##### edition  (lat)
=== book 1 ===
1 Siquis in hoc artem populo non novit amandi,
2 Hoc legat et lecto carmine doctus amet.
3 Arte citae veloque rates remoque moventur,
4 Arte leves currus: arte regendus amor.
5 Curribus Automedon lentisque erat aptus habenis,
6 Tiphys in Haemonia puppe magister erat:
7 Me Venus artificem tenero praefecit Amori;
8 Tiphys et Automedon dicar Amoris ego.
9 Ille quidem ferus est et qui mihi saepe repugnet:
10 Sed puer est, aetas mollis et apta regi.
11 Phillyrides puerum cithara perfecit Achillem,
12 Atque animos placida contudit arte feros.
13 Qui totiens socios, totiens exterruit hostes,
14 Creditur annosum pertimuisse senem.
15 Quas Hector sensurus erat, poscente magistro
16 Verberibus iussas praebuit ille manus.
17 Aeacidae Chiron, ego sum praeceptor Amoris:
18 Saevus uterque puer, natus uterque dea.
19 Sed tamen et tauri cervix oneratur aratro,
20 Frenaque magnanimi dente teruntur equi;
21 Et mihi cedet Amor, quamvis mea vulneret arcu
22 Pectora, iactatas excutiatque faces.
23 Quo me fixit Amor, quo me violentius ussit,
24 Hoc melior facti vulneris ultor ero:
25 Non ego, Phoebe, datas a te mihi mentiar artes,
26 Nec nos aëriae voce monemur avis,
27 Nec mihi sunt visae Clio Cliusque sorores
28 Servanti pecudes vallibus, Ascra, tuis:
29 Usus opus movet hoc: vati parete perito;
30 Vera canam: coeptis, mater Amoris, ades!
31 Este procul, vittae tenues, insigne pudoris,
32 Quaeque tegis medios, instita longa, pedes.
33 Nos venerem tutam concessaque furta canemus,
34 Inque meo nullum carmine crimen erit.
35 Principio, quod amare velis, reperire labora,
36 Qui nova nunc primum miles in arma venis.
37 Proximus huic labor est placitam exorare puellam:
38 Tertius, ut longo tempore duret amor.
39 Hic modus, haec nostro signabitur area curru:
40 Haec erit admissa meta terenda rota.
41 Dum licet, et loris passim potes ire solutis,
42 Elige cui dicas 'tu mihi sola places.'
43 Haec tibi non tenues veniet delapsa per auras:
44 Quaerenda est oculis apta puella tuis.
45 Scit bene venator, cervis ubi retia tendat,
46 Scit bene, qua frendens valle moretur aper;
47 Aucupibus noti frutices; qui sustinet hamos,
48 Novit quae multo pisce natentur aquae:
49 Tu quoque, materiam longo qui quaeris amori,
50 Ante frequens quo sit disce puella loco.
51 Non ego quaerentem vento dare vela iubebo,
52 Nec tibi, ut invenias, longa terenda via est.
53 Andromedan Perseus nigris portarit ab Indis,
54 Raptaque sit Phrygio Graia puella viro,
55 Tot tibi tamque dabit formosas Roma puellas,
56 'Haec habet' ut dicas 'quicquid in orbe fuit.'
57 Gargara quot segetes, quot habet Methymna racemos,
58 Aequore quot pisces, fronde teguntur aves,
59 Quot caelum stellas, tot habet tua Roma puellas:
60 Mater in Aeneae constitit urbe sui.
61 Seu caperis primis et adhuc crescentibus annis,
62 Ante oculos veniet vera puella tuos:
63 Sive cupis iuvenem, iuvenes tibi mille placebunt.
64 Cogeris voti nescius esse tui:
65 Seu te forte iuvat sera et sapientior aetas,
66 Hoc quoque, crede mihi, plenius agmen erit.
67 Tu modo Pompeia lentus spatiare sub umbra,
68 Cum sol Herculei terga leonis adit:
69 Aut ubi muneribus nati sua munera mater
70 Addidit, externo marmore dives opus.
71 Nec tibi vitetur quae, priscis sparsa tabellis,
72 Porticus auctoris Livia nomen habet:
73 Quaque parare necem miseris patruelibus ausae
74 Belides et stricto stat ferus ense pater.
75 Nec te praetereat Veneri ploratus Adonis,
76 Cultaque Iudaeo septima sacra Syro.
77 Nec fuge linigerae Memphitica templa iuvencae:
78 Multas illa facit, quod fuit ipsa Iovi.
79 Et fora conveniunt (quis credere possit?) amori:
80 Flammaque in arguto saepe reperta foro:
81 Subdita qua Veneris facto de marmore templo
82 Appias expressis aëra pulsat aquis,
83 Illo saepe loco capitur consultus Amori,
84 Quique aliis cavit, non cavet ipse sibi:
85 Illo saepe loco desunt sua verba diserto,
86 Resque novae veniunt, causaque agenda sua est.
87 Hunc Venus e templis, quae sunt confinia, ridet:
88 Qui modo patronus, nunc cupit esse cliens.
89 Sed tu praecipue curvis venare theatris:
90 Haec loca sunt voto fertiliora tuo.
91 Illic invenies quod ames, quod ludere possis,
92 Quodque semel tangas, quodque tenere velis.
93 Ut redit itque frequens longum formica per agmen,
94 Granifero solitum cum vehit ore cibum,
95 Aut ut apes saltusque suos et olentia nactae
96 Pascua per flores et thyma summa volant,
97 Sic ruit ad celebres cultissima femina ludos:
98 Copia iudicium saepe morata meum est.
99 Spectatum veniunt, veniunt spectentur ut ipsae:
100 Ille locus casti damna pudoris habet.
101 Primus sollicitos fecisti, Romule, ludos,
102 Cum iuvit viduos rapta Sabina viros.
103 Tunc neque marmoreo pendebant vela theatro,
104 Nec fuerant liquido pulpita rubra croco;
105 Illic quas tulerant nemorosa Palatia, frondes
106 Simpliciter positae, scena sine arte fuit;
107 In gradibus sedit populus de caespite factis,
108 Qualibet hirsutas fronde tegente comas.
109 Respiciunt, oculisque notant sibi quisque puellam
110 Quam velit, et tacito pectore multa movent.
111 Dumque, rudem praebente modum tibicine Tusco,
112 Ludius aequatam ter pede pulsat humum,
113 In medio plausu (plausus tunc arte carebant)
114 Rex populo praedae signa petita dedit.
115 Protinus exiliunt, animum clamore fatentes,
116 Virginibus cupidas iniciuntque manus.
117 Ut fugiunt aquilas, timidissima turba, columbae,
118 Ut fugit invisos agna novella lupos:
119 Sic illae timuere viros sine more ruentes;
120 Constitit in nulla qui fuit ante color.
121 Nam timor unus erat, facies non una timoris:
122 Pars laniat crines, pars sine mente sedet;
123 Altera maesta silet, frustra vocat altera matrem:
124 Haec queritur, stupet haec; haec manet, illa fugit;
125 Ducuntur raptae, genialis praeda, puellae,
126 Et potuit multas ipse decere timor.
127 Siqua repugnarat nimium comitemque negabat,
128 Sublatam cupido vir tulit ipse sinu,
129 Atque ita 'quid teneros lacrimis corrumpis ocellos?
130 Quod matri pater est, hoc tibi' dixit 'ero.'
131 Romule, militibus scisti dare commoda solus:
132 Haec mihi si dederis commoda, miles ero.
133 Scilicet ex illo sollemnia more theatra
134 Nunc quoque formosis insidiosa manent.
135 Nec te nobilium fugiat certamen equorum;
136 Multa capax populi commoda Circus habet.
137 Nil opus est digitis, per quos arcana loquaris,
138 Nec tibi per nutus accipienda nota est:
139 Proximus a domina, nullo prohibente, sedeto,
140 Iunge tuum lateri qua potes usque latus;
141 Et bene, quod cogit, si nolis, linea iungi,
142 Quod tibi tangenda est lege puella loci.
143 Hic tibi quaeratur socii sermonis origo,
144 Et moveant primos publica verba sonos.
145 Cuius equi veniant, facito, studiose, requiras:
146 Nec mora, quisquis erit, cui favet illa, fave.
147 At cum pompa frequens caelestibus ibit eburnis,
148 Tu Veneri dominae plaude favente manu;
149 Utque fit, in gremium pulvis si forte puellae
150 Deciderit, digitis excutiendus erit:
151 Etsi nullus erit pulvis, tamen excute nullum:
152 Quaelibet officio causa sit apta tuo.
153 Pallia si terra nimium demissa iacebunt,
154 Collige, et inmunda sedulus effer humo;
155 Protinus, officii pretium, patiente puella
156 Contingent oculis crura videnda tuis.
157 Respice praeterea, post vos quicumque sedebit,
158 Ne premat opposito mollia terga genu.
159 Parva leves capiunt animos: fuit utile multis
160 Pulvinum facili composuisse manu.
161 Profuit et tenui ventos movisse tabella,
162 Et cava sub tenerum scamna dedisse pedem.
163 Hos aditus Circusque novo praebebit amori,
164 Sparsaque sollicito tristis harena foro.
165 Illa saepe puer Veneris pugnavit harena,
166 Et qui spectavit vulnera, vulnus habet.
167 Dum loquitur tangitque manum poscitque libellum
168 Et quaerit posito pignore, vincat uter,
169 Saucius ingemuit telumque volatile sensit,
170 Et pars spectati muneris ipse fuit.
171 Quid, modo cum belli navalis imagine Caesar
172 Persidas induxit Cecropiasque rates?
173 Nempe ab utroque mari iuvenes, ab utroque puellae
174 Venere, atque ingens orbis in Urbe fuit.
175 Quis non invenit turba, quod amaret, in illa?
176 Eheu, quam multos advena torsit amor!
177 Ecce, parat Caesar domito quod defuit orbi
178 Addere: nunc, oriens ultime, noster eris.
179 Parthe, dabis poenas: Crassi gaudete sepulti,
180 Signaque barbaricas non bene passa manus.
181 Ultor adest, primisque ducem profitetur in annis,
182 Bellaque non puero tractat agenda puer.
183 Parcite natales timidi numerare deorum:
184 Caesaribus virtus contigit ante diem.
185 Ingenium caeleste suis velocius annis
186 Surgit, et ignavae fert male damna morae.
187 Parvus erat, manibusque duos Tirynthius angues
188 Pressit, et in cunis iam Iove dignus erat.
189 Nunc quoque qui puer es, quantus tum, Bacche, fuisti,
190 Cum timuit thyrsos India victa tuos?
191 Auspiciis annisque patris, puer, arma movebis,
192 Et vinces annis auspiciisque patris:
193 Tale rudimentum tanto sub nomine debes,
194 Nunc iuvenum princeps, deinde future senum;
195 Cum tibi sint fratres, fratres ulciscere laesos:
196 Cumque pater tibi sit, iura tuere patris.
197 Induit arma tibi genitor patriaeque tuusque:
198 Hostis ab invito regna parente rapit;
199 Tu pia tela feres, sceleratas ille sagittas:
200 Stabit pro signis iusque piumque tuis.
201 Vincuntur causa Parthi: vincantur et armis;
202 Eoas Latio dux meus addat opes.
203 Marsque pater Caesarque pater, date numen eunti:
204 Nam deus e vobis alter es, alter eris.
205 Auguror, en, vinces; votivaque carmina reddam,
206 Et magno nobis ore sonandus eris.
207 Consistes, aciemque meis hortabere verbis;
208 O desint animis ne mea verba tuis!
209 Tergaque Parthorum Romanaque pectora dicam,
210 Telaque, ab averso quae iacit hostis equo.
211 Qui fugis ut vincas, quid victo, Parthe, relinquis?
212 Parthe, malum iam nunc Mars tuus omen habet.
213 Ergo erit illa dies, qua tu, pulcherrime rerum,
214 Quattuor in niveis aureus ibis equis.
215 Ibunt ante duces onerati colla catenis,
216 Ne possint tuti, qua prius, esse fuga.
217 Spectabunt laeti iuvenes mixtaeque puellae,
218 Diffundetque animos omnibus ista dies.
219 Atque aliqua ex illis cum regum nomina quaeret,
220 Quae loca, qui montes, quaeve ferantur aquae,
221 Omnia responde, nec tantum siqua rogabit;
222 Et quae nescieris, ut bene nota refer.
223 Hic est Euphrates, praecinctus harundine frontem:
224 Cui coma dependet caerula, Tigris erit.
225 Hos facito Armenios; haec est Danaëia Persis:
226 Urbs in Achaemeniis vallibus ista fuit.
227 Ille vel ille, duces; et erunt quae nomina dicas,
228 Si poteris, vere, si minus, apta tamen.
229 Dant etiam positis aditum convivia mensis:
230 Est aliquid praeter vina, quod inde petas.
231 Saepe illic positi teneris adducta lacertis
232 Purpureus Bacchi cornua pressit Amor:
233 Vinaque cum bibulas sparsere Cupidinis alas,
234 Permanet et capto stat gravis ille loco.
235 Ille quidem pennas velociter excutit udas:
236 Sed tamen et spargi pectus amore nocet.
237 Vina parant animos faciuntque caloribus aptos:
238 Cura fugit multo diluiturque mero.
239 Tunc veniunt risus, tum pauper cornua sumit,
240 Tum dolor et curae rugaque frontis abit.
241 Tunc aperit mentes aevo rarissima nostro
242 Simplicitas, artes excutiente deo.
243 Illic saepe animos iuvenum rapuere puellae,
244 Et Venus in vinis ignis in igne fuit.
245 Hic tu fallaci nimium ne crede lucernae:
246 Iudicio formae noxque merumque nocent.
247 Luce deas caeloque Paris spectavit aperto,
248 Cum dixit Veneri 'vincis utramque, Venus.'
249 Nocte latent mendae, vitioque ignoscitur omni,
250 Horaque formosam quamlibet illa facit.
251 Consule de gemmis, de tincta murice lana,
252 Consule de facie corporibusque diem.
253 Quid tibi femineos coetus venatibus aptos
254 Enumerem? numero cedet harena meo.
255 Quid referam Baias, praetextaque litora velis,
256 Et quae de calido sulpure fumat aqua?
257 Hinc aliquis vulnus referens in pectore dixit
258 'Non haec, ut fama est, unda salubris erat.'
