakaṭṭhadānena na mukhodakadānena na cāṭukamyatāya na muggasūpyatāya na pāribhaṭyatāya na pīṭhamaddikatāya na vatthuvijjāya na tiracchānavijjāya na aṅgavijjāya na nakkhattavijjāya na dūtagamanena na pahiṇagamanena na jaṅghapesaniyena na vejjakammena na navakammena na piṇḍapaṭipiṇḍakena na dānānuppadānena, dhammena samena laddhā labhitvā adhigantvā vinditvā paṭilabhitvā jīvikaṁ kappeti.
cnd23:149.3	Ayaṁ vuccati puggalo anavajjabhojī.
cnd23:150.1	<b>Ete aladdhā anavajjabhojī</b>ti ete anavajjabhojī aladdhā alabhitvā anadhigantvā avinditvā appaṭilabhitvāti—
cnd23:150.2	ete aladdhā anavajjabhojī, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:150.3	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:151.1	“Addhā pasaṁsāma sahāyasampadaṁ,
cnd23:151.2	Seṭṭhā samā sevitabbā sahāyā;
cnd23:151.3	Ete aladdhā anavajjabhojī,
cnd23:151.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:152.1	<b>Disvā suvaṇṇassa pabhassarāni,</b>
cnd23:152.2	<b>Kammāraputtena suniṭṭhitāni;</b>
cnd23:152.3	<b>Saṅghaṭṭayantāni duve bhujasmiṁ,</b>
cnd23:152.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:153.1	<b>Disvā suvaṇṇassa pabhassarānī</b>ti disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.
cnd23:153.2	<b>Suvaṇṇassā</b>ti jātarūpassa.
cnd23:153.3	<b>Pabhassarānī</b>ti parisuddhāni pariyodātānīti—
cnd23:153.4	disvā suvaṇṇassa pabhassarāni.
cnd23:154.1	<b>Kammāraputtena suniṭṭhitānī</b>ti kammāraputto vuccati suvaṇṇakāro.
cnd23:154.2	<b>Kammāraputtena suniṭṭhitānī</b>ti kammāraputtena suniṭṭhitāni sukatāni suparikammakatānīti—
cnd23:154.3	kammāraputtena suniṭṭhitāni.
cnd23:155.1	<b>Saṅghaṭṭayantāni duve bhujasmin</b>ti bhujo vuccati hattho.
cnd23:155.2	Yathā ekasmiṁ hatthe dve nūpurāni ghaṭṭenti;
cnd23:155.3	evameva sattā taṇhāvasena diṭṭhivasena niraye ghaṭṭenti, tiracchānayoniyaṁ ghaṭṭenti, pettivisaye ghaṭṭenti, manussaloke ghaṭṭenti, devaloke ghaṭṭenti, gatiyā gatiṁ upapattiyā upapattiṁ paṭisandhiyā paṭisandhiṁ bhavena bhavaṁ saṁsārena saṁsāraṁ vaṭṭena vaṭṭaṁ ghaṭṭenti saṅghaṭṭenti saṅghaṭṭentā caranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpentīti—
cnd23:155.4	saṅghaṭṭayantāni duve bhujasmiṁ, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:155.5	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:156.1	“Disvā suvaṇṇassa pabhassarāni,
cnd23:156.2	Kammāraputtena suniṭṭhitāni;
cnd23:156.3	Saṅghaṭṭayantāni duve bhujasmiṁ,
cnd23:156.4	Eko care khaggavisāṇakappo”.
cnd23:157.1	<b>Evaṁ dutīyena sahā mamassa,</b>
cnd23:157.2	<b>Vācābhilāpo abhisajjanā vā;</b>
cnd23:157.3	<b>Etaṁ bhayaṁ āyatiṁ pekkhamāno,</b>
cnd23:157.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:158.1	<b>Evaṁ dutīyena sahā mamassā</b>ti taṇhādutiyo vā hoti puggaladutiyo vā.
cnd23:158.2	Kathaṁ taṇhādutiyo hoti?
cnd23:158.3	Taṇhāti rūpataṇhā …pe… dhammataṇhā.
cnd23:158.4	Yassesā taṇhā appahīnā, so vuccati taṇhādutiyo.
cnd23:159.1	Taṇhādutiyo puriso,
cnd23:159.2	dīghamaddhāna saṁsaraṁ;
cnd23:159.3	Itthabhāvaññathābhāvaṁ,
cnd23:159.4	saṁsāraṁ nātivattatīti.
cnd23:160.1	Evaṁ taṇhādutiyo vā hoti.
cnd23:161.1	Kathaṁ puggaladutiyo hoti?
cnd23:161.2	Idhekacco na atthahetu na kāraṇahetu uddhato avūpasantacitto ekassa vā dutiyo hoti, dvinnaṁ vā tatiyo hoti, tiṇṇaṁ vā catuttho hoti.
cnd23:161.3	Tattha bahuṁ samphappalāpaṁ palapati;
cnd23:161.4	seyyathidaṁ—
cnd23:161.5	rājakathaṁ corakathaṁ mahāmattakathaṁ senākathaṁ bhayakathaṁ yuddhakathaṁ annakathaṁ pānakathaṁ vatthakathaṁ sayanakathaṁ mālākathaṁ gandhakathaṁ ñātikathaṁ yānakathaṁ gāmakathaṁ nigamakathaṁ nagarakathaṁ janapadakathaṁ itthikathaṁ sūrakathaṁ visikhākathaṁ kumbhaṭṭhānakathaṁ pubbapetakathaṁ nānattakathaṁ lokakkhāyikaṁ samuddakkhāyikaṁ itibhavābhavakathaṁ katheti.
cnd23:161.6	Evaṁ puggaladutiyo hotīti—
cnd23:161.7	evaṁ dutīyena sahā mamassa.
cnd23:162.1	<b>Vācābhilāpo abhisajjanā vā</b>ti vācābhilāpo vuccati bāttiṁsa tiracchānakathā, seyyathidaṁ—
cnd23:162.2	rājakathaṁ …pe…
cnd23:162.3	itibhavābhavakathaṁ.
cnd23:162.4	<b>Abhisajjanā vā</b>ti dve sajjanā—
cnd23:162.5	taṇhāsajjanā ca diṭṭhisajjanā ca …pe…
cnd23:162.6	ayaṁ taṇhāsajjanā …pe…
cnd23:162.7	ayaṁ diṭṭhisajjanāti—
cnd23:162.8	vācābhilāpo abhisajjanā vā.
cnd23:163.1	<b>Etaṁ bhayaṁ āyatiṁ pekkhamāno</b>ti.
cnd23:163.2	<b>Bhayan</b>ti jātibhayaṁ jarābhayaṁ byādhibhayaṁ maraṇabhayaṁ rājabhayaṁ corabhayaṁ aggibhayaṁ udakabhayaṁ attānuvādabhayaṁ parānuvādabhayaṁ daṇḍabhayaṁ duggatibhayaṁ ūmibhayaṁ kumbhilabhayaṁ āvaṭṭabhayaṁ susumārabhayaṁ ājīvikabhayaṁ asilokabhayaṁ parisasārajjabhayaṁ madanabhayaṁ bhayānakaṁ chambhitattaṁ lomahaṁso cetaso ubbego utrāso.
cnd23:163.3	<b>Etaṁ bhayaṁ āyatiṁ pekkhamāno</b>ti etaṁ bhayaṁ āyatiṁ pekkhamāno dakkhamāno olokayamāno nijjhāyamāno upaparikkhamānoti—
cnd23:163.4	etaṁ bhayaṁ āyatiṁ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:163.5	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:164.1	“Evaṁ dutīyena sahā mamassa,
cnd23:164.2	Vācābhilāpo abhisajjanā vā;
cnd23:164.3	Etaṁ bhayaṁ āyatiṁ pekkhamāno,
cnd23:164.4	Eko care khaggavisāṇakappo”.
cnd23:165.1	<b>Kāmā hi citrā madhurā manoramā,</b>
cnd23:165.2	<b>Virūparūpena mathenti cittaṁ;</b>
cnd23:165.3	<b>Ādīnavaṁ kāmaguṇesu disvā,</b>
cnd23:165.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:166.1	<b>Kāmā hi citrā madhurā manoramā</b>ti.
cnd23:166.2	<b>Kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—
cnd23:166.3	vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…
cnd23:166.4	ime vuccanti vatthukāmā …pe…
cnd23:166.5	ime vuccanti kilesakāmā.
cnd23:166.6	<b>Citrā</b>ti nānāvaṇṇā rūpā nānāvaṇṇā saddā nānāvaṇṇā gandhā nānāvaṇṇā rasā nānāvaṇṇā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā.
cnd23:166.7	<b>Madhurā</b>ti vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd23:166.8	“pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā.
cnd23:166.9	Katame pañca?
cnd23:166.10	Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā,
cnd23:166.11	sotaviññeyyā saddā …pe…
cnd23:166.12	ghānaviññeyyā gandhā …
cnd23:166.13	jivhāviññeyyā rasā …
cnd23:166.14	kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā.
cnd23:166.15	Ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā.
cnd23:166.16	Yaṁ kho, bhikkhave, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ, idaṁ vuccati kāmasukhaṁ miḷhasukhaṁ puthujjanasukhaṁ anariyasukhaṁ, ‘na sevitabbaṁ na bhāvetabbaṁ na bahulīkātabbaṁ, bhāyitabbaṁ etassa sukhassā’ti vadāmī”ti—
cnd23:166.17	kāmā hi citrā madhurā.
cnd23:166.18	<b>Manoramā</b>ti.
cnd23:166.19	<b>Mano</b>ti yaṁ cittaṁ …pe… tajjā manoviññāṇadhātu.
cnd23:166.20	Mano ramenti thomenti tosenti pahāsentīti—
cnd23:166.21	kāmā hi citrā madhurā manoramā.
cnd23:167.1	<b>Virūparūpena mathenti cittan</b>ti nānāvaṇṇehi rūpehi …pe…
cnd23:167.2	nānāvaṇṇehi phoṭṭhabbehi cittaṁ mathenti tosenti pahāsentīti—
cnd23:167.3	virūparūpena mathenti cittaṁ.
cnd23:168.1	<b>Ādīnavaṁ kāmaguṇesu disvā</b>ti.
cnd23:168.2	Vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd23:168.3	“ko ca, bhikkhave, kāmānaṁ ādīnavo?
cnd23:168.4	Idha, bhikkhave, kulaputto yena sippaṭṭhānena jīvikaṁ kappeti, yadi muddāya yadi gaṇanāya yadi saṅkhānena yadi kasiyā yadi vaṇijjāya yadi gorakkhena yadi issatthena yadi rājaporisena yadi sippaññatarena, sītassa purakkhato uṇhassa purakkhato ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassehi samphassamāno khuppipāsāya mīyamāno;
cnd23:168.5	ayaṁ, bhikkhave, kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.
cnd23:169.1	Tassa ce, bhikkhave, kulaputtassa evaṁ uṭṭhahato ghaṭato vāyamato te bhogā nābhinipphajjanti, so socati kilamati paridevati urattāḷiṁ kandati, sammohaṁ āpajjati—
cnd23:169.2	‘moghaṁ vata me uṭṭhānaṁ, aphalo vata me vāyāmo’ti.
cnd23:169.3	Ayampi, bhikkhave, kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.
cnd23:170.1	Tassa ce, bhikkhave, kulaputtassa evaṁ uṭṭhahato ghaṭato vāyamato te bhogā abhinipphajjanti, so tesaṁ bhogānaṁ ārakkhādhikaraṇaṁ dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti—
cnd23:170.2	‘kinti me bhoge neva rājāno hareyyuṁ, na corā hareyyuṁ, na aggi ḍaheyya, na udakaṁ vaheyya, na appiyā dāyādā hareyyun’ti.
cnd23:170.3	Tassa evaṁ ārakkhato gopayato te bhoge rājāno vā haranti corā vā haranti aggi vā ḍahati udakaṁ vā vahati appiyā vā dāyādā haranti.
cnd23:170.4	So socati …pe…
cnd23:170.5	sammohaṁ āpajjati—
cnd23:170.6	‘yampi me ahosi tampi no natthī’ti.
cnd23:170.7	Ayampi, bhikkhave, kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.
cnd23:171.1	Puna caparaṁ, bhikkhave, kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu rājānopi rājūhi vivadanti, khattiyāpi khattiyehi vivadanti, brāhmaṇāpi brāhmaṇehi vivadanti, gahapatīpi gahapatīhi vivadanti, mātāpi puttena vivadati, puttopi mātarā vivadati, pitāpi puttena vivadati, puttopi pitarā vivadati, bhātāpi bhaginiyā vivadati, bhaginīpi bhātarā vivadati, sahāyopi sahāyena vivadati.
cnd23:171.2	Te tattha kalahaviggahavivādāpannā aññamaññaṁ pāṇīhipi upakkamanti leḍḍūhipi upakkamanti daṇḍehipi upakkamanti satthehipi upakkamanti.
cnd23:171.3	Te tattha maraṇampi nigacchanti maraṇamattampi dukkhaṁ.
cnd23:171.4	Ayampi, bhikkhave, kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.
cnd23:172.1	Puna caparaṁ, bhikkhave, kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu asicammaṁ gahetvā dhanukalāpaṁ sannayhitvā ubhatobyūḷhaṁ saṅgāmaṁ pakkhandanti, usūsupi khippamānesu sattīsupi khippamānāsu asīsupi vijjotalantesu.
cnd23:172.2	Te tattha usūhipi vijjhanti sattīhipi vijjhanti asināpi sīsaṁ chindanti.
cnd23:172.3	Te tattha maraṇampi nigacchanti maraṇamattampi dukkhaṁ.
cnd23:172.4	Ayampi, bhikkhave, kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.
cnd23:173.1	Puna caparaṁ, bhikkhave, kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu asicammaṁ gahetvā dhanukalāpaṁ sannayhitvā addāvalepanā upakāriyo pakkhandanti, usūsupi khippamānesu sattīsupi khippamānāsu, asīsupi vijjotalantesu.
cnd23:173.2	Te tattha usūhipi vijjhanti sattīhipi vijjhanti chakaṇakāyapi osiñcanti abhivaggenapi omaddanti asināpi sīsaṁ chindanti.
cnd23:173.3	Te tattha maraṇampi nigacchanti maraṇamattampi dukkhaṁ.
cnd23:173.4	Ayampi, bhikkhave, kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.
cnd23:174.1	Puna caparaṁ, bhikkhave, kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu sandhimpi chindanti nillopampi haranti ekāgārikampi karonti paripanthepi tiṭṭhanti paradārampi gacchanti.
cnd23:174.2	Tamenaṁ rājāno gahetvā vividhā kammakāraṇā kārenti—
cnd23:174.3	kasāhipi tāḷenti, vettehipi tāḷenti, aḍḍhadaṇḍakehipi tāḷenti, hatthampi chindanti …pe… asināpi sīsaṁ chindanti.
cnd23:174.4	Te tattha maraṇampi nigacchanti maraṇamattampi dukkhaṁ.
cnd23:174.5	Ayampi, bhikkhave, kāmānaṁ ādīnavo sandiṭṭhiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu.
cnd23:175.1	Puna caparaṁ, bhikkhave, kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu kāyena duccaritaṁ caranti vācāya duccaritaṁ caranti manasā duccaritaṁ caranti.
cnd23:175.2	Te kāyena duccaritaṁ caritvā vācāya duccaritaṁ caritvā manasā duccaritaṁ caritvā kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti.
cnd23:175.3	Ayampi, bhikkhave, kāmānaṁ ādīnavo samparāyiko dukkhakkhandho kāmahetu kāmanidānaṁ kāmādhikaraṇaṁ kāmānameva hetu”.
cnd23:176.1	<b>Ādīnavaṁ kāmaguṇesu disvā</b>ti kāmaguṇesu ādīnavaṁ disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—
cnd23:176.2	ādīnavaṁ kāmaguṇesu disvā, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:176.3	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:177.1	“Kāmā hi citrā madhurā manoramā,
cnd23:177.2	Virūparūpena mathenti cittaṁ;
cnd23:177.3	Ādīnavaṁ kāmaguṇesu disvā,
cnd23:177.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:178.1	<b>Ītī ca gaṇḍo ca upaddavo ca,</b>
cnd23:178.2	<b>Rogo ca sallañca bhayañca metaṁ;</b>
cnd23:178.3	<b>Etaṁ bhayaṁ kāmaguṇesu disvā,</b>
cnd23:178.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:179.1	<b>Ītī ca gaṇḍo ca upaddavo ca, rogo ca sallañca bhayañca metan</b>ti vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd23:179.2	“bhayanti, bhikkhave, kāmānametaṁ adhivacanaṁ.
