##### edition  (lat)
=== poem 1 ===
1 Haec tua Penelope lento tibi mittit, Ulixe;
2 Nil mihi rescribas attinet: ipse veni!
3 Troia iacet certe, Danais invisa puellis;
4 Vix Priamus tanti totaque Troia fuit.
5 O utinam tum, cum Lacedaemona classe petebat,
6 Obrutus insanis esset adulter aquis!
7 Non ego deserto iacuissem frigida lecto,
8 Nec quererer tardos ire relicta dies;
9 Nec mihi quaerenti spatiosam fallere noctem
10 Lassaret viduas pendula tela manus.
11 Quando ego non timui graviora pericula veris?
12 Res est solliciti plena timoris amor.
13 In te fingebam violentos Troas ituros;
14 Nomine in Hectoreo pallida semper eram.
15 Sive quis Antilochum narrabat ab hoste revictum,
16 Antilochus nostri causa timoris erat;
17 Sive Menoetiaden falsis cecidisse sub armis,
18 Flebam successu posse carere dolos.
19 Sanguine Tlepolemus Lyciam tepefecerat hastam;
20 Tlepolemi leto cura novata mea est.
21 Denique, quisquis erat castris iugulatus Achivis,
22 Frigidius glacie pectus amantis erat.
23 Sed bene consuluit casto deus aequus amori.
24 Versa est in cineres sospite Troia viro.
25 Argolici rediere duces, altaria fumant;
26 Ponitur ad patrios barbara praeda deos.
27 Grata ferunt nymphae pro salvis dona maritis;
28 Illi victa suis Troica fata canunt.
29 Mirantur iustique senes trepidaeque puellae;
30 Narrantis coniunx pendet ab ore viri.
31 Atque aliquis posita monstrat fera proelia mensa,
32 Pingit et exiguo Pergama tota mero:
33 'Hac ibat Simois; haec est Sigeia tellus;
34 Hic steterat Priami regia celsa senis.
35 Illic Aeacides, illic tendebat Ulixes;
36 Hic lacer admissos terruit Hector equos.'
37 Omnia namque tuo senior te quaerere misso
38 Rettulerat nato Nestor, at ille mihi.
39 Rettulit et ferro Rhesumque Dolonaque caesos,
40 Utque sit hic somno proditus, ille dolo.
41 Ausus es — o nimium nimiumque oblite tuorum! —
42 Thracia nocturno tangere castra dolo
43 Totque simul mactare viros, adiutus ab uno!
44 At bene cautus eras et memor ante mei!
45 Usque metu micuere sinus, dum victor amicum
46 Dictus es Ismariis isse per agmen equis.
47 Sed mihi quid prodest vestris disiecta lacertis
48 Ilios et, murus quod fuit, esse solum,
49 Si maneo, qualis Troia durante manebam,
50 Virque mihi dempto fine carendus abest?
51 Diruta sunt aliis, uni mihi Pergama restant,
52 Incola captivo quae bove victor arat.
53 Iam seges est, ubi Troia fuit, resecandaque falce
54 Luxuriat Phrygio sanguine pinguis humus;
55 Semisepulta virum curvis feriuntur aratris
56 Ossa, ruinosas occulit herba domos.
57 Victor abes, nec scire mihi, quae causa morandi,
58 Aut in quo lateas ferreus orbe, licet!
59 Quisquis ad haec vertit peregrinam litora puppim,
60 Ille mihi de te multa rogatus abit,
61 Quamque tibi reddat, si te modo viderit usquam,
62 Traditur huic digitis charta notata meis.
63 Nos Pylon, antiqui Neleia Nestoris arva,
64 Misimus; incerta est fama remissa Pylo.
65 Misimus et Sparten; Sparte quoque nescia veri.
66 Quas habitas terras, aut ubi lentus abes?
67 Utilius starent etiamnunc moenia Phoebi —
68 Irascor votis, heu, levis ipsa meis!
69 Scirem ubi pugnares, et tantum bella timerem,
70 Et mea cum multis iuncta querela foret.
71 Quid timeam, ignoro — timeo tamen omnia demens,
72 Et patet in curas area lata meas.
73 Quaecumque aequor habet, quaecumque pericula tellus,
74 Tam longae causas suspicor esse morae.
75 Haec ego dum stulte metuo, quae vestra libido est,
76 Esse peregrino captus amore potes.
77 Forsitan et narres, quam sit tibi rustica coniunx,
78 Quae tantum lanas non sinat esse rudes.
79 Fallar, et hoc crimen tenues vanescat in auras,
80 Neve, revertendi liber, abesse velis!
81 Me pater Icarius viduo discedere lecto
82 Cogit et immensas increpat usque moras.
83 Increpet usque licet — tua sum, tua dicar oportet;
84 Penelope coniunx semper Ulixis ero.
85 Ille tamen pietate mea precibusque pudicis
86 Frangitur et vires temperat ipse suas.
87 Dulichii Samiique et quos tulit alta Zacynthos,
88 Turba ruunt in me luxuriosa proci,
89 Inque tua regnant nullis prohibentibus aula;
90 Viscera nostra, tuae dilacerantur opes.
91 Quid tibi Pisandrum Polybumque Medontaque dirum
92 Eurymachique avidas Antinoique manus
93 Atque alios referam, quos omnis turpiter absens
94 Ipse tuo partis sanguine rebus alis?
95 Irus egens pecorisque Melanthius actor edendi
96 Ultimus accedunt in tua damna pudor.
97 Tres sumus inbelles numero, sine viribus uxor
98 Laertesque senex Telemachusque puer.
99 Ille per insidias paene est mihi nuper ademptus,
100 Dum parat invitis omnibus ire Pylon.
101 Di, precor, hoc iubeant, ut euntibus ordine fatis
102 Ille meos oculos conprimat, ille tuos!
103 Hac faciunt custosque boum longaevaque nutrix,
104 Tertius inmundae cura fidelis harae;
105 Sed neque Laertes, ut qui sit inutilis armis,
106 Hostibus in mediis regna tenere potest —
107 Telemacho veniet, vivat modo, fortior aetas;
108 Nunc erat auxiliis illa tuenda patris —
109 Nec mihi sunt vires inimicos pellere tectis.
110 Tu citius venias, portus et ara tuis!
111 Est tibi sitque, precor, natus, qui mollibus annis
112 In patrias artes erudiendus erat.
113 Respice Laerten; ut tu sua lumina condas,
114 Extremum fati sustinet ille diem.
115 Certe ego, quae fueram te discedente puella,
116 Protinus ut venias, facta videbor anus.
=== poem 2 ===
1 Hospita, Demophoon, tua te Rhodopeia Phyllis
2 Ultra promissum tempus abesse queror.
3 Cornua cum lunae pleno semel orbe coissent,
4 Litoribus nostris ancora pacta tua est —
5 Luna quater latuit, toto quater orbe recrevit;
6 Nec vehit Actaeas Sithonis unda rates.
7 Tempora si numeres — bene quae numeramus amantes —
8 Non venit ante suam nostra querela diem.
9 Spes quoque lenta fuit; tarde, quae credita laedunt,
10 Credimus. invita nunc es amante nocens.
11 Saepe fui mendax pro te mihi, saepe putavi
12 Alba procellosos vela referre Notos.
13 Thesea devovi, quia te dimittere nollet;
14 Nec tenuit cursus forsitan ille tuos.
15 Interdum timui, ne, dum vada tendis ad Hebri,
16 Mersa foret cana naufraga puppis aqua.
17 Saepe deos supplex, ut tu, scelerate, valeres,
18 Cum prece turicremis sum venerata sacris;
19 Saepe, videns ventos caelo pelagoque faventes,
20 Ipsa mihi dixi: 'si valet ille, venit.'
21 Denique fidus amor, quidquid properantibus obstat,
22 Finxit, et ad causas ingeniosa fui.
23 At tu lentus abes; nec te iurata reducunt
24 Numina, nec nostro motus amore redis.
25 Demophoon, ventis et verba et vela dedisti;
26 Vela queror reditu, verba carere fide.
27 Dic mihi, quid feci, nisi non sapienter amavi?
28 Crimine te potui demeruisse meo.
29 Unum in me scelus est, quod te, scelerate, recepi;
30 Sed scelus hoc meriti pondus et instar habet.
31 Iura fidesque ubi nunc, commissaque dextera dextrae,
32 Quique erat in falso plurimus ore deus?
33 Promissus socios ubi nunc Hymenaeus in annos,
34 Qui mihi coniugii sponsor et obses erat?
35 Per mare, quod totum ventis agitatur et undis,
36 Per quod nempe ieras, per quod iturus eras,
37 Perque tuum mihi iurasti — nisi fictus et ille est —
38 Concita qui ventis aequora mulcet, avum,
39 Per Venerem nimiumque mihi facientia tela —
40 Altera tela arcus, altera tela faces —
41 Iunonemque, toris quae praesidet alma maritis,
42 Et per taediferae mystica sacra deae.
43 Si de tot laesis sua numina quisque deorum
44 Vindicet, in poenas non satis unus eris.
45 Ah, laceras etiam puppes furiosa refeci,
46 Ut, qua desererer, firma carina foret,
47 Remigiumque dedi, quod me fugiturus haberes.
48 Heu! patior telis vulnera facta meis!
49 Credidimus blandis, quorum tibi copia, verbis;
50 Credidimus generi nominibusque tuis;
51 Credidimus lacrimis — an et hae simulare docentur?
52 Hae quoque habent artes, quaque iubentur, eunt?
53 Dis quoque credidimus. quo iam tot pignora nobis?
54 Parte satis potui qualibet inde capi.
55 Nec moveor, quod te iuvi portuque locoque —
56 Debuit haec meriti summa fuisse mei!
57 Turpiter hospitium lecto cumulasse iugali
58 Paenitet, et lateri conseruisse latus.
59 Quae fuit ante illam, mallem suprema fuisset
60 Nox mihi, dum potui Phyllis honesta mori.
61 Speravi melius, quia me meruisse putavi;
62 Quaecumque ex merito spes venit, aequa venit.
63 Fallere credentem non est operosa puellam
64 Gloria. simplicitas digna favore fuit.
65 Sum decepta tuis et amans et femina verbis.
66 Di faciant, laudis summa sit ista tuae!
67 Inter et Aegidas, media statuaris in urbe,
68 Magnificus titulis stet pater ante suis.
69 Cum fuerit Sciron lectus torvusque Procrustes
70 Et Sinis et tauri mixtaque forma viri
71 Et domitae bello Thebae fusique bimembres
72 Et pulsata nigri regia caeca dei —
73 Hoc tua post illos titulo signetur imago:
74 Hic est, cuius amans hospita capta dolo est.
75 De tanta rerum turba factisque parentis
76 Sedit in ingenio Cressa relicta tuo.
77 Quod solum excusat, solum miraris in illo;
78 Heredem patriae, perfide, fraudis agis.
79 Illa — nec invideo — fruitur meliore marito
80 Inque capistratis tigribus alta sedet;
81 At mea despecti fugiunt conubia Thraces,
82 Quod ferar externum praeposuisse meis.
83 Atque aliquis 'iam nunc doctas eat,' inquit, 'Athenas;
84 Armiferam Thracen qui regat, alter erit.
85 Exitus acta probat.' careat successibus, opto,
86 Quisquis ab eventu facta notanda putat!
87 At si nostra tuo spumescant aequora remo,
88 Iam mihi, iam dicar consuluisse meis —
89 Sed neque consului, nec te mea regia tanget
90 Fessaque Bistonia membra lavabis aqua!
91 Illa meis oculis species abeuntis inhaeret,
92 Cum premeret portus classis itura meos.
93 Ausus es amplecti colloque infusus amantis
94 Oscula per longas iungere pressa moras
95 Cumque tuis lacrimis lacrimas confundere nostras,
96 Quodque foret velis aura secunda, queri
97 Et mihi discedens suprema dicere voce:
98 'Phylli, fac expectes Demophoonta tuum!'
99 Expectem, qui me numquam visurus abisti?
100 Expectem pelago vela negata meo?
101 Et tamen expecto — redeas modo serus amanti,
102 Ut tua sit solo tempore lapsa fides!
103 Quid precor infelix? te iam tenet altera coniunx
104 Forsitan et, nobis qui male favit, amor;
105 Iamque tibi excidimus, nullam, puto, Phyllida nosti.
106 Ei mihi! si, quae sim Phyllis et unde, rogas —
107 Quae tibi, Demophoon, longis erroribus acto
108 Threicios portus hospitiumque dedi,
109 Cuius opes auxere meae, cui dives egenti
110 Munera multa dedi, multa datura fui;
111 Quae tibi subieci latissima regna Lycurgi,
112 Nomine femineo vix satis apta regi,
113 Qua patet umbrosum Rhodope glacialis ad Haemum,
114 Et sacer admissas exigit Hebrus aquas,
115 Cui mea virginitas avibus libata sinistris
116 Castaque fallaci zona recincta manu!
117 Pronuba Tisiphone thalamis ululavit in illis,
118 Et cecinit maestum devia carmen avis;
119 Adfuit Allecto brevibus torquata colubris,
120 Suntque sepulcrali lumina mota face!
121 Maesta tamen scopulos fruticosaque litora calco
122 Quaeque patent oculis litora lata meis.
123 Sive die laxatur humus, seu frigida lucent
124 Sidera, prospicio, quis freta ventus agat;
125 Et quaecumque procul venientia lintea vidi,
126 Protinus illa meos auguror esse deos.
127 In freta procurro, vix me retinentibus undis,
128 Mobile qua primas porrigit aequor aquas.
129 Quo magis accedunt, minus et minus utilis adsto;
130 Linquor et ancillis excipienda cado.
131 Est sinus, adductos modice falcatus in arcus;
132 Ultima praerupta cornua mole rigent.
133 Hinc mihi suppositas inmittere corpus in undas
134 Mens fuit; et, quoniam fallere pergis, erit.
135 Ad tua me fluctus proiectam litora portent,
136 Occurramque oculis intumulata tuis!
137 Duritia ferrum ut superes adamantaque teque,
138 'Non tibi sic,' dices, 'Phylli, sequendus eram!'
139 Saepe venenorum sitis est mihi; saepe cruenta
140 Traiectam gladio morte perire iuvat.
141 Colla quoque, infidis quia se nectenda lacertis
142 Praebuerunt, laqueis inplicuisse iuvat.
143 Stat nece matura tenerum pensare pudorem.
144 In necis electu parva futura mora est.
145 Inscribere meo causa invidiosa sepulcro.
146 Aut hoc aut simili carmine notus eris:
147 Phyllida Demophoon leto dedit hospes amantem;
148 Ille necis causam praebuit, ipsa manum.
=== poem 3 ===
1 Quam legis, a rapta Briseide littera venit,
2 Vix bene barbarica Graeca notata manu.
3 Quascumque adspicies, lacrimae fecere lituras;
4 Sed tamen et lacrimae pondera vocis habent.
5 Si mihi pauca queri de te dominoque viroque
6 Fas est, de domino pauca viroque querar.
7 Non, ego poscenti quod sum cito tradita regi,
8 Culpa tua est — quamvis haec quoque culpa tua est;
9 Nam simul Eurybates me Talthybiusque vocarunt,
10 Eurybati data sum Talthybioque comes.
11 Alter in alterius iactantes lumina vultum
12 Quaerebant taciti, noster ubi esset amor.
13 Differri potui; poenae mora grata fuisset.
14 Ei mihi! discedens oscula nulla dedi;
15 At lacrimas sine fine dedi rupique capillos —
16 Infelix iterum sum mihi visa capi!
17 Saepe ego decepto volui custode reverti,
18 Sed, me qui timidam prenderet, hostis erat.
19 Si progressa forem, caperer ne, nocte, timebam,
20 Quamlibet ad Priami munus itura nurum.
21 Sed data sim, quia danda fui — tot noctibus absum
22 Nec repetor; cessas, iraque lenta tua est.
23 Ipse Menoetiades tum, cum tradebar, in aurem
24 'Quid fles? hic parvo tempore,' dixit, 'eris.'
25 Nec repetisse parum; pugnas ne reddar, Achille!
26 I nunc et cupidi nomen amantis habe!
27 Venerunt ad te Telamone et Amyntore nati —
28 Ille gradu propior sanguinis, ille comes —
29 Laertaque satus, per quos comitata redirem
30 (auxerunt blandas grandia dona preces)
31 Viginti fulvos operoso ex aere lebetas,
32 Et tripodas septem pondere et arte pares;
33 Addita sunt illis auri bis quinque talenta,
34 Bis sex adsueti vincere semper equi,
35 Quodque supervacuum est, forma praestante puellae
36 Lesbides, eversa corpora capta domo,
37 Cumque tot his — sed non opus est tibi coniuge — coniunx
38 Ex Agamemnoniis una puella tribus.
39 Si tibi ab Atride pretio redimenda fuissem,
40 Quae dare debueras, accipere illa negas!
41 Qua merui culpa fieri tibi vilis, Achille?
42 Quo levis a nobis tam cito fugit amor?
43 An miseros tristis fortuna tenaciter urget,
44 Nec venit inceptis mollior hora malis?
45 Diruta Marte tuo Lyrnesia moenia vidi —
46 Et fueram patriae pars ego magna meae;
47 Vidi consortes pariter generisque necisque
48 Tres cecidisse, quibus, quae mihi, mater erat;
49 Vidi, quantus erat, fusum tellure cruenta
50 Pectora iactantem sanguinolenta virum.
51 Tot tamen amissis te conpensavimus unum;
52 Tu dominus, tu vir, tu mihi frater eras.
53 Tu mihi, iuratus per numina matris aquosae,
54 Utile dicebas ipse fuisse capi —
55 Scilicet ut, quamvis veniam dotata, repellas
56 Et mecum fugias quae tibi dantur opes!
57 Quin etiam fama est, cum crastina fulserit Eos,
58 Te dare nubiferis lintea velle Notis.
59 Quod scelus ut pavidas miserae mihi contigit aures,
60 Sanguinis atque animi pectus inane fuit.
61 Ibis et — o miseram! — cui me, violente, relinquis?
62 Quis mihi desertae mite levamen erit?
63 Devorer ante, precor, subito telluris hiatu
64 Aut rutilo missi fulminis igne cremer,
65 Quam sine me Pthiis canescant aequora remis,
66 Et videam puppes ire relicta tuas!
67 Si tibi iam reditusque placent patriique Penates,
68 Non ego sum classi sarcina magna tuae.
69 Victorem captiva sequar, non nupta maritum;
70 Est mihi, quae lanas molliat, apta manus.
71 Inter Achaeiadas longe pulcherrima matres
72 In thalamos coniunx ibit eatque tuos,
73 Digna nurus socero, Iovis Aeginaeque nepote,
74 Cuique senex Nereus prosocer esse velit.
75 Nos humiles famulaeque tuae data pensa trahemus,
76 Et minuent plenas stamina nostra colos.
77 Exagitet ne me tantum tua, deprecor, uxor —
78 Quae mihi nescio quo non erit aequa modo —
79 Neve meos coram scindi patiare capillos
80 Et leviter dicas: 'haec quoque nostra fuit.'
81 Vel patiare licet, dum ne contempta relinquar —
82 Hic mihi vae! miserae concutit ossa metus.
83 Quid tamen expectas? Agamemnona paenitet irae,
84 Et iacet ante tuos Graecia maesta pedes.
85 Vince animos iramque tuam, qui cetera vincis!
86 Quid lacerat Danaas inpiger Hector opes?
87 Arma cape, Aeacide, sed me tamen ante recepta,
88 Et preme turbatos Marte favente viros!
89 Propter me mota est, propter me desinat ira,
90 Simque ego tristitiae causa modusque tuae.
91 Nec tibi turpe puta precibus succumbere nostris;
92 Coniugis Oenides versus in arma prece est.
93 Res audita mihi, nota est tibi. fratribus orba
94 Devovit nati spemque caputque parens.
95 Bellum erat; ille ferox positis secessit ab armis
96 Et patriae rigida mente negavit opem.
97 Sola virum coniunx flexit. felicior illa!
98 At mea pro nullo pondere verba cadunt.
99 Nec tamen indignor nec me pro coniuge gessi
100 Saepius in domini serva vocata torum.
101 Me quaedam, memini, dominam captiva vocabat.
102 'Servitio,' dixi, 'nominis addis onus.'
103 Per tamen ossa viri subito male tecta sepulcro,
104 Semper iudiciis ossa verenda meis;
105 Perque trium fortes animas, mea numina, fratrum,
106 Qui bene pro patria cum patriaque iacent;
107 Perque tuum nostrumque caput, quae iunximus una,
108 Perque tuos enses, cognita tela meis —
109 Nulla Mycenaeum sociasse cubilia mecum
110 Iuro; fallentem deseruisse velis!
111 Si tibi nunc dicam, fortissime: 'tu quoque iura
112 Nulla tibi sine me gaudia capta!' neges.
113 At Danai maerere putant — tibi plectra moventur,
114 Te tenet in tepido mollis amica sinu!
115 Et quisquam quaerit, quare pugnare recuses?
116 Pugna nocet, citharae voxque Venusque iuvant.
117 Tutius est iacuisse toro, tenuisse puellam,
118 Threiciam digitis increpuisse lyram,
119 Quam manibus clipeos et acutae cuspidis hastam,
120 Et galeam pressa sustinuisse coma.
121 Sed tibi pro tutis insignia facta placebant,
122 Partaque bellando gloria dulcis erat.
123 An tantum dum me caperes, fera bella probabas,
124 Cumque mea patria laus tua victa iacet?
125 Di melius! validoque, precor, vibrata lacerto
126 Transeat Hectoreum Pelias hasta latus!
127 Mittite me, Danai! dominum legata rogabo
128 Multaque mandatis oscula mixta feram.
129 Plus ego quam Phoenix, plus quam facundus Ulixes,
130 Plus ego quam Teucri, credite, frater agam.
131 Est aliquid collum solitis tetigisse lacertis,
132 Praesentisque oculos admonuisse sui.
133 Sis licet inmitis matrisque ferocior undis,
134 Ut taceam, lacrimis conminuere meis.
135 Nunc quoque — sic omnes Peleus pater inpleat annos,
136 Sic eat auspiciis Pyrrhus ad arma tuis! —
137 Respice sollicitam Briseida, fortis Achille,
138 Nec miseram lenta ferreus ure mora!
139 Aut, si versus amor tuus est in taedia nostri,
140 Quam sine te cogis vivere, coge mori!
141 Utque facis, coges. abiit corpusque colorque;
142 Sustinet hoc animae spes tamen una tui.
143 Qua si destituor, repetam fratresque virumque —
144 Nec tibi magnificum femina iussa mori.
145 Cur autem iubeas? stricto pete corpora ferro;
146 Est mihi qui fosso pectore sanguis eat.
147 Me petat ille tuus, qui, si dea passa fuisset,
148 Ensis in Atridae pectus iturus erat!
149 A, potius serves nostram, tua munera, vitam!
150 Quod dederas hosti victor, amica rogo.
151 Perdere quos melius possis, Neptunia praebent
152 Pergama; materiam caedis ab hoste pete.
153 Me modo, sive paras inpellere remige classem,
154 Sive manes, domini iure venire iube!
=== poem 4 ===
1 Quam nisi tu dederis, caritura est ipsa, salutem
2 Mittit Amazonio Cressa puella viro.
3 Perlege, quodcumque est — quid epistula lecta nocebit?
4 Te quoque in hac aliquid quod iuvet esse potest;
5 His arcana notis terra pelagoque feruntur.
6 Inspicit acceptas hostis ab hoste notas.
7 Ter tecum conata loqui ter inutilis haesit
8 Lingua, ter in primo restitit ore sonus.
9 Qua licet et sequitur, pudor est miscendus amori;
10 Dicere quae puduit, scribere iussit amor.
11 Quidquid Amor iussit, non est contemnere tutum;
12 Regnat et in dominos ius habet ille deos.
13 Ille mihi primo dubitanti scribere dixit:
14 'Scribe! dabit victas ferreus ille manus.'