259 Ecce suburbanae templum nemorale Dianae
260 Partaque per gladios regna nocente manu:
261 Illa, quod est virgo, quod tela Cupidinis odit,
262 Multa dedit populo vulnera, multa dabit.
263 Hactenus, unde legas quod ames, ubi retia ponas,
264 Praecipit imparibus vecta Thalea rotis.
265 Nunc tibi, quae placuit, quas sit capienda per artes,
266 Dicere praecipuae molior artis opus.
267 Quisquis ubique, viri, dociles advertite mentes,
268 Pollicitisque favens, vulgus, adeste meis.
269 Prima tuae menti veniat fiducia, cunctas
270 Posse capi; capies, tu modo tende plagas.
271 Vere prius volucres taceant, aestate cicadae,
272 Maenalius lepori det sua terga canis,
273 Femina quam iuveni blande temptata repugnet:
274 Haec quoque, quam poteris credere nolle, volet.
275 Utque viro furtiva venus, sic grata puellae:
276 Vir male dissimulat: tectius illa cupit.
277 Conveniat maribus, nequam nos ante rogemus,
278 Femina iam partes victa rogantis agat.
279 Mollibus in pratis admugit femina tauro:
280 Femina cornipedi semper adhinnit equo.
281 Parcior in nobis nec tam furiosa libido:
282 Legitimum finem flamma virilis habet.
283 Byblida quid referam, vetito quae fratris amore
284 Arsit et est laqueo fortiter ulta nefas?
285 Myrrha patrem, sed non qua filia debet, amavit,
286 Et nunc obducto cortice pressa latet:
287 Illius lacrimis, quas arbore fundit odora,
288 Unguimur, et dominae nomina gutta tenet.
289 Forte sub umbrosis nemorosae vallibus Idae
290 Candidus, armenti gloria, taurus erat,
291 Signatus tenui media inter cornua nigro:
292 Una fuit labes, cetera lactis erant.
293 Illum Cnosiadesque Cydoneaeque iuvencae
294 Optarunt tergo sustinuisse suo.
295 Pasiphaë fieri gaudebat adultera tauri;
296 Invida formosas oderat illa boves.
297 Nota cano: non hoc, centum quae sustinet urbes,
298 Quamvis sit mendax, Creta negare potest.
299 Ipsa novas frondes et prata tenerrima tauro
300 Fertur inadsueta subsecuisse manu.
301 It comes armentis, nec ituram cura moratur
302 Coniugis, et Minos a bove victus erat.
303 Quo tibi, Pasiphaë, pretiosas sumere vestes?
304 Ille tuus nullas sentit adulter opes.
305 Quid tibi cum speculo, montana armenta petenti?
306 Quid totiens positas fingis, inepta, comas?
307 Crede tamen speculo, quod te negat esse iuvencam.
308 Quam cuperes fronti cornua nata tuae!
309 Sive placet Minos, nullus quaeratur adulter:
310 Sive virum mavis fallere, falle viro!
311 In nemus et saltus thalamo regina relicto
312 Fertur, ut Aonio concita Baccha deo.
313 A, quotiens vaccam vultu spectavit iniquo,
314 Et dixit 'domino cur placet ista meo?
315 Aspice, ut ante ipsum teneris exultet in herbis:
316 Nec dubito, quin se stulta decere putet.'
317 Dixit, et ingenti iamdudum de grege duci
318 Iussit et inmeritam sub iuga curva trahi,
319 Aut cadere ante aras commentaque sacra coegit,
320 Et tenuit laeta paelicis exta manu.
321 Paelicibus quotiens placavit numina caesis,
322 Atque ait, exta tenens 'ite, placete meo!'
323 Et modo se Europen fieri, modo postulat Io,
324 Altera quod bos est, altera vecta bove.
325 Hanc tamen implevit, vacca deceptus acerna,
326 Dux gregis, et partu proditus auctor erat.
327 Cressa Thyesteo si se abstinuisset amore
328 (Et quantum est uno posse carere viro?),
329 Non medium rupisset iter, curruque retorto
330 Auroram versis Phoebus adisset equis.
331 Filia purpureos Niso furata capillos
332 Pube premit rabidos inguinibusque canes.
333 Qui Martem terra, Neptunum effugit in undis,
334 Coniugis Atrides victima dira fuit.
335 Cui non defleta est Ephyraeae flamma Creüsae,
336 Et nece natorum sanguinolenta parens?
337 Flevit Amyntorides per inania lumina Phoenix:
338 Hippolytum pavidi diripuistis equi.
339 Quid fodis inmeritis, Phineu, sua lumina natis?
340 Poena reversura est in caput ista tuum.
341 Omnia feminea sunt ista libidine mota;
342 Acrior est nostra, plusque furoris habet.
343 Ergo age, ne dubita cunctas sperare puellas;
344 Vix erit e multis, quae neget, una, tibi.
345 Quae dant quaeque negant, gaudent tamen esse rogatae:
346 Ut iam fallaris, tuta repulsa tua est.
347 Sed cur fallaris, cum sit nova grata voluptas
348 Et capiant animos plus aliena suis?
349 Fertilior seges est alienis semper in agris,
350 Vicinumque pecus grandius uber habet.
351 Sed prius ancillam captandae nosse puellae
352 Cura sit: accessus molliet illa tuos.
353 Proxima consiliis dominae sit ut illa, videto,
354 Neve parum tacitis conscia fida iocis.
355 Hanc tu pollicitis, hanc tu corrumpe rogando:
356 Quod petis, ex facili, si volet illa, feres.
357 Illa leget tempus (medici quoque tempora servant)
358 Quo facilis dominae mens sit et apta capi.
359 Mens erit apta capi tum, cum laetissima rerum
360 Ut seges in pingui luxuriabit humo.
361 Pectora dum gaudent nec sunt adstricta dolore,
362 Ipsa patent, blanda tum subit arte Venus.
363 Tum, cum tristis erat, defensa est Ilios armis:
364 Militibus gravidum laeta recepit equum.
365 Tum quoque temptanda est, cum paelice laesa dolebit:
366 Tum facies opera, ne sit inulta, tua.
367 Hanc matutinos pectens ancilla capillos
368 Incitet, et velo remigis addat opem,
369 Et secum tenui suspirans murmure dicat
370 'At, puto, non poteras ipsa referre vicem.'
371 Tum de te narret, tum persuadentia verba
372 Addat, et insano iuret amore mori.
373 Sed propera, ne vela cadant auraeque residant:
374 Ut fragilis glacies, interit ira mora.
375 Quaeris, an hanc ipsam prosit violare ministram?
376 Talibus admissis alea grandis inest.
377 Haec a concubitu fit sedula, tardior illa,
378 Haec dominae munus te parat, illa sibi.
379 Casus in eventu est: licet hic indulgeat ausis,
380 Consilium tamen est abstinuisse meum.
381 Non ego per praeceps et acuta cacumina vadam,
382 Nec iuvenum quisquam me duce captus erit.
383 Si tamen illa tibi, dum dat recipitque tabellas,
384 Corpore, non tantum sedulitate placet,
385 Fac domina potiare prius, comes illa sequatur:
386 Non tibi ab ancilla est incipienda venus.
387 Hoc unum moneo, siquid modo creditur arti,
388 Nec mea dicta rapax per mare ventus agit:
389 Aut non temptaris aut perfice! tollitur index,
390 Cum semel in partem criminis ipsa venit.
391 Non avis utiliter viscatis effugit alis;
392 Non bene de laxis cassibus exit aper.
393 Saucius arrepto piscis teneatur ab hamo:
394 Perprime temptatam, nec nisi victor abi.
395 Tunc neque te prodet communi noxia culpa,
396 Factaque erunt dominae dictaque nota tibi.
397 Sed bene celetur: bene si celabitur index,
398 Notitiae suberit semper amica tuae.
399 Tempora qui solis operosa colentibus arva,
400 Fallitur, et nautis aspicienda putat;
401 Nec semper credenda ceres fallacibus arvis,
402 Nec semper viridi concava puppis aquae,
403 Nec teneras semper tutum captare puellas:
404 Saepe dato melius tempore fiet idem.
405 Sive dies suberit natalis, sive Kalendae,
406 Quas Venerem Marti continuasse iuvat,
407 Sive erit ornatus non ut fuit ante sigillis,
408 Sed regum positas Circus habebit opes,
409 Differ opus: tunc tristis hiems, tunc Pliades instant,
410 Tunc tener aequorea mergitur Haedus aqua;
411 Tunc bene desinitur: tunc siquis creditur alto,
412 Vix tenuit lacerae naufraga membra ratis.
413 Tu licet incipias qua flebilis Allia luce
414 Vulneribus Latiis sanguinolenta fluit,
415 Quaque die redeunt, rebus minus apta gerendis,
416 Culta Palaestino septima festa Syro.
417 Magna superstitio tibi sit natalis amicae:
418 Quaque aliquid dandum est, illa sit atra dies.
419 Cum bene vitaris, tamen auferet; invenit artem
420 Femina, qua cupidi carpat amantis opes.
421 Institor ad dominam veniet discinctus emacem,
422 Expediet merces teque sedente suas:
423 Quas illa, inspicias, sapere ut videare, rogabit:
424 Oscula deinde dabit; deinde rogabit, emas.
425 Hoc fore contentam multos iurabit in annos,
426 Nunc opus esse sibi, nunc bene dicet emi.
427 Si non esse domi, quos des, causabere nummos,
428 Littera poscetur — ne didicisse iuvet.
429 Quid, quasi natali cum poscit munera libo,
430 Et, quotiens opus est, nascitur illa, sibi?
431 Quid, cum mendaci damno maestissima plorat,
432 Elapsusque cava fingitur aure lapis?
433 Multa rogant utenda dari, data reddere nolunt:
434 Perdis, et in damno gratia nulla tuo.
435 Non mihi, sacrilegas meretricum ut persequar artes,
436 Cum totidem linguis sint satis ora decem.
437 Cera vadum temptet, rasis infusa tabellis:
438 Cera tuae primum conscia mentis eat.
439 Blanditias ferat illa tuas imitataque amantem
440 Verba; nec exiguas, quisquis es, adde preces.
441 Hectora donavit Priamo prece motus Achilles;
442 Flectitur iratus voce rogante deus.
443 Promittas facito: quid enim promittere laedit?
444 Pollicitis dives quilibet esse potest.
445 Spes tenet in tempus, semel est si credita, longum:
446 Illa quidem fallax, sed tamen apta dea est.
447 Si dederis aliquid, poteris ratione relinqui:
448 Praeteritum tulerit, perdideritque nihil.
449 At quod non dederis, semper videare daturus:
450 Sic dominum sterilis saepe fefellit ager:
451 Sic, ne perdiderit, non cessat perdere lusor,
452 Et revocat cupidas alea saepe manus.
453 Hoc opus, hic labor est, primo sine munere iungi;
454 Ne dederit gratis quae dedit, usque dabit.
455 Ergo eat et blandis peraretur littera verbis,
456 Exploretque animos, primaque temptet iter.
457 Littera Cydippen pomo perlata fefellit,
458 Insciaque est verbis capta puella suis.
459 Disce bonas artes, moneo, Romana iuventus,
460 Non tantum trepidos ut tueare reos;
461 Quam populus iudexque gravis lectusque senatus,
462 Tam dabit eloquio victa puella manus.
463 Sed lateant vires, nec sis in fronte disertus;
464 Effugiant voces verba molesta tuae.
465 Quis, nisi mentis inops, tenerae declamat amicae?
466 Saepe valens odii littera causa fuit.
467 Sit tibi credibilis sermo consuetaque verba,
468 Blanda tamen, praesens ut videare loqui.
469 Si non accipiet scriptum, inlectumque remittet,
470 Lecturam spera, propositumque tene.
471 Tempore difficiles veniunt ad aratra iuvenci,
472 Tempore lenta pati frena docentur equi:
473 Ferreus adsiduo consumitur anulus usu,
474 Interit adsidua vomer aduncus humo.
475 Quid magis est saxo durum, quid mollius unda?
476 Dura tamen molli saxa cavantur aqua.
477 Penelopen ipsam, persta modo, tempore vinces:
478 Capta vides sero Pergama, capta tamen.
479 Legerit, et nolit rescribere? cogere noli:
480 Tu modo blanditias fac legat usque tuas.
481 Quae voluit legisse, volet rescribere lectis:
482 Per numeros venient ista gradusque suos.
483 Forsitan et primo veniet tibi littera tristis,
484 Quaeque roget, ne se sollicitare velis.
485 Quod rogat illa, timet; quod non rogat, optat, ut instes;
486 Insequere, et voti postmodo compos eris.
487 Interea, sive illa toro resupina feretur,
488 Lecticam dominae dissimulanter adi,
489 Neve aliquis verbis odiosas offerat auris,
490 Qua potes ambiguis callidus abde notis.
491 Seu pedibus vacuis illi spatiosa teretur
492 Porticus, hic socias tu quoque iunge moras:
493 Et modo praecedas facito, modo terga sequaris,
494 Et modo festines, et modo lentus eas:
495 Nec tibi de mediis aliquot transire columnas
496 Sit pudor, aut lateri continuasse latus;
497 Nec sine te curvo sedeat speciosa theatro:
498 Quod spectes, umeris adferet illa suis.
499 Illam respicias, illam mirere licebit:
500 Multa supercilio, multa loquare notis.
501 Et plaudas, aliquam mimo saltante puellam:
502 Et faveas illi, quisquis agatur amans.
503 Cum surgit, surges; donec sedet illa, sedebis;
504 Arbitrio dominae tempora perde tuae.
505 Sed tibi nec ferro placeat torquere capillos,
506 Nec tua mordaci pumice crura teras.
507 Ista iube faciant, quorum Cybeleïa mater
508 Concinitur Phrygiis exululata modis.
509 Forma viros neglecta decet; Minoida Theseus
510 Abstulit, a nulla tempora comptus acu.
511 Hippolytum Phaedra, nec erat bene cultus, amavit;
512 Cura deae silvis aptus Adonis erat.
513 Munditie placeant, fuscentur corpora Campo:
514 Sit bene conveniens et sine labe toga:
515 Lingula ne rigeat, careant rubigine dentes,
516 Nec vagus in laxa pes tibi pelle natet:
517 Nec male deformet rigidos tonsura capillos:
518 Sit coma, sit trita barba resecta manu.
519 Et nihil emineant, et sint sine sordibus ungues:
520 Inque cava nullus stet tibi nare pilus.
521 Nec male odorati sit tristis anhelitus oris:
522 Nec laedat naris virque paterque gregis.
523 Cetera lascivae faciant, concede, puellae,
524 Et siquis male vir quaerit habere virum.
525 Ecce, suum vatem Liber vocat; hic quoque amantes
526 Adiuvat, et flammae, qua calet ipse, favet.
527 Cnosis in ignotis amens errabat harenis,
528 Qua brevis aequoreis Dia feritur aquis.
529 Utque erat e somno tunica velata recincta,
530 Nuda pedem, croceas inreligata comas,
531 Thesea crudelem surdas clamabat ad undas,
532 Indigno teneras imbre rigante genas.
533 Clamabat, flebatque simul, sed utrumque decebat;
534 Non facta est lacrimis turpior illa suis.
535 Iamque iterum tundens mollissima pectora palmis
536 'Perfidus ille abiit; quid mihi fiet?' ait.
537 'Quid mihi fiet?' ait: sonuerunt cymbala toto
538 Litore, et adtonita tympana pulsa manu.
539 Excidit illa metu, rupitque novissima verba;
540 Nullus in exanimi corpore sanguis erat.
541 Ecce Mimallonides sparsis in terga capillis:
542 Ecce leves satyri, praevia turba dei:
543 Ebrius, ecce, senex pando Silenus asello
544 Vix sedet, et pressas continet ante iubas.
545 Dum sequitur Bacchas, Bacchae fugiuntque petuntque
546 Quadrupedem ferula dum malus urget eques,
547 In caput aurito cecidit delapsus asello:
548 Clamarunt satyri 'surge age, surge, pater.'
549 Iam deus in curru, quem summum texerat uvis,
550 Tigribus adiunctis aurea lora dabat:
551 Et color et Theseus et vox abiere puellae:
552 Terque fugam petiit, terque retenta metu est.
553 Horruit, ut graciles, agitat quas ventus, aristae,
554 Ut levis in madida canna palude tremit.
555 Cui deus 'en, adsum tibi cura fidelior' inquit:
556 'Pone metum: Bacchi, Cnosias, uxor eris.
