In Cumano nuper cum mecum Atticus noster esset, nuntiatum est nobis a M. Varrone venisse eum Roma pridie vesperi et, nisi de via fessus esset, continuo ad nos venturum fuisse. quod cum audissemus, nullam moram interponendam putavimus quin videremus hominem nobiscum et studiis eisdem et vetustate amicitiae coniunctum; itaque confestim ad eum ire perreximus. paulumque cum abab om. Δ eius villa abessemus, ipsum ad nos venientem vidimus; atque illum complexi, ut mos amicorum est (satis enimsatis enim Γ longo intervallo * * * ), ad suam-eum Δ se visentium Dav. villam reduximus. non videramus inter nos Reitz. advenerat pl.

hic pauca primo, atque eaea om. χ percunctantibus nobis ecquidecquid Man. et sis quid ΓΔ forte RomaRomae γχ novi.

Tum add. Reid hic St. Atticus Omitte ista quae nec percunctari nec audire sine molestia possumus quaeso inquit et quaerequaere μπ m quare ΓΔ potius ecquidecquid Asc. et quid ΓΔ ipse novi. silent enim diutius Musae Varronis quam solebant, nec tamen istum cessare sed celare quae scribat existimo.

Minime vero inquit ille; intemperantis enim arbitror esse scribere quod occultari velit;int. esse arb. scr. quidquam q. occ. velis Hier. adv. Rufin. 1, 1 sed habeo magnum opusopus magunum Δ in manibus, quaequi γ 1 quod Asc. idque Chr. iam pridem; ad hunc enimenim Γ eum Δ om. Asc. ipsum (me autem dicebat) quaedam institui, quae et sunt magna sane et limantur a me politius.

Et ego Ista quidem inquam Varro iam diu expectans non audeo tamen flagitare; audivi enim e Libone nostro, cuius nosti studium (nihil enimenim Δ ei, Γ eius modi celare possumus), non te ea intermittere sed accuratius tractare nec de manibus umquam deponere. illud autem mihi ante hoc tempus numquam in mentem venit a te requirere. sed nunc postea quam sum ingressus res eas quas tecum simul didici mandare monumentis philosophiamque veterem illam a Socrate ortam Latinis litteris illustrare, quaero quid sit cur cumcum tam Pl. multa scribas genus hochoc genus νγφ praetermittas, praesertim cum et ipse in eo excellas et id studium totaque ea res longe ceteris et studiis et artibus antecedat.

Tum ille: Rem a me saepe deliberatam et multum agitatam requiris. itaque non haesitans respondebo, sedsed] et Bα. ea dicam quae mihi sunt in promptu, quod ista ipsa de re multum ut dixi et diu cogitavi. nam cum philosophiam viderem diligentissime Graecis litteris explicatam, existimavi si qui de nostris eius studio tenerentur, si essent Graecis doctrinis eruditi, Graeca potius quam nostra lecturos, sin a Graecorum artibus et disciplinis abhorrerent, ne haechaec Δν hoc Γ quidem curaturos, quae sine eruditione Graeca intellegi non possunt.possent π itaque ea noluinolui Δγ uolui Γ scribere quae nec indocti intellegere possent nec docti legere curarent.

Vides autem eadem ipse; didicisti enim non posse nos AmafiniiAmafinii χ -fanii ΓΔ aut Rabirii similes esse, qui nulla arte adhibita de rebus ante oculos positis vulgari sermone disputant, nihil definiunt nihil partiuntur nihil apta interrogatione concludunt, nullam denique artem esse nec dicendi nec disserendi putant; nos autem praeceptis dialecticorum et oratorum etiam,etiam Γπ et ς quoniam cf. Quint. inst. 2, 20, 9 utramque vim virtutem esse nostri putant, sic parentes ut legibus verbis quoquequamquam Δ novis cogimur uti, quae docti ut dixi a Graecis petere malent,malent ν mallent ΓΔ indocti ne a nobis quidem accipient,accipient Dav. ut-unt ΓΔ frustra omnis suscipiatur labor. add. γ m ς

Iam vero physica, si Epicurum id est si Democritum probarem, possempossum χ scribere ita plane ut Amafinius.Amafinius ς -fanius ΓΔ quid est enim magnum, cum causas rerum efficientium sustuleris, de corpusculorum (ita enim appellat atomos) concursione fortuita loqui? nostra tu physicaphysicam Δ nosti; quae cumcum om. ς contineantur ex effectione et ex materia ea quam fingit et format effectio, adhibenda etiametaim Γ enim Δ geometria est; quamquam Γ quoniam Δ quibusnam quisquam enuntiare verbis aut quem ad intellegendum poterit adducere? Haec ipsa de vita et moribus et de expetendis fugiendisque rebus illi simpliciter, pecudis enim etilli enim simpl. pec. et Δ hominis idem bonum esse censent; apud nostros autemautem Lb. non ignoras quae sit et quanta subtilitas.

