Digitized by Googie Digitized by Google hin. ^,8 * Is A A C I CASAVBONI DE REBVS SACRIS ET ECCLESIASTICIS EXERCITATIO :?^ES XVI. AdCardinalis BARO NI I ^ralegomtna in /inntdts, nrum partem , de Domini NosTai Iesv Chmsti Natiuitatc, VjtiL^ Pt^ne, yijpmitionc^. . vt^ Ad lACOBVM, Dei gratia, Magnx Biicanniz, Hibcrniz , &c. Rc^cmSeremjsimtoH. • LONDlNl Ex oSuraTifnnuiuiipuilMt.Billuim. cb. b. C Xllir. aiacD ecaoa BDDEl AOMA^ { • •’ / \ V )»-.. POTENTIS SIMOQVE PRINCIPI, fACO^BO, DEI Gratia Magn^Britanni^jHibernK^ Circ. Regi, %; '■'' Fidei dtfenfqjru . r O D ,omtiium optime tua Majertasnouit, KexSere^ y niflime8cpotentiflime,Ve- ,w W ritatis a Deo hominibus ma- 3 'H nifeftata-iea natura eft, id Jk^ fatum* ; . vt quum vinci' ab w lioftibus-^fuis nequeat, ca- ® rere tamen hoftibus non I queat* ■ Scriptur^ facras, Qc omnium feculorum experientia, cujus tellis hiftoria, dubitare nos ea de renuou linunt. In illis audimus’ lefum Chriftum Dominum n^lrum de fe dicentem, fum vw, yeritaSi O* vita ; vt verendum non fit , ne aliquando vi<5la Veritas ad extrenium deficiat aut in- tereat ; quaj Dei viucntis Filium, Deum verum, ha- beat aud:orem, aflertorem, vindicem. At rurfus in oraculis diuinis legimus,' Icfum Chriftum nominari a Spiritu Santflo, ore Simeonis prophetae, Signum ad ' * z contradicitur contradicitur j pofitum vc propter il- lum, 5c per illum, alij in ruinam praicipitent , alijde ‘ • morte tranfeant ad vitam. etiam pertinet Pauli Apolloli diurna ddputatio , docentis c veteris T efta- mentf prophetijs, Chriftum elle lapdemoffenfiqni»,^e^ . tram fcandah. Sed & Apoftolorumj>rinceps Petrus follicite fideles admonet, vt ab infidijs$atanK caueaot fibi j illum enim vt leonem rugientemlmmmefe, cu-" pidufil pios deglutiendi , dc' vniuer^ Eccliliai Dei" perdend» - quodfalua coelcftis Vpnt^is fipceritate ab illo fieri non poteft. lam & hiftoriit omnes de Ec- clefia Chriftiana, (quieeftfedes, Veri- tatis, ) feriptae , Prophetarum vaticinijs plane conci- nunt, fidemq,- illarum ex euentu comprobant : admi- rabili varietate cafuum refert«,quos experiri Ecclefi^' contigit : quum a prima illius inftitutione, neque ex- ' • terni neque interni lioftes vllo vnquam tempore ipfi defuerint, qui ad illam perdendam, & vel nomen ip- fius, fi fieri potuilTct, de memoria hominum delen- dum, nullam vim, nullum dolum, nullas denique ar- tes finerent inexpertas. Sedenim Veritas, «« «.'C*'- -xltTu, omnes aduerfarum tcmpeftatum fludtus decu- manos elu(5tata , etfi interdum latitans , 6c minus ali- quando in oculos aliud agentium mortalium incur- rens - femper tamen viArix , lad hicfecula durauit ; duratura fine dubio, aft feculorum vfque finem, & da omnibus fuis inimicis pleniffimum tandem ^ glo- riofilTimum triumphum reportatura. Porro ex omni illa prqpejnfinita hoftium copia, quifubfignisme- rentes rrincipis hujus mundi, bellum veritati atque implacabile indixerunt ^ haud equidem fcio, an infeftioresei fint vili alij, quam funtduo hominum ■ genera Diniiized by Googk I genera, qui dfucrfis, imo in fpeciem coiiCrarijs , illam modis aggredientes, Sc curium ipfius omni conatu impedientes, detrimentum ingens EdcleCae perfepe anulerun^ Eos intelltgd, Reit iSerenillimue, & Tapi* cntilTimc* quiantopinadne fuiinflati w«<»«ni4dodtm nafque nouas inducere^ ; aut fttkiio capti prnepoftero defendendae antiquitatis non vercedpfam. Veritatehri qua nihil antiquiu6,oppunnarc totis viribus funtea^ nati. Sioe Annalium rcpTicire mem oriam ,tuaMa> jcftas voluerit ; liuc ad haec noftra tempora oculos re+ ferrei inueniet pi‘ofcc'^, non gladios, non equiileos* non flammais, non vnguias, non craticulas^ non aliaue vlla prifcK crudelitatis inftrilmcnta, Ec* clefiac tantum vnquam nocuiffe 5' quahtuiti ci nocuo runt, hinc nouarum opinionum auctores, illinc prae* pofteri antiquitatis defenfores. Quae duo nominum genera, quum videantur in wrfe oppofita, penitus diffidere,atque adeo atfeclibuSjVt plurimum, ducantur contrarijs : fi quis tamen propius rerafpc* •ciet, in efFecfhi confentirc, vtrorumqj conatibus eo* :dem recidentibus, facile intelliget. NLam quid eft antiquitas non vera,nifi latens fuis larua nouitas^ aut quae vetuftas contra Veritatem ftarc poteft : quum fit extra omne dubium, id verius efie, quod prius : id prius, quod a principio i Itaque hserefes non minus arguit nauitas,quam reuincit Veritas. 'Primis ftatitn nafeentis Cbriftianifmi temporibus, quantus amor nouicatis, hominum mentes, velutamtas qiiodam peftilenti fidere, & inuaferit& infederit: qUis pruri* tus'?'^»*»^ multorum irtgeniaritillauerit; quaeiicen> ria fit paflim y^ata fingendi fabulas ineptiflTmias', & ■horrendarum opinionum portenta n quim tnultft V denique Digitized by GoogU ■ deniqjhierefesexaruoEccIefijefrudtificauerint, de- generes veritatis,gfano & mendacio fylueftres : teftes , uint SimonMagus,Menander,Satuminus,Bafilides, Garpocrates, Cerinthus, Ebion, Valentinus, Mar- cion, Montanus, nunciUa cempora habens , fed non icr eundum fcientiam, vitro nulla re cogente regnum fuum Gregorio i ii. Rom. Pontificifecit vedligtle^ aut cum Rex alter , propter aduerfa cafuum in defpe- rationem addudhis, Innocentio 1 1 i.aquo exagitatus fuerat, cedere jure regnoruni Anglia: <3c Hiberniae, & partibus villici Rom. Pontificis cogitur elTe con- tentus i 6 temporum caecitatem horrendam ! 6 Petri fuccelTorem, fadlis luis Petrum^ egregie referentem ! •Ing?muerunftanto cafui tanti Principis, tam trifti, tam foedo, non folum Barones procerefque illius, & quantum fuit fubditorum j fed etiam Regu ac Princi- pum tota Europa prudentiflimus quifque atqj opti- mus : funtque adeo relat* in literas ad perpetuam memoriam voces, quasiad «m immanis exemph nuntium,eorum nonnulli ediderunt ; tefl^s iuftiffimac ipforum indignationis fimui di ftuporis^ Sed ipfius ■Regis Regis illius infelicis vox extat apud fcriptorcs illorum temporum, dignifllma quam mente alta Principes omnes recondant -^Tojltiuamy dixitille,2)eo reconcilia' tu/,me acmcaregna , proh dolor ! ‘Spm.fuhieci Scclefite, nuUa rmhi proj^era^fod contraria omnia aduenerunt. Qmd dicam de prasfenti Cleri tui ,?c vniuerfi populi, fi cum illis temporibus hxc comparentur, 'beatiffima con- ditione "l Non jam, vt olim, Epifcopi eled:i trans Al- pes currere, <3c fuam confirmationem vi pecunia: in- genti a Papa redimere necefle habent. Nonampliu^ pallij jus auri pondere magno eft illis emendum. Romam accurrere finguhs triennijs,aut quoties libe- ret Rom. Pontifici* hoc eft, quoties nummos Angli- canos fitiret, nulla'4lunc illos cogit lieceftitas. Non jam illa cura,vt quondam, Anglia: tuae Epifcopos fol# licitar, vtbenefiaalopamx notae Italicis hominibus conferant ■ in quibus benejic'^^ 'C verba funt Matthaei Firifienfis,^ nec jurajnec paupemmfuflentatio, nec h<^u tuHtaSj nec diuini verM pradicatiOy nec Ecciejiarum vtili vmatus,nec animanmcara, ^inEccleJtjs diuina fiunt tdf' /equta, prout decety maris eS patria : fedinadtficijs fuit parietes cum tedu corruunt y ^ pemtut lacerantur. Non inehiithoc tempore Dominus Archicpilcopus Can- tuariae, ne Papales bulla: ad fc afferantur , qu.x ipfi nuntient, fe fiijpenfuhi '^ beneficiorum collatione y donec tre-' centts ^B^manis in primis beneficijs vacantibus y fuerit pro- mfiuTi'^ ficutacciditannoDo. m c cxxxix. Edmun- doArchiepifcopo,miiris bullis a Gregorio ix. idque cx padlo, quod mieratPapa cum ciuibus Romanis, parum lUi tunc cupientibus. ControuerfiieEcclefi- aftic* in Anghaexortje,c vctuftifTimo canone, cujuC- etiam B.CyprianusmeminitjinAnghaterininantur. .... ■ ' Exaclores Exa tit. Qui fi Tertullianum in confilium adhibuinenc^‘ aliter profedo fcnfiflcnt. Vere enim illi didum, ^Dominus nofler Chrtflut Veritatem fe non confuetudinetn cognominauit. Sed dc S. Bernardus ad Eugenium fuunl rede dc ex vero • Qmdnon euertat cmfuetuJol quid non ajliduitate duretur 1 quid non vfui cedat 1 trimum tibi iht- 'portabile vitietur aliquid : procefU temporis f ajfuefcas^ judicabis non adeo graut ; paullo poH /enties -^paullo poHuec fenties ; paullo po/l etiam delegabit» Ita pauUa^ tim in cordis duritiam itur, O* auer/ionem, id cft* j Quod igitur multorum acquierdt arumusm tot fuperjftiuonibus,& cultu Dei tantopere dcprauato', vis confuetudinis hoc facit. Quod non pauci hodicq- Principes Roman^ tyrannidis terribile jugum patien- ter ferunt, multime fenfum quidem illius habent : id quoque vis confuetudinis facit. I ta euenit illis fortu- na, qua nulla deterior , miferos eirc,neque fuam mife - riam fentire’.' Multis quoque Pwncipibus 6c Rebuf- pub. in ca deliberatione fmt fraudi, quod perfuafum haberent, Religionis reformationcra ad fuam curam nihil quicquam pertinere; Non enim cogitabant, id fibiab ijs conlilij dari, quos non verus 2elus domus Dq, (cd volitatis ratio ducebat. Quantum enim ci- uilium omnium poteftatum intereft, in meliorem for- mam Ecclefiam Dei licflitui-tantum Papae & omnium quorum fortunae a Papallint apde Sc pendent,intcrcflr, nihil moueri. > A lulip Cacfarc priftinae libertatis re- ftitutioncra petere autexpedare, poftquamillefemel Rcmp.cucitit&occupauit, ftultum 6c ridiculum fu- iffet.( Redtc quidem illud dicitur,n^n efle Principum aut xtuilturii magillratuuntjlegcs mouas de ciiltu Del confciontijslcrrc, autpropriaSacerdotum obire mu- pia :lfcd vtinam coilfiderare Principes tellenr,;aliud effe Sacerdotem agere, ex ambone Scripturas inter- pretari, Sacramenta adminiflrare, intiomine Chnfti ligare & foluCTci s. aliud audoritate fua profpicere^ vc quaefuntSaaerdbfis agat Sacchios,a^quc id rit^vt elf a Deb juiru8.V 'Has'paitc5 in Ecclefia :£>ci jam inde a prirtcipio pijfcPrincip^libi lemjier yindicarunt\.'Quo-, rura-exemplum tudKidic, ReooScrcrrjdiVne , pi^ infe-, qtiiens acTapitm^r^. quicquid Watfcrent non magis tut qii^ iplwsvVerita»iV.bolVo/3«nitnatT.- Noiiaijin- fanda. « fanda, execranda Theologia ilfa eft,qu*e docet cura fubditorurn pei cinere ad Principem , tantum quate- nus homines funt, non quatenus Chnftiani, Ejus contrarium tua Majcftas in quodam fuorum fcnpto- rum,c facris literis ica dodtc 6c folidc probauit • vt pu- dorem ea difputatio aliter ductitantibus debuerit in- cutere. KeligionisautiieglecCtseaucrellituta: decus dedecufue, diuina eloquia Regibus non afcribcrenc; fi ad illorum officium ejus rei cura non pertineret: neque Spiritus San3c decreta conftarefemperfibi,, «t^rup fixa clauo. Placuit lemei «tern^ prouidentite, pecu-, liarem libi populum hoc genere tentadouum exer- cere. Si nafcens,Eccliefia , & deinceps pmniuiu.fe- culorunijIiuicaeRimn^fuK obnoxia,-, cur hodierna, e fuperiorum temporum tenebris exurgens , veJltici renafcens, poftularet ab eadem condicione.re efie in^ munem quo jure: quo priuilegio i Tunc aliquid dicerent aduerfarij Proteftantium ; 15;ex,eorum eQr-f pore nemo extitilfet^ quiifectas nufjer exurt^s yel ta Germania, vel in Polonia, vel vbiui&locorwn, jferip confutaret. Nunc qu.unx in. aouq^ l>«re,tie9fincjmp acrius mcmomnoitra ioyoJarit^quanifitfeii^m; ris noftrarum partium priniar ijs ^ quae* nbfeecA, baeo- iniquitaseft,Rcformadomexijsfe^i?iiiAividiamim*j^' mouercjquas vtxadicitus extirparent*&: a)jclores allertores Reformationis tantum grauiilliafijr«^.bjfi borum fuftinuerunt MeminuR porum ^ Dominus &Monarcha EccleTii elTc crddi> tur foius Papa : errare in fideiblus non pofle : fopra omnes mundi poteftatcs,& ipfa vniuerfalia Concilia foluseminereJ Quo ^itur hodie Concilia, nifiad' inanem fpeciem : Solus ergo iraputetfibi Papa,quod medendi Eccldise malis , aut -veteribus aut recenti- bus,' quae illam mire deformint,' diftrahunti* Sc iacfci rant,’ neque ratio neque fpes ylla in terris hodie pijs • hominibus fit fclidta. > ^SedeDim. praferiptum efl: vi- delicet jamdudiim aduerfus omnes Ncoiatorumre-* formationes • neque ahud jiain i^fiat; nifi; vt^nck|tii- tas contra Nbuitatenx vindicetur. Ita enim hokl» Pontificia; Monarphisf (Scnili^icmis abaliquot /eca>( Iis deprauat^ acerrimi patrTOi oicftitanr: tj[ui d fe'difiii dent, turbulentos efieNutiatoririv tetetrftnos haereti-^ cos. Sunto fiineh^fetici',ii t^uatoresl omnis hacrefis nouaticfSefl: circadideou r ' Sed qi^frontelpoitc Aishiu^tttsirrEl^fiu-aunoni^ idTertores hotH^ofai^rttii: i q^Lli>d?cdnttiniiBre jdiii -anniff hoO rh tmiclamanci lieddiip^pO^hs Chf ifi;i ani bprimani fideni [tted^top^mniiiael^Iefi^ ritus tto-» ^ per inventa; aut c(»oie>pdft fem A trad*av> fidd itguu lan^ pro credendirnflodKf ief^’ iAu^ldenafab anaihe-^ mattc,^^regifeut magm PafttwJiiejbtffidtde, ^Tidi: :Qmin I^efinniiafioW^f^nsbida-i^ *-*.» legctii o D. legem dixerunt,nc vlla in re feientes prudentes a vera • antiquitate, aberrarent j hoc eft, ne extra Scripturas, quibus nihil habet Ecclefia Dei antiquius, fidei re- gulam quasrerent. • Qui totis ingenij viribus c6 coi- limarunt , vtfides quam inftaurabant , illa ipfa elTet fidcs,cujus aucflor iblus Chriftus,Apoftoli praecones, vetus Ecclefia propagatrix,prifci illius Dolores, de- infores. Ea eft fides, ad quam Paulus Corinthios revocabat, vt labefaAatam inter illos dodlrinam de facra Euchariftia,in integrum rcfti tueret. ^o,inq\iit, acc^i a Domino^ quod (3* tradidi vobtt. Eaeft fides, ad quam idem Apoftolus etiam Galatas reuocabat,tanta contentione affirmans , aliud nullum effe Euange- lium, nifi illud, quod ipTe eis praedicauerat : nihil du- bitans Spiritu Dei plenus, etiam de coelo venienti- bus Angelis* anathema dicere,!! aliquid aliud dodtrin^ fidei adijeerent, <*? • praeter lUa quae ab ipfo Galatae acceperant. Ea eft fides, ad quam alter Apo- ftolus S. ludas oranes: omnium Ecclefiarum fideles reuocabat ; cum pullulantibus ipter ipfos jam tum haerefibus, hortatur pios titd^is, Vt fortiter deeertent pro fide ; qua autem fide ^ ea qua femel tradita fuit fatiSu. 