15 Adsit et, ut nostras avido fovet igne medullas,
16 Figat sic animos in mea vota tuos!
17 Non ego nequitia socialia foedera rumpam;
18 Fama — velim quaeras — crimine nostra vacat.
19 Venit amor gravius, quo serius — urimur intus;
20 Urimur, et caecum pectora vulnus habent.
21 Scilicet ut teneros laedunt iuga prima iuvencos,
22 Frenaque vix patitur de grege captus equus,
23 Sic male vixque subit primos rude pectus amores,
24 Sarcinaque haec animo non sedet apta meo.
25 Ars fit, ubi a teneris crimen condiscitur annis;
26 Cui venit exacto tempore, peius amat.
27 Tu nova servatae capies libamina famae,
28 Et pariter nostrum fiet uterque nocens.
29 Est aliquid, plenis pomaria carpere ramis,
30 Et tenui primam delegere ungue rosam.
31 Si tamen ille prior, quo me sine crimine gessi,
32 Candor ab insolita labe notandus erat,
33 At bene successit, digno quod adurimur igni;
34 Peius adulterio turpis adulter obest.
35 Si mihi concedat Iuno fratremque virumque,
36 Hippolytum videor praepositura Iovi!
37 Iam quoque — vix credes — ignotas mittor in artes;
38 Est mihi per saevas impetus ire feras.
39 Iam mihi prima dea est arcu praesignis adunco
40 Delia; iudicium subsequor ipsa tuum.
41 In nemus ire libet pressisque in retia cervis
42 Hortari celeris per iuga summa canes,
43 Aut tremulum excusso iaculum vibrare lacerto,
44 Aut in graminea ponere corpus humo.
45 Saepe iuvat versare leves in pulvere currus
46 Torquentem frenis ora fugacis equi;
47 Nunc feror, ut Bacchi furiis Eleleides actae,
48 Quaeque sub Idaeo tympana colle movent,
49 Aut quas semideae Dryades Faunique bicornes
50 Numine contactas attonuere suo.
51 Namque mihi referunt, cum se furor ille remisit,
52 Omnia; me tacitam conscius urit amor.
53 Forsitan hunc generis fato reddamus amorem,
54 Et Venus ex tota gente tributa petat.
55 Iuppiter Europen — prima est ea gentis origo —
56 Dilexit, tauro dissimulante deum.
57 Pasiphae mater, decepto subdita tauro,
58 Enixa est utero crimen onusque suo.
59 Perfidus Aegides, ducentia fila secutus,
60 Curva meae fugit tecta sororis ope.
61 En, ego nunc, ne forte parum Minoia credar,
62 In socias leges ultima gentis eo!
63 Hoc quoque fatale est: placuit domus una duabus;
64 Me tua forma capit, capta parente soror.
65 Thesides Theseusque duas rapuere sorores —
66 Ponite de nostra bina tropaea domo!
67 Tempore quo nobis inita est Cerealis Eleusin,
68 Gnosia me vellem detinuisset humus!
69 Tunc mihi praecipue (nec non tamen ante placebas)
70 Acer in extremis ossibus haesit amor.
71 Candida vestis erat, praecincti flore capilli,
72 Flava verecundus tinxerat ora rubor,
73 Quemque vocant aliae vultum rigidumque trucemque,
74 Pro rigido Phaedra iudice fortis erat.
75 Sint procul a nobis iuvenes ut femina compti! —
76 Fine coli modico forma virilis amat.
77 Te tuus iste rigor positique sine arte capilli
78 Et levis egregio pulvis in ore decet.
79 Sive ferocis equi luctantia colla recurvas,
80 Exiguo flexos miror in orbe pedes;
81 Seu lentum valido torques hastile lacerto,
82 Ora ferox in se versa lacertus habet,
83 Sive tenes lato venabula cornea ferro.
84 Denique nostra iuvat lumina, quidquid agis.
85 Tu modo duritiam silvis depone iugosis;
86 Non sum militia digna perire tua.
87 Quid iuvat incinctae studia exercere Dianae,
88 Et Veneri numeros eripuisse suos?
89 Quod caret alterna requie, durabile non est;
90 Haec reparat vires fessaque membra novat.
91 Arcus — et arma tuae tibi sunt imitanda Dianae —
92 Si numquam cesses tendere, mollis erit.
93 Clarus erat silvis Cephalus, multaeque per herbas
94 Conciderant illo percutiente ferae;
95 Nec tamen Aurorae male se praebebat amandum.
96 Ibat ad hunc sapiens a sene diva viro.
97 Saepe sub ilicibus Venerem Cinyraque creatum
98 Sustinuit positos quaelibet herba duos.
99 Arsit et Oenides in Maenalia Atalanta;
100 Illa ferae spolium pignus amoris habet.
101 Nos quoque quam primum turba numeremur in ista!
102 Si Venerem tollas, rustica silva tua est.
103 Ipsa comes veniam, nec me latebrosa movebunt
104 Saxa neque obliquo dente timendus aper.
105 Aequora bina suis obpugnant fluctibus isthmon,
106 Et tenuis tellus audit utrumque mare.
107 Hic tecum Troezena colam, Pittheia regna;
108 Iam nunc est patria carior illa mea.
109 Tempore abest aberitque diu Neptunius heros;
110 Illum Pirithoi detinet ora sui.
111 Praeposuit Theseus — nisi si manifesta negamus —
112 Pirithoum Phaedrae Pirithoumque tibi.
113 Sola nec haec ad nos iniuria venit ab illo;
114 In magnis laesi rebus uterque sumus.
115 Ossa mei fratris clava perfracta trinodi
116 Sparsit humi; soror est praeda relicta feris.
117 Prima securigeras inter virtute puellas
118 Te peperit, nati digna vigore parens;
119 Si quaeras, ubi sit — Theseus latus ense peregit,
120 Nec tanto mater pignore tuta fuit.
121 At ne nupta quidem taedaque accepta iugali —
122 Cur, nisi ne caperes regna paterna nothus?
123 Addidit et fratres ex me tibi, quos tamen omnis
124 Non ego tollendi causa, sed ille fuit.
125 O utinam nocitura tibi, pulcherrime rerum,
126 In medio nisu viscera rupta forent!
127 I nunc, sic meriti lectum reverere parentis —
128 Quem fugit et factis abdicat ipse suis!
129 Nec, quia privigno videar coitura noverca,
130 Terruerint animos nomina vana tuos.
131 Ista vetus pietas, aevo moritura futuro,
132 Rustica Saturno regna tenente fuit.
133 Iuppiter esse pium statuit, quodcumque iuvaret,
134 Et fas omne facit fratre marita soror.
135 Illa coit firma generis iunctura catena,
136 Inposuit nodos cui Venus ipsa suos.
137 Nec labor est celare, licet peccemus, amorem.
138 Cognato poterit nomine culpa tegi.
139 Viderit amplexos aliquis, laudabimur ambo;
140 Dicar privigno fida noverca meo.
141 Non tibi per tenebras duri reseranda mariti
142 Ianua, non custos decipiendus erit;
143 Ut tenuit domus una duos, domus una tenebit;
144 Oscula aperta dabas, oscula aperta dabis;
145 Tutus eris mecum laudemque merebere culpa,
146 Tu licet in lecto conspiciare meo.
147 Tolle moras tantum properataque foedera iunge —
148 Qui mihi nunc saevit, sic tibi parcat Amor!
149 Non ego dedignor supplex humilisque precari.
150 Heu! ubi nunc fastus altaque verba iacent?
151 Et pugnare diu nec me submittere culpae
152 Certa fui — certi siquid haberet amor;
153 Victa precor genibusque tuis regalia tendo
154 Bracchia! quid deceat, non videt ullus amans.
155 Depudui, profugusque pudor sua signa reliquit.
156 Da veniam fasse duraque corda doma!
157 Quod mihi sit genitor, qui possidet aequora, Minos,
158 Quod veniant proavi fulmina torta manu,
159 Quod sit avus radiis frontem vallatus acutis,
160 Purpureo tepidum qui movet axe diem —
161 Nobilitas sub amore iacet! miserere priorum
162 Et, mihi si non vis parcere, parce meis!
163 Est mihi dotalis tellus Iovis insula, Crete —
164 Serviat Hippolyto regia tota meo!
165 Flecte, ferox, animos! potuit corrumpere taurum
166 Mater; eris tauro saevior ipse truci?
167 Per Venerem, parcas, oro, quae plurima mecum est!
168 Sic numquam, quae te spernere possit, ames;
169 Sic tibi secretis agilis dea saltibus adsit,
170 Silvaque perdendas praebeat alta feras;
171 Sic faveant Satyri montanaque numina Panes,
172 Et cadat adversa cuspide fossus aper;
173 Sic tibi dent Nymphae, quamvis odisse puellas
174 Diceris, arentem quae levet unda sitim!
175 Addimus his precibus lacrimas quoque; verba precantis
176 Qui legis, et lacrimas finge videre meas!
=== poem 5 ===
a Nympha suo Paridi, quamvis suus esse recuset,
b Mittit ab Idaeis verba legenda iugis.
1 Perlegis? an coniunx prohibet nova? perlege — non est
2 Ista Mycenaea littera facta manu!
3 Pegasis Oenone, Phrygiis celeberrima silvis,
4 Laesa queror de te, si sinis ipse, meo.
5 Quis deus opposuit nostris sua numina votis?
6 Ne tua permaneam, quod mihi crimen obest?
7 Leniter, ex merito quidquid patiare, ferendum est;
8 Quae venit indigno poena, dolenda venit.
9 Nondum tantus eras, cum te contenta marito
10 Edita de magno flumine nympha fui.
11 Qui nunc Priamides — absit reverentia vero! —
12 Servus eras; servo nubere nympha tuli!
13 Saepe greges inter requievimus arbore tecti,
14 Mixtaque cum foliis praebuit herba torum;
15 Saepe super stramen faenoque iacentibus alto
16 Defensa est humili cana pruina casa.
17 Quis tibi monstrabat saltus venatibus aptos,
18 Et tegeret catulos qua fera rupe suos?
19 Retia saepe comes maculis distincta tetendi;
20 Saepe citos egi per iuga longa canes.
21 Incisae servant a te mea nomina fagi,
22 Et legor Oenone falce notata tua,
23 Populus est, memini, fluviali consita rivo,
24 Est in qua nostri littera scripta memor:
25 Et quantum trunci, tantum mea nomina crescunt.
26 Crescite et in titulos surgite recta meos!
27 Popule, vive, precor, quae consita margine ripae
28 Hoc in rugoso cortice carmen habes:
29 Cum Paris Oenone poterit spirare relicta,
30 Ad fontem Xanthi versa recurret aqua.
31 Xanthe, retro propera, versaeque recurrite lymphae!
32 Sustinet Oenonen deseruisse Paris.
33 Illa dies fatum miserae mihi dixit, ab illa
34 Pessima mutati coepit amoris hiemps,
35 Qua Venus et Iuno sumptisque decentior armis
36 Venit in arbitrium nuda Minerva tuum.
37 Attoniti micuere sinus, gelidusque cucurrit,
38 Ut mihi narrasti, dura per ossa tremor.
39 Consului — neque enim modice terrebar — anusque
40 Longaevosque senes. constitit esse nefas.
41 Caesa abies, sectaeque trabes, et classe parata
42 Caerula ceratas accipit unda rates.
43 Flesti discedens — hoc saltim parce negare!
44 Miscuimus lacrimas maestus uterque suas;
45 Non sic adpositis vincitur vitibus ulmus,
46 Ut tua sunt collo bracchia nexa meo.
47 A! quotiens, cum te vento quererere teneri,
50 Riserunt comites — ille secundus erat!
51 Oscula dimissae quotiens repetita dedisti!
52 Quam vix sustinuit dicere lingua 'vale'!
53 Aura levis rigido pendentia lintea malo
54 Suscitat, et remis eruta canet aqua.
55 Prosequor infelix oculis abeuntia vela,
56 Qua licet, et lacrimis umet harena meis,
57 Utque celer venias, virides Nereidas oro —
58 Scilicet ut venias in mea damna celer!
59 Votis ergo meis alii rediture redisti?
60 Ei mihi, pro dira paelice blanda fui!
61 Adspicit inmensum moles nativa profundum —
62 Mons fuit; aequoreis illa resistit aquis.
63 Hinc ego vela tuae cognovi prima carinae,
64 Et mihi per fluctus impetus ire fuit.
65 Dum moror, in summa fulsit mihi purpura prora —
66 Pertimui; cultus non erat ille tuus.
67 Fit propior terrasque cita ratis attigit aura;
68 Femineas vidi corde tremente genas.
69 Non satis id fuerat — quid enim furiosa morabar? —
70 Haerebat gremio turpis amica tuo!
71 Tunc vero rupique sinus et pectora planxi,
72 Et secui madidas ungue rigente genas,
73 Inplevique sacram querulis ululatibus Iden
74 Illuc has lacrimas in mea saxa tuli.
75 Sic Helene doleat defectaque coniuge ploret,
76 Quaeque prior nobis intulit, ipsa ferat!
77 Nunc tibi conveniunt, quae te per aperta sequantur
78 Aequora legitimos destituantque viros;
79 At cum pauper eras armentaque pastor agebas,
80 Nulla nisi Oenone pauperis uxor erat.
81 Non ego miror opes, nec me tua regia tangit
82 Nec de tot Priami dicar ut una nurus —
83 Non tamen ut Priamus nymphae socer esse recuset,
84 Aut Hecubae fuerim dissimulanda nurus;
85 Dignaque sum fieri rerum matrona potentis;
86 Sunt mihi, quas possint sceptra decere, manus.
87 Nec me, faginea quod tecum fronde iacebam,
88 Despice; purpureo sum magis apta toro.
89 Denique tutus amor meus est; ibi nulla parantur
90 Bella, nec ultrices advehit unda rates.
91 Tyndaris infestis fugitiva reposcitur armis;
92 Hac venit in thalamos dote superba tuos.
93 Quae si sit Danais reddenda, vel Hectora fratrem,
94 Vel cum Deiphobo Polydamanta roga;
95 Quid gravis Antenor, Priamus quid suadeat ipse,
96 Consule, quis aetas longa magistra fuit!
97 Turpe rudimentum, patriae praeponere raptam.
98 Causa pudenda tua est; iusta vir arma movet.
99 Nec tibi, si sapias, fidam promitte Lacaenam,
100 Quae sit in amplexus tam cito versa tuos.
101 Ut minor Atrides temerati foedera lecti
102 Clamat et externo laesus amore dolet,
103 Tu quoque clamabis. nulla reparabilis arte
104 Laesa pudicitia est; deperit illa semel.
105 Ardet amore tui? sic et Menelaon amavit.
106 Nunc iacet in viduo credulus ille toro.
107 Felix Andromache, certo bene nupta marito!
108 Uxor ad exemplum fratris habenda fui;
109 Tu levior foliis, tum cum sine pondere suci
110 Mobilibus ventis arida facta volant;
111 Et minus est in te quam summa pondus arista,
112 Quae levis adsiduis solibus usta riget.
113 Hoc tua — nam recolo — quondam germana canebat,
114 Sic mihi diffusis vaticinata comis:
115 'Quid facis, Oenone? quid harenae semina mandas?
116 Non profecturis litora bubus aras.
117 Graia iuvenca venit, quae te patriamque domumque
118 Perdat! io prohibe! Graia iuvenca venit!
119 Dum licet, obscenam ponto demergite puppim!
120 Heu! quantum Phrygii sanguinis illa vehit!'
121 Vox erat in cursu: famulae rapuere furentem;
122 At mihi flaventes diriguere comae.
123 A, nimium miserae vates mihi vera fuisti —
124 Possidet, en, saltus illa iuvenca meos!
125 Sit facie quamvis insignis, adultera certe est;
126 Deseruit socios hospite capta deos.
127 Illam de patria Theseus — nisi nomine fallor —
128 Nescio quis Theseus abstulit ante sua.
129 A iuvene et cupido credatur reddita virgo?
130 Unde hoc conpererim tam bene, quaeris? amo.
131 Vim licet appelles et culpam nomine veles;
132 Quae totiens rapta est, praebuit ipsa rapi.
133 At manet Oenone fallenti casta marito —
134 Et poteras falli legibus ipse tuis!
135 Me Satyri celeres — silvis ego tecta latebam —
136 Quaesierunt rapido, turba proterva, pede
137 Cornigerumque caput pinu praecinctus acuta
138 Faunus in inmensis, qua tumet Ida, iugis.
139 Me fide conspicuus Troiae munitor amavit,
140 Admisitque meas ad sua dona manus.
141 Quaecumque herba potens ad opem radixque medenti
142 Utilis in toto nascitur orbe, mea est.
143 Me miseram, quod amor non est medicabilis herbis!
150 Deficior prudens artis ab arte mea.
151 Quod nec graminibus tellus fecunda creandis
152 Nec deus, auxilium tu mihi ferre potes.
155 Et potes, et merui — dignae miserere puellae!
156 Non ego cum Danais arma cruenta fero —
157 Sed tua sum tecumque fui puerilibus annis
158 Et tua, quod superest temporis, esse precor!
=== poem 6 ===
a Lemnias Hypsipyle, Bacchi genus, Aesone nato
b Dicit, et in verbis pars quta mentis erat:
1 Litora Thessaliae reduci tetigisse carina
2 Diceris auratae vellere dives ovis.
3 Gratulor incolumi, quantum sinis; hoc tamen ipsum
4 Debueram scripto certior esse tuo.
5 Nam ne pacta tibi praeter mea regna redires,
6 Cum cuperes, ventos non habuisse potes;
7 Quamlibet adverso signatur epistula vento.
8 Hypsipyle missa digna salute fui.
9 Cur mihi fama prior de te quam littera venit:
10 Isse sacros Marti sub iuga panda boves,
11 Seminibus iactis segetes adolesse virorum
12 Inque necem dextra non eguisse tua,
13 Pervigilem spolium pecudis servasse draconem,
14 Rapta tamen forti vellera fulva manu?
15 O ego, si possem timide credentibus ista
16 'Ipse mihi scripsit' dicere, quanta forem!
17 Quid queror officium lenti cessasse mariti?
18 Obsequium, maneo si tua, grande tuli!
19 Barbara narratur venisse venefica tecum,
20 In mihi promissi parte recepta tori.
21 Credula res amor est; utinam temeraria dicar
22 Criminibus falsis insimulasse virum!
23 Nuper ab Haemoniis hospes mihi Thessalus oris
24 Venit et, ut tactum vix bene limen erat,
25 'Aesonides,' dixi, 'quid agit meus?' ille pudore
26 Haesit in opposita lumina fixus humo.
27 Protinus exilui tunicisque a pectore ruptis
28 'Vivit? an,' exclamo, 'me quoque fata vocant?'
29 'Vivit,' ait. timidum quod amat; iurare coegi.
30 Vix mihi teste deo credita vita tua est.
31 Utque animus rediit, tua facta requirere coepi.
32 Narrat aenipedes Martis arasse boves,
33 Vipereos dentes in humum pro semine iactos,
34 Et subito natos arma tulisse viros —
35 Terrigenas populos civili Marte peremptos
36 Inplesse aetatis fata diurna suae.
37 Devictus serpens. iterum, si vivat Iason,
38 Quaerimus; alternant spesque timorque vicem.
39 Singula dum narrat, studio cursuque loquendi
40 Detegit ingenio vulnera nostra suo.
41 Heu! ubi pacta fides? ubi conubialia iura
42 Faxque sub arsuros dignior ire rogos?
43 Non ego sum furto tibi cognita; pronuba Iuno
44 Adfuit et sertis tempora vinctus Hymen.
45 At mihi nec Iuno, nec Hymen, sed tristis Erinys
46 Praetulit infaustas sanguinolenta faces.
47 Quid mihi cum Minyis, quid cum Dodonide pinu?
48 Quid tibi cum patria, navita Tiphy, mea?
49 Non erat hic aries villo spectabilis aureo,
50 Nec senis Aeetae regia Lemnos erat.
51 Certa fui primo (sed me mala fata trahebant)
52 Hospita feminea pellere castra manu;
53 Lemniadesque viros, nimium quoque, vincere norunt.
54 Milite tam forti terra tuenda fuit!
55 Urbe virum iuvi, tectoque animoque recepi!
56 Hic tibi bisque aestas bisque cucurrit hiemps.
57 Tertia messis erat, cum tu dare vela coactus
58 Inplesti lacrimis talia verba suis:
59 'Abstrahor, Hypsipyle; sed dent modo fata recursus,
60 Vir tuus hinc abeo, vir tibi semper ero.
61 Quod tamen e nobis gravida celatur in alvo,
62 Vivat, et eiusdem simus uterque parens!'
63 Hactenus, et lacrimis in falsa cadentibus ora
64 Cetera te memini non potuisse loqui.
65 Ultimus e sociis sacram conscendis in Argo.
66 Illa volat; ventus concava vela tenet;
67 Caerula propulsae subducitur unda carinae;
68 Terra tibi, nobis adspiciuntur aquae.
69 In latus omne patens turris circumspicit undas;
70 Huc feror, et lacrimis osque sinusque madent.
71 Per lacrimas specto, cupidaeque faventia menti
72 Longius adsueto lumina nostra vident.
73 Adde preces castas inmixtaque vota timori —
74 Nunc quoque te salvo persoluenda mihi.
75 Vota ego persolvam? votis Medea fruetur!
76 Cor dolet, atque ira mixtus abundat amor.
77 Dona feram templis, vivum quod Iasona perdo?
78 Hostia pro damnis concidat icta meis?
79 Non equidem secura fui semperque verebar,
80 Ne pater Argolica sumeret urbe nurum.
81 Argolidas timui — nocuit mihi barbara paelex!
82 Non expectata vulnus ab hoste tuli.
83 Nec facie meritisque placet, sed carmina novit
84 Diraque cantata pabula falce metit.
85 Illa reluctantem cursu deducere lunam
86 Nititur et tenebris abdere solis equos;
87 Illa refrenat aquas obliquaque flumina sistit;
88 Illa loco silvas vivaque saxa movet.
89 Per tumulos errat passis discincta capillis
90 Certaque de tepidis colligit ossa rogis.
91 Devovet absentis simulacraque cerea figit,
92 Et miserum tenuis in iecur urget acus —
93 Et quae nescierim melius. male quaeritur herbis
94 Moribus et forma conciliandus amor.
95 Hanc potes amplecti thalamoque relictus in uno
96 Inpavidus somno nocte silente frui?
97 Scilicet ut tauros, ita te iuga ferre coegit
98 Quaque feros anguis, te quoque mulcet ope.
99 Adde, quod adscribi factis procerumque tuisque
100 Sese avet, et titulo coniugis uxor obest.
101 Atque aliquis Peliae de partibus acta venenis
102 Inputat et populum, qui sibi credat, habet:
103 'Non haec Aesonides, sed Phasias Aeetine
104 Aurea Phrixeae terga revellit ovis.'
105 Non probat Alcimede mater tua — consule matrem —
106 Non pater, a gelido cui venit axe nurus.
107 Illa sibi a Tanai Scythiaeque paludibus udae
108 Quaerat et a ripa Phasidos usque virum!
109 Mobilis Aesonide vernaque incertior aura,
110 Cur tua polliciti pondere verba carent?
111 Vir meus hinc ieras: cur non meus inde redisti?
112 Sim reducis coniunx, sicut euntis eram!
113 Si te nobilitas generosaque nomina tangunt —
114 En, ego Minoo nata Thoante feror!
115 Bacchus avus; Bacchi coniunx redimita corona
116 Praeradiat stellis signa minora suis.
117 Dos tibi Lemnos erit, terra ingeniosa colenti;
118 Me quoque dotalis inter habere potes.
119 Nunc etiam peperi; gratare ambobus, Iason!
120 Dulce mihi gravidae fecerat auctor onus.
121 Felix in numero quoque sum prolemque gemellam,
122 Pignora Lucina bina favente dedi.
123 Si quaeris, cui sint similes, cognosceris illis.
124 Fallere non norunt; cetera patris habent.
125 Legatos quos paene dedi pro matre ferendos;
126 Sed tenuit coeptas saeva noverca vias.
127 Medeam timui: plus est Medea noverca;
128 Medeae faciunt ad scelus omne manus.
129 Spargere quae fratris potuit lacerata per agros
130 Corpora, pignoribus parceret illa meis?
131 Hanc tamen o demens Colchisque ablate venenis,
132 Diceris Hypsipyles praeposuisse toro.
133 Turpiter illa virum cognovit adultera virgo;
134 Me tibi teque mihi taeda pudica dedit.
135 Prodidit illa patrem; rapui de clade Thoanta.
136 Deseruit Colchos; me mea Lemnos habet.
137 Quid refert, scelerata piam si vincet et ipso
138 Crimine dotata est emeruitque virum?
139 Lemniadum facinus culpo, non miror, Iason;
140 Quamlibet ignavis iste dat arma dolor.
141 Dic age, si ventis, ut oportuit, actus iniquis
142 Intrasses portus tuque comesque meos,
143 Obviaque exissem fetu comitante gemello —
144 Hiscere nempe tibi terra roganda fuit! —
145 Quo vultu natos, quo me, scelerate, videres?
146 Perfidiae pretio qua nece dignus eras?
147 Ipse quidem per me tutus sospesque fuisses —
148 Non quia tu dignus, sed quia mitis ego.
149 Paelicis ipsa meos inplessem sanguine vultus,
150 Quosque veneficiis abstulit illa suis!
151 Medeae Medea forem! quodsi quid ab alto
152 Iustus adest votis Iuppiter ille meis,
153 Quod gemit Hypsipyle, lecti quoque subnuba nostri
154 Maereat et leges sentiat ipsa suas;
155 Utque ego destituor coniunx materque duorum,
156 A totidem natis orba sit illa viro!
157 Nec male parta diu teneat peiusque relinquat —
158 Exulet et toto quaerat in orbe fugam!
159 Quam fratri germana fuit miseroque parenti
160 Filia, tam natis, tam sit acerba viro!
161 Cum mare, cum terras consumpserit, aera temptet;
162 Erret inops, exspes, caede cruenta sua!
163 Haec ego, coniugio fraudata Thoantias oro.
164 Vivite, devoto nuptaque virque toro!
=== poem 7 ===
a Accipe, Dardanide, moriturae carmen Elissae;
b Quae legis, a nobis ultima verba legis:
1 Sic ubi fata vocant, udis abiectus in herbis
2 Ad vada Maeandri concinit albus olor.
3 Nec quia te nostra sperem prece posse moveri,
4 Adloquor — adverso movimus ista deo;
5 Sed merita et famam corpusque animumque pudicum
6 Cum male perdiderim, perdere verba leve est.
7 Certus es ire tamen miseramque relinquere Dido,
8 Atque idem venti vela fidemque ferent?
9 Certus es, Aenea, cum foedere solvere naves,
10 Quaeque ubi sint nescis, Itala regna sequi?
11 Nec nova Carthago, nec te crescentia tangunt
12 Moenia nec sceptro tradita summa tuo?
13 Facta fugis, facienda petis; quaerenda per orbem
14 Altera, quaesita est altera terra tibi.
15 Ut terram invenias, quis eam tibi tradet habendam?
16 Quis sua non notis arva tenenda dabit?
17 Scilicet alter amor tibi restat et altera Dido;
18 Quamque iterum fallas altera danda fides.
19 Quando erit, ut condas instar Carthaginis urbem
20 Et videas populos altus ab arce tuos?
21 Omnia ut eveniant, nec te tua vota morentur,
22 Unde tibi, quae te sic amet, uxor erit?
23 Uror, ut inducto ceratae sulpure taedae,
24 Ut pia fumosis addita tura focis.
25 Aeneas oculis semper vigilantis inhaeret;
26 Aenean animo noxque quiesque refert.
27 Ille quidem male gratus et ad mea munera surdus,
28 Et quo, si non sim stulta, carere velim;
29 Non tamen Aenean, quamvis male cogitat, odi,
30 Sed queror infidum questaque peius amo.
31 Parce, Venus, nurui, durumque amplectere fratrem,
32 Frater Amor, castris militet ille tuis!
33 Aut ego, quae coepi, (neque enim dedignor) amorem,
34 Materiam curae praebeat ille meae!
35 Fallor, et ista mihi falso iactatur imago;
36 Matris ab ingenio dissidet ille suae.
37 Te lapis et montes innataque rupibus altis
38 Robora, te saevae progenuere ferae,
39 Aut mare, quale vides agitari nunc quoque ventis,
40 Qua tamen adversis fluctibus ire paras.
41 Quo fugis? obstat hiemps. hiemis mihi gratia prosit!
42 Adspice, ut eversas concitet Eurus aquas!
43 Quod tibi malueram, sine me debere procellis;
44 Iustior est animo ventus et unda tuo.
45 Non ego sum tanti — quid non censeris inique? —
46 Ut pereas, dum me per freta longa fugis.
47 Exerces pretiosa odia et constantia magno,
48 Si, dum me careas, est tibi vile mori.
49 Iam venti ponent, strataque aequaliter unda
50 Caeruleis Triton per mare curret equis.
51 Tu quoque cum ventis utinam mutabilis esses!
52 Et, nisi duritia robora vincis, eris.
53 Quid, quasi nescires, insana quid aequora possint,
54 Expertae totiens tam male credis aquae?
55 Ut, pelago suadente viam, retinacula solvas,
56 Multa tamen latus tristia pontus habet.
57 Nec violasse fidem temptantibus aequora prodest;
58 Perfidiae poenas exigit ille locus,
59 Praecipue cum laesus amor, quia mater Amorum
60 Nuda Cytheriacis edita fertur aquis.
61 Perdita ne perdam, timeo, noceamve nocenti,
62 Neu bibat aequoreas naufragus hostis aquas.
63 Vive, precor! sic te melius quam funere perdam.
64 Tu potius leti causa ferere mei.
65 Finge, age, te rapido — nullum sit in omine pondus! —
66 Turbine deprendi; quid tibi mentis erit?
67 Protinus occurrent falsae periuria linguae,
68 Et Phrygia Dido fraude coacta mori;
69 Coniugis ante oculos deceptae stabit imago
70 Tristis et effusis sanguinolenta comis.
71 Quid tanti est ut tum 'merui! concedite!' dicas,
72 Quaeque cadent, in te fulmina missa putes?
73 Da breve saevitiae spatium pelagique tuaeque;
74 Grande morae pretium tuta futura via est.
75 Haec minus ut cures, puero parcatur Iulo!
76 Te satis est titulum mortis habere meae.
77 Quid puer Ascanius, quid di meruere Penates?
78 Ignibus ereptos obruet unda deos?
79 Sed neque fers tecum, nec, quae mihi, perfide, iactas,
80 Presserunt umeros sacra paterque tuos.
81 Omnia mentiris, neque enim tua fallere lingua
82 Incipit a nobis, primaque plector ego.
83 Si quaeras, ubi sit formosi mater Iuli —
84 Occidit a duro sola relicta viro!
85 Haec mihi narraras — sat me monuere! merentem
86 Ure; minor culpa poena futura mea est.
87 Nec mihi mens dubia est, quin te tua numina damnent.
88 Per mare, per terras septima iactat hiemps.
89 Fluctibus eiectum tuta statione recepi
90 Vixque bene audito nomine regna dedi.
91 His tamen officiis utinam contenta fuissem,
92 Et mihi concubitus fama sepulta foret!
93 Illa dies nocuit, qua nos declive sub antrum
94 Caeruleus subitis conpulit imber aquis.
95 Audieram vocem; nymphas ululasse putavi —
96 Eumenides fati signa dedere mei!
97 Exige, laese pudor, poenas! violate Sychaei
98 Ad quas, me miseram, plena pudoris eo.
99 Est mihi marmorea sacratus in aede Sychaeus
100 (Oppositae frondes velleraque alba tegunt).