cnd23:179.3	Dukkhanti, bhikkhave, kāmānametaṁ adhivacanaṁ.
cnd23:179.4	Rogoti, bhikkhave, kāmānametaṁ adhivacanaṁ.
cnd23:179.5	Gaṇḍoti, bhikkhave, kāmānametaṁ adhivacanaṁ.
cnd23:179.6	Sallanti, bhikkhave, kāmānametaṁ adhivacanaṁ.
cnd23:179.7	Saṅgoti, bhikkhave, kāmānametaṁ adhivacanaṁ.
cnd23:179.8	Paṅkoti, bhikkhave, kāmānametaṁ adhivacanaṁ.
cnd23:179.9	Gabbhoti, bhikkhave, kāmānametaṁ adhivacanaṁ.
cnd23:179.10	Kasmā ca, bhikkhave, bhayanti kāmānametaṁ adhivacanaṁ?
cnd23:179.11	Yasmā ca kāmarāgarattāyaṁ, bhikkhave, chandarāgavinibaddho diṭṭhadhammikāpi bhayā na parimuccati, samparāyikāpi bhayā na parimuccati, tasmā bhayanti kāmānametaṁ adhivacanaṁ.
cnd23:179.12	Kasmā ca, bhikkhave, dukkhanti …pe…
cnd23:179.13	rogoti …
cnd23:179.14	gaṇḍoti …
cnd23:179.15	sallanti …
cnd23:179.16	saṅgoti …
cnd23:179.17	paṅkoti …
cnd23:179.18	gabbhoti kāmānametaṁ adhivacanaṁ?
cnd23:179.19	Yasmā ca kāmarāgarattāyaṁ, bhikkhave, chandarāgavinibaddho diṭṭhadhammikāpi gabbhā na parimuccati, samparāyikāpi gabbhā na parimuccati, tasmā gabbhoti kāmānametaṁ adhivacanan”ti.
cnd23:180.1	Bhayaṁ dukkhañca rogo ca,
cnd23:180.2	gaṇḍo sallañca saṅgo ca;
cnd23:180.3	Paṅko gabbho ca ubhayaṁ,
cnd23:180.4	ete kāmā pavuccanti;
cnd23:180.5	Yattha satto puthujjano.
cnd23:181.1	Otiṇṇo sātarūpena,
cnd23:181.2	puna gabbhāya gacchati;
cnd23:181.3	Yato ca bhikkhu ātāpī,
cnd23:181.4	sampajaññaṁ na riccati.
cnd23:182.1	So imaṁ palipathaṁ duggaṁ,
cnd23:182.2	atikkamma tathāvidho;
cnd23:182.3	Pajaṁ jātijarūpetaṁ,
cnd23:182.4	phandamānaṁ avekkhatīti.
cnd23:183.1	Ītī ca gaṇḍo ca upaddavo ca,
cnd23:183.2	Rogo ca sallañca bhayañca metaṁ.
cnd23:184.1	<b>Etaṁ bhayaṁ kāmaguṇesu disvā</b>ti etaṁ bhayaṁ kāmaguṇesu disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—
cnd23:184.2	etaṁ bhayaṁ kāmaguṇesu disvā, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:184.3	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:185.1	“Ītī ca gaṇḍo ca upaddavo ca,
cnd23:185.2	Rogo ca sallañca bhayañca metaṁ;
cnd23:185.3	Etaṁ bhayaṁ kāmaguṇesu disvā,
cnd23:185.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:186.1	<b>Sītañca uṇhañca khudaṁ pipāsaṁ,</b>
cnd23:186.2	<b>Vātātape ḍaṁsasarīsape ca;</b>
cnd23:186.3	<b>Sabbānipetāni abhisambhavitvā,</b>
cnd23:186.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:187.1	<b>Sītañca uṇhañca khudaṁ pipāsan</b>ti.
cnd23:187.2	<b>Sītan</b>ti dvīhi kāraṇehi sītaṁ hoti—
cnd23:187.3	abbhantaradhātuppakopavasena vā sītaṁ hoti bahiddhā utuvasena vā sītaṁ hoti.
cnd23:187.4	<b>Uṇhan</b>ti dvīhi kāraṇehi uṇhaṁ hoti—
cnd23:187.5	abbhantaradhātuppakopavasena vā uṇhaṁ hoti bahiddhā utuvasena vā uṇhaṁ hoti.
cnd23:187.6	<b>Khudā</b> vuccati chātako.
cnd23:187.7	<b>Pipāsā</b> vuccati udakapipāsāti—
cnd23:187.8	sītañca uṇhañca khudaṁ pipāsaṁ.
cnd23:188.1	<b>Vātātape ḍaṁsasarīsape cā</b>ti.
cnd23:188.2	<b>Vātā</b>ti puratthimā vātā pacchimā vātā uttarā vātā dakkhiṇā vātā sarajā vātā arajā vātā sītā vātā uṇhā vātā parittā vātā adhimattā vātā verambhavātā pakkhavātā supaṇṇavātā tālapaṇṇavātā vidhūpanavātā.
cnd23:188.3	<b>Ātapo</b> vuccati sūriyasantāpo.
cnd23:188.4	<b>Ḍaṁsā</b> vuccanti piṅgalamakkhikā.
cnd23:188.5	<b>Sarīsapā</b> vuccanti ahīti—
cnd23:188.6	vātātape ḍaṁsasarīsape ca.
cnd23:189.1	<b>Sabbānipetāni abhisambhavitvā</b>ti abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādiyitvā madditvāti—
cnd23:189.2	sabbānipetāni abhisambhavitvā, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:189.3	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:190.1	“Sītañca uṇhañca khudaṁ pipāsaṁ,
cnd23:190.2	Vātātape ḍaṁsasarīsape ca;
cnd23:190.3	Sabbānipetāni abhisambhavitvā,
cnd23:190.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:191.1	<b>Nāgova yūthāni vivajjayitvā,</b>
cnd23:191.2	<b>Sañjātakhandho padumī uḷāro;</b>
cnd23:191.3	<b>Yathābhirantaṁ vihare araññe,</b>
cnd23:191.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:192.1	<b>Nāgova yūthāni vivajjayitvā</b>ti nāgo vuccati hatthināgo.
cnd23:192.2	Paccekasambuddhopi nāgo.
cnd23:192.3	Kiṅkāraṇā paccekasambuddho nāgo?
cnd23:192.4	Āguṁ na karotīti nāgo;
cnd23:192.5	na gacchatīti nāgo;
cnd23:192.6	na āgacchatīti nāgo.
cnd23:192.7	Kathaṁ so paccekasambuddho āguṁ na karotīti nāgo?
cnd23:192.8	Āgu vuccati pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā.
cnd23:193.1	Āguṁ na karoti kiñci loke,
cnd23:193.2	Sabbasaṁyoge visajja bandhanāni;
cnd23:193.3	Sabbattha na sajjatī vimutto,
cnd23:193.4	Nāgo tādi pavuccate tathattā.
cnd23:194.1	Evaṁ so paccekasambuddho āguṁ na karotīti nāgo.
cnd23:195.1	Kathaṁ so paccekasambuddho na gacchatīti nāgo?
cnd23:195.2	So paccekasambuddho na chandāgatiṁ gacchati,
cnd23:195.3	na dosāgatiṁ gacchati,
cnd23:195.4	na mohāgatiṁ gacchati,
cnd23:195.5	na bhayāgatiṁ gacchati,
cnd23:195.6	na rāgavasena gacchati,
cnd23:195.7	na dosavasena gacchati,
cnd23:195.8	na mohavasena gacchati,
cnd23:195.9	na mānavasena gacchati,
cnd23:195.10	na diṭṭhivasena gacchati,
cnd23:195.11	na uddhaccavasena gacchati,
cnd23:195.12	na vicikicchāvasena gacchati,
cnd23:195.13	na anusayavasena gacchati,
cnd23:195.14	na vaggehi dhammehi yāyati nīyati vuyhati saṁharīyati.
cnd23:195.15	Evaṁ so paccekasambuddho na gacchatīti nāgo.
cnd23:196.1	Kathaṁ so paccekasambuddho na āgacchatīti nāgo?
cnd23:196.2	Sotāpattimaggena ye kilesā pahīnā te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati,
cnd23:196.3	sakadāgāmimaggena …pe…
cnd23:196.4	anāgāmimaggena …pe…
cnd23:196.5	arahattamaggena ye kilesā pahīnā te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati.
cnd23:196.6	Evaṁ so paccekasambuddho na āgacchatīti nāgo.
cnd23:197.1	<b>Nāgova yūthāni vivajjayitvā</b>ti yathā so hatthināgo yūthāni vivajjetvā parivajjetvā abhinivajjetvā ekova araññavanamajjhogāhetvā carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpeti, paccekasambuddhopi gaṇaṁ vivajjetvā parivajjetvā abhivajjetvā eko araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni.
cnd23:197.2	So eko gacchati eko tiṭṭhati eko nisīdati eko seyyaṁ kappeti eko gāmaṁ piṇḍāya pavisati eko paṭikkamati eko raho nisīdati eko caṅkamaṁ adhiṭṭhāti eko carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti—
cnd23:197.3	nāgova yūthāni vivajjayitvā.
cnd23:198.1	<b>Sañjātakhandho padumī uḷāro</b>ti yathā so hatthināgo sañjātakkhandho sattaratano vā hoti aṭṭharatano vā, paccekasambuddhopi sañjātakkhandho asekkhena sīlakkhandhena asekkhena samādhikkhandhena asekkhena paññākkhandhena asekkhena vimuttikkhandhena asekkhena vimuttiñāṇadassanakkhandhena.
cnd23:198.2	Yathā so hatthināgo padumī, paccekasambuddhopi sattahi bojjhaṅgapupphehi padumī, satisambojjhaṅgapupphena dhammavicayasambojjhaṅgapupphena vīriyasambojjhaṅgapupphena pītisambojjhaṅgapupphena passaddhisambojjhaṅgapupphena samādhisambojjhaṅgapupphena upekkhāsambojjhaṅgapupphena.
cnd23:198.3	Yathā so hatthināgo uḷāro thāmena balena javena sūrena, paccekasambuddhopi uḷāro sīlena samādhinā paññāya vimuttiyā vimuttiñāṇadassanenāti—
cnd23:198.4	sañjātakhandho padumī uḷāro.
cnd23:199.1	<b>Yathābhirantaṁ vihare araññe</b>ti yathā so hatthināgo yathābhirantaṁ araññe viharati, paccekasambuddhopi yathābhirantaṁ araññe viharati.
cnd23:199.2	Paṭhamenapi jhānena yathābhirantaṁ araññe viharati,
cnd23:199.3	dutiyenapi jhānena …pe…
cnd23:199.4	tatiyenapi jhānena …
cnd23:199.5	catutthenapi jhānena yathābhirantaṁ araññe viharati;
cnd23:199.6	mettāyapi cetovimuttiyā yathābhirantaṁ araññe viharati,
cnd23:199.7	karuṇāyapi cetovimuttiyā …
cnd23:199.8	muditāyapi cetovimuttiyā …
cnd23:199.9	upekkhāyapi cetovimuttiyā yathābhirantaṁ araññe viharati;
cnd23:199.10	ākāsānañcāyatanasamāpattiyāpi yathābhirantaṁ araññe viharati,
cnd23:199.11	viññāṇañcāyatanasamāpattiyāpi …
cnd23:199.12	ākiñcaññāyatanasamāpattiyāpi …
cnd23:199.13	nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyāpi …
cnd23:199.14	nirodhasamāpattiyāpi …
cnd23:199.15	phalasamāpattiyāpi yathābhirantaṁ araññe viharatīti—
cnd23:199.16	yathābhirantaṁ vihare araññe, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:199.17	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:200.1	“Nāgova yūthāni vivajjayitvā,
cnd23:200.2	Sañjātakhandho padumī uḷāro;
cnd23:200.3	Yathābhirantaṁ vihare araññe,
cnd23:200.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:201.1	<b>Aṭṭhānataṁ saṅgaṇikāratassa,</b>
cnd23:201.2	<b>Yaṁ phassaye sāmayikaṁ vimuttiṁ;</b>
cnd23:201.3	<b>Ādiccabandhussa vaco nisamma,</b>
cnd23:201.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:202.1	<b>Aṭṭhānataṁ saṅgaṇikāratassa, yaṁ phassaye sāmayikaṁ vimuttin</b>ti vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd23:202.2	“yāvatānanda, bhikkhu saṅgaṇikārāmo saṅgaṇikarato saṅgaṇikārāmataṁ anuyutto, gaṇārāmo gaṇarato gaṇasammudito gaṇārāmataṁ anuyutto, yaṁ taṁ nekkhammasukhaṁ pavivekasukhaṁ upasamasukhaṁ sambodhisukhaṁ, tassa sukhassa nikāmalābhī bhavissati akicchalābhī akasiralābhīti—
cnd23:202.3	netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
cnd23:202.4	Yo ca kho so, ānanda, bhikkhu eko gaṇasmā vūpakaṭṭho viharati, tassetaṁ bhikkhuno pāṭikaṅkhaṁ.
cnd23:202.5	Yaṁ taṁ nekkhammasukhaṁ pavivekasukhaṁ upasamasukhaṁ sambodhisukhaṁ, tassa sukhassa nikāmalābhī bhavissati akicchalābhī akasiralābhīti—
cnd23:202.6	ṭhānametaṁ vijjati.
cnd23:202.7	Yāvatānanda, bhikkhu saṅgaṇikārāmo saṅgaṇikarato saṅgaṇikārāmataṁ anuyutto, gaṇārāmo gaṇarato gaṇasammudito (gaṇārāmataṁ anuyutto) sāmāyikaṁ vā kantaṁ cetovimuttiṁ upasampajja viharissati, asāmāyikaṁ vā akuppanti—
cnd23:202.8	netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
cnd23:202.9	Yo ca kho so, ānanda, bhikkhu eko gaṇasmā vūpakaṭṭho viharati, tassetaṁ bhikkhuno pāṭikaṅkhaṁ sāmāyikaṁ vā kantaṁ cetovimuttiṁ upasampajja viharissati, asāmāyikaṁ vā akuppanti, ṭhānametaṁ vijjatī”ti—
cnd23:202.10	aṭṭhānataṁ saṅgaṇikāratassa, yaṁ phassaye sāmayikaṁ vimuttiṁ.
cnd23:203.1	<b>Ādiccabandhussa vaco nisammā</b>ti ādicco vuccati sūriyo.
cnd23:203.2	So gotamo gottena.
cnd23:203.3	Paccekasambuddhopi gotamo gottena.
cnd23:203.4	So paccekasambuddho sūriyassa gottañātako gottabandhu, tasmā paccekasambuddho ādiccabandhu.
cnd23:203.5	<b>Ādiccabandhussa vaco nisammā</b>ti ādiccabandhussa vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhaṁ sutvā suṇitvā uggahetvā upadhārayitvā upalakkhayitvāti—
cnd23:203.6	ādiccabandhussa vaco nisamma, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:203.7	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:204.1	“Aṭṭhānataṁ saṅgaṇikāratassa,
cnd23:204.2	Yaṁ phassaye sāmayikaṁ vimuttiṁ;
cnd23:204.3	Ādiccabandhussa vaco nisamma,
cnd23:204.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:204.5	Dutiyo vaggo.
cnd23:205.0	3. Tatiyavagga
cnd23:205.1	<b>Diṭṭhīvisūkāni upātivatto,</b>
cnd23:205.2	<b>Patto niyāmaṁ paṭiladdhamaggo;</b>
cnd23:205.3	<b>Uppannañāṇomhi anaññaneyyo,</b>
cnd23:205.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:206.1	<b>Diṭṭhīvisūkāni upātivatto</b>ti diṭṭhivisūkāni vuccanti vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhī.
cnd23:206.2	Idha assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṁ attato samanupassati rūpavantaṁ vā attānaṁ attani vā rūpaṁ rūpasmiṁ vā attānaṁ,
cnd23:206.3	vedanaṁ …pe…
cnd23:206.4	saññaṁ …
cnd23:206.5	saṅkhāre …
cnd23:206.6	viññāṇaṁ attato samanupassati viññāṇavantaṁ vā attānaṁ attani vā viññāṇaṁ viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.