sive enimenim ΓΔ Zenonem sequare, magnum est efficere ut quis intellegat quid sit illud verum et simplex bonum quod non possit ab honestate seiungi (quod bonum quale sit negat omnino Epicurus se add. Lb. sine voluptatibus sensum moventibus nene Dur. nec ΓΔ suspicari quidem add. Dur. ); si vero Academiam veterem persequemur,persequamur π 1 ς -quimur μ suspicamur ν quam nosnos γ m ς non ΓΔ ut scis probamus, quam eriterunt Ern. illa acute explicanda nobis, quam argute quam obscure etiam contra Stoicos disserendum. Totum igitur illudigitur illud Δν illud igitur Γ philosophiae studium mihi quidem ipse sumo et ad vitae constantiam quantumquantam Δ possum et ad delectationem animi, nec ullum arbitror, ut apud Platonem Plat. Tim. 47 B est, maius aut melius a diis datum munus homini;

sed meos amicos in quibus est studium in Graeciam mitto id estid est om. γ ad Graecos ire iubeo,id ... iubeo del. Lb. ut ex [a]ex [a] Ha. ca a ΓΔ fontibus potius hauriant quamhaur. riu. quam (hoc in ras.) sectentur π rivulos consectentur. quae autem nemo adhuc docuerat nec erat unde studiosi scire possent, ea quantum potui (nihil enim magnopere meorum miror) feci ut essent nota nostris; a Graecis enim peti non poterant ac post L. AeliiL. Aelii Camer. Laelii ΓΔ nostri occasum ne a Latinis quidem. et tamen in illis veteribus nostris, quae Menippum imitati non interpretati quadam hilaritate conspersimus, multa admixta ex intima philosophia, multa dicta dialectice, quae quo facilius minus docti intellegerent, iucunditate quadam ad legendum invitati; in laudationibus, in his ipsis antiquitatum prooemiisprohemiss Δ praemiis Γ philosophiae more add. Pl. scribere voluimus,uolumus π si modo consecuti sumus.

Tum ego Sunt sunt uera Γ. an s. vero? inquam ista Varro. nam nos in nostra urbe peregrinantis errantisque tamquam hospites tui libri quasi domum deduxerunt,reduxerunt ς Aug. ut possemus aliquando qui et ubi essemus agnoscere. tu aetatem patriae tu descriptionesdiscr. cod. Aug. l Mue. temporum, tu sacrorum iura tu sacerdotum,sacerdotem πμ 1 νρ tu domesticam tu bellicambellicam] publicam Aug. disciplinam, tu sedumsedum vel -ium codd. Aug. plerique sedem ΓΔ regionum locorum tu omnium divinarum humanarumque rerum nomina genera officia causas aperuisti;nos ... aperuisti Aug. civ. 6, 2 plurimumplurimumque ς Ald. -que idem p. Gr. quidem poetis a petis Δ nostris omninoque Latinis et litteris luminis et verbis attulisti atque ipse varium et elegans omni fere numero poema fecisti, philosophiamque multis locis inchoasti, ad impellendum satis, ad edocendum parum.

Causam autem probabilem tu quidem affers: aut enim Graeca legere malentmalent ν mallent ΓΔ qui erunt eruditi, aut ne haechaec πχ hoc ςγφ ambigue μν quidem qui illa nescient.nesciunt Δ satisne Δ sed eameam Turn. mihi nonda mihi nunc (non π 1?) saneea m. n. sane Γ probas; immo vero et haec qui illa non poterunt,poterunt ς potuerunt ΓΔ et qui Graeca poteruntpotuerunt Γχ non contemnentcontempnent φ -nant ΓΔ sua. quid enim causae est cur poetas Latinos Graecis litteris eruditi legant, philosophos non legant? an quia delectat Ennius Pacuvius AcciusActius Γρ multi alii, qui non verba sed vim Graecorum expresserunt poetarum—quanto magis philosophi delectabunt, si ut illiut illi Δ (si ut ... euripidem in ras. π) fuerint Γ (-runt μ) AeschylumAeschinem Δ Sophoclem Euripidem sic hi Platonem imitenturmirentur Γ Aristotelem Theophrastum. oratores quidem laudari video si qui e nostris Hyperidem sintsunt Ha. aut Demosthenem imitati.

Ego autem Varroa. V. Pl. autem Δ uarro Γ (dicam enim ut res est), dum me ambitio dum honores dum causae, dum rei publicae non solum cura sed quaedam etiam procuratio multis officiis implicatum et constrictum tenebat, animoanimo om. Δ haec inclusa habebam et ne obsolescerent renovabam cum licebat legendo; nunc vero et fortunae gravissimo percussusperculsus χ Lb. vulnere etet om. Γ administratione rei publicae liberatus doloris medicinam a philosophia peto et otii oblectationem hanc honestissimam iudico. aut enim huic aetati hoc maxime aptum est, aut his rebus si quas dignas laude gessimus hoc in primis consentaneum, aut etiam ad nostros cives erudiendos nihil utilius, aut si haec ita non sunt nihil aliud video quod agere possimus.

Brutus quidem noster excellens omni genere laudis sic philosophiam Latinis litteris persequitur nihil ut ut in Γ (ut nihil in γ) isdem de rebus GraecaGraecia Δ desideres;desideres Ald. nep. -et ΓΔ et eandem quidem sententiam sequitur quam tu, nam Aristum Athenisathetus π audivit aliquamdiu, cuius tu fratremfratrem tu Γ Antiochum. quam ob rem da quaeso te huic etiam generi litterarum.

Tum ille: Istuc quidem considerabo, nec vero sine te. sed de te ipso quid est inquit quod audio?

Quanam inquam de re?