101 Hinc ego me sensi noto quater ore citari;
102 Ipse sono tenui dixit 'Elissa, veni!'
103 Nulla mora est, venio, venio tibi debita coniunx;
104 Sum tamen admissi tarda pudore mei.
105 Da veniam culpae! decepit idoneus auctor;
106 Invidiam noxae detrahit ille meae.
107 Diva parens seniorque pater, pia sarcina nati,
108 Spem mihi mansuri rite dedere viri.
109 Si fuit errandum, causas habet error honestas;
110 Adde fidem, nulla parte pigendus erit.
111 Durat in extremum vitaeque novissima nostrae
112 Prosequitur fati, qui fuit ante, tenor.
113 Occidit internas coniunx mactatus ad aras,
114 Et sceleris tanti praemia frater habet;
115 Exul agor cineresque viri patriamque relinquo,
116 Et feror in dubias hoste sequente vias.
117 Adplicor his oris fratrique elapsa fretoque
118 Quod tibi donavi, perfide, litus emo.
119 Urbem constitui lateque patentia fixi
120 Moenia finitimis invidiosa locis.
121 Bella tument; bellis peregrina et femina temptor,
122 Vixque rudis portas urbis et arma paro.
123 Mille procis placui, qui me coiere querentes
124 Nescio quem thalamis praeposuisse suis.
125 Quid dubitas vinctam Gaetulo tradere Iarbae?
126 Praebuerim sceleri bracchia nostra tuo.
127 Est etiam frater, cuius manus inpia poscit
128 Respergi nostro, sparsa cruore viri.
129 Pone deos et quae tangendo sacra profanas!
130 Non bene caelestis inpia dextra colit.
131 Si tu cultor eras elapsis igne futurus,
132 Paenitet elapsos ignibus esse deos.
133 Forsitan et gravidam Dido, scelerate, relinquas,
134 Parsque tui lateat corpore clausa meo.
135 Accedet fatis matris miserabilis infans,
136 Et nondum nato funeris auctor eris,
137 Cumque parente sua frater morietur Iuli,
138 Poenaque conexos auferet una duos.
139 'Sed iubet ire deus.' vellem, vetuisset adire,
140 Punica nec Teucris pressa fuisset humus!
141 Hoc duce nempe deo ventis agitaris iniquis
142 Et teris in rabido tempora longa freto?
143 Pergama vix tanto tibi erant repetenda labore,
144 Hectore si vivo quanta fuere forent.
145 Non patrium Simoenta petis, sed Thybridis undas —
146 Nempe ut pervenias, quo cupis, hospes eris;
147 Utque latet vitatque tuas abstrusa carinas,
148 Vix tibi continget terra petita seni.
149 Hos potius populos in dotem, ambage remissa,
150 Accipe et advectas Pygmalionis opes.
151 Ilion in Tyriam transfer felicius urbem
152 Resque loco regis sceptraque sacra tene!
153 Si tibi mens avida est belli, si quaerit Iulus,
154 Unde suo partus Marte triumphus eat,
155 Quem superet, nequid desit, praebebimus hostem;
156 Hic pacis leges, hic locus arma capit.
157 Tu modo, per matrem fraternaque tela, sagittas,
158 Perque fugae comites, Dardana sacra, deos —
159 Sic superent, quoscumque tua de gente reportat
160 Mars ferus, et damni sit modus ille tui,
161 Ascaniusque suos feliciter inpleat annos,
162 Et senis Anchisae molliter ossa cubent! —
163 Parce, precor, domui, quae se tibi tradit habendam!
164 Quod crimen dicis praeter amasse meum?
165 Non ego sum Pthias magnisque oriunda Mycenis,
166 Nec steterunt in te virque paterque meus.
167 Si pudet uxoris, non nupta, sed hospita dicar;
168 Dum tua sit, Dido quidlibet esse feret.
169 Nota mihi freta sunt Afrum plangentia litus;
170 Temporibus certis dantque negantque viam.
171 Cum dabit aura viam, praebebis carbasa ventis;
172 Nunc levis eiectam continet alga ratem.
173 Tempus ut observem, manda mihi; certius ibis,
174 Nec te, si cupies, ipsa manere sinam.
175 Et socii requiem poscunt, laniataque classis
176 Postulat exiguas semirefecta moras;
177 Pro meritis et siqua tibi debebimus ultra,
178 Pro spe coniugii tempora parva peto —
179 Dum freta mitescunt et amor, dum tempore et usu
180 Fortiter edisco tristia posse pati.
181 Si minus, est animus nobis effundere vitam;
182 In me crudelis non potes esse diu.
183 Adspicias utinam, quae sit scribentis imago!
184 Scribimus, et gremio Troicus ensis adest,
185 Perque genas lacrimae strictum labuntur in ensem,
186 Qui iam pro lacrimis sanguine tinctus erit.
187 Quam bene conveniunt fato tua munera nostro!
188 Instruis inpensa nostra sepulcra brevi.
189 Nec mea nunc primum feriuntur pectora telo;
190 Ille locus saevi vulnus amoris habet.
191 Anna soror, soror Anna, meae male conscia culpae,
192 Iam dabis in cineres ultima dona meos.
193 Nec consumpta rogis inscribar Elissa Sychaei,
194 Hoc tantum in tumuli marmore carmen erit:
195 Praebuit Aeneas et causam mortis et ensem;
196 Ipsa sua Dido concidit usa manu.
=== poem 8 ===
1 Alloquor Hermione nuper fratremque virumque.
2 Nunc fratrem; nomen coniugis alter habet:
3 Pyrrhus Achillides, animosus imagine patris,
4 Inclusam contra iusque piumque tenet.
5 Quod potui, renui, ne non invita tenerer;
6 Cetera femineae non valuere manus.
7 'Quid facis, Aeacide? non sum sine vindice,' dixi:
8 'Haec tibi sub domino est, Pyrrhe, puella suo!'
9 Surdior ille freto clamantem nomen Orestae
10 Traxit inornatis in sua tecta comis.
11 Quid gravius capta Lacedaemone serva tulissem,
12 Si raperet Graias barbara turba nurus?
13 Parcius Andromachen vexavit Achaia victrix,
14 Cum Danaus Phrygias ureret ignis opes.
15 At tu, cura mei si te pia tangit, Oreste,
16 Inice non timidas in tua iura manus!
17 An siquis rapiat stabulis armenta reclusis,
18 Arma feras, rapta coniuge lentus eris?
19 Sit socer exemplo nuptae repetitor ademptae,
20 Cui pia militiae causa puella fuit!
21 Si socer ignavus vidua stertisset in aula,
22 Nupta foret Paridi mater, ut ante fuit.
23 Nec tu mille rates sinuosaque vela pararis
24 Nec numeros Danai militis — ipse veni!
25 Sic quoque eram repetenda tamen, nec turpe marito
26 Aspera pro caro bella tulisse toro.
27 Quid, quod avus nobis idem Pelopeius Atreus,
28 Et, si non esses vir mihi, frater eras.
29 Vir, precor, uxori, frater succurre sorori!
30 Instant officio nomina bina tuo.
31 Me tibi Tyndareus, vita gravis auctor et annis,
32 Tradidit; arbitrium neptis habebat avus.
33 At pater Aeacidae promiserat inscius acti;
34 Plus patre, quo prior est ordine, pollet avus.
35 Cum tibi nubebam, nulli mea taeda nocebat;
36 Si iungar Pyrrho, tu mihi laesus eris.
37 Et pater ignoscet nostro Menelaus amori —
38 Succubuit telis praepetis ipse dei.
39 Quem sibi permisit, genero concedet amorem;
40 Proderit exemplo mater amata suo.
41 Tu mihi, quod matri pater est; quas egerat olim
42 Dardanius partis advena, Pyrrhus agit.
43 Ille licet patriis sine fine superbiat actis;
44 Et tu, quae referas facta parentis, habes.
45 Tantalides omnis ipsumque regebat Achillem.
46 Hic pars militiae; dux erat ille ducum.
47 Tu quoque per proavum Pelopem Pelopisque parentem,
48 Si medios numeres, a Iove quintus eris.
49 Nec virtute cares. arma invidiosa tulisti,
50 Sed tibi — quid faceres? — induit illa pater.
51 Materia vellem fortis meliore fuisses;
52 Non lecta est operi, sed data causa tuo.
53 Hanc tamen inplesti; iuguloque Aegisthus aperto
54 Tecta cruentavit, quae pater ante tuus.
55 Increpat Aeacides laudemque in crimina vertit —
56 Et tamen adspectus sustinet ille meos.
57 Rumpor, et ora mihi pariter cum mente tumescunt,
58 Pectoraque inclusis ignibus usta dolent.
59 Hermione coram quisquamne obiecit Orestae,
60 Nec mihi sunt vires, nec ferus ensis adest?
61 Flere licet certe; flendo defundimus iram,
62 Perque sinum lacrimae fluminis instar eunt.
63 Has solas habeo semper semperque profundo;
64 Ument incultae fonte perenne genae.
65 Num generis fato, quod nostros errat in annos,
66 Tantalides matres apta rapina sumus?
67 Non ego fluminei referam mendacia cygni
68 Nec querar in plumis delituisse Iovem.
69 Qua duo porrectus longe freta distinet Isthmos,
70 Vecta peregrinis Hippodamia rotis;
71 Taenaris Idaeo trans aequor ab hospite rapta
72 Argolicas pro se vertit in arma manus.
75 Vix equidem memini, memini tamen. omnia luctus,
76 Omnia solliciti plena timoris erant;
77 Flebat avus Phoebeque soror fratresque gemelli,
78 Orabat superos Leda suumque Iovem.
79 Ipsa ego, non longos etiamtunc scissa capillos,
80 Clamabam: 'sine me, me sine, mater, abis?'
81 Nam coniunx aberat! ne non Pelopeia credar,
82 Ecce, Neoptolemo praeda parata fui!
83 Pelides utinam vitasset Apollinis arcus!
84 Damnaret nati facta proterva pater;
85 Nec quondam placuit nec nunc placuisset Achilli
86 Abducta viduum coniuge flere virum.
87 Quae mea caelestis iniuria fecit iniquos,
88 Quod mihi — vae miserae! — sidus obesse querar?
89 Parva mea sine matre fui, pater arma ferebat,
90 Et duo cum vivant, orba duobus eram.
91 Non tibi blanditias primis, mea mater, in annis
92 Incerto dictas ore puella tuli;
93 Non ego captavi brevibus tua colla lacertis
94 Nec gremio sedi sarcina grata tuo.
95 Non cultus tibi cura mei, nec pacta marito
96 Intravi thalamos matre parante novos.
97 Obvia prodieram reduci tibi — vera fatebor —
98 Nec facies nobis nota parentis erat!
99 Te tamen esse Helenen, quod eras pulcherrima, sensi;
100 Ipsa requirebas, quae tua nata foret!
101 Pars haec una mihi, coniunx bene cessit Orestes;
102 Is quoque, ni pro se pugnat, ademptus erit.
103 Pyrrhus habet captam reduce et victore parente —
104 Hoc munus nobis diruta Troia dedit!
105 Cum tamen altus equis Titan radiantibus instant,
106 Perfruor infelix liberiore malo;
107 Nox ubi me thalamis ululantem et acerba gementem
108 Condidit in maesto procubuique toro,
109 Pro somno lacrimis oculi funguntur obortis,
110 Quaque licet, fugio sicut ab hoste virum.
111 Saepe malis stupeo rerumque oblita locique
112 Ignara tetigi Scyria membra manu,
113 Utque nefas sensi, male corpora tacta relinquo
114 Et mihi pollutas credor habere manus.
115 Saepe Neoptolemi pro nomine nomen Orestae
116 Exit, et errorem vocis ut omen amo.
117 Per genus infelix iuro generisque parentem,
118 Qui freta, qui terras et sua regna quatit;
119 Per patris ossa tui, patrui mihi, quae tibi debent,
120 Quod se sub tumulo fortiter ulta iacent —
121 Aut ego praemoriar primoque exstinguar in aevo,
122 Aut ego Tantalidae Tantalis uxor ero!
=== poem 9 ===
a Mittor ad Alciden a coniuge conscia mentis
b Littera, si coniunx Deianira tua est:
1 Gratulor Oechaliam titulis accedere nostris;
2 Victorem victae succubuisse queror.
3 Fama Pelasgiadas subito pervenit in urbes
4 Decolor et factis infitianda tuis,
5 Quem numquam Iuno seriesque inmensa laborum
6 Fregerit, huic Iolen inposuisse iugum.
7 Hoc velit Eurystheus, velit hoc germana Tonantis,
8 Laetaque sit vitae labe noverca tuae;
9 At non ille, brevis cui nox — si creditur — una
10 Luctanti, ut tantus conciperere, fuit.
11 Plus tibi quam Iuno, nocuit Venus: illa premendo
12 Sustulit, haec humili sub pede colla tenet.
13 Respice vindicibus pacatum viribus orbem,
14 Qua latam Nereus caerulus ambit humum.
15 Se tibi pax terrae, tibi se tuta aequora debent;
16 Inplesti meritis solis utramque domum.
17 Quod te laturum est, caelum prius ipse tulisti;
18 Hercule supposito sidera fulsit Atlans.
19 Quid nisi notitia est misero quaesita pudori,
20 Si cumulas turpi facta priora nota?
21 Tene ferunt geminos pressisse tenaciter angues,
22 Cum tener in cunis iam Iove dignus eras?
23 Coepisti melius quam desinis; ultima primis
24 Cedunt; dissimiles hic vir et ille puer.
25 Quem non mille ferae, quem non Stheneleius hostis,
26 Non potuit Iuno vincere, vincit amor.
27 At bene nupta feror, quia nominer Herculis uxor,
28 Sitque socer, rapidis qui tonat altus equis.
29 Quam male inaequales veniunt ad aratra iuvenci,
30 Tam premitur magno coniuge nupta minor.
31 Non honor est sed onus species laesura ferentis;
32 Siqua voles apte nubere, nube pari.
33 Vir mihi semper abest, et coniuge notior hospes,
34 Monstraque terribiles persequiturque feras.
35 Ipsa domo vidua votis operata pudicis
36 Torqueor, infesto ne vir ab hoste cadat;
37 Inter serpentes aprosque avidosque leones
38 Iactor et haesuros terna per ora canes.
39 Me pecudum fibrae simulacraque inania somni
40 Ominaque arcana nocte petita movent.
41 Aucupor infelix incertae murmura famae,
42 Speque timor dubia spesque timore cadit.
43 Mater abest queriturque deo placuisse potenti,
44 Nec pater Amphitryon nec puer Hyllus adest;
45 Arbiter Eurystheus astu Iunonis iniquae
46 Sentitur nobis iraque longa deae.
47 Haec mihi ferre parum? peregrinos addis amores,
48 Et mater de te quaelibet esse potest.
49 Non ego Partheniis temeratam vallibus Augen,
50 Nec referam partus, Ormeni nympha, tuos;
51 Non tibi crimen erunt, Teuthrantia turba, sorores,
52 Quarum de populo nulla relicta tibi est.
53 Una, recens crimen, referetur adultera nobis,
54 Unde ego sum Lydo facta noverca Lamo.
55 Maeandros, terris totiens errator in isdem,
56 Qui lassas in se saepe retorquet aquas,
57 Vidit in Herculeo suspensa monilia collo
58 Illo, cui caelum sarcina parva fuit.
59 Non puduit fortis auro cohibere lacertos,
60 Et solidis gemmas opposuisse toris?
61 Nempe sub his animam pestis Nemeaea lacertis
62 Edidit, unde umerus tegmina laevus habet!
63 Ausus es hirsutos mitra redimire capillos!
64 Aptior Herculeae populus alba comae.
65 Nec te Maeonia lascivae more puellae
66 Incingi zona dedecuisse putas?
67 Non tibi succurrit crudi Diomedis imago,
68 Efferus humana qui dape pavit equas?
69 Si te vidisset cultu Busiris in isto,
70 Huic victor victo nempe pudendus eras.
71 Detrahat Antaeus duro redimicula collo,
72 Ne pigeat molli succubuisse viro.
73 Inter Ioniacas calathum tenuisse puellas
74 Diceris et dominae pertimuisse minas.
75 Non fugis, Alcide, victricem mille laborum
76 Rasilibus calathis inposuisse manum,
77 Crassaque robusto deducis pollice fila,
78 Aequaque famosae pensa rependis erae?
79 A, quotiens digitis dum torques stamina duris,
80 Praevalidae fusos conminuere manus!
81 Ante pedes dominae
82 Factaque narrabas dissimulanda tibi —
85 Scilicet inmanes elisis faucibus hydros
86 Infantem caudis involuisse manum,
87 Ut Tegeaeus aper cupressifero Erymantho
88 Incubet et vasto pondere laedat humum.
89 Non tibi Threiciis adfixa penatibus ora,
90 Non hominum pingues caede tacentur equae;
91 Prodigiumque triplex, armenti dives Hiberi
92 Geryones, quamvis in tribus unus erat;
93 Inque canes totidem trunco digestus ab uno
94 Cerberos inplicitis angue minante comis;
95 Quaeque redundabat fecundo vulnere serpens
96 Fertilis et damnis dives ab ipsa suis;
97 Quique inter laevumque latus laevumque lacertum
98 Praegrave conpressa fauce pependit onus;
99 Et male confisum pedibus formaque bimembri
100 Pulsum Thessalicis agmen equestre iugis.
101 Haec tu Sidonio potes insignitus amictu
102 Dicere? non cultu lingua retenta silet?
103 Se quoque nympha tuis ornavit Iardanis armis
104 Et tulit a capto nota tropaea viro.
105 I nunc, tolle animos et fortia gesta recense;
106 Quo tu non esses, iure vir illa fuit.
107 Qua tanto minor es, quanto te, maxime rerum,
108 Quam quos vicisti, vincere maius erat.
109 Illi procedit rerum mensura tuarum —
110 Cede bonis; heres laudis amica tuae.
111 O pudor! hirsuti costis exuta leonis
112 Aspera texerunt vellera molle latus!
113 Falleris et nescis — non sunt spolia illa leonis,
114 Sed tua, tuque feri victor es, illa tui.
115 Femina tela tulit Lernaeis atra venenis,
116 Ferre gravem lana vix satis apta colum,
117 Instruxitque manum clava domitrice ferarum,
118 Vidit et in speculo coniugis arma mei!
119 Haec tamen audieram; licuit non credere famae,
120 Et venit ad sensus mollis ab aure dolor —
121 Ante meos oculos adducitur advena paelex,
122 Nec mihi, quae patior, dissimulare licet!
123 Non sinis averti; mediam captiva per urbem
124 Invitis oculis adspicienda venit.
125 Nec venit incultis captarum more capillis,
126 Fortunam vultu fassa decente suam;
127 Ingreditur late lato spectabilis auro,
128 Qualiter in Phrygia tu quoque cultus eras.
129 Dat vultum populo sublimis ut Hercule victo;
130 Oechaliam vivo stare parente putes.
131 Forsitan et pulsa Aetolide Deianira
132 Nomine deposito paelicis uxor erit,
133 Eurytidosque Ioles atque Aonii Alcidae
134 Turpia famosus corpora iunget Hymen.
135 Mens fugit admonitu, frigusque perambulat artus,
136 Et iacet in gremio languida facta manus.
137 Me quoque cum multis, sed me sine crimine amasti.
138 Ne pigeat, pugnae bis tibi causa fui.
139 Cornua flens legit ripis Achelous in udis
140 Truncaque limosa tempora mersit aqua;
141 Semivir occubuit in lotifero Eueno
142 Nessus, et infecit sanguis equinus aquas.
143 Sed quid ego haec refero? scribenti nuntia venit
144 Fama, virum tunicae tabe perire meae.
145 Ei mihi! quid feci? quo me furor egit amantem?
146 Inpia quid dubitas Deianira mori?
147 An tuus in media coniunx lacerabitur Oeta,
148 Tu sceleris tanti causa superstes eris?
149 Siquid adhuc habeo facti, cur Herculis uxor
150 Credar, coniugii mors mea pignus erit!
151 Tu quoque cognosces in me, Meleagre, sororem!
152 Inpia quid dubitas Deianira mori?
153 Heu devota domus! solio sedet Agrios alto;
154 Oenea desertum nuda senecta premit.
155 Exulat ignotis Tydeus germanus in oris;
156 Alter fatali vivus in igne situs;
157 Exegit ferrum sua per praecordia mater.
158 Inpia quid dubitas Deianira mori?
159 Deprecor hoc unum per iura sacerrima lecti,
160 Ne videar fatis insidiata tuis.
161 Nessus, ut est avidum percussus harundine pectus,
162 'Hic,' dixit, 'vires sanguis amoris habet.'
163 Inlita Nesseo misi tibi texta veneno.
164 Inpia quid dubitas Deianira mori?
165 Iamque vale, seniorque pater germanaque Gorge,
166 Et patria et patriae frater adempte tuae,
167 Et tu lux oculis hodierna novissima nostris,
168 Virque — sed o possis! — et puer Hylle, vale!
=== poem 10 ===
a Illa relicta feris etiamnunc, improbe Theseu,
b Vivit: et haec aequa mente tulisse velis:
1 Mitius inveni quam te genus omne ferarum;
2 Credita non ulli quam tibi peius eram.
3 Quae legis, ex illo, Theseu, tibi litore mitto
4 Unde tuam sine me vela tulere ratem,
5 In quo me somnusque meus male prodidit et tu,
6 Per facinus somnis insidiate meis.
7 Tempus erat, vitrea quo primum terra pruina
8 Spargitur et tectae fronde queruntur aves.
9 Incertum vigilans ac somno languida movi
10 Thesea prensuras semisupina manus —
11 Nullus erat! referoque manus iterumque retempto,
12 Perque torum moveo bracchia — nullus erat!
13 Excussere metus somnum; conterrita surgo,
14 Membraque sunt viduo praecipitata toro.
15 Protinus adductis sonuerunt pectora palmis,
16 Utque erat e somno turbida, rupta coma est.
17 Luna fuit; specto, siquid nisi litora cernam.
18 Quod videant oculi, nil nisi litus habent.
19 Nunc huc, nunc illuc, et utroque sine ordine, curro;
20 Alta puellares tardat harena pedes.
21 Interea toto clamavi in litore 'Theseu!':
22 Reddebant nomen concava saxa tuum,
23 Et quotiens ego te, totiens locus ipse vocabat.
24 Ipse locus miserae ferre volebat opem.
25 Mons fuit — apparent frutices in vertice rari;
26 Hinc scopulus raucis pendet adesus aquis.
27 Adscendo — vires animus dabat — atque ita late
28 Aequora prospectu metior alta meo.
29 Inde ego — nam ventis quoque sum crudelibus usa —
30 Vidi praecipiti carbasa tenta Noto.
31 Ut vidi haut dignam quae me vidisse putarem,
32 Frigidior glacie semianimisque fui.
33 Nec languere diu patitur dolor; excitor illo,
34 Excitor et summa Thesea voce voco.
35 'Quo fugis?' exclamo; 'scelerate revertere Theseu!
36 Flecte ratem! numerum non habet illa suum!'
37 Haec ego; quod voci deerat, plangore replebam;
38 Verbera cum verbis mixta fuere meis.
39 Si non audires, ut saltem cernere posses,
40 Iactatae late signa dedere manus;
41 Candidaque inposui longae velamina virgae —
42 Scilicet oblitos admonitura mei!
43 Iamque oculis ereptus eras. tum denique flevi;
44 Torpuerant molles ante dolore genae.
45 Quid potius facerent, quam me mea lumina flerent,
46 Postquam desieram vela videre tua?
47 Aut ego diffusis erravi sola capillis,
48 Qualis ab Ogygio concita Baccha deo,
49 Aut mare prospiciens in saxo frigida sedi,
50 Quamque lapis sedes, tam lapis ipsa fui.
51 Saepe torum repeto, qui nos acceperat ambos,
52 Sed non acceptos exhibiturus erat,
53 Et tua, quae possum pro te, vestigia tango
54 Strataque quae membris intepuere tuis.
55 Incumbo, lacrimisque toro manante profusis,
56 'Pressimus,' exclamo, 'te duo — redde duos!