6 diuma verba , nu- mero illa quidem pauciflima ; fed fenfu vberrima^ quae vel fi fola eflcntin Scripturis, rede expenfa, ho- aiernas de fide controuerfias tollere , &. Ecclcfijs pap* cem reddere, fi mens plcrifque mortalium non eflet laeua,fint idonea. Volumus icire, quic fit vera fides f Eaeftaudoreluda Apoftolo Qv ae 5 e m e l fvit tradita. V olumus fidei regulam tenere , qua^ vt ohm dicebat T ertulfianus , vna ommino eU, fola m- ntobild (3* informabilis 1 fequamur ludam, & illo do- cente cente difcamus, illam demum effe veram regulam fi- dei, Qj' A E SEMEL FVIT TRADITA. Vo- lumus hodie fcire, quum tot jaifftntur fides. Pon- tificis Rom. Lutheri, Caluini, cujus non t quae fit omnium certifiima, quam defendere, fit veram anti- quitatem defendere ; quam oppugnare, fit meram nouitatem inducere "i Confugiamus ad facram anco.; ram, & difcamusa luda Apoflolo, illam demum elTe veram fidei antiquitatem , ae semel f v i t T R AD ITA. Hoc 6c Tertullianus volebat, cum in libro de velandis virginibus fcnbebat , Veri- tati nemo frafcribere potesl,non f^atiiim temporum , non patrocinia perjbnaruiny non priuilegin regionum, dc ea e- .nim veritate lentiebat, quam ludas appellat Fidem traditam S e m el. de qua etiam magnus illefcrip- tor in libro de Pfaefcriptionibus dicebat, Frincipalitat Ceaeftvcra a.nti(\uit3Ls')ieeritati, po/leritas mendacitati deputanda : id enim ejfe Dominicum j cj' "rerum, quod [it prius traditum j td autem extraneum O" falfum, quod fit po- jleriusmmfifum. redtifiimcque idem docet, parabolam Chrifti feminantis & Diaboli poftea fterilis foenia- dulterium fuperinducentis, doctrinarum dillinclio- nem figqrafie , id ell veram antiquitatem alferuilfe aduerfuspofterioresqualquehxrefes. Hoc & beatus Martyr Cyprianus volebat, cum in Epiftola ad Cae- cilium, errantes in religione, ad radicem atque originem traditionisVominica, omnibus noucllu humanis traditi- onibus valere jufiU jubebat reuerti. Hoc deniq,- <3c Patres illi volebant, qui de 'rebus fidei aliunde fuaderc neminem-» pofie aiunt, nifi ex literis fidei, vt loquitur T ertullianus qui ne minimum quidem, quod ad fidem per- tineat,aliunde peti debere nifi e Scripturis pra:cir(: de- finiunt. finiunt , Cyrillus Itfrofolyitjoruni Epiicopus in quarta Catcchefi i qui fidei eucrfioncm elT^ confir^ mant/*^/' ^ Hinumyii /U« Mt pratemittere, 6’* quaji irritum facere aliquid quod /itferip' tum i aut aliquid nonjcriptum inducere, vt BaliliusMag^ nus, in libello de fide. Et vcriiTime ille quidem : nam .vt eft apud ^4agill:rum CyjDrianj in Prsercriptioni- bus, nihil ex nojlro arbitrio Indvcer e licet : fed nec eligere, quod altqutt de fuo arbitrio elegerit, oJpo^ Holos Domini habemus au9ores,qui necipjt quicquam ex fuo arbitrio , quod Indvcerent elegerunt : fed accep-^ tam a QbriHo difciplinam fideliter nationibus afitgnauerunt^ Et B.Chryfoftomus alijque Gr^ci Patres fubinde ad- monent; Nihil hodie, poftfemcl aChriftotraditara fidei regulam pofle quemqu^ noui aliquid inducere fine peccato ; nam ea eft verbi Grarci vis,quo & Chryfoftomus Sc alij Patres in eam rem vtuntur. Iccirco & Gregorius Naz. in Athanafij epicedio Or- thodoxam fidem nominabat, pietatem Scripturit comprehenjam-j ; hxrefim vero >^rrianam wwwtuiu. nouitatem extro-j Scripturas induHam : & e tribus Vincentij Lirmenlis re'gulis,qu^ jam in oit funt omnibus, prima eft, Qwd fuit a principio. Mxc &fimilia hisfexcenta, quie in Scripturis & Patrum monumentis in eam fententiam palhm leguntur, fi diligenter apud Ic, vti parerat, expenderent inimici Reformationis , quam ejus au^oribus Nouitatem obijeiunt, eam infinu fuorepcrircnt: eflentquc om- nino ijdcm, excitatis a Deo viris ih commune bonum aequiores ; facil^qucintelligerent, non polle eos fine infigni calumnia damnari vt Nouatores, quibus, cti- amfi non femper ex deftiilato propofita fluxilTent, a- nimum Digitized by Coogle nimum tameft fuilTeconftat, fidem illam feraci tradi^ tam, poftca humanarum inucntionum mole pene obrutam in lucem reuocarc, (5c vere, quod illi hodie jadiitant, nec prxftant,primieuam aotiquitatem,con^ tra pofterioruin feculorum Nouitatem viudicare.- Quid ' audebunt ne inftauratie hoc feculo Ventatis inimici dicere, docftrinam db adempto populis calyce extra cafum nccefii tatis, de accidentibus fii»e fubllan- tia , de concpmitantia, de comunione fine cornum- cantibus j de facrificio Chrilli, non per comcmorati- onein <3c rcprajfentationeejus quod femel ell peraclu in cruce • fed vere & f ealiter, omnibus facrificij pro- prietatibus feruatis ■ de cultu imaginu hodierno j de jiiiiluris Trinitati^, vel potius Te-rfaiin jam, pollquam in picluras Trinitatis admifia B. ell Virgo • de in- dulgcntijs i5c fimilibus quifquilijs ad extrahendas a- nimas c Purgatorio,- deabfolutaneccfiitatcfcruandi figiUi Confefiionis,fi vel fides ipfa Chriftiana,vel to- tus mundus in periculum adduceretur, vt affirmat lefuitaHenricus Hcnriquez : ha:c,inquam omnia, dfc fimiliahisdocT:rinaeRomanaEcapitainnumera,aude- buntne dicere,' effe illam ludas Apoftoli femel tradi- tam fidem ^ Nam Papse quidem Monarchiam, pote- llatcm Imperatores Sc Reges infiituendi deponen- dique, Sc tam de coronis illomm-.pedibus ludendi^ (quodC^ltllinus plim fecit rcfcre.ritc&laudantc eti- am Baronio^ qu^ de capitibus llaltuendi •, nullum eft dubium, quin didturi fipt tantas nou iratis defenfo- fores, eam efie illam ipfam ludas Apolloli, femel tra- ditam fidem. Dnfluri fanc- fed quomodo proba- turi C Enimuero digna res ell, quam pij omnes veris lacrymis defleant • extare hodie eruditos homines homifics , qui poflcaquam fcmel in animum indax- crunt , omnes poftcriorum feculorum nouitatcs, imo etiam nouimma quazque inuenta defendere , in cas anguftias coguntur , vt clanflima Scripturarum verba torquere in alicnilfimosfenfusnon vereantur. Non metus Dei, non analogia fidei,non confentien- ces veterum Patrum expeditiones, non aliquis fui^ ex- iftimationft refpeiflus , quam apud Deum & homi- nes veri amantes ,miris modis traducunt & maculant, ab hoc propofito potert eos auertere. Igitur quum multa a paucis retro leculia Papas fibi vindicent jura penitus noua j omnium defcnfio in paucilTimis Scrip- tura verbis, fed maxime in illo vnico, Pasce, inter- pretandi fubtilitate reperiuntur e/fe fundata. Mo- narchas ergo & Reges in Ecclefia efTe volunt &funt hodie Papas. Q^re ^ quia dixit Petro Chriftus, Simon ‘Bar^fona/Pajce.oues measj id eft, Baronio inter- orttCfJiipremum in Bcclejiadommiumtibi ajjere^ j Bel- larmino autem, regio more impero-> ; ceu vellet hic Cardinalis exprofellb contradicere voci Chriili apud Euangeliflas j %gges(j entium dominantur earum ^yos au- tem non fic, Quanquam ne hi/ce quidem adeo per- (picuis verbis, liius defuit tortor, qui ex illis argumen- tum pro dominatione Pap? abfoluta in Orbem ter- rarum vi magna prquendq exprimeret : fic enim illa nuper GafparScioppius in Ecclcfiafticofuo expofuit capite X L V 1 1. /.ex Chridiy inquit fRe,pote/latem 9^es Gentium dominantur ^ penititi tollit, inter Chrijli- anoi exerceri prohibet. Mattb. x x. neque dubitat ho- mo furiofus, illam infinitam in Principes tyrannidem Pap^, hoc Scripturarum loco & fimilibus fulcire. Sed redeo ad verbum Pasce. Mirantur vere pij. Papam hoc fibi vindicare, vt ficfuiTitnus judcxin coa* ' trouerlijs fidci,qu^ fuerunt o!im partes Concilioru ex Dei verbo : fed hocjusPap<^ aflcrit Bcllarminus c\o- cula^P^^ce.Adirantur tribui Pap^ & quod nc polfit quidem in liide errare, fed hoc probat Bellar- minus, eo argumento, quia dixit Cliriftus Petro, Tafceotiesmedu Mirantur tribui Rom. Pontifici ju5 per tot fecula inauditum/erendile^esinEcclefiajqu^ confcientias fidelium obligent : imo etiam, vt quibuf- dam placet, fidei articulos no uos : fed hocquoq; Bel- larmino eodem argumento facile probatur. Miran- tur quicunque funt Scripturarum aut Patrum ledioni innutriti,illum thefaurumfupcrfluentium meritorum Chrilli, 6c San(?torum, quem pro libitu diipcnfat Papa. Sed definant mirari,& accipianfau^loruatem c Scripiuris;quia dixit Chriftus Petro, ^»fc$ : nam ita docet Bcllarminus in libris dc indulgentijs. Mi-« ' rantur 6c indignantur quicunque perduelles fuoruni PrineipumjVndtorumUei, noofunt, audere Papam dicere,corruptumafuis adulatoribus, licercfibi, im- peria ceansferre, fubditos facramento fidelitatis abioD ucre,deniq; Reges facere non Rcgcs;fed boc jus Pon- tificum eliciunt Bellarjminus&abj c vocabulo Nec defunt, qui ex eodem illo verbo colligant, Rom. Pontificem jus habere coercendi etiam poenis tempori ralibus, etiammortis, Principesfibi immorigeros, vc Becanus lefuita, aduerfus quem jufta nuper ira Sor- bonas exarferat, Rex SercnilTunc Monrtoriamfcriptuni,vidimusnu> ‘ peri • Digilized by Googlt per, propter Satanicas h^refes quibus fcatet, & in le-, gitimos Principes plus quam Diabolicam audaciam, in ignem publice conjedlum. Nec tamen pudet pro- digiofarumnouitatumreum, neque Chrifti, fedHil- debrandi difcipuliim , eam quae ih tuis regnis obtinet fidei formulamjVtparumantiquamcxagitarc: tuamq^- adeoMajeftatem,cujusfcriptaomnia,in fumma pie- tate maximam primscu^ antiquitatis reuerentiam fpirant, in ea epiftola, qua omnes Europae Principes aduerfus illam concitat , quod Nouatoribus aurem praebeat, petulanter excufare. Scilicet lefuita Sua- rius, & fimiles ei nouarum b^refeon patroni, dc Pauli exemplis, quae modo commcmorabamus,aut de luda; praecepto, fortiter pro jemel tradita fidc-jy ali- quando apud fe diligenter cogitarunt. Enimuero, Rex dodtiflime & Deo chariflime, parum cft, quod hodierni partium illarum diiputatores,qui nouitatum Nouatorumque omnium profiteri odium videri vo> lunt, dc vera antiquitate in lucem & vfum Ecclefiae reuocanda, nihil quicquam cogitant ; praecoftudio, quo ferri illos ccmimus,ipfam rerum antiquarum me- moriam, & primiuuae Ecclcfi® auream qua in fide, qua in ritibus fimplicitatem , tenebris opprimcndi,& obliuione fempiterna obruendi. Nam quum ipfo- rum Theologia noudrum dogmatumplena', atque inftitutorum in prifea Ecdefia mauditorumipracfidio veteris hiftoriae eflet deftituta - initio Reformationis facile erat, vel vnico illo argumento, ,3fonita fuit i prinripio, cuius. vfum Chriftus iplc fuosdocuit, etiam ab obftinatilTimisEcclefiacRom. defenibribus, pluri- marum dcprauationiim ingenuam jexprimcrc con- fclTioncm. Non enimpoterant vel audebant, idnei garc DigiSzr i by Google garc efTe vdrius ^nieliuj,^B0dprQb*ret^ ^ck^qius, Prima cx oi>inibus Europi nationibus Gcrinania poli literaruiii iScadinquifitioncmVcnitSstis Yexllluni.aara proponere- & acTyerara Eccicfuc aa* tiquitatcin c tenebris eruendam, exemplo fuopr^irk. Notae funt tu* Majedati, que .dicuntur Centuria Magdeburgic*, d viris quibuidam doctis in eum ma»« xiene finem coniexta:, vtqu^fucricEccIefi^fides per lingula fecula,qiuE difeiplin^formaextcritir,qu*mu.