cnd23:206.7	Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaṁyojanaṁ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṁ titthāyatanaṁ vipariyesaggāho viparītaggāho vipallāsaggāho micchāgāho, ayāthāvakasmiṁ yāthāvakanti gāho, yāvatā dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni—
cnd23:206.8	imāni diṭṭhivisūkāni.
cnd23:206.9	<b>Diṭṭhīvisūkāni upātivatto</b>ti diṭṭhivisūkāni upātivatto atikkanto samatikkanto vītivattoti—
cnd23:206.10	diṭṭhīvisūkāni upātivatto.
cnd23:207.1	<b>Patto niyāmaṁ paṭiladdhamaggo</b>ti niyāmā vuccanti cattāro maggā;
cnd23:207.2	ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—
cnd23:207.3	sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.
cnd23:207.4	Catūhi ariyamaggehi samannāgato niyāmaṁ patto sampatto adhigato phassito sacchikatoti—
cnd23:207.5	patto niyāmaṁ.
cnd23:207.6	<b>Paṭiladdhamaggo</b>ti laddhamaggo paṭiladdhamaggo adhigatamaggo phassitamaggo sacchikatamaggoti—
cnd23:207.7	patto niyāmaṁ paṭiladdhamaggo.
cnd23:208.1	<b>Uppannañāṇomhi anaññaneyyo</b>ti tassa paccekasambuddhassa ñāṇaṁ uppannaṁ samuppannaṁ nibbattaṁ abhinibbattaṁ pātubhūtaṁ.
cnd23:208.2	“Sabbe saṅkhārā aniccā”ti ñāṇaṁ uppannaṁ samuppannaṁ nibbattaṁ abhinibbattaṁ pātubhūtaṁ,
cnd23:208.3	“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …pe…
cnd23:208.4	“sabbe dhammā anattā”ti …
cnd23:208.5	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti ñāṇaṁ uppannaṁ samuppannaṁ nibbattaṁ abhinibbattaṁ pātubhūtanti—
cnd23:208.6	uppannañāṇomhi.
cnd23:208.7	<b>Anaññaneyyo</b>ti so paccekasambuddho na paraneyyo na parappattiyo na parappaccayo na parapaṭibaddhagū, yathābhūtaṁ jānāti passati asammūḷho sampajāno paṭissato.
cnd23:208.8	“Sabbe saṅkhārā aniccā”ti na paraneyyo na parappattiyo na parappaccayo na parapaṭibaddhagū, yathābhūtaṁ jānāti passati asammūḷho sampajāno paṭissato.
cnd23:208.9	“Sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …pe…
cnd23:208.10	“sabbe dhammā anattā”ti …pe…
cnd23:208.11	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti na paraneyyo na parappattiyo na parappaccayo na parapaṭibaddhagū, yathābhūtaṁ jānāti passati asammūḷho sampajāno paṭissatoti—
cnd23:208.12	uppannañāṇomhi anaññaneyyo, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:208.13	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:209.1	“Diṭṭhīvisūkāni upātivatto,
cnd23:209.2	Patto niyāmaṁ paṭiladdhamaggo;
cnd23:209.3	Uppannañāṇomhi anaññaneyyo,
cnd23:209.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:210.1	<b>Nillolupo nikkuho nippipāso,</b>
cnd23:210.2	<b>Nimmakkho niddhantakasāvamoho;</b>
cnd23:210.3	<b>Nirāsaso sabbaloke bhavitvā,</b>
cnd23:210.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:211.1	<b>Nillolupo nikkuho nippipāso</b>ti <b>loluppaṁ</b> vuccati taṇhā.
cnd23:211.2	Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
cnd23:211.3	Sā loluppā taṇhā tassa paccekasambuddhassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
cnd23:211.4	Tasmā paccekasambuddho nillolupo.
cnd23:212.1	<b>Nikkuho</b>ti tīṇi kuhanavatthūni—
cnd23:212.2	paccayapaṭisevanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu, iriyāpathasaṅkhātaṁ kuhanavatthu, sāmantajappanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu.
cnd23:213.1	Katamaṁ paccayapaṭisevanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu?
cnd23:213.2	Idha gahapatikā bhikkhuṁ nimantenti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi, so pāpiccho icchāpakato atthiko cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ bhiyyokamyataṁ upādāya cīvaraṁ paccakkhāti, piṇḍapātaṁ paccakkhāti, senāsanaṁ paccakkhāti, gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ paccakkhāti.
cnd23:213.3	So evamāha—
cnd23:213.4	“kiṁ samaṇassa mahagghena cīvarena.
cnd23:213.5	Etaṁ sāruppaṁ yaṁ samaṇo susānā vā saṅkārakūṭā vā pāpaṇikā vā nantakāni uccinitvā saṅghāṭikaṁ karitvā dhāreyya.
cnd23:213.6	Kiṁ samaṇassa mahagghena piṇḍapātena.
cnd23:213.7	Etaṁ sāruppaṁ yaṁ samaṇo uñchācariyāya piṇḍiyālopena jīvikaṁ kappeyya.
cnd23:213.8	Kiṁ samaṇassa mahagghena senāsanena.
cnd23:213.9	Etaṁ sāruppaṁ yaṁ samaṇo rukkhamūliko vā assa sosāniko vā abbhokāsiko vā.
cnd23:213.10	Kiṁ samaṇassa mahagghena gilānapaccayabhesajjaparikkhārena.
cnd23:213.11	Etaṁ sāruppaṁ yaṁ samaṇo pūtimuttena vā haritakīkhaṇḍena vā osadhaṁ kareyyā”ti.
cnd23:213.12	Tadupādāya lūkhaṁ cīvaraṁ dhāreti lūkhaṁ piṇḍapātaṁ paribhuñjati lūkhaṁ senāsanaṁ paṭisevati lūkhaṁ gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ paṭisevati.
cnd23:213.13	Tamenaṁ gahapatikā evaṁ jānanti—
cnd23:213.14	“ayaṁ samaṇo appiccho santuṭṭho pavivitto asaṁsaṭṭho āraddhavīriyo dhutavādo”ti.
cnd23:213.15	Bhiyyo bhiyyo nimantenti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi.
cnd23:213.16	So evamāha—
cnd23:213.17	“tiṇṇaṁ sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṁ puññaṁ pasavati, saddhāya sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṁ puññaṁ pasavati, deyyadhammassa sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṁ puññaṁ pasavati, dakkhiṇeyyānaṁ sammukhībhāvā saddho kulaputto bahuṁ puññaṁ pasavati.
cnd23:213.18	Tumhākañcevāyaṁ saddhā atthi, deyyadhammo ca saṁvijjati, ahañca paṭiggāhako.
cnd23:213.19	Sacehaṁ na paṭiggahessāmi, evaṁ tumhe puññena paribāhirā bhavissatha.
cnd23:213.20	Na mayhaṁ iminā attho.
cnd23:213.21	Api ca tumhākaṁyeva anukampāya paṭiggaṇhāmī”ti.
cnd23:213.22	Tadupādāya bahumpi cīvaraṁ paṭiggaṇhāti, bahumpi piṇḍapātaṁ paṭiggaṇhāti, bahumpi senāsanaṁ paṭiggaṇhāti, bahumpi gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ paṭiggaṇhāti.
cnd23:213.23	Yā evarūpā bhākuṭikā bhākuṭiyaṁ kuhanā kuhāyanā kuhitattaṁ—
cnd23:213.24	idaṁ paccayapaṭisevanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu.
cnd23:214.1	Katamaṁ iriyāpathasaṅkhātaṁ kuhanavatthu?
cnd23:214.2	Idhekacco pāpiccho icchāpakato sambhāvanādhippāyo “evaṁ maṁ jano sambhāvessatī”ti gamanaṁ saṇṭhapeti ṭhānaṁ saṇṭhapeti nisajjaṁ saṇṭhapeti sayanaṁ saṇṭhapeti, paṇidhāya gacchati paṇidhāya tiṭṭhati paṇidhāya nisīdati paṇidhāya seyyaṁ kappeti samāhito viya gacchati samāhito viya tiṭṭhati samāhito viya nisīdati samāhito viya seyyaṁ kappeti, āpāthakajjhāyīva hoti.
cnd23:214.3	Yā evarūpā iriyāpathassa āṭhapanā ṭhapanā saṇṭhapanā bhākuṭikā bhākuṭiyaṁ kuhanā kuhāyanā kuhitattaṁ—
cnd23:214.4	idaṁ iriyāpathasaṅkhātaṁ kuhanavatthu.
cnd23:215.1	Katamaṁ sāmantajappanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu?
cnd23:215.2	Idhekacco pāpiccho icchāpakato sambhāvanādhippāyo “evaṁ maṁ jano sambhāvessatī”ti ariyadhamme sannissitavācaṁ bhāsati.
cnd23:215.3	“Yo evarūpaṁ cīvaraṁ dhāreti so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati;
cnd23:215.4	“yo evarūpaṁ pattaṁ dhāreti …pe…
cnd23:215.5	lohathālakaṁ dhāreti …
cnd23:215.6	dhammakaraṇaṁ dhāreti …
cnd23:215.7	parissāvanaṁ dhāreti …
cnd23:215.8	kuñcikaṁ dhāreti …
cnd23:215.9	upāhanaṁ dhāreti …
cnd23:215.10	kāyabandhanaṁ dhāreti …
cnd23:215.11	āyogaṁ dhāreti so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati;
cnd23:215.12	“yassa evarūpo upajjhāyo so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati;
cnd23:215.13	“yassa evarūpo ācariyo …pe…
cnd23:215.14	evarūpā samānupajjhāyakā …
cnd23:215.15	samānācariyakā …
cnd23:215.16	mittā …
cnd23:215.17	sandiṭṭhā …
cnd23:215.18	sambhattā …
cnd23:215.19	sahāyā so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati;
cnd23:215.20	“yo evarūpe vihāre vasati …
cnd23:215.21	aḍḍhayoge vasati …
cnd23:215.22	pāsāde vasati …
cnd23:215.23	hammiye vasati …
cnd23:215.24	guhāyaṁ vasati …
cnd23:215.25	leṇe vasati …
cnd23:215.26	kuṭiyaṁ vasati …
cnd23:215.27	kūṭāgāre vasati …
cnd23:215.28	aṭṭe vasati …
cnd23:215.29	māḷe vasati …
cnd23:215.30	uddaṇḍe vasati …
cnd23:215.31	upaṭṭhānasālāyaṁ vasati …
cnd23:215.32	maṇḍape vasati …
cnd23:215.33	rukkhamūle vasati so samaṇo mahesakkho”ti bhaṇati.
cnd23:216.1	Atha vā korajikakorajiko bhākuṭikabhākuṭiko kuhakakuhako lapakalapako mukhasambhāviko “ayaṁ samaṇo imāsaṁ evarūpānaṁ santānaṁ vihārasamāpattīnaṁ lābhī”ti tādisaṁ gambhīraṁ gūḷhaṁ nipuṇaṁ paṭicchannaṁ lokuttaraṁ suññatāpaṭisaññuttaṁ kathaṁ katheti.
cnd23:216.2	Yā evarūpā bhākuṭikā bhākuṭiyaṁ kuhanā kuhāyanā kuhitattaṁ, idaṁ sāmantajappanasaṅkhātaṁ kuhanavatthu.
cnd23:216.3	Tassa paccekasambuddhassa imāni tīṇi kuhanavatthūni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭippassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni.
cnd23:216.4	Tasmā so paccekasambuddho nikkuho.
cnd23:217.1	<b>Nippipāso</b>ti <b>pipāsā</b> vuccati taṇhā.
cnd23:217.2	Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
cnd23:217.3	Sā pipāsā taṇhā tassa paccekasambuddhassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
cnd23:217.4	Tasmā paccekasambuddho nippipāsoti—
cnd23:217.5	nillolupo nikkuho nippipāso.
cnd23:218.1	<b>Nimmakkho niddhantakasāvamoho</b>ti.
cnd23:218.2	<b>Makkho</b>ti yo makkho makkhāyanā makkhāyitattaṁ niṭṭhuriyaṁ niṭṭhuriyakammaṁ.
cnd23:218.3	<b>Kasāvo</b>ti rāgo kasāvo, doso kasāvo, moho kasāvo, kodho …pe… upanāho … makkho … paḷāso … sabbākusalābhisaṅkhārā kasāvā.
cnd23:218.4	<b>Moho</b>ti dukkhe aññāṇaṁ, dukkhasamudaye aññāṇaṁ, dukkhanirodhe aññāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṁ, pubbante aññāṇaṁ, aparante aññāṇaṁ, pubbantāparante aññāṇaṁ, idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṁ.
cnd23:218.5	Yaṁ evarūpaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ anabhisamayo ananubodho appaṭivedho asaṅgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṁ dummejjhaṁ bālyaṁ asampajaññaṁ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṁ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ.
cnd23:218.6	Tassa paccekasambuddhassa makkho ca kasāvo ca moho ca vantā saṁvantā niddhantā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭippassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti.
cnd23:218.7	So paccekasambuddho nimmakkho niddhantakasāvamoho.
cnd23:219.1	<b>Nirāsaso sabbaloke bhavitvā</b>ti <b>āsā</b> vuccati taṇhā.
cnd23:219.2	Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
cnd23:219.3	<b>Sabbaloke</b>ti sabbaapāyaloke sabbamanussaloke sabbadevaloke sabbakhandhaloke sabbadhātuloke sabbaāyatanaloke.
cnd23:219.4	<b>Nirāsaso sabbaloke bhavitvā</b>ti sabbaloke nirāsaso bhavitvā nittaṇho bhavitvā nippipāso bhavitvāti—
cnd23:219.5	nirāsaso sabbaloke bhavitvā, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:219.6	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:220.1	“Nillolupo nikkuho nippipāso,
cnd23:220.2	Nimmakkho niddhantakasāvamoho;
cnd23:220.3	Nirāsaso sabbaloke bhavitvā,
cnd23:220.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:221.1	<b>Pāpaṁ sahāyaṁ parivajjayetha,</b>
cnd23:221.2	<b>Anatthadassiṁ visame niviṭṭhaṁ;</b>
cnd23:221.3	<b>Sayaṁ na seve pasutaṁ pamattaṁ,</b>
cnd23:221.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:222.1	<b>Pāpaṁ sahāyaṁ parivajjayethā</b>ti.
cnd23:222.2	Pāpasahāyo vuccati yo so sahāyo dasavatthukāya micchādiṭṭhiyā samannāgato—
cnd23:222.3	natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ, natthi hutaṁ, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, natthi ayaṁ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentīti.
cnd23:222.4	Ayaṁ pāpasahāyo.
cnd23:222.5	Pāpaṁ sahāyaṁ parivajjayethāti.
cnd23:222.6	Pāpaṁ sahāyaṁ vajjeyya parivajjeyyāti—
cnd23:222.7	pāpaṁ sahāyaṁ parivajjayetha.
cnd23:223.1	<b>Anatthadassiṁ visame niviṭṭhan</b>ti anatthadassī vuccati yo so sahāyo dasavatthukāya micchādiṭṭhiyā samannāgato—
cnd23:223.2	natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ …pe… ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentīti.
cnd23:223.3	<b>Visame niviṭṭhan</b>ti visame kāyakamme niviṭṭhaṁ, visame vacīkamme niviṭṭhaṁ, visame manokamme niviṭṭhaṁ, visame pāṇātipāte niviṭṭhaṁ, visame adinnādāne niviṭṭhaṁ, visame kāmesumicchācāre niviṭṭhaṁ, visame musāvāde niviṭṭhaṁ, visamāya pisuṇāya vācāya niviṭṭhaṁ, visamāya pharusāya vācāya niviṭṭhaṁ, visame samphappalāpe niviṭṭhaṁ, visamāya abhijjhāya niviṭṭhaṁ, visame byāpāde niviṭṭhaṁ, visamāya micchādiṭṭhiyā niviṭṭhaṁ, visamesu saṅkhāresu niviṭṭhaṁ visamesu pañcasu kāmaguṇesu niviṭṭhaṁ, visamesu pañcasu nīvaraṇesu niviṭṭhaṁ viniviṭṭhaṁ sattaṁ allīnaṁ upagataṁ ajjhositaṁ adhimuttanti—
cnd23:223.4	anatthadassiṁ visame niviṭṭhaṁ.