57 Venimus huc ambo; cur non discedimus ambo?
58 Perfide, pars nostri, lectule, maior ubi est?'
59 Quid faciam? quo sola ferar? vacat insula cultu.
60 Non hominum video, non ego facta boum.
61 Omne latus terrae cingit mare; navita nusquam,
62 Nulla per ambiguas puppis itura vias.
63 Finge dari comitesque mihi ventosque ratemque —
64 Quid sequar? accessus terra paterna negat.
65 Ut rate felici pacata per aequora labar,
66 Temperet ut ventos Aeolus — exul ero!
67 Non ego te, Crete centum digesta per urbes,
68 Adspiciam, puero cognita terra Iovi,
69 Ut pater et tellus iusto regnata parenti
70 Prodita sunt facto, nomina cara, meo.
71 Cum tibi, ne victor tecto morerere recurvo,
72 Quae regerent passus, pro duce fila dedi,
73 Tum mihi dicebas: 'per ego ipsa pericula iuro,
74 Te fore, dum nostrum vivet uterque, meam.'
75 Vivimus, et non sum, Theseu, tua — si modo vivit
76 Femina periuri fraude sepulta viri.
77 Me quoque, qua fratrem mactasses, inprobe, clava;
78 Esset, quam dederas, morte soluta fides.
79 Nunc ego non tantum, quae sum passura, recordor,
80 Et quaecumque potest ulla relicta pati:
81 Occurrunt animo pereundi mille figurae,
82 Morsque minus poenae quam mora mortis habet.
83 Iam iam venturos aut hac aut suspicor illac,
84 Qui lanient avido viscera dente, lupos.
85 Quis scit an et fulvos tellus alat ista leones?
86 Forsitan et saevas tigridas insula habet.
87 Et freta dicuntur magnas expellere phocas!
88 Quis vetat et gladios per latus ire meum?
89 Tantum ne religer dura captiva catena,
90 Neve traham serva grandia pensa manu,
91 Cui pater est Minos, cui mater filia Phoebi,
92 Quodque magis memini, quae tibi pacta fui!
93 Si mare, si terras porrectaque litora vidi,
94 Multa mihi terrae, multa minantur aquae.
95 Caelum restabat — timeo simulacra deorum!
96 Destitutor rabidis praeda cibusque feris;
97 Sive colunt habitantque viri, diffidimus illis —
98 Externos didici laesa timere viros.
99 Viveret Androgeos utinam! nec facta luisses
100 Inpia funeribus, Cecropi terra, tuis;
101 Nec tua mactasset nodoso stipite, Theseu,
102 Ardua parte virum dextera, parte bovem;
103 Nec tibi, quae reditus monstrarent, fila dedissem,
104 Fila per adductas saepe recepta manus.
105 Non equidem miror, si stat victoria tecum,
106 Strataque Cretaeam belua planxit humum.
107 Non poterant figi praecordia ferrea cornu;
108 Ut te non tegeres, pectore tutus eras.
109 Illic tu silices, illic adamanta tulisti,
110 Illic, qui silices, Thesea, vincat, habes.
111 Crudeles somni, quid me tenuistis inertem?
112 Aut semel aeterna nocte premenda fui.
113 Vos quoque crudeles, venti, nimiumque parati
114 Flaminaque in lacrimas officiosa meas.
115 Dextera crudelis, quae me fratremque necavit,
116 Et data poscenti, nomen inane, fides!
117 In me iurarunt somnus ventusque fidesque;
118 Prodita sum causis una puella tribus!
119 Ergo ego nec lacrimas matris moritura videbo,
120 Nec, mea qui digitis lumina condat, erit?
121 Spiritus infelix peregrinas ibit in auras,
122 Nec positos artus unguet amica manus?
123 Ossa superstabunt volucres inhumata marinae?
124 Haec sunt officiis digna sepulcra meis?
125 Ibis Cecropios portus patriaque receptus,
126 Cum steteris turbae celsus in ore tuae
127 Et bene narraris letum taurique virique
128 Sectaque per dubias saxea tecta vias,
129 Me quoque narrato sola tellure relictam!
130 Non ego sum titulis subripienda tuis.
131 Nec pater est Aegeus, nec tu Pittheidos Aethrae
132 Filius; auctores saxa fretumque tui!
133 Di facerent, ut me summa de puppe videres;
134 Movisset vultus maesta figura tuos!
135 Nunc quoque non oculis, sed, qua potes, adspice mente
136 Haerentem scopulo, quem vaga pulsat aqua.
137 Adspice demissos lugentis more capillos
138 Et tunicas lacrimis sicut ab imbre gravis.
139 Corpus, ut inpulsae segetes aquilonibus, horret,
140 Litteraque articulo pressa tremente labat.
141 Non te per meritum, quoniam male cessit, adoro;
142 Debita sit facto gratia nulla meo.
143 Sed ne poena quidem! si non ego causa salutis,
144 Non tamen est, cur sis tu mihi causa necis.
145 Has tibi plangendo lugubria pectora lassas
146 Infelix tendo trans freta lata manus;
147 Hos tibi — qui superant — ostendo maesta capillos!
148 Per lacrimas oro, quas tua facta movent —
149 Flecte ratem, Theseu, versoque relabere velo!
150 Si prius occidero, tu tamen ossa feres!
=== poem 11 ===
a Aeolis Aeolidae, quam non habet ipsa, salutem
b Mittit et armata verba notata manu;
1 Siqua tamen caecis errabunt scripta lituris,
2 Oblitus a dominae caede libellus erit.
3 Dextra tenet calamum, strictum tenet altera ferrum,
4 Et iacet in gremio charta soluta meo.
5 Haec est Aeolidos fratri scribentis imago;
6 Sic videor duro posse placere patri.
7 Ipse necis cuperem nostrae spectator adesset,
8 Auctorisque oculis exigeretur opus!
9 Ut ferus est multoque suis truculentior Euris,
10 Spectasset siccis vulnera nostra genis.
11 Scilicet est aliquid, cum saevis vivere ventis;
12 Ingenio populi convenit ille sui.
13 Ille Noto Zephyroque et Sithonio Aquiloni
14 Imperat et pinnis, Eure proterve, tuis.
15 Imperat heu! ventis, tumidae non imperat irae,
16 Possidet et vitiis regna minora suis.
17 Quid iuvat admotam per avorum nomina caelo
18 Inter cognatos posse referre Iovem?
19 Num minus infestum, funebria munera, ferrum
20 Feminea teneo, non mea tela, manu?
21 O utinam, Macareu, quae nos commisit in unum,
22 Venisset leto serior hora meo!
23 Cur umquam plus me, frater, quam frater amasti,
24 Et tibi, non debet quod soror esse, fui?
25 Ipsa quoque incalui, qualemque audire solebam,
26 Nescio quem sensi corde tepente deum.
27 Fugerat ore color; macies adduxerat artus;
28 Sumebant minimos ora coacta cibos;
29 Nec somni faciles et nox erat annua nobis,
30 Et gemitum nullo laesa dolore dabam.
31 Nec, cur haec facerem, poteram mihi reddere causam
32 Nec noram, quid amans esset; at illud eram.
33 Prima malum nutrix animo praesensit anili;
34 Prima mihi nutrix 'Aeoli,' dixit, 'amas!'
35 Erubui, gremioque pudor deiecit ocellos;
36 Haec satis in tacita signa fatentis erant.
37 Iamque tumescebant vitiati pondera ventris,
38 Aegraque furtivum membra gravabat onus.
39 Quas mihi non herbas, quae non medicamina nutrix
40 Attulit audaci supposuitque manu,
41 Ut penitus nostris — hoc te celavimus unum —
42 Visceribus crescens excuteretur onus?
43 A, nimium vivax admotis restitit infans
44 Artibus et tecto tutus ab hoste fuit!
45 Iam noviens erat orta soror pulcherrima Phoebi,
46 Et nova luciferos Luna movebat equos.
47 Nescia, quae faceret subitos mihi causa dolores,
48 Et rudis ad partus et nova miles eram.
49 Nec tenui vocem. 'quid,' ait, 'tua crimina prodis?'
50 Oraque clamantis conscia pressit anus.
51 Quid faciam infelix? gemitus dolor edere cogit,
52 Sed timor et nutrix et pudor ipse vetant.
53 Contineo gemitus elapsaque verba reprendo
54 Et cogor lacrimas conbibere ipsa meas.
55 Mors erat ante oculos, et opem Lucina negabat —
56 Et grave, si morerer, mors quoque crimen erat —
57 Cum super incumbens scissa tunicaque comaque
58 Pressa refovisti pectora nostra tuis,
59 Et mihi 'vive, soror, soror o carissima,' dixti;
60 'Vive nec unius corpore perde duos!
61 Spes bona det vires; fratri nam nupta futura es.
62 Illius, de quo mater, et uxor eris.'
63 Mortua, crede mihi, tamen ad tua verba revixi:
64 Et positum est uteri crimen onusque mei.
65 Quid tibi grataris? media sedet Aeolus aula;
66 Crimina sunt oculis subripienda patris.
67 Frugibus infantem ramisque albentis olivae
68 Et levibus vittis sedula celat anus,
69 Fictaque sacra facit dicitque precantia verba;
70 Dat populus sacris, dat pater ipse viam.
71 Iam prope limen erat — patrias vagitus ad auris
72 Venit, et indicio proditur ille suo!
73 Eripit infantem mentitaque sacra revelat
74 Aeolus; insana regia voce sonat.
75 Ut mare fit tremulum, tenui cum stringitur aura,
76 Ut quatitur tepido fraxina virga Noto,
77 Sic mea vibrari pallentia membra videres;
78 Quassus ab inposito corpore lectus erat.
79 Inruit et nostrum vulgat clamore pudorem,
80 Et vix a misero continet ore manus.
81 Ipsa nihil praeter lacrimas pudibunda profudi;
82 Torpuerat gelido lingua retenta metu.
83 Iamque dari parvum canibusque avibusque nepotem
84 Iusserat, in solis destituique locis.
85 Vagitus dedit ille miser — sensisse putares —
86 Quaque suum poterat voce rogabat avum.
87 Quid mihi tunc animi credis, germane, fuisse —
88 Nam potes ex animo colligere ipse tuo —
89 Cum mea me coram silvas inimicus in altas
90 Viscera montanis ferret edenda lupis?
91 Exierat thalamo; tunc demum pectora plangi
92 Contigit inque meas unguibus ire genas.
93 Interea patrius vultu maerente satelles
94 Venit et indignos edidit ore sonos:
95 'Aeolus hunc ensem mittit tibi' — tradidit ensem —
96 'Et iubet ex merito scire, quid iste velit.'
97 Scimus, et utemur violento fortiter ense;
98 Pectoribus condam dona paterna meis.
99 His mea muneribus, genitor, conubia donas?
100 Hac tua dote, pater, filia dives erit?
101 Tolle procul, decepte, faces, Hymenaee, maritas
102 Et fuge turbato tecta nefanda pede!
103 Ferte faces in me quas fertis, Erinyes atrae,
104 Et meus ex isto luceat igne rogus!
105 Nubite felices Parca meliore sorores,
106 Amissae memores sed tamen este mei!
107 Quid puer admisit tam paucis editus horis?
108 Quo laesit facto vix bene natus avum?
109 Si potuit meruisse necem, meruisse putetur —
110 A, miser admisso plectitur ille meo!
111 Nate, dolor matris, rabidarum praeda ferarum,
112 Ei mihi! natali dilacerate tuo;
113 Nate, parum fausti miserabile pignus amoris —
114 Haec tibi prima dies, haec tibi summa fuit.
115 Non mihi te licuit lacrimis perfundere iustis,
116 In tua non tonsas ferre sepulcra comas;
117 Non super incubui, non oscula frigida carpsi.
118 Diripiunt avidae viscera nostra ferae.
119 Ipsa quoque infantis cum vulnere prosequar umbras
120 Nec mater fuero dicta nec orba diu.
121 Tu tamen, o frustra miserae sperate sorori,
122 Sparsa, precor, nati collige membra tui,
123 Et refer ad matrem socioque inpone sepulcro,
124 Urnaque nos habeat quamlibet arta duos!
125 Vive memor nostri, lacrimasque in vulnera funde,
126 Neve reformida corpus amantis amans.
127 Tu, rogo, dilectae nimium mandata sororis
128 Perfice; mandatis obsequar ipsa patris!
=== poem 12 ===
a Exul, inops, contempta novo Medea marito
b Dicit: an a regnis tempora nulla vacant?
1 At tibi Colchorum, memini, regina vacavi,
2 Ars mea cum peteres ut tibi ferret opem.
3 Tunc quae dispensant mortalia fila sorores
4 Debuerant fusos evoluisse meos.
5 Tum potui Medea mori bene! quidquid ab illo
6 Produxi vitam tempore, poena fuit.
7 Ei mihi! cur umquam iuvenalibus acta lacertis
8 Phrixeam petiit Pelias arbor ovem?
9 Cur umquam Colchi Magnetida vidimus Argo,
10 Turbaque Phasiacam Graia bibistis aquam?
11 Cur mihi plus aequo flavi placuere capilli
12 Et decor et linguae gratia ficta tuae?
13 Aut, semel in nostras quoniam nova puppis harenas
14 Venerat audacis attuleratque viros,
15 Isset anhelatos non praemedicatus in ignes
16 Inmemor Aesonides oraque adusta boum;
17 Semina iecisset totidem quot semina et hostes,
18 Ut caderet cultu cultor ab ipse suo!
19 Quantum perfidiae tecum, scelerate, perisset,
20 Dempta forent capiti quam mala multa meo!
21 Est aliqua ingrato meritum exprobrare voluptas.
22 Hac fruar; haec de te gaudia sola feram.
23 Iussus inexpertam Colchos advertere puppim
24 Intrasti patriae regna beata meae.
25 Hoc illic Medea fui, nova nupta quod hic est;
26 Quam pater est illi, tam mihi dives erat.
27 Hic Ephyren bimarem, Scythia tenus ille nivosa
28 Omne tenet, Ponti qua plaga laeva iacet.
29 Accipis hospitio iuvenes, Aeeta, Pelasgos,
30 Et premitis pictos, corpora Graia, toros.
31 Tunc ego te vidi, tunc coepi scire, quid esses;
32 Illa fuit mentis prima ruina meae.
33 Et vidi et perii; nec notis ignibus arsi,
34 Ardet ut ad magnos pinea taeda deos.
35 Et formosus eras, et me mea fata trahebant;
36 Abstulerant oculi lumina nostra tui.
37 Perfide, sensisti — quis enim bene celat amorem?
38 Eminet indicio prodita flamma suo.
39 Dicitur interea tibi lex ut dura ferorum
40 Insolito premeres vomere colla boum.
41 Martis erant tauri plus quam per cornua saevi,
42 Quorum terribilis spiritus ignis erat;
43 Aere pedes solidi praetentaque naribus aera,
44 Nigra per adflatus haec quoque facta suos.
45 Semina praeterea populos genitura iuberis
46 Spargere devota lata per arva manu,
47 Qui peterent natis secum tua corpora telis;
48 Illa est agricolae messis iniqua suo.
49 Lumina custodis succumbere nescia somno,
50 Ultimus est aliqua decipere arte labor.
51 Dixerat Aeetes; maesti consurgitis omnes,
52 Mensaque purpureos deserit alta toros.
53 Quam tibi tunc longe regnum dotale Creusae
54 Et socer et magni nata Creontis erat!
55 Tristis abis; oculis abeuntem prosequor udis,
56 Et dixit tenui murmure lingua: 'vale!'
57 Ut positum tetigi thalamo male saucia lectum,
58 Acta est per lacrimas nox mihi, quanta fuit;
59 Ante oculos taurique meos segetesque nefandae,
60 Ante meos oculos pervigil anguis erat.
61 Hinc amor, hinc timor est; ipsum timor auget amorem.
62 Mane erat, et thalamo cara recepta soror
63 Disiectamque comas adversaque in ora iacentem
64 Invenit, et lacrimis omnia plena meis.
65 Orat opem Minyis. alter petit, impetrat alter:
66 Aesonio iuveni quod rogat illa, damus.
67 Est nemus et piceis et frondibus ilicis atrum;
68 Vix illuc radiis solis adire licet.
69 Sunt in eo — fuerant certe — delubra Dianae;
70 Aurea barbarica stat dea facta manu.
71 Noscis? an exciderunt mecum loca? venimus illuc.
72 Orsus es infido sic prior ore loqui:
73 'Ius tibi et arbitrium nostrae fortuna salutis
74 Tradidit, inque tua est vitaque morsque manu.
75 Perdere posse sat est, siquem iuvet ipsa potestas;
76 Sed tibi servatus gloria maior ero.
77 Per mala nostra precor, quorum potes esse levamen,
78 Per genus, et numen cuncta videntis avi,
79 Per triplicis vultus arcanaque sacra Dianae,
80 Et si forte aliquos gens habet ista deos —
81 O virgo, miserere mei, miserere meorum;
82 Effice me meritis tempus in omne tuum!
83 Quodsi forte virum non dedignare Pelasgum —
84 Sed mihi tam faciles unde meosque deos? —
85 Spiritus ante meus tenues vanescet in auras
86 Quam thalamo nisi tu nupta sit ulla meo!
87 Conscia sit Iuno sacris praefecta maritis,
88 Et dea marmorea cuius in aede sumus!'
89 Haec animum — et quota pars haec sunt! — movere puellae
90 Simplicis, et dextrae dextera iuncta meae.
91 Vidi etiam lacrimas — sua pars et fraudis in illis.
92 Sic cito sum verbis capta puella tuis.
93 Iungis aenipedes inadusto corpore tauros
94 Et solidam iusso vomere findis humum.
95 Arva venenatis pro semine dentibus inples,
96 Nascitur et gladios scutaque miles habens.
97 Ipsa ego, quae dederam medicamina, pallida sedi,
98 Cum vidi subitos arma tenere viros,
99 Donec terrigenae, facinus mirabile, fratres
100 Inter se strictas conseruere manus.
101 Insopor ecce vigil squamis crepitantibus horrens
102 Sibilat et torto pectore verrit humum!
103 Dotis opes ubi erant? ubi erat tibi regia coniunx,
104 Quique maris gemini distinet Isthmos aquas?
105 Illa ego, quae tibi sum nunc denique barbara facta,
106 Nunc tibi sum pauper, nunc tibi visa nocens,
107 Flammea subduxi medicato lumina somno,
108 Et tibi, quae raperes, vellera tuta dedi.
109 Proditus est genitor, regnum patriamque reliqui;
110 Munus, in exilio quod licet esse, tuli!
111 Virginitas facta est peregrini praeda latronis;
112 Optima cum cara matre relicta soror.
113 At non te fugiens sine me, germane, reliqui!
114 Deficit hoc uno littera nostra loco.
115 Quod facere ausa mea est, non audet scribere dextra.
116 Sic ego, sed tecum, dilaceranda fui.
117 Nec tamen extimui — quid enim post illa timerem? —
118 Credere me pelago, femina iamque nocens.
119 Numen ubi est? ubi di? meritas subeamus in alto,
120 Tu fraudis poenas, credulitatis ego!
121 Compressos utinam Symplegades elisissent,
122 Nostraque adhaererent ossibus ossa tuis;
123 Aut nos Scylla rapax canibus mersisset edendos —
124 Debuit ingratis Scylla nocere viris;
125 Quaeque vomit totidem fluctus totidemque resorbet,
126 Nos quoque Trinacriae supposuisset aquae!
127 Sospes ad Haemonias victorque reverteris urbes;
128 Ponitur ad patrios aurea lana deos.
129 Quid referam Peliae natas pietate nocentes
130 Caesaque virginea membra paterna manu?
131 Ut culpent alii, tibi me laudare necesse est,
132 Pro quo sum totiens esse coacta nocens.
133 Ausus es — o, iusto desunt sua verba dolori! —
134 Ausus es 'Aesonia,' dicere, 'cede domo!'
135 Iussa domo cessi natis comitata duobus
136 Et, qui me sequitur semper, amore tui.
137 Ut subito nostras Hymen cantatus ad aures
138 Venit, et accenso lampades igne micant,
139 Tibiaque effundit socialia carmina vobis,
140 At mihi funerea flebiliora tuba,
141 Pertimui, nec adhuc tantum scelus esse putabam;
142 Sed tamen in toto pectore frigus erat.
143 Turba ruunt et 'Hymen,' clamant, 'Hymenaee!' frequenter —
144 Quo propior vox haec, hoc mihi peius erat.
145 Diversi flebant servi lacrimasque tegebant —
146 Quis vellet tanti nuntius esse mali?
147 Me quoque, quidquid erat, potius nescire iuvabat;
148 Sed tamquam scirem, mens mea tristis erat,
149 Cum minor e pueris (casu studione videndi
150 Constitit ad geminae limina prima foris)
151 'Huc modo, mater, adi! pompam pater,' inquit, 'Iason
152 Ducit et adiunctos aureus urget equos!'
153 Protinus abscissa planxi mea pectora veste,
154 Tuta nec a digitis ora fuere meis.
155 Ire animus mediae suadebat in agmina turbae
156 Sertaque conpositis demere rapta comis;
157 Vix me continui, quin dilaniata capillos
158 Clamarem 'meus est!' iniceremque manus.
159 Laese pater, gaude! Colchi gaudete relicti!
160 Inferias umbrae fratris habete mei;
161 Deseror amissis regno patriaque domoque
162 Coniuge, qui nobis omnia solus erat!
163 Serpentis igitur potui taurosque furentes;
164 Unum non potui perdomuisse virum,
165 Quaeque feros pepuli doctis medicatibus ignes,
166 Non valeo flammas effugere ipsa meas.
167 Ipsi me cantus herbaeque artesque relinquunt;
168 Nil dea, nil Hecates sacra potentis agunt.
169 Non mihi grata dies; noctes vigilantur amarae,
170 Et tener a misero pectore somnus abest.
171 Quae me non possum, potui sopire draconem;
172 Utilior cuivis quam mihi cura mea est.
173 Quos ego servavi, paelex amplectitur artus,
174 Et nostri fructus illa laboris habet.
175 Forsitan et, stultae dum te iactare maritae
176 Quaeris et iniustis auribus apta loqui,
177 In faciem moresque meos nova crimina fingas.
178 Rideat et vitiis laeta sit illa meis!
179 Rideat et Tyrio iaceat sublimis in ostro —
180 Flebit et ardores vincet adusta meos!
181 Dum ferrum flammaeque aderunt sucusque veneni,
182 Hostis Medeae nullus inultus erit!
183 Quodsi forte preces praecordia ferrea tangunt,
184 Nunc animis audi verba minora meis!
185 Tam tibi sum supplex, quam tu mihi saepe fuisti,
186 Nec moror ante tuos procubuisse pedes.
187 Si tibi sum vilis, communis respice natos;
188 Saeviet in partus dira noverca meos.
189 Et nimium similes tibi sunt, et imagine tangor,
190 Et quotiens video, lumina nostra madent.
191 Per superos oro, per avitae lumina flammae,
192 Per meritum et natos, pignora nostra, duos —
193 Redde torum, pro quo tot res insana reliqui;
194 Adde fidem dictis auxiliumque refer!
195 Non ego te inploro contra taurosque virosque,
196 Utque tua serpens victa quiescat ope;
197 Te peto, quem merui, quem nobis ipse dedisti,
198 Cum quo sum pariter facta parente parens.
199 Dos ubi sit, quaeris? campo numeravimus illo,
200 Qui tibi laturo vellus arandus erat.
201 Aureus ille aries villo spectabilis alto
202 Dos mea, quam, dicam si tibi 'redde!,' neges.
203 Dos mea tu sospes; dos est mea Graia iuventus!
204 I nunc, Sisyphias, inprobe, confer opes!
205 Quod vivis, quod habes nuptam socerumque potentis,
206 Hoc ipsum, ingratus quod potes esse, meum est.
207 Quos equidem actutum — sed quid praedicere poenam
208 Attinet? ingentis parturit ira minas.
209 Quo feret ira, sequar! facti fortasse pigebit —
210 Et piget infido consuluisse viro.
211 Viderit ista deus, qui nunc mea pectora versat!
212 Nescio quid certe mens mea maius agit!
=== poem 13 ===
1 Mittit et optat amans, quo mittitur, ire salutem
2 Haemonis Haemonio Laodamia viro.
3 Aulide te fama est vento retinente morari.
4 At me cum fugeres, hic ubi ventus erat?
5 Tum freta debuerant vestris obsistere remis;
6 Illud erat saevis utile tempus aquis.
7 Oscula plura viro mandataque plura dedissem;
8 Et sunt quae volui dicere multa tibi.
9 Raptus es hinc praeceps, et qui tua vela vocaret,
10 Quem cuperent nautae, non ego, ventus erat;
11 Ventus erat nautis aptus, non aptus amanti.
12 Solvor ab amplexu, Protesilae, tuo,
13 Linguaque mandantis verba inperfecta reliquit;
14 Vix illud potui dicere triste 'vale!'
15 Incubuit Boreas abreptaque vela tetendit,
16 Iamque meus longe Protesilaus erat.
17 Dum potui spectare virum, spectare iuvabat,
18 Sumque tuos oculos usque secuta meis;
19 Ut te non poteram, poteram tua vela videre,
20 Vela diu vultus detinuere meos.
21 At postquam nec te nec vela fugacia vidi,
22 Et quod spectarem nil nisi pontus erat,
23 Lux quoque tecum abiit, tenebrisque exanguis obortis
24 Succiduo dicor procubuisse genu.
25 Vix socer Iphiclus, vix me grandaevus Acastus,
26 Vix mater gelida maesta refecit aqua;
27 Officium fecere pium, sed inutile nobis.
28 Indignor miserae non licuisse mori!
29 Ut rediit animus, pariter rediere dolores.
30 Pectora legitimus casta momordit amor.
31 Nec mihi pectendos cura est praebere capillos,
32 Nec libet aurata corpora veste tegi.
33 Ut quas pampinea tetigisse Bicorniger hasta,
34 Creditur, huc illuc, qua furor egit, eo.
35 Conveniunt matres Phylaceides et mihi clamant:
36 'Indue regales, Laudamia, sinus!'
37 Scilicet ipsa geram saturatas murice lanas,
38 Bella sub Iliacis moenibus ille geret?
39 Ipsa comas pectar, galea caput ille premetur?
40 Ipsa novas vestes, dura vir arma feret?
41 Qua possum, squalore tuos imitata labores
42 Dicar, et haec belli tempora tristis agam.
43 Dyspari Priamide, damno formose tuorum,
44 Tam sis hostis iners, quam malus hospes eras!
45 Aut te Taenariae faciem culpasse maritae,
46 Aut illi vellem displicuisse tuam!
47 Tu, qui pro rapta nimium, Menelae, laboras,
48 Ei mihi, quam multis flebilis ultor eris!
49 Di, precor, a nobis omen removete sinistrum,
50 Et sua det Reduci vir meus arma Iovi!
51 Sed timeo, quotiens subiit miserabile bellum;
52 More nivis lacrimae sole madentis eunt.
53 Ilion et Tenedos Simoisque et Xanthus et Ide
54 Nomina sunt ipso paene timenda sono.
55 Nec rapere ausurus, nisi se defendere posset,
56 Hospes erat; vires noverat ille suas.
57 Venerat, ut fama est, multo spectabilis auro
58 Quique suo Phrygias corpore ferret opes,
59 Classe virisque potens, per quae fera bella geruntur —
60 Et sequitur regni pars quotacumque sui?
61 His ego te victam, consors Ledaea gemellis,
62 Suspicor; haec Danais posse nocere puto.
65 Hectora, quisquis is est, si sum tibi cura, caveto;
66 Signatum memori pectore nomen habe!
67 Hunc ubi vitaris, alios vitare memento
68 Et multos illic Hectoras esse puta;
69 Et facito dicas, quotiens pugnare parabis:
70 'Parcere me iussit Laodamia sibi.'
71 Si cadere Argolico fas est sub milite Troiam,
72 Te quoque non ullum vulnus habente cadet.
73 Pugnet et adversos tendat Menelaus in hostis;
74 Hostibus e mediis nupta petenda viro est.
75 Causa tua est dispar; tu tantum vivere pugna,
76 Inque pios dominae posse redire sinus.
77 Parcite, Dardanidae, de tot, precor, hostibus uni,
80 Ne meus ex illo corpore sanguis eat!
81 Non est quem deceat nudo concurrere ferro,
82 Saevaque in oppositos pectora ferre viros;
83 Fortius ille potest multo, quam pugnat, amare.
84 Bella gerant alii; Protesilaus amet!
85 Nunc fateor — volui revocare, animusque ferebat;
86 Substitit auspicii lingua timore mali.
87 Cum foribus velles ad Troiam exire paternis,
88 Pes tuus offenso limine signa dedit.
89 Ut vidi, ingemui, tacitoque in pectore dixi:
90 'Signa reversuri sint, precor, ista viri!'