- tationcs illi acciderint,ob oculos hominibus ponerem. Etfi autem in partibus opcrisiUiusluculentifrimi, defi^ derari poH unt non pauca, vel propter femper inimicam Veritati, vt jam olim quereba- tur Bafilius : vel quia vnus c primarijs ijhus incepti autfloribus, raagn^ potius quam bonas apud viros pios fuit fam* ; fummam tamen inftituti laudabilem, dc Ecclefiae noftris temporibns apprime fuide 'sutilem,' nemo alienarum vigiliarum judex asquus negaueric. At non ita judicarunt Rom. Monarclii* hodierni* patroni : qui probd intelligentes, quanAim fu^ caufi^ detrimentum notitia accurata ver* antiquitatis, c pri- orum feculorum caligine emergentis, ellct allatura : id cx eo ceperunt curare,idquc adeo etiamnum ftudioi omni curant, Sz mira diligentia fatagunt^- vt nouitati- busquas tuentur,ab hilloricis monumentis apud po- fteros parata fit defenfio. Ac quoniam nulla ejuf- modi hilloriaprimorum temporum extabat, qu^ip- Ibrum /copo admodum faucret; rerum Ecclcli* me- moriam retexere, de nouam illi faciem dare in llitue- runt, ruaq-indurtriacfficerc, vt qu^ in vetuftishifto- rijs ipfi optabant inucnire , neque inueniebant , id in nonis & a fe retextis pofleritas fit repcrtura. Quo in prop6fit6'j( Digitized by Gnogie propofita, quum multoramex illi^ partibus docto- rum hominum induftria defudauerit j vnus tamen CaSfarBaronius,magnis fuislaboribus poftea Cardi- nalatum merkuS yOmnium priorum luminibus facile obdruxitj vir ejus eruditionis, tant^ diligentiae, it^j necelTarijs plcruque pr^fidijs ad opus quod parabat inftruCtus ; vt mirum videri non debeat, tantam ipfi fiias in eo genere lucubrationes apud omnes nationes nominis celebritatem peperifle. Narrat iple, juuC- nem fe a Philippo Nerio,^Congregaaonis Oratori) fundatore,pofteaquamMagdeburgenfiumCenturie Romam erant allatae, fuilTe defignatum,cujus hume- ris componend^ "Hiftori^ aduerfus illas Centurias comparatae^ prouincia imponeretur. Annos igitur, non decem, quo Ipatio temporis elephantorum par- tus eduntur, fed ter decem, ei ftudio fub Nerij duCtu operam nauaffe, priufquam aliquid ederet. Orbem vniuerf^ hiftoriae a primordijs Ecclefi^ ad noftra tem- 'pora in Congregationi illi confuetis exercitationibus iepties rcpeti)flc, & abfoluille, dum ad fufceptum opus fefe accingit. Quo diligentiae nouo exemplo, in contexenda hcclefiachilloriavniuerfali, & ijs om- nibus, quae per totum Orbem Chriftianum‘geftafunt memoria digna , in vnius narrationis feriem 6c for- mam Annahum digerendis , ea perfecit, de quibus anteipfum perpauci cogitauerant, nemo fimilc quid vnquam ediderat. Eo magis doleiidum, virum fui fcculi fecile primarium,in opere tam nobili,communi hodie multorum vitio, partium ftudio, italicenter in- dulftlTe • vt ciijus atque indu-\ ftriam,neque mirari neque prxdicare fatis poftumus; ejus fidem innumeris in locis vel inuiti cogamur defi- derare Digitizoo by GoogI derarc. Bonus cum primis audor P olybius , in oC* ficio hiftoriographi defcribendo dicebat ; illum qui ad fcribendam hiftoriam fe accingit , fiquidcm ad vc^ ram laudem iter afFedet, omnium priuatarum cba- ritatum, atque adeo patri* fu* obliuifci debere , vt ab afledibus liber, vnipolfit litare Veritati. Hoc faluberrimum 6c necelTarium pr*ceptum, quia pror^ fus contempfit Baronius , oblicus plane in Icr* bendo, fe perfonam induille conditoris Annalium, non patroni ejus caufl* quam probabat ; euenit ex ea re, vt Hiftoria, qu* inter paganos audiebat teldis Veritatis, inter Chriftianos fada fit teftis atque in- ftrunientum falfitatis. Nam quod res arguit mani- feftilfime, C^far Baronius quando ad feribendum animum, appulit , non id fibi negotij credidit dari, vt faciem veteris Ecclefi*, qualem inveniebat qua in Scripturis, qua in Patrum & bildoriariim anti- quillimis monumentis, & qualis vere fuit, penicillo luo fimpliciter exprimeret : led potius, vt talem ei fingeret Ga'.V quadam vt eft apud Epi- phanium, & perpetuis in primo pr*fcrtim tomo ana- chronifmis, quale Roman* Ecclefi^ fufeeptum pa- trocinium poflulabat. Omnes hodiern* de nego- tio religionis controuerfi**ad duo h*c capita , nifi fitllor, ‘commode poliunt reuocari • dodrinam de dogmate, ritibufue, 6c de Rom. Pontificis poteftate ac Monarchia, In vtroque horum capitum, eam rationem tenuit Baronius , vt omifla qu*ftion6 de voluntate Domini, & vera antiquitate, omnia fine exceptione defenderet, qu* hodie & a pau- cis feculis, Rom* feiebat probari : in quo etfi fubtilem artem interdum adhibet, quam nos appellamus n. -n- % % Digitized by Googie appellamus Baronianam , plerumque xameii . animi fui mentem ita palam pras fe fert, vt pue- rum elle, vel caicum oporteat, qui Annales ho* legat, 6c confilium au rtrin^ dum exercet furiofe, coelum terr^mifeuit, & caedibus horrendis Germaniam atque Italiam com- pleuit . Ille Pontifex a Gulielmo Rege Angli^; j quem quem Conquxftorem vocant, pecuniam & fidelita- teiTi cum cxegilTetj princeps generofilTimus de pecu- nia facile annuit, de fidelitate plane abnuit : hoc non magis Hildebrando olim difpJicuit, quam Baronio il- lam hiftoriam dcfcribenti : perfuafo nerapc ex illius Pontificis di(ilatibus, ^numeffein terris nomen ^videlicet Tapa. Quemlibet Epifcoporufii Regem ellc , & in regno cujufuis Regis plus ipfo polTe debere, cognitio- nibus illius intercedere, fententias de plano polle fa- cere irritas, fepilfimc in fingulis fere tomis pronun> tiat. Principes qui res Ecclefiafticas attingunt, vbiq; maledidlis inceflit ; aufus etiam Rejres veteres Fran- eorum eam ob cauflam comparare latronibus in Jyluis^ anno Domini, d c c c l v., . Principum fideles conli- li^ios, qui jura fuorum Regum aduerfus Curiam Rom. defendunt,locis innumeris teterrimie damnat ha:refeos ; neque aliud occurrit frequentius in pofteS rioribus tomis , quam herefeos Politicorum dinfiima dcteftatio. Magiftratus ciuiles omnes dc Pradides firouihciaruniEpifcopisitaredditobnoxios, vt ab il- orum nutibus velit ipfos pendere ^ alioquin c tribu- nalibus fuis ftatim detrahendos ab ipfis Epifeopis^- ficut ait fadlum in Andronico ab Epifeopo Synefio; lapfus in ea hifioria,jufio Dei judicio, plusquhn pue- riliter ex imperitia Graecae linguae, vtfaepe alibi : Hcn- rico IV. auguftae memoriij Principi, triumphatori omnium luorumhoftium; fed de quo, ofeculi infa- miam ! Hildebrandina dotftrina triumphauit , tomum nonum dedicans , exigere a tanto Principe non eru- buit ; non vt comiter Papae Majejlatem coleret^ quae fuit formula, quam olim exigebant Romani a fibi lubdi- tis Rebufp. & Principibus^ ae ne cbjequium quidem • . i tantum- tantummodo, vocem his moiibus fortaflc tokrabh lem • fed \'thimUi quaque feruitio Qbrijliytcamt coleret i tjualinoneiretisvos quoqueR^gcs, m regnis veftrip Dei vicanj: quornm Majcftatcm UTJimhuere,crimcn cfle apud Deum, per quem fcdura vos regnatis, longe max»mu,ante exortam ha»c nouam doclrinam nemo vnquam dubKauerar. Nulla intcrPbpas jJc vUujh Prindpuni fupenoribus leculis rixa interucnic , qua non ita defcnbatur in Armalrbus,vt ex ipfa narratio-- ne, ledlor qui narrantis fidem: fequetur, non fit collb-i^ clurus, omnium criminti 5cfceleru, qu3c in hominem cadunt, maximum efie , Papae c«c^ objedientiam non pr^ftare. Neq autem refert,qualis fit Paparnam quum ipfa rei veritai etiam illos,qui PontificemRoi ceu terrenu louem colunt, 6cDeu etiam nOminant j (ita licpc inter exteros appellat Paus Bononienfis; orator fu penoris feculi noii dblcurcfs;‘morationibu$ Romx habitisi Bonpni* editis ; ) coegerit faten ; fe* difie in illa Sede aliquando Papas quinquaginta^ferie continua*pcr. fpatiumaniiorum c l. fibifuccedenws, non Aportolicos^fdd Apoftaticos, inquicGenebrar- dus PrOtcftantiumilioftisfurioliffripus, in Chronico, feculi decimi initio: fi quis tambn Imperator 'aut Rex aut Synodus legitima ^ aufa fuit vel peflimo illorum obftrepere^» vt feclum cft lohanni xi i. tnottjlrd nuUo-i •virtute redempto ; ftatim ejus cohfilijaudores , vt per- ditorum perditilTimi lacerantur in his Annalibus! " Quid plura TOmhia Europx regna,’ omnes infulie^ (tux cum primis Anglia ait Baronius • & addit de alijs Apoftolis, -ut nibil ferme jam ejjet opus confuUre cateros tunc <*A pojlolos. Quis igitur ex hac hiftoria, (figmentum vernis di- xerimj) nonllatini colligat. Papam Petri in omnia jura fuccelTorem, habere folum potellatem condendi articulos fidei , & dc Concilijs omnibus ftatuendi vt volet quod alibi tot locis palam defendit Baro.- nius. En tibi, Rex fapientilTime , quanto aftu m his Annalibus hiftoria etiam Euangelica ad rationes Paparum infledlatur. Sic cum m anno xxxiv. Petrus magna contentione demonftratur fuifle A' poftolorum princeps j non quomodo Patres illam vocem Petro attribuerunt , coryphamm ejus facri chori, & ordine primum fuilTe ipfum fignificantes j fed dominator 6c Monarcha ;_cum etiam affirma-» tur, illum regio more imperantem, Paulo ^ cjc- teris Apoftolis praecepifte , ceu dominum fubditis fuis , quam partem Ecclefias vellet quemque ip- forum curare ; fecile intelligit tua Majeftas , quarif vim hxc narratio apud vulgus imperitum, imo etiam apud omnes Principes , qui de veritate hi- ftoriae parum fuerint folliciti, fit habitura, vt ju- gum tyrannidis Romana minus deinceps graucntur. TranfTubftantiationis hodiernfl dogma , prorfus ve- teribus ignotum , vt defendant Bellarminus et alij tracftatores Controucrfiarum, omnerrt mouent lapi- dem ; nemo tamen illorum negat , nomen faltem re - cens efle inuentum. Baronius vero hiftonam infti- * , tutxf tutae C oenae Dom. commemorans in anno xxx i v. mterpnma verba prolixae dif^tationis de eo argu- menco,T ranllubftantiationcm nobis oggentj reperta fibi, credojin aliquo Euangclifta,quem nobis Tran^ falpinis , quibus non patet Vaticana, nondum vi- dere contigit. At quam longe alio lpiri,tu ducebantur Bafilius, GrcgoriusNaz. & alij veteres Patres - qui voces tpiaX(3comoot2IO SjCtfi clarilTimis Scrip- turarum tcftimonijs contentas, dcfacri Concilij Niceni audtoritate firmatas , vfurpare vix aude-^ hant- parcentes, inquit Bafilius, leti nominibus, :]ua non extant in Scripturis totidem literis. Sed haec olim fuere : nunc alij funt mores ejus qua: le iadat folam cfie Ecclefiam Catholicam , folam Ecclefiam. Scrip- turas facras a laicis non efle attingendas, aperte qui- dem non docet Baronius : manifefic tamen illam dodlrinam infinuatin illo ipfo anno. Imperatorem, Reges & Principes habere jus vocandi Concilij in * fuis ditionibus, femper Ecclefia vetus credidit : <3c eo jure tam AugufiiRo. quam Reges Francorum, & omnes Principes Chriftiani, nemine repugnante, conftanter funtvfi, priufquam periret de rebus Pu- *ftor. Baronius, vt cucurbitis perfuadeat jam inde a Concilio Niceno I. folum Papam id jus habuifle, quas adhibet machinas, modo tetJVas, modo apertas:' quarum vt hae funt inuerecundiores, ita illae pericu- lofiores : Ledori enim incauto,^ ad cognofeendam antiquitatem finiplicitcr intento obrepunt, & velut ex infidijs V eritati latus confodiunt. Sed deficiat mc dies, & ego patientia tua, Optimede Clemcntifiime Principum, nimis impudenter abutar • fi omnes ra- tiones explicare hoc loco aggrediar » quibus vera an- tiquitas tiquitas ftudio defendendce modicae vetuftatisin his Annalibus diirimulatur,obrcuratur;&: quantum fieri poteft,aut obruituf/aut hodiernae dodtrinacfubtilite^ accommodatur. Quanquam, fi aequis pondenbos rem volumus aefiiinarc, non tam profedlo conditocl Annaliimiyiqudm.ipfiPontifici & Romanae Curiae culpa deprlmatij hiftOrije venit afcribenda. Nam Baronius quid agerit,'^ Fateretur irrepfilTe in Eccle- fiam Romanarh trad:u longi temporis , multas cor-, ruptelas, Sc. quae fuerunt a Domino priedidla infelicia' loha i Atqui per Romani Pontificis nutiquam errandi in fidcpriuilegium, hoc illi Romae imc^um non erat : vbi non grande fiiillet nefas,. & Ipquifitioni obnoxium. Fateretur Monarchiam Papae, recens efle inuentum, cujus, neq; remncqucmomen meliora Eqclefiat fecula nouerund At^i hocillinon permittebat Rom. Sedis TheoW gia - quae tota ad hunc dominatianis qua f|5iritualis, qua terrenae jampridem eft