557 Munus habe caelum; caelo spectabere sidus;
558 Saepe reges dubiam Cressa Corona ratem.'
559 Dixit, et e curru, ne tigres illa timeret,
560 Desilit; inposito cessit harena pede:
561 Implicitamque sinu (neque enim pugnare valebat)
562 Abstulit; in facili est omnia posse deo.
563 Pars 'Hymenaee' canunt, pars clamant 'Euhion, euhoe!'
564 Sic coeunt sacro nupta deusque toro.
565 Ergo ubi contigerint positi tibi munera Bacchi,
566 Atque erit in socii femina parte tori,
567 Nycteliumque patrem nocturnaque sacra precare,
568 Ne iubeant capiti vina nocere tuo.
569 Hic tibi multa licet sermone latentia tecto
570 Dicere, quae dici sentiat illa sibi:
571 Blanditiasque leves tenui perscribere vino,
572 Ut dominam in mensa se legat illa tuam:
573 Atque oculos oculis spectare fatentibus ignem:
574 Saepe tacens vocem verbaque vultus habet.
575 Fac primus rapias illius tacta labellis
576 Pocula, quaque bibet parte puella, bibas:
577 Et quemcumque cibum digitis libaverit illa,
578 Tu pete, dumque petis, sit tibi tacta manus.
579 Sint etiam tua vota, viro placuisse puellae:
580 Utilior vobis factus amicus erit.
581 Huic, si sorte bibes, sortem concede priorem:
582 Huic detur capiti missa corona tuo.
583 Sive erit inferior, seu par, prior omnia sumat:
584 Nec dubites illi verba secunda loqui.
585 Tuta frequensque via est, per amici fallere nomen:
586 Tuta frequensque licet sit via, crimen habet.
587 Inde procurator nimium quoque multa procurat,
588 Et sibi mandatis plura videnda putat.
589 Certa tibi a nobis dabitur mensura bibendi:
590 Officium praestent mensque pedesque suum.
591 Iurgia praecipue vino stimulata caveto,
592 Et nimium faciles ad fera bella manus.
593 Occidit Eurytion stulte data vina bibendo;
594 Aptior est dulci mensa merumque ioco.
595 Si vox est, canta: si mollia brachia, salta:
596 Et quacumque potes dote placere, place.
597 Ebrietas ut vera nocet, sic ficta iuvabit:
598 Fac titubet blaeso subdola lingua sono,
599 Ut, quicquid facias dicasve protervius aequo,
600 Credatur nimium causa fuisse merum.
601 Et bene dic dominae, bene, cum quo dormiat illa;
602 Sed, male sit, tacita mente precare, viro.
603 At cum discedet mensa conviva remota,
604 Ipsa tibi accessus turba locumque dabit.
605 Insere te turbae, leviterque admotus eunti
606 Velle latus digitis, et pede tange pedem.
607 Conloquii iam tempus adest; fuge rustice longe
608 Hinc pudor; audentem Forsque Venusque iuvat.
609 Non tua sub nostras veniat facundia leges:
610 Fac tantum cupias, sponte disertus eris.
611 Est tibi agendus amans, imitandaque vulnera verbis;
612 Haec tibi quaeratur qualibet arte fides.
613 Nec credi labor est: sibi quaeque videtur amanda;
614 Pessima sit, nulli non sua forma placet.
615 Saepe tamen vere coepit simulator amare,
616 Saepe, quod incipiens finxerat esse, fuit.
617 Quo magis, o, faciles imitantibus este, puellae:
618 Fiet amor verus, qui modo falsus erat.
619 Blanditiis animum furtim deprendere nunc sit,
620 Ut pendens liquida ripa subestur aqua.
621 Nec faciem, nec te pigeat laudare capillos
622 Et teretes digitos exiguumque pedem:
623 Delectant etiam castas praeconia formae;
624 Virginibus curae grataque forma sua est.
625 Nam cur in Phrygiis Iunonem et Pallada silvis
626 Nunc quoque iudicium non tenuisse pudet?
627 Laudatas ostendit avis Iunonia pinnas:
628 Si tacitus spectes, illa recondit opes.
629 Quadrupedes inter rapidi certamina cursus
630 Depexaeque iubae plausaque colla iuvant.
631 Nec timide promitte: trahunt promissa puellas;
632 Pollicito testes quoslibet adde deos.
633 Iuppiter ex alto periuria ridet amantum,
634 Et iubet Aeolios inrita ferre notos.
635 Per Styga Iunoni falsum iurare solebat
636 Iuppiter; exemplo nunc favet ipse suo.
637 Expedit esse deos, et, ut expedit, esse putemus;
638 Dentur in antiquos tura merumque focos;
639 Nec secura quies illos similisque sopori
640 Detinet; innocue vivite: numen adest;
641 Reddite depositum; pietas sua foedera servet:
642 Fraus absit; vacuas caedis habete manus.
643 Ludite, si sapitis, solas impune puellas:
644 Hac minus est una fraude tuenda fides.
645 Fallite fallentes: ex magna parte profanum
646 Sunt genus: in laqueos quos posuere, cadant.
647 Dicitur Aegyptos caruisse iuvantibus arva
648 Imbribus, atque annos sicca fuisse novem,
649 Cum Thrasius Busirin adit, monstratque piari
650 Hospitis adfuso sanguine posse Iovem.
651 Illi Busiris 'fies Iovis hostia primus,'
652 Inquit 'et Aegypto tu dabis hospes aquam.'
653 Et Phalaris tauro violenti membra Perilli
654 Torruit: infelix inbuit auctor opus.
655 Iustus uterque fuit: neque enim lex aequior ulla est,
656 Quam necis artifices arte perire sua.
657 Ergo ut periuras merito periuria fallant,
658 Exemplo doleat femina laesa suo.
659 Et lacrimae prosunt: lacrimis adamanta movebis:
660 Fac madidas videat, si potes, illa genas.
661 Si lacrimae (neque enim veniunt in tempore semper)
662 Deficient, uda lumina tange manu.
663 Quis sapiens blandis non misceat oscula verbis?
664 Illa licet non det, non data sume tamen.
665 Pugnabit primo fortassis, et 'improbe' dicet:
666 Pugnando vinci se tamen illa volet.
667 Tantum ne noceant teneris male rapta labellis,
668 Neve queri possit dura fuisse, cave.
669 Oscula qui sumpsit, si non et cetera sumet,
670 Haec quoque, quae data sunt, perdere dignus erit.
671 Quantum defuerat pleno post oscula voto?
672 Ei mihi, rusticitas, non pudor ille fuit.
673 Vim licet appelles: grata est vis ista puellis:
674 Quod iuvat, invitae saepe dedisse volunt.
675 Quaecumque est veneris subita violata rapina,
676 Gaudet, et inprobitas muneris instar habet.
677 At quae cum posset cogi, non tacta recessit,
678 Ut simulet vultu gaudia, tristis erit.
679 Vim passa est Phoebe: vis est allata sorori;
680 Et gratus raptae raptor uterque fuit.
681 Fabula nota quidem, sed non indigna referri,
682 Scyrias Haemonio iuncta puella viro.
683 Iam dea laudatae dederat mala praemia formae
684 Colle sub Idaeo vincere digna duas:
685 Iam nurus ad Priamum diverso venerat orbe,
686 Graiaque in Iliacis moenibus uxor erat:
687 Iurabant omnes in laesi verba mariti:
688 Nam dolor unius publica causa fuit.
689 Turpe, nisi hoc matris precibus tribuisset, Achilles
690 Veste virum longa dissimulatus erat.
691 Quid facis, Aeacide? non sunt tua munera lanae;
692 Tu titulos alia Palladis arte petas.
693 Quid tibi cum calathis? clipeo manus apta ferendo est:
694 Pensa quid in dextra, qua cadet Hector, habes?
695 Reïce succinctos operoso stamine fusos!
696 Quassanda est ista Pelias hasta manu.
697 Forte erat in thalamo virgo regalis eodem;
698 Haec illum stupro comperit esse virum.
699 Viribus illa quidem victa est, ita credere oportet:
700 Sed voluit vinci viribus illa tamen.
701 Saepe 'mane!' dixit, cum iam properaret Achilles;
702 Fortia nam posita sumpserat arma colo.
703 Vis ubi nunc illa est? Quid blanda voce moraris
704 Auctorem stupri, Deïdamia, tui?
705 Scilicet ut pudor est quaedam coepisse priorem,
706 Sic alio gratum est incipiente pati.
707 A! nimia est iuveni propriae fiducia formae,
708 Expectat siquis, dum prior illa roget.
709 Vir prior accedat, vir verba precantia dicat:
710 Excipiet blandas comiter illa preces.
711 Ut potiare, roga: tantum cupit illa rogari;
712 Da causam voti principiumque tui.
713 Iuppiter ad veteres supplex heroïdas ibat:
714 Corrupit magnum nulla puella Iovem.
715 Si tamen a precibus tumidos accedere fastus
716 Senseris, incepto parce referque pedem.
717 Quod refugit, multae cupiunt: odere quod instat;
718 Lenius instando taedia tolle tui.
719 Nec semper veneris spes est profitenda roganti:
720 Intret amicitiae nomine tectus amor.
721 Hoc aditu vidi tetricae data verba puellae:
722 Qui fuerat cultor, factus amator erat.
723 Candidus in nauta turpis color, aequoris unda
724 Debet et a radiis sideris esse niger:
725 Turpis et agricolae, qui vomere semper adunco
726 Et gravibus rastris sub Iove versat humum.
727 Et tibi, Palladiae petitur cui fama coronae,
728 Candida si fuerint corpora, turpis eris.
729 Palleat omnis amans: hic est color aptus amanti;
730 Hoc decet, hoc stulti non valuisse putant.
731 Pallidus in Side silvis errabat Orion,
732 Pallidus in lenta naïde Daphnis erat.
733 Arguat et macies animum: nec turpe putaris
734 Palliolum nitidis inposuisse comis.
735 Attenuant iuvenum vigilatae corpora noctes
736 Curaque et in magno qui fit amore dolor.
737 Ut voto potiare tuo, miserabilis esto,
738 Ut qui te videat, dicere possit 'amas.'
739 Conquerar, an moneam mixtum fas omne nefasque?
740 Nomen amicitia est, nomen inane fides.
741 Ei mihi, non tutum est, quod ames, laudare sodali;
742 Cum tibi laudanti credidit, ipse subit.
743 At non Actorides lectum temeravit Achillis:
744 Quantum ad Pirithoum, Phaedra pudica fuit.
745 Hermionam Pylades quo Pallada Phoebus, amabat,
746 Quodque tibi geminus, Tyndari, Castor, erat.
747 Siquis idem sperat, laturas poma myricas
748 Speret, et e medio flumine mella petat.
749 Nil nisi turpe iuvat: curae sua cuique voluptas:
750 Haec quoque ab alterius grata dolore venit.
751 Heu facinus! non est hostis metuendus amanti;
752 Quos credis fidos, effuge, tutus eris.
753 Cognatum fratremque cave carumque sodalem:
754 Praebebit veros haec tibi turba metus.
755 Finiturus eram, sed sunt diversa puellis
756 Pectora: mille animos excipe mille modis.
757 Nec tellus eadem parit omnia; vitibus illa
758 Convenit, haec oleis; hac bene farra virent.
759 Pectoribus mores tot sunt, quot in ore figurae;
760 Qui sapit, innumeris moribus aptus erit,
761 Utque leves Proteus modo se tenuabit in undas,
762 Nunc leo, nunc arbor, nunc erit hirtus aper.
763 Hi iaculo pisces, illi capiuntur ab hamis:
764 Hos cava contento retia fune trahunt.
765 Nec tibi conveniet cunctos modus unus ad annos:
766 Longius insidias cerva videbit anus.
767 Si doctus videare rudi, petulansve pudenti,
768 Diffidet miserae protinus illa sibi.
769 Inde fit, ut quae se timuit committere honesto,
770 Vilis ad amplexus inferioris eat.
771 Pars superat coepti, pars est exhausta laboris.
772 Hic teneat nostras ancora iacta rates.
=== book 2 ===
1 Dicite 'io Paean!' et 'io' bis dicite 'Paean!'
2 Decidit in casses praeda petita meos;
3 Laetus amans donat viridi mea carmina palma,
4 Praelata Ascraeo Maeonioque seni.
5 Talis ab armiferis Priameïus hospes Amyclis
6 Candida cum rapta coniuge vela dedit;
7 Talis erat qui te curru victore ferebat,
8 Vecta peregrinis Hippodamia rotis.
9 Quid properas, iuvenis? mediis tua pinus in undis
10 Navigat, et longe quem peto portus abest.
11 Non satis est venisse tibi me vate puellam:
12 Arte mea capta est, arte tenenda mea est.
13 Nec minor est virtus, quam quaerere, parta tueri:
14 Casus inest illic; hoc erit artis opus.
15 Nunc mihi, siquando, puer et Cytherea, favete,
16 Nunc Erato, nam tu nomen amoris habes.
17 Magna paro, quas possit Amor remanere per artes,
18 Dicere, tam vasto pervagus orbe puer.
19 Et levis est, et habet geminas, quibus avolet, alas:
20 Difficile est illis inposuisse modum.
21 Hospitis effugio praestruxerat omnia Minos:
22 Audacem pinnis repperit ille viam.
23 Daedalus ut clausit conceptum crimine matris
24 Semibovemque virum semivirumque bovem,
25 'Sit modus exilio,' dixit 'iustissime Minos:
26 Accipiat cineres terra paterna meos.
27 Et quoniam in patria, fatis agitatus iniquis,
28 Vivere non potui, da mihi posse mori.
29 Da reditum puero, senis est si gratia vilis:
30 Si non vis puero parcere, parce seni.'
31 Dixerat haec; sed et haec et multo plura licebat
32 Dicere: regressus non dabat ille viro.
33 Quod simul ut sensit, 'nunc, nunc, o Daedale,' dixit:
34 'Materiam, qua sis ingeniosus, habes.
35 Possidet et terras et possidet aequora Minos:
36 Nec tellus nostrae nec patet unda fugae.
37 Restat iter caeli: caelo temptabimus ire.
38 Da veniam coepto, Iupiter alte, meo:
39 Non ego sidereas adfecto tangere sedes:
40 Qua fugiam dominum, nulla, nisi ista, via est.
41 Per Styga detur iter, Stygias transnabimus undas;
42 Sunt mihi naturae iura novanda meae.'
43 Ingenium mala saepe movent: quis crederet umquam
44 Aërias hominem carpere posse vias?
45 Remigium volucrum disponit in ordine pinnas,
46 Et leve per lini vincula nectit opus,
47 Imaque pars ceris adstringitur igne solutis,
48 Finitusque novae iam labor artis erat.
49 Tractabat ceramque puer pinnasque renidens,
50 Nescius haec umeris arma parata suis.
51 Cui pater 'his' inquit 'patria est adeunda carinis,
52 Hac nobis Minos effugiendus ope.
53 Aëra non potuit Minos, alia omnia clausit;
54 Quem licet, inventis aëra rumpe meis.
55 Sed tibi non virgo Tegeaea comesque Bootae
56 Ensiger Orion aspiciendus erit:
57 Me pinnis sectare datis; ego praevius ibo:
58 Sit tua cura sequi; me duce tutus eris.
59 Nam sive aetherias vicino sole per auras
60 Ibimus, impatiens cera caloris erit:
61 Sive humiles propiore freto iactabimus alas,
62 Mobilis aequoreis pinna madescet aquis.
63 Inter utrumque vola; ventos quoque, nate, timeto,
64 Quaque ferent aurae, vela secunda dato.'
65 Dum monet, aptat opus puero, monstratque moveri,
66 Erudit infirmas ut sua mater aves.
67 Inde sibi factas umeris accommodat alas,
68 Perque novum timide corpora librat iter.
69 Iamque volaturus parvo dedit oscula nato,
70 Nec patriae lacrimas continuere genae.
71 Monte minor collis, campis erat altior aequis:
72 Hinc data sunt miserae corpora bina fugae.
73 Et movet ipse suas, et nati respicit alas
74 Daedalus, et cursus sustinet usque suos.
75 Iamque novum delectat iter, positoque timore
76 Icarus audaci fortius arte volat.
77 Hos aliquis, tremula dum captat arundine pisces,
78 Vidit, et inceptum dextra reliquit opus.
79 Iam Samos a laeva (fuerant Naxosque relictae
80 Et Paros et Clario Delos amata deo)
81 Dextra Lebinthos erat silvisque umbrosa Calymne
82 Cinctaque piscosis Astypalaea vadis,
83 Cum puer, incautis nimium temerarius annis,
84 Altius egit iter, deseruitque patrem.
85 Vincla labant, et cera deo propiore liquescit,
86 Nec tenues ventos brachia mota tenent.
87 Territus a summo despexit in aequora caelo:
88 Nox oculis pavido venit oborta metu.
89 Tabuerant cerae: nudos quatit ille lacertos,
90 Et trepidat nec, quo sustineatur, habet.
91 Decidit, atque cadens 'pater, o pater, auferor!' inquit,
92 Clauserunt virides ora loquentis aquae.
93 At pater infelix, nec iam pater, 'Icare!' clamat,
94 'Icare,' clamat 'ubi es, quoque sub axe volas?'
95 'Icare' clamabat, pinnas aspexit in undis.