91 Haec tibi nunc refero, ne sis animosus in armis;
92 Fac, meus in ventos hic timor omnis eat!
93 Sors quoque nescio quem fato designat iniquo,
94 Qui primus Danaum Troada tangat humum.
95 Infelix, quae prima virum lugebit ademptum!
96 Di faciant, ne tu strenuus esse velis!
97 Inter mille rates tua sit millensima puppis,
98 Iamque fatigatas ultima verset aquas!
99 Hoc quoque praemoneo: de nave novissimus exi;
100 Non est, quo properas, terra paterna tibi.
101 Cum venies, remoque move veloque carinam
102 Inque tuo celerem litore siste gradum!
103 Sive latet Phoebus seu terris altior exstat,
104 Tu mihi luce celer, tu mihi nocte veni,
105 Nocte tamen quam luce magis — nox grata puellis
106 Quarum suppositus colla lacertus habet.
107 Aucupor in lecto mendaces caelibe somnos;
108 Dum careo veris gaudia falsa iuvant.
109 Sed tua cur nobis pallens occurrit imago?
110 Cur venit a labris multa querela tuis?
111 Excutior somno simulacraque noctis adoro;
112 Nulla caret fumo Thessalis ara meo;
113 Tura damus lacrimamque super, qua sparsa relucet,
114 Ut solet adfuso surgere flamma mero.
115 Quando ego, te reducem cupidis amplexa lacertis,
116 Languida laetitia solvar ab ipsa mea?
117 Quando erit, ut lecto mecum bene iunctus in uno
118 Militiae referas splendida facta tuae?
119 Quae mihi dum referes, quamvis audire iuvabit,
120 Multa tamen capies oscula, multa dabis.
121 Semper in his apte narrantia verba resistunt;
122 Promptior est dulci lingua referre mora.
123 Sed cum Troia subit, subeunt ventique fretumque;
124 Spes bona sollicito victa timore cadit.
125 Hoc quoque, quod venti prohibent exire carinas,
126 Me movet — invitis ire paratis aquis.
127 Quis velit in patriam vento prohibente reverti?
128 A patria pelago vela vetante datis!
129 Ipse suam non praebet iter Neptunus ad urbem.
130 Quo ruitis? vestras quisque redite domos!
131 Quo ruitis, Danai? ventos audite vetantis!
132 Non subiti casus, numinis ista mora est.
133 Quid petitur tanto nisi turpis adultera bello?
134 Dum licet, Inachiae vertite vela rates!
135 Sed quid ago? revoco? revocaminis omen abesto,
136 Blandaque conpositas aura secundet aquas!
137 Troasin invideo, quae si lacrimosa suorum
138 Funera conspicient, nec procul hostis erit,
139 Ipsa suis manibus forti nova nupta marito
140 Inponet galeam Dardanaque arma dabit.
141 Arma dabit, dumque arma dabit, simul oscula sumet —
142 Hoc genus officii dulce duobus erit —
143 Producetque virum, dabit et mandata reverti
144 Et dicet: 'referas ista fac arma Iovi!'
145 Ille ferens dominae mandata recentia secum
146 Pugnabit caute respicietque domum.
147 Exuet haec reduci clipeum galeamque resolvet,
148 Excipietque suo corpora lassa sinu.
149 Nos sumus incertae; nos anxius omnia cogit,
150 Quae possunt fieri, facta putare timor.
151 Dum tamen arma geres diverso miles in orbe,
152 Quae referat vultus est mihi cera tuos;
153 Illi blanditias, illi tibi debita verba
154 Dicimus, amplexus accipit illa meos.
155 Crede mihi, plus est, quam quod videatur, imago;
156 Adde sonum cerae, Protesilaus erit.
157 Hanc specto teneoque sinu pro coniuge vero,
158 Et, tamquam possit verba referre, queror.
159 Per reditus corpusque tuum, mea numina, iuro,
160 Perque pares animi coniugiique faces,
161 Me tibi venturam comitem, quocumque vocaris,
162 Sive — quod heu! timeo — sive superstes eris.
165 Ultima mandato claudetur epistula parvo:
166 Si tibi cura mei, sit tibi cura tui!
=== poem 14 ===
1 Mittit Hypermestra de tot modo fratribus uni —
2 Cetera nuptarum crimine turba iacet.
3 Clausa domo teneor gravibusque coercita vinclis;
4 Est mihi supplicii causa fuisse piam.
5 Quod manus extimuit iugulo demittere ferrum,
6 Sum rea; laudarer, si scelus ausa forem.
7 Esse ream praestat, quam sic placuisse parenti;
8 Non piget inmunes caedis habere manus.
9 Me pater igne licet, quem non violavimus, urat,
10 Quaeque aderant sacris, tendat in ora faces;
11 Aut illo iugulet, quem non bene tradidit ensem,
12 Ut, qua non cecidit vir nece, nupta cadam —
13 Non tamen, ut dicant morientia 'paenitet!' ora,
14 Efficiet. non est, quam piget esse, pia.
15 Paeniteat sceleris Danaum saevasque sorores;
16 Hic solet eventus facta nefanda sequi.
17 Cor pavet admonitu temeratae sanguine noctis,
18 Et subitus dextrae praepedit ossa tremor.
19 Quam tu caede putes fungi potuisse mariti,
20 Scribere de facta non sibi caede timet!
21 Sed tamen experiar. modo facta crepuscula terris;
22 Ultima pars lucis primaque noctis erat.
23 Ducimur Inachides magni sub tecta Pelasgi,
24 Et socer armatas accipit ipse nurus.
25 Undique conlucent praecinctae lampades auro;
26 Dantur in invitos inpia tura focos;
27 Vulgus 'Hymen, Hymenaee!' vocant. fugit ille vocantis;
28 Ipsa Iovis coniunx cessit ab urbe sua!
29 Ecce, mero dubii, comitum clamore frequentes,
30 Flore novo madidas inpediente comas,
31 In thalamos laeti — thalamos, sua busta! — feruntur
32 Strataque corporibus funere digna premunt.
33 Iamque cibo vinoque graves somnoque iacebant,
34 Securumque quies alta per Argos erat —
35 Circum me gemitus morientum audire videbar;
36 Et tamen audibam, quodque verebar erat.
37 Sanguis abit, mentemque calor corpusque relinquit,
38 Inque novo iacui frigida facta toro.
39 Ut leni Zephyro graciles vibrantur aristae,
40 Frigida populeas ut quatit aura comas,
41 Aut sic, aut etiam tremui magis. ipse iacebas,
42 Quemque tibi dederant vina, soporis eras.
43 Excussere metum violenti iussa parentis;
44 Erigor et capio tela tremente manu.
45 Non ego falsa loquar: ter acutum sustulit ensem,
46 Ter male sublato reccidit ense manus.
47 Admovi iugulo — sine me tibi vera fateri! —
48 Admovi iugulo tela paterna tuo;
49 Sed timor et pietas crudelibus obstitit ausis,
50 Castaque mandatum dextra refugit opus.
51 Purpureos laniata sinus, laniata capillos
52 Exiguo dixi talia verba sono:
53 'Saevus, Hypermestra, pater est tibi; iussa parentis
54 Effice; germanis sit comes iste suis!
55 Femina sum et virgo, natura mitis et annis;
56 Non faciunt molles ad fera tela manus.
57 Quin age, dumque iacet, fortis imitare sorores —
58 Credibile est caesos omnibus esse viros!
59 Si manus haec aliquam posset committere caedem,
60 Morte foret dominae sanguinolenta suae.
61 Hanc meruere necem patruelia regna tenendo;
62 Cum sene nos inopi turba vagamur inops.
63 Finge viros meruisse mori — quid fecimus ipsae?
64 Quo mihi commisso non licet esse piae?
65 Quid mihi cum ferro? quo bellica tela puellae?
66 Aptior est digitis lana colusque meis.'
67 Haec ego; dumque queror, lacrimae sua verba sequuntur
68 Deque meis oculis in tua membra cadunt.
69 Dum petis amplexus sopitaque bracchia iactas,
70 Paene manus telo saucia facta tua est.
71 Iamque patrem famulosque patris lucemque timebam
72 Expulerunt somnos haec mea dicta tuos:
73 'Surge age, Belide, de tot modo fratribus unus!
74 Nox tibi, ni properas, ista perennis erit!'
75 Territus exsurgis; fugit omnis inertia somni;
76 Adspicis in timida fortia tela manu.
77 Quaerenti causam 'dum nox sinit, effuge!' dixi.
78 Dum nox atra sinit, tu fugis, ipsa moror.
79 Mane erat, et Danaus generos ex caede iacentis
80 Dinumerat. summae criminis unus abes.
81 Fert male cognatae iacturam mortis in uno
82 Et queritur facti sanguinis esse parum.
83 Abstrahor a patriis pedibus, raptamque capillis —
84 Haec meruit pietas praemia! — carcer habet.
85 Scilicet ex illo Iunonia permanet ira,
86 Cum bos ex homine est, ex bove facta dea.
87 At satis est poenae teneram mugisse puellam
88 Nec, modo formosam, posse placere Iovi.
89 Adstitit in ripa liquidi nova vacca parentis,
90 Cornuaque in patriis non sua vidit aquis,
91 Conatoque queri mugitus edidit ore
92 Territaque est forma, territa voce sua.
93 Quid furis, infelix? quid te miraris in umbra?
94 Quid numeras factos ad nova membra pedes?
95 Illa Iovis magni paelex metuenda sorori
96 Fronde levas nimiam caespitibusque famem,
97 Fonte bibis spectasque tuam stupefacta figuram
98 Et, te ne feriant, quae geris, arma, times,
99 Quaeque modo, ut posses etiam Iove digna videri,
100 Dives eras, nuda nuda recumbis humo.
101 Per mare, per terras cognataque flumina curris;
102 Dat mare, dant amnes, dat tibi terra viam.
103 Quae tibi causa fugae? quid tu freta longa pererras?
104 Non poteris vultus effugere ipsa tuos.
105 Inachi, quo properas? eadem sequerisque fugisque;
106 Tu tibi dux comiti, tu comes ipsa duci.
107 Per septem Nilus portus emissus in aequor
108 Exuit insana paelicis ora bove.
109 Ultima quid refero, quorum mihi cana senectus
110 Auctor? dant anni, quod querar, ecce, mei.
111 Bella pater patruusque gerunt; regnoque domoque
112 Pellimur; eiectos ultimus orbis habet.
115 De fratrum populo pars exiguissima restat.
116 Quique dati leto, quaeque dedere, fleo;
117 Nam mihi quot fratres, totidem periere sorores.
118 Accipiat lacrimas utraque turba meas!
119 En, ego, quod vivis, poenae crucianda reservor;
120 Quid fiet sonti, cum rea laudis agar
121 Et consanguineae quondam centensima turbae
122 Infelix uno fratre manente cadam?
123 At tu, siqua piae, Lynceu, tibi cura sororis,
124 Quaeque tibi tribui munera, dignus habes,
125 Vel fer opem, vel dede neci defunctaque vita
126 Corpora furtivis insuper adde rogis,
127 Et sepeli lacrimis perfusa fidelibus ossa,
128 Sculptaque sint titulo nostra sepulcra brevi:
129 'Exul Hypermestra, pretium pietatis iniquum,
130 Quam mortem fratri depulit, ipsa tulit.'
131 Scribere plura libet, sed pondere lapsa catenae
132 Est manus, et vires subtrahit ipse timor.
=== poem 15 ===
1 Ecquid, ut adspecta est studiosae littera dextrae,
2 Protinus est oculis cognita nostra tuis —
3 An, nisi legisses auctoris nomina Sapphus,
4 Hoc breve nescires unde movetur opus?
5 Forsitan et quare mea sint alterna requiras
6 Carmina, cum lyricis sim magis apta modis.
7 Flendus amor meus est — elegiae flebile carmen;
8 Non facit ad lacrimas barbitos ulla meas.
9 Uror, ut indomitis ignem exercentibus Euris
10 Fertilis accensis messibus ardet ager.
11 Arva, Phaon, celebras diversa Typhoidos Aetnae;
12 Me calor Aetnaeo non minor igne tenet.
13 Nec mihi, dispositis quae iungam carmina nervis,
14 Proveniunt; vacuae carmina mentis opus!
15 Nec me Pyrrhiades Methymniadesve puellae,
16 Nec me Lesbiadum cetera turba iuvant.
17 Vilis Anactorie, vilis mihi candida Cydro;
18 Non oculis grata est Atthis, ut ante, meis,
19 Atque aliae centum, quas hic sine crimine amavi;
20 Inprobe, multarum quod fuit, unus habes.
21 Est in te facies, sunt apti lusibus anni —
22 O facies oculis insidiosa meis!
23 Sume fidem et pharetram — fies manifestus Apollo;
24 Accedant capiti cornua — Bacchus eris!
25 Et Phoebus Daphnen, et Cnosida Bacchus amavit,
26 Nec norat lyricos illa vel illa modos;
27 At mihi Pegasides blandissima carmina dictant;
28 Iam canitur toto nomen in orbe meum.
29 Nec plus Alcaeus, consors patriaeque lyraeque,
30 Laudis habet, quamvis grandius ille sonet.
31 Si mihi difficilis formam natura negavit,
32 Ingenio formae damna repende meo.
33 Sim brevis, at nomen, quod terras inpleat omnes,
34 Est mihi; mensuram nominis ipsa fero.
35 Candida si non sum, placuit Cepheia Perseo
36 Andromede, patriae fusca colore suae.
37 Et variis albae iunguntur saepe columbae,
38 Et niger a viridi turtur amatur ave.
39 Si, nisi quae facie poterit te digna videri,
40 Nulla futura tua est, nulla futura tua est.
41 At mea cum legerem, sat iam formosa videbar;
42 Unam iurabas usque decere loqui.
43 Cantabam, memini — meminerunt omnia amantes —
44 Oscula cantanti tu mihi rapta dabas.
45 Haec quoque laudabas, omnique a parte placebam —
46 Sed tum praecipue, cum fit amoris opus.
47 Tunc te plus solito lascivia nostra iuvabat,
48 Crebraque mobilitas aptaque verba ioco,
49 Et quod, ubi amborum fuerat confusa voluptas,
50 Plurimus in lasso corpore languor erat.
51 Nunc tibi Sicelides veniunt nova praeda puellae.
52 Quid mihi cum Lesbo? Sicelis esse volo.
53 O vos erronem tellure remittite vestra,
54 Nisiades matres Nisiadesque nurus,
55 Nec vos decipiant blandae mendacia linguae!
56 Quae dicit vobis, dixerat ante mihi.
57 Tu quoque, quae montes celebras, Erycina, Sicanos —
58 Nam tua sum — vati consule, diva, tuae!
59 An gravis inceptum peragit fortuna tenorem
60 Et manet in cursu semper acerba suo?
61 Sex mihi natales ierant, cum lecta parentis
62 Ante diem lacrimas ossa bibere meas.
63 Arsit iners frater meretricis captus amore
64 Mixtaque cum turpi damna pudore tulit;
65 Factus inops agili peragit freta caerula remo,
66 Quasque male amisit, nunc male quaerit opes.
67 Me quoque, quod monui bene multa fideliter, odit;
68 Hoc mihi libertas, hoc pia lingua dedit.
69 Et tamquam desint, quae me sine fine fatigent,
70 Accumulat curas filia parva meas.
71 Ultima tu nostris accedis causa querelis.
72 Non agitur vento nostra carina suo.
73 Ecce, iacent collo sparsi sine lege capilli,
74 Nec premit articulos lucida gemma meos;
75 Veste tegor vili, nullum est in crinibus aurum,
76 Non Arabum noster dona capillus habet.
77 Cui colar infelix, aut cui placuisse laborem?
78 Ille mei cultus unicus auctor abes.
79 Molle meum levibusque cor est violabile telis,
80 Et semper causa est, cur ego semper amem —
81 Sive ita nascenti legem dixere Sorores
82 Nec data sunt vitae fila severa meae,
83 Sive abeunt studia in mores, artisque magistra
84 Ingenium nobis molle Thalia facit.
85 Quid mirum, si me primae lanuginis aetas
86 Abstulit, atque anni quos vir amare potest?
87 Hunc ne pro Cephalo raperes, Aurora, timebam —
88 Et faceres, sed te prima rapina tenet!
89 Hunc si conspiciat quae conspicit omnia Phoebe,
90 Iussus erit somnos continuare Phaon;
91 Hunc Venus in caelum curru vexisset eburno,
92 Sed videt et Marti posse placere suo.
93 O nec adhuc iuvenis, nec iam puer, utilis aetas,
94 O decus atque aevi gloria magna tui,
95 Huc ades inque sinus, formose, relabere nostros!
96 Non ut ames oro, verum ut amere sinas.
97 Scribimus, et lacrimis oculi rorantur obortis;
98 Adspice, quam sit in hoc multa litura loco!
99 Si tam certus eras hinc ire, modestius isses,
100 Et modo dixisses 'Lesbi puella, vale!'
101 Non tecum lacrimas, non oscula nostra tulisti;
102 Denique non timui, quod dolitura fui.
103 Nil de te mecum est nisi tantum iniuria; nec tu,
104 Admoneat quod te, pignus, amantis, habes.
105 Non mandata dedi, neque enim mandata dedissem
106 Ulla, nisi ut nolles inmemor esse mei.
107 Per tibi — qui numquam longe discedat! — amorem,
108 Perque novem iuro, numina nostra, deas,
109 Cum mihi nescio quis 'fugiunt tua gaudia' dixit,
110 Nec me flere diu, nec potuisse loqui!
111 Et lacrimae deerant oculis et verba palato,
112 Adstrictum gelido frigore pectus erat.
113 Postquam se dolor invenit, nec pectora plangi
114 Nec puduit scissis exululare comis,
115 Non aliter, quam si nati pia mater adempti
116 Portet ad exstructos corpus inane rogos.
117 Gaudet et e nostro crescit maerore Charaxus
118 Frater, et ante oculos itque reditque meos,
119 Utque pudenda mei videatur causa doloris,
120 'Quid dolet haec? certe filia vivit!' ait.
121 Non veniunt in idem pudor atque amor. omne videbat
122 Vulgus; eram lacero pectus aperta sinu.
123 Tu mihi cura, Phaon; te somnia nostra reducunt —
124 Somnia formoso candidiora die.
125 Illic te invenio, quamvis regionibus absis;
126 Sed non longa satis gaudia somnus habet
127 Saepe tuos nostra cervice onerare lacertos,
128 Saepe tuae videor supposuisse meos;
129 Oscula cognosco, quae tu committere lingua
130 Aptaque consueras accipere, apta dare.
131 Blandior interdum verisque simillima verba
132 Eloquor, et vigilant sensibus ora meis.
133 Ulteriora pudet narrare, sed omnia fiunt,
134 Et iuvat, et siccae non licet esse mihi.
135 At cum se Titan ostendit et omnia secum,
136 Tam cito me somnos destituisse queror;
137 Antra nemusque peto, tamquam nemus antraque prosint —
138 Conscia deliciis illa fuere meis.
139 Illuc mentis inops, ut quam furialis Enyo
140 Attigit, in collo crine iacente feror.
141 Antra vident oculi scabro pendentia tofo,
142 Quae mihi Mygdonii marmoris instar erant;
143 Invenio silvam, quae saepe cubilia nobis
144 Praebuit et multa texit opaca coma —
145 Sed non invenio dominum silvaeque meumque.
146 Vile solum locus est; dos erat ille loci.
147 Cognovi pressas noti mihi caespitis herbas;
148 De nostro curvum pondere gramen erat.
149 Incubui tetigique locum, qua parte fuisti;
150 Grata prius lacrimas conbibit herba meas.
151 Quin etiam rami positis lugere videntur
152 Frondibus, et nullae dulce queruntur aves;
153 Sola virum non ulta pie maestissima mater
154 Concinit Ismarium Daulias ales Ityn.
155 Ales Ityn, Sappho desertos cantat amores —
156 Hactenus; ut media cetera nocte silent.
157 Est nitidus vitroque magis perlucidus omni
158 Fons sacer — hunc multi numen habere putant —
159 Quem supra ramos expandit aquatica lotos,
160 Una nemus; tenero caespite terra viret.
161 Hic ego cum lassos posuissem flebilis artus,
162 Constitit ante oculos Naias una meos.
163 Constitit et dixit: 'quoniam non ignibus aequis
164 Ureris, Ambracia est terra petenda tibi.
165 Phoebus ab excelso, quantum patet, adspicit aequor —
166 Actiacum populi Leucadiumque vocant.
167 Hinc se Deucalion Pyrrhae succensus amore
168 Misit, et inlaeso corpore pressit aquas.
169 Nec mora, versus amor fugit lentissima mersi
170 Pectora, Deucalion igne levatus erat.
171 Hanc legem locus ille tenet. pete protinus altam
172 Leucada nec saxo desiluisse time!'
173 Ut monuit, cum voce abiit; ego territa surgo,
174 Nec lacrimas oculi continuere mei.
175 Ibimus, o nymphe, monstrataque saxa petemus;
176 Sit procul insano victus amore timor!
177 Quidquid erit, melius quam nunc erit! aura, subito
178 Et mea non magnum corpora pondus habe!
179 Tu quoque, mollis Amor, pennas suppone cadenti,
180 Ne sim Leucadiae mortua crimen aquae!
181 Inde chelyn Phoebo, communia munera, ponam,
182 Et sub ea versus unus et alter erunt:
183 Grata lyram posui tibi, Phoebe, poetria Sappho:
184 Convenit illa mihi, convenit illa tibi.
185 Cur tamen Actiacas miseram me mittis ad oras,
186 Cum profugum possis ipse referre pedem?
187 Tu mihi Leucadia potes esse salubrior unda;
188 Et forma et meritis tu mihi Phoebus eris.
189 An potes, o scopulis undaque ferocior omni,
190 Si moriar, titulum mortis habere meae?
191 Ah quanto melius iungi mea pectora tecum
192 Quam poterant saxis praecipitanda dari!
193 Haec sunt illa, Phaon, quae tu laudare solebas,
194 Visaque sunt totiens ingeniosa tibi.
195 Nunc vellem facunda forem! dolor artibus obstat,
196 Ingeniumque meis substitit omne malis.
197 Non mihi respondent veteres in carmina vires;
198 Plectra dolore iacent muta, dolore lyra.
199 Lesbides aequoreae, nupturaque nuptaque proles,
200 Lesbides, Aeolia nomina dicta lyra,
201 Lesbides, infamem quae me fecistis amatae,
202 Desinite ad citharas turba venire mea!
203 Abstulit omne Phaon, quod vobis ante placebat,
204 Me miseram, dixi quam modo paene 'meus!'
205 Efficite ut redeat; vates quoque vestra redibit.
206 Ingenio vires ille dat, ille rapit.
207 Ecquid ago precibus, pectusve agreste movetur?
208 An riget, et Zephyri verba caduca ferunt?
209 Qui mea verba ferunt, vellem tua vela referrent;
210 Hoc te, si saperes, lente, decebat opus.
211 Sive redis, puppique tuae votiva parantur
212 Munera, quid laceras pectora nostra mora?
213 Solve ratem! Venus orta mari mare praestat amanti.
214 Aura dabit cursum; tu modo solve ratem!
215 Ipse gubernabit residens in puppe Cupido;
216 Ipse dabit tenera vela legetque manu.
217 Sive iuvat longe fugisse Pelasgida Sappho —
218 Non tamen invenies, cur ego digna fugi —
219 Hoc saltem miserae crudelis epistula dicat,
220 Ut mihi Leucadiae fata petantur aquae!
=== poem 16 ===
1 Hanc tibi Priamides mitto, Ledaea, salutem,
2 Quae tribui sola te mihi dante potest.
3 Eloquar, an flammae non est opus indice notae,
4 Et plus quam vellem iam meus extat amor?
5 Ille quidem lateat malim, dum tempora dentur
6 Laetitiae mixtos non habitura metus,
7 Sed male dissimulo; quis enim celaverit ignem,
8 Lumine qui semper proditur ipse suo?
9 Si tamen expectas, vocem quoque rebus ut addam —
10 Uror! habes animi nuntia verba mei.
11 Parce, precor, fasso, nec vultu cetera duro
12 Perlege, sed formae conveniente tuae.
13 Iamdudum gratum est, quod epistula nostra recepta
14 Spem facit, hoc recipi me quoque posse modo.
15 Quae rata sit, nec te frustra promiserit, opto,
16 Hoc mihi quae suasit, mater Amoris, iter;
17 Namque ego divino monitu — ne nescia pecces —
18 Advehor, et coepto non leve numen adest.
19 Praemia magna quidem, sed non indebita, posco;
20 Pollicita est thalamo te Cytherea meo.
21 Hac duce Sigeo dubias a litore feci
22 Longa Phereclea per freta puppe vias.
23 Illa dedit faciles auras ventosque secundos —
24 In mare nimirum ius habet orta mari.
25 Perstet et ut pelagi, sic pectoris adiuvet aestum;
26 Deferat in portus et mea vota suos.
27 Attulimus flammas, non hic invenimus, illas.
28 Hae mihi tam longae causa fuere viae,
29 Nam neque tristis hiemps neque nos huc appulit error;
30 Taenaris est classi terra petita meae.
31 Nec me crede fretum merces portante carina
32 Findere — quas habeo, di tueantur opes!
33 Nec venio Graias veluti spectator ad urbes —
34 Oppida sunt regni divitiora mei.
35 Te peto, quam pepigit lecto Venus aurea nostro;
36 Te prius optavi, quam mihi nota fores.
37 Ante tuos animo vidi quam lumine vultus;
38 Prima tulit vulnus nuntia fama tui.
39 Nec tamen est mirum, si sic cum polleat arcus,
40 Missilibus telis eminus ictus amo.
41 Sic placuit fatis; quae ne convellere temptes,
42 Accipe cum vera dicta relata fide.
43 Matris adhuc utero partu remorante tenebar;
44 Iam gravidus iusto pondere venter erat.
45 Illa sibi ingentem visa est sub imagine somni
46 Flammiferam pleno reddere ventre facem.
47 Territa consurgit metuendaque noctis opacae
48 Visa seni Priamo; vatibus ille refert.
49 Arsurum Paridis vates canit Ilion igni —
50 Pectoris, ut nunc est, fax fuit illa mei!
51 Forma vigorque animi, quamvis de plebe videbar,
52 Indicium tectae nobilitatis erat.
53 Est locus in mediis nemorosae vallibus Idae
54 Devius et piceis ilicibusque frequens,
55 Qui nec ovis placidae nec amantis saxa capellae
56 Nec patulo tardae carpitur ore bovis.
57 Hinc ego Dardaniae muros excelsaque tecta
58 Et freta prospiciens arbore nixus eram —
59 Ecce! pedum pulsu visa est mihi terra moveri —
60 Vera loquar veri vix habitura fidem —
61 Constitit ante oculos actus velocibus alis
62 Atlantis magni Pleionesque nepos —
63 Fas vidisse fuit, fas sit mihi visa referre! —
64 Inque dei digitis aurea virga fuit;
65 Tresque simul divae, Venus et cum Pallade Iuno,
66 Graminibus teneros inposuere pedes.
67 Obstipui, gelidusque comas erexerat horror,
68 Cum mihi 'pone metum!' nuntius ales ait,
69 'Arbiter es formae; certamina siste dearum;
70 Vincere quae forma digna sit una duas!'
71 Neve recusarem, verbis Iovis imperat et se
72 Protinus aetheria tollit in astra via.
73 Mens mea convaluit, subitoque audacia venit,
74 Nec timui vultu quamque notare meo.
75 Vincere erant omnes dignae iudexque querebar
76 Non omnes causam posse tenere suam.
77 Sed tamen ex illis iam tunc magis una placebat,
78 Hanc esse ut scires, unde movetur amor.
79 Tantaque vincendi cura est; ingentibus ardent
80 Iudicium donis sollicitare meum.
81 Regna Iovis coniunx, virtutem filia iactat;
82 Ipse potens dubito fortis an esse velim.
83 Dulce Venus risit; 'nec te, Pari, munera tangant
84 Utraque suspensi plena timoris!' ait;
85 'Nos dabimus, quod ames, et pulchrae filia Ledae
86 Ibit in amplexus pulchrior illa tuos!'
87 Dixit, et ex aequo donis formaque probatis
88 Victorem caelo rettulit illa pedem.
89 Interea — credo versis ad prospera fatis —
90 Regius adgnoscor per rata signa puer.
91 Laeta domus nato post tempora longa recepto est,
92 Addit et ad festos hunc quoque Troia diem.
93 Utque ego te cupio, sic me cupiere puellae;
94 Multarum votum sola tenere potes!
95 Nec tantum regum natae petiere ducumque,
96 Sed nymphis etiam curaque amorque fui.
97 Quam super Oenones faciem mirarer? in orbe
98 Nec Priamo est a te dignior ulla nurus.
99 Sed mihi cunctarum subeunt fastidia, postquam
100 Coniugii spes est, Tyndari, facta tui.
101 Te vigilans oculis, animo te nocte videbam,
102 Lumina cum placido victa sopore iacent.
103 Quid facies praesens, quae nondum visa placebas?
104 Ardebam, quamvis hic procul ignis erat,
105 Nec potui debere mihi spem longius istam,
106 Caerulea peterem quin mea vota via.
107 Troica caeduntur Phrygia pineta securi
108 Quaeque erat aequoreis utilis arbor aquis;
109 Ardua proceris spoliantur Gargara silvis,
110 Innumerasque mihi longa dat Ida trabes.
111 Fundatura citas flectuntur robora naves,
112 Texitur et costis panda carina suis.
113 Addimus antennas et vela sequentia malo;
114 Accipit et pictos puppis adunca deos;
115 Qua tamen ipse vehor, comitata Cupidine parvo
116 Sponsor coniugii stat dea picta tui.
117 Inposita est factae postquam manus ultima classi,
118 Protinus Aegaeis ire lubebat aquis —
119 At pater et genetrix inhibent mea vota rogando
120 Propositumque pia voce morantur iter;
121 Et soror, effusis ut erat, Cassandra, capillis,
122 Cum vellent nostrae iam dare vela rates,
123 'Quo ruis?' exclamat, 'referes incendia tecum!