cnd23:224.1	<b>Sayaṁ na seve pasutaṁ pamattan</b>ti.
cnd23:224.2	<b>Pasutan</b>ti yopi kāme esati gavesati pariyesati taccarito tabbahulo taggaruko tanninno tappoṇo tappabbhāro tadadhimutto tadadhipateyyo, sopi kāmappasuto.
cnd23:224.3	Yopi taṇhāvasena rūpe pariyesati,
cnd23:224.4	sadde …pe…
cnd23:224.5	gandhe …
cnd23:224.6	rase …
cnd23:224.7	phoṭṭhabbe pariyesati taccarito tabbahulo taggaruko tanninno tappoṇo tappabbhāro tadadhimutto tadadhipateyyo, sopi kāmappasuto.
cnd23:224.8	Yopi taṇhāvasena rūpe paṭilabhati,
cnd23:224.9	sadde …pe…
cnd23:224.10	gandhe …
cnd23:224.11	rase …
cnd23:224.12	phoṭṭhabbe paṭilabhati taccarito tabbahulo taggaruko tanninno tappoṇo tappabbhāro tadadhimutto tadadhipateyyo, sopi kāmappasuto.
cnd23:224.13	Yopi taṇhāvasena rūpe paribhuñjati,
cnd23:224.14	sadde …pe…
cnd23:224.15	gandhe …
cnd23:224.16	rase …
cnd23:224.17	phoṭṭhabbe paribhuñjati taccarito tabbahulo taggaruko tanninno tappoṇo tappabbhāro tadadhimutto tadadhipateyyo, sopi kāmappasuto.
cnd23:224.18	Yathā kalahakārako kalahappasuto, kammakārako kammappasuto, gocare caranto gocarappasuto, jhāyī jhānappasuto;
cnd23:224.19	evameva yo kāme esati gavesati pariyesati taccarito tabbahulo taggaruko tanninno tappoṇo tappabbhāro tadadhimutto tadadhipateyyo, sopi kāmappasuto.
cnd23:224.20	Yopi taṇhāvasena rūpe pariyesati …pe…
cnd23:224.21	yopi taṇhāvasena rūpe paṭilabhati …pe…
cnd23:224.22	yopi taṇhāvasena rūpe paribhuñjati,
cnd23:224.23	sadde …pe…
cnd23:224.24	gandhe …
cnd23:224.25	rase …
cnd23:224.26	phoṭṭhabbe paribhuñjati taccarito tabbahulo taggaruko tanninno tappoṇo tappabbhāro tadadhimutto tadadhipateyyo, sopi kāmappasuto.
cnd23:224.27	<b>Pamattan</b>ti.
cnd23:224.28	Pamādo vattabbo kāyaduccarite vā vacīduccarite vā manoduccarite vā pañcasu kāmaguṇesu vā cittassa vosaggo vosaggānuppadānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanāya asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā nikkhittacchandatā nikkhittadhuratā anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṁ anadhiṭṭhānaṁ ananuyogo, yo evarūpo pamādo pamajjanā pamajjitattaṁ—
cnd23:224.29	ayaṁ vuccati pamādo.
cnd23:225.1	<b>Sayaṁ na seve pasutaṁ pamattan</b>ti pasutaṁ na seveyya pamattañca sayaṁ na seveyya sāmaṁ na seveyya na niseveyya na saṁseveyya na parisaṁseveyya na ācareyya na samācareyya na samādāya vatteyyāti—
cnd23:225.2	sayaṁ na seve pasutaṁ pamattaṁ, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:225.3	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:226.1	“Pāpaṁ sahāyaṁ parivajjayetha,
cnd23:226.2	Anatthadassiṁ visame niviṭṭhaṁ;
cnd23:226.3	Sayaṁ na seve pasutaṁ pamattaṁ,
cnd23:226.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:227.1	<b>Bahussutaṁ dhammadharaṁ bhajetha,</b>
cnd23:227.2	<b>Mittaṁ uḷāraṁ paṭibhānavantaṁ;</b>
cnd23:227.3	<b>Aññāya atthāni vineyya kaṅkhaṁ,</b>
cnd23:227.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:228.1	<b>Bahussutaṁ dhammadharaṁ bhajethā</b>ti bahussuto hoti mitto sutadharo sutasannicayo.
cnd23:228.2	Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā.
cnd23:228.3	<b>Dhammadharan</b>ti dhammaṁ dhārentaṁ—
cnd23:228.4	suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthaṁ udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhutadhammaṁ vedallaṁ.
cnd23:228.5	<b>Bahussutaṁ dhammadharaṁ bhajethā</b>ti bahussutañca dhammadharañca mittaṁ bhajeyya sambhajeyya seveyya niseveyya saṁseveyya paṭiseveyyāti—
cnd23:228.6	bahussutaṁ dhammadharaṁ bhajetha.
cnd23:229.1	<b>Mittaṁ uḷāraṁ paṭibhānavantan</b>ti uḷāro hoti mitto sīlena samādhinā paññāya vimuttiyā vimuttiñāṇadassanena.
cnd23:229.2	<b>Paṭibhānavantan</b>ti tayo paṭibhānavanto—
cnd23:229.3	pariyattipaṭibhānavā, paripucchāpaṭibhānavā, adhigamapaṭibhānavā.
cnd23:229.4	Katamo pariyattipaṭibhānavā?
cnd23:229.5	Idhekaccassa buddhavacanaṁ pariyāputaṁ hoti suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthā udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhutadhammaṁ vedallaṁ.
cnd23:229.6	Tassa pariyattiṁ nissāya paṭibhāti—
cnd23:229.7	ayaṁ pariyattipaṭibhānavā.
cnd23:230.1	Katamo paripucchāpaṭibhānavā?
cnd23:230.2	Idhekacco paripucchitopi hoti atthe ca ñāye ca lakkhaṇe ca kāraṇe ca ṭhānāṭhāne ca.
cnd23:230.3	Tassa paripucchaṁ nissāya paṭibhāti—
cnd23:230.4	ayaṁ paripucchāpaṭibhānavā.
cnd23:231.1	Katamo adhigamapaṭibhānavā?
cnd23:231.2	Idhekaccassa adhigatā honti cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo cattāro ariyamaggā cattāri sāmaññaphalāni catasso paṭisambhidāyo cha abhiññāyo.
cnd23:231.3	Tassa attho ñāto dhammo ñāto nirutti ñātā.
cnd23:231.4	Atthe ñāte attho paṭibhāti, dhamme ñāte dhammo paṭibhāti, niruttiyā ñātāya nirutti paṭibhāti.
cnd23:231.5	Imesu tīsu ñāṇaṁ paṭibhānapaṭisambhidā.
cnd23:231.6	So paccekasambuddho imāya paṭibhānapaṭisambhidāya upeto samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato.
cnd23:231.7	Tasmā paccekasambuddho paṭibhānavā.
cnd23:231.8	Yassa pariyatti natthi paripucchā natthi adhigamo natthi, kiṁ tassa paṭibhāyissatīti—
cnd23:231.9	mittaṁ uḷāraṁ paṭibhānavantaṁ.
cnd23:232.1	<b>Aññāya atthāni vineyya kaṅkhan</b>ti attatthaṁ aññāya paratthaṁ aññāya ubhayatthaṁ aññāya diṭṭhadhammikatthaṁ aññāya samparāyikatthaṁ aññāya paramatthaṁ aññāya abhiññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā kaṅkhaṁ vineyya paṭivineyya pajaheyya vinodeyya byantīkareyya anabhāvaṁ gameyyāti—
cnd23:232.2	aññāya atthāni vineyya kaṅkhaṁ, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:232.3	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:233.1	“Bahussutaṁ dhammadharaṁ bhajetha,
cnd23:233.2	Mittaṁ uḷāraṁ paṭibhānavantaṁ;
cnd23:233.3	Aññāya atthāni vineyya kaṅkhaṁ,
cnd23:233.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:234.1	<b>Khiḍḍaṁ ratiṁ kāmasukhañca loke,</b>
cnd23:234.2	<b>Analaṅkaritvā anapekkhamāno;</b>
cnd23:234.3	<b>Vibhūsaṭṭhānā virato saccavādī,</b>
cnd23:234.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:235.1	<b>Khiḍḍaṁ ratiṁ kāmasukhañca loke</b>ti.
cnd23:235.2	<b>Khiḍḍā</b>ti dve khiḍḍā—
cnd23:235.3	kāyikā khiḍḍā ca vācasikā khiḍḍā ca …pe…
cnd23:235.4	ayaṁ kāyikā khiḍḍā …pe…
cnd23:235.5	ayaṁ vācasikā khiḍḍā.
cnd23:235.6	<b>Ratī</b>ti anukkaṇṭhitādhivacanametaṁ—
cnd23:235.7	ratīti.
cnd23:235.8	<b>Kāmasukhan</b>ti vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd23:235.9	“pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā.
cnd23:235.10	Katame pañca?
cnd23:235.11	Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā,
cnd23:235.12	sotaviññeyyā saddā …pe…
cnd23:235.13	ghānaviññeyyā gandhā …
cnd23:235.14	jivhāviññeyyā rasā …
cnd23:235.15	kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā.
cnd23:235.16	Ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā.
cnd23:235.17	Yaṁ kho, bhikkhave, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ, idaṁ vuccati kāmasukhaṁ”.
cnd23:235.18	<b>Loke</b>ti manussaloketi—
cnd23:235.19	khiḍḍaṁ ratiṁ kāmasukhañca loke.
cnd23:236.1	<b>Analaṅkaritvā anapekkhamāno</b>ti khiḍḍañca ratiñca kāmasukhañca loke analaṅkaritvā anapekkho hutvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—
cnd23:236.2	analaṅkaritvā anapekkhamāno.
cnd23:237.1	<b>Vibhūsaṭṭhānā virato saccavādī</b>ti.
cnd23:237.2	<b>Vibhūsā</b>ti dve vibhūsā—
cnd23:237.3	atthi agārikavibhūsā atthi anāgārikavibhūsā.
cnd23:237.4	Katamā agārikavibhūsā?
cnd23:237.5	Kesā ca massū ca mālāgandhañca vilepanañca ābharaṇañca pilandhanañca vatthañca pārupanañca veṭhanañca ucchādanaṁ parimaddanaṁ nhāpanaṁ sambāhanaṁ ādāsaṁ añjanaṁ mālāgandhavilepanaṁ mukhacuṇṇaṁ mukhalepanaṁ hatthabandhaṁ sikhābandhaṁ daṇḍaṁ nāḷikaṁ khaggaṁ chattaṁ citrupāhanaṁ uṇhīsaṁ maṇiṁ vāḷabījaniṁ odātāni vatthāni dīghadasāni iti vā—
cnd23:237.6	ayaṁ agārikavibhūsā.
cnd23:238.1	Katamā anāgārikavibhūsā?
cnd23:238.2	Cīvaramaṇḍanā pattamaṇḍanā senāsanamaṇḍanā imassa vā pūtikāyassa bāhirānaṁ vā parikkhārānaṁ maṇḍanā vibhūsanā keḷanā parikeḷanā gaddhikatā gaddhikattaṁ capalatā cāpalyaṁ—
cnd23:238.3	ayaṁ anāgārikavibhūsā.
cnd23:239.1	<b>Saccavādī</b>ti so paccekasambuddho saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṁvādako lokassa, vibhūsaṭṭhānā ārato virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto, vimariyādikatena cetasā viharatīti—
cnd23:239.2	vibhūsaṭṭhānā virato saccavādī, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:239.3	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:240.1	“Khiḍḍaṁ ratiṁ kāmasukhañca loke,
cnd23:240.2	Analaṅkaritvā anapekkhamāno;
cnd23:240.3	Vibhūsaṭṭhānā virato saccavādī,
cnd23:240.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:241.1	<b>Puttañca dāraṁ pitarañca mātaraṁ,</b>
cnd23:241.2	<b>Dhanāni dhaññāni ca bandhavāni;</b>
cnd23:241.3	<b>Hitvāna kāmāni yathodhikāni,</b>
cnd23:241.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:242.1	<b>Puttañca dāraṁ pitarañca mātaran</b>ti.
cnd23:242.2	<b>Puttā</b>ti cattāro puttā—
cnd23:242.3	atrajo putto, khettajo putto, dinnako putto, antevāsiko putto.
cnd23:242.4	<b>Dārā</b> vuccanti bhariyāyo.
cnd23:242.5	<b>Pitā</b>ti yo so janako.
cnd23:242.6	<b>Mātā</b>ti yā sā janikāti—
cnd23:242.7	puttañca dāraṁ pitarañca mātaraṁ.
cnd23:243.1	<b>Dhanāni dhaññāni ca bandhavānī</b>ti dhanāni vuccanti hiraññaṁ suvaṇṇaṁ muttā maṇi veḷuriyo saṅkho silā pavāḷaṁ rajataṁ jātarūpaṁ lohitaṅgo masāragallaṁ.
cnd23:243.2	Dhaññāni vuccanti pubbaṇṇaṁ aparaṇṇaṁ.
cnd23:243.3	<b>Pubbaṇṇaṁ</b> nāma sāli vīhi yavo godhumo kaṅgu varako kudrūsako.
cnd23:243.4	<b>Aparaṇṇaṁ</b> nāma sūpeyyaṁ.
cnd23:243.5	<b>Bandhavānī</b>ti cattāro bandhavā—
cnd23:243.6	ñātibandhavāpi bandhu, gottabandhavāpi bandhu, mittabandhavāpi bandhu, sippabandhavāpi bandhūti—
cnd23:243.7	dhanāni dhaññāni ca bandhavāni.
cnd23:244.1	<b>Hitvāna kāmāni yathodhikānī</b>ti.
cnd23:244.2	<b>Kāmā</b>ti uddānato dve kāmā—
cnd23:244.3	vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe…
cnd23:244.4	ime vuccanti vatthukāmā …pe…
cnd23:244.5	ime vuccanti kilesakāmā.
cnd23:244.6	<b>Hitvāna kāmānī</b>ti vatthukāme parijānitvā, kilesakāme pahāya pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvā.
cnd23:244.7	<b>Hitvāna kāmāni yathodhikānī</b>ti sotāpattimaggena ye kilesā pahīnā, te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati;
cnd23:244.8	sakadāgāmimaggena ye kilesā pahīnā …pe…
cnd23:244.9	anāgāmimaggena ye kilesā pahīnā …
cnd23:244.10	arahattamaggena ye kilesā pahīnā, te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchatīti—
cnd23:244.11	hitvāna kāmāni yathodhikāni, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:244.12	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:245.1	“Puttañca dāraṁ pitarañca mātaraṁ,
cnd23:245.2	Dhanāni dhaññāni ca bandhavāni;
cnd23:245.3	Hitvāna kāmāni yathodhikāni,
cnd23:245.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:246.1	<b>Saṅgo eso parittamettha sokhyaṁ,</b>
cnd23:246.2	<b>Appassādo dukkhamettha bhiyyo;</b>
cnd23:246.3	<b>Gaḷo eso iti ñatvā matimā</b>,
cnd23:246.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:247.1	<b>Saṅgo eso parittamettha sokhyan</b>ti saṅgoti vā baḷisanti vā āmisanti vā laggananti vā palibodhoti vā, pañcannetaṁ kāmaguṇānaṁ adhivacanaṁ.
cnd23:247.2	<b>Parittamettha sokhyan</b>ti vuttañhetaṁ bhagavatā—
cnd23:247.3	“pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā.
cnd23:247.4	Katame pañca?
cnd23:247.5	Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā …pe…
cnd23:247.6	kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṁhitā rajanīyā.
cnd23:247.7	Ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā.
cnd23:247.8	Yaṁ kho, bhikkhave, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ, idaṁ vuccati kāmasukhaṁ.
cnd23:247.9	Appakaṁ etaṁ sukhaṁ, parittakaṁ etaṁ sukhaṁ, thokakaṁ etaṁ sukhaṁ, omakaṁ etaṁ sukhaṁ, lāmakaṁ etaṁ sukhaṁ, chatukkaṁ etaṁ sukhan”ti—
cnd23:247.10	saṅgo eso parittamettha sokhyaṁ.
cnd23:248.1	<b>Appassādo dukkhamettha bhiyyo</b>ti appassādā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā;
cnd23:248.2	ādīnavo ettha bhiyyo.