96 Ossa tegit tellus: aequora nomen habent.
97 Non potuit Minos hominis conpescere pinnas;
98 Ipse deum volucrem detinuisse paro.
99 Fallitur, Haemonias siquis decurrit ad artes,
100 Datque quod a teneri fronte revellit equi.
101 Non facient, ut vivat amor, Medeïdes herbae
102 Mixtaque cum magicis nenia Marsa sonis.
103 Phasias Aesoniden, Circe tenuisset Ulixem,
104 Si modo servari carmine posset amor.
105 Nec data profuerint pallentia philtra puellis:
106 Philtra nocent animis, vimque furoris habent.
107 Sit procul omne nefas; ut ameris, amabilis esto:
108 Quod tibi non facies solave forma dabit:
109 Sis licet antiquo Nireus adamatus Homero,
110 Naïadumque tener crimine raptus Hylas,
111 Ut dominam teneas, nec te mirere relictum,
112 Ingenii dotes corporis adde bonis.
113 Forma bonum fragile est, quantumque accedit ad annos
114 Fit minor, et spatio carpitur ipsa suo.
115 Nec violae semper nec hiantia lilia florent,
116 Et riget amissa spina relicta rosa.
117 Et tibi iam venient cani, formose, capilli,
118 Iam venient rugae, quae tibi corpus arent.
119 Iam molire animum, qui duret, et adstrue formae:
120 Solus ad extremos permanet ille rogos.
121 Nec levis ingenuas pectus coluisse per artes
122 Cura sit et linguas edidicisse duas.
123 Non formosus erat, sed erat facundus Ulixes,
124 Et tamen aequoreas torsit amore deas.
125 A quotiens illum doluit properare Calypso,
126 Remigioque aptas esse negavit aquas!
127 Haec Troiae casus iterumque iterumque rogabat:
128 Ille referre aliter saepe solebat idem.
129 Litore constiterant: illic quoque pulchra Calypso
130 Exigit Odrysii fata cruenta ducis.
131 Ille levi virga (virgam nam forte tenebat)
132 Quod rogat, in spisso litore pingit opus.
133 'Haec' inquit 'Troia est' (muros in litore fecit):
134 'Hic tibi sit Simois; haec mea castra puta.