124 Quanta per has nescis flamma petatur aquas!'
125 Vera fuit vates; dictos invenimus ignes,
126 Et ferus in molli pectore flagrat amor!
127 Portubus egredior, ventisque ferentibus usus
128 Applicor in terras, Oebali nympha, tuas.
129 Excipit hospitio vir me tuus — hoc quoque factum
130 Non sine consilio numinibusque deum!
131 Ille quidem ostendit, quidquid Lacedaemone tota
132 Ostendi dignum conspicuumque fuit;
133 Sed mihi laudatam cupienti cernere formam
134 Lumina nil aliud quo caperentur erat.
135 Ut vidi, obstipui praecordiaque intima sensi
136 Attonitus curis intumuisse novis.
137 His similes vultus, quantum reminiscor, habebat
138 Venit in arbitrium cum Cytherea meum.
139 Si tu venisses pariter certamen in illud,
140 In dubio Veneris palma futura fuit!
141 Magna quidem de te rumor praeconia fecit,
142 Nullaque de facie nescia terra tua est;
143 Nec tibi par usquam Phrygia nec solis ab ortu
144 Inter formosas altera nomen habet!
145 Crede sed hoc nobis! — minor est tua gloria vero,
146 Famaque de forma paene maligna tua est;
147 Plus hic invenio, quam quod promiserat illa,
148 Et tua materia gloria victa sua est.
149 Ergo arsit merito, qui noverat omnia, Theseus,
150 Et visa es tanto digna rapina viro,
151 More tuae gentis nitida dum nuda palaestra
152 Ludis et es nudis femina mixta viris.
153 Quod rapuit, laudo; miror, quod reddidit umquam.
154 Tam bona constanter praeda tenenda fuit.
155 Ante recessisset caput hoc cervice cruenta,
156 Quam tu de thalamis abstraherere meis.
157 Tene manus umquam nostrae dimittere vellent?
158 Tene meo paterer vivus abire sinu?
159 Si reddenda fores, aliquid tamen ante tulissem,
160 Nec Venus ex toto nostra fuisset iners.
161 Vel mihi virginitas esset libata, vel illud
162 Quod poterat salva virginitate rapi.
163 Da modo te, quae sit Paridis constantia, nosces;
164 Flamma rogi flammas finiet una meas.
165 Praeposui regnis ego te, quae maxima quondam
166 Pollicita est nobis nupta sororque Iovis;
167 Dumque tuo possem circumdare bracchia collo,
168 Contempta est virtus Pallade dante mihi.
169 Nec piget, aut umquam stulte legisse videbor;
170 Permanet in voto mens mea firma suo.
171 Spem modo ne nostram fieri patiare caducam,
172 Deprecor, o tanto digna labore peti!
173 Non ego coniugium generosae degener opto,
174 Nec mea, crede mihi, turpiter uxor eris.
175 Pliada, si quaeres, in nostra gente Iovemque
176 Invenies, medios ut taceamus avos;
177 Regna parens Asiae, qua nulla beatior ora est,
178 Finibus inmensis vix obeunda, tenet.
179 Innumeras urbes atque aurea tecta videbis,
180 Quaeque suos dicas templa decere deos.
181 Ilion adspicies firmataque turribus altis
182 Moenia, Phoebeae structa canore lyrae.
183 Quid tibi de turba narrem numeroque virorum?
184 Vix populum tellus sustinet illa suum.
185 Occurrent denso tibi Troades agmine matres,
186 Nec capient Phrygias atria nostra nurus.
187 O quotiens dices: 'quam pauper Achaia nostra est!'
188 Una domus quaevis urbis habebit opes.
189 Nec mihi fas fuerit Sparten contemnere vestram;
190 In qua tu nata es, terra beata mihi est.
191 Parca sed est Sparte, tu cultu divite digna;
192 Ad talem formam non facit iste locus.
193 Hanc faciem largis sine fine paratibus uti
194 Deliciisque decet luxuriare novis.
195 Cum videas cultus nostra de gente virorum,
196 Qualem Dardanias credis habere nurus?
197 Da modo te facilem, nec dedignare maritum,
198 Rure Therapnaeo nata puella, Phrygem.
199 Phryx erat et nostro genitus de sanguine, qui nunc
200 Cum dis potando nectare miscet aquas.
201 Phryx erat Aurorae coniunx, tamen abstulit illum
202 Extremum noctis quae dea finit iter.
203 Phryx etiam Anchises, volucrum cui mater Amorum
204 Gaudet in Idaeis concubuisse iugis.
205 Nec, puto, conlatis forma Menelaus et annis
206 Iudice te nobis anteferendus erit.
207 Non dabimus certe socerum tibi clara fugantem
208 Lumina, qui trepidos a dape vertat equos;
209 Nec Priamo pater est soceri de caede cruentus
210 Et qui Myrtoas crimine signat aquas;
211 Nec proavo Stygia nostro captantur in unda
212 Poma, nec in mediis quaeritur umor aquis.
213 Quid tamen hoc refert, si te tenet ortus ab illis,
214 Cogitur huic domui Iuppiter esse socer?
215 Heu facinus! totis indignus noctibus ille
216 Te tenet, amplexu perfruiturque tuo;
217 At mihi conspiceris posita vix denique mensa,
218 Multaque quae laedant hoc quoque tempus habet.
219 Hostibus eveniant convivia talia nostris,
220 Experior posito qualia saepe mero!
221 Paenitet hospitii, cum me spectante lacertos
222 Inponit collo rusticus iste tuo.
223 Rumpor et invidia — quid enim non omnia narrem? —
224 Membra superiecta cum tua veste fovet.
225 Oscula cum vero coram non dura daretis,
226 Ante oculos posui pocula sumpta meos;
227 Lumina demitto cum te tenet artius ille,
228 Crescit et invito lentus in ore cibus.
229 Saepe dedi gemitus; et te — lasciva! — notavi
230 In gemitu risum non tenuisse meo.
231 Saepe mero volui flammam compescere, at illa
232 Crevit, et ebrietas ignis in igne fuit,
233 Multaque ne videam, versa cervice recumbo;
234 Sed revocas oculos protinus ipsa meos.
235 Quid faciam, dubito; dolor est meus illa videre,
236 Sed dolor a facie maior abesse tua.
237 Qua licet et possum, luctor celare furorem;
238 Sed tamen apparet dissimulatus amor.
239 Nec tibi verba damus; sentis mea vulnera, sentis!
240 Atque utinam soli sint ea nota tibi!
241 A, quotiens lacrimis venientibus ora reflexi,
242 Ne causam fletus quaereret ille mei!
243 A, quotiens aliquem narravi potus amorem,
244 Ad vulnus referens singula verba meum,
245 Indiciumque mei ficto sub nomine feci!
246 Ille ego, si nescis, verus amator eram.
247 Quin etiam, ut possem verbis petulantius uti,
248 Non semel ebrietas est simulata mihi.
249 Prodita sunt, memini, tunica tua pectora laxa
250 Atque oculis aditum nuda dedere meis —
251 Pectora vel puris nivibus vel lacte tuamve
252 Complexo matrem candidiora Iove.
253 Dum stupeo visis — nam pocula forte tenebam —
254 Tortilis a digitis excidit ansa meis.
255 Oscula si natae dederas, ego protinus illa
256 Hermiones tenero laetus ab ore tuli.
257 Et modo cantabam veteres resupinus amores,
258 Et modo per nutum signa tegenda dabam.
259 Et comitum primas, Clymenen Aethramque, tuarum
260 Ausus sum blandis nuper adire sonis,
261 Quae mihi non aliud, quam formidare, locutae
262 Orantis medias deseruere preces.
263 Di facerent, pretium magni certaminis esses,
264 Teque suo posset victor habere toro! —
265 Ut tulit Hippomenes Schoeneida praemia cursus,
266 Venit ut in Phrygios Hippodamia sinus,
267 Ut ferus Alcides Acheloia cornua fregit,
268 Dum petit amplexus, Deianira, tuos.
269 Nostra per has leges audacia fortiter isset,
270 Teque mei scires esse laboris opus.
271 Nunc mihi nil superest nisi te, formosa, precari,
272 Amplectique tuos, si patiare, pedes.
273 O decus, o praesens geminorum gloria fratrum,
274 O Iove digna viro, ni Iove nata fores,
275 Aut ego Sigeos repetam te coniuge portus,
276 Aut hic Taenaria contegar exul humo!
277 Non mea sunt summa leviter destricta sagitta
278 Pectora; descendit vulnus ad ossa meum!
279 Hoc mihi — nam repeto — fore, ut a caeleste sagitta
280 Figar, erat verax vaticinata soror.
281 Parce datum fatis, Helene, contemnere amorem —
282 Sic habeas faciles in tua vota deos!
283 Multa quidem subeunt; sed coram ut plura loquamur,
284 Excipe me lecto nocte silente tuo.
285 An pudet et metuis Venerem temerare maritam
286 Castaque legitimi fallere iura tori?
287 A, nimium simplex Helene, ne rustica dicam,
288 Hanc faciem culpa posse carere putas?
289 Aut faciem mutes aut sis non dura, necesse est;
290 Lis est cum forma magna pudicitiae.
291 Iuppiter his gaudet, gaudet Venus aurea furtis;
292 Haec tibi nempe patrem furta dedere Iovem.
293 Vix fieri, si sunt vires in semine morum,
294 Et Iovis et Ledae filia casta potest.
295 Casta tamen tum sis, cum te mea Troia tenebit,
296 Et tua sim, quaeso, crimina solus ego.
297 Nunc ea peccemus quae corriget hora iugalis,
298 Si modo promisit non mihi vana Venus!
299 Ipse tibi hoc suadet rebus, non voce, maritus,
300 Neve sui furtis hospitis obstet, abest.
301 Non habuit tempus, quo Cresia regna videret,
302 Aptius — o mira calliditate virum!
303 'Res, et ut Idaei mando tibi,' dixit iturus,
304 'Curam pro nobis hospitis, uxor, agas.'
305 Neclegis absentis, testor, mandata mariti!
306 Cura tibi non est hospitis ulla tui.
307 Huncine tu speras, hominem sine pectore, dotes
308 Posse satis formae, Tyndari, nosse tuae?
309 Falleris — ignorat; nec, si bona magna putaret,
310 Quae tenet, externo crederet illa viro.
311 Ut te nec mea vox nec te meus incitet ardor,
312 Cogimur ipsius commoditate frui —
313 Aut erimus stulti, sic ut superemus et ipsum,
314 Si tam securum tempus abibit iners.
315 Paene suis ad te manibus deducit amantem;
316 Utere mandantis simplicitate viri!
317 Sola iaces viduo tam longa nocte cubili;
318 In viduo iaceo solus et ipse toro.
319 Te mihi meque tibi communia gaudia iungant;
320 Candidior medio nox erit illa die.
321 Tunc ego iurabo quaevis tibi numina meque
322 Adstringam verbis in sacra vestra meis;
323 Tunc ego, si non est fallax fiducia nostri,
324 Efficiam praesens, ut mea regna petas.
325 Si pudet et metuis ne me videare secuta,
326 Ipse reus sine te criminis huius ero;
327 Nam sequar Aegidae factum fratrumque tuorum.
328 Exemplo tangi non propiore potes.
329 Te rapuit Theseus, geminas Leucippidas illi;
330 Quartus in exemplis adnumerabor ego.
331 Troica classis adest armis instructa virisque;
332 Iam facient celeres remus et aura vias.
333 Ibis Dardanias ingens regina per urbes,
334 Teque novam credet vulgus adesse deam,
335 Quaque feres gressus, adolebunt cinnama flammae,
336 Caesaque sanguineam victima planget humum.
337 Dona pater fratresque et cum genetrice sorores
338 Iliadesque omnes totaque Troia dabit.
339 Ei mihi! pars a me vix dicitur ulla futuri.
340 Plura feres, quam quae littera nostra refert.
341 Nec tu rapta time, ne nos fera bella sequantur,
342 Concitet et vires Graecia magna suas.
343 Tot prius abductis ecqua est repetita per arma?
344 Crede mihi, vanos res habet ista metus.
345 Nomine ceperunt Aquilonis Erechthida Thraces,
346 Et tuta a bello Bistonis ora fuit;
347 Phasida puppe nova vexit Pagasaeus Iason,
348 Laesa neque est Colcha Thessala terra manu.
349 Te quoque qui rapuit, rapuit Minoida Theseus;
350 Nulla tamen Minos Cretas ad arma vocat.
351 Terror in his ipso maior solet esse periclo,
352 Quaeque timere licet, pertimuisse pudet.
353 Finge tamen, si vis, ingens consurgere bellum —
354 Et mihi sunt vires, et mea tela nocent.
355 Nec minor est Asiae quam vestrae copia terrae;
356 Illa viris dives, dives abundat equis.
357 Nec plus Atrides animi Menelaus habebit
358 Quam Paris aut armis anteferendus erit.
359 Paene puer caesis abducta armenta recepi,
360 Hostibus et causam nominis inde tuli;
361 Paene puer iuvenes vario certamine vici,
362 In quibus Ilioneus Deiphobusque fuit;
363 Neve putes, non me nisi comminus esse timendum,
364 Figitur in iusso nostra sagitta loco.
365 Num potes haec illi primae dare facta iuventae?
366 Instruere Atriden num potes arte mea?
367 Omnia si dederis, numquid dabis Hectora fratrem?
368 Unus is innumeri militis instar erit!
369 Quid valeam nescis, et te mea robora fallunt;
370 Ignoras, cui sis nupta futura viro.
371 Aut igitur nullo belli repetere tumultu,
372 Aut cedent Marti Dorica castra meo.
373 Nec tamen indigner pro tanta sumere ferrum
374 Coniuge. certamen praemia magna movent.
375 Tu quoque, si de te totus contenderit orbis,
376 Nomen ab aeterna posteritate feres
377 Spe modo non timida dis hinc egressa secundis;
378 Exige cum plena munera pacta fide.
=== poem 17 ===
1 Nunc oculos tua cum violarit epistula nostros,
2 Non rescribendi gloria visa levis.
3 Ausus es hospitii temeratis advena sacris
4 Legitimam nuptae sollicitare fidem!
5 Scilicet idcirco ventosa per aequora vectum
6 Excepit portu Taenaris ora suo,
7 Nec tibi, diversa quamvis e gente venires,
8 Oppositas habuit regia nostra fores,
9 Esset ut officii merces iniuria tanti!
10 Qui sic intrabas, hospes an hostis eras?
11 Nec dubito, quin haec, cum sit tam iusta, vocetur
12 Rustica iudicio nostra querela tuo.
13 Rustica sim sane, dum non oblita pudoris,
14 Dumque tenor vitae sit sine labe meae.
15 Si non est ficto tristis mihi vultus in ore,
16 Nec sedeo duris torva superciliis,
17 Fama tamen clara est, et adhuc sine crimine vixi,
18 Et laudem de me nullus adulter habet.
19 Quo magis admiror, quae sit fiducia coepti,
20 Spemque tori dederit quae tibi causa mei.
21 An, quia vim nobis Neptunius attulit heros,
22 Rapta semel videor bis quoque digna rapi?
23 Crimen erat nostrum, si delenita fuissem;
24 Cum sim rapta, meum quid nisi nolle fuit?
25 Non tamen e facto fructum tulit ille petitum;
26 Excepto redii passa timore nihil.
27 Oscula luctanti tantummodo pauca protervus
28 Abstulit; ulterius nil habet ille mei.
29 Quae tua nequitia est, non his contenta fuisset —
30 Di melius! similis non fuit ille tui.
31 Reddidit intactam, minuitque modestia crimen,
32 Et iuvenem facti paenituisse patet;
33 Thesea paenituit, Paris ut succederet illi,
34 Ne quando nomen non sit in ore meum?
35 Nec tamen irascor — quis enim succenset amanti? —
36 Si modo, quem praefers, non simulatur amor.
37 Hoc quoque enim dubito — non quod fiducia desit,
38 Aut mea sit facies non bene nota mihi;
39 Sed quia credulitas damno solet esse puellis,
40 Verbaque dicuntur vestra carere fide.
41 At peccant aliae, matronaque rara pudica est.
42 Quis prohibet raris nomen inesse meum?
43 Nam mea quod visa est tibi mater idonea, cuius
44 Exemplo flecti me quoque posse putes,
45 Matris in admisso falsa sub imagine lusae
46 Error inest; pluma tectus adulter erat.
47 Nil ego, si peccem, possum nescisse, nec ullus
48 Error qui facti crimen obumbret erit.
49 Illa bene erravit vitiumque auctore redemit.
50 Felix in culpa quo Iove dicar ego?
51 Sed genus et proavos et regia nomina iactas.
52 Clara satis domus haec nobilitate sua est.
53 Iuppiter ut soceri proavus taceatur et omne
54 Tantalidae Pelopis Tyndareique decus,
55 Dat mihi Leda Iovem cygno decepta parentem,
56 Quae falsam gremio credula fovit avem.
57 I nunc et Phrygiae late primordia gentis
58 Cumque suo Priamum Laumedonte refer!
59 Quos ego suspicio; sed qui tibi gloria magna est
60 Quintus, is a nostro nomine primus erit.
61 Sceptra tuae quamvis rear esse potentia terrae,
62 Non tamen haec illis esse minora puto.
63 Si iam divitiis locus hic numeroque virorum
64 Vincitur, at certe barbara terra tua est.
65 Munera tanta quidem promittit epistula dives
66 Ut possint ipsas illa movere deas;
67 Sed si iam vellem fines transire pudoris,
68 Tu melior culpae causa futurus eras.
69 Aut ego perpetuo famam sine labe tenebo,
70 Aut ego te potius quam tua dona sequar;
71 Utque ea non sperno, sic acceptissima semper
72 Munera sunt, auctor quae pretiosa facit.
73 Plus multo est, quod amas, quod sum tibi causa laboris,
74 Quod per tam longas spes tua venit aquas.
75 Illa quoque, adposita quae nunc facis, inprobe, mensa,
76 Quamvis experiar dissimulare, noto —
77 Cum modo me spectas oculis, lascive, protervis,
78 Quos vix instantes lumina nostra ferunt,
79 Et modo suspiras, modo pocula proxima nobis
80 Sumis, quaque bibi, tu quoque parte bibis.
81 A, quotiens digitis, quotiens ego tecta notavi
82 Signa supercilio paene loquente dari!
83 Et saepe extimui ne vir meus illa videret,
84 Non satis occultis erubuique notis!
85 Saepe vel exiguo vel nullo murmure dixi:
86 'Nil pudet hunc.' nec vox haec mea falsa fuit.
87 Orbe quoque in mensae legi sub nomine nostro,
88 Quod deducta mero littera fecit, amo.
89 Credere me tamen hoc oculo renuente negavi —
90 Ei mihi, iam didici sic ego posse loqui!
91 His ego blanditiis, si peccatura fuissem,
92 Flecterer; his poterant pectora nostra capi.
93 Est quoque, confiteor, facies tibi rara, potestque
94 Velle sub amplexus ire puella tuos;
95 Altera vel potius felix sine crimine fiat,
96 Quam cadat externo noster amore pudor.
97 Disce modo exemplo formosis posse carere;
98 Est virtus placitis abstinuisse bonis.
99 Quam multos credis iuvenes optare quod optas,
100 Qui sapiant? oculos an Paris unus habes?
101 Non tu plus cernis, sed plus temerarius audes:
102 Nec tibi plus cordis, sed nimis oris, adest.
103 Tunc ego te vellem celeri venisse carina,
104 Cum mea virginitas mille petita procis;
105 Si te vidissem, primus de mille fuisses.
106 Iudicio veniam vir dabit ipse meo.
107 Ad possessa venis praeceptaque gaudia, serus;
108 Spes tua lenta fuit; quod petis, alter habet.
109 Ut tamen optarim fieri tua Troica coniunx,
110 Invitam sic me nec Menelaus habet.
111 Desine molle, precor, verbis convellere pectus,
112 Neve mihi, quam te dicis amare, noce;
113 Sed sine quam tribuit sortem fortuna tueri,
114 Nec spolium nostri turpe pudoris ave!
115 At Venus hoc pacta est, et in altae vallibus Idae
116 Tres tibi se nudas exhibuere deae,
117 Unaque cum regnum, belli daret altera laudem,
118 'Tyndaridis coniunx,' tertia dixit, 'eris!'
119 Credere vix equidem caelestia corpora possum
120 Arbitrio formam supposuisse tuo,
121 Utque sit hoc verum, certe pars altera ficta est,
122 Iudicii pretium qua data dicor ego.
123 Non est tanta mihi fiducia corporis, ut me
124 Maxima teste dea dona fuisse putem.
125 Contenta est oculis hominum mea forma probari;
126 Laudatrix Venus est invidiosa mihi.
127 Sed nihil infirmo; faveo quoque laudibus istis —
128 Nam, mens, vox quare, quod cupit esse, neget?
129 Nec tu succense, nimium mihi creditus aegre;
130 Tarda solet magnis rebus inesse fides.
131 Prima mea est igitur Veneri placuisse voluptas;
132 Proxima, me visam praemia summa tibi,
133 Nec te Palladios nec te Iunonis honores
134 Auditis Helenae praeposuisse bonis.
135 Ergo ego sum virtus, ego sum tibi nobile regnum!
136 Ferrea sim, si non hoc ego pectus amem.
137 Ferrea, crede mihi, non sum; sed amare repugno
138 Illum, quem fieri vix puto posse meum.
139 Quid bibulum curvo proscindere litus aratro,
140 Spemque sequi coner quam locus ipse negat?
141 Sum rudis ad Veneris furtum, nullaque fidelem —
142 Di mihi sunt testes — lusimus arte virum.
143 Nunc quoque, quod tacito mando mea verba libello,
144 Fungitur officio littera nostra novo.
145 Felices, quibus usus adest! ego nescia rerum
146 Difficilem culpae suspicor esse viam.
147 Ipse malo metus est; iam nunc confundor, et omnes
148 In nostris oculos vultibus esse reor.
149 Nec reor hoc falso; sensi mala murmura vulgi,
150 Et quasdam voces rettulit Aethra mihi.
151 At tu dissimula, nisi si desistere mavis!
152 Sed cur desistas? dissimulare potes.
153 Lude, sed occulte! maior, non maxima, nobis
154 Est data libertas, quod Menelaus abest.
155 Ille quidem procul est, ita re cogente, profectus;
156 Magna fuit subitae iustaque causa viae —
157 Aut mihi sic visum est. ego, cum dubitaret an iret,
158 'Quam primum,' dixi, 'fac rediturus eas!'
159 Omine laetatus dedit oscula, 'res' que 'domusque
160 Et tibi sit curae Troicus hospes,' ait.
161 Vix tenui risum, quem dum conpescere luctor,
162 Nil illi potui dicere praeter 'erit.'
163 Vela quidem Creten ventis dedit ille secundis;
164 Sed tu non ideo cuncta licere puta!
165 Sic meus hinc vir abest ut me custodiat absens —
166 An nescis longas regibus esse manus?
167 Forma quoque est oneri; nam quo constantius ore
168 Laudamur vestro, iustius ille timet.
169 Quae iuvat, ut nunc est, eadem mihi gloria damno est,
170 Et melius famae verba dedisse fuit.
171 Nec, quod abest hic me tecum, mirare, relicta;
172 Moribus et vitae credidit ille meae.
173 De facie metuit, vitae confidit, et illum
174 Securum probitas, forma timere facit.
175 Tempora ne pereant ultro data praecipis, utque
176 Simplicis utamur commoditate viri.
177 Et libet et timeo, nec adhuc exacta voluntas
178 Est satis; in dubio pectora nostra labant.
179 Et vir abest nobis, et tu sine coniuge dormis,
180 Inque vicem tua me, te mea forma capit;
181 Et longae noctes, et iam sermone coimus,
182 Et tu, me miseram! blandus, et una domus.
183 Et peream, si non invitant omnia culpam;
184 Nescio quo tardor sed tamen ipsa metu!
185 Quod male persuades, utinam bene cogere posses!
186 Vi mea rusticitas excutienda fuit.
187 Utilis interdum est ipsis iniuria passis.
188 Sic certe felix esse coacta forem.
189 Dum novus est, potius coepto pugnemus amori!
190 Flamma recens parva sparsa residit aqua.
191 Certus in hospitibus non est amor; errat, ut ipsi,
192 Cumque nihil speres firmius esse, fugit.
193 Hypsipyle testis, testis Minoia virgo est,
194 In non exhibitis utraque lusa toris.
195 Tu quoque dilectam multos, infide, per annos
196 Diceris Oenonen destituisse tuam.
197 Nec tamen ipse negas; et nobis omnia de te
198 Quaerere, si nescis, maxima cura fuit.
199 Adde, quod, ut cupias constans in amore manere,
200 Non potes. expediunt iam tua vela Phryges;
201 Dum loqueris mecum, dum nox sperata paratur,
202 Qui ferat in patriam, iam tibi ventus erit.
203 Cursibus in mediis novitatis plena relinques
204 Gaudia; cum ventis noster abibit amor.
205 An sequar, ut suades, laudataque Pergama visam
206 Pronurus et magni Laumedontis ero?
207 Non ita contemno volucris praeconia famae,
208 Ut probris terras inpleat illa meis.
209 Quid de me poterit Sparte, quid Achaia tota,
210 Quid gentes Asiae, quid tua Troia loqui?
211 Quid Priamus de me, Priami quid sentiet uxor,
212 Totque tui fratres Dardanidesque nurus?
213 Tu quoque, qui poteris fore me sperare fidelem,
214 Et non exemplis anxius esse tuis?
215 Quicumque Iliacos intraverit advena portus,
216 Is tibi solliciti causa timoris erit.
217 Ipse mihi quotiens iratus 'adultera!' dices,
218 Oblitus nostro crimen inesse tuum!
219 Delicti fies idem reprehensor et auctor.
220 Terra, precor, vultus obruat ante meos!
221 At fruar Iliacis opibus cultuque beato,
222 Donaque promissis uberiora feram;
223 Purpura nempe mihi pretiosaque texta dabuntur,
224 Congestoque auri pondere dives ero!
225 Da veniam fassae — non sunt tua munera tanti;
226 Nescio quo tellus me tenet ista modo.
227 Quis mihi, si laedar, Phrygiis succurret in oris?
228 Unde petam fratres, unde parentis opem?
229 Omnia Medeae fallax promisit Iason —
230 Pulsa est Aesonia num minus illa domo?
231 Non erat Aeetes, ad quem despecta rediret,
232 Non Idyia parens Chalciopeve soror.
233 Tale nihil timeo — sed nec Medea timebat!
234 Fallitur augurio spes bona saepe suo.
235 Omnibus invenies, quae nunc iactantur in alto,
236 Navibus a portu lene fuisse fretum.
237 Fax quoque me terret, quam se peperisse cruentam
238 Ante diem partus est tua visa parens;
239 Et vatum timeo monitus, quos igne Pelasgo
240 Ilion arsurum praemonuisse ferunt.
241 Utque favet Cytherea tibi, quia vicit habetque
242 Parta per arbitrium bina tropaea tuum,
243 Sic illas vereor, quae, si tua gloria vera est,
244 Iudice te causam non tenuere duae;
245 Nec dubito, quin, te si prosequar, arma parentur.
246 Ibit per gladios, ei mihi! noster amor.
247 An fera Centauris indicere bella coegit
248 Atracis Haemonios Hippodamia viros —
249 Tu fore tam iusta lentum Menelaon in ira
250 Et geminos fratres Tyndareumque putas?
251 Quod bene te iactes et fortia facta loquaris,
252 A verbis facies dissidet ista tuis.
253 Apta magis Veneri, quam sunt tua corpora Marti.
254 Bella gerant fortes, tu, Pari, semper ama!
255 Hectora, quem laudas, pro te pugnare iubeto;
256 Militia est operis altera digna tuis.
257 His ego, si saperem pauloque audacior essem,
258 Uterer; utetur, siqua puella sapit —
259 Aut ego deposito sapiam fortasse pudore
260 Et dabo cunctatas tempore victa manus.
261 Quod petis, ut furtim praesentes ista loquamur,
262 Scimus, quid captes conloquiumque voces;
263 Sed nimium properas, et adhuc tua messis in herba est.
264 Et mora sit voto forsan amica tuo.
265 Hactenus; arcanum furtivae conscia mentis
266 Littera iam lasso pollice sistat opus.
267 Cetera per socias Clymenen Aethramque loquamur,
268 Quae mihi sunt comites consiliumque duae.
=== poem 18 ===
1 Mittit Abydenus, quam mallet ferre, salutem,
2 Si cadat unda maris, Sesti puella, tibi.
3 Si mihi di faciles, si sunt in amore secundi,
4 Invitis oculis haec mea verba leges.
5 Sed non sunt faciles; nam cur mea vota morantur
6 Currere me nota nec patiuntur aqua?
7 Ipsa vides caelum pice nigrius et freta ventis
8 Turbida perque cavas vix adeunda rates.
9 Unus, et hic audax, a quo tibi littera nostra
10 Redditur, e portu navita movit iter;
11 Adscensurus eram, nisi quod, cum vincula prorae
12 Solveret, in speculis omnis Abydos erat.
13 Non poteram celare meos, velut ante, parentes,
14 Quemque tegi volumus, non latuisset amor.
15 Protinus haec scribens, 'felix, i, littera!' dixi,
16 'Iam tibi formosam porriget illa manum.
17 Forsitan admotis etiam tangere labellis,
18 Rumpere dum niveo vincula dente volet.'
19 Talibus exiguo dictis mihi murmure verbis,
20 Cetera cum charta dextra locuta mea est.
21 At quanto mallem, quam scriberet, illa nataret,
22 Meque per adsuetas sedula ferret aquas!
23 Aptior illa quidem placido dare verbera ponto;
24 Est tamen et sensus apta ministra mei.
25 Septima nox agitur, spatium mihi longius anno,
26 Sollicitum raucis ut mare fervet aquis.
27 His ego si vidi mulcentem pectora somnum
28 Noctibus, insani sit mora longa freti!
29 Rupe sedens aliqua specto tua litora tristis
30 Et, quo non possum corpore, mente feror.
31 Lumina quin etiam summa vigilantia turre
32 Aut videt aut acies nostra videre putat.
33 Ter mihi deposita est in sicca vestis harena;
34 Ter grave temptavi carpere nudus iter —
35 Obstitit inceptis tumidum iuvenalibus aequor,
36 Mersit et adversis ora natantis aquis.
37 At tu, de rapidis inmansuetissime ventis,
38 Quid mecum certa proelia mente geris?
39 In me, si nescis, Borea, non aequora, saevis!
40 Quid faceres, esset ni tibi notus amor?
41 Tam gelidus quod sis, num te tamen, inprobe, quondam
42 Ignibus Actaeis incaluisse negas?
43 Gaudia rapturo siquis tibi claudere vellet
44 Aerios aditus, quo paterere modo?
45 Parce, precor, facilemque move moderatius auram —
46 Imperet Hippotades sic tibi triste nihil!
47 Vana peto; precibusque meis obmurmurat ipse
48 Quasque quatit, nulla parte coercet aquas.
49 Nunc daret audaces utinam mihi Daedalus alas —
50 Icarium quamvis hinc prope litus abest!
51 Quidquid erit, patiar, liceat modo corpus in auras
52 Tollere, quod dubia saepe pependit aqua.
53 Interea, dum cuncta negant ventique fretumque,
54 Mente agito furti tempora prima mei.
55 Nox erat incipiens — namque est meminisse voluptas —
56 Cum foribus patriis egrediebar amans.
57 Nec mora, deposito pariter cum veste timore
58 Iactabam liquido bracchia lenta mari.
59 Luna fere tremulum praebebat lumen eunti
60 Ut comes in nostras officiosa vias.
61 Hanc ego suspiciens, 'faveas, dea candida,' dixi,
62 'Et subeant animo Latmia saxa tuo!
63 Non sinit Endymion te pectoris esse severi.
64 Flecte, precor, vultus ad mea furta tuos!
65 Tu dea mortalem caelo delapsa petebas;
66 Vera loqui liceat! — quam sequor ipsa dea est.
67 Neu referam mores caelesti pectore dignos,
68 Forma nisi in veras non cadit illa deas.
69 A Veneris facie non est prior ulla tuaque;
70 Neve meis credas vocibus, ipsa vide!
71 Quantum, cum fulges radiis argentea puris,
72 Concedunt flammis sidera cuncta tuis,
73 Tanto formosis formosior omnibus illa est.
74 Si dubitas, caecum, Cynthia, lumen habes.'
75 Haec ego, vel certe non his diversa, locutus
76 Per mihi cedentes sponte ferebar aquas.
77 Unda repercussae radiabat imagine lunae,
78 Et nitor in tacita nocte diurnus erat;
79 Nullaque vox usquam, nullum veniebat ad aures
80 Praeter dimotae corpore murmur aquae.
81 Alcyones solae, memores Ceycis amati,
82 Nescio quid visae sunt mihi dulce queri.
83 Iamque fatigatis umero sub utroque lacertis
84 Fortiter in summas erigor altus aquas.
85 Ut procul aspexi lumen, 'meus ignis in illo est:
86 Illa meum,' dixi, 'litora lumen habent!'
87 Et subito lassis vires rediere lacertis,
88 Visaque, quam fuerat, mollior unda mihi.
89 Frigora ne possim gelidi sentire profundi,
90 Qui calet in cupido pectore, praestat amor.
91 Quo magis accedo propioraque litora fiunt,
92 Quoque minus restat, plus libet ire mihi.
93 Cum vero possum cerni quoque, protinus addis
94 Spectatrix animos, ut valeamque facis.
95 Nunc etiam nando dominae placuisse laboro,
96 Atque oculis iacto bracchia nostra tuis.
97 Te tua vix prohibet nutrix descendere in altum —
98 Hoc quoque enim vidi, nec mihi verba dabam.
99 Nec tamen effecit, quamvis retinebat euntem,
100 Ne fieret prima pes tuus udus aqua.
101 Excipis amplexu feliciaque oscula iungis —
102 Oscula, di magni, trans mare digna peti! —
103 Eque tuis demptos umeris mihi tradis amictus,
104 Et madidam siccas aequoris imbre comam.
105 Cetera nox et nos et turris conscia novit,
106 Quodque mihi lumen per vada monstrat iter.
107 Non magis illius numerari gaudia noctis
108 Hellespontiaci quam maris alga potest;
109 Quo brevius spatium nobis ad furta dabatur,
110 Hoc magis est cautum, ne foret illud iners.
111 Iamque fugatura Tithoni coniuge noctem
112 Praevius Aurorae Lucifer ortus erat;
113 Oscula congerimus properata sine ordine raptim
114 Et querimur parvas noctibus esse moras.
115 Atque ita cunctatus monitu nutricis amaro
116 Frigida deserta litora turre peto.
117 Digredimur flentes, repetoque ego virginis aequor
118 Respiciens dominam, dum licet, usque meam.
119 Siqua fides vero est, veniens hinc esse natator,
120 Cum redeo, videor naufragus esse mihi.
121 Hoc quoque, si credes: ad te via prona videtur;
122 A te cum redeo, clivus inertis aquae.
123 Invitus repeto patriam — quis credere possit?
124 Invitus certe nunc moror urbe mea.
125 Ei mihi! cur animis iuncti secernimur undis,
126 Unaque mens, tellus non habet una duos?
127 Vel tua me Sestos, vel te mea sumat Abydos;
128 Tam tua terra mihi, quam tibi nostra placet.
129 Cur ego confundor, quotiens confunditur aequor?
130 Cur mihi, causa levis, ventus obesse potest?
131 Iam nostros curvi norunt delphines amores,
132 Ignotum nec me piscibus esse reor.
133 Iam patet attritus solitarum limes aquarum,
134 Non aliter multa quam via pressa rota.
135 Quod mihi non esset nisi sic iter, ante querebar;
136 At nunc per ventos hoc quoque deesse queror.
137 Fluctibus inmodicis Athamantidos aequora canent,
138 Vixque manet portu tuta carina suo;
139 Hoc mare, cum primum de virgine nomina mersa,
140 Quae tenet, est nanctum, tale fuisse puto.
141 Est satis amissa locus hic infamis ab Helle,
142 Utque mihi parcat, nomine crimen habet.
143 Invideo Phrixo, quem per freta tristia tutum
144 Aurea lanigero vellere vexit ovis;
145 Nec tamen officium pecoris navisve requiro,
146 Dummodo, quas findam corpore, dentur aquae.
147 Parte egeo nulla; fiat modo copia nandi,
148 Idem navigium, navita, vector ero!
149 Nec sequor aut Helicen, aut, qua Tyros utitur, Arcton;
150 Publica non curat sidera noster amor.
151 Andromedan alius spectet claramque Coronam,
152 Quaeque micat gelido Parrhasis Ursa polo;
153 At mihi, quod Perseus et cum Iove Liber amarunt,
154 Indicium dubiae non placet esse viae.
155 Est aliud lumen, multo mihi certius istis,
156 Non errat tenebris quo duce noster amor;
157 Hoc ego dum spectem, Colchos et in ultima Ponti,
158 Quaque viam fecit Thessala pinus, eam,
159 Et iuvenem possim superare Palaemona nando
160 Morsaque quem subito reddidit herba deum.
161 Saepe per adsiduos languent mea bracchia motus,
162 Vixque per inmensas fessa trahuntur aquas.
163 His ego cum dixi: 'pretium non vile laboris,
164 Iam dominae vobis colla tenenda dabo,'
165 Protinus illa valent, atque ad sua praemia tendunt,
166 Ut celer Eleo carcere missus equus.
167 Ipse meos igitur servo, quibus uror, amores
168 Teque, magis caelo digna puella, sequor.
169 Digna quidem caelo es — sed adhuc tellure morare,
170 Aut dic, ad superos et mihi qua sit iter!
171 Hic es, et exigue misero contingis amanti,
172 Cumque mea fiunt turbida mente freta.
173 Quid mihi, quod lato non separor aequore, prodest?
174 Num minus haec nobis tam brevis obstat aqua?
175 An malim, dubito, toto procul orbe remotus
176 Cum domina longe spem quoque habere meam.
177 Quo propius nunc es, flamma propiore calesco,
178 Et res non semper, spes mihi semper adest.
179 Paene manu quod amo, tanta est vicinia, tango;
180 Saepe sed, heu, lacrimas hoc mihi 'paene' movet!
181 Velle quid est aliud fugientia prendere poma
182 Spemque suo refugi fluminis ore sequi?
183 Ergo ego te numquam, nisi cum volet unda, tenebo,
184 Et me felicem nulla videbit hiemps,
185 Cumque minus firmum nil sit quam ventus et unda,
186 In ventis et aqua spes mea semper erit?
187 Aestus adhuc tamen est. quid, cum mihi laeserit aequor
188 Plias et Arctophylax Oleniumque pecus?
189 Aut ego non novi, quam sim temerarius, aut me
190 In freta non cautus tum quoque mittet amor;
191 Neve putes id me, quod abest, promittere, tempus,
192 Pignora polliciti non tibi tarda dabo.
193 Sit tumidum paucis etiamnunc noctibus aequor,
194 Ire per invitas experiemur aquas;
195 Aut mihi continget felix audacia salvo,
196 Aut mors solliciti finis amoris erit!
197 Optabo tamen ut partis expellar in illas,
198 Et teneant portus naufraga membra tuos;
199 Flebis enim tactuque meum dignabere corpus
200 Et 'mortis,' dices, 'huic ego causa fui!'
201 Scilicet interitus offenderis omine nostri,
202 Litteraque invisa est hac mea parte tibi.
203 Desino — parce queri! sed uti mare finiat iram,
204 Accedant, quaeso, fac tua vota meis.
205 Pace brevi nobis opus est, dum transferor isto;
206 Cum tua contigero litora, perstet hiemps!
207 Istic est aptum nostrae navale carinae,
208 Et melius nulla stat mea puppis aqua.
209 Illic me claudat Boreas, ubi dulce morari est!
210 Tunc piger ad nandum, tunc ego cautus ero,
211 Nec faciam surdis convicia fluctibus ulla,
212 Triste nataturo nec querar esse fretum.
213 Me pariter venti teneant tenerique lacerti,
214 Per causas istic inpediarque duas!
215 Cum patietur hiemps, remis ego corporis utar;
216 Lumen in adspectu tu modo semper habe!
217 Interea pro me pernoctet epistula tecum,
218 Quam precor ut minima prosequar ipse mora!
=== poem 19 ===
1 Quam mihi misisti verbis, Leandre, salutem
2 Ut possim missam rebus habere, veni!
3 Longa mora est nobis omnis, quae gaudia differt.
4 Da veniam fassae; non patienter amo!
5 Urimur igne pari, sed sum tibi viribus inpar:
6 Fortius ingenium suspicor esse viris.
7 Ut corpus, teneris ita mens infirma puellis —
8 Deficiam, parvi temporis adde moram!
9 Vos modo venando, modo rus geniale colendo
10 Ponitis in varia tempora longa mora.
11 Aut fora vos retinent aut unctae dona palaestrae,
12 Flectitis aut freno colla sequacis equi;
13 Nunc volucrem laqueo, nunc piscem ducitis hamo;
14 Diluitur posito serior hora mero.
15 His mihi summotae, vel si minus acriter urar,
16 Quod faciam, superest praeter amare nihil.
17 Quod superest facio, teque, o mea sola voluptas,
18 Plus quoque, quam reddi quod mihi possit, amo!
19 Aut ego cum cana de te nutrice susurro,
20 Quaeque tuum, miror, causa moretur iter;
21 Aut mare prospiciens odioso concita vento
22 Corripio verbis aequora paene tuis;
23 Aut, ubi saevitiae paulum gravis unda remisit,
24 Posse quidem, sed te nolle venire, queror;
25 Dumque queror lacrimae per amantia lumina manant,
26 Pollice quas tremulo conscia siccat anus.
27 Saepe tui specto si sint in litore passus,
28 Inpositas tamquam servet harena notas;
29 Utque rogem de te et scribam tibi, siquis Abydo
30 Venerit, aut, quaero, siquis Abydon eat.
31 Quid referam, quotiens dem vestibus oscula, quas tu
32 Hellespontiaca ponis iturus aqua?
33 Sic ubi lux acta est et noctis amicior hora
34 Exhibuit pulso sidera clara die,
35 Protinus in summo vigilantia lumina tecto
36 Ponimus, adsuetae signa notamque viae,
37 Tortaque versato ducentes stamina fuso
38 Feminea tardas fallimus arte moras.
39 Quid loquar interea tam longo tempore, quaeris?
40 Nil nisi Leandri nomen in ore meo est.
41 'Iamne putas exisse domo mea gaudia, nutrix,
42 An vigilant omnes, et timet ille suos?
43 Iamne suas umeris illum deponere vestes,
44 Pallade iam pingui tinguere membra putas?'
45 Adnuit illa fere; non nostra quod oscula curet,
46 Sed movet obrepens somnus anile caput.
47 Postque morae minimum 'iam certe navigat,' inquam,
48 'Lentaque dimotis bracchia iactat aquis.'
49 Paucaque cum tacta perfeci stamina terra,
50 An medio possis, quaerimus, esse freto.
51 Et modo prospicimus, timida modo voce precamur,
52 Ut tibi det faciles utilis aura vias;
53 Auribus incertas voces captamus, et omnem
54 Adventus strepitum credimus esse tui.
55 Sic ubi deceptae pars est mihi maxima noctis
56 Acta, subit furtim lumina fessa sopor.
57 Forsitan invitus mecum tamen, inprobe, dormis,
58 Et, quamquam non vis ipse venire, venis.
59 Nam modo te videor prope iam spectare natantem,
60 Bracchia nunc umeris umida ferre meis,
61 Nunc dare, quae soleo, madidis velamina membris,
62 Pectora nunc nostro iuncta fovere sinu
63 Multaque praeterea linguae reticenda modestae,
64 Quae fecisse iuvat, facta referre pudet.
65 Me miseram! brevis est haec et non vera voluptas;
66 Nam tu cum somno semper abire soles.
67 Firmius, o, cupidi tandem coeamus amantes,
68 Nec careant vera gaudia nostra fide!
69 Cur ego tot viduas exegi frigida noctes?
70 Cur totiens a me, lente morator, abes?
71 Est mare, confiteor, non nunc tractabile nanti;
72 Nocte sed hesterna lenior aura fuit.
73 Cur ea praeterita est? cur non ventura timebas?
74 Tam bona cur periit, nec tibi rapta via est?
75 Protinus ut similis detur tibi copia cursus,
76 Hoc melior certe, quo prior, illa fuit.
77 At cito mutata est pacati forma profundi.
78 Tempore, cum properas, saepe minore venis.
79 Hic, puto, deprensus nil, quod querereris, haberes,
80 Meque tibi amplexo nulla noceret hiemps.
81 Certe ego tum ventos audirem laeta sonantis,
82 Et numquam placidas esse precarer aquas.
83 Quid tamen evenit, cur sis metuentior undae
84 Contemptumque prius nunc vereare fretum?
85 Nam memini, cum te saevum veniente minaxque
86 Non minus, aut multo non minus, aequor erat;
87 Cum tibi clamabam: 'sic tu temerarius esto,
88 Ne miserae virtus sit tua flenda mihi!'
89 Unde novus timor hic, quoque illa audacia fugit?
90 Magnus ubi est spretis ille natator aquis?
91 Sis tamen hoc potius, quam quod prius esse solebas,
92 Et facias placidum per mare tutus iter —
93 Dummodo sis idem, dum sic, ut scribis, amemur,
94 Flammaque non fiat frigidus illa cinis.
95 Non ego tam ventos timeo mea vota morantes,
96 Quam similis vento ne tuus erret amor,
97 Ne non sim tanti, superentque pericula causam,
98 Et videar merces esse labore minor.
99 Interdum metuo, patria ne laedar et inpar
100 Dicar Abydeno Thressa puella toro.
101 Ferre tamen possum patientius omnia, quam si
102 Otia nescio qua paelice captus agis,
103 In tua si veniunt alieni colla lacerti,
104 Fitque novus nostri finis amoris amor.
105 A, potius peream, quam crimine vulnerer isto,
106 Fataque sint culpa nostra priora tua!
107 Nec, quia venturi dederis mihi signa doloris,
108 Haec loquor aut fama sollicitata nova.
109 Omnia sed vereor — quis enim securus amavit?
110 Cogit et absentes plura timere locus.
111 Felices illas, sua quas praesentia nosse
112 Crimina vera iubet, falsa timere vetat!
113 Nos tam vana movet, quam facta iniuria fallit,
114 Incitat et morsus error uterque pares.
115 O utinam venias, aut ut ventusve paterve
116 Causaque sit certe femina nulla morae!
117 Quodsi quam sciero, moriar, mihi crede, dolendo;
118 Iamdudum pecca, si mea fata petis!
119 Sed neque peccabis, frustraque ego terreor istis,
120 Quoque minus venias, invida pugnat hiemps.
121 Me miseram! quanto planguntur litora fluctu,
122 Et latet obscura condita nube dies!
123 Forsitan ad pontum mater pia venerit Helles,
124 Mersaque roratis nata fleatur aquis —
125 An mare ab inviso privignae nomine dictum
126 Vexat in aequoream versa noverca deam?
127 Non favet, ut nunc est, teneris locus iste puellis;
128 Hac Helle periit, hac ego laedor aqua.
129 At tibi flammarum memori, Neptune, tuarum
130 Nullus erat ventis inpediendus amor —
131 Si neque Amymone nec, laudatissima forma,
132 Criminis est Tyro fabula vana tui,
133 Lucidaque Alcyone Calyceque Hecataeone nata,
134 Et nondum nexis angue Medusa comis,
135 Flavaque Laudice caeloque recepta Celaeno,
136 Et quarum memini nomina lecta mihi.
137 Has certe pluresque canunt, Neptune, poetae
138 Molle latus lateri conposuisse tuo.
139 Cur igitur, totiens vires expertus amoris,
140 Adsuetum nobis turbine claudis iter?
141 Parce, ferox, latoque mari tua proelia misce!
142 Seducit terras haec brevis unda duas.
143 Te decet aut magnas magnum iactare carinas,
144 Aut etiam totis classibus esse trucem;
145 Turpe deo pelagi iuvenem terrere natantem,
146 Gloriaque est stagno quolibet ista minor.
147 Nobilis ille quidem est et clarus origine, sed non
148 A tibi suspecto ducit Ulixe genus.
149 Da veniam servaque duos! natat ille, sed isdem
150 Corpus Leandri, spes mea pendet aquis.
151 Sternuit en lumen! — posito nam scribimus illo —
152 Sternuit et nobis prospera signa dedit.
153 Ecce, merum nutrix faustos instillat in ignes,
154 'Cras' que 'erimus plures,' inquit, et ipsa bibit.
155 Effice nos plures, evicta per aequora lapsus,
156 O penitus toto corde recepte mihi!
157 In tua castra redi, socii desertor amoris;
158 Ponuntur medio cur mea membra toro?
159 Quod timeas, non est! auso Venus ipsa favebit,
160 Sternet et aequoreas aequore nata vias.
161 Ire libet medias ipsi mihi saepe per undas,
162 Sed solet hoc maribus tutius esse fretum.
163 Nam cur hac vectis Phrixo Phrixique sorore
164 Sola dedit vastis femina nomen aquis?
165 Forsitan ad reditum metuas ne tempora desint,
166 Aut gemini nequeas ferre laboris onus.
167 At nos diversi medium coeamus in aequor
168 Obviaque in summis oscula demus aquis,
169 Atque ita quisque suas iterum redeamus ad urbes;
170 Exiguum, sed plus quam nihil illud erit!
171 Vel pudor hic utinam, qui nos clam cogit amare,
172 Vel timidus famae cedere vellet amor!
173 Nunc, male res iunctae, calor et reverentia pugnant.
174 Quid sequar, in dubio est; haec decet, ille iuvat.
175 Ut semel intravit Colchos Pagasaeus Iason,
176 Inpositam celeri Phasida puppe tulit;
177 Ut semel Idaeus Lacedaemona venit adulter,
178 Cum praeda rediit protinus ille sua.
179 Tu quam saepe petis, quod amas, tam saepe relinquis,
180 Et quotiens grave sit puppibus ire, natas.
181 Sic tamen, o iuvenis tumidarum victor aquarum,
182 Sic facito spernas, ut vereare, fretum!
183 Arte laboratae merguntur ab aequore naves;
184 Tu tua plus remis bracchia posse putas?
185 Quod cupis, hoc nautae metuunt, Leandre, natare;
186 Exitus hic fractis puppibus esse solet.
187 Me miseram! cupio non persuadere, quod hortor,
188 Sisque, precor, monitis fortior ipse meis —
189 Dummodo pervenias excussaque saepe per undas
190 Inicias umeris bracchia lassa meis!
191 Sed mihi, caeruleas quotiens obvertor ad undas,
192 Nescio quo pavidum frigore pectus hebet.
193 Nec minus hesternae confundor imagine noctis,
194 Quamvis est sacris illa piata meis.
195 Namque sub aurora, iam dormitante lucerna,
196 Somnia quo cerni tempore vera solent,
197 Stamina de digitis cecidere sopore remissis,
198 Collaque pulvino nostra ferenda dedi.
199 Hic ego ventosas nantem delphina per undas
200 Cernere non dubia sum mihi visa fide,
201 Quem postquam bibulis inlisit fluctus harenis,
202 Unda simul miserum vitaque deseruit.
203 Quidquid id est, timeo; nec tu mea somnia ride
204 Nec nisi tranquillo bracchia crede mari!
205 Si tibi non parcis, dilectae parce puellae,
206 Quae numquam nisi te sospite sospes ero!
207 Spes tamen est fractis vicinae pacis in undis;
208 Tu placidas toto pectore finde vias!
209 Interea nanti, quoniam freta pervia non sunt,
210 Leniat invisas littera missa moras.
=== poem 20 ===
a Accipe, Cydippe, despecti nomen Aconti,
b Illius, in pomo qui tibi verba dedit.
1 Pone metum! nihil hic iterum iurabis amanti;
2 Promissam satis est te semel esse mihi.
3 Perlege! discedat sic corpore languor ab isto,
4 Quod meus est ulla parte dolere dolor!
5 Quid pudor ante subit? nam, sicut in aede Dianae,
6 Suspicor ingenuas erubuisse genas.
7 Coniugium pactamque fidem, non crimina posco;
8 Debitus ut coniunx, non ut adulter amo.
9 Verba licet repetas, quae demptus ab arbore fetus
10 Pertulit ad castas me iaciente manus;
11 Invenies illic, id te spondere, quod opto
12 Te potius, virgo, quam meminisse deam.
13 Nunc quoque avemus idem, sed idem tamen acrius illud;
14 Adsumpsit vires auctaque flamma mora est,
15 Quique fuit numquam parvus, nunc tempore longo
16 Et spe, quam dederas tu mihi, crevit amor.
17 Spem mihi tu dederas, meus hic tibi credidit ardor.
18 Non potes hoc factum teste negare dea.
19 Adfuit et, praesens ut erat, tua verba notavit
20 Et visa est mota dicta tulisse coma.
21 Deceptam dicas nostra te fraude licebit,
22 Dum fraudis nostrae causa feratur amor.
23 Fraus mea quid petiit, nisi uti tibi iungerer, unum?
24 Id te, quod quereris, conciliare potest.
25 Non ego natura nec sum tam callidus usu;
26 Sollertem tu me, crede, puella, facis.
27 Te mihi conpositis — siquid tamen egimus — a me
28 Adstrinxit verbis ingeniosus Amor.
29 Dictatis ab eo feci sponsalia verbis,
30 Consultoque fui iuris Amore vafer.
31 Sit fraus huic facto nomen, dicarque dolosus,
32 Si tamen est, quod ames, velle tenere dolus!
33 En, iterum scribo mittoque rogantia verba!
34 Altera fraus haec est, quodque queraris habes.
35 Si noceo, quod amo, fateor, sine fine nocebo,
36 Teque, peti caveas tu licet, usque petam.
37 Per gladios alii placitas rapuere puellas;
38 Scripta mihi caute littera crimen erit?
39 Di faciant, possim plures inponere nodos,
40 Ut tua sit nulla libera parte fides!
41 Mille doli restant — clivo sudamus in imo;
42 Ardor inexpertum nil sinet esse meus.
43 Sit dubium, possisne capi; captabere certe.
44 Exitus in dis est, sed capiere tamen.
45 Ut partem effugias, non omnia retia falles,
46 Quae tibi, quam credis, plura tetendit Amor.
47 Si non proficient artes, veniemus ad arma,
48 Inque tui cupido rapta ferere sinu.
49 Non sum, qui soleam Paridis reprehendere factum,
50 Nec quemquam, qui vir, posset ut esse, fuit.
51 Nos quoque — sed taceo! mors huius poena rapinae
52 Ut sit, erit, quam te non habuisse, minor.
53 Aut esses formosa minus, peterere modeste;
54 Audaces facie cogimur esse tua.
55 Tu facis hoc oculique tui, quibus ignea cedunt
56 Sidera, qui flammae causa fuere meae;
57 Hoc faciunt flavi crines et eburnea cervix,
58 Quaeque, precor, veniant in mea colla manus,
59 Et decor et vultus sine rusticitate pudentes,
60 Et, Thetidis qualis vix rear esse, pedes.
61 Cetera si possem laudare, beatior essem,
62 Nec dubito, totum quin sibi par sit opus.
63 Hac ego conpulsus, non est mirabile, forma
64 Si pignus volui vocis habere tuae.
65 Denique, dum captam tu te cogare fateri,
66 Insidiis esto capta puella meis.
67 Invidiam patiar; passo sua praemia dentur.
68 Cur suus a tanto crimine fructus abest?
69 Hesionen Telamon, Briseida cepit Achilles;
70 Utraque victorem nempe secuta virum.
71 Quamlibet accuses et sis irata licebit,
72 Irata liceat dum mihi posse frui.
73 Idem, qui facimus, factam tenuabimus iram,
74 Copia placandi sit modo parva tui.
75 Ante tuos liceat flentem consistere vultus
76 Et liceat lacrimis addere verba suis,
77 Utque solent famuli, cum verbera saeva verentur,
78 Tendere submissas ad tua crura manus!
79 Ignoras tua iura; voca! cur arguor absens?
80 Iamdudum dominae more venire iube.
81 Ipsa meos scindas licet imperiosa capillos,
82 Oraque sint digitis livida nostra tuis.
83 Omnia perpetiar; tantum fortasse timebo,
84 Corpore laedatur ne manus ista meo.
85 Sed neque conpedibus nec me conpesce catenis —
86 Servabor firmo vinctus amore tui!
87 Cum bene se quantumque voles satiaverit ira,
88 Ipsa tibi dices: 'quam patienter amat!'
89 Ipsa tibi dices, ubi videris omnia ferri:
90 'Tam bene qui servit, serviat iste mihi!'
91 Nunc reus infelix absens agor, et mea, cum sit
92 Optima, non ullo causa tuente perit.
93 Hoc quoque — quantumvis sit scriptum iniuria nostrum,
94 Quod de me solo, nempe, queraris, habes.
95 Non meruit falli mecum quoque Delia; si non
96 Vis mihi promissum reddere, redde deae.
97 Adfuit et vidit, cum tu decepta rubebas,
98 Et vocem memori condidit aure tuam.
99 Omina re careant! nihil est violentius illa,
100 Cum sua, quod nolim, numina laesa videt.
101 Testis erit Calydonis aper, sic saevus, ut illo
102 Sit magis in natum saeva reperta parens.
103 Testis et Actaeon, quondam fera creditus illis,
104 Ipse dedit leto cum quibus ante feras;
105 Quaeque superba parens saxo per corpus oborto
106 Nunc quoque Mygdonia flebilis adstat humo.
107 Ei mihi! Cydippe, timeo tibi dicere verum,
108 Ne videar causa falsa monere mea;
109 Dicendum tamen est. hoc est, mihi crede, quod aegra
110 Ipso nubendi tempore saepe iaces.
111 Consulit ipsa tibi, neu sis periura, laborat,
112 Et salvam salva te cupit esse fide.
113 Inde fit ut, quotiens existere perfida temptas,
114 Peccatum totiens corrigat illa tuum.
115 Parce movere feros animosae virginis arcus;
116 Mitis adhuc fieri, si patiare, potest.
117 Parce, precor, teneros corrumpere febribus artus;
118 Servetur facies ista fruenda mihi.
119 Serventur vultus ad nostra incendia nati,
120 Quique subest niveo lenis in ore rubor.
121 Hostibus et siquis, ne fias nostra, repugnat,
122 Sic sit ut invalida te solet esse mihi!
123 Torqueor ex aequo vel te nubente vel aegra
124 Dicere nec possum, quid minus ipse velim;
125 Maceror interdum, quod sim tibi causa dolendi
126 Teque mea laedi calliditate puto.
127 In caput ut nostrum dominae periuria quaeso
128 Eveniant; poena tuta sit illa mea!
129 Ne tamen ignorem, quid agas, ad limina crebro
130 Anxius huc illuc dissimulanter eo;
131 Subsequor ancillam furtim famulumque, requirens
132 Profuerint somni quid tibi quidve cibi.
133 Me miserum, quod non medicorum iussa ministro,
134 Effingoque manus, adsideoque toro!
135 Et rursus miserum, quod me procul inde remoto,
136 Quem minime vellem, forsitan alter adest!
137 Ille manus istas effingit, et adsidet aegrae
138 Invisus superis cum superisque mihi,
139 Dumque suo temptat salientem pollice venam,
140 Candida per causam bracchia saepe tenet,
141 Contrectatque sinus, et forsitan oscula iungit.
142 Officio merces plenior ista suo est!
143 Quis tibi permisit nostras praecerpere messes?
144 Ad saepem alterius quis tibi fecit iter?
145 Iste sinus meus est! mea turpiter oscula sumis!
146 A mihi promisso corpore tolle manus!
147 Inprobe, tolle manus! quam tangis, nostra futura est;
148 Postmodo si facies istud, adulter eris.
149 Elige de vacuis quam non sibi vindicet alter;
150 Si nescis, dominum res habet ista suum.
151 Nec mihi credideris — recitetur formula pacti;
152 Neu falsam dicas esse, fac ipsa legat!
153 Alterius thalamo, tibi nos, tibi dicimus, exi!
154 Quid facis hic? exi! non vacat iste torus!
155 Nam quod habes et tu gemini verba altera pacti,
156 Non erit idcirco par tua causa meae.
157 Haec mihi se pepigit, pater hanc tibi, primus ab illa;
158 Sed propior certe quam pater ipsa sibi est.
159 Promisit pater hanc, haec se iuravit amanti;
160 Ille homines, haec est testificata deam.
161 Hic metuit mendax, haec et periura vocari;
162 An dubitas, hic sit maior an ille metus?
163 Denique, ut amborum conferre pericula possis,
164 Respice ad eventus — haec cubat, ille valet.
165 Nos quoque dissimili certamina mente subimus;
166 Nec spes par nobis nec timor aequus adest.
167 Tu petis ex tuto; gravior mihi morte repulsa est,
168 Idque ego iam, quod tu forsan amabis, amo.
169 Si tibi iustitiae, si recti cura fuisset,
170 Cedere debueras ignibus ipse meis.
171 Nunc, quoniam ferus hic pro causa pugnat iniqua,
172 Ad quid, Cydippe, littera nostra redit?
173 Hic facit ut iaceas et sis suspecta Dianae;
174 Hunc tu, si sapias, limen adire vetes.
175 Hoc faciente subis tam saeva pericula vitae —
176 Atque utinam pro te, qui movet illa, cadat!
177 Quem si reppuleris, nec, quem dea damnat, amaris,
178 Tu tunc continuo, certe ego salvus ero.
179 Siste metum, virgo! stabili potiere salute,
180 Fac modo polliciti conscia templa colas;
181 Non bove mactato caelestia numina gaudent,
182 Sed, quae praestanda est et sine teste, fide.
183 Ut valeant aliae, ferrum patiuntur et ignes,
184 Fert aliis tristem sucus amarus opem.
185 Nil opus est istis; tantum periuria vita
186 Teque simul serva meque datamque fidem!
187 Praeteritae veniam dabit ignorantia culpae —
188 Exciderant animo foedera lecta tuo.
189 Admonita es modo voce mea cum casibus istis,
190 Quos, quotiens temptas fallere, ferre soles.
191 His quoque vitatis in partu nempe rogabis,
192 Ut tibi luciferas adferat illa manus?
193 Audiet et repetens quae sunt audita requiret,
194 Iste tibi de quo coniuge partus eat.
195 Promittes votum — scit te promittere falso;
196 Iurabis — scit te fallere posse deos!
197 Non agitur de me; cura maiore laboro.
198 Anxia sunt causa pectora nostra tua.
199 Cur modo te dubiam pavidi flevere parentes,
200 Ignaros culpae quos facis esse tuae?
201 Et cur ignorent? matri licet omnia narres.
202 Nil tua, Cydippe, facta ruboris habent.
203 Ordine fac referas ut sis mihi cognita primum
204 Sacra pharetratae dum facit ipsa deae;
205 Ut te conspecta subito, si forte notasti,
206 Restiterim fixis in tua membra genis;
207 Et, te dum nimium miror, nota certa furoris,
208 Deciderint umero pallia lapsa meo;
209 Postmodo nescio qua venisse volubile malum,
210 Verba ferens doctis insidiosa notis,
211 Quod quia sit lectum sancta praesente Diana,
212 Esse tuam vinctam numine teste fidem
213 Ne tamen ignoret, scripti sententia quae sit,
214 Lecta tibi quondam nunc quoque verba refer.
215 'Nube, precor,' dicet, 'cui te bona numina iungunt;
216 Quem fore iurasti, sit gener ille mihi.
217 Quisquis is est, placeat, quoniam placet ante Dianae!'
218 Talis erit mater, si modo mater erit.
219 Sed tamen ut quaerat quis sim qualisque, videto.
220 Inveniet vobis consuluisse deam.
221 Insula, Coryciis quondam celeberrima nymphis,
222 Cingitur Aegaeo, nomine Cea, mari.
223 Illa mihi patria est; nec, si generosa probatis
224 Nomina, despectis arguor ortus avis.
225 Sunt et opes nobis, sunt et sine crimine mores;
226 Amplius utque nihil, me tibi iungit Amor.
227 Appeteres talem vel non iurata maritum;
228 Iuratae vel non talis habendus eram.
229 Haec tibi me in somnis iaculatrix scribere Phoebe;
230 Haec tibi me vigilem scribere iussit Amor;
231 E quibus alterius mihi iam nocuere sagittae,
232 Alterius noceant ne tibi tela, cave!
233 Iuncta salus nostra est — miserere meique tuique;
234 Quid dubitas unam ferre duobus opem?
235 Quod si contigerit, cum iam data signa sonabunt,
236 Tinctaque votivo sanguine Delos erit,
237 Aurea ponetur mali felicis imago,
238 Causaque versiculis scripta duobus erit:
239 Effigie pomi testatur Acontius huius
240 Quae fuerint in eo scripta fuisse rata.
241 Longior infirmum ne lasset epistula corpus
242 Clausaque consueto sit sibi fine: vale!
=== poem 21 ===
a Littera pervenit tua, quo consuevit, Aconti,
b Et paene est oculis insidiate meis.
1 Pertimui, scriptumque tuum sine murmure legi,
2 Iuraret ne quos inscia lingua deos.
3 Et, puto, captasses iterum, nisi, ut ipse fateris,
4 Promissam scires me satis esse semel.
5 Nec lectura fui, sed, si tibi dura fuissem,
6 Aucta foret saevae forsitan ira deae.
7 Omnia cum faciam, cum dem pia tura Dianae,
8 Illa tamen iusta plus tibi parte favet,
9 Utque cupis credi, memori te vindicat ira;
10 Talis in Hippolyto vix fuit illa suo.
11 At melius virgo favisset virginis annis,
12 Quos vereor paucos ne velit esse mihi.
13 Languor enim causis non apparentibus haeret;
14 Adiuvor et nulla fessa medentis ope.
15 Quam tibi nunc gracilem vix haec rescribere quamque
16 Pallida vix cubito membra levare putas?
17 Nunc timor accedit, ne quis nisi conscia nutrix
18 Colloquii nobis sentiat esse vices.
19 Ante fores sedet haec quid agamque rogantibus intus,
20 Ut possim tuto scribere, 'dormit,' ait.
21 Mox, ubi, secreti longi causa optima, somnus
22 Credibilis tarda desinit esse mora,
23 Iamque venire videt quos non admittere durum est,
24 Excreat et dicta dat mihi signa nota.
25 Sicut erant, properans verba inperfecta relinquo,
26 Et tegitur trepido littera coepta sinu.
27 Inde meos digitos iterum repetita fatigat;
28 Quantus sis nobis adspicis ipse labor.
29 Quo peream si dignus eras, ut vera loquamur;
30 Sed melior iusto quamque mereris ego.
31 Ergo te propter totiens incerta salutis
32 Commentis poenas doque dedique tuis?
33 Haec nobis formae te laudatore superbae
34 Contingit merces? et placuisse nocet?
35 Si tibi deformis, quod mallem, visa fuissem,
36 Culpatum nulla corpus egeret ope;
37 Nunc laudata gemo, nunc me certamine vestro
38 Perditis, et proprio vulneror ipsa bono.
39 Dum neque tu cedis, nec se putat ille secundum,
40 Tu votis obstas illius, ille tuis.
41 Ipsa velut navis iactor quam certus in altum
42 Propellit Boreas, aestus et unda refert,
43 Cumque dies caris optata parentibus instat,
44 Inmodicus pariter corporis ardor adest —
45 Ei mihi, coniugii tempus crudelis ad ipsum
46 Persephone nostras pulsat acerba fores!
47 Iam pudet, et timeo, quamvis mihi conscia non sim,
48 Offensos videar ne meruisse deos.
49 Accidere haec aliquis casu contendit, at alter
50 Acceptum superis hunc negat esse virum;
51 Neve nihil credas in te quoque dicere famam,
52 Facta veneficiis pars putat ista tuis.
53 Causa latet, mala nostra patent; vos pace movetis
54 Aspera submota proelia, plector ego!
55 Dic age nunc, solitoque tibi ne decipe more:
56 Quid facies odio, sic ubi amore noces?
57 Si laedis, quod amas, hostem sapienter amabis —
58 Me, precor, ut serves, perdere, dire, velis!
59 Aut tibi iam nulla est speratae cura puellae,
60 Quam ferus indigna tabe perire sinis,
61 Aut, dea si frustra pro me tibi saeva rogatur,
62 Qua mihi te iactes, gratia nulla tua est.
63 Elige, quid fingas: non vis placare Dianam —
64 Inmemor es nostri; non potes — illa tui est!
65 Vel numquam mallem vel non mihi tempore in illo
66 Esset in Aegaeis cognita Delos aquis!
67 Tunc mea difficili deducta est aequore navis,
68 Et fuit ad coeptas hora sinistra vias.
69 Quo pede processi! quo me pede limine movi!
70 Picta citae tetigi quo pede texta ratis!
71 Bis tamen adverso redierunt carbasa vento —
72 Mentior, a demens! ille secundus erat!
73 Ille secundus erat qui me referebat euntem,
74 Quique parum felix inpediebat iter.
75 Atque utinam constans contra mea vela fuisset —
76 Sed stultum est venti de levitate queri.
77 Mota loci fama properabam visere Delon
78 Et facere ignava puppe videbar iter.
79 Quam saepe ut tardis feci convicia remis,
80 Questaque sum vento lintea parca dari!
81 Et iam transieram Myconon, iam Tenon et Andron,
82 Inque meis oculis candida Delos erat;
83 Quam procul ut vidi, 'quid me fugis, insula,' dixi,
84 'Laberis in magno numquid, ut ante, mari?'
85 Institeram terrae, cum iam prope luce peracta
86 Demere purpureis sol iuga vellet equis.
87 Quos idem solitos postquam revocavit ad ortus,
88 Comuntur nostrae matre iubente comae.
89 Ipsa dedit gemmas digitis et crinibus aurum,
90 Et vestes umeris induit ipsa meis.
91 Protinus egressae superis, quibus insula sacra est,
92 Flava salutatis tura merumque damus;
93 Dumque parens aras votivo sanguine tingit,
94 Sectaque fumosis ingerit exta focis,
95 Sedula me nutrix altas quoque ducit in aedes,
96 Erramusque vago per loca sacra pede.
97 Et modo porticibus spatior modo munera regum
98 Miror et in cunctis stantia signa locis;
99 Miror et innumeris structam de cornibus aram,
100 Et de qua pariens arbore nixa dea est,
101 Et quae praeterea — neque enim meminive libetve
102 Quidquid ibi vidi dicere — Delos habet.
103 Forsitan haec spectans a te spectabar, Aconti,
104 Visaque simplicitas est mea posse capi.
105 In templum redeo gradibus sublime Dianae —
106 Tutior hoc ecquis debuit esse locus?
107 Mittitur ante pedes malum cum carmine tali —
108 Ei mihi, iuravi nunc quoque paene tibi!
109 Sustulit hoc nutrix mirataque 'perlege!' dixit.
110 Insidias legi, magne poeta, tuas!
111 Nomine coniugii dicto confusa pudore,
112 Sensi me totis erubuisse genis,
113 Luminaque in gremio veluti defixa tenebam —
114 Lumina propositi facta ministra tui.
115 Inprobe, quid gaudes? aut quae tibi gloria parta est?
116 Quidve vir elusa virgine laudis habes?
117 Non ego constiteram sumpta peltata securi,
118 Qualis in Iliaco Penthesilea solo;
119 Nullus Amazonio caelatus balteus auro,
120 Sicut ab Hippolyte, praeda relata tibi est.
121 Verba quid exultas tua si mihi verba dederunt,
122 Sumque parum prudens capta puella dolis?
123 Cydippen pomum, pomum Schoeneida cepit;
124 Tu nunc Hippomenes scilicet alter eris!
125 At fuerat melius, si te puer iste tenebat,
126 Quem tu nescio quas dicis habere faces,
127 More bonis solito spem non corrumpere fraude;
128 Exoranda tibi, non capienda fui!
129 Cur, me cum peteres, ea non profitenda putabas,
130 Propter quae nobis ipse petendus eras?
131 Cogere cur potius quam persuadere volebas,
132 Si poteram audita condicione capi?
133 Quid tibi nunc prodest iurandi formula iuris
134 Linguaque praesentem testificata deam?
135 Quae iurat, mens est. sed nil iuravimus illa;
136 Illa fidem dictis addere sola potest.
137 Consilium prudensque animi sententia iurat,
138 Et nisi iudicii vincula nulla valent.
139 Si tibi coniugium volui promittere nostrum,
140 Exige polliciti debita iura tori;
141 Sed si nil dedimus praeter sine pectore vocem,
142 Verba suis frustra viribus orba tenes.
143 Non ego iuravi — legi iurantia verba;
144 Vir mihi non isto more legendus eras.
145 Decipe sic alias — succedat epistula pomo!
146 Si valet hoc, magnas ditibus aufer opes;
147 Fac iurent reges sua se tibi regna daturos,
148 Sitque tuum toto quidquid in orbe placet!
149 Maior es hoc ipsa multum, mihi crede, Diana,
150 Si tua tam praesens littera numen habet.
151 Cum tamen haec dixi, cum me tibi firma negavi,
152 Cum bene promissi causa peracta mei est,
153 Confiteor, timeo saevae Latoidos iram
154 Et corpus laedi suspicor inde meum.
155 Nam quare, quotiens socialia sacra parantur,
156 Nupturae totiens languida membra cadunt?
157 Ter mihi iam veniens positas Hymenaeus ad aras
158 Fugit, et a thalami limine terga dedit,
159 Vixque manu pigra totiens infusa resurgunt
160 Lumina, vix moto corripit igne faces.
161 Saepe coronatis stillant unguenta capillis
162 Et trahitur multo splendida palla croco.
163 Cum tetigit limen, lacrimas mortisque timorem
164 Cernit et a cultu multa remota suo,
167 Et pudet in tristi laetum consurgere turba,
168 Quique erat in palla, transit in ora rubor.
165 Proicit ipse sua deductas fronte coronas,
166 Spissaque de nitidis tergit amoma comis;
169 At mihi, vae miserae! torrentur febribus artus
170 Et gravius iusto pallia pondus habent,
171 Nostraque plorantes video super ora parentes,
172 Et face pro thalami fax mihi mortis adest.
173 Parce laboranti, picta dea laeta pharetra,
174 Daque salutiferam iam mihi fratris opem.
175 Turpe tibi est, illum causas depellere leti,
176 Te contra titulum mortis habere meae.
177 Numquid, in umbroso cum velles fonte lavari,
178 Inprudens vultus ad tua labra tuli,
179 Praeteriive tuas de tot caelestibus aras,
180 Ave mea spreta est vestra parente parens?
181 Nil ego peccavi, nisi quod periuria legi
182 Inque parum fausto carmine docta fui.
183 Tu quoque pro nobis, si non mentiris amorem,
184 Tura feras; prosint, quae nocuere, manus!
185 Cur, qui succenses quod adhuc tibi pacta puella
186 Non tua sit, fieri ne tua possit, agis?
187 Omnia de viva tibi sunt speranda; quid aufert
188 Saeva mihi vitam, spem tibi diva mei?
189 Nec tu credideris illum, cui destinor uxor,
190 Aegra superposita membra fovere manu.
191 Adsidet ille quidem, quantum permittitur, ipse
192 Sed meminit nostrum virginis esse torum.
193 Iam quoque nescio quid de me sensisse videtur;
194 Nam lacrimae causa saepe latente cadunt,
195 Et minus audacter blanditur et oscula rara
196 Applicat et timido me vocat ore suam.
197 Nec miror sensisse, notis cum prodar apertis;
198 In dextrum versor, cum venit ille, latus,
199 Nec loquor, et tecto simulatur lumine somnus,
200 Captantem tactus reicioque manum.
201 Ingemit et tacito suspirat pectore, meque
202 Offensam, quamvis non mereatur, habet.
203 Ei mihi, quod gaudes, et te iuvat ista voluntas!
204 Ei mihi, quod sensus sum tibi fassa meos!
205 At mihi siqua foret, tu nostra iustius ira,
206 Qui mihi tendebas retia, dignus eras.
207 Scribis, ut invalidum liceat tibi visere corpus.
208 Es procul a nobis, et tamen inde noces.
209 Mirabar quare tibi nomen Acontius esset;
210 Quod faciat longe vulnus, acumen habes.
211 Certe ego convalui nondum de vulnere tali,
212 Ut iaculo scriptis eminus icta tuis.
213 Quid tamen huc venias? sane miserabile corpus,
214 Ingenii videas magna tropaea tui!
215 Concidimus macie; color est sine sanguine, qualem
216 In pomo refero mente fuisse tuo,
217 Candida nec mixto sublucent ora rubore.
218 Forma novi talis marmoris esse solet;
219 Argenti color est inter convivia talis,
220 Quod tactum gelidae frigore pallet aquae.
221 Si me nunc videas, visam prius esse negabis,
222 'Arte nec est,' dices, 'ista petita mea,'
223 Promissique fidem, ne sim tibi iuncta, remittes,
224 Et cupies illud non meminisse deam.
225 Forsitan et facies iurem ut contraria rursus,
226 Quaeque legam mittes altera verba mihi.
227 Sed tamen adsideas utinam, quod et ipse rogabas,
228 Et videas sponsae languida membra tuae!
229 Durius ut ferro iam sit tibi pectus, Aconti,
230 Tu veniam nostris vocibus ipse petas.
231 Ne tamen ignores ope qua revalescere possim,
232 Quaeritur a Delphis fata canente deo.
233 Is quoque nescio quam, nunc ut vaga fama susurrat,
234 Neclectam queritur teste sorore fidem.
235 Hoc deus, hoc vates, hoc edita carmina dicunt —
236 A! desunt voto numina nulla tuo!
237 Unde tibi favor hic? nisi si nova forte reperta est
238 Quae capiat magnos littera lecta deos.
239 Teque tenente deos numen sequor ipsa deorum,
240 Doque libens victas in tua vota manus;
241 Fassaque sum matri deceptae foedera linguae
242 Lumina fixa tenens plena pudoris humo.
243 Cetera cura tua est; plus hoc quoque virgine factum,
244 Non timuit tecum quod mea charta loqui.
245 Iam satis invalidos calamo lassavimus artus,
246 Et manus officium longius aegra negat.
247 Quid, nisi, quod cupio me iam coniungere tecum,
248 Restat, ut adscribat littera nostra: Vale?