cnd23:248.3	Aṭṭhikaṅkalūpamā kāmā vuttā bhagavatā, maṁsapesūpamā kāmā vuttā bhagavatā, tiṇukkūpamā kāmā vuttā bhagavatā, aṅgārakāsūpamā kāmā vuttā bhagavatā, supinakūpamā kāmā vuttā bhagavatā, yācitakūpamā kāmā vuttā bhagavatā, rukkhaphalūpamā kāmā vuttā bhagavatā, asisūnūpamā kāmā vuttā bhagavatā, sattisūlūpamā kāmā vuttā bhagavatā, sappasirūpamā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyoti—
cnd23:248.4	appassādo dukkhamettha bhiyyo.
cnd23:249.1	<b>Gaḷo eso iti ñatvā matimā</b>ti gaḷoti vā baḷisanti vā āmisanti vā laggananti vā bandhananti vā palibodhoti vā, pañcannetaṁ kāmaguṇānaṁ adhivacanaṁ.
cnd23:249.2	<b>Itī</b>ti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ itīti.
cnd23:249.3	<b>Matimā</b>ti paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī.
cnd23:249.4	<b>Gaḷo eso iti ñatvā matimā</b>ti matimā gaḷoti ñatvā baḷisanti ñatvā āmisanti ñatvā laggananti ñatvā bandhananti ñatvā palibodhoti ñatvā jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—
cnd23:249.5	gaḷo eso iti ñatvā matimā, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:249.6	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:250.1	“Saṅgo eso parittamettha sokhyaṁ,
cnd23:250.2	Appassādo dukkhamettha bhiyyo;
cnd23:250.3	Gaḷo eso iti ñatvā matimā,
cnd23:250.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:251.1	<b>Sandālayitvāna saṁyojanāni,</b>
cnd23:251.2	<b>Jālaṁva bhetvā salilambucārī;</b>
cnd23:251.3	<b>Aggīva daḍḍhaṁ anivattamāno,</b>
cnd23:251.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:252.1	<b>Sandālayitvāna saṁyojanānī</b>ti dasa saṁyojanāni—
cnd23:252.2	kāmarāgasaṁyojanaṁ, paṭighasaṁyojanaṁ, mānasaṁyojanaṁ, diṭṭhisaṁyojanaṁ, vicikicchāsaṁyojanaṁ, sīlabbataparāmāsasaṁyojanaṁ, bhavarāgasaṁyojanaṁ, issāsaṁyojanaṁ, macchariyasaṁyojanaṁ, avijjāsaṁyojanaṁ.
cnd23:252.3	<b>Sandālayitvāna saṁyojanānī</b>ti dasa saṁyojanāni dālayitvā sandālayitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—
cnd23:252.4	sandālayitvāna saṁyojanāni.
cnd23:253.1	<b>Jālaṁva bhetvā salilambucārī</b>ti jālaṁ vuccati suttajālaṁ.
cnd23:253.2	Salilaṁ vuccati udakaṁ.
cnd23:253.3	Ambucārī vuccati maccho.
cnd23:253.4	Yathā maccho jālaṁ bhinditvā pabhinditvā dālayitvā padālayitvā sampadālayitvā carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpeti, evameva dve jālā—
cnd23:253.5	taṇhājālañca diṭṭhijālañca …pe…
cnd23:253.6	idaṁ taṇhājālaṁ …pe…
cnd23:253.7	idaṁ diṭṭhijālaṁ.
cnd23:253.8	Tassa paccekasambuddhassa taṇhājālaṁ pahīnaṁ, diṭṭhijālaṁ paṭinissaṭṭhaṁ.
cnd23:253.9	Taṇhājālassa pahīnattā diṭṭhijālassa paṭinissaṭṭhattā so paccekasambuddho rūpe na sajjati sadde na sajjati gandhe na sajjati …pe…
cnd23:253.10	diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu na sajjati na gaṇhāti na bajjhati na palibajjhati, nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—
cnd23:253.11	jālaṁva bhetvā salilambucārī.
cnd23:254.1	<b>Aggīva daḍḍhaṁ anivattamāno</b>ti yathā aggi tiṇakaṭṭhupādānaṁ dahanto gacchati anivattanto, evameva tassa paccekasambuddhassa sotāpattimaggena ye kilesā pahīnā te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchati, sakadāgāmimaggena …pe…
cnd23:254.2	anāgāmimaggena …
cnd23:254.3	arahattamaggena ye kilesā pahīnā te kilese na puneti na pacceti na paccāgacchatīti—
cnd23:254.4	aggīva daḍḍhaṁ anivattamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:254.5	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:255.1	“Sandālayitvāna saṁyojanāni,
cnd23:255.2	Jālaṁva bhetvā salilambucārī;
cnd23:255.3	Aggīva daḍḍhaṁ anivattamāno,
cnd23:255.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:256.1	<b>Okkhittacakkhu na ca pādalolo,</b>
cnd23:256.2	<b>Guttindriyo rakkhitamānasāno;</b>
cnd23:256.3	<b>Anavassuto apariḍayhamāno</b>,
cnd23:256.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:257.1	<b>Okkhittacakkhu na ca pādalolo</b>ti kathaṁ khittacakkhu hoti?
cnd23:257.2	Idhekacco bhikkhu cakkhulolo cakkhuloliyena samannāgato hoti.
cnd23:257.3	Adiṭṭhaṁ dakkhitabbaṁ diṭṭhaṁ samatikkamitabbanti—
cnd23:257.4	ārāmena ārāmaṁ uyyānena uyyānaṁ gāmena gāmaṁ nigamena nigamaṁ nagarena nagaraṁ raṭṭhena raṭṭhaṁ janapadena janapadaṁ dīghacārikaṁ anavaṭṭhitacārikaṁ anuyutto hoti rūpadassanāya.
cnd23:257.5	Evaṁ khittacakkhu hoti.
cnd23:258.1	Atha vā bhikkhu antaragharaṁ paviṭṭho vīthiṁ paṭipanno asaṁvuto gacchati.
cnd23:258.2	Hatthiṁ olokento assaṁ olokento rathaṁ olokento pattiṁ olokento kumārake olokento kumārikāyo olokento itthiyo olokento purise olokento antarāpaṇaṁ olokento gharamukhāni olokento uddhaṁ olokento adho olokento disāvidisaṁ vipekkhamāno gacchati.
cnd23:258.3	Evampi khittacakkhu hoti.
cnd23:259.1	Atha vā bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī.
cnd23:259.2	Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya na paṭipajjati, na rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye na saṁvaraṁ āpajjati.
cnd23:259.3	Evampi khittacakkhu hoti.
cnd23:260.1	Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṁ visūkadassanaṁ anuyuttā viharanti, seyyathidaṁ—
cnd23:260.2	naccaṁ gītaṁ vāditaṁ pekkhaṁ akkhānaṁ pāṇissaraṁ vetāḷaṁ kumbhathūṇaṁ sobhanakaṁ caṇḍālaṁ vaṁsaṁ dhovanaṁ hatthiyuddhaṁ assayuddhaṁ mahiṁsayuddhaṁ usabhayuddhaṁ ajayuddhaṁ meṇḍayuddhaṁ kukkuṭayuddhaṁ vaṭṭakayuddhaṁ daṇḍayuddhaṁ muṭṭhiyuddhaṁ nibbuddhaṁ uyyodhikaṁ balaggaṁ senābyūhaṁ anīkadassanaṁ iti vā.
cnd23:260.3	Iti evarūpaṁ visūkadassanaṁ anuyutto hoti.
cnd23:260.4	Evampi khittacakkhu hoti.
cnd23:261.1	Kathaṁ okkhittacakkhu hoti?
cnd23:261.2	Idhekacco bhikkhu na cakkhulolo na cakkhuloliyena samannāgato hoti.
cnd23:261.3	Adiṭṭhaṁ dakkhitabbaṁ diṭṭhaṁ samatikkamitabbanti—
cnd23:261.4	na ārāmena ārāmaṁ na uyyānena uyyānaṁ na gāmena gāmaṁ na nigamena nigamaṁ na nagarena nagaraṁ na raṭṭhena raṭṭhaṁ na janapadena janapadaṁ dīghacārikaṁ anavaṭṭhitacārikaṁ anuyutto hoti rūpadassanāya.
cnd23:261.5	Evaṁ okkhittacakkhu hoti.
cnd23:262.1	Atha vā bhikkhu antaragharaṁ paviṭṭho vīthiṁ paṭipanno saṁvuto gacchati.
cnd23:262.2	Na hatthiṁ olokento na assaṁ olokento na rathaṁ olokento na pattiṁ olokento na kumārake olokento na kumārikāyo olokento na itthiyo olokento na purise olokento na antarāpaṇaṁ olokento na gharamukhāni olokento na uddhaṁ olokento na adho olokento na disāvidisaṁ vipekkhamāno gacchati.
cnd23:262.3	Evampi okkhittacakkhu hoti.
cnd23:263.1	Atha vā bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.
cnd23:263.2	Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.
cnd23:263.3	Evampi okkhittacakkhu hoti.
cnd23:264.1	Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṁ visūkadassanaṁ anuyuttā viharanti, seyyathidaṁ—
cnd23:264.2	naccaṁ gītaṁ vāditaṁ …pe… anīkadassanaṁ iti vā.
cnd23:264.3	Iti evarūpā visūkadassanā paṭivirato.
cnd23:264.4	Evampi okkhittacakkhu hoti.
cnd23:265.1	<b>Na ca pādalolo</b>ti kathaṁ pādalolo hoti?
cnd23:265.2	Idhekacco bhikkhu pādalolo pādaloliyena samannāgato hoti—
cnd23:265.3	ārāmena ārāmaṁ uyyānena uyyānaṁ gāmena gāmaṁ nigamena nigamaṁ nagarena nagaraṁ raṭṭhena raṭṭhaṁ janapadena janapadaṁ dīghacārikaṁ anavaṭṭhitacārikaṁ anuyutto hoti.
cnd23:265.4	Evampi pādalolo hoti.
cnd23:266.1	Atha vā bhikkhu antosaṅghārāme pādalolo pādaloliyena samannāgato hoti, na atthahetu na kāraṇahetu uddhato avūpasantacitto pariveṇato pariveṇaṁ gacchati, vihārato vihāraṁ gacchati, aḍḍhayogato aḍḍhayogaṁ gacchati, pāsādato pāsādaṁ gacchati, hammiyato hammiyaṁ gacchati, guhato guhaṁ gacchati, leṇato leṇaṁ gacchati, kuṭiyā kuṭiṁ gacchati, kūṭāgārato kūṭāgāraṁ gacchati, aṭṭato aṭṭaṁ gacchati, māḷato māḷaṁ gacchati, uddaṇḍato uddaṇḍaṁ gacchati, upaṭṭhānasālato upaṭṭhānasālaṁ gacchati, maṇḍapato maṇḍapaṁ gacchati, rukkhamūlato rukkhamūlaṁ gacchati, yattha vā pana bhikkhū nisīdanti vā gacchanti vā, tattha ekassa vā dutiyo hoti, dvinnaṁ vā tatiyo hoti, tiṇṇaṁ vā catuttho hoti.
cnd23:266.2	Tattha bahuṁ samphappalāpaṁ palapati, seyyathidaṁ—
cnd23:266.3	rājakathaṁ corakathaṁ …pe…
cnd23:266.4	iti bhavābhavakathaṁ katheti.
cnd23:266.5	Evampi pādalolo hoti.
cnd23:267.1	<b>Na ca pādalolo</b>ti so paccekasambuddho pādaloliyā ārato virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā paṭisallānārāmo hoti paṭisallānarato ajjhattaṁ cetosamathamanuyutto anirākatajjhāno vipassanāya samannāgato brūhetā suññāgāraṁ jhāyī jhānarato ekattamanuyutto sadatthagarukoti—
cnd23:267.2	okkhittacakkhu na ca pādalolo.
cnd23:268.1	<b>Guttindriyo rakkhitamānasāno</b>ti.
cnd23:268.2	<b>Guttindriyo</b>ti so paccekasambuddho cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.
cnd23:268.3	Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.
cnd23:268.4	Sotena saddaṁ sutvā …pe…
cnd23:268.5	ghānena gandhaṁ ghāyitvā …
cnd23:268.6	jivhāya rasaṁ sāyitvā …
cnd23:268.7	kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …
cnd23:268.8	manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.
cnd23:268.9	Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṁ, manindriye saṁvaraṁ āpajjatīti—
cnd23:268.10	guttindriyo.
cnd23:268.11	<b>Rakkhitamānasāno</b>ti gopitamānasānoti—
cnd23:268.12	guttindriyo rakkhitamānasāno.
cnd23:269.1	<b>Anavassuto pariḍayhamāno</b>ti vuttañhetaṁ āyasmatā mahāmoggallānena—
cnd23:269.2	“avassutapariyāyañca vo, āvuso, desessāmi anavassutapariyāyañca.
cnd23:269.3	Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.
cnd23:269.4	“Evamāvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato mahāmoggallānassa paccassosuṁ.
cnd23:269.5	Āyasmā mahāmoggallāno etadavoca—
cnd23:270.1	“Kathañcāvuso, avassuto hoti?
cnd23:270.2	Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā piyarūpe rūpe adhimuccati, appiyarūpe rūpe byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati parittacetaso.
cnd23:270.3	Tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.
cnd23:270.4	Sotena saddaṁ sutvā …pe…
cnd23:270.5	manasā dhammaṁ viññāya piyarūpe dhamme adhimuccati, appiyarūpe dhamme byāpajjati, anupaṭṭhitakāyassati ca viharati parittacetaso.
cnd23:270.6	Tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.
cnd23:270.7	Ayaṁ vuccatāvuso, bhikkhu avassuto cakkhuviññeyyesu rūpesu …pe…
cnd23:270.8	avassuto manoviññeyyesu dhammesu.
cnd23:270.9	Evaṁvihāriñcāvuso, bhikkhuṁ cakkhuto cepi naṁ māro upasaṅkamati, labhetheva māro otāraṁ labhetha māro ārammaṇaṁ,
cnd23:270.10	sotato cepi naṁ …pe…
cnd23:270.11	manato cepi naṁ māro upasaṅkamati, labhetheva māro otāraṁ labhetha māro ārammaṇaṁ.
cnd23:271.1	Seyyathāpi, āvuso, naḷāgāraṁ vā tiṇāgāraṁ vā sukkhaṁ koḷāpaṁ terovassikaṁ.
cnd23:271.2	Puratthimāya cepi naṁ disāya puriso ādittāya tiṇukkāya upasaṅkameyya, labhetheva aggi otāraṁ labhetha aggi ārammaṇaṁ;
cnd23:271.3	pacchimāya cepi naṁ disāya …pe…
cnd23:271.4	uttarāya cepi naṁ disāya …
cnd23:271.5	dakkhiṇāya cepi naṁ disāya …
cnd23:271.6	heṭṭhimato cepi naṁ disāya …
cnd23:271.7	uparimato cepi naṁ disāya …
cnd23:271.8	yato kutoci cepi naṁ puriso ādittāya tiṇukkāya upasaṅkameyya, labhetheva aggi otāraṁ labhetha aggi ārammaṇaṁ.
cnd23:271.9	Evameva kho, āvuso, evaṁvihāriṁ bhikkhuṁ cakkhuto cepi naṁ māro upasaṅkamati, labhetheva māro otāraṁ labhetha māro ārammaṇaṁ,
cnd23:271.10	sotato cepi naṁ …pe…
cnd23:271.11	manato cepi naṁ māro upasaṅkamati, labhetheva māro otāraṁ labhetha māro ārammaṇaṁ.
cnd23:272.1	Evaṁvihāriñcāvuso, bhikkhuṁ rūpā adhibhaṁsu, na bhikkhu rūpe adhibhosi;
cnd23:272.2	saddā bhikkhuṁ adhibhaṁsu, na bhikkhu sadde adhibhosi;
cnd23:272.3	gandhā bhikkhuṁ adhibhaṁsu, na bhikkhu gandhe adhibhosi;
cnd23:272.4	rasā bhikkhuṁ adhibhaṁsu, na bhikkhu rase adhibhosi;
cnd23:272.5	phoṭṭhabbā bhikkhuṁ adhibhaṁsu, na bhikkhu phoṭṭhabbe adhibhosi;
cnd23:272.6	dhammā bhikkhuṁ adhibhaṁsu, na bhikkhu dhamme adhibhosi.