VA. Relictam a te veterem Academiam Academiam Bentl. iam ΓΔ inquit, tractari autem novam.

Quid ergo inquam Antiocho id magis licuerit nostro familiari, remigrare in domum veterem e nova, quam nobis in novam e vetere? certe enim recentissima quaeque sunt correcta et emendata maxime. quamquam Antiochi magister Philo,pholo Γ magnus vir ut tu existimasestimas vel ex(s)t- Γ ipse, †negaretnegat Dav. negare solet Pl. in libris, quod coram etiam ex ipso audiebamus, duas Academias esse, erroremque eorum qui ita putarent coarguit.

VA. Est inquit ut dicis; sed ignorare te non arbitror quae contra Philonis Antiochus scripserit. scripsit γφ

CIC. Immo vero et istaista ς -am ΓΔ et totam veterem Academiam, a qua absum tamabsum tam χ -iam γ 2 absuntam ν absumptam πμν 1 ass- ςγ 1 φ diu, renovari a te nisi molestum est velim, et simul adsidamus inquam si videtur.

VA. Sane istucistud Δν quidem quid est πχ inquit, sum enim admodum infirmus. sed videamus idemne Attico placeat fieri a me quod te velle video.

Mihi vero ille; quid est enim quod malim quam ex Antiocho iam pridem audita recordari et simul videre satisne ea commode dici possint Latine?

Quae cum essentessent γς sint ΓΔ sunt ς del. Gul. dicta, in conspectu consedimus omnes.

Tum Varro ita exorsus est: Socrates mihi videtur, id quod constat inter omnes, primus a rebus occultis et ab ipsa natura involutis, in quibusomnibus Δ omnes ante eum philosophi occupati fuerunt, avocavisse philosophiam et ad vitam communem adduxisse, ut de virtutibus et de vitiis omninoque dede1 om. Δ bonis rebus et malis quaereret, caelestia autem vel procul esse a nostra cognitione censeret vel, si maxime cognita essent, nihil tamen ad bene vivendum.

hic in omnibus fere sermonibus, qui ab is qui illum audierunt perscripti varie copiosequeque om. πχ sunt, ita disputat ut nihil affirmet ipse refellat alios, nihil se scire dicat nisi id ipsum, eoque praestare ceteris,pr. se μ; praestarem π 1 (ceteris in ras.) quod illi quae nesciant scire se putent,putent Δν -ant Γ ipse se nihil scire id unum sciat, ob eamque rem sese rem Γ arbitrari ab Apolline omnium sapientissimum esse dictum, quod haec esset una hominisomnis Δ. cf. Plato apol. 23 A Lact. ira 1, 6 s. epit. 35, 5 sapientia, non arbitrari sesese γφ scire quod nesciat. quae cum diceret constanter et in ea sententia permaneret, omnis eius oratio tantumtantum Dav. ad Lact. epit. 37 tam ΓΔ tamen vel tum ς in virtute laudanda et in hominibushom. omnibus Δ o. h. ς ad virtutis studium cohortandis consumebatur, ut e Socraticorum libris maximeque Platonis intellegi potest.

Platonis autem auctoritate, qui varius et multiplex et copiosus fuit, una et consentiens duobus vocabulis philosophiae forma institutaconstituta Γ est Academicorum et Peripateticorum, qui rebus congruentes nominibus differebant. nam cum Speusippum sororis filium Plato philosophiae quasi heredem reliquisset, duoduos π 2 π 1 π 2 ργ 2 φ c autem praestantissimopraestatnissimos μν studio atque doctrina, Xenocratem Calchedonium et Aristotelem Stagiritem, qui erant cum Aristotele Peripatetici dicti sunt, quia disputabant inambulantes in Lycio, illi autem, quiaquia ΓΠ qui ςν Platonis instituto in Academia, quod est alterum gymnasium, coetus erant et sermones habere soliti, e loci vocabulo nomen habuerunt. sed utrique Platonis ubertate completi certam quandam disciplinae formulam composuerunt et eam quidem plenam ac refertam, illam autem Socraticam dubitanterdubitanter Bai. -tantem Γ -tationem Δ (tionem in ras. π) de omnibus rebus et nulla affirmatione adhibita consuetudinemconsuetudine μν; adh. cons. in. ras. π disserendi reliquerunt. ita facta est,est disserendi Δ (diss. in ras. π) quod minime Socrates probabat, ars quaedam philosophiae et rerum ordo et descriptio disciplinae.

Quae quidem erat primo duobus ut dixi nominibus una; nihil enim inter Peripateticos et illam veterem Academiam differebat. abundantia quadam ingenii praestabat, ut mihi quidemmihi uid. quidem ΤΔ transposuit μ c (q. in ras. π) videtur, Aristoteles, sed idem fons erat utrisque et eadem rerum expetendarum fugiendarumquefugiendarumque om. π partitio.

Sed quid ago inquit aut sumne sanus qui haec vos doceo? nam etsi non sus Minervam sus sum ν 1 γ 1 φ (Minerua γ 1) sum sus π 1? ut aiunt, tamen inepte quisquis Minervam docet.

Tum Atticus Tu vero inquit perge Varro; valde enim amo nostra atque nostros, meque ista delectant cum Latine dicuntur et isto modo.

Quid me inquam putas, qui philosophiam iam professusprof. iam Γ simsim Δν sum Γ populo nostro meme om. Δ exhibiturum.

VA. Pergamus igitur inquit,inquit om. Γχ quoniam placet. Fuit ergo iam accepta a Platone philosophandi ratiorat. phil. π 1 triplex, una de vita et moribus, altera de natura et rebus occultis, tertia de disserendo et quid verumuerum et Δ quid falsum quid rectum in oratione pravumveprauumue accedit ς quid consentiensconsentiens sit Goer. quid repugnetrepugnat ς -ans ς -ans esset Mue. iudicando.

Ac primumprimam Δ illam partem bene vivendi a natura petebant eique parendum esse dicebant, neque ulla alia in re nisi in natura quaerendum esse illud summumsummum illud πσμν bonum quo omnia referrentur,referrentur ΔΓ -ere- Γ constituebantque extremum esse rerum expetendarum et finem bonorum adeptum esse omnia e naturaomn. e nat. Om. Γ et animoanima Γ et corpore et vita. corporis autem alia ponebant esse in toto alia in partibus, valetudinem vires pulchritudinem in toto, in partibus autem sensus integros et praestantiam aliquam partium singularum, ut in pedibus celeritatem, vim in manibus, claritatem in voce, in lingua etiam explanatam vocum impressionem;

animi autem quae essent ad comprehendendam ingeniisingenii Γ del. Man. virtutem idonea, eaque ab his in naturam et mores dividebantur. naturae celeritatem ad discendum et memoriam dabant, quorum utrumque mentis esset proprium et ingenii; morum autem putabant studia esse et quasi consuetudinem, quam partim assiduitate exercitationisexerc. ass. Δ partim ratione formabant, in quibus erat ipsa philosophia;phil. ipsa Δ in qua quod inchoatum est neque absolutum add. χ perfectum alii progressio quaedam ad virtutem appellatur, quod autem absolutum, id est virtus, quasiabs., virtus, id est q. Chr. perfectio naturae omniumque rerum quas in animis ponunt una res optima.

ergo haec animorum; vitae autem (id enim erat tertium) adiuncta esse dicebant quae ad virtutis usum valerent. Iamnam Goer. virtus inin1 et 2 om. Δ animi bonis et in corporis cernitur etet om. Δ in quibusdam quae non tam naturae quam beatae vitae adiuncta sunt. hominem enimenim om. Δ autem Mue. esse censebant quasi partem quandamesse post quandam σμν civitatis et universi generis humani, eumque esse coniunctum cum hominibus humana hum. communi IFGronovius observ. 3, 6 quadam societate. ac de summo quidem atque naturali bono sic agunt; cetera autem pertinere ad id putant aut adaugendum aut ad tenendum,aut ad agendum Δν om. ς tuendum ς ut divitias ut opes ut gloriam ut gratiam. Ita tripertita ab his inducitur ratio bonorum,

atque haec illa sunt tria genera quae putant plerique Peripateticos dicere. id quidem non falso; est enim haec partitio illorum; illud imprudenter, si alios esse Academicos qui tumtum Asc. dum ΓΔ appellarentur alios Peripateticos arbitrantur. communis haec ratio, et utrisque hic bonorum finis videbatur,videbatur Asc. uideatur ΓΔ uidetur γφ adipisci quae essent prima inprima in Γχ in prima Δ in del. Dav. natura quaeque ipsa per sese expetenda aut omnia aut maxima; ea sunt autem maxima, quae in ipso animo atque in ipsa virtute versantur. itaque omnis illa antiquailla ant. Δν 1 φ 2 ant. illa Γ om. ν philosophia sensit in una virtute esse positam beatam vitam, nec tamen beatissimam nisi adiungerentur etiametiam Γπ et ς corporis et cetera quae supra dicta sunt ad virtutis usum idonea.

Ex hac descriptionediscr. mue. agendi quoque aliquid in vita et officii ipsius initium reperiebatur, quod erat in conservatione sui et in appetitione add. Pl. earum rerum quas natura praescriberet. hinc gignebatur fuga desidiae voluptatumque contemptio, ex quo laborum dolorumque susceptio multorum magnorumque add. ς; an et magn.? recti honestique causa et earum rerum quae erant congruentes cum praescriptionedescriptione Δ naturae; unde et amicitia exsistebat et iustitia atque aequitas, eaeque et voluptatibus et multis vitae commodis anteponebantur. Haec quidem fuit apud eos morum institutio et eius partispartis Wa. artis ΓΔ quam primam posui forma atque descriptio.

De cf. Lact. inst. 7,3,1 natura autem (id enim sequebatur) ita dicebantdocebant Γ ut eam dividerent in res duas, ut altera esset efficiens, altera autem quasi huic se praebens, eaqueea qua Man. ex qua Turn. ex eaque Mue. ea nominativus efficereturefficerentur Γρ 1 aliquid. in eo quod efficeret vim esse censebant, in eo autem quod efficeretur tantum modotantum modo om. Δ materiam quandam; in utroque tamen utrumque: neque enim materiam ipsam cohaerere potuisse si nulla vi contineretur, neque vim sine aliqua materia; nihil est enim quod non alicubi esse cogatur. sed quod ex utroque, id iam corpus et quasi qualitatem quandam nominabant—dabitishabitis Γ enim profecto ut in rebus inusitatis, quod Graeci ipsi faciunt a quibus haec iam diu tractantur, utamur verbis interdum inauditis.

Nos vero inquit Atticus; quin etiam Graecis licebit utare cum voles, si te Latina forte deficient. VA. Bene sane facis; sed enitar ut ut in π 1 Latine loquar, nisi in huiusceeiusce Γχ modi verbis ut philosophiam aut rhetoricam aut physicam aut dialecticam appellem, quibus ut aliis multis consuetudo iam utitur pro Latinis. qualitates s cf. Mart. Cap. 5, 510 igitur appellavi quas ποιότητας Graeci vocant, quod ipsum apud Graecos non est vulgi verbum sed philosophorum, atque id in multis; dialecticorum vero verba nulla sunt publica, suis utuntur. et id quidem commune omnium fere est artium; s. cf. fin. 3, 3 nat. deor. 1, 44 frg. inc. K 10 Hier. in Gal. 3, 26 aut enim nova sunt rerum novarum facienda nomina aut ex aliis transferenda. quod si Graeci faciunt qui in his rebus tot iam saecla versantur, quanto id nobis magism. n. Δ n. maius π p σμν concedendum est, qui haec nunc primum tractare conamur.

Tu vero inquam Varro bene etiam meriturus mihi videris de tuis civibus, si eos non modo copia rerum auxeris, ut effecisti,ut fecisti ς uti f- RKl. sed etiam verborum. VA. Audebimus ergo inquit novis verbis uti te auctore, si necesse erit.erit Γπχ est ς —earum igitur qualitatum sunt aliae principes aliae ex his ortae. principes sunt unius modi et simplices; ex his autem ortae variae sunt et quasi multiformes. itaque aer (hoc inde ab hoc rursus deest ς hoc om. Δ quoque utimur enim enim iam Ha. pro Latino) etet1 om. Δ ignis et aqua et terra primaprimae ς sunt; ex his autem ortae animantium formae earumque rerum quae gignuntur e terra. ergo illa initia et ut e Graeco vertam elementa dicuntur; e quibus aer et ignis movendi vim habent et efficiendi, reliquae partes accipiendi et quasi patiendi, aquam dico et terram. quintum genus, e quo essent astra mentesque, singularesingulares Γς eorumque quattuor quae supra dixi dissimile AristotelesArist. cf. AKail diss. phil. Vind. 11, 90 quoddam esse rebatur.

Sed subiectam putantputant χ -at Δ -abant Γ omnibus sine ulla specie atque carentem omni illa qualitate (faciamus enim tractando usitatius hoc verbum et tritius) materiam quandam, ex qua omnia expressa atque effectaefficat Turn. sint, quae tota omnia accipere possitpossit χ -sunt Γ -sint Δν omnibusque modis mutarimutari ς? Dav. -re ΓΔ atque ex omni parte eoqueeque Γ eamque Chr. etiam interire, non in nihilum sed in suas partes, quae infinite secari ac dividi possint, cum sit nihil omnino in rerum natura minimum quod dividi nequeat. quae autem moveantur omnia intervallis moveri, quae intervalla item infinite dividi possint.

et cum ita moveatur illa vis quam qualitatem esse diximus, et cum sic ultro citroqueintroque π in utroque ς versetur, et materiam ipsam totamtotam ipsam Γ penitus commutari putant et illa effici quae appellant qualia; e quibus inin del. Dav. omni natura cohaerentecohaerente Γπ m χ cohercente Δ et continuata cum omnibus suis partibus unumunum om. Δ effectum esse mundum, extra quem nulla pars materiaemat. par Γ sit nullumque corpus. Partis autem esse mundi omnia quae insint in eo, quae natura sentiente teneantur, in qua ratio perfecta insit, quae sit eadem sempiterna (nihil enim valentius esse a quo intereat);

quam vim animum esse dicunt mundi, eandemque esseesse2 om. Γ mentem sapientiamque perfectam, quem deum appellant, omniumque rerum quae suntsint Mue. ei subiectae quasi prudentiamprovidentiam Lb. quandam procurantem caelestia maxime, deinde in terris ea quae pertineantpertinent ρ 1 ςμ ad homines; quam interdum eandem necessitatem appellant, quia nihil aliter possit atque ab ea constitutum sit, interdum interdum π 1, idem et item π m inter ΓΔ seriem causarum Pl. * * * quasi fatalem et immutabilem continuationem ordinis sempiterni, non no num π numquam quidemquidem om. Γ eandem fortunam, quod efficiat multa improvisa etet ς? Lb. haec ΓΔ ac Ha. necopinata nobis propter obscuritatem ignorationemque causarum.fortunam — — quod multa eff. inopinata nobis ... causarum Lact. inst. 3, 29, 3, cf. ibid. 18 (ign. rerum atque caus.)

Tertia deinde philosophiae pars, quae erat in ratione et in disserendo, sic tractabatur ab utrisque. Quamquam oriretur a sensibus tamen nonnon om. Γ; tamen non in ras. π esse iudicium veritatis in sensibus. mentem volebant rerum esseesse ereum νγφ iudicem, solam censebant idoneam cui crederetur, quia sola cerneret id quod semper esset simplex et unius modi et tale quale esset (hanc illi ἰδέαν appellabant,appellabant Γς -labantur μ 1 -lant πγ iam a Platone ita nominatam, nos recte speciem possumus dicere).

sensus autem omnis hebetes et tardos esse arbitrabantur nec percipere ullo modo res eas quae subiectae sensibus viderentur, quodquod Γ quae Δ essent aut ita parvae ut sub sensum cadere non possent, aut ita mobiles et concitatae ut nihil umquam unum esset et add. Ha. aut Reid constans, ne idemne idem Man. eidem ΓΔ quidem, quia continenter laberentur et fluerent omnia. itaque hanc omnem partemartem Non. rerum opinabilemopinabilium Goer. appellabant;itaque ... appellabant Non. p. 148 (opinabile) appellabat Non.?

scientiam autem nusquam esse censebant nisi in animi notionibusnotionibus ς? Lb. mot- ΓΔ atque rationibus. qua de causa definitiones rerum probabant et has ad omnia de quibus disceptabatur adhibebant; verborum etiam explicatioexplicari Γ probabatur,probatur Γ id est qua de causa quaeque essentesset μ p πχ ita nominata, quam ἐτυμολογίαν appellabant; post argumentis quibusdamquibusdam om. Δ et quasi rerum notis ducibuset rer. not. quasi duc. Dav. utebantur ad probandumad prob. rursus accedit ς et ad concludendum id quod explanari volebant. in quain quo Man. denique Mue. tradebatur omnis dialecticaedialectica ς disciplina id est orationis ratione conclusae;conclusa ρς huic quasi ex altera parte oratoria vis dicendi adhibebatur, explicatrix orationis perpetuae ad persuadendum accommodatae.

Haec formaforma om. Δ erat illis prima, a Platone tradita; cuius quas acceperim dissupationesdissupationes Bai. disputat- ΓΔ si vultis exponam.

Nos vero volumus inquam, ut pro Attico etiam respondeam.

ATT. Et recte quidemquidem om. Δ inquit respondes; praeclare enim explicatur Peripateticorum et Academiae veteris auctoritas.

VA. Aristoteles igiturigitur om. Δ primus species quas paulo ante dixi labefactavit, quas mirifice Plato erat amplexatus,quas ... erat amplexatus pars codicum Non. p. 470 ut in iis quiddam divinum esse diceret. Theophrastus autem, vir et oratione suavis et ita moratus ut prae se probitatem quandam et ingenuitatem ferat,ferret Ern. vehementius etiam fregit quodam modo auctoritatem veteris disciplinae; spoliavit enim virtutem suo decore imbecillamque reddidit, quod negavit in ea sola positum esse beate vivere.

Nam Strato eius auditor quamquam fuit acri ingenio tamen ab ea disciplina omnino semovendus est; qui cum maxime necessariam partem philosophiae, quae posita est in virtute et inin om. μγφ moribus, reliquisset totumque se ad investigationem naturae contulisset, in ea ipsa plurimum dissedit a suis. Speusippus autem et Xenocrates, qui primi Platonis rationem auctoritatemque susceperant, et post eos PolemoPolemon Γ et Crates unaque CrantorCranto π 2 ςγ 2 Cratero γ 1 Crator ΓΔ in Academia congregati diligenter eaeis πχ quae a superioribus acceperant tuebantur.utebantur Δ Iam Polemonem audiverant assidue Zeno et Arcesilas.Archesilaus χ

sed Zeno, cum ArcesilamArchesilaum π 1 ς anteiret aetate valdeque subtiliter dissereret et peracute moveretur, corrigere conatus est disciplinam. eam quoque si videtur correctionem explicabo, sicut solebat Antiochus.

Mihi vero inquam videtur, quod vides idem significare Pomponium.

VA. Zeno igitur nullo modo is erat qui ut Theophrastus nervosneruis π virtutis inciderit,incideret ς Lb. -rent ν sed contra qui omnia quaeque om. ς quaecumque Reid ad beatam vitam pertinerent in una virtute poneret nec quicquam aliud numeraret in bonis idque appellaret honestum quod esset simplex quoddam et solum et unum bonum.

cetera omissa turpitudo autem etsi nec bona nec mala essent tamen alia secundum naturam dicebat alia naturae esse contraria; his ipsis alia interiecta et media numerabat. quae autem secundum naturam essent ea sumenda et quadam aestimatione dignandadignando π 1?Γ docebat,dicebat Lb. contraque contraria; neutra autem in mediis relinquebat, in quibus ponebat nihil omnino esse momenti.

sed quae essent sumenda, ex iis alia pluris esse aestimanda alia minoris. quae pluris ea praeposita appellabat, reiecta autem quae minoris. Atque ut haec non tam rebus quam vocabulis commutaverat, sic inter recte factum atque peccatum officium et contra officium media locabat quaedam, recte facta sola in bonis actionibus ponens, prave id est peccata in malis; officia autem conservataconservata Pl. et serv- ΓΔ serv- Lb. praetermissaque media putabat ut dixi.

cumque superiores non omnem virtutem in ratione esse dicerentdiceret πχ sed quasdam virtutes quasiquasi Γ que π 1 om. π 2 ς natura aut more perfectas, hic omnis in ratione ponebat. cumque illi ea genera virtutum cf. p. 9, 26 s. quae supra dixi seiungi posse arbitrarentur, hic nec id ullo modo fieri posse disserebat,hic ... disserebat om. ς nec virtutis usum modo ut superiores sed ipsum habitum per se esse praeclarum, nec tamen virtutem cuiquam adesse quin ea semper uteretur. cumque perturbationem animi illi ex homine non tollerent naturaque et et eum Dav. condolescere et concupiscere et extimescere et efferri laetitia dicerent, sed ea contraherent in angustumque deducerent, hic omnibus his quasi morbis voluit carere sapientem.

cumque eas perturbationes antiqui naturales esse dicerent et rationis expertes aliaque in parte animi cupiditatem alia in alia Lb. rationem collocarent, ne his quidem assentiebatur; nam et perturbationes voluntarias esse putabat opinionisque iudicio suscipi et omnium perturbationum matrem esse arbitrabaturarb. matr. esse ρς immoderatam quandam intemperantiam. Haec fere de moribus.

De naturis autem sic sentiebat, primum ut in ut in ut ς? Asc. uti Bai. quattuor initiis rerum illis quintam hanc naturam, ex qua superiores sensus et et etiam Reid mentem effici rebantur, non adhiberet; statuebat enim ignem esse ipsam naturam quae quidque gigneret et mentem atque sensus. discrepabat etiam ab isdem, quod nullo modo arbitrabaturarbitrabantur Γ quicquam effici posse ab ea quae expers esset corporis, cuius generis Xenocrates et superiores etiam animum esse dixerant, nec vero aut quod efficeret aliquid aut quod efficeretur posse esse non corpus.

Plurima autem autem aut μ 1?ν etiam γφ in illa tertia philosophiae parte mutavit. in qua primum de sensibus ipsis quaedam dixit nova, quos iunctosuinctos πφ inuictos ς esse censuit e quadam quasi impulsione oblata extrinsecus, quam ille φαντασίαν, cf. p. 36, 10 Cael. Aur. acut. 3, 13 (Gell. 19, 1, 15) nos visum appellemusappellemus π 2 -amus ΓΔ licet, et teramusterramus ν -anus ς teneamus Δ hoc quidem verbum,hoc quidem uerbum ς h. u. q. ΓΔ erit enim utendum in reliquo sermone saepius— sed ad haec quae visa sunt et quasi accepta sensibus assensionemascensionem Γ adiungit animorum, quam esse vult in nobis positam et voluntariam.

visis non omnibus adiungebat fidem sed is solum quae propriam quandam haberent declarationem earum rerum quae viderentur; id autem visum cum ipsum per se cerneretur, comprehendibile—feretis haec?hoc Dav. ATT. nos vero inquit;inquam Ald. quonamquoniam νγ 1 quam π 1; (quo)nam ... sed in ras. π enim alioalio om. Δν modo καταλημπτὸν diceres?— VA. sed cum acceptum iam et approbatumprobatum Γ esset, comprehensionem appellabat, similem is rebus quae manu prenderentur; ex quo etiam nomen hoc duxerat at, del. Man. ac γφ cum eo verbo antea nemo tali in re in re iure μς usus esset, plurimisque idem novis verbis (nova enim dicebat) usus est. Quod autem erat sensu comprensum id ipsum sensum appellabat, et si ita erat comprensum ut convelli ratione non posset scientiam, sin aliter inscientiam nominabat; ex qua existebatexistebat Pl. -erat π -eret ρς extiterat Γ etiam opinio, quae esset imbecillaimb. adsensio Pl. et cum falso incognitoque communis.

sed inter scientiam et inscientiam comprehensionem illam quam dixi collocabat, eamque neque in rectis neque in pravisparuis Γ numerabat, sed soli credendum esse dicebat. E quo sensibus etiam fidem tribuebat, quod ut supra dixi comprehensio facta sensibus et vera esse illi et fidelis videbatur, non quodquod om. Γ, in ras. π omnia quae essent in re comprehenderet, sed quia nihil quod cadere in eam eam nat. Man. n. eam Fab. posset relinqueret, quodque natura quasi normam scientiae et principium sui dedisset unde postea notiones rerum in animis imprimerentur; e quibus non principia solum sed latiores quaedam ad rationem inveniendam viae reperiuntur.aperituntur Man. -rirentur Dav. reperirentur Gr. errorem autem et temeritatem et ignorantiamignorationem ς et opinationem et suspicionem et uno nomine omnia quae essent aliena firmae et constantis assensionis a virtute sapientiaque removebat.

Atque in his fere commutatio constitit omnis dissensioque Zenonis a superioribus.

Quae cum dixisset et, del. ς? Man. Breviter sane minimeque obscure exposita est inquam a te Varro et veteris Academiae ratio et Stoicorum. horumhorum Goer. uerum ΓΔ esse autem arbitror, utut σμ et ν ut ab π 1 ab χ at γ 2 φχ at ab Δ om. γ 1 Antiocho nostro familiari placebat, correctionem veteris Academiae potius quam aliquam novam disciplinam putandam.

Tumtum σ tunc ΓΔ Varro Tuaeduae Δ sunt nunc partes inquit qui ab antiquorum rationeratione nunc Δ desciscisdescistis μ p νφ deciscis π 1 desistis γ et ea quae ab Arcesila novata sunt probas, doceredoce π 2 π 1 ρς quod et qua de causa discidiumdissidium μγφ desidium σν factum sit, ut videamus satisne ista sit iusta defectio.

Tum ego Cum Zenone inquam ut accepimus Arcesilas sibi omne certamen instituit, non pertinacia aut studio vincendi ut quidem mihiquidem mihi Γπ videtur, sed earum rerum obscuritate, quae ad confessionem ignorationis adduxerant Socratem et vel ut iam anteet iam ante Dav. ad Lact. epit. 32 et ueluti amantes ΓΔ Socratem Democritum Anaxagoram Empedoclem omnes paene veteres, qui nihil cognosci nihil percipi nihil sciri posse dixerunt, angustos sensus imbecillosinbecilles π 1 σγφ animos brevia curricula vitae etet om. σγφ ut Democritus cf. p. 43, 13 in profundo veritatem esse demersam,demersam γφχ dim- σμνπ m diuersam Δ opinionibus et institutis omnia teneri, nihil veritatiueritate Γ relinqui, deinceps deinceps denique Bentl. densis IACvHeusde Cic. φιλοπλάτων (1836) 236 n. 1 omnia tenebris circumfusa esse dixerunt. cf. Lact. inst. 3, 4, 11. 28, 12 s. 30, 6 Democr. fr. 117 Deiels Emped. fr. 2 D. (Kranz Herm. 47, 29 n. 2)

itaque Arcesilas negabat esse quicquam quod sciri posset, ne illud quidem ipsum quod Socrates sibi reliquisset, ut nihil scire se sciret;ut ... sciret om. Δν, cf. p. 7, 12 sic omnia latere censebatcensebat ς -bant ΓΔ in occulto neque esse quicquam quod cerni aut intellegi posset;possit Δ quibus de causis nihil oportere neque profiteri neque affirmare quemquamquamquam π 1?σμ neque assensioneassertione Δ approbare, cohibereque semper et ab omni lapsu continere temeritatem, quae tumtum π 2 σ cum ΓΔ esset insignis cumtum σγ m χ aut falsa aut incognita res approbaretur, neque hoc quicquam esseesse ς esset ΓΔ (in ras. π) turpius quam cognitioni et perceptioni assensionemassertionem Δ assessionem φ approbationemque praecurrere. huic rationi quod erat consentaneum faciebat, ut contra omnium sententias disserensdisserens de sua Γ dies iam Δ de sua plerosqueplerumque ν pleresque γφ pleros Δ deduceret,deduceret et efficeret Pl. ut cum in eadem re paria contrariis in partibus momenta rationum invenirentur facilius ab utraque parte assensioascensio μνφ assertio Δ sustineretur.

Hanc Academiam novam appellant, quae mihi vetus videtur, si quidem Platonem ex illa vetere numeramus, cuius in libris nihil affirmatur et in utramque partem multa disseruntur, de omnibus quaeritur nihil certi dicitur—sed tamen illa quam exposuistiexposuisti Dur. exposui ΓΔ; an a Cicerone neglegenter scriptum? vetus, haec nova nominetur. quae usque ad Carneadem perducta,producta μν (per in ras. π) qui quartus ab Arcesila fuit, in eadem Arcesilae ratione permansit. Carneades autem nullius philosophiae partis ignarus et, ut cognovi ex is qui illum audierant maximeque ex EpicureoEpicureo μς -ZZZo ΓΔ Zenone, qui cum ab eo plurimum dissentiret unum tamen praeter ceteros mirabatur, incredibili quadam fuit facultate et tofuit īo facultate et do μ 1, īo del. et do ctrina μ 2; et to om. Δν et copia dicendi Chr. quid autem stomachaturstomachetur Sig. Mnesarchus, quid Antipater digladiatur Non. p. 65 (digladiari) digladiatur F1 -etur cett. cum Carneade tot voluminibus?

atqui si id crederemus, non egeremusnon eg. om. L perpendiculis non Non. p. 162 s. (perpendiculi et normae) normis non regulis.

quid lunae quae liniamenta sintsint Iun. sunt codd. del. Iun. potesne dicere ne, cuius et nascentis et inseniscentiset ins. om. L et sen-lun. alias hebetiora alias acutiora videntur cornua. Non. p. 121 s. (hebes)

quid tam planum videtur quam mare; e quo etiame quo etiam om. CADA; ab aequo Quich. aequor Non. p. 65 (aequor) illud poetae vocant

in aqua remum integrum quasi fractum videmus Serv. ecl. 2, 27 nulla — — res ita decipit quem ad modum imago; nam et in speculo contraria ostendit universa, et in ... videmus, quod etiam Cicero in Tusculanis plenius docet. cf. index v. remus

in tanta animantium varietate homini ut soli cupiditas ingeneraretur Non. p. 123 (ingeneraretur) cognitionis et scientiae

quod si liceret ut iis qui in itinere deerravissent sic vitam deviam secutossecutos vel -tus codd. -tis edd. Lact. Patr. corrigere errorem paenitendo, facilior esset emendatio temeritatis Lact. inst. 6, 24, 1 nec tamen deficiat aliquis — —, si — — ad iniustitiae viam lapsus est; potest enim reduci ac liberari, si eum paeniteat actorum — —. 2 quod fieri posse Cicero non putavit, cuius haec in Academico tertio verba sunt: quod si ... temeritatis