135 Campus erat' (campumque facit), 'quem caede Dolonis
136 Sparsimus, Haemonios dum vigil optat equos.
137 Illic Sithonii fuerant tentoria Rhesi:
138 Hac ego sum captis nocte revectus equis.'
139 Pluraque pingebat, subitus cum Pergama fluctus
140 Abstulit et Rhesi cum duce castra suo.
141 Tum dea 'quas' inquit 'fidas tibi credis ituro,
142 Perdiderint undae nomina quanta, vides?'
143 Ergo age, fallaci timide confide figurae,
144 Quisquis es, aut aliquid corpore pluris habe.
145 Dextera praecipue capit indulgentia mentes;
146 Asperitas odium saevaque bella movet.
147 Odimus accipitrem, quia vivit semper in armis,
148 Et pavidum solitos in pecus ire lupos.
149 At caret insidiis hominum, quia mitis, hirundo,
150 Quasque colat turres, Chaonis ales habet.
151 Este procul, lites et amarae proelia linguae:
152 Dulcibus est verbis mollis alendus amor.
153 Lite fugent nuptaeque viros nuptasque mariti,
154 Inque vicem credant res sibi semper agi;
155 Hoc decet uxores; dos est uxoria lites:
156 Audiat optatos semper amica sonos.
157 Non legis iussu lectum venistis in unum:
158 Fungitur in vobis munere legis amor.
159 Blanditias molles auremque iuvantia verba
160 Adfer, ut adventu laeta sit illa tuo.
161 Non ego divitibus venio praeceptor amandi:
162 Nil opus est illi, qui dabit, arte mea;
163 Secum habet ingenium, qui, cum libet, 'accipe' dicit;
164 Cedimus: inventis plus placet ille meis.
165 Pauperibus vates ego sum, quia pauper amavi;
166 Cum dare non possem munera, verba dabam.
167 Pauper amet caute: timeat maledicere pauper,
168 Multaque divitibus non patienda ferat.
169 Me memini iratum dominae turbasse capillos:
170 Haec mihi quam multos abstulit ira dies!
171 Nec puto, nec sensi tunicam laniasse; sed ipsa
172 Dixerat, et pretio est illa redempta meo.
173 At vos, si sapitis, vestri peccata magistri
174 Effugite, et culpae damna timete meae.
175 Proelia cum Parthis, cum culta pax sit amica,
176 Et iocus, et causas quicquid amoris habet.
177 Si nec blanda satis, nec erit tibi comis amanti,
178 Perfer et obdura: postmodo mitis erit.
179 Flectitur obsequio curvatus ab arbore ramus:
180 Frangis, si vires experiere tuas.
181 Obsequio tranantur aquae: nec vincere possis
182 Flumina, si contra, quam rapit unda, nates.
183 Obsequium tigresque domat Numidasque leones;
184 Rustica paulatim taurus aratra subit.
185 Quid fuit asperius Nonacrina Atalanta?
186 Succubuit meritis trux tamen illa viri.
187 Saepe suos casus nec mitia facta puellae
188 Flesse sub arboribus Milaniona ferunt;
189 Saepe tulit iusso fallacia retia collo,
190 Saepe fera torvos cuspide fixit apros:
191 Sensit et Hylaei contentum saucius arcum:
192 Sed tamen hoc arcu notior alter erat.
193 Non te Maenalias armatum scandere silvas,
194 Nec iubeo collo retia ferre tuo:
195 Pectora nec missis iubeo praebere sagittis;
196 Artis erunt cauto mollia iussa meae.
197 Cede repugnanti: cedendo victor abibis:
198 Fac modo, quas partes illa iubebit, agas.
199 Arguet, arguito; quicquid probat illa, probato;
200 Quod dicet, dicas; quod negat illa, neges.
201 Riserit, adride; si flebit, flere memento;
202 Imponat leges vultibus illa tuis.
203 Seu ludet, numerosque manu iactabit eburnos,
204 Tu male iactato, tu male iacta dato:
205 Seu iacies talos, victam ne poena sequatur,
206 Damnosi facito stent tibi saepe canes:
207 Sive latrocinii sub imagine calculus ibit,
208 Fac pereat vitreo miles ab hoste tuus.
209 Ipse tene distenta suis umbracula virgis,
210 Ipse fac in turba, qua venit illa, locum.
211 Nec dubita tereti scamnum producere lecto,
212 Et tenero soleam deme vel adde pedi.
213 Saepe etiam dominae, quamvis horrebis et ipse,
214 Algenti manus est calfacienda sinu.
215 Nec tibi turpe puta (quamvis sit turpe, placebit),
216 Ingenua speculum sustinuisse manu.
217 Ille, fatigata praebendo monstra noverca
218 Qui meruit caelum, quod prior ipse tulit,
219 Inter Ioniacas calathum tenuisse puellas
220 Creditur, et lanas excoluisse rudes.
221 Paruit imperio dominae Tirynthius heros:
222 I nunc et dubita ferre, quod ille tulit.
223 Iussus adesse foro, iussa maturius hora
224 Fac semper venias, nec nisi serus abi.
225 Occurras aliquo, tibi dixerit: omnia differ,
226 Curre, nec inceptum turba moretur iter.
227 Nocte domum repetens epulis perfuncta redibit:
228 Tum quoque pro servo, si vocat illa, veni.
229 Rure erit, et dicet 'venias': Amor odit inertes:
230 Si rota defuerit, tu pede carpe viam.
231 Nec grave te tempus sitiensque Canicula tardet,
232 Nec via per iactas candida facta nives.
233 Militiae species amor est; discedite, segnes:
234 Non sunt haec timidis signa tuenda viris.
235 Nox et hiems longaeque viae saevique dolores
236 Mollibus his castris et labor omnis inest.
237 Saepe feres imbrem caelesti nube solutum,
238 Frigidus et nuda saepe iacebis humo.
239 Cynthius Admeti vaccas pavisse Pheraei
240 Fertur, et in parva delituisse casa.
241 Quod Phoebum decuit, quem non decet? exue fastus,
242 Curam mansuri quisquis amoris habes.
243 Si tibi per tutum planumque negabitur ire,
244 Atque erit opposita ianua fulta sera,
245 At tu per praeceps tecto delabere aperto:
246 Det quoque furtivas alta fenestra vias.
247 Laeta erit, et causam tibi se sciet esse pericli;
248 Hoc dominae certi pignus amoris erit.
249 Saepe tua poteras, Leandre, carere puella:
250 Transnabas, animum nosset ut illa tuum.
251 Nec pudor ancillas, ut quaeque erit ordine prima,
252 Nec tibi sit servos demeruisse pudor.
253 Nomine quemque suo (nulla est iactura) saluta,
254 Iunge tuis humiles, ambitiose, manus.
255 Sed tamen et servo (levis est inpensa) roganti
256 Porrige Fortunae munera parva die:
257 Porrige et ancillae, qua poenas luce pependit
258 Lusa maritali Gallica veste manus.
259 Fac plebem, mihi crede, tuam; sit semper in illa
260 Ianitor et thalami qui iacet ante fores.
261 Nec dominam iubeo pretioso munere dones:
262 Parva, sed e parvis callidus apta dato.
263 Dum bene dives ager, cum rami pondere nutant,
264 Adferat in calatho rustica dona puer.
265 Rure suburbano poteris tibi dicere missa,
266 Illa vel in Sacra sint licet empta via.
267 Adferat aut uvas, aut quas Amaryllis amabat —
268 At nunc castaneas non amat illa nuces.
269 Quin etiam turdoque licet missaque columba
270 Te memorem dominae testificere tuae.
271 Turpiter his emitur spes mortis et orba senectus.
272 A, pereant, per quos munera crimen habent!
273 Quid tibi praecipiam teneros quoque mittere versus?
274 Ei mihi, non multum carmen honoris habet.
275 Carmina laudantur, sed munera magna petuntur:
276 Dummodo sit dives, barbarus ipse placet.
277 Aurea sunt vere nunc saecula: plurimus auro
278 Venit honos: auro conciliatur amor.
279 Ipse licet venias Musis comitatus, Homere,
280 Si nihil attuleris, ibis, Homere, foras.
281 Sunt tamen et doctae, rarissima turba, puellae;
282 Altera non doctae turba, sed esse volunt.
283 Utraque laudetur per carmina: carmina lector
284 Commendet dulci qualiacumque sono;
285 His ergo aut illis vigilatum carmen in ipsas
286 Forsitan exigui muneris instar erit.
287 At quod eris per te facturus, et utile credis,
288 Id tua te facito semper amica roget.
289 Libertas alicui fuerit promissa tuorum:
290 Hanc tamen a domina fac petat ille tua:
291 Si poenam servo, si vincula saeva remittis,
292 Quod facturus eras, debeat illa tibi:
293 Utilitas tua sit, titulus donetur amicae:
294 Perde nihil, partes illa potentis agat.
295 Sed te, cuicumque est retinendae cura puellae,
296 Attonitum forma fac putet esse sua.
297 Sive erit in Tyriis, Tyrios laudabis amictus:
298 Sive erit in Cois, Coa decere puta.
299 Aurata est? ipso tibi sit pretiosior auro;
300 Gausapa si sumpsit, gausapa sumpta proba.
301 Astiterit tunicata, 'moves incendia' clama,
302 Sed timida, caveat frigora, voce roga.
303 Conpositum discrimen erit, discrimina lauda:
304 Torserit igne comam, torte capille, place.
305 Brachia saltantis, vocem mirare canentis,
306 Et, quod desierit, verba querentis habe.
307 Ipsos concubitus, ipsum venerere licebit
308 Quod iuvat, et quae dat gaudia voce notes.
309 Ut fuerit torva violentior illa Medusa,
310 Fiet amatori lenis et aequa suo.
311 Tantum, ne pateas verbis simulator in illis,
312 Effice, nec vultu destrue dicta tuo.
313 Si latet, ars prodest: adfert deprensa pudorem,
314 Atque adimit merito tempus in omne fidem.
315 Saepe sub autumnum, cum formosissimus annus,
316 Plenaque purpureo subrubet uva mero,
317 Cum modo frigoribus premimur, modo solvimur aestu,
318 Aëre non certo, corpora languor habet.
319 Illa quidem valeat; sed si male firma cubarit,
320 Et vitium caeli senserit aegra sui,
321 Tunc amor et pietas tua sit manifesta puellae,
322 Tum sere, quod plena postmodo falce metas.
323 Nec tibi morosi veniant fastidia morbi,
324 Perque tuas fiant, quae sinet ipsa, manus.
325 Et videat flentem, nec taedeat oscula ferre,
326 Et sicco lacrimas conbibat ore tuas.
327 Multa vove, sed cuncta palam; quotiesque libebit,
328 Quae referas illi, somnia laeta vide.
329 Et veniat, quae lustret anus lectumque locumque,
330 Praeferat et tremula sulpur et ova manu.
331 Omnibus his inerunt gratae vestigia curae:
332 In tabulas multis haec via fecit iter.
333 Nec tamen officiis odium quaeratur ab aegra:
334 Sit suus in blanda sedulitate modus:
335 Neve cibo prohibe, nec amari pocula suci
336 Porrige: rivalis misceat illa tuus.
337 Sed non cui dederas a litore carbasa vento,
338 Utendum, medio cum potiere freto.
339 Dum novus errat amor, vires sibi colligat usu:
340 Si bene nutrieris, tempore firmus erit.
341 Quem taurum metuis, vitulum mulcere solebas:
342 Sub qua nunc recubas arbore, virga fuit:
343 Nascitur exiguus, sed opes adquirit eundo,
344 Quaque venit, multas accipit amnis aquas.
345 Fac tibi consuescat: nil adsuetudine maius:
346 Quam tu dum capias, taedia nulla fuge.
347 Te semper videat, tibi semper praebeat aures;
348 Exhibeat vultus noxque diesque tuos.
349 Cum tibi maior erit fiducia, posse requiri,
350 Cum procul absenti cura futurus eris,
351 Da requiem: requietus ager bene credita reddit,
352 Terraque caelestes arida sorbet aquas.
353 Phyllida Demophoon praesens moderatius ussit:
354 Exarsit velis acrius illa datis.
355 Penelopen absens sollers torquebat Ulixes;
356 Phylacides aberat, Laodamia, tuus.
357 Sed mora tuta brevis: lentescunt tempore curae,
358 Vanescitque absens et novus intrat amor.
359 Dum Menelaus abest, Helene, ne sola iaceret,
360 Hospitis est tepido nocte recepta sinu.
361 Quis stupor hic, Menelaë, fuit? tu solus abibas,
362 Isdem sub tectis hospes et uxor erant.
363 Accipitri timidas credis, furiose, columbas?
364 Plenum montano credis ovile lupo?
365 Nil Helene peccat, nihil hic committit adulter:
366 Quod tu, quod faceret quilibet, ille facit.
367 Cogis adulterium dando tempusque locumque;
368 Quid nisi consilio est usa puella tuo?
369 Quid faciat? vir abest, et adest non rusticus hospes,
370 Et timet in vacuo sola cubare toro.
371 Viderit Atrides: Helenen ego crimine solvo:
372 Usa est humani commoditate viri.
373 Sed neque fulvus aper media tam saevus in ira est,
374 Fulmineo rabidos cum rotat ore canes,
375 Nec lea, cum catulis lactentibus ubera praebet,
376 Nec brevis ignaro vipera laesa pede,
377 Femina quam socii deprensa paelice lecti:
378 Ardet et in vultu pignora mentis habet.
379 In ferrum flammasque ruit, positoque decore
380 Fertur, ut Aonii cornibus icta dei.
381 Coniugis admissum violataque iura marita est
382 Barbara per natos Phasias ulta suos.
383 Altera dira parens haec est, quam cernis, hirundo:
384 Aspice, signatum sanguine pectus habet.
385 Hoc bene compositos, hoc firmos solvit amores;
386 Crimina sunt cautis ista timenda viris.
387 Nec mea vos uni damnat censura puellae:
388 Di melius! vix hoc nupta tenere potest.
389 Ludite, sed furto celetur culpa modesto:
390 Gloria peccati nulla petenda sui est.
391 Nec dederis munus, cognosse quod altera possit,
392 Nec sint nequitiae tempora certa tuae.
393 Et, ne te capiat latebris sibi femina notis,
394 Non uno est omnis convenienda loco;
395 Et quotiens scribes, totas prius ipse tabellas
396 Inspice: plus multae, quam sibi missa, legunt.
397 Laesa Venus iusta arma movet, telumque remittit,
398 Et, modo quod questa est, ipse querare, facit.
399 Dum fuit Atrides una contentus, et illa
400 Casta fuit: vitio est improba facta viri.
401 Audierat laurumque manu vittasque ferentem
402 Pro nata Chrysen non valuisse sua:
403 Audierat, Lyrnesi, tuos, abducta, dolores,
404 Bellaque per turpis longius isse moras.
405 Haec tamen audierat: Priameïda viderat ipsa:
406 Victor erat praedae praeda pudenda suae.
407 Inde Thyestiaden animo thalamoque recepit,
408 Et male peccantem Tyndaris ulta virum.
409 Quae bene celaris, siqua tamen acta patebunt,
410 Illa, licet pateant, tu tamen usque nega.
411 Tum neque subiectus, solito nec blandior esto:
412 Haec animi multum signa nocentis habent:
413 Sed lateri ne parce tuo: pax omnis in uno est;
414 Concubitu prior est infitianda venus.
415 Sunt, qui praecipiant herbas, satureia, nocentes
416 Sumere; iudiciis ista venena meis;
417 Aut piper urticae mordacis semine miscent,
418 Tritaque in annoso flava pyrethra mero;
419 Sed dea non patitur sic ad sua gaudia cogi,
420 Colle sub umbroso quam tenet altus Eryx.
421 Candidus, Alcathoi qui mittitur urbe Pelasga,
422 Bulbus et, ex horto quae venit, herba salax
423 Ovaque sumantur, sumantur Hymettia mella,
424 Quasque tulit folio pinus acuta nuces.
425 Docta, quid ad magicas, Erato, deverteris artes?
426 Interior curru meta terenda meo est.
427 Qui modo celabas monitu tua crimina nostro,
428 Flecte iter, et monitu detege furta meo.
429 Nec levitas culpanda mea est: non semper eodem
430 Impositos vento panda carina vehit.
431 Nam modo Threïcio Borea, modo currimus Euro,
432 Saepe tument Zephyro lintea, saepe Noto.
433 Aspice, ut in curru modo det fluitantia rector
434 Lora, modo admissos arte retentet equos.
435 Sunt quibus ingrate timida indulgentia servit,
436 Et, si nulla subest aemula, languet amor.
437 Luxuriant animi rebus plerumque secundis,
438 Nec facile est aequa commoda mente pati.
439 Ut levis absumptis paulatim viribus ignis
440 Ipse latet, summo canet in igne cinis,
441 Sed tamen extinctas admoto sulpure flammas
442 Invenit, et lumen, quod fuit ante, redit:
443 Sic, ubi pigra situ securaque pectora torpent,
444 Acribus est stimulis eliciendus amor.
445 Fac timeat de te, tepidamque recalface mentem:
446 Palleat indicio criminis illa tui;
447 O quater et quotiens numero conprendere non est
448 Felicem, de quo laesa puella dolet:
449 Quae, simul invitas crimen pervenit ad aures,
450 Excidit, et miserae voxque colorque fugit.
451 Ille ego sim, cuius laniet furiosa capillos:
452 Ille ego sim, teneras cui petat ungue genas,
453 Quem videat lacrimans, quem torvis spectet ocellis,
454 Quo sine non possit vivere, posse velit.
455 Si spatium quaeras, breve sit, quo laesa queratur,
456 Ne lenta vires colligat ira mora;
457 Candida iamdudum cingantur colla lacertis,
458 Inque tuos flens est accipienda sinus.
459 Oscula da flenti, Veneris da gaudia flenti,
460 Pax erit: hoc uno solvitur ira modo.
461 Cum bene saevierit, cum certa videbitur hostis,
462 Tum pete concubitus foedera, mitis erit.
463 Illic depositis habitat Concordia telis:
464 Illo, crede mihi, Gratia nata loco est.
465 Quae modo pugnarunt, iungunt sua rostra columbae,
466 Quarum blanditias verbaque murmur habet.
467 Prima fuit rerum confusa sine ordine moles,
468 Unaque erat facies sidera, terra, fretum;
469 Mox caelum impositum terris, humus aequore cincta est
470 Inque suas partes cessit inane chaos;
471 Silva feras, volucres aer accepit habendas,
472 In liquida, pisces, delituistis aqua.
473 Tum genus humanum solis errabat in agris,
474 Idque merae vires et rude corpus erat;
475 Silva domus fuerat, cibus herba, cubilia frondes:
476 Iamque diu nulli cognitus alter erat.
477 Blanda truces animos fertur mollisse voluptas:
478 Constiterant uno femina virque loco;
479 Quid facerent, ipsi nullo didicere magistro:
480 Arte Venus nulla dulce peregit opus.
481 Ales habet, quod amet; cum quo sua gaudia iungat,
482 Invenit in media femina piscis aqua;
483 Cerva parem sequitur, serpens serpente tenetur,
484 Haeret adulterio cum cane nexa canis;
485 Laeta salitur ovis: tauro quoque laeta iuvenca est:
486 Sustinet inmundum sima capella marem;
487 In furias agitantur equae, spatioque remota
488 Per loca dividuos amne sequuntur equos.
489 Ergo age et iratae medicamina fortia praebe:
490 Illa feri requiem sola doloris habent:
491 Illa Machaonios superant medicamina sucos:
492 His, ubi peccaris, restituendus eris.
493 Haec ego cum canerem, subito manifestus Apollo
494 Movit inauratae pollice fila lyrae.
495 In manibus laurus, sacris inducta capillis
496 Laurus erat; vates ille videndus adit.
497 Is mihi 'Lascivi' dixit 'praeceptor Amoris,
498 Duc, age, discipulos ad mea templa tuos,
499 Est ubi diversum fama celebrata per orbem
500 Littera, cognosci quae sibi quemque iubet.
501 Qui sibi notus erit, solus sapienter amabit,
502 Atque opus ad vires exiget omne suas.
503 Cui faciem natura dedit, spectetur ab illa:
504 Cui color est, umero saepe patente cubet:
505 Qui sermone placet, taciturna silentia vitet:
506 Qui canit arte, canat; qui bibit arte, bibat.
507 Sed neque declament medio sermone diserti,
508 Nec sua non sanus scripta poeta legat!'
509 Sic monuit Phoebus: Phoebo parete monenti;
510 Certa dei sacro est huius in ore fides.
511 Ad propiora vocor. Quisquis sapienter amabit
512 Vincet, et e nostra, quod petet, arte feret.