comparata^ Referret fuas lucubrationes ad concordiam inter. Principes ficpopulos Chrifbianos ineundam, Eccle- fia: veram antiquitatem tam his quam illis par- tibus fine fuco ^ fallacijs imitandam proponens ^ Scilicet hoc P^a ferret , qui Barbarum Tuream in interiora jam Europae admilfum , vaftantem omnia ferro atque inccndijs, Sc deletis Ecclefijs plebes inte- gras in captiuitatcm abducentem , ficcis oculis vi- dere poteft ■ vt Principibus & gregibus Domi- nicis inter fe diu^ ad , pacis confilia ducem fe prsebeat , & de eo jure quod iniquilTimc vfur- pat nonnihil remittat, inducere in animum non poteft . Quod igitur Ariftidi apud Athe- ****** nicnfes Digitized by Googie nienfcsolim legimus vfuueniflc ; qui in rerum fuarum adminiftradonc juftifsimus feraper habitus, vnde illi lufli cognomen • ingerenda tamen publica remulu contra ius&acquu defignauit: ficutfoliras fuit ipfc dicere, :^uoJ rationibfu pAtttxfeJe accommodatet ^ ^uamuka 'iniufiittt epM haberet : id ipfum Card. Baronio videtur Roma: accidifle : qui probitate, iuftida , & ftudio veritatis, vt ' accepimus , in priuata vita non mediocrem adeptus laude-in feribendis Annalibus,dum cupide nimis cauf- fe fui Pontificis inferuit, difcederc a fe cpadlus , fupe- rioru virtutu ne vmbra quide retinuilTe, plurimis lods deprehenditur. Sed venia tande ad me, 6c cuius maxi> mc rei gratia hic fermo eft inftitutus, breuiter expedia. Ego, Rex Serenifsimc, cum ante plurcs annos Baro^ nii percurrens Annales, confiLum illius, quale hadte- nus expofui , animaducrtiflcm*, & in hiftoriaEccIell- allica grauirsimaspafsim halludnationes deprehendif- fem : optare ingenti cupiditate cepi, vt Veritati p efsim^ interdum a dilcipulo Ncrii accept®, feculo hoc tam erudito ne dceflet patrocinium : fed potius, vt c nume» ro prope infinito uodtorum hominum,quos noftra h^c stas in omnibus Europs regionibus tulit, aliquis ex- Dei zelo fuccenlus, qui veram antiqui^ tatemaduerlus nouitates Baronianas gener ofb animo (ufdperet defendendam. Mouebat mc cum prinm illa quoque ratio, apud animum quidem meum mo> menti longe maximi : quod concordis defiderio , bo» ' norum omnium cordibus, fiue liarum fiue illarum parnum, alte impreflo, fcopum ilium Baronianum in- wlligebam vchemcntilsimc aduerlari» Q^mdiu enim Prinapes populique Chriftiani fibi finent perfuaderi, ftudium Digitize*' CiOOgk ftudium primaeuae pietatis inftaurandae, meram efle nouationem ; defenfionem vero inuentionum hu- manarum dc recentiorurn , ipfiifimam efie religio- nisa Chrifto tradita: antiquitatem : indubitatum eft, & omni certo certius haberi debet, Cerrant grauiffi- mc qui aliter judicant, & nefeio quae media confilia fe(5lantur, quae nulla funt) ineunda: concordi*, nul- lam amplius neque rationem neque fpem in terris omnino fuperefle. Quo magis optabam, reperiri aliquem immunem, quantum fieri pofiet, ab illo in- fano partium lludio, cui indulgcnt hodie tam multi, qui ad legendum cumfrudtu opus Baronianum ju- uentuti & minus cautis lectioribus viam muniret. Atque in hac dudura mihi fufeepta fentcntia, miri- fice pofteafum confirmatus, quando viros dodtrina, probitate & pietate excellentes, idem plane mecu ientire, idem optare, cognoui. Ne longum faciam, quia cefiabant meliores, ventum eft: ad me : 6c quam ego operam ab alijs expediabam, eadem cepta eft a me exigi : neque id Gallorum dumtaxat meorum quotidiano prope conuitio,dum eram in patria • fed etiam pr*ftantiflimorum Theologorum aliorum- que hortatibus, qui ea fuper re , ex Anglia tua, Germania, ipfa etiam Italia, literas ad me dederunt creberrimas. Etfi autem incepti tam ardui magnitu- do, virium:mearum tenuitas, <5c neccftanorum pr^- fidioru carentia, ad h^c, occupata opera in alijs literis pro rhea virili excolendis ;juft^ mihi caufl* fuerunt, cur more gerere amicis re cufare • tantutame cohor- tationes frequentes bonoru apud me valuerut ; vt qui induci nopotera,quadiufui in Gallijs,vt operi manu admouere ■ indudusfimtame,vtde HiftoriaEcclcf. illuftranda illuftranda dies nodtefq; cogitarem. Inter hxc rebus humanis Henricus Magnus eft exemptus , 6c vnius parricidae fcelerc aeternum detedando , nutantibus Galliarum fatis , omnium Gallorum fortunae in peri- culum praefentiflimumfunt addudlae : mihi quidem tam inopinatus , tamque immanis cafus , tantum re- rum praefentium,ipfiulquc adeo vitae faftidium attulit, vt qui nullam finc literis vitalem vitam hadenus cre- dideram,libris tunc temporis renuntiarem. T cnebat me annos jam plurimos incredibile quoddam defidc- rium, florcntilfimum hoc regnum tuum invilendi, Ecclefi^que Anglicanae, quam ex fama Selibris taci- tus dudum venerabar, formam cognolcendi • multo autem magis dexteram tuam, Princeps Principumde- cus, contingendi,Sc illas tot tantafque virtutes,fapien.- tiamque altam, propius infpiciendi , quas in tua Ma- jcAate Orientis hodie atque Occidentis populi ftu- pore defixi admirantur. Cujus voti ad exitum du- cendi facultas quum femper mihi ante defuillet, occa- fionem rerum in Gallijs inquietarum magis quam turbatarum, duxi arripiendam,vt priufquam redirem cum Mufis in gratiam,huc excurrerem. Non eft hic commemorandi locus, quantum me aut beatus tuo- rum populorum flatus, autEcclefiajtua» pr^fens feli- citas, aut denique tuae Majeflatis inexplicabilis hu- manitas, Scillainvlitatavirtutisabfolut^fjjecies, me ceperint; certe cum Rex Chriftianifrimus Sc Regina Mater, Princeps fapienaflima , fecillentmihipotcfla- tem commorandi in tua aula&Majeftatitu* infer- uiendi, quamdiu id ipfe non nolle videreris : nonin- uitus & patriae charitatis,Scconfuetudinisamicorum, quos habeo Luteti^ Sc in alijs Galliae partibus neque obfcuros obfcuros neque paucos, ad tempus fum oblitus. Hic primum Rex Sereniflime, beneficio tuo immortali, fruftra mihi per tot annos optatam occafionem fi- mul dc facultatem adipilci contigit, res veteris Ec- cldiiE,omi(lis abjs curis omnibus, pro ingenij viribus 6c copia eriiditionis, fi qua illa in nobis, illuftrandi, quasque dudum ineo literarum genere eram com- mentatus, in lucem proferendiiatque c^em opera Baronianos Annales adVentaasamuflimexamina- di,<3c veram Antiquitatem contra Nouitatem alie- rendi. Quo in opere fanc arduo & virium, fateor, non iftarum, an hocafiecutusfim Dei ope, ftudio& yigilijsmeis, vtEcclefijc aliquid meae lucubrationes fin^rofuturae, meum non cft dicere : tuum eft Rex pijflime,idemq; dodtilfime, judicare fle ftatuere. Mi- ni hoc vnum bonaconfcientiapofiteri licet,fummam voti mei in hac Icriptione verfantis, hanc fuifle i vt ludae Apoftoli praecepto obtemperans, pro fide fe- mei tradita decertarem, fle falfo creditae antiquitati larua detraherem. Quod fi vitam Dominus I e s v » dederit, ceteros quide tomos ftricftim percurrere fert animus;primu vero, vt in quo fglo legitim.-c vidlorise certa fpes eft pofita, religio niihi fuit, non quanta ma- xima potera diligentia examinare. Nam fi probatu femd fuerit, initio nafeentis Ecclefize omnia illa fu- , iffc incognita, quae hodie fidei articulis inferuntur,ac propteria‘in controuerfiam vocantur, conclamata eft caufia Pontificia : cui penitus cuertendae, vel illa fola Fiilj' Dei V^rba, Nonsic fvitaprin- c I p I o, aut lud* illud \Tiicum S e M e l, abunde fine fufteAura. Accipe igitur Rex Sereniflime, quod fupplex offero Majeftati tua: multis nomini- r i- . bus bus= tuum opus : quod rudi cogitatione in Gal- lijs informatum , in regno tuo , tuis prasfidijs, tuis aufpicijs inchoatum, & aliqua faltem ex parte ad vm- bilicum perdudtum , in clientelam tuam, fi pateris, geftit recipi ; vt auguftilfimo nomini tuo honorique infcriptum <3c conlecratum, mexinaula tuamorx diuturnioris, animiquc mei non ingrati , apudprae- fens dc ventura fecula extct monumentu. Tuum eft Rex fapieiitilfime, proprie tuum, de noftris cum Ba- ronio difputationibus cognofeerede fententiam fer- re : qui literarum difeiphnarimque omni genere fu- prahominu fidem quum fis excultus, orbemq; adeo icientiarum mente illa tua ignea complexus teneas j praecipue tamen pietatis prim^ua: ftudio te efle ac- cenfum, non folum didis fadifque, fed etiam fcriptis dodilfimis comprobafti . T uum eft, proprie tuum, fi quisprofidefemeltraditadeccrfet, Majeftatis tuae vmbra illum protegere : Fidei enim' Defensor audis ; quem gloriofum titulum, illi potiftimum ex omnibus inimicis tuis tibi invident, qui in proxi- morum feculorum nouitatibus acquiefcentes, adpri- mitiuae Ecclefije tempora, quae eft demum vera and- tiquitas, neque ipfi volunt, neque ahos patiuntur oculos attollere. Bellarminus enim, Becaniis, Sua- rius & ille infamis parricidarum patronus .Andreas Cretenfis lefuira, totusq; adeo ille grex fcnptoru in- frunitorum, qui ad impugnationem Epiftolae tuae Monitorias omnibus ingenij viribus tantopere in- cubuerunt 5 quo alio genere armorum nifi antiquita- tis vana Ipecie inftrudi,in certamen defeen- derunt i Tuum eft, proprie tuum, pro veteris Ec- clefi« difciplina pugnantes regij clypei quem pro fin- ceras Digitized by Googlc cerae pietatis defenfione geftas, vmbone propugnare. Qm ticclcfiam habeas in tuis regnis partim jamolim ita inll:itutam,partini magnis tuis laboribus itainAau-> ratam , vt aci florentis quondam Ecclcfr^ formam nulla hodie propius accedat, quam tua, inter vel ex- ceflu vel defe<5tu peccantes mediam viam fecuta» Q^a rnoderatione hoc prinaum aflecuta eft Ecclefla Anglicana, vt illi ipfi quifuam ei felicitatem invident^ f^pe tamen ex aliarum comparatione illam cogantur laudare ; deinde, vt etiam in remotiflimis terris politae Eccleli9,communione jungi cum tuavehemenriflimfi . cupiant. Quod nuper magni benefici] loco vidimus enixe petijfle vnum cPatriarchis Orientis,cujus lite- ras,itcmque vniusEpifeoporum Afiae, ad illuftrilfi- mum Pr^fulem Dominum Cantuarienfem, pruden- tiflimc 'feriptas 6c antiquam pietatem redolentes, magna cum voluptate ante paucos dies legebamus, Poftrcmo tuum eft bellorum Domini fortilfime im- perator, (nam cujus potius dodlrin^ Hildebran- dinae fundamenta euertentes, quod hoc libro ftrenuc lacftum eft, & cauflam Principum,pio animo contra Nouatorum genus peflimum agentes, in numeros tuos referri jubere : qui vnus hodie Regum acPrin- cipum caulig Regiae patrocinio fufcepto&dchaere- feos illius defenforibus nobilifllmo parto triumpho, caeteris tu^' ordinis Principibus exemplum dedift/, quid facere illos oporteret, (i dignitatem fuam, fi fub- ditorurn foorum ytd^ fi communem fafutem fibi curae efle , apud Deum dc homines vellent facere teftatum. Oro venerorque Deum Patrem, per le- lumChriftum, illum vnicum mundi Saluatorem, & omnis bonae donationis auAorem ; vt te Rex Sere- niflime. Digilized t Googk niffime, vnicum hodie rei Chriftianae coIumen,quam diutiflimc lex humanae natura: feret, feruet incolu-* mem : tuam Majeftatem fuo Spiritu vere iyimtutZ re- gat, dirigat ; inclytam fobolem tuam & nunc & lem- })cr in pofterum, omni maximarum benedictionum uarum genere quam largilTime cumulatam , regno- rum tuorum fceptra pie, pacate, beate, quod tu nunc facis, olim moderantem, recenti femper laude praeftet florentem. A m s n. A m e n. SERENISSIMA TVA MAIE5TJT1S iaunillimus & AibmifnOIinc deuotionis louus. ffaacus Qafauhomtt, Digitized by Googie EXERCITATIO PRIMA A b CARD. BARONII yi L E S; In APPARATVM ciujdem. Digitized by Cooglc I ISAACI CASAVBONI EXE R.C I T A T I O I. A D C A I ^ A 9^0 I Apparatvm In AnnalisSvos. i Vtrum de falute pa- Qmjlum-, er mtitU (Tirijh ante ipljiu aJuentm ne* cefiitate, idem omnes latres jenfermt-, quod affirmat Saronitis, Expendun* tur Qementts jikxandrmi qu. ^ ipfis Bon Izua, in eorum animis ingenerare. Cxtenim Clemens Phi- loiophixnomineeiufmodinotitiamintelligit, per quam adiurtifica- tionem impij poiretperucniri. Affirmat hoc di/erte libro piimo ciuf' dem operis : isd ait, e/ixaj» -mt yofv cp/Asoio/i tAr (P/;/= hfophia quondam P Bn Se Gracts iujlificabat. Atqui operum Dei con- templatio ad notitiam Chrifti, tine quo nulla Talus, Aft.4.1 2. nemi- nem, opinor, vnquam deduxit. Credendum fanc, etiam ante natum d B.Virgine Dominum,alios quoq; Talutis f.xclos efle participes, qui lio. Dottiinu* ctiam antt aduentfun fuum erat in mundo, iy meaturarum fuarum curam gerebat , fuitque notus O M N 1 B V s qui digni erant. Legat pius ledor qux in eam fcutentiana pluribus eo loci dilputantur. lultinus vero Martyr, illo ipfo Apolo- gis II*. loco quemaftert Baronius, vt illam de qua diximus ob- iedionemroluat,eafcribit,quxan commodiorem interpretationem admittant haut latis Scio; etli non videtur id animadueitillc Baronius. To Xea?