cnd23:272.7	Ayaṁ vuccatāvuso, bhikkhu rūpādhibhūto saddādhibhūto gandhādhibhūto rasādhibhūto phoṭṭhabbādhibhūto dhammādhibhūto adhibhū anadhibhūto adhibhaṁsu naṁ pāpakā akusalā dhammā saṅkilesikā ponobhavikā sadarā dukkhavipākā āyatiṁ jātijarāmaraṇiyā.
cnd23:272.8	Evaṁ kho, āvuso, avassuto hoti.
cnd23:273.1	Kathañcāvuso, anavassuto hoti?
cnd23:273.2	Idhāvuso, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā piyarūpe rūpe nādhimuccati, appiyarūpe rūpe na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati appamāṇacetaso.
cnd23:273.3	Tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti;
cnd23:273.4	sotena saddaṁ sutvā …pe…
cnd23:273.5	manasā dhammaṁ viññāya piyarūpe dhamme nādhimuccati, appiyarūpe dhamme na byāpajjati, upaṭṭhitakāyassati ca viharati appamāṇacetaso.
cnd23:273.6	Tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti, yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti.
cnd23:273.7	Ayaṁ vuccatāvuso, bhikkhu anavassuto cakkhuviññeyyesu rūpesu …pe…
cnd23:273.8	anavassuto manoviññeyyesu dhammesu.
cnd23:273.9	Evaṁvihāriñcāvuso, bhikkhuṁ cakkhuto cepi naṁ māro upasaṅkamati, neva labhetha māro otāraṁ, na labhetha māro ārammaṇaṁ;
cnd23:273.10	sotato cepi naṁ …pe…
cnd23:273.11	manato cepi naṁ māro upasaṅkamati, neva labhetha māro otāraṁ, na labhetha māro ārammaṇaṁ.
cnd23:274.1	Seyyathāpi, āvuso, kūṭāgārā vā kūṭāgārasālā vā bahalamattikā addāvalepanā puratthimāya cepi naṁ disāya puriso ādittāya tiṇukkāya upasaṅkameyya, neva labhetha aggi otāraṁ, na labhetha aggi ārammaṇaṁ;
cnd23:274.2	pacchimāya cepi naṁ disāya …
cnd23:274.3	uttarāya cepi naṁ disāya …
cnd23:274.4	dakkhiṇāya cepi naṁ disāya …
cnd23:274.5	heṭṭhimato cepi naṁ disāya …
cnd23:274.6	uparimato cepi naṁ disāya …
cnd23:274.7	yato kutoci cepi naṁ puriso ādittāya tiṇukkāya upasaṅkameyya, neva labhetha aggi otāraṁ na labhetha aggi ārammaṇaṁ.
cnd23:274.8	Evameva kho, āvuso, evaṁvihāriṁ bhikkhuṁ cakkhuto cepi naṁ māro upasaṅkamati, neva labhetha māro otāraṁ na labhetha māro ārammaṇaṁ;
cnd23:274.9	sotato cepi naṁ …pe…
cnd23:274.10	manato cepi naṁ māro upasaṅkamati neva labhetha māro otāraṁ na labhetha māro ārammaṇaṁ.
cnd23:275.1	Evaṁvihārī cāvuso, bhikkhu rūpe adhibhosi, na rūpā bhikkhuṁ adhibhaṁsu;
cnd23:275.2	sadde bhikkhu adhibhosi, na saddā bhikkhuṁ adhibhaṁsu;
cnd23:275.3	gandhe bhikkhu adhibhosi, na gandhā bhikkhuṁ adhibhaṁsu;
cnd23:275.4	rase bhikkhu adhibhosi, na rasā bhikkhuṁ adhibhaṁsu;
cnd23:275.5	phoṭṭhabbe bhikkhu adhibhosi, na phoṭṭhabbā bhikkhuṁ adhibhaṁsu;
cnd23:275.6	dhamme bhikkhu adhibhosi, na dhammā bhikkhuṁ adhibhaṁsu.
cnd23:275.7	Ayaṁ vuccatāvuso, bhikkhu rūpādhibhū saddādhibhū gandhādhibhū rasādhibhū phoṭṭhabbādhibhū dhammādhibhū adhibhū anadhibhūto.
cnd23:275.8	Adhibhosi te pāpake akusale dhamme saṅkilesike ponobhavike sadare dukkhavipāke āyatiṁ jātijarāmaraṇiye.
cnd23:275.9	Evaṁ kho, āvuso, anavassuto hotī”ti—
cnd23:275.10	anavassuto.
cnd23:276.1	<b>Apariḍayhamāno</b>ti rāgajena pariḷāhena apariḍayhamāno, dosajena pariḷāhena apariḍayhamāno, mohajena pariḷāhena apariḍayhamānoti—
cnd23:276.2	anavassuto apariḍayhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:276.3	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:277.1	“Okkhittacakkhu na ca pādalolo,
cnd23:277.2	Guttindriyo rakkhitamānasāno;
cnd23:277.3	Anavassuto apariḍayhamāno,
cnd23:277.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:278.1	<b>Ohārayitvā gihibyañjanāni,</b>
cnd23:278.2	<b>Sañchannapatto yathā pārichattako;</b>
cnd23:278.3	<b>Kāsāyavattho abhinikkhamitvā,</b>
cnd23:278.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:279.1	<b>Ohārayitvā gihibyañjanānī</b>ti gihibyañjanāni vuccanti kesā ca massū ca …pe…
cnd23:279.2	dīghadasāni iti vā.
cnd23:279.3	<b>Ohārayitvā gihibyañjanānī</b>ti gihibyañjanāni oropayitvā samoropayitvā nikkhipitvā paṭippassambhitvāti—
cnd23:279.4	ohārayitvā gihibyañjanāni.
cnd23:280.1	<b>Sañchannapatto yathā pārichattako</b>ti yathā so pārichattako koviḷāro bahalapattapalāso sandacchāyo, evameva so paccekasambuddho paripuṇṇapattacīvaradharoti—
cnd23:280.2	sañchannapatto yathā pārichattako.
cnd23:281.1	<b>Kāsāyavattho abhinikkhamitvā</b>ti so paccekasambuddho sabbaṁ gharāvāsapalibodhaṁ chinditvā puttadārapalibodhaṁ chinditvā ñātipalibodhaṁ chinditvā mittāmaccapalibodhaṁ chinditvā sannidhipalibodhaṁ chinditvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā akiñcanabhāvaṁ upagantvā eko carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti—
cnd23:281.2	kāsāyavattho abhinikkhamitvā, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:281.3	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:282.1	“Ohārayitvā gihibyañjanāni,
cnd23:282.2	Sañchannapatto yathā pārichattako;
cnd23:282.3	Kāsāyavattho abhinikkhamitvā,
cnd23:282.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:282.5	Tatiyo vaggo.
cnd23:283.0	4. Catutthavagga
cnd23:283.1	<b>Rasesu gedhaṁ akaraṁ alolo,</b>
cnd23:283.2	<b>Anaññaposī sapadānacārī;</b>
cnd23:283.3	<b>Kule kule appaṭibaddhacitto,</b>
cnd23:283.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:284.1	<b>Rasesu gedhaṁ akaraṁ alolo</b>ti.
cnd23:284.2	<b>Raso</b>ti mūlaraso khandharaso tacaraso pattaraso puppharaso phalaraso, ambilaṁ madhuraṁ tittakaṁ kaṭukaṁ loṇikaṁ khārikaṁ lambikaṁ kasāvo sādu asādu sītaṁ uṇhaṁ.
cnd23:284.3	Santeke samaṇabrāhmaṇā rasagiddhā.
cnd23:284.4	Te jivhaggena rasaggāni pariyesantā āhiṇḍanti.
cnd23:284.5	Te ambilaṁ labhitvā anambilaṁ pariyesanti, anambilaṁ labhitvā ambilaṁ pariyesanti;
cnd23:284.6	madhuraṁ labhitvā amadhuraṁ pariyesanti, amadhuraṁ labhitvā madhuraṁ pariyesanti;
cnd23:284.7	tittakaṁ labhitvā atittakaṁ pariyesanti, atittakaṁ labhitvā tittakaṁ pariyesanti;
cnd23:284.8	kaṭukaṁ labhitvā akuṭakaṁ pariyesanti, akuṭakaṁ labhitvā kaṭukaṁ pariyesanti;
cnd23:284.9	loṇikaṁ labhitvā aloṇikaṁ pariyesanti, aloṇikaṁ labhitvā loṇikaṁ pariyesanti;
cnd23:284.10	khārikaṁ labhitvā akhārikaṁ pariyesanti, akhārikaṁ labhitvā khārikaṁ pariyesanti;
cnd23:284.11	kasāvaṁ labhitvā akasāvaṁ pariyesanti, akasāvaṁ labhitvā kasāvaṁ pariyesanti;
cnd23:284.12	lambikaṁ labhitvā alambikaṁ pariyesanti, alambikaṁ labhitvā lambikaṁ pariyesanti;
cnd23:284.13	sāduṁ labhitvā asāduṁ pariyesanti, asāduṁ labhitvā sāduṁ pariyesanti;
cnd23:284.14	sītaṁ labhitvā uṇhaṁ pariyesanti, uṇhaṁ labhitvā sītaṁ pariyesanti.
cnd23:284.15	Te yaṁ yaṁ labhanti tena tena na tussanti, aparāparaṁ pariyesanti.
cnd23:284.16	Manāpikesu rasesu rattā giddhā gathitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhā.
cnd23:284.17	Sā rasataṇhā tassa paccekasambuddhassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
cnd23:284.18	Tasmā so paccekasambuddho paṭisaṅkhā yoniso āhāraṁ āhāreti—
cnd23:284.19	“neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya;
cnd23:284.20	yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṁsūparatiyā brahmacariyānuggahāya.
cnd23:284.21	Iti purāṇañca vedanaṁ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṁ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cā”ti.
cnd23:285.1	Yathā vaṇaṁ ālimpeyya yāvadeva āruhaṇatthāya, yathā vā akkhaṁ abbhañjeyya yāvadeva bhārassa nittharaṇatthāya, yathā puttamaṁsaṁ āhāraṁ āhareyya yāvadeva kantārassa nittharaṇatthāya;
cnd23:285.2	evameva so paccekasambuddho paṭisaṅkhā yoniso āhāraṁ āhāreti—
cnd23:285.3	“neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya;
cnd23:285.4	yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṁsūparatiyā brahmacariyānuggahāya.
cnd23:285.5	Iti purāṇañca vedanaṁ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṁ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cā”ti.
cnd23:285.6	Rasataṇhāya ārato virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—
cnd23:285.7	rasesu gedhaṁ akaraṁ.
cnd23:286.1	<b>Alolo</b>ti <b>loluppaṁ</b> vuccati taṇhā.
cnd23:286.2	Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
cnd23:286.3	Sā loluppā taṇhā tassa paccekasambuddhassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
cnd23:286.4	Tasmā paccekasambuddho aloloti—
cnd23:286.5	rasesu gedhaṁ akaraṁ alolo.
cnd23:287.1	<b>Anaññaposī sapadānacārī</b>ti
cnd23:287.2	<b>anaññaposī</b>ti so paccekasambuddho attānaññeva poseti, na paranti.
cnd23:288.1	Anaññaposimaññātaṁ,
cnd23:288.2	dantaṁ sāre patiṭṭhitaṁ;
cnd23:288.3	Khīṇāsavaṁ vantadosaṁ,
cnd23:288.4	tamahaṁ brūmi brāhmaṇanti.
cnd23:289.1	<b>Anaññaposī sapadānacārī</b>ti so paccekasambuddho pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya pavisati rakkhiteneva kāyena rakkhitāya vācāya rakkhitena cittena upaṭṭhitāya satiyā saṁvutehi indriyehi.
cnd23:289.2	Okkhittacakkhu iriyāpathasampanno kulā kulaṁ anatikkamanto piṇḍāya caratīti—
cnd23:289.3	anaññaposī sapadānacārī.
cnd23:290.1	<b>Kule kule appaṭibaddhacitto</b>ti dvīhi kāraṇehi paṭibaddhacitto hoti—
cnd23:290.2	attānaṁ vā nīcaṁ ṭhapento paraṁ uccaṁ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti, attānaṁ vā uccaṁ ṭhapento paraṁ nīcaṁ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti.
cnd23:290.3	Kathaṁ attānaṁ nīcaṁ ṭhapento paraṁ uccaṁ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti?
cnd23:290.4	“Tumhe me bahūpakārā, ahaṁ tumhe nissāya labhāmi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ.
cnd23:290.5	Yampi me aññe dātuṁ vā kātuṁ vā maññanti tumhe nissāya tumhe passantā.
cnd23:290.6	Yampi me porāṇaṁ mātāpettikaṁ nāmagottaṁ tampi me antarahitaṁ tumhehi ahaṁ ñāyāmi—
cnd23:290.7	‘asukassa kulupako, asukāya kulupako’”ti.
cnd23:290.8	Evaṁ attānaṁ nīcaṁ ṭhapento paraṁ uccaṁ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti.
cnd23:291.1	Kathaṁ attānaṁ uccaṁ ṭhapento paraṁ nīcaṁ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti?
cnd23:291.2	“Ahaṁ tumhākaṁ bahūpakāro, tumhe maṁ āgamma buddhaṁ saraṇaṁ gatā dhammaṁ saraṇaṁ gatā saṅghaṁ saraṇaṁ gatā, pāṇātipātā paṭiviratā, adinnādānā paṭiviratā, kāmesumicchācārā paṭiviratā, musāvādā paṭiviratā, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratā, tumhākaṁ ahaṁ uddesaṁ demi paripucchaṁ demi uposathaṁ ācikkhāmi navakammaṁ adhiṭṭhāmi;
cnd23:291.3	atha ca pana tumhe maṁ ujjhitvā aññe sakkarotha garuṁ karotha mānetha pūjethā”ti.
cnd23:291.4	Evaṁ attānaṁ uccaṁ ṭhapento paraṁ nīcaṁ ṭhapento paṭibaddhacitto hoti.
cnd23:292.1	<b>Kule kule appaṭibaddhacitto</b>ti so paccekasambuddho kulapalibodhena appaṭibaddhacitto hoti, gaṇapalibodhena appaṭibaddhacitto hoti, āvāsapalibodhena appaṭibaddhacitto hoti, cīvarapalibodhena appaṭibaddhacitto hoti, piṇḍapātapalibodhena appaṭibaddhacitto hoti, senāsanapalibodhena appaṭibaddhacitto hoti, gilānapaccayabhesajjaparikkhārapalibodhena appaṭibaddhacitto hotīti—
cnd23:292.2	kule kule appaṭibaddhacitto hoti, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:292.3	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:293.1	“Rasesu gedhaṁ akaraṁ alolo,
cnd23:293.2	Anaññaposī sapadānacārī;
cnd23:293.3	Kule kule appaṭibaddhacitto,
cnd23:293.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:294.1	<b>Pahāya pañcāvaraṇāni cetaso,</b>
cnd23:294.2	<b>Upakkilese byapanujja sabbe;</b>
cnd23:294.3	<b>Anissito chetva sinehadosaṁ</b>,
cnd23:294.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:295.1	<b>Pahāya pañcāvaraṇāni cetaso</b>ti so paccekasambuddho kāmacchandanīvaraṇaṁ pahāya pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvā, byāpādanīvaraṇaṁ …
cnd23:295.2	thinamiddhanīvaraṇaṁ …
cnd23:295.3	uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ …
cnd23:295.4	vicikicchānīvaraṇaṁ pahāya pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvā vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharatīti—
cnd23:295.5	pahāya pañcāvaraṇāni cetaso.
cnd23:296.1	<b>Upakkilese byapanujja sabbe</b>ti rāgo cittassa upakkileso, doso cittassa upakkileso, moho cittassa upakkileso, kodho … upanāho …pe… sabbākusalābhisaṅkhārā cittassa upakkilesā.
cnd23:296.2	<b>Upakkilese byapanujja sabbe</b>ti sabbe cittassa upakkilese byapanujja panuditvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—
cnd23:296.3	upakkilese byapanujja sabbe.
cnd23:297.1	<b>Anissito chetva sinehadosan</b>ti.
cnd23:297.2	<b>Anissito</b>ti dve nissayā—
cnd23:297.3	taṇhānissayo ca diṭṭhinissayo ca …pe…
cnd23:297.4	ayaṁ taṇhānissayo …pe…
cnd23:297.5	ayaṁ diṭṭhinissayo.
cnd23:297.6	<b>Sineho</b>ti dve snehā—
cnd23:297.7	taṇhāsneho ca diṭṭhisneho ca …pe…
cnd23:297.8	ayaṁ taṇhāsneho …pe…
cnd23:297.9	ayaṁ diṭṭhisneho.
cnd23:297.10	<b>Doso</b>ti yo cittassa āghāto paṭighāto paṭighaṁ paṭivirodho kopo pakopo sampakopo doso padoso sampadoso cittassa byāpatti manopadoso kodho kujjhanā kujjhitattaṁ doso dussanā dussitattaṁ byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṁ caṇḍikkaṁ asuropo anattamanatā cittassa.
cnd23:297.11	<b>Anissito chetva sinehadosan</b>ti so paccekasambuddho taṇhāsnehañca diṭṭhisnehañca dosañca chetvā ucchinditvā samucchinditvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvā cakkhuṁ anissito,
cnd23:297.12	sotaṁ anissito …pe…
cnd23:297.13	diṭṭhasutamutaviññātabbe dhamme anissito anallīno anupagato anajjhosito anadhimutto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—
cnd23:297.14	anissito chetva sinehadosaṁ, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:297.15	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:298.1	“Pahāya pañcāvaraṇāni cetaso,
cnd23:298.2	Upakkilese byapanujja sabbe;
cnd23:298.3	Anissito chetva sinehadosaṁ,
cnd23:298.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:299.1	<b>Vipiṭṭhikatvāna sukhaṁ dukhañca,</b>
cnd23:299.2	<b>Pubbeva ca somanassadomanassaṁ;</b>
cnd23:299.3	<b>Laddhānupekkhaṁ samathaṁ visuddhaṁ,</b>
cnd23:299.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:300.1	<b>Vipiṭṭhikatvāna sukhaṁ dukhañca, pubbeva ca somanassadomanassan</b>ti so paccekasambuddho sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharatīti—
cnd23:300.2	vipiṭṭhikatvāna sukhaṁ dukhañca, pubbeva ca somanassadomanassaṁ.
cnd23:301.1	<b>Laddhānupekkhaṁ samathaṁ visuddhan</b>ti.
cnd23:301.2	<b>Upekkhā</b>ti yā catutthajjhāne upekkhā upekkhanā ajjhupekkhanā cittasamatā cittappassaddhatā majjhattatā cittassa.
cnd23:301.3	<b>Samatho</b>ti yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṁ samādhibalaṁ sammāsamādhi;
cnd23:301.4	catutthajjhāne upekkhā ca samatho ca suddhā honti visuddhā pariyodātā anaṅgaṇā vigatūpakkilesā mudubhūtā kammaniyā ṭhitā āneñjappattā.
cnd23:301.5	<b>Laddhānupekkhaṁ samathaṁ visuddhan</b>ti catutthajjhānaṁ upekkhañca samathañca laddhā labhitvā vinditvā paṭilabhitvāti—
cnd23:301.6	laddhānupekkhaṁ samathaṁ visuddhaṁ, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:301.7	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:302.1	“Vipiṭṭhikatvāna sukhaṁ dukhañca,
cnd23:302.2	Pubbeva ca somanassadomanassaṁ;
cnd23:302.3	Laddhānupekkhaṁ samathaṁ visuddhaṁ,
cnd23:302.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:303.1	<b>Āraddhaviriyo paramatthapattiyā,</b>
cnd23:303.2	<b>Alīnacitto akusītavutti;</b>
cnd23:303.3	<b>Daḷhanikkamo thāmabalūpapanno,</b>
cnd23:303.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:304.1	<b>Āraddhaviriyo paramatthapattiyā</b>ti <b>paramatthaṁ</b> vuccati amataṁ nibbānaṁ.
cnd23:304.2	Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
cnd23:304.3	Paramatthassa pattiyā lābhāya paṭilābhāya adhigamāya phassanāya sacchikiriyāya āraddhavīriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya kusalānaṁ dhammānaṁ sampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesūti—
cnd23:304.4	āraddhaviriyo paramatthapattiyā.
cnd23:305.1	<b>Alīnacitto akusītavuttī</b>ti so paccekasambuddho anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati, uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya …pe…
cnd23:305.2	anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya …pe…
cnd23:305.3	uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahatīti—
cnd23:305.4	evaṁ alīnacitto akusītavutti.
cnd23:306.1	Atha vā “kāmaṁ taco ca nhāru ca aṭṭhi ca avasissatu, sarīre upassussatu maṁsalohitaṁ, yaṁ taṁ purisathāmena purisabalena purisavīriyena purisaparakkamena pattabbaṁ na taṁ apāpuṇitvā vīriyassa saṇṭhānaṁ bhavissatī”ti cittaṁ paggaṇhāti padahati.
cnd23:306.2	Evampi alīnacitto akusītavutti.
cnd23:307.1	Nāsissaṁ na pivissāmi,
cnd23:307.2	vihārato na nikkhame;
cnd23:307.3	Napi passaṁ nipātessaṁ,
cnd23:307.4	taṇhāsalle anūhateti.
cnd23:308.1	Cittaṁ paggaṇhāti padahati.
cnd23:308.2	Evampi alīnacitto akusītavutti.
cnd23:309.1	“Na tāvāhaṁ imaṁ pallaṅkaṁ bhindissāmi yāva me na anupādāya āsavehi cittaṁ vimuccissatī”ti cittaṁ paggaṇhāti padahati.
cnd23:309.2	Evampi alīnacitto akusītavutti.
cnd23:310.1	“Na tāvāhaṁ imamhā āsanā vuṭṭhahissāmi yāva me na anupādāya āsavehi cittaṁ vimuccissatī”ti cittaṁ paggaṇhāti padahati.
cnd23:310.2	Evampi alīnacitto akusītavutti.
cnd23:311.1	“Na tāvāhaṁ imamhā caṅkamā orohissāmi …pe…
cnd23:311.2	vihārā nikkhamissāmi …
cnd23:311.3	aḍḍhayogā nikkhamissāmi …
cnd23:311.4	pāsādā nikkhamissāmi …
cnd23:311.5	hammiyā nikkhamissāmi …
cnd23:311.6	guhāya nikkhamissāmi …
cnd23:311.7	leṇā nikkhamissāmi …
cnd23:311.8	kuṭiyā nikkhamissāmi …
cnd23:311.9	kūṭāgārā nikkhamissāmi …
cnd23:311.10	aṭṭā nikkhamissāmi …
cnd23:311.11	māḷā nikkhamissāmi …
cnd23:311.12	uddaṇḍā nikkhamissāmi …
cnd23:311.13	upaṭṭhānasālāya nikkhamissāmi …
cnd23:311.14	maṇḍapā nikkhamissāmi …
cnd23:311.15	rukkhamūlā nikkhamissāmi yāva me na anupādāya āsavehi cittaṁ vimuccissatī”ti cittaṁ paggaṇhāti padahati.
cnd23:311.16	Evampi alīnacitto akusītavutti.
cnd23:312.1	“Imasmiṁyeva pubbaṇhasamaye ariyadhammaṁ āharissāmi samāharissāmi adhigacchissāmi phassayissāmi sacchikarissāmī”ti cittaṁ paggaṇhāti padahati.
cnd23:312.2	Evampi alīnacitto akusītavutti.
cnd23:312.3	“Imasmiṁyeva majjhanhikasamaye …pe…
cnd23:312.4	sāyanhasamaye …pe…
cnd23:312.5	purebhattaṁ …
cnd23:312.6	pacchābhattaṁ …
cnd23:312.7	purimayāmaṁ …
cnd23:312.8	majjhimayāmaṁ …
cnd23:312.9	pacchimayāmaṁ …
cnd23:312.10	kāḷe …
cnd23:312.11	juṇhe …
cnd23:312.12	vasse …
cnd23:312.13	hemante …
cnd23:312.14	gimhe …
cnd23:312.15	purime vayokhandhe …
cnd23:312.16	majjhime vayokhandhe …
cnd23:312.17	pacchime vayokhandhe ariyadhammaṁ āharissāmi samāharissāmi adhigacchissāmi phassayissāmi sacchikarissāmī”ti cittaṁ paggaṇhāti padahati.
cnd23:312.18	Evampi alīnacitto akusītavutti.
cnd23:313.1	<b>Daḷhanikkamo thāmabalūpapanno</b>ti so paccekasambuddho daḷhasamādāno ahosi kusalesu dhammesu avaṭṭhitasamādāno kāyasucarite vacīsucarite manosucarite dānasaṁvibhāge sīlasamādāne uposathupavāse matteyyatāya petteyyatāya sāmaññatāya brahmaññatāya kulejeṭṭhāpacāyitāya aññataraññataresu adhikusalesu dhammesūti—
cnd23:313.2	daḷhanikkamo.
cnd23:313.3	<b>Thāmabalūpapanno</b>ti so paccekasambuddho thāmena ca balena ca vīriyena ca parakkamena ca paññāya ca upeto hoti samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgatoti—
cnd23:313.4	daḷhanikkamo thāmabalūpapanno, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:313.5	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:314.1	“Āraddhaviriyo paramatthapattiyā,
cnd23:314.2	Alīnacitto akusītavutti;
cnd23:314.3	Daḷhanikkamo thāmabalūpapanno,
cnd23:314.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:315.1	<b>Paṭisallānaṁ jhānamariñcamāno,</b>
cnd23:315.2	<b>Dhammesu niccaṁ anudhammacārī;</b>
cnd23:315.3	<b>Ādīnavaṁ sammasitā bhavesu,</b>
cnd23:315.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:316.1	<b>Paṭisallānaṁ jhānamariñcamāno</b>ti so paccekasambuddho paṭisallānārāmo hoti paṭisallānarato ajjhattaṁ cetosamathamanuyutto anirākatajjhāno vipassanāya samannāgato brūhetā suññāgāraṁ jhāyī jhānarato ekattamanuyutto sadatthagarukoti paṭisallānaṁ.
cnd23:316.2	<b>Jhānamariñcamāno</b>ti so paccekasambuddho dvīhi kāraṇehi jhānaṁ na riñcati—
cnd23:316.3	anuppannassa vā paṭhamassa jhānassa uppādāya yutto payutto saṁyutto āyutto samāyutto, anuppannassa vā dutiyassa jhānassa …pe…
cnd23:316.4	anuppannassa vā tatiyassa jhānassa …
cnd23:316.5	anuppannassa vā catutthassa jhānassa uppādāya yutto payutto saṁyutto āyutto samāyuttoti—
cnd23:316.6	evampi jhānaṁ na riñcati.
cnd23:317.1	Atha vā uppannaṁ vā paṭhamaṁ jhānaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti, uppannaṁ vā dutiyaṁ jhānaṁ …pe…
cnd23:317.2	uppannaṁ vā tatiyaṁ jhānaṁ …
cnd23:317.3	uppannaṁ vā catutthaṁ jhānaṁ āsevati bhāveti bahulīkaroti.
cnd23:317.4	Evampi jhānaṁ na riñcatīti—
cnd23:317.5	paṭisallānaṁ jhānamariñcamāno.
cnd23:318.1	<b>Dhammesu niccaṁ anudhammacārī</b>ti dhammā vuccanti cattāro satipaṭṭhānā …pe…
cnd23:318.2	ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.
cnd23:318.3	Katame anudhammā?
cnd23:318.4	Sammāpaṭipadā apaccanīkapaṭipadā anvatthapaṭipadā dhammānudhammapaṭipadā sīlesu paripūrakāritā indriyesu guttadvāratā bhojane mattaññutā jāgariyānuyogo satisampajaññaṁ—
cnd23:318.5	ime vuccanti anudhammā.
cnd23:318.6	<b>Dhammesu niccaṁ anudhammacārī</b>ti dhammesu niccakālaṁ dhuvakālaṁ satataṁ samitaṁ avokiṇṇaṁ poṅkhānupoṅkhaṁ udakūmikajātaṁ
cnd23:319.1	Avīcisantatisahitaṁ phassitaṁ purebhattaṁ pacchābhattaṁ purimayāmaṁ majjhimayāmaṁ pacchimayāmaṁ kāḷe juṇhe vasse hemante gimhe purime vayokhandhe majjhime vayokhandhe pacchime vayokhandhe carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti—
cnd23:319.2	dhammesu niccaṁ anudhammacārī.
cnd23:320.1	<b>Ādīnavaṁ sammasitā bhavesū</b>ti “sabbe saṅkhārā aniccā”ti ādīnavaṁ sammasitā bhavesu,
cnd23:320.2	“sabbe saṅkhārā dukkhā”ti …pe…
cnd23:320.3	“sabbe dhammā anattā”ti …pe…
cnd23:320.4	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ, sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti ādīnavaṁ sammasitā bhavesūti—
cnd23:320.5	ādīnavaṁ sammasitā bhavesu, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:320.6	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:321.1	“Paṭisallānaṁ jhānamariñcamāno,
cnd23:321.2	Dhammesu niccaṁ anudhammacārī;
cnd23:321.3	Ādīnavaṁ sammasitā bhavesu,
cnd23:321.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:322.1	<b>Taṇhakkhayaṁ patthayamappamatto,</b>
cnd23:322.2	<b>Aneḷamūgo sutavā satīmā;</b>
cnd23:322.3	<b>Saṅkhātadhammo niyato padhānavā,</b>
cnd23:322.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:323.1	<b>Taṇhakkhayaṁ patthayamappamatto</b>ti.
cnd23:323.2	<b>Taṇhā</b>ti rūpataṇhā …pe… dhammataṇhā.
cnd23:323.3	<b>Taṇhakkhayan</b>ti rāgakkhayaṁ dosakkhayaṁ mohakkhayaṁ gatikkhayaṁ upapattikkhayaṁ paṭisandhikkhayaṁ bhavakkhayaṁ saṁsārakkhayaṁ vaṭṭakkhayaṁ patthayanto icchanto sādiyanto pihayanto abhijappantoti—
cnd23:323.4	taṇhakkhayaṁ patthayaṁ.
cnd23:323.5	<b>Appamatto</b>ti so paccekasambuddho sakkaccakārī sātaccakārī …pe… appamādo kusalesu dhammesūti—
cnd23:323.6	taṇhakkhayaṁ patthayamappamatto.
cnd23:324.1	<b>Aneḷamūgo sutavā satīmā</b>ti.
cnd23:324.2	<b>Aneḷamūgo</b>ti so paccekasambuddho paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī.
cnd23:324.3	<b>Sutavā</b>ti so paccekasambuddho bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo.
cnd23:324.4	Ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti, tathārūpāssa dhammā bahussutā honti dhātā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā.
cnd23:324.5	<b>Satīmā</b>ti so paccekasambuddho satimā hoti paramena satinepakkena samannāgatattā cirakatampi cirabhāsitampi saritā anussaritāti—
cnd23:324.6	aneḷamūgo sutavā satīmā.
cnd23:325.1	<b>Saṅkhātadhammo niyato padhānavā</b>ti saṅkhātadhammo vuccati ñāṇaṁ.
cnd23:325.2	Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.
cnd23:325.3	<b>Saṅkhātadhammo</b>ti so paccekasambuddho saṅkhātadhammo ñātadhammo tulitadhammo tīritadhammo vibhūtadhammo vibhāvitadhammo “sabbe saṅkhārā aniccā”ti saṅkhātadhammo …pe…
cnd23:325.4	“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti saṅkhātadhammo ñātadhammo tulitadhammo tīritadhammo vibhūtadhammo vibhāvitadhammo.
cnd23:325.5	Atha vā tassa paccekasambuddhassa ca khandhā saṅkhittā dhātuyo saṅkhittā āyatanāni saṅkhittāni gatiyo saṅkhittā upapattiyo saṅkhittā paṭisandhiyo saṅkhittā bhavā saṅkhittā saṁsārā saṅkhittā vaṭṭā saṅkhittā.
cnd23:325.6	Atha vā so paccekasambuddho khandhapariyante ṭhito dhātupariyante ṭhito āyatanapariyante ṭhito gatipariyante ṭhito upapattipariyante ṭhito paṭisandhipariyante ṭhito bhavapariyante ṭhito saṁsārapariyante ṭhito vaṭṭapariyante ṭhito saṅkhārapariyante ṭhito antimabhave ṭhito antimasamussaye ṭhito antimadehadharo paccekasambuddho.
cnd23:326.1	Tassāyaṁ pacchimako bhavo,
cnd23:326.2	carimoyaṁ samussayo;
cnd23:326.3	Jātimaraṇasaṁsāro,
cnd23:326.4	natthi tassa punabbhavoti.
cnd23:327.1	Taṅkāraṇā paccekasambuddho saṅkhātadhammo.
cnd23:327.2	<b>Niyato</b>ti niyāmā vuccanti cattāro ariyamaggā.
cnd23:327.3	Catūhi ariyamaggehi samannāgatoti niyato.
cnd23:327.4	Niyāmaṁ patto sampatto adhigato phassito sacchikato patto niyāmaṁ.
cnd23:327.5	<b>Padhānavā</b>ti padhānaṁ vuccati vīriyaṁ.
cnd23:327.6	So cetaso vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo dhiti asithilaparakkamo anikkhittacchandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṁ vīriyindriyaṁ vīriyabalaṁ sammāvāyāmo.
cnd23:327.7	So paccekasambuddho iminā padhānena upeto samupeto upāgato samupāgato upapanno samupapanno samannāgato.
cnd23:327.8	Tasmā so paccekasambuddho padhānavāti—
cnd23:327.9	saṅkhātadhammo niyato padhānavā, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:327.10	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:328.1	“Taṇhakkhayaṁ patthayamappamatto,
cnd23:328.2	Aneḷamūgo sutavā satīmā;
cnd23:328.3	Saṅkhātadhammo niyato padhānavā,
cnd23:328.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:329.1	<b>Sīhova saddesu asantasanto,</b>
cnd23:329.2	<b>Vātova jālamhi asajjamāno;</b>
cnd23:329.3	<b>Padumaṁva toyena alimpamāno</b>,
cnd23:329.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:330.1	<b>Sīhova saddesu asantasanto</b>ti yathā sīho migarājā saddesu asantāsī aparisantāsī anutrāsī anubbiggo anussaṅkī anutrāso abhīrū acchambhī anutrāsī apalāyī, paccekasambuddhopi saddesu asantāsī aparisantāsī anutrāsī anubbiggo anussaṅkī anutrāso abhīrū acchambhī anutrāsī apalāyī pahīnabhayabheravo vigatalomahaṁso viharatīti—
cnd23:330.2	sīhova saddesu asantasanto.
cnd23:331.1	<b>Vātova jālamhi asajjamāno</b>ti.
cnd23:331.2	<b>Vāto</b>ti puratthimā vātā pacchimā vātā uttarā vātā dakkhiṇā vātā sarajā vātā arajā vātā sītā vātā uṇhā vātā parittā vātā adhimattā vātā verambhavātā pakkhavātā supaṇṇavātā tālapaṇṇavātā vidhūpanavātā.
cnd23:331.3	Jālaṁ vuccati suttajālaṁ.
cnd23:331.4	Yathā vāto jālamhi na sajjati na gaṇhāti na bajjhati na palibajjhati, evameva dve jālā—
cnd23:331.5	taṇhājālañca diṭṭhijālañca …pe…
cnd23:331.6	idaṁ taṇhājālaṁ …pe…
cnd23:331.7	idaṁ diṭṭhijālaṁ.
cnd23:331.8	Tassa paccekasambuddhassa taṇhājālaṁ pahīnaṁ diṭṭhijālaṁ paṭinissaṭṭhaṁ, taṇhājālassa pahīnattā diṭṭhijālassa paṭinissaṭṭhattā so paccekasambuddho rūpe na sajjati sadde na sajjati …pe…
cnd23:331.9	diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu na sajjati na gaṇhāti na bajjhati na palibajjhati nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—
cnd23:331.10	vātova jālamhi asajjamāno.
cnd23:332.1	<b>Padumaṁva toyena alimpamāno</b>ti padumaṁ vuccati padumapupphaṁ.
cnd23:332.2	Toyaṁ vuccati udakaṁ.
cnd23:332.3	Yathā padumapupphaṁ toyena na limpati na palimpati na upalimpati, alittaṁ apalittaṁ anupalittaṁ, evameva dve lepā—
cnd23:332.4	taṇhālepo ca diṭṭhilepo ca …pe…
cnd23:332.5	ayaṁ taṇhālepo …pe…
cnd23:332.6	ayaṁ diṭṭhilepo.
cnd23:332.7	Tassa paccekasambuddhassa taṇhālepo pahīno, diṭṭhilepo paṭinissaṭṭho.
cnd23:332.8	Taṇhālepassa pahīnattā diṭṭhilepassa paṭinisaṭṭhattā so paccekasambuddho rūpe na limpati sadde na limpati …pe…
cnd23:332.9	diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu na limpati na palimpati na upalimpati, alitto apalitto anupalitto nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—
cnd23:332.10	padumaṁva toyena alimpamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:332.11	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:333.1	“Sīhova saddesu asantasanto,
cnd23:333.2	Vātova jālamhi asajjamāno;
cnd23:333.3	Padumaṁva toyena alimpamāno,
cnd23:333.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:334.1	<b>Sīho yathā dāṭhabalī pasayha,</b>
cnd23:334.2	<b>Rājā migānaṁ abhibhuyya cārī;</b>
cnd23:334.3	<b>Sevetha pantāni senāsanāni,</b>
cnd23:334.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:335.1	<b>Sīho yathā dāṭhabalī pasayha, rājā migānaṁ abhibhuyya cārī</b>ti yathā sīho migarājā dāṭhabalī dāṭhāvudho sabbe tiracchānagate pāṇe abhibhuyya abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādiyitvā madditvā carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpeti, paccekasambuddhopi paññābalī paññāvudho sabbapāṇabhūte puggale paññāya abhibhuyya abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādiyitvā madditvā carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti—
cnd23:335.2	sīho yathā dāṭhabalī pasayha, rājā migānaṁ abhibhuyya cārī.
cnd23:336.1	<b>Sevetha pantāni senāsanānī</b>ti yathā sīho migarājā araññavanamajjhogāhetvā carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpeti, paccekasambuddhopi araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni.
cnd23:336.2	So eko gacchati eko tiṭṭhati eko nisīdati eko seyyaṁ kappeti eko gāmaṁ piṇḍāya pavisati eko paṭikkamati eko raho nisīdati eko caṅkamaṁ adhiṭṭhāti eko carati viharati iriyati vatteti pāleti yapeti yāpetīti—
cnd23:336.3	sevetha pantāni senāsanāni, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:336.4	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:337.1	“Sīho yathā dāṭhabalī pasayha,
cnd23:337.2	Rājā migānaṁ abhibhuyya cārī;
cnd23:337.3	Sevetha pantāni senāsanāni,
cnd23:337.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:338.1	<b>Mettaṁ upekkhaṁ karuṇaṁ vimuttiṁ,</b>
cnd23:338.2	<b>Āsevamāno muditañca kāle;</b>
cnd23:338.3	<b>Sabbena lokena avirujjhamāno,</b>
cnd23:338.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:339.1	<b>Mettaṁ upekkhaṁ karuṇaṁ vimuttiṁ, āsevamāno muditañca kāle</b>ti so paccekasambuddho mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati tathā dutiyaṁ … tathā tatiyaṁ … tathā catutthaṁ … iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati;
cnd23:339.2	karuṇāsahagatena cetasā …pe…
cnd23:339.3	muditāsahagatena cetasā …pe…
cnd23:339.4	upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharatīti—
cnd23:339.5	mettaṁ upekkhaṁ karuṇaṁ vimuttiṁ, āsevamāno muditañca kāle.
cnd23:340.1	<b>Sabbena lokena avirujjhamāno</b>ti mettāya bhāvitattā ye puratthimāya disāya sattā te appaṭikūlā honti, ye pacchimāya disāya sattā …pe…
cnd23:340.2	ye uttarāya disāya sattā …
cnd23:340.3	ye dakkhiṇāya disāya sattā …
cnd23:340.4	ye puratthimāya anudisāya sattā …
cnd23:340.5	ye pacchimāya anudisāya sattā …
cnd23:340.6	ye uttarāya anudisāya sattā …
cnd23:340.7	ye dakkhiṇāya anudisāya sattā …
cnd23:340.8	ye heṭṭhimāya disāya sattā …
cnd23:340.9	ye uparimāya disāya sattā …
cnd23:340.10	ye dasasu disāsu sattā te appaṭikūlā honti.
cnd23:340.11	Karuṇāya bhāvitattā …
cnd23:340.12	muditāya bhāvitattā …
cnd23:340.13	upekkhāya bhāvitattā ye puratthimāya disāya sattā …pe…
cnd23:340.14	ye dasasu disāsu sattā te appaṭikūlā honti.
cnd23:340.15	<b>Sabbena lokena avirujjhamāno</b>ti sabbena lokena avirujjhamāno, appaṭivirujjhamāno anāghātiyamāno appaṭihaññamānoti—
cnd23:340.16	sabbena lokena avirujjhamāno, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:340.17	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:341.1	“Mettaṁ upekkhaṁ karuṇaṁ vimuttiṁ,
cnd23:341.2	Āsevamāno muditañca kāle;
cnd23:341.3	Sabbena lokena avirujjhamāno,
cnd23:341.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:342.1	<b>Rāgañca dosañca pahāya mohaṁ,</b>
cnd23:342.2	<b>Sandālayitvāna saṁyojanāni;</b>
cnd23:342.3	<b>Asantasaṁ jīvitasaṅkhayamhi,</b>
cnd23:342.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:343.1	<b>Rāgañca dosañca pahāya mohan</b>ti.
cnd23:343.2	<b>Rāgo</b>ti yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
cnd23:343.3	<b>Doso</b>ti yo cittassa āghāto …pe… caṇḍikkaṁ asuropo anattamanatā cittassa.
cnd23:343.4	<b>Moho</b>ti dukkhe aññāṇaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ.
cnd23:343.5	<b>Rāgañca dosañca pahāya mohan</b>ti so paccekasambuddho rāgañca dosañca mohañca pahāya pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—
cnd23:343.6	rāgañca dosañca pahāya mohaṁ.
cnd23:344.1	<b>Sandālayitvāna saṁyojanānī</b>ti.
cnd23:344.2	Dasa saṁyojanāni—
cnd23:344.3	kāmarāgasaṁyojanaṁ paṭighasaṁyojanaṁ …pe… avijjāsaṁyojanaṁ.
cnd23:344.4	<b>Sandālayitvāna saṁyojanānī</b>ti dasa saṁyojanāni sandālayitvā padālayitvā sampadālayitvā pajahitvā vinodetvā byantīkaritvā anabhāvaṁ gametvāti—
cnd23:344.5	sandālayitvāna saṁyojanāni.
cnd23:345.1	<b>Asantasaṁ jīvitasaṅkhayamhī</b>ti so paccekasambuddho jīvitapariyosāne asantāsī anutrāsī anubbiggo anussaṅkī anutrāso abhīrū acchambhī anutrāsī apalāyī pahīnabhayabheravo vigatalomahaṁso viharatīti—
cnd23:345.2	asantasaṁ jīvitasaṅkhayamhi, eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:345.3	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:346.1	“Rāgañca dosañca pahāya mohaṁ,
cnd23:346.2	Sandālayitvāna saṁyojanāni;
cnd23:346.3	Asantasaṁ jīvitasaṅkhayamhi,
cnd23:346.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:347.1	<b>Bhajanti sevanti ca kāraṇatthā,</b>
cnd23:347.2	<b>Nikkāraṇā dullabhā ajja mittā;</b>
cnd23:347.3	<b>Attatthapaññā asucī manussā,</b>
cnd23:347.4	<b>Eko care khaggavisāṇakappo. </b>
cnd23:348.1	<b>Bhajanti sevanti ca kāraṇatthā</b>ti attatthakāraṇā paratthakāraṇā ubhayatthakāraṇā diṭṭhadhammikatthakāraṇā samparāyikatthakāraṇā paramatthakāraṇā bhajanti sambhajanti sevanti nisevanti saṁsevanti paṭisevantīti—
cnd23:348.2	bhajanti sevanti ca kāraṇatthā.
cnd23:349.1	<b>Nikkāraṇā dullabhā ajja mittā</b>ti dve mittā—
cnd23:349.2	agārikamitto ca anāgārikamitto ca …pe…
cnd23:349.3	ayaṁ agārikamitto …pe…
cnd23:349.4	ayaṁ anāgārikamitto.
cnd23:349.5	<b>Nikkāraṇā dullabhā ajja mittā</b>ti ime dve mittā akāraṇā nikkāraṇā ahetū appaccayā dullabhā dulladdhā sudulladdhā ti—
cnd23:349.6	nikkāraṇā dullabhā ajja mittā.
cnd23:350.1	<b>Attatthapaññā asucī manussā</b>ti.
cnd23:350.2	<b>Attatthapaññā</b>ti attano atthāya attano hetu attano paccayā attano kāraṇā bhajanti sambhajanti sevanti nisevanti saṁsevanti paṭisevanti ācaranti samācaranti payirupāsanti paripucchanti paripañhantīti—
cnd23:350.3	attatthapaññā.
cnd23:350.4	<b>Asucī manussā</b>ti asucinā kāyakammena samannāgatāti asucī manussā, asucinā vacīkammena samannāgatāti asucī manussā, asucinā manokammena samannāgatāti asucī manussā, asucinā pāṇātipātena …pe…
cnd23:350.5	asucinā adinnādānena …
cnd23:350.6	asucinā kāmesumicchācārena …
cnd23:350.7	asucinā musāvādena …
cnd23:350.8	asuciyā pisuṇāya vācāya samannāgatā …
cnd23:350.9	asuciyā pharusāya vācāya samannāgatā …
cnd23:350.10	asucinā samphappalāpena samannāgatā …
cnd23:350.11	asuciyā abhijjhāya samannāgatā …
cnd23:350.12	asucinā byāpādena samannāgatāti asucī manussā, asuciyā micchādiṭṭhiyā samannāgatāti asucī manussā, asuciyā cetanāya samannāgatāti asucī manussā, asuciyā patthanāya samannāgatāti asucī manussā, asucinā paṇidhinā samannāgatāti asucī manussā, asucī hīnā nihīnā omakā lāmakā chatukkā parittāti—
cnd23:350.13	attatthapaññā asucī manussā.
cnd23:351.1	<b>Eko care khaggavisāṇakappo</b>ti.
cnd23:351.2	<b>Eko</b>ti so paccekasambuddho pabbajjāsaṅkhātena eko …pe…
cnd23:351.3	<b>care</b>ti aṭṭha cariyāyo …pe…
cnd23:351.4	<b>khaggavisāṇakappo</b>ti yathā khaggassa nāma visāṇaṁ ekaṁ hoti adutiyaṁ …pe…
cnd23:351.5	eko care khaggavisāṇakappo.
cnd23:351.6	Tenāha so paccekasambuddho—
cnd23:352.1	“Bhajanti sevanti ca kāraṇatthā,
cnd23:352.2	Nikkāraṇā dullabhā ajja mittā;
cnd23:352.3	Attatthapaññā asucī manussā,
cnd23:352.4	Eko care khaggavisāṇakappo”ti.
cnd23:352.5	Catuttho vaggo.
cnd23:352.6	Khaggavisāṇasuttaniddeso ekūnavīsatimo.
cnd23:353.1	Ajito tissametteyyo,
cnd23:353.2	puṇṇako atha mettagū;
cnd23:353.3	Dhotako upasīvo ca,
cnd23:353.4	nando ca atha hemako.
cnd23:354.1	Todeyyakappā dubhayo,
cnd23:354.2	jatukaṇṇī ca paṇḍito;
cnd23:354.3	Bhadrāvudho udayo ca,
cnd23:354.4	posālo cāpi brāhmaṇo;
cnd23:354.5	Mogharājā ca medhāvī,
cnd23:354.6	piṅgiyo ca mahāisi.
cnd23:355.1	Soḷasānaṁ panetesaṁ,
cnd23:355.2	brāhmaṇānaṁva sāsanaṁ;
cnd23:355.3	Pārāyanānaṁ niddesā,
cnd23:355.4	tattakā ca bhavanti hi.
cnd23:356.1	Khaggavisāṇasuttānaṁ,
cnd23:356.2	niddesāpi tatheva ca;
cnd23:356.3	Niddesā duvidhā ñeyyā,
cnd23:356.4	paripuṇṇā sulakkhitāti.
cnd23:356.5	Cūḷaniddesapāḷi niṭṭhitā.