513 Credita non semper sulci cum faenore reddunt,
514 Nec semper dubias adiuvat aura rates;
515 Quod iuvat, exiguum, plus est, quod laedat amantes;
516 Proponant animo multa ferenda suo.
517 Quot lepores in Atho, quot apes pascuntur in Hybla,
518 Caerula quot bacas Palladis arbor habet,
519 Litore quot conchae, tot sunt in amore dolores;
520 Quae patimur, multo spicula felle madent.
521 Dicta erit isse foras: intus fortasse videre est:
522 Isse foras, et te falsa videre puta.
523 Clausa tibi fuerit promissa ianua nocte:
524 Perfer et inmunda ponere corpus humo.
525 Forsitan et vultu mendax ancilla superbo
526 Dicet 'quid nostras obsidet iste fores?'
527 Postibus et durae supplex blandire puellae,
528 Et capiti demptas in fore pone rosas.
529 Cum volet, accedes: cum te vitabit, abibis;
530 Dedecet ingenuos taedia ferre sui.
531 'Effugere hunc non est' quare tibi possit amica
532 Dicere? non omni tempore sensus obest.
533 Nec maledicta puta, nec verbera ferre puellae
534 Turpe, nec ad teneros oscula ferre pedes.
535 Quid moror in parvis? Animus maioribus instat;
536 Magna canam: toto pectore, vulgus, ades.
537 Ardua molimur, sed nulla, nisi ardua, virtus:
538 Difficilis nostra poscitur arte labor.
539 Rivalem patienter habe, victoria tecum
540 Stabit: eris magni victor in arce Iovis.
541 Haec tibi non hominem, sed quercus crede Pelasgas
542 Dicere: nil istis ars mea maius habet.
543 Innuet illa, feras; scribet, ne tange tabellas:
544 Unde volet, veniat; quoque libebit, eat.
545 Hoc in legitima praestant uxore mariti,
546 Cum, tener, ad partes tu quoque, somne, venis.
547 Hac ego, confiteor, non sum perfectus in arte;
548 Quid faciam? monitis sum minor ipse meis.
549 Mene palam nostrae det quisquam signa puellae,
550 Et patiar, nec me quo libet ira ferat?
551 Oscula vir dederat, memini, suus: oscula questus
552 Sum data; barbaria noster abundat amor.
553 Non semel hoc vitium nocuit mihi: doctior ille,
554 Quo veniunt alii conciliante viri.
555 Sed melius nescisse fuit: sine furta tegantur,
556 Ne fugiat ficto fassus ab ore pudor.
557 Quo magis, o iuvenes, deprendere parcite vestras:
558 Peccent, peccantes verba dedisse putent.
559 Crescit amor prensis; ubi par fortuna duorum est,
560 In causa damni perstat uterque sui.
561 Fabula narratur toto notissima caelo,
562 Mulciberis capti Marsque Venusque dolis.
563 Mars pater, insano Veneris turbatus amore,
564 De duce terribili factus amator erat.
565 Nec Venus oranti (neque enim dea mollior ulla est)
566 Rustica Gradivo difficilisque fuit.
567 A, quotiens lasciva pedes risisse mariti
568 Dicitur, et duras igne vel arte manus.
569 Marte palam simul est Vulcanum imitata, decebat,
570 Multaque cum forma gratia mixta fuit.
571 Sed bene concubitus primos celare solebant.
572 Plena verecundi culpa pudoris erat.
573 Indicio Solis (quis Solem fallere possit?)
574 Cognita Vulcano coniugis acta suae.
575 Quam mala, Sol, exempla moves! Pete munus ab ipsa
576 Et tibi, si taceas, quod dare possit, habet.
577 Mulciber obscuros lectum circaque superque
578 Disponit laqueos: lumina fallit opus.
579 Fingit iter Lemnon; veniunt ad foedus amantes:
580 Impliciti laqueis nudus uterque iacent.
581 Convocat ille deos; praebent spectacula capti:
582 Vix lacrimas Venerem continuisse putant.
583 Non vultus texisse suos, non denique possunt
584 Partibus obscenis opposuisse manus.
585 Hic aliquis ridens 'in me, fortissime Mavors,
586 Si tibi sunt oneri, vincula transfer!' ait.
587 Vix precibus, Neptune, tuis captiva resolvit
588 Corpora: Mars Thracen occupat, illa Paphon.
589 Hoc tibi pro facto, Vulcane: quod ante tegebant,
590 Liberius faciunt, ut pudor omnis abest:
591 Saepe tamen demens stulte fecisse fateris,
592 Teque ferunt artis paenituisse tuae.
593 Hoc vetiti vos este; vetat deprensa Dione
594 Insidias illas, quas tulit ipsa, dare.
595 Nec vos rivali laqueos disponite, nec vos
596 Excipite arcana verba notata manu.
597 Ista viri captent, si iam captanda putabunt,
598 Quos faciet iustos ignis et unda viros.
599 En, iterum testor: nihil hic, nisi lege remissum
600 Luditur: in nostris instita nulla iocis.
601 Quis Cereris ritus ausit vulgare profanis,
602 Magnaque Threïcia sacra reperta Samo?
603 Exigua est virtus praestare silentia rebus:
604 At contra gravis est culpa tacenda loqui.
605 O bene, quod frustra captatis arbore pomis
606 Garrulus in media Tantalus aret aqua!
607 Praecipue Cytherea iubet sua sacra taceri:
608 Admoneo, veniat nequis ad illa loquax.
609 Condita si non sunt Veneris mysteria cistis,
610 Nec cava vesanis ictibus aera sonant,
611 At sic inter nos medio versantur in usu,
612 Se tamen inter nos ut latuisse velint.
613 Ipsa Venus pubem, quotiens velamina ponit,
614 Protegitur laeva semireducta manu.
615 In medio passimque coit pecus: hoc quoque viso
616 Avertit vultus nempe puella suos.
617 Conveniunt thalami furtis et ianua nostris,
618 Parsque sub iniecta veste pudenda latet:
619 Et si non tenebras, ad quiddam nubis opacae
620 Quaerimus, atque aliquid luce patente minus.
621 Tum quoque, cum solem nondum prohibebat et imbrem
622 Tegula, sed quercus tecta cibumque dabat,
623 In nemore atque antris, non sub Iove, iuncta voluptas;
624 Tanta rudi populo cura pudoris erat.
625 At nunc nocturnis titulos inponimus actis,
626 Atque emitur magno nil, nisi posse loqui!
627 Scilicet excuties omnes, ubi quaeque, puellas,
628 Cuilibet ut dicas 'haec quoque nostra fuit,'
629 Nec desint, quas tu digitis ostendere possis?
630 Ut quamque adtigeris, fabula turpis erit?
631 Parva queror: fingunt quidam, quae vera negarent,
632 Et nulli non se concubuisse ferunt.
633 Corpora si nequeunt, quae possunt, nomina tangunt,
634 Famaque non tacto corpore crimen habet.
635 I nunc, claude fores, custos odiose puellae,
636 Et centum duris postibus obde seras!
637 Quid tuti superest, cum nominis extat adulter,
638 Et credi quod non contigit esse, cupit?
639 Nos etiam veros parce profitemur amores,
640 Tectaque sunt solida mystica furta fide.
641 Parcite praecipue vitia exprobrare puellis,
642 Utile quae multis dissimulasse fuit.
643 Nec suus Andromedae color est obiectus ab illo,
644 Mobilis in gemino cui pede pinna fuit.
645 Omnibus Andromache visa est spatiosior aequo:
646 Unus, qui modicam diceret, Hector erat.
647 Quod male fers, adsuesce, feres bene; multa vetustus
648 Leniet, incipiens omnia sentit amor.
649 Dum novus in viridi coalescit cortice ramus,
650 Concutiat tenerum quaelibet aura, cadet:
651 Mox eadem ventis, spatio durata, resistet,
652 Firmaque adoptivas arbor habebit opes.
653 Eximit ipsa dies omnes e corpore mendas,
654 Quodque fuit vitium, desinit esse mora.
655 Ferre novae nares taurorum terga recusant:
656 Adsiduo domitas tempore fallit odor.
657 Nominibus mollire licet mala: fusca vocetur,
658 Nigrior Illyrica cui pice sanguis erit:
659 Si straba, sit Veneri similis: si rava, Minervae:
660 Sit gracilis, macie quae male viva sua est;
661 Dic habilem, quaecumque brevis, quae turgida, plenam,
662 Et lateat vitium proximitate boni.
663 Nec quotus annus eat, nec quo sit nata, require,
664 Consule, quae rigidus munera Censor habet:
665 Praecipue si flore caret, meliusque peractum
666 Tempus, et albentes iam legit illa comas.
667 Utilis, o iuvenes, aut haec, aut serior aetas:
668 Iste feret segetes, iste serendus ager.
669 Dum vires annique sinunt, tolerate labores:
670 Iam veniet tacito curva senecta pede.
671 Aut mare remigiis, aut vomere findite terras,
672 Aut fera belligeras addite in arma manus,
673 Aut latus et vires operamque adferte puellis:
674 Hoc quoque militia est, hoc quoque quaerit opes.
675 Adde, quod est illis operum prudentia maior,
676 Solus et artifices qui facit, usus adest:
677 Illae munditiis annorum damna rependunt,
678 Et faciunt cura, ne videantur anus.
679 Utque velis, venerem iungunt per mille figuras:
680 Invenit plures nulla tabella modos.
681 Illis sentitur non inritata voluptas:
682 Quod iuvet, ex aequo femina virque ferant.
683 Odi concubitus, qui non utrumque resolvunt;
684 Hoc est, cur pueri tangar amore minus.
685 Odi quae praebet, quia sit praebere necesse,
686 Siccaque de lana cogitat ipsa sua.
687 Quae datur officio, non est mihi grata voluptas:
688 Officium faciat nulla puella mihi.
689 Me voces audire iuvat sua gaudia fassas,
690 Quaeque morer meme sustineamque rogent.
691 Aspiciam dominae victos amentis ocellos:
692 Langueat, et tangi se vetet illa diu.
693 Haec bona non primae tribuit natura iuventae,
694 Quae cito post septem lustra venire solent.
695 Qui properant, nova musta bibant: mihi fundat avitum
696 Consulibus priscis condita testa merum.
697 Nec platanus, nisi sera, potest obsistere Phoebo,
698 Et laedunt nudos prata novella pedes.
699 Scilicet Hermionen Helenae praeponere posses,
700 Et melior Gorge, quam sua mater, erat?
701 At venerem quicumque voles adtingere seram,
702 Si modo duraris, praemia digna feres.
703 Conscius, ecce, duos accepit lectus amantes:
704 Ad thalami clausas, Musa, resiste fores.
705 Sponte sua sine te celeberrima verba loquentur,
706 Nec manus in lecto laeva iacebit iners.
707 Invenient digiti, quod agant in partibus illis,
708 In quibus occulte spicula tingit Amor.
709 Fecit in Andromache prius hoc fortissimus Hector,
710 Nec solum bellis utilis ille fuit.
711 Fecit et in capta Lyrneside magnus Achilles,
712 Cum premeret mollem lassus ab hoste torum.
713 Illis te manibus tangi, Briseï, sinebas,
714 Imbutae Phrygia quae nece semper erant.
715 An fuit hoc ipsum, quod te, lasciva, iuvaret,
716 Ad tua victrices membra venire manus?
717 Crede mihi, non est veneris properanda voluptas,
718 Sed sensim tarda prolicienda mora.
719 Cum loca reppereris, quae tangi femina gaudet,
720 Non obstet, tangas quo minus illa, pudor.
721 Aspicies oculos tremulo fulgore micantes,
722 Ut sol a liquida saepe refulget aqua.
723 Accedent questus, accedet amabile murmur,
724 Et dulces gemitus aptaque verba ioco.
725 Sed neque tu dominam velis maioribus usus
726 Desere, nec cursus anteat illa tuos;
727 Ad metam properate simul: tum plena voluptas,
728 Cum pariter victi femina virque iacent.
729 Hic tibi versandus tenor est, cum libera dantur
730 Otia, furtivum nec timor urget opus.
731 Cum mora non tuta est, totis incumbere remis
732 Utile, et admisso subdere calcar equo.
733 Finis adest operi: palmam date, grata iuventus,
734 Sertaque odoratae myrtea ferte comae.
735 Quantus apud Danaos Podalirius arte medendi,
736 Aeacides dextra, pectore Nestor erat,
737 Quantus erat Calchas extis, Telamonius armis,
738 Automedon curru, tantus amator ego.
739 Me vatem celebrate, viri, mihi dicite laudes,
740 Cantetur toto nomen in orbe meum.
741 Arma dedi vobis: dederat Vulcanus Achilli;
742 Vincite muneribus, vicit ut ille, datis.
743 Sed quicumque meo superarit Amazona ferro,
744 Inscribat spoliis 'Naso magister erat.'
745 Ecce, rogant tenerae, sibi dem praecepta, puellae:
746 Vos eritis chartae proxima cura meae!
=== book 3 ===
1 Arma dedi Danais in Amazonas; arma supersunt,
2 Quae tibi dem et turmae, Penthesilea, tuae.
3 Ite in bella pares; vincant, quibus alma Dione
4 Faverit et toto qui volat orbe puer.
5 Non erat armatis aequum concurrere nudas;
6 Sic etiam vobis vincere turpe, viri.
7 Dixerit e multis aliquis 'quid virus in angues
8 Adicis, et rabidae tradis ovile lupae?'
9 Parcite paucarum diffundere crimen in omnes;
10 Spectetur meritis quaeque puella suis.
11 Si minor Atrides Helenen, Helenesque sororem
12 Quo premat Atrides crimine maior habet,
13 Si scelere Oeclides Talaioniae Eriphylae
14 Vivus et in vivis ad Styga venit equis,
15 Est pia Penelope lustris errante duobus
16 Et totidem lustris bella gerente viro.
17 Respice Phylaciden et quae comes isse marito
18 Fertur et ante annos occubuisse suos.
19 Fata Pheretiadae coniunx Pagasaea redemit:
20 Proque viro est uxor funere lata viri.
21 'Accipe me, Capaneu! cineres miscebimus' inquit
22 Iphias, in medios desiluitque rogos.
23 Ipsa quoque et cultu est et nomine femina Virtus:
24 Non mirum, populo si placet illa suo.
25 Nec tamen hae mentes nostra poscuntur ab arte:
26 Conveniunt cumbae vela minora meae.
27 Nil nisi lascivi per me discuntur amores;
28 Femina praecipiam quo sit amanda modo.
29 Femina nec flammas nec saevos excutit arcus;
30 Parcius haec video tela nocere viris.
31 Saepe viri fallunt: tenerae non saepe puellae,
32 Paucaque, si quaeras, crimina fraudis habent.
33 Phasida iam matrem fallax dimisit Iason:
34 Venit in Aesonios altera nupta sinus.
35 Quantum in te, Theseu, volucres Ariadna marinas
36 Pavit, in ignoto sola relicta loco!
37 Quaere, novem cur una viae dicantur, et audi
38 Depositis silvas Phyllida flesse comis.
39 Et famam pietatis habet, tamen hospes et ensem
40 Praebuit et causam mortis, Elissa, tuae.
41 Quid vos perdiderit, dicam? nescistis amare:
42 Defuit ars vobis; arte perennat amor.
43 Nunc quoque nescirent: sed me Cytherea docere
44 Iussit, et ante oculos constitit ipsa meos.
45 Tum mihi 'Quid miserae' dixit 'meruere puellae?
46 Traditur armatis vulgus inerme viris.
47 Illos artifices gemini fecere libelli:
48 Haec quoque pars monitis erudienda tuis.
49 Probra Therapnaeae qui dixerat ante maritae,
50 Mox cecinit laudes prosperiore lyra.
51 Si bene te novi (cultas ne laede puellas!)
52 Gratia, dum vives, ista petenda tibi est.'
53 Dixit, et e myrto (myrto nam vincta capillos
54 Constiterat) folium granaque pauca dedit;
55 Sensimus acceptis numen quoque: purior aether
56 Fulsit, et e toto pectore cessit onus.
57 Dum facit ingenium, petite hinc praecepta, puellae,
58 Quas pudor et leges et sua iura sinunt.
59 Venturae memores iam nunc estote senectae:
60 Sic nullum vobis tempus abibit iners.
61 Dum licet, et vernos etiamnum educitis annos,
62 Ludite: eunt anni more fluentis aquae;
63 Nec quae praeteriit, iterum revocabitur unda,
64 Nec quae praeteriit, hora redire potest.
65 Utendum est aetate: cito pede labitur aetas,
66 Nec bona tam sequitur, quam bona prima fuit.
67 Hos ego, qui canent, frutices violaria vidi:
68 Hac mihi de spina grata corona data est.
69 Tempus erit, quo tu, quae nunc excludis amantes,
70 Frigida deserta nocte iacebis anus,
71 Nec tua frangetur nocturna ianua rixa,
72 Sparsa nec invenies limina mane rosa.
73 Quam cito (me miserum!) laxantur corpora rugis,
74 Et perit in nitido qui fuit ore color.
75 Quasque fuisse tibi canas a virgine iuras,
76 Spargentur subito per caput omne comae.
77 Anguibus exuitur tenui cum pelle vetustas,
78 Nec faciunt cervos cornua iacta senes:
79 Nostra sine auxilio fugiunt bona; carpite florem,
80 Qui, nisi carptus erit, turpiter ipse cadet.
81 Adde, quod et partus faciunt breviora iuventae
82 Tempora: continua messe senescit ager.
83 Latmius Endymion non est tibi, Luna, rubori,
84 Nec Cephalus roseae praeda pudenda deae.
85 Ut Veneri, quem luget adhuc, donetur Adonis:
86 Unde habet Aenean Harmoniamque suos?
87 Ite per exemplum, genus o mortale, dearum,
88 Gaudia nec cupidis vestra negate viris.
89 Ut iam decipiant, quid perditis? omnia constant;
90 Mille licet sumant, deperit inde nihil.
91 Conteritur ferrum, silices tenuantur ab usu:
92 Sufficit et damni pars caret illa metu.
93 Quis vetet adposito lumen de lumine sumi?
94 Quisve cavo vastas in mare servet aquas?
95 Et tamen ulla viro mulier 'non expedit' inquit?
96 Quid, nisi quam sumes, dic mihi, perdis aquam?
97 Nec vos prostituit mea vox, sed vana timere
98 Damna vetat: damnis munera vestra carent.
99 Sed me flaminibus venti maioris iturum,
100 Dum sumus in portu, provehat aura levis.
101 Ordior a cultu; cultis bene Liber ab uvis
102 Provenit, et culto stat seges alta solo.
103 Forma dei munus: forma quota quaeque superbit?
104 Pars vestrum tali munere magna caret.
105 Cura dabit faciem; facies neglecta peribit,
106 Idaliae similis sit licet illa deae.
107 Corpora si veteres non sic coluere puellae,
108 Nec veteres cultos sic habuere viros;
109 Si fuit Andromache tunicas induta valentes,
110 Quid mirum? duri militis uxor erat.
111 Scilicet Aiaci coniunx ornata venires,
112 Cui tegumen septem terga fuere boum?
113 Simplicitas rudis ante fuit: nunc aurea Roma est,
114 Et domiti magnas possidet orbis opes.
115 Aspice quae nunc sunt Capitolia, quaeque fuerunt:
116 Alterius dices illa fuisse Iovis.
117 Curia, concilio quae nunc dignissima tanto,
118 De stipula Tatio regna tenente fuit.
119 Quae nunc sub Phoebo ducibusque Palatia fulgent,
120 Quid nisi araturis pascua bubus erant?
121 Prisca iuvent alios: ego me nunc denique natum
122 Gratulor: haec aetas moribus apta meis.
123 Non quia nunc terrae lentum subducitur aurum,
124 Lectaque diverso litore concha venit:
125 Nec quia decrescunt effosso marmore montes,
126 Nec quia caeruleae mole fugantur aquae:
127 Sed quia cultus adest, nec nostros mansit in annos
128 Rusticitas, priscis illa superstes avis.
129 Vos quoque nec caris aures onerate lapillis,
130 Quos legit in viridi decolor Indus aqua,
131 Nec prodite graves insuto vestibus auro,
132 Per quas nos petitis, saepe fugatis, opes.
133 Munditiis capimur: non sint sine lege capilli:
134 Admotae formam dantque negantque manus.
135 Nec genus ornatus unum est: quod quamque decebit
136 Eligat, et speculum consulate ante suum.
137 Longa probat facies capitis discrimina puri:
138 Sic erat ornatis Laodamia comis.
139 Exiguum summa nodum sibi fronte relinqui,
140 Ut pateant aures, ora rotunda volunt.
141 Alterius crines umero iactentur utroque:
142 Talis es adsumpta, Phoebe canore, lyra.
143 Altera succinctae religetur more Dianae,
144 Ut solet, attonitas cum petit illa feras.
145 Huic decet inflatos laxe iacuisse capillos:
146 Illa sit adstrictis impedienda comis;
147 Hanc placet ornari testudine Cyllenea:
148 Sustineat similes fluctibus illa sinus.
149 Sed neque ramosa numerabis in ilice glandes,
150 Nec quot apes Hyblae, nec quot in Alpe ferae,
151 Nec mihi tot positus numero conprendere fas est:
152 Adicit ornatus proxima quaeque dies.
153 Et neglecta decet multas coma; saepe iacere
154 Hesternam credas; illa repexa modo est.
155 Ars casum simulat; sic capta vidit ut urbe
156 Alcides Iolen, 'hanc ego' dixit 'amo.'
157 Talem te Bacchus Satyris clamantibus euhoe
158 Sustulit in currus, Cnosi relicta, suos.
159 O quantum indulget vestro natura decori,
160 Quarum sunt multis damna pianda modis!
161 Nos male detegimur, raptique aetate capilli,
162 Ut Borea frondes excutiente, cadunt.
163 Femina canitiem Germanis inficit herbis,
164 Et melior vero quaeritur arte color:
165 Femina procedit densissima crinibus emptis,
166 Proque suis alios efficit aere suos.
167 Nec rubor est emisse; palam venire videmus
168 Herculis ante oculos virgineumque chorum.
169 Quid de veste loquar? Nec vos, segmenta, requiro
170 Nec te, quae Tyrio murice, lana, rubes.
171 Cum tot prodierint pretio leviore colores,
172 Quis furor est census corpore ferre suos!
173 Aëris, ecce, color, tum cum sine nubibus aër,
174 Nec tepidus pluvias concitat auster aquas:
175 Ecce, tibi similis, quae quondam Phrixon et Hellen
176 Diceris Inois eripuisse dolis;
177 Hic undas imitatur, habet quoque nomen ab undis:
178 Crediderim nymphas hac ego veste tegi.
179 Ille crocum simulat: croceo velatur amictu,
180 Roscida luciferos cum dea iungit equos:
181 Hic Paphias myrtos, hic purpureas amethystos,
182 Albentesve rosas, Threïciamve gruem;
183 Nec glandes, Amarylli, tuae, nec amygdala desunt;
184 Et sua velleribus nomina cera dedit.
185 Quot nova terra parit flores, cum vere tepenti
186 Vitis agit gemmas pigraque fugit hiemps,
187 Lana tot aut plures sucos bibit; elige certos:
188 Nam non conveniens omnibus omnis erit.
189 Pulla decent niveas: Briseïda pulla decebant:
190 Cum rapta est, pulla tum quoque veste fuit.
191 Alba decent fuscas: albis, Cepheï, placebas:
192 Sic tibi vestitae pressa Seriphos erat.
193 Quam paene admonui, ne trux caper iret in alas,
194 Neve forent duris aspera crura pilis!
195 Sed non Caucasea doceo de rupe puellas,
196 Quaeque bibant undas, Myse Caice, tuas.
197 Quid si praecipiam ne fuscet inertia dentes,
198 Oraque suscepta mane laventur aqua?
199 Scitis et inducta candorem quaerere creta:
200 Sanguine quae vero non rubet, arte rubet.
201 Arte supercilii confinia nuda repletis,
202 Parvaque sinceras velat aluta genas.
203 Nec pudor est oculos tenui signare favilla,
204 Vel prope te nato, lucide Cydne, croco.
205 Est mihi, quo dixi vestrae medicamina formae,
206 Parvus, sed cura grande, libellus, opus;
207 Hinc quoque praesidium laesae petitote figurae;
208 Non est pro vestris ars mea rebus iners.
209 Non tamen expositas mensa deprendat amator
210 Pyxidas: ars faciem dissimulata iuvat.
211 Quem non offendat toto faex inlita vultu,
212 Cum fluit in tepidos pondere lapsa sinus?
213 Oesypa quid redolent? quamvis mittatur Athenis
214 Demptus ab inmundo vellere sucus ovis.
215 Nec coram mixtas cervae sumpsisse medullas,
216 Nec coram dentes defricuisse probem;
217 Ista dabunt formam, sed erunt deformia visu:
218 Multaque, dum fiunt, turpia, facta placent;
219 Quae nunc nomen habent operosi signa Myronis
220 Pondus iners quondam duraque massa fuit;
221 Anulus ut fiat, primo conliditur aurum;
222 Quas geritis vestis, sordida lana fuit;
223 Cum fieret, lapis asper erat: nunc, nobile signum,
224 Nuda Venus madidas exprimit imbre comas.
225 Tu quoque dum coleris, nos te dormire putemus;
226 Aptius a summa conspiciere manu.
227 Cur mihi nota tuo causa est candoris in ore?
228 Claude forem thalami! quid rude prodis opus?
229 Multa viros nescire decet; pars maxima rerum
230 Offendat, si non interiora tegas.
231 Aurea quae splendent ornato signa theatro,
232 Inspice, contemnes: brattea ligna tegit;
233 Sed neque ad illa licet populo, nisi facta, venire,
234 Nec nisi summotis forma paranda viris.
235 At non pectendos coram praebere capillos,
236 Ut iaceant fusi per tua terga, veto.
237 Illo praecipue ne sis morosa caveto
238 Tempore, nec lapsas saepe resolve comas.
239 Tuta sit ornatrix; odi, quae sauciat ora
240 Unguibus et rapta brachia figit acu.
241 Devovet, ut tangit, dominae caput illa, simulque
242 Plorat in invisas sanguinolenta comas.
243 Quae male crinita est, custodem in limine ponat,
244 Orneturve Bonae semper in aede deae.
245 Dictus eram subito cuidam venisse puellae:
246 Turbida perversas induit illa comas.
247 Hostibus eveniat tam foedi causa pudoris,
248 Inque nurus Parthas dedecus illud eat.
249 Turpe pecus mutilum, turpis sine gramine campus,
250 Et sine fronde frutex, et sine crine caput.
251 Non mihi venistis, Semele Ledeve, docendae,
252 Perque fretum falso, Sidoni, vecta bove,
253 Aut Helene, quam non stulte, Menelaë, reposcis,
254 Tu quoque non stulte, Troice raptor, habes;
255 Turba docenda venit, pulchrae turpesque puellae:
256 Pluraque sunt semper deteriora bonis.
257 Formosae non artis opem praeceptaque quaerunt:
258 Est illis sua dos, forma sine arte potens;
259 Cum mare compositum est, securus navita cessat:
260 Cum tumet, auxiliis adsidet ille suis.
261 Rara tamen mendo facies caret: occule mendas,
262 Quaque potes vitium corporis abde tui.
263 Si brevis es, sedeas, ne stans videare sedere:
264 Inque tuo iaceas quantulacumque toro;
265 Hic quoque, ne possit fieri mensura cubantis,
266 Iniecta lateant fac tibi veste pedes.
267 Quae nimium gracilis, pleno velamina filo
268 Sumat, et ex umeris laxus amictus eat.
269 Pallida purpureis spargat sua corpora virgis,
270 Nigrior ad Pharii confuge piscis opem.
271 Pes malus in nivea semper celetur aluta:
272 Arida nec vinclis crura resolve suis.
273 Conveniunt tenues scapulis analemptrides altis:
274 Angustum circa fascia pectus eat.
275 Exiguo signet gestu, quodcumque loquetur,
276 Cui digiti pingues et scaber unguis erit.
277 Cui gravis oris odor numquam ieiuna loquatur,
278 Et semper spatio distet ab ore viri.
279 Si niger aut ingens aut non erit ordine natus
280 Dens tibi, ridendo maxima damna feres.
281 Quis credat? discunt etiam ridere puellae,
282 Quaeritur aque illis hac quoque parte decor.
283 Sint modici rictus, parvaeque utrimque lacunae,
284 Et summos dentes ima labella tegant.
285 Nec sua perpetuo contendant ilia risu,
286 Sed leve nescio quid femineumque sonent.
287 Est, quae perverso distorqueat ora cachinno:
288 Risu concussa est altera, flere putes.
289 Illa sonat raucum quiddam atque inamabile ridet,
290 Ut rudit a scabra turpis asella mola.
291 Quo non ars penetrat? discunt lacrimare decenter,
292 Quoque volunt plorant tempore, quoque modo.
293 Quid, cum legitima fraudatur littera voce,
294 Blaesaque fit iusso lingua coacta sono?
295 In vitio decor est: quaerunt male reddere verba;
296 Discunt posse minus, quam potuere, loqui.
297 Omnibus his, quoniam prosunt, inpendite curam:
298 Discite femineo corpora ferre gradu.
299 Est et in incessu pars non temnenda decoris:
300 Allicit ignotos ille fugatque viros.
301 Haec movet arte latus, tunicisque fluentibus auras
302 Accipit, expensos fertque superba pedes:
303 Illa velut coniunx Umbri rubicunda mariti
304 Ambulat, ingentes varica fertque gradus.
305 Sed sit, ut in multis, modus hic quoque: rusticus alter
306 Motus, concesso mollior alter erit.
307 Pars umeri tamen ima tui, pars summa lacerti
308 Nuda sit, a laeva conspicienda manu.
309 Hoc vos praecipue, niveae, decet: hoc ubi vidi,
310 Oscula ferre umero, qua patet usque, libet.
311 Monstra maris Sirenes erant, quae voce canora
312 Quamlibet admissas detinuere rates.
313 His sua Sisyphides auditis paene resolvit
314 Corpora, nam sociis inlita cera fuit.
315 Res est blanda canor: discant cantare puellae:
316 Pro facie multis vox sua lena fuit.
317 Et modo marmoreis referant audita theatris,
318 Et modo Niliacis carmina lusa modis.
319 Nec plectrum dextra, citharam tenuisse sinistra
320 Nesciat arbitrio femina docta meo.
321 Saxa ferasque lyra movit Rhodopeïus Orpheus,
322 Tartareosque lacus tergeminumque canem.
323 Saxa tuo cantu, vindex iustissime matris,
324 Fecerunt muros officiosa novos.
325 Quamvis mutus erat, voci favisse putatur
326 Piscis, Arioniae fabula nota lyrae.
327 Disce etiam duplici genialia nablia palma
328 Verrere: conveniunt dulcibus illa iocis.
329 Sit tibi Callimachi, sit Coi nota poetae,
330 Sit quoque vinosi Teïa Musa senis;
331 Nota sit et Sappho (quid enim lascivius illa?),
332 Cuive pater vafri luditur arte Getae.
333 Et teneri possis carmen legisse Properti,
334 Sive aliquid Galli, sive, Tibulle, tuum:
335 Dictaque Varroni fulvis insignia villis
336 Vellera, germanae, Phrixe, querenda tuae:
337 Et profugum Aenean, altae primordia Romae,
338 Quo nullum Latio clarius extat opus.
339 Forsitan et nostrum nomen miscebitur istis,
340 Nec mea Lethaeis scripta dabuntur aquis:
341 Atque aliquis dicet 'nostri lege culta magistri
342 Carmina, quis partes instruit ille duas:
343 Deve tribus libris, titulus quos signat Amorum,
344 Elige, quod docili molliter ore legas:
345 Vel tibi composita cantetur Epistola voce:
346 Ignotum hoc aliis ille novavit opus.'
347 O ita, Phoebe, velis! ita vos, pia numina vatum,
348 Insignis cornu Bacche, novemque deae!
349 Quis dubitet, quin scire velim saltare puellam,
350 Ut moveat posito brachia iussa mero?
351 Artifices lateris, scenae spectacula, amantur:
352 Tantum mobilitas illa decoris habet.
353 Parva monere pudet, talorum dicere iactus
354 Ut sciat, et vires, tessera missa, tuas:
355 Et modo tres iactet numeros, modo cogitet, apte
356 Quam subeat partem callida, quamque vocet.
357 Cautaque non stulte latronum proelia ludat,
358 Unus cum gemino calculus hoste perit,
359 Bellatorque sua prensus sine compare bellat,
360 Aemulus et coeptum saepe recurrit iter.
361 Reticuloque pilae leves fundantur aperto,
362 Nec, nisi quam tolles, ulla movenda pila est.
363 Est genus, in totidem tenui ratione redactum
364 Scriptula, quot menses lubricus annus habet:
365 Parva tabella capit ternos utrimque lapillos,
366 In qua vicisse est continuasse suos.
367 Mille facesse iocos; turpe est nescire puellam
368 Ludere: ludendo saepe paratur amor.
369 Sed minimus labor est sapienter iactibus uti:
370 Maius opus mores composuisse suos.
371 Tum sumus incauti, studioque aperimur in ipso,
372 Nudaque per lusus pectora nostra patent;
373 Ira subit, deforme malum, lucrique cupido,
374 Iurgiaque et rixae sollicitusque dolor:
375 Crimina dicuntur, resonat clamoribus aether,
376 Invocat iratos et sibi quisque deos:
377 Nulla fides, tabulaeque novae per vota petuntur;
378 Et lacrimis vidi saepe madere genas.
379 Iuppiter a vobis tam turpia crimina pellat,
380 In quibus est ulli cura placere viro.
381 Hos ignava iocos tribuit natura puellis;
382 Materia ludunt uberiore viri.
383 Sunt illis celeresque pilae iaculumque trochique
384 Armaque et in gyros ire coactus equus.
385 Nec vos Campus habet, nec vos gelidissima Virgo,
386 Nec Tuscus placida devehit amnis aqua.
387 At licet et prodest Pompeias ire per umbras,
388 Virginis aetheriis cum caput ardet equis;
389 Visite laurigero sacrata Palatia Phoebo:
390 Ille Paraetonicas mersit in alta rates;
391 Quaeque soror coniunxque ducis monimenta pararunt,
392 Navalique gener cinctus honore caput;
393 Visite turicremas vaccae Memphitidos aras,
394 Visite conspicuis terna theatra locis;
395 Spectentur tepido maculosae sanguine harenae,
396 Metaque ferventi circueunda rota.
397 Quod latet, ignotum est: ignoti nulla cupido:
398 Fructus abest, facies cum bona teste caret.
399 Tu licet et Thamyram superes et Amoebea cantu,
400 Non erit ignotae gratia magna lyrae.
401 Si Venerem Cous nusquam posuisset Apelles,
402 Mersa sub aequoreis illa lateret aquis.
403 Quid petitur sacris, nisi tantum fama, poetis?
404 Hoc votum nostri summa laboris habet.
405 Cura deum fuerant olim regumque poetae:
406 Praemiaque antiqui magna tulere chori.
407 Sanctaque maiestas et erat venerabile nomen
408 Vatibus, et largae saepe dabantur opes.
409 Ennius emeruit, Calabris in montibus ortus,
410 Contiguus poni, Scipio magne, tibi.
411 Nunc ederae sine honore iacent, operataque doctis
412 Cura vigil Musis nomen inertis habet.
413 Sed famae vigilare iuvat: quis nosset Homerum,
414 Ilias aeternum si latuisset opus?
415 Quis Danaën nosset, si semper clusa fuisset,
416 Inque sua turri perlatuisset anus?
417 Utilis est vobis, formosae, turba, puellae.
418 Saepe vagos ultra limina ferte pedes.
419 Ad multas lupa tendit oves, praedetur ut unam,
420 Et Iovis in multas devolat ales aves.
421 Se quoque det populo mulier speciosa videndam:
422 Quem trahat, e multis forsitan unus erit.
423 Omnibus illa locis maneat studiosa placendi,
424 Et curam tota mente decoris agat.
425 Casus ubique valet; semper tibi pendeat hamus:
426 Quo minime credas gurgite, piscis erit.
427 Saepe canes frustra nemorosis montibus errant,
428 Inque plagam nullo cervus agente venit.
429 Quid minus Andromedae fuerat sperare revinctae,
430 Quam lacrimas ulli posse placere suas?
431 Funere saepe viri vir quaeritur; ire solutis
432 Crinibus et fletus non tenuisse decet.
433 Sed vitate viros cultum formamque professos,
434 Quique suas ponunt in statione comas.
435 Quae vobis dicunt, dixerunt mille puellis:
436 Errat et in nulla sede moratur amor.
437 Femina quid faciat, cum sit vir levior ipsa,
438 Forsitan et plures possit habere viros?
439 Vix mihi credetis, sed credite: Troia maneret,
440 Praeceptis Priamo si foret usa satae.
441 Sunt qui mendaci specie grassentur amoris,
442 Perque aditus talis lucra pudenda petant.
443 Nec coma vos fallat liquido nitidissima nardo,
444 Nec brevis in rugas lingula pressa suas:
445 Nec toga decipiat filo tenuissima, nec si
446 Anulus in digitis alter et alter erit.
447 Forsitan ex horum numero cultissimus ille
448 Fur sit, et uratur vestis amore tuae.
449 'Redde meum!' clamant spoliatae saepe puellae,
450 'Redde meum!' toto voce boante foro.
451 Has, Venus, e templis multo radiantibus auro
452 Lenta vides lites Appiadesque tuae.
453 Sunt quoque non dubia quaedam mala nomina fama:
454 Deceptae multi crimen amantis habent.
455 Discite ab alterius vestras timuisse querellis;
456 Ianua fallaci ne sit aperta viro.
457 Parcite, Cecropides, iuranti credere Theseo:
458 Quos faciet testes, fecit et ante, deos.
459 Et tibi, Demophoon, Theseï criminis heres,
460 Phyllide decepta nulla relicta fides.
461 Si bene promittent, totidem promittite verbis:
462 Si dederint, et vos gaudia pacta date.
463 Illa potest vigiles flammas extinguere Vestae,
464 Et rapere e templis, Inachi, sacra tuis,
465 Et dare mixta viro tritis aconita cicutis,
466 Accepto venerem munere siqua negat.
467 Fert animus propius consistere: supprime habenas,
468 Musa, nec admissis excutiare rotis.
469 Verba vadum temptent abiegnis scripta tabellis:
470 Accipiat missas apta ministra notas.
471 Inspice: quodque leges, ex ipsis collige verbis,
472 Fingat, an ex animo sollicitusque roget.
473 Postque brevem rescribe moram: mora semper amantes
474 Incitat, exiguum si modo tempus habet.
475 Sed neque te facilem iuveni promitte roganti,
476 Nec tamen e duro quod petit ille nega.
477 Fac timeat speretque simul, quotiensque remittes,
478 Spesque magis veniat certa minorque metus.
479 Munda, sed e medio consuetaque verba, puellae,
480 Scribite: sermonis publica forma placet;
481 A! quotiens dubius scriptis exarsit amator,
482 Et nocuit formae barbara lingua bonae!
483 Sed quoniam, quamvis vittae careatis honore,
484 Est vobis vestros fallere cura viros,
485 Ancillae puerique manu perarate tabellas,
486 Pignora nec iuveni credite vestra novo.
489 Perfidus ille quidem, qui talia pignora servat,
490 Sed tamen Aetnaei fulminis instar habent.
487 Vidi ego pallentes isto terrore puellas
488 Servitium miseras tempus in omne pati.
491 Iudice me fraus est concessa repellere fraudem,
492 Armaque in armatos sumere iura sinunt.
493 Ducere consuescat multas manus una figuras,
494 (A! pereant, per quos ista monenda mihi)
495 Nec nisi deletis tutum rescribere ceris,
496 Ne teneat geminas una tabella manus.
497 Femina dicatur scribenti semper amator:
498 Illa sit in vestris, qui fuit ille, notis.
499 Si licet a parvis animum ad maiora referre,
500 Plenaque curvato pandere vela sinu,
501 Pertinet ad faciem rabidos compescere mores:
502 Candida pax homines, trux decet ira feras.
503 Ora tument ira: nigrescunt sanguine venae:
504 Lumina Gorgoneo saevius igne micant.
505 'I procul hinc,' dixit 'non es mihi, tibia, tanti,'
506 Ut vidit vultus Pallas in amne suos.
507 Vos quoque si media speculum spectetis in ira,
508 Cognoscat faciem vix satis ulla suam.
509 Nec minus in vultu damnosa superbia vestro:
510 Comibus est oculis alliciendus amor.
511 Odimus inmodicos (experto credite) fastus:
512 Saepe tacens odii semina vultus habet.
513 Spectantem specta, ridenti mollia ride:
514 Innuet, acceptas tu quoque redde notas.
515 Sic ubi prolusit, rudibus puer ille relictis
516 Spicula de pharetra promit acuta sua.
517 Odimus et maestas: Tecmessam diligat Aiax;
518 Nos hilarem populum femina laeta capit.
519 Numquam ego te, Andromache, nec te, Tecmessa, rogarem,
520 Ut mea de vobis altera amica foret.
521 Credere vix videor, cum cogar credere partu,
522 Vos ego cum vestris concubuisse viris.
523 Scilicet Aiaci mulier maestissima dixit
524 'Lux mea' quaeque solent verba iuvare viros?
525 Quis vetat a magnis ad res exempla minores
526 Sumere, nec nomen pertimuisse ducis?
527 Dux bonus huic centum commisit vite regendos,
528 Huic equites, illi signa tuenda dedit:
529 Vos quoque, de nobis quem quisque erit aptus ad usum,
530 Inspicite, et certo ponite quemque loco.
531 Munera det dives: ius qui profitebitur, adsit:
532 Facundus causam saepe clientis agat:
533 Carmina qui facimus, mittamus carmina tantum:
534 Hic chorus ante alios aptus amare sumus.
535 Nos facimus placitae late praeconia formae:
536 Nomen habet Nemesis, Cynthia nomen habet:
537 Vesper et Eoae novere Lycorida terrae:
538 Et multi, quae sit nostra Corinna, rogant.
539 Adde, quod insidiae sacris a vatibus absunt,
540 Et facit ad mores ars quoque nostra suos.
541 Nec nos ambitio, nec amor nos tangit habendi:
542 Contempto colitur lectus et umbra foro.
543 Sed facile haeremus, validoque perurimur aestu,
544 Et nimium certa scimus amare fide.
545 Scilicet ingenium placida mollitur ab arte,
546 Et studio mores convenienter eunt.
547 Vatibus Aoniis faciles estote, puellae:
548 Numen inest illis, Pieridesque favent.
549 Est deus in nobis, et sunt commercia caeli:
550 Sedibus aetheriis spiritus ille venit.
551 A doctis pretium scelus est sperare poetis;
552 Me miserum! scelus hoc nulla puella timet.
553 Dissimulate tamen, nec prima fronte rapaces
554 Este: novus viso casse resistet amans.
555 Sed neque vector equum, qui nuper sensit habenas,
556 Comparibus frenis artificemque reget,
557 Nec stabiles animos annis viridemque iuventam
558 Ut capias, idem limes agendus erit.
559 Hic rudis et castris nunc primum notus Amoris,
560 Qui tetigit thalamos praeda novella tuos,
561 Te solam norit, tibi semper inhaereat uni:
562 Cingenda est altis saepibus ista seges.
563 Effuge rivalem: vinces, dum sola tenebis;
564 Non bene cum sociis regna Venusque manent.
565 Ille vetus miles sensim et sapienter amabit,
566 Multaque tironi non patienda feret:
567 Nec franget postes, nec saevis ignibus uret,
568 Nec dominae teneras adpetet ungue genas,
569 Nec scindet tunicasve suas tunicasve puellae,
570 Nec raptus flendi causa capillus erit.
571 Ista decent pueros aetate et amore calentes;
572 Hic fera composita vulnera mente feret.
573 Ignibus heu lentis uretur, ut umida faena,
574 Ut modo montanis silva recisa iugis.
575 Certior hic amor est: brevis et fecundior ille;
576 Quae fugiunt, celeri carpite poma manu.
577 Omnia tradantur: portas reseravimus hosti;
578 Et sit in infida proditione fides.
579 Quod datur ex facili, longum male nutrit amorem:
580 Miscenda est laetis rara repulsa iocis.
581 Ante fores iaceat, 'crudelis ianua!' dicat,
582 Multaque summisse, multa minanter agat.
583 Dulcia non ferimus: suco renovemur amaro;
584 Saepe perit ventis obruta cumba suis;
585 Hoc est, uxores quod non patiatur amari:
586 Conveniunt illas, cum voluere, viri;
587 Adde forem, et duro dicat tibi ianitor ore
588 'Non potes,' exclusum te quoque tanget amor.
589 Ponite iam gladios hebetes: pugnetur acutis;
590 Nec dubito, telis quin petar ipse meis.
591 Dum cadit in laqueos captus quoque nuper amator,
592 Solum se thalamos speret habere tuos.
593 Postmodo rivalem partitaque foedera lecti
594 Sentiat: has artes tolle, senescet amor.
595 Tum bene fortis equus reserato carcere currit,
596 Cum quos praetereat quosque sequatur habet.
597 Quamlibet extinctos iniuria suscitat ignes:
598 En, ego (confiteor!) non nisi laesus amo.
599 Causa tamen nimium non sit manifesta doloris,
600 Pluraque sollicitus, quam sciet, esse putet.
601 Incitat et ficti tristis custodia servi,
602 Et nimium duri cura molesta viri.
603 Quae venit ex tuto, minus est accepta voluptas:
604 Ut sis liberior Thaide, finge metus.
605 Cum melius foribus possis, admitte fenestra,
606 Inque tuo vultu signa timentis habe.
607 Callida prosiliat dicatque ancilla 'perimus!'
608 Tu iuvenem trepidum quolibet abde loco.
609 Admiscenda tamen venus est secura timori,
610 Ne tanti noctes non putet esse tuas.
611 Qua vafer eludi possit ratione maritus,
612 Quaque vigil custos, praeteriturus eram.
613 Nupta virum timeat: rata sit custodia nuptae;
614 Hoc decet, hoc leges iusque pudorque iubent.
615 Te quoque servari, modo quam vindicta redemit,
616 Quis ferat? Ut fallas, ad mea sacra veni!
617 Tot licet observent (adsit modo certa voluntas),
618 Quot fuerant Argo lumina, verba dabis.
619 Scilicet obstabit custos, ne scribere possis,
620 Sumendae detur cum tibi tempus aquae?
621 Conscia cum possit scriptas portare tabellas,
622 Quas tegat in tepido fascia lata sinu?
623 Cum possit sura chartas celare ligatas,
624 Et vincto blandas sub pede ferre notas?
625 Caverit haec custos, pro charta conscia tergum
626 Praebeat, inque suo corpore verba ferat.
627 Tuta quoque est fallitque oculos e lacte recenti
628 Littera: carbonis pulvere tange, leges.
629 Fallet et umiduli quae fiet acumine lini,
630 Ut ferat occultas pura tabella notas.
631 Adfuit Acrisio servandae cura puellae:
632 Hunc tamen illa suo crimine fecit avum.
633 Quid faciat custos, cum sint tot in urbe theatra,
634 Cum spectet iunctos illa libenter equos,
635 Cum sedeat Phariae sistris operata iuvencae,
636 Quoque sui comites ire vetantur, eat,
637 Cum fuget a templis oculos Bona Diva virorum,
638 Praeterquam siquos illa venire iubet?
639 Cum, custode foris tunicas servante puellae,
640 Celent furtivos balnea multa iocos,
641 Cum, quotiens opus est, fallax aegrotet amica,
642 Et cedat lecto quamlibet aegra suo,
643 Nomine cum doceat, quid agamus, adultera clavis,
644 Quasque petas non det ianua sola vias?
645 Fallitur et multo custodis cura Lyaeo,
646 Illa vel Hispano lecta sit uva iugo;
647 Sunt quoque, quae faciant altos medicamina somnos,
648 Victaque Lethaea lumina nocte premant;
649 Nec male deliciis odiosum conscia tardis
650 Detinet, et longa iungitur ipsa mora.
651 Quid iuvat ambages praeceptaque parva movere,
652 Cum minimo custos munere possit emi?
653 Munera, crede mihi, capiunt hominesque deosque:
654 Placatur donis Iuppiter ipse datis.
655 Quid sapiens faciet, stultus cum munere gaudet?
656 Ipse quoque accepto munere mutus erit.
657 Sed semel est custos longum redimendus in aevum:
658 Saepe dabit, dederit quas semel ille manus.
659 Questus eram, memini, metuendos esse sodales:
660 Non tangit solos ista querella viros.
661 Credula si fueris, aliae tua gaudia carpent,
662 Et lepus hic aliis exagitatus erit.
663 Haec quoque, quae praebet lectum studiosa locumque
664 Crede mihi, mecum non semel illa fuit.
665 Nec nimium vobis formosa ancilla ministret:
666 Saepe vicem dominae praebuit illa mihi.
667 Quo feror insanus? quid aperto pectore in hostem
668 Mittor, et indicio prodor ab ipse meo?
669 Non avis aucupibus monstrat, qua parte petatur:
670 Non docet infestos currere cerva canes.
671 Viderit utilitas: ego coepta fideliter edam:
672 Lemniasin gladios in mea fata dabo.
673 Efficite (et facile est), ut nos credamus amari:
674 Prona venit cupidis in sua vota fides.
675 Spectet amabilius iuvenem, suspiret ab imo
676 Femina, tam sero cur veniatque roget:
677 Accedant lacrimae, dolor et de paelice fictus,
678 Et laniet digitis illius ora suis:
679 Iamdudum persuasus erit; miserebitur ultro,
680 Et dicet 'cura carpitur ista mei.'
681 Praecipue si cultus erit speculoque placebit,
682 Posse suo tangi credet amore deas.
683 Sed te, quaecumque est, moderate iniuria turbet,
684 Nec sis audita paelice mentis inops.
685 Nec cito credideris: quantum cito credere laedat,
686 Exemplum vobis non leve Procris erit.
687 Est prope purpureos colles florentis Hymetti
688 Fons sacer et viridi caespite mollis humus:
689 Silva nemus non alta facit; tegit arbutus herbam,
690 Ros maris et lauri nigraque myrtus olent:
691 Nec densum foliis buxum fragilesque myricae,
692 Nec tenues cytisi cultaque pinus abest.
693 Lenibus inpulsae zephyris auraque salubri
694 Tot generum frondes herbaque summa tremit.
695 Grata quies Cephalo: famulis canibusque relictis
696 Lassus in hac iuvenis saepe resedit humo,
697 'Quae' que 'meos releves aestus,' cantare solebat
698 'Accipienda sinu, mobilis aura, veni.'
699 Coniugis ad timidas aliquis male sedulus aures
700 Auditos memori detulit ore sonos;
701 Procris ut accepit nomen, quasi paelicis, Aurae,
702 Excidit, et subito muta dolore fuit;
703 Palluit, ut serae lectis de vite racemis
704 Pallescunt frondes, quas nova laesit hiemps,
705 Quaeque suos curvant matura cydonia ramos,
706 Cornaque adhuc nostris non satis apta cibis.
707 Ut rediit animus, tenues a pectore vestes
708 Rumpit, et indignas sauciat ungue genas;
709 Nec mora, per medias passis furibunda capillis
710 Evolat, ut thyrso concita Baccha, vias.
711 Ut prope perventum, comites in valle relinquit,
712 Ipsa nemus tacito clam pede fortis init.
713 Quid tibi mentis erat, cum sic male sana lateres,
714 Procri? quis adtoniti pectoris ardor erat?
715 Iam iam venturam, quaecumque erat Aura, putabas
716 Scilicet, atque oculis probra videnda tuis.
717 Nunc venisse piget (neque enim deprendere velles),
718 Nunc iuvat: incertus pectora versat amor.
719 Credere quae iubeant, locus est et nomen et index,
720 Et quia mens semper quod timet, esse putat.
721 Vidit ut oppressa vestigia corporis herba,
722 Pulsantur trepidi corde micante sinus.
723 Iamque dies medius tenues contraxerat umbras,
724 Inque pari spatio vesper et ortus erant:
725 Ecce, redit Cephalus silvis, Cyllenia proles,
726 Oraque fontana fervida pulsat aqua.
727 Anxia, Procri, lates: solitas iacet ille per herbas,
728 Et 'zephyri molles auraque' dixit 'ades!'
729 Ut patuit miserae iucundus nominis error,
730 Et mens et rediit verus in ora color.
731 Surgit, et oppositas agitato corpore frondes
732 Movit, in amplexus uxor itura viri:
733 Ille feram movisse ratus, iuvenaliter artus
734 Corripit, in dextra tela fuere manu.
735 Quid facis, infelix? non est fera, supprime tela!
736 Me miserum! iaculo fixa puella tuo est.
737 'Ei mihi!' conclamat 'fixisti pectus amicum.
738 Hic locus a Cephalo vulnera semper habet.
739 Ante diem morior, sed nulla paelice laesa:
740 Hoc faciet positae te mihi, terra, levem.
741 Nomine suspectas iam spiritus exit in auras:
742 Labor, eo, cara lumina conde manu!'
743 Ille sinu dominae morientia corpora maesto
744 Sustinet, et lacrimis vulnera saeva lavat:
745 Exit, et incauto paulatim pectore lapsus
746 Excipitur miseri spiritus ore viri.
747 Sed repetamus opus: mihi nudis rebus eundum est,
748 Ut tangat portus fessa carina suos.
749 Sollicite expectas, dum te in convivia ducam,
750 Et quaeris monitus hac quoque parte meos.
751 Sera veni, positaque decens incede lucerna:
752 Grata mora venies; maxima lena mora est.
753 Etsi turpis eris, formosa videbere potis,
754 Et latebras vitiis nox dabit ipsa tuis.
755 Carpe cibos digitis: est quiddam gestus edendi:
756 Ora nec immunda tota perungue manu.
757 Neve domi praesume dapes, sed desine citra
758 Quam capis; es paulo quam potes esse minus;
759 Priamides Helenen avide si spectet edentem,
760 Oderit, et dicat 'stulta rapina mea est.'
761 Aptius est, deceatque magis potare puellas:
762 Cum Veneris puero non male, Bacche, facis.
763 Hoc quoque, qua patiens caput est, animusque pedesque
764 Constant: nec, quae sunt singula, bina vide.
765 Turpe iacens mulier multo madefacta Lyaeo:
766 Digna est concubitus quoslibet illa pati.
767 Nec somnis posita tutum succumbere mensa:
768 Per somnos fieri multa pudenda solent.
769 Ulteriora pudet docuisse: sed alma Dione
770 'Praecipue nostrum est, quod pudet' inquit 'opus.'
771 Nota sibi sit quaeque: modos a corpore certos
772 Sumite: non omnes una figura decet.
773 Quae facie praesignis erit, resupina iaceto:
774 Spectentur tergo, quis sua terga placent.
775 Milanion umeris Atalantes crura ferebat:
776 Si bona sunt, hoc sunt accipienda modo.
777 Parva vehatur equo: quod erat longissima, numquam
778 Thebaïs Hectoreo nupta resedit equo.
779 Strata premat genibus, paulum cervice reflexa,
780 Femina per longum conspicienda latus.
781 Cui femur est iuvenale, carent quoque pectora menda,
782 Stet vir, in obliquo fusa sit ipsa toro.
783 Nec tibi turpe puta crinem, ut Phylleïa mater,
784 Solvere, et effusis colla reflecte comis.
785 Tu quoque, cui rugis uterum Lucina notavit,
786 Ut celer aversis utere Parthus equis.
787 Mille modi veneris; simplex minimique laboris,
788 Cum iacet in dextrum semisupina latus.
789 Sed neque Phoebei tripodes nec corniger Ammon
790 Vera magis vobis, quam mea Musa, canet:
791 Siqua fides arti, quam longo fecimus usu,
792 Credite: praestabunt carmina nostra fidem.
793 Sentiat ex imis venerem resoluta medullis
794 Femina, et ex aequo res iuvet illa duos.
795 Nec blandae voces iucundaque murmura cessent,
796 Nec taceant mediis improba verba iocis.
797 Tu quoque, cui veneris sensum natura negavit,
798 Dulcia mendaci gaudia finge sono.
799 Infelix, cui torpet hebes locus ille, puella,
800 Quo pariter debent femina virque frui.
801 Tantum, cum finges, ne sis manifesta, caveto:
802 Effice per motum luminaque ipsa fidem.
803 Quam iuvet, et voces et anhelitus arguat oris;
804 A! pudet, arcanas pars habet ista notas.
805 Gaudia post Veneris quae poscet munus amantem,
806 Illa suas nolet pondus habere preces....
807 Nec lucem in thalamos totis admitte fenestris;
808 Aptius in vestro corpore multa latent.
809 Lusus habet finem: cygnis descendere tempus,
810 Duxerunt collo qui iuga nostra suo.
811 Ut quondam iuvenes, ita nunc, mea turba, puellae
812 Inscribant spoliis "Naso magister erat."