®*, inquit, ^‘Ofocuioc/Cmuifr, anfo jlfoi dtSfat uvdyt ' 19^ tlj ^iunarni XziCl^toi &tn, xai a!%ct tfo.uttQumi. 0^ ci"EM»Kn iSi XanryTfii i Ylfyxp.i(si i @ opuio; &i«' di Bcif&AfiK 3 A»c\i/c«,i^ A^oelcu n) MumttiA.it w % 2&>- nipVi iytiiiQn ' A93J< Uo xd 0 di u», vfl A’ itiili sl«/o■JraS^< /iiSot- 7». Qrriflus etiam a Socrate ex parte ejl agnitus, Aays enim %atio, £ae Sermo STM atque ejl, quiejlinquouiihoaimam, ((y ille ejl, quipartm per ad /Apparatum AnnaliuriLj. 5 perTrophetOi futura praedixit, partim perfeipfam hxc docuit, pojiquam fefe ipfe dem perpef Ionibus reddidijfet obnoxium, qmbus nos fumus. Langus illa, od*7T^p‘Uat, vertit, 'm o WiTta» «e9‘i»V Ecce habes hic per quem ait Plato f adfum efle mundum afpcftabilem. Videtur dicere idem cum Iohanne ; & hoccftquod Cyrillus ait: exterum, II rem penitius fpcdlem®Sr?\sj«4 Platonis, id eft ratio illa, quam ait d Deo fummo adhibitam in conditu mundi, lon- ge eftaliud, quam Verbum Chriflus apud Iohannem, & ille Asj3< c!itJTdi,Txiv< , lolis notus ijs, quibus facra Scriptura innotuit. Talia multa habentur apud Patres ; in quibus homonymia polTit parum cautis imponere. Sic ciim lobius feriptor antiquus & eruditus, cauf- fam affert, cur humanam naturam Filius aflumferit, non Pater, aut Digilizod by Coogfe ^ ff. Qafauboni Sxercit. I. Spiritus Sandus : quia Filius fit i quem homo quum amifif- fet, ait, necc/Tarium fiiit ad fanandam ^ in terras veni- re ; parum abeft, quin ludere illum potius in re grauillima exifti- mem, quimferium Theologum agere. Euthymius vero Zygabe- nus, cum ad Euangelium Matt. IX. i j . quare non venerit Chrillus ad vocandos iuftos, rationem attulit hanc ; qutaiu/li Ip/t/ibi adjalutm/ufi ^ciebant : nifi hacc illi verba exciderunt aliud agenti, & aliter fentienti, qudm fit parum firma fuperior illa Baroni) afleuei aiio luculente pa- lim faciunt. IL t>c mterpretatmt refla 'vatiemy lacobiti ; Non auferetur fceptrum de luda, &duxdc femore eius, donec veniat Silo. Errur ^aromj Cr multorum e Tatribus, qui Je re^no perpetuo in tnbu luda oraculum expojuerunt. Qmfutatur ea opinio breui compendio hiJlori4e populi ludaici. patrum fecuritas in ys qua non funt fidet. Qf illi Alexmdrim erroret dtmfrcidt. Jn Ajjamonai d tribu luda per fvxoret orti. Lociu i 1 Maccabaico. Latirm interpres notatur. Saroiiy inanis di flinflio inter Viri ludx, isr Viri luda. Tatrum teflimonia contra perpetuum re^ num tribus luda. lufiini locus infignis afifertw, corrigitur iHu/lratur. Scopus t3ZJ‘^9s‘ S Trafides 8 ff. Qafauhoni Bxercit. I. ^ritfides ex domo luda, Ai 0 ^ (itttnAwo» Sii Hanc vero hypothefin aperte cum factis literis pugnare, ac proinde falfilTimam efle, clare liquet. Hifloria enith fa- ’ cra, indirpe auttribu ludx nullum prodit Regem ante Oauidem, nullum poft Sedekiam. A morte lacobi & edito hoc vaticinio, ad regni Dauidici principium,anni intercedunt prxter propter fexcenti triginta fex : quanquam Eufebius ponit in hoc interuallo, im iyfa -Tcv )d>^ia, annos integros fere miUc->. Toto ilio tempore populi lu- daici nullus Rex fuit prxter vnum Saulem, Dauidisdecellorcm ; qui non erat e tribu ludx, fedBeniamini. Mofes & lofue, qui poil exi- tum ex /Egypto primi ad clauum Reipublicx illius federunt,alrer poft alterum, tribules tribus ludx non fuerunt ; fed ille quidem Leuiticx, hic vero Ephraimiticx. Inter ludices quorum fecuta eft dominatio, vnum atque alterum non negimusfuifle ex illa tribu, Othonielem . videlicet atque Abefanem, fiuc Ibtfancm, vt habet Hebraica veritas. Sed neque regium fuit horum imperium; neque tribus ludx magis proprium propter hos duos, quam cuiufuis aliarum tr ibuum propter eos ludices, qui ex illis funt orti : puta, tribus ManafTx, propter Ge-> deonem ;autDan,propter Samplonem. ludicum (qux Eu' febio dicitur vnius imperium, & diftinguitur ■? P>ain^uiwi!tii tui S J etTv\ Rcde Septuaginta Hebraicam vocem nin verterunt per verbum futuri temporis, iV«<. cx vfu familiari facr* Scripturx. Latinus interpres, EthocnonfaSlm eU, donec te. llimoiiio quid firmius afteni potefladuerfus illam de qua agimusin- terpretationem ? Nec poteit opponi fada Dauidi promillio, de fiimaudo in xternum cius folio, ii, Samuelis v 1 1. 13. Pfalmo i X X X V I I I. & alijs locis. Conuenit enim inter cruditiflimos quofque interpretum, promiflionem illam in Cluilio filio Dauidis ViCpaAfji. efle adimpletam. Sed redeamus ad hiftoricam demon- flrationcm, A laxata capiiuitate edidoCyri adinllaurationemmi» rorum noux vrbis per Nehemiam, circa annum Artaxerxis Memori- ofi vigefimum confummatam, anni intermedij reperiuntur centum quadraginta feptem. Sunt qui exifliment, per totum illud fpatium temporis duos folum duces habuilTe populum Dei, Zorobabelcm & Nehemiam. Verum fuilTe & alios prxter iftos duos,rede obferuauit lofepluis Scaligcr, ex illis verbis Nehemix v. 1 5. 'Duces primi qui fue^ runt ante me grauauertmt populum. Legimus apud Rabbinos, vt in Seder OlamZuta, Zorobabelcm fuccelloremhabuille filium Mcfulam & nepotes, primo Hananiara,deinde Uarachiam,poftca Hafadiam. Sed Rabbinis ii^hilloria etiam facra, (nam in omni alia talpis vtpluri- murii cxci^s funt) quam parum fidei fit u ibuendum, ignorat crudi- toitimnemo. Vtut fit, concedimus vitro in Zorobabcle reuixilTc B X quodammodo, 10 Jf- Qafauboni Sxercit. /. quodammodo, non Dauidis quidem regnum, fed tribus ludas (in qua llirps Dauidica) aliquam dignitatem ; quam tamen non manfiirc diu in eodem ftatu, rci ipfa arguit & hiftoria certa. Nam ab eo quem di- ximus Artaxerxis Mnemonis anno ad Alexandri Magni aduentum Icrofolymaanni numerantur dumtaxat tres & quinquaginta. Ap- paret autem ex hiftoria, qua: apud loiephum libro x i. capite v 1 1 1. de Pontifice maximo laddus fiue laddua, (hic putatur clle laddua filius lonathanis nominatus Nchemix xu. 1 1.) qui Alexandro pro- cellit obuiam, fummam rerum iam illo tempore penes Sacerdotium fuifie. Quae poteAas per AlTamonxos in eo ordine adeo ell firmata, vt tandem ludas, qui & Ariftobulus, Pontifex maximus, regimen il- lius Reip. in formam regni mutauerit, & diadema capiti impofucrit. Vide lofephura libro XI II. cap. ix. Tenuere polleri Arifiobuli regi- am potellatem ad Pompeium vfque plenam & folidam. Ille quum rem tolleret, vmbram tamen regi j imperij ipfis reliquit ; atque illi po- flcafeiuatunt, quamdiu perRomanos& Herodem licuit ;a quo 8c regnum AlTamonaeis eft ereptum, & genus extindium. Eulebius for- mam Reip ludaicx fub imperio Sacerdotum ait fuifle.ex ariftocratia Scoligarchia temperatam ; eamquedurafleareditu excaptiuitate ad Pompeium. Hili. Ecclef. libro primo, cap. fexto. Exhocbreuilu- daicx hiltorix compendio, luce clara fft clarius, falfam elle & abfur- dam Baroni) & aliorum fententiam ; qui c vaticinio lacubi regnum ttibus luda ad Chrillum vfque duraturum hariolantur. Probauimus enim, neque ante Dauidem, neque poli Icchoniam& Scdekiamvl- lumtuilTe. Quaieiinpius Apollata lulianus, ciim probare conare- tur, Dihil pertinere lacobi hanc prxdiflionem ad Dominum no- flrum lefum Chrillum, hoc inter alia Chriftianis obijeiebat, quod r^num ludxin SedeliadefecilTet. Eratfacilis refponfio, &caqui- dem folidifiima, e certis atque indubitatis Scripturarum tcAimonijs, depromillo RegeMelEia, qui c ftirpe regia Dauidis erat nafeiturus: fed qui fomniabant regni tcrreflris perpetuam in tribu ludx fucceC- lionein, expedire fe aliter non poterant,nifi vt falfam hypothelln fal- fis argumentis tuerentur. Verba fubijciam beati Cyrilli, e libro odlauo operis eximi), quodaduerfus lulianumfcripllt. Qtwmodoctf» fijje dicit regnum Dauid in Sedekia, quum Zorobahtly 'Vt dixi, pofl captiuititis tempus in regni folio confoderit, fueritque e tribu luda, zsr Dauid ; tranfmijjim^ quefitptrpofteros iUm fceptrum, ? Vel hic locus try^fi Patris, & Theologi adeo prxllantis, fidem fecerit, viros fandlilTu^s & dodlif- fimos, Patres dico Grxeos & Latinos, in hilloria, & ijs qux fidei non funt. OiQitiZcd by CjOO^[l ad Jpparatum AnnaliunLj. ii funt, grauiter interdum hallucinari : liue quod maioribus intenti cu- ris,inquirendx harum rerum veritati non vacariut ; iiue quod primos librorum facrorum interpretes, (qui non potuerunt, iter nemini prius tritum ingredicntes,non in mulus cxfpitai e) aut non fatis diligenti adhibito examine, lint lecuti. Negat Cynllus regnum in Sedekia detecilTe - atqui hoc nos modde facra pagina dcmonrtraui- mus. AitZorobabelem in regni folio (edille } atqui Rex nunquam fuit Zorobabel ; neque debet ducatus populi, qualis ante fuerat ludi- cum, polfea Aichmalotarcharupi, autPatriarcharum, de quibus fu- mas du^uri, cum regno confundi. Ait in Zorobabelis pofferis fcep- trum regium ad tempora vfque Herodis duralfc : atqui tribus Leui Pontifices, per aliquot vltima fecula regnum obtinuerunt, non au- tem regia Ifirps c tribu luda. Pollremd ne id quidem verum eft, quod Herodem matre ludxa vult natum. Nam quis vel ignorat vei dubitat Cyprum, (qux alijs Cypris &Cyprine) vxorem Antipatri, Herodis matrem , ArabifTam tuiffe non ludxam ? Sic enim lofe- phusjlib. X I V. capite x 1 1. & Belli ludaici libro primo, cap.fexto. Eu- febius in Chronico Grxeo Scaligeri, & Latino Hieronymi innu- mero m nccccL xxxiii. Pfeudohegeflppus libro primo, cap. xxii. Qnod a nonnullis affertur, Aflaraonios paternam quidem originem duxifle e tribuLeui, fed maternam c' tribu luda, vnde vxo- res petere fuerint foliti: ac propterea inter tribules tribus ludx rede cenleri : id vero quanti Heri debeat, & pueri prope ipfi videant. Et miium ellcf profedd, tam inane commeatum Baronio viro eruditiC- fimo probati pomifle : nifi quod falfs vt loquitur Philofophus, ad falfa neceffarid>adigebatur ampledenda. At quis credat ludaicorum peritus iuftitutorum , Pontifices maximos illorum temporum e tribu fua vxores nunquam duxiffe, Verum ex aliena fem- per, & quidem femper ex eadem, nempe ludx ? aut vnde hocdidicit inauditi epicherematis audor, fiue is fuit Lyranus, fiue Abulenfis ? de nonnullis facile alfcntiar: de omnibus affirmare in tanto audorum omnium filentio, facinus eft dodis hominibus indignum. Paulo ve- ro Apoftolo quid refpondcbit Baronius, claris verbis neganti acci- diflevnquam, aut etiam potuiffe accidere, vtquie tribu ludx effet, autaliaquamLeuitica, miniftrarct altari ? ad Hebrxos vii. 13. 14* Adde huc ludaici iuris regulam, qux iiiTalmud , luchafin & ali)$ Rabbinorum libris frequenter occurrit, & ve! fola huic figmento re- fellendo fit fatis. Sic enim illi ; «■'K C3.*« nnftipia familia macris non rvocaCur famdia : hoc eft, genus maternum h.abetuv pro nul- lo. quam etiam ob caulTam frequens eft in Talmud Selibris Talmu- Digitized by Googie u ^f. (^afauboni Sxercit. I. dicis illa locutio dc co qui inarculam prolem nullam habuit, ctfi filia« habuerit plurimas, oh^n in eo genui ejl conjummatum, fiue extin- dlum. Videluchafin pag. V 1. de lofua. Locus c primo Maccabx- orum,v.6j. a Baronio in hanc rem allatus, apud Latiuum interpre- tem, quem folum ipfe, vt faepe alibi, confuluit, palam cft corruptus, iicut etiam Serarius leluita latetur. Legitur in editione Grzca Ro- mana & allJS, j ® f«>« ip[e luda, tum em fratres glorram magnam funt conjectui. tiHp pro quanquara etiam aliter poteft expoli, ex vfu voculzHebraicz qux varie admodum folet vfurpari. Latinus interpres, rvirj ludite magni ficati /unt : e mutila & corrupta ledione Grzca; cuiufmodi multa in illis libris polTe obferuari, fciunt & fatentur omnes nequeindodi, neque cerriti. Baronius, quia Tri>/ i«r/d hic editum, non 'X//n ludu; fa- tis certum id voluit clTe argumentum, cur de tribu luda, non de duce luda Maccabzo, locus fit intelligendus. Quafi vero apud Latinum interpretem aliud lignificetTr/ri W.e,quam 'viriluda. Doceret igitur nos cur inter illa difciimen ftatuere debeamus, quum inter lojaphat ^^egtsluda, & lofaphat '^gis luda, & fimilia his fexcenta in eadem inter- pretatione nullum llatuatur. Tandem igitur explodatur vaticini) la- cobzi interpretatio, quihilloriz facrzquum inanitelld repugnet, defendi omnino haut potell ; nili velimus certz & exploratz veritati (Lunpapit. Porro etfi multi Patrum hillorici minus curiofi illamexpofitionem luntfecuti ; non defuerunt tamen, qui aliter in- terpreurentur. B.Ambrolius in Euangelium Liicz libro iii. reg- num Dauidicum inlechoniadefijlTe, recie Icribit. lechonia regnante...', ait, luduam 'Bahylomj'-jaJlauerunt, neque pojlea mijfus, [ub Sacerdotibus iy Tetrarchis fuit. Eiufdem in libello de benedi- dlionibus Patriarcharum verba funt : £f ideo donec ille 'veniat, non deficiet duxexhda, 'vt rvfquead eius ortum regalis fuccejimis fides incorrupta [erue* tur. Mox ; Bgo Isoc dicit Tatriarcha ; feruabitur in ludicibiu >vel ^gibut luduorum intemeratu fuccejiionis hnedi(as, donec ’ v ; fed nequc hanclcdlionem fert veritas hilborix ;non enimfub Herode paflus eft Chtiftus : neque a’o’v ^vopoJlqHem, vt quidam vertendum putarunt, fert Hellenifmus. Videntur tollenda ; nifi luibinus alibi mentem ha- bens, vt fit, «p » 67m^fcripfit, pro/p’»' /ub quo natus eU-,cpiod omnino polbulat hilboria: ) Ajjsmr’ ci Tti/ Mytit ^ tot? cnr< J«7» »omwTVM«£ri'us (deClUlOC loco vox quam in fuis codicibus Perionius interpres vide- tur repcrifle ; ) ^ rrac,'<^«es»'^« . (fvpgojuy. ■”5^*3 ■ a'5’^ 'cTO Gl{ BiCu- Acaia ATTr^pii 0 Tn.f,ejx4%icn!( t)i« yni , T^f lipai nSu6l>'^’)inai (j.t> Tnu>j7t^_,' (declb verbum Af-cTuaut e fuperioribus repetendum ; quod nimis durum. ) i MoiJi-f^Uu. 5 ^ /afjq'iTaiC7n'^/xa^cSv^AMiu/^'^iy^s (£ Hy^ca. y -riut 'rV IuffV TV lunTtpV ^ ^rciTO», i femine tuo benedicentur omnes gentes. Et quum eius latu duo po- puli effentexorituri, declarauitDeus immortalis Abrahamo, invtro c duobus populo fadxpromillioncs forent cuenturx. Eodem perti- nuit, quod e duobus IlaacifilijsEfauo&Iacojo ; alterum le elegille Deus Ilaaco fignificauit j vt eo pado fides ipfius de adimplendis oiim promilTionibus diuinis, & mittendo Mellia, fieret confirmatior. Ita paullatim progrediebantur fideles ad clariorem lucem. Sed inlignc cumprimis efi incrementum, quod cepit cognitio dodrinxfpiritualis, per hanc qua de nunc agimus lacobi prophetiam : in qtia primum vi- ueturDEVS Opt. Max. addidiflc ad priores prophetias de Chri- fto venturo, temporis circumllantiam. quxadiedio quanti momenti efTet ad firmandam piorum fidem, quii ninet cicere ? Quare etfi plu- ra capita fermo ille lacobi contii.et ; quorum nonnulla ad prxfentis vitx ifatumpcrtincnt jvelut cum Z.tbulonipridicitur futurum, vt ia diuifioneterrxCananxx, ducentelimo quadragefimo quarto anno poft futura, ora maritima cius trioui contingat : cumlllacharo, fore vt eius porteri otium ignobile in agrorum cultura traducant : prxeipu- us tamen illius fcopus fuit, confirmare in animis liberorum & augere acceptam de Meli ia notitiam ; qux illis temporibus piorum fuit The- ologia. Iccirco tanta cura liberos conuocat, & attentionem illorum libi parat '; ea dicturum (e itatim initio protcflus, qux effent euentura, C^''Ta'n eV iyxrj ‘Pif n' «puT., id cft, populi ludaici tempori- bus iiouillimis. Hoc fandi Patriarchx erat - extera, vtlic dicam, prx vno hoc Etfi autem lacobi vaticinantis vox ad ludam di- rigebatur; prxeipua tamen vaticini) capita ad omnes fratres & eorum polterosiu commune fpcdaflc nemo non videt. Q^id ergo ? dicet aliquis : nrlulne in hac prxJidionc ludx proprium ? imo vero aliquid fuit, atque id momemi longe maximi. Primum illud elt, quod licut olim Abrahamo & poficalfaacoindicauit Deus immortalis, cum vter- qiie illorum duos filios habc&ct,ex vtro MelTias ellet oriturus : fic nunc idem Deus per os lacobi liberis eius fignificat, quis ex omnibus eflet clcdus,.vt cx eius pofteris Chrilhis nalccretur. Non obfcurc enim ligmficatur, idque poftea fcmpciTudxis cftereditum, exiudaoritu- rum Mclliam. Deinde illud in lacobi prophetia ludam propiie attin- git, quod prxccllcntia dignitatis & iura primogeniturx, quod ad ho- norem, Rubeno primogenito adempta, in ludam transferuntur. Ad- imuntur primogenitiux iura Rubeno illis verbis, vi^Ti bte fjci vr\ioi : Digitized by Google i(J Jf. Qafaubom Sxercit. I. nc excellito pofthac eo iurc quod tibi ordo nafcendi dederat. Id ius procedente vcrfu lacobus appellauerat elegantilfime', xjy «vn'-» ntw v\’' eoi«K.T>iA«t pritceBentum di^nkatis, prttcel/entum roboris ; quem /isnfum Latinus interpres illis verbis expreffit, prior in do> nis , maior imperio, nunc cum dicit lacobus eiufdem originis verbo vtens, Vkdc excellito fupra fratres, ius prius illi aufertur. Idem ius tribuitur ludx illis verbis, adorabunt te filij patris tui. Primogeniturx iura erant, portio bonorum amplior, Deuter.xxi. 1 7. & inter fratres prxcellentia. Bona qux Rubeno debebantur , lacob tranftulit ad lofephum ; honorem in ludam deriuauit ; vt exprimitur Chronico^ rum lib. i. capitis quinti initio. Vbi obfcurc caulTa honorati ludsC oflcnditur, M'a'Q 'yxi^pquia ex illo dux, nempe Silo, Rex Melfias. Vis porro decreti huius flue ordinationis ea fuit, vt deinceps inter fratres ludafemper excelleret, & tribus ludx inter omnes dignitate potior eflet. Stupendam Oeiprouidentiam hic licet admirari ; qui illam tri- bum, ex qua nafeiturus erat Mellias, voluit & eximio quodam honore infigniri ; non quia a primogenito duceret origi- nem ; fed ob id ipfum, quia Chrillo originem erat datura. Quis au- tem piorum dubitare potelf, eo potifTimum hnehxc ita conllituta efTe,&patefadfa,vt populus ludaicus ex ijs qux videbat oculis fuis ad meditationem 7%/* & adhuc lateutium excitaretur? dignitas «nim tribus ludz, typus fuit &quafi pignus atque arrhabo regni MefTix. Qiix vel maxime ratiovidetur impulilTe veterum non- nullos, vt figmentum illud excogitarent de regno in tribu luda, ad Chriftiaduentum fempermanfuro. At longe aliter lullinus, vt fc- quentia docebunt. Czfaricnfis vero Eufebius, vir longe doiffifTimus, & in omni hiiloriarum genere exercitatiffimus, in accuratiflima hu- ius oraculi explicatione, quf extat libro otffauo Demonffrationis, figmentum illud validiflimis rationibus confutat, ex hilloria petitis. Probat non proprie ad ludam fpeiffafTe hoc oraculum, fed ad omnes ludios : neque vero vllum hic regnum promitti lud(, aut eius flirpi ; qu? per fecula plurima regno caruit ; & quando regnauit, breue ad- modum tempus vniuerfo populo & x 1 1. tribubus imperauit : ffatim enim pofl filium Dauidis fecutam e(Te diuifionem, qu; partem multo maximam Ihrpis lud; imperio fuiripuit : fed quandam dignitatis pr^* ftantiam tribui ludf promitti, quam feniper poftea obtinuerit. Et hanc appellat quidem Eufebius tribum regiam ; fed refpedu maxime Regis Meifif. Vocat etiam tribus illius pr^ftantiam ; non quia penes illam & dominatio fuerit j contrarium enim ipfc demonlfrat : fed quia inter omnes tribus fingu- ad jipparatum jinnaltunLj. ij lari dignitate Se nominis celebritate excelluit. Colligit igitur Eufebi- us e Scripturis huius t^uam dicimus dignitatis tribus lud^telhmoiua. Vt cum Numerorum II. ^.&x. 14.il) calhis ponendis, ceteris ante- ponitur : cum in eodem libro xii. 17. iu ordine oherentium, pruna illa reliquas anteit : cum lofu^ cap. x'i v. in diuihoue terr^ non expe- Aat fortis euentum ; fed omnium piima fu; portionis cernit hereditatem : cum mortuo lofua, libri ludicu initio, ducatus belli ip- fb ore Dei tribui huic defertur : cum toto ludicum tempore, licet nad in alijs tribubus ludices Remp.adminifbrarent ; generalis tamen qua- dam honoris pr9rogatiua penes hanc remanlit. &)(c, ait, fut iSixxt ^oAfiT, @ Kttiai, 'ifxuf njtJoA» i t5 I »£a9» 0*141» t5 XuTTi£f( : ^uod d reditu ex ct^tiuitate ad tempora SeruatoiisriuOHmextetfacrum 'Volumen, nam libros Maccabaicosetii magni femper fecit vetus Eccleha, non tamen inter facros & prini; not; canonicos, retulit. Sequitur poli h;c apud Eu- Tebium memorabilis obferuatio de appellatione Iud;orum & lud;; tunc primum cepta vfurpari, cum regiam potelbatem, quam in Sede- kia tribus h;c amiferat. Pontifices maximi ceperunt fibi vindicare. Notat hoc etiam lofephus libro xi. cap. v. fed obiter $ rem cum pri- mis meo iudicioobferuatione dignam, & qu; procul dubio accidit noa fine numine. Quum Achaia Gr;ci; prouincia non magna, fub Romanorum inualiouem vniuerf; Gr;ci; nomen dediflet : pu Ait Polybius eius rei caulTam fibi clTe qu;rcndam. Nos putabimus te- mere accidificjVtpofi reditum a captiuitate omnes omnium tribuum Abrahamid; vocarentur Iud;i, & terra tota I v d ae a , vel ^ I»Jk, ter* raJutUy vtinMaccabaicis nonfemel ? Ego verd non dubito, proui- dendadiuinafaAum, vt ad priores huiufce tribus przrogatiuas, ha:c accederet :idque ilio poofiimuni tempore, quo rerum potieuti tribu Leui, videbatur tribus luda obfcuranda, neque alio iure qudm com- muni omnium cenfenda. Qua ratione multo fadfam efie hanc illu- fhriorem conflat. Eufebius igitur tanti hoc sflimat ; vt qui difertd feribat, a reditu ex captiuitate adChriflum, (quod tempus^fe facit annorum quingentorum) folos Pontifices regimen obtinuifle, OrJitA 5’o*'?'rvl»'t, 'i -n tt-j la/k (fvM ii a.^io> . Huc etiam referendum, quod tribus quxin Babylonia remanferunt, ducem libi prxponere foliti,quem vocabant j— W\ K',y^us->^<^ufyUM Caput liue principem captiuitatis, & femper c tribu Iitdx eum eligebant. Manauit enim ab antiquifTimis tpmporibus inffitutum, quod femper deinceps in eo tractu leruatum, manet hodieque in vrbe Bagdtd ; vbiAichmalotarcha femper eft e tribu luda, (fic illi quidem volunt videri) ficutrcribuntcum alij Rabbini, tum prolixe admodum Ben- iaminus Tudelenlis in Itinerario. De antiquitate infl ituti licet facere conieifturam vel e Chronico Hebrxorum, quod Minus vocant; Non obftat hilforia de Hyrcano captiuo,qui etribu Leui, lofepho narrata, librcix V. c.ip. 1 1. quippe eius fadfi peculiaris fiiit ratio & ius extraordi- narium. Nam alioqum certifTimu eft, Caput Baby lonicx captiuitatis, quem Aichmalotarcham licetappellarc,non potuiffe tunc creari, nifi c tribu luda & familia Dauidica. Et obferuant Rabbini differentiam inter hunc & Nali, id eft Synedrij Principem in terra fandla ; quod Aichmalotarcha Babylonius neceftario crearetur c pofteris Dauid ; quum Nafi multorum Rabbinorum opinione, c qualibet tribu potu- erifhiftitui. Vide Zacuthum in luchaftn folio xvii. b. Caufta ibi af- fertur, quia in Aichmalotarcha putabant ludxi hanc lacobi prophe- tiam compleri. Atque hanc fuifte veterum Dodorum apud ludxos fententiam docet MofesiEgyptius libro vltimo lad cap. quarto, vbi etiam habetur huiufmodi fententia : Galinth 'Babel, id eft, ^ichma^ lotarcb* Babylon^ locum^egif obtinent : iufquc ipfii competit dominandi in po- pulum Jfrael omni loco, atur : nam res illorum recentes, quod ad dios attinet quos Patriarchas $ fi** Judaeorum populus iw-ewrandtfiJemobJlrinxiJfmt, fore vt femper QrtfitrU imperio bene cogent • /oli Tharifrd, quorum ermt fupm fex tuntre recu/arunt. £n argumentum Achilleum ! populus ludxomm iurauit ad Apparatum Annalium->. 21 iurauit Herodi, fc fidelem ei futurum ; ergo tunc primum r^num ii. • liiis cepit effe legitimum, quod ha(5tenus tuerat Tyrannis dumtaxat. Omitto quaffere,quam fit rationi confentancumjVt populus qui bel- lo viiSus libeitatem multo anteamiferat, & Romanis Icmire dudum inceperat. Regem libi imponat, & regnandi ius illi conferat. Omit- to dicere, ludxos cum illud iufiurandum pr£fiiterunt,non libera vo- luntate id fecilTe ; Herodem enim omnes oderant ; fed tyranni metu fuifie adadfos. Illud feire velim,cur ifiius fententix audores non idem de Augufio ihtuant ? Namlofephus vttique fidem datam ait, non foli Herodi. Cur ergo prxfiitum iufiuranaum Augufio pariter & Herodi , & quidem verbis ijfdem,(fic enim lofephus narrat) aliud cir- ca Herodem operatur, aliud circa Auguftum i vtei que alienigena, vt quidem ifiis placet : vtrumq; tantundem iuris habere in regno ludai- £o ludxi proculdubio ezifiimabant. Sed redeat oratio illuc vnde di- uertit : Nos igitur, vt diatribx huic tandem aliquando finem impo- naihus ; interitum Reip. ludxorum, quem ante tot fecula lacobus prxdixerat, alio tempore cxillimamusincepilTe; alio elle promotum; alio denique elTe confummatum. Cepit calamitas ludxoru^ anno ante natum Seruatorem fexagefimo ; quando populus antea fui iuns, feruitutisiugumfubireeficoadfusd Pompeio, libertate adempta, & ditionis virtute partx iai^ura mulcatus ; ius fiiccefiionis regix, qux diu iam obtinuerat, Romanorum ccllit libidini ; vt pofiea femper ne- ceile fuerit, eum accipere Regem,queni Romani impofuifient : tribu» ta ceptafiint exigi, & quidem fine modo : religio multifariam efi vi- olata ; cum quidem Pompeius locum nemini mortalium peruium, pexterfummum Pontificem, idque femelinanno, Sandfa, inquam San<5f orum, irrupit. Ifiud nos facimus principium calamitatis ludai- cz. lofephus vero fic rem narrat, quafi confummata tunc non incep- ta fuerit ludxorum pernicies. Sic ille libro xiv. cap. viii. TarviV uTioi (^-ncxiTOii < ca- cutmmf. Ti ^ e A7n€ciA9/uVi , uTTVioti £ t£u> 7ii( '(ft^ots cintnm/SSa, c9v lw4,y- ")t3nSituia4 t*i< Z Jy/j ' tafjntl Ti^uai fcuciit P»/oi/oi ci ^ ^(taiXua,, «' . ROMA :< Digitized by Googie 21 ^f. Qafauboni Exercit. I. o6ftituunt,cjuo ceperunt Romanoru eiTe Tubditi. In luchafin pag. xv. narratur tcedus idlu ab Allaraonxis cum populo Ro. deinde additur. nibsVihnn wo rn n’j7\3?r.''-\an T mc cejfdre fecerunt (^ruperunt) jaedui Q^mani ; CT* ex eo ac eit inceps fuerant jubJiti illorum hiJeti. ^tque tunc incep/t captiuitas Edom. Auxit vero cala- mitas,& vnus qualr gradus ad pernitiem vltimam elt ta(5lus,anno pojjt natum Dominum circiter dccimo;cum Archelao Viennam relegato, ludxa in formulam prouincix e/l redada : quod quam viai habeat, peritis rerum Romanarum falis clf compertum. Ab eo temporenul- lus vnquam pollea ludxx neque Rex init, neque Eihnarcha : plaiic- que tum accidit, quod modo lulfinus dicebat ; &Iudxificpropnd di>^i, ■'irere i'Sm ^anMa iTmt/uat^ uj^proprio jtht dejicrunt ejje jubicEli, Nam quod Eufebius& eum (ccutus Baronius, Agrippam iuniorem Regem vltimum ludxorum appellant ; quafi ifle lerololymorum' Rex fuerit; mera ell virorum eruditillimorum hallucinatio. Fuerunt quidem &fenior Agrippa Sriunior, Reges ludxorum ; fednon Ic- rofolyraorum,iiequerli/ ludxorum ; de quadilfin- ^ione alio loco erit dicendum. Herodes Antipas &: Philippus, ne- queReges vnquam fuerunt, fcd Ethnarchx ; id quoque non lerofo- lymorum.fedadiaceniiumregionum. Veraludxa, amoto Arche- lao, in formulam prouincix, ficuti dicebamus, redadla, Syrix accef- ht; cepitque tum in eam mitti, qui vocabatur Procurator Cxfaris inludxa, vel etiam Procurator ludxx, de quo multa inferius. Tum etiam ladla elf per Quirinium cenfus defci iptio,- non qualis ante, cum Dominus noller natus ; fed diuerfo hne, ad populi illius vexationem intendendam ; qui propterca furere mm & ad arma profilirc. Vide lofephum libro x v 1 1 1. cap. 1 1 1. Vltiina fuit clades,vrbe diruta, & deftruclo Templo, ab iucariiaiionerilij Dei, anno Dionyfiano fep- tuagelimo. Hxc eft illa admiranda Dei Opt- Max. in poenis pecca- torum exigendis lentitudo, de qua toties Prophetx,&ipfe etiam le- fusChrihus in pulcherrima parabola de vinea & vinitare apud Mat- thxum XXII. jj. atque alios EuangcliAas. 7/7. Confirmatur allata fuperiore diatriba expojitio tracnli lacobai. Quid Tatres impulerit, ^vt in Herode adimpletum 'Vaticinium dicerait. &• rorfs multi /emel admijli, deinceps fine examine retenti. ludaos ante^ Herodem alien '’ro«Ia Judaorum indigenarum (sr aduenarum, JmTrofeljtorum. fJ^efeOitur 'DeJfio/jnorumfahula apud apricantem tsr Eujebium, •ptuyfUa.t. Ijkus Ambrosy animaducrfut, (p^utanurfolidi, cellentiam ; eundis vero tribubus, Reipublicx aliquam fore inter ip- las formam, donec adueniat Silo ; quod hiftoria , oraculorum ex euentu rerum interpres optima , egregie , vt ofteudimus , confir- mat. Probauimus prophetix complementum prxeipue qujci debere, Q’'’a‘'n in nouifllmis populi ludaici temporibus ; quando il- lius pars multo maxima crudeli morte extmda,elle defijt ; qui autem cladi fuperftites remanferuut, id elTe deflerunt quod erant, nempe populusilleDei ®&0(. 25 Quumigitur fatis fuperque demonftraucrimus, humanitus halluci- nacos cllc Patres, qui iu vltitno Afraniouxomm Hyrcano regnum luda: dcfcciffe prodiderunt : cuf dubitemus etiam illud ellefalfum, quod limul docuerunt, de adimpleta in Herode primum luda: pro- phetia? Nam h AiJamonxi ad tribum Iud£ nihil pertinebant ; fal- lum eft in eorum interitu regnum ludse dcfecillc. Ct veid defecerat multis ante feculis in Scddiia, vt prot?auimus. Si in Hyrcano reg- num Dauidis non defecit ; quid admodum pertineat regnum tdero- dis ad complcmenmm prophetiae lacobi, equidem non intelligo. Atfuit alienigena Herodes, & in eo cepit primum populus ludaicus Regi alienigenae parere. An fuerit Herodes mox videbi- mus. illud palamfalfum,midtallillimum eft ; primum tuifle Hero- dem alienigenam Principcm,qui fuo fceptro ludxos fubiccerit. Cum Herodi regnum dRomano Senatu eft delatum, aiuftoribusAntonio &Augufto, annus iam agebatur viccfimusoiftauus a capta Vrbe per Pompeium. Tunc libeitas ludatis erepta ; ipd faifti tributarij ^ Aila- monaei de gradu femcl dciedi, eam femper deinceps fubirc coadi perfonam , quam Romani imponerent. Rex Aiiftobulus captus, Romam abdudus ; ipfe tandem veneno fublatus; filius Alexander fe- curi pcrcuflus ; Hyrcanus honore nominis regi) denegato. Pontifex a Pompeio eft creatus. Obfccro, quando ifta ludati patiebantur, fub- diti erant Romanorum, an non ? Falfum eft ergo, & didu abfurdum, alienigenae imperium ludacos in Herode primum clle expertos. Ro- mani enim, indigente, credo, non erant, fed llm-nc ac peni- tus extranei. Ridiculum eft, Herodem fuifte alienigenam clamitare ; de Romanis tacere, in quorum potcftate Herodes erat, non minus quam aliquis c prouinciarum Pr.xfidibus. Fuit hxc Romanorum ll- ue moderatio, liueaftutia; quod fubadis a fc Regibus regnorum qug amiferant , admiuiftraiionem non raro permittebant. Tacitus in Agricolx vita prudenter & vere de parte Britannix Cogiduno datx, vt ibi regnaret : Vetere, ait, aciampridemreceptapopidi^m. confuetudine, •vt haberet mjlr menta feruitutis is- %cges. Huiufmodi regna )CTT*afiCr3nC populi Romani : Xp!ioA/»]uv ad ludiorum religionem migra- bant, polleaquam erant circumcifi, & reliquis facris initiati, veri lu- d$i cenfebantur. Quare in TargumEfiher? capite odauo, &fcpeiQ libris Rabbinorum, verba vxnn & pro eodem accipiuntutj quorum illud projelytum fieri fignificat ; \\oc,fieri lud & qu? maximi momenti erant, fquabat : quam e maleuolcntia & inui- dia ; quotum affeduum fimilia exempla in omnibus Rcbufpub. licet obferuarc. Et Athenis enim& Rome, & vbique locorum, fenrper @ ad Jpparatum AnnaliunLj. 27 6>f^ts-1i^ Si . 35 mires Gattim, Dens ^genere 'veflro aua tetw. ludius ergo Herodes, (i quidlorcpho credimus. Et errant manifeftd,qui Nicolaum Damafce* num eo nomine repreheufumi lofepho putautjquod Herodem pro- didillet ludium : de quo lofcphus ue cogitauit quidem : fed propte- rea reprehendit ille Nicolaum, quod antiqui genetis nobilitatem illi tribuillet. lorephi enim fcntentia hic eil ; Herodem d prima ftir^e Idumium fuille ; fed cuius maiores faeii eflent ludji, quando Idum^i per Alexandrum Regem effera ell.pars ludii. dc patre igitur illius &auoAntiparcmperloquimr,vt de hominibus iudiis, qui potentia excellerent, & opibus maximis ; vtlibroxiv. cap.ii. &cap. xvi u fed qui tamen inter ludios priuati cenfet entur, hoc e A, alieni a fami- lia facerdotali & regia. Nam apud ludios illis temporibus, latente & quali fepultaftirpc Dauidica,vnares erat qui genus nobilitaret, nem- pe Sacerdotium, autpotius Pontificatus. Scribit lofephus Aatim ini^ tio viti fui 5 iiean^ aM" -nt i.’il>^«-;^s'&, tnmfijt adhomms plebtios. Sc in extremo tbro eadem querela repetitur fic : fu-nCn i |3«t tuid* 'ti iit tfV tio'sif ' duas rationes affert Antigonus, cur non fit Herodi regnum tradendum ; quia Iit homo priuatus, & quialdum;u$, idefV, femi- jud^us. deinde caufTam reddit, cur ad fe regnum fpe(ffet ; quod fit d genere Sacerdotali. Quis putet Regem tam neceliario tempore taci- turum fuiHe, quod vim maximam erat habiturum i Sed nefeiebat pro fe' iul- Sxjayifu*^,fa^ ignobilitaxm txprohrohat. nempe quod d familia facerdotali,& regia non elTent. iterum cap. x i. 'f/n i vtryttiia, ^^9lJ£o^^A€>^. txijsqu^hadenusrecitauimus e libris Id- fephi,certifnme conflat, Origenem 8f alios Patres, quivt Herodem demoiiArarent alienigenam, nobililTimum hunc feriptorem in paries vocarunt ; veram illius mentem nunquam percepifTe. Quam hallu- cinationem ,vt in primis illis fcriptoribusfacile excufamus : licin Pho- tio, viro alioquin dodiilimo, ferendam non cenfemus. Illi d paucis locis obiter infpedfis, quum ad alia maiora properarent, in errorem funt induSi. Photij culpa inexcufabilis : qui ex inftituto fummam re- citans eorum, qu^ legerat apud lofephum ; fententiam aliunde hau- Aam, quf pugnat d diametro cum nillotia lofephi, lofepho, mira prorfus incogitantia, impingit, Sicilleintmematcccxxxvui.de Herodis aduentu Romam loquens, quando illi regnum efl delatum. iumin ytuuZu) W ■*?{ ytiutirn 0 ilujafn,t{aj |3«iin Atlaetjt7Bo(jJA»«-n. Herodes id artim» nxlfiebat , 'ik Hputtiex nrpotiifi^lUnttiMepoffet re^umittipetrwetihamfiif^idefa parande tfooqttomoM regni, nullam omnino liabebat, qid ffffet dtidni^aJ. HicegO Photij nomen inter falfarios defero, & poftrema verba «jh- wa lofephi mentem verbis Iofcpl« efle adiefta, cOntehdo. Jaftit lO^- fephum dicere, iccirco defpdraflfe Herodem fe potfe rtgnfim^ bi iim- petrare d Romanis , quiaelTctcxtrancusshoceft-,itoh‘ludaiui. lOfe^ phi verba funt,]ibroxi v. cap. xxvi. i-n /xn fXlw dinj tiuf CV* &/{ icwni ouTfififJ&fjOi ' V Mtu c3tt ' Digiti--::" ^(5 Jf. (^afauboni Sxercit. /. %~i OK tS '^V{ «5b< Prasdicat lofephus magnuai Antonij erga Herodem fludium : qui quidem mhil tale fperanti reg- num concilialVet. Herodem enim noii vcnille Romam ea mente, vc libi regnum peteret. Qua: autem ratio, cur ad regnum iter non afte- ftaret ? Accipe caullam : 2^ontnimputal>atilliuiJwt'I(omanosimli(uro(; quit deferre /olitiejpnt, qui i geture ferent regio. Vides quam mala fide& verba loleplii & (ententiam Photius recitet. Atque hoc noa femei diligens le&or, in eo praeftantiiTimo feriptore, ii attendat, ob- feruabit. Solet enim nonnunquam pugnantes inuicem fententias diuerforum ausiorum, vni alicui tribuere, & integras narrationes hoc pado confundere. Sic paullo ante de eodem Herode & patre Anti- patro loquens, Iofephi& Africani narrationes, aut vt melius cicam, illius narrationem, huius fabulam, invnum mifeet perperam : 2uod in homine tam erudito, & qui lofephi fententiam reterre pro- teatur, non culpa eft, fed, prope dixerim, flagitium. Accidit autem hic error Photio, quod acceptam auditionem d prioribus de alieni- gena Herode, ad veritatis obrulTam exigere nunquam curaflet. Id vero a lofepho Scaligero ante aliquot annos, quum, ob veritatis Ibi- dium, elTet fadum : veridimam prxlfanullimi viri obferuationem 'ita excepit Nicolaus Serarius, vt non folum falfam eam voluerit videri, fed etiam impiam & homine Chrilbauo indignam. In eum finem liber abeo fciiptusefi, qui hallucinationum, puerilium & fophilH- carum argutiarum plenus, audorem prodit, non ilium quidem indo- Aum; fed ab eo candore & squitate,qux viros dodos,maximcChti- fiianos, decet, vehementer alienum. Tuetur Serarius vulgatam fen- tentiam, quam probauimus ede falfidimam ; certe a lofephi mente ita alienam, vt nihil queat magis. Quare mirari nemo debet, falfam opinionem tuentem, multa fcripfifle falfa & abfurda : quod ex com- paratione eorum qux hac & fuperiore difputatioue dideruimus,£qui leidores facile deprehendent ; vt alia contuuiione non dt opus. Sed bcneeft ; vicit tandem veritas. Nam poftScaligerum reperti funt in ipfa Italia viri dodi, qui non folum idipfum adirmarent, quod pri- mus Scaligerobferuauerat ; fed multo etiam progrederentur longius. 'Vide Annales Sacros Augudini Tornieli Nouarienfis, Congregati- onis S. Pauli, in anno mmmmxviii. neque tamen quifquam, opi- nor , inuciitus, qui propterea Tornielo impietatis dicam diceret ; quod Scaligero fecerat lefuita Serarius. Adeo parum hodie in vfu eft prouerbium Hebrxorum oppido venudum ; «Sk >>a w'!» nioi (Lw» ^ 7n% ot €umJ. Ne rcIbiciM dolium, (ed quodeHindoUo. . ' , \ IV. OhieBiones Digitized by Google ad Af paratum Annalium-). yj I V. OhieBims i lofepho du* proponuntur , isr foluuntur. ^rior : Herwim Centilihui mgisfauijfe quam hdais. Trobatar, maxima coniunElioni odia fuccedere - fodiam. At tu, ChrilHane Ledfor, criminatione ab vna cognofee om- nes. Nam quid de toto libello Cretenfis lefuitx iudicanoum fit, vel ex hoc vno potes ffatuerc. potes dico ? imo, fi quid ia te candoris, fi quid verx pietatis, omnino aeb^s. Gemina quippe fabulx huic funt omnia, pari fcelere fida, pariter falfa. Neque vero exfpedet hic ali- quis, vt ad frigida illa conuitia refpondeani { Qt^ fm httreticm Qdm^ rridnM.-quafi fit rabulx huius &hxreticiBellarminiani, de vere anti- qua fide iudicare { quam aut nunquam didicit, aut vnd cum lingua Grxea Grxculus Apoflata obliuioni tradidit. Quod fim Gr*carum lite» rarum ar omnis eruditionis imperitus. Sed quis feret cxcum,de coloribus ? QMd Latinis Grreca immi/ceam. Nouum crimen Caie Cxfar. Hoc tamen malo, qudm fi diceret, me defendendo parricidas, ad noua parricidia Caffcllis, Catisbeijs&Rauaillacis, Deus omen auertat, iter munire^ Nolo eruditorum noflrifeculi,Turneborum,Lipfiorum, Scaligero- rum exemplo fadum tueri. Nolo Panigarolx conciones in m^um afferre. Taceo morem multis alijsconcionatoribus partiam Roma- narum hodie vfurpatum , qui apud indodam plebeculam Latina, Grzca, aliquando & Hebraica recitant, fxpe, (Latina prxfertim)fine F 1. interpretatione. Digilized by Google Qafauboni Sxercit. I. interpretatione. Certe olim Cicero ad Pomponium Atticum Graece doftum, ita fcripfit, vt ego ad Frontonem Ducasum Grici fermonis intelligentem. ^dparuminLogicutxtrciutHsjim. Melius iftud nouit lulius Pacius, V.CL.Iurifconfultus&Philofophusinfignis ; qui me adolefcentem in ftudijs luris ciuilis & philofophiae Arillotclicac, non folum publicis reciutionibusjfedetiampriuato labore inAituit : qui multis annis prius quam fuum in Organum ederet dodliAimum Commentarium, mini &Petro Periilaco affini meo, &P. Pineto, eru- ditiAimis olim adolefcentibus, quorum prior etiam nunc viuit, verbis fere totidem illum di(Aauerat inter operas ^pogmphkas domut Sre» phanicit creuerim. ego vero A ita effet, laudi id mihi vertendum conten- derem. Nam ex illa domo, ceu exequo Troiano, multos prodijffe excellente doiArina viros, facile poffem probare. Sed mentitur Cre- tenfis : nam ego iuuentuteni meam non corrigendis chartis typogra- phicis exegi ; fed bonis artibus difcendis,& omnis generis audtonbus diurna nodumaque manu peruolutandis. Verum hate & fimilia bis miffafaciens, illa potius hoc loco breuiter attingam, quxvt maioris momenti funt, ita calumniatoris impudentiam & immanitatem meli- us produnt. Ait igitur AlaAor, p. 1 68. patris meimemoriam me infenfum Ma^ifiratibus reddere. Sedquid ego fecerim, quod meum erga Magi- Aratus animum infenfum prodat : quam dodrinam defenderim Re- gibus & Principibus exitiabilem : hoc vero non docet Cretenfis. Cur tacuit \ cur mihi pepercit ? Enimuero concurrant in vnum omnes Cretenfes ; capita conferant omnes Loiolae difcipuli ; ipfum A volue- rint Diabolum (rem futuram non nouam) in conAlium adhibeant : nunquam tamen in adionibus aut feriptis meis aliquid inuenient, quod huius criminis vlio pado affinem me queat reddere. De patre vero meo quam impudenter mentiatur Cres impudentiflimus, quid attinet dicere? fatis hoc ex ante didis liquet Pater meus, vitae vir inte- gerrimae, & MagiAratibus omnibus eum femper honorem ac reue- rentiam fubmiAc exhibuit, quam ex Dei verbo didicerat illis deberi : &ipfeviciAim, vbicunque vixit, femper MagiAratibus Dei umenti- bus vixit apprime charus. Nunquam ille Abi a Magiftratu metuit. Nunquam illi MagiAratus, ne diuerfarum quidem partium, aut diem dixit, aufvllum omnino negotium faceffijt : fecitque etiam hic, vt ve- re didum videatur, Siti cuique mores ^n^unt fortunam, quod de Attico viro prudentiffimo, olim feriptum. Pericula quidem magna, quod erat neceffe in bellis ciuilibus, pater fxpeadijt : fed qux omnibus ef- fent communia, quos pietas erga Deum compellebat, vt Romanx EccleAx deprauaciones optarent effe emendatas : ex propria caulla nullum Digitized by Googie ad Jpparatum Annalium->. 4^ nullum vnquam. Ex omnibus autem periculis, ex omnibus lanienis, Dominus nofter Iesvs Christvs, pro fua inexhaufta bonitate, & infinita in Tuos feruos, quamuis inutiles, clementia, femperipfum eripuit. Sit eius nomen in fecula feculorum benedidfum. Ruit igitur Creticum enthymema : & tam falfum confequens, qudm falfum an- tecedens. Sed nonne monftro fimile eft, de fide aduerfus magiftra- tum audere mutire lefuitam ? illum inquam lefuitam, ftudiofiflimnm parricidarum patronum, cuius feripta omnia ed fpedfant, vt legitimi Magiltratus, Reges ac Principes, fimuiac ex arce Capitolina intonue- rit, de folijs deturbentur fuis,& fulmine percufli,Calfellis,Catisbeijs, Rauaillacis tradantur conficiendi ? Nam exrcutio ad alios pertinet, ait Card-Bcllarminuslcfuita : quorum verborum vim probe intelligere fe,ampliflimi Ordinis Patres, fremente Roma, Lutetia: olfenderunt. Sed & Becanus lefuita alius nuper, quid lateret my fterij in verbis Bel- larmini fatis fuperque declarauit. Proferat finiilc aliquid d meis ferip- tis AlaftorCretenfis;& ego Priucipum omnium atque Magiftratuum odio m« digniflimum efle vitro confitebor. Ait ; tpijlolam ad Fronto» 7iem meam perfidia mea/nendacitaiis tsr auaritia fore perpetuum monmnenttm. Imd verd,epiflola illa, quae parricidarum magiffros, quae omnes alios eiufdem mentis profanos homines, Hildebrandi plenos, adeo cruci- auit ;me£fidei erga vndfos Dei, & humillimx fubiedfionis : mei pro- pter exdem Henrici Magni (quem fua nimia clementia, & hominum dodfrina Hildebrandina imbutorum fcelus inexpiabile perdiderunt) inenarrabilis moeroris & ludius : mei denique in audiores puluerarix coniurationis iuliiflimi odij,,& totius illius humanam fidem fuper- grefii fccicris, acerrimx deteliationis, perpetuum dum literx erunt, manebit monumentum. Perfidix fufpicio in morum meorum fim- plicitatem non cadit. Quod alicubi ait hic nebulo, multum me lefuttit Juis debere, quibtts fidem non feruauerim : tam verum efl, quam patrem meum, qui pie in lediulo fuo, inter fuos obijt, laqueo vitam finiffe eft verum. Egone vt fidem meam lefuitis vnquam adfirinxerim ? Non hoc credent qui me norunt ; neque exiftimo effe vllum in Gallijs tam perfridixfi-ontis lefuitam, qui hoc aulit dicere. Cogor hic repetere, quod pluribus alibi expofui. Lutetia difcedens, quando in Angliam veni, rogatus fum i Frontone Duexo, vt Sereniffinio Regi vellera lignificare, hominum ordinis lefuiticiprxclarahi effe erga ipfum vo- luntatem : daturofque ipfos operam in poflerum, vt nequiddfuis proficifeeretur, quod ipfius Maiellati merito difplicerct. Poftquam in hanc aulam veni, qux mihi dixerat Fronto Regi declaraui. Poft paucos oppidd dies literas ab eodem Duexo accepi, quibus impenfe rogabar, Digitized by Googie /j^ ff. Qafauboni Bxerck. I. rogabar, vt Apologiam pro Icfuitis recens editam, Regix Maicflad commendarem : librum enim cflceximiunijinquofincera mens & innocentia Icfuitarum clare demonftraretur. Mox vt ad ScreAilTi- mum Regem accefli,inueni iplum illam ipfam Apologiam inter epu- las legentem. Non diu in regijs manibus liber eR verlatus, priufquam incideret ipHus Maieftas in illa loca, vbi pulueraria coniuratio, ceu fabula irridetur^ & Garnetus exterique inauditi fceleris compli- ces coelis inferuntiu. Fateor, nihil temere accidide mihi vnquam magis prxter exfpedationem : non quia Icfuitarum dodrinam & ali- enos a Regibus animos ignorarem : neque enim fermones mihi exci- derant memoria, quos paullo ante Binetus Icfuita raecum habuerat : fed perfualus Frontonem & probum & prudentem virum eflc,cpifto- lant eiufmodi fore ad me feripturum non arbitrabar, quam adeoma- nifeilerelutaret liber quem commendabat. Hxc eft caulTa cur illam ad Frontonem epiftofam fcripferim ; in qua peccatum aliud efle a me nondum equidem animaduerto'; nili quod doclrinx panicidialis in- famii paucos notaui ; ipfam Societatem, quantum res patiebantur, criminis confeientia liberaui. En perfidiam meam ; en crimen. Ve- ritus Ium, nefi Marianx, Becani, Bcllarmini, Emanuelis Sa & pauco- rum id genus dodfri nam vniuerfx Societati adferiberem, iniquus vi- derer. Sed hoc Romanis lefuitis, vti video, difplicct ; qui cauHam paucorum illorum a caulTa totius Societatis diuclli non terunt. Age, morem pofthac illis Patribus geramus, &fi ita volunt funto per me omnes Marianx, omnes Bccani, omnes rabiofi Cretenfes. Inui tum qui (eruat idem facit occidenti, Interim quod ait hic Alallor, multum me lefuitis dcbuilTe ; id ego mendacium exteris fimile clTe contendo. Cum Societate illa niliil mihi fiiit vnquam commcrcij. cum vno aut altero eius ordinis colui amicitiam. Officia humanitatis fiquxab ijs accepi, audeb^ dicere vices me femper rcpcndilTc, & quidem, fi potui,ex Hefiodi prxeepto tuntJ 'TzJ Fateor, u vel ego vel vxor mea,conllantiHirax pietatis loemina, (etfi Katharis nonnullis aliter aliquando, fed fine caulTa, ell vifum;) vxnalem habuifiemus conlcicutiam ; potuifle nos aliquid antefignanis lefuitarum quibufdam debere. Huius vero generis officia quum ego & vxorpari robore animi, (Deo immortali ntlaus) femper dcteftati limus ; quid ego lefuitis debere potui, plus qudm illi mihi ? Quo tempore propter Caflellumdifcipulumfuum lefuitx cxulabant, Henricus Magnus me, e commendatione fummo- nim virorum, non merito vllo meo, fibi notum, Lutetiam acciuit, & liberalitatcfua foucreinftituit ; neque vnquam pollca iplius voluntas erga Digiti- hy ''^oogk ad Af paratum Annalium-). ■ ^5 ergamc, autmutata fuit, aut imminuta. Quum femel atque iterum veniam ab cius Maieftate humillime petijllem, in locum aliquem ab interpellatoribus liberiorem , quo Imdijs meis confulerem, conce- dendi : feuera, fed admirandx bonitatis telle, (hei mihi ! cur ego tara indulgenti Maecenati meo fui fuperftes ? ) preces mex fuut repulfx. Nihil fingere me illuftriflimi amplifiimifquc dignitatibus in aula Gal- lica prxditi Proceres, probe norunt ; omnium vero optime, qui meas preces femel deferens, fimiliter eft repulfus, illurtrillimus Toparcha, DuxSullius. Tanti Regis & tot Procei u bencuoleutiafubnixus,Iefui- tarum gratia facile feniper potui carere. Qui fi vel maxime alijsprx- fidijs fuillcm defiitutus ; nunquam tamen ita fui rerum imperitus, aut vxcors ; vt^eorum ope vti vellem, quorum molitianes, quo me ftati- onc dcijccrcnt,non ignorabam. Quando fidei mex regia Bibliotheca eft commifl a, quid illi commenti non funt, vtnehocficret ? PolTem hic putKff)! lA;aJk nojanat contcxcrc ; quas ne videar ad animum vn- quam rcuocalTe, miffas facio. PolTcm dodilTimi cuiufdam yiri, & in- ter lefuitas fuas non obfcuri,epiftolam proterre,qua de nonnullis eo- rum in Germania & Belgio odijs Vatinianis, gratis fufeeptis, & varijs confilijsaduerfus meam exiftimationem initis, ante aanos quatuor, certior fiebam. Sed neque ego hxc admodum curaui ; & omnes me- orum inimicorum technas fpernendo , meafque fpes omnes in D«i mifericordia collocando, femper hadlenus fuperaui. Mendacitatem quod mihi Cretenfis obijeit, antiquum fcilicet obtinet, ac fcelefius Icelefie mentitur. Kp»7i« aiel.J/rfiq-ay, icjlksl Verum ignofeimus Cretcnfi : penes quem mentiendi palma quum fit hodie ; veritus eft, credo, ne ad alium fortaflfe, tamchari fibiar- tificij gloria tranfiret. Sed auarus fum, aitCacodxmon lefuita, & fifco regio per foedam adulationem infidias ftruo. Nimirum dc animo fuo meum Grxculus metitur , & impudentifilme etiam hic mentitur. Putat me fpe nefeio cuiufdam lucelli addudlum, eam epi- ftolamfcripfiflc. Rcipondeo paucis verbis, fed veris. Si propter il- lam feriptionem, quam confcientia,ofiicij mei ratio, parricidialis do- (Srinxdcteftatio, & veri Chriftianifiniftudium ac zelus mihi expref- ferunt, nummo teruntio,quod quidem ipfe fciam,faiffus fum audior : maneant mihi peccata mea, neque fanguine pretiofo kfu ChrilH ab- luantur. SercniflimusRex lacobus, de cuius admirabili prxftantia, quicquidDemofthcnes aliquis aut Cicero dixerit, minus luerit; ne- que deledatur adulatoribus;neque falfas affedat laudcs,qui abundat veris. Ego autem ad adulationem comparatus d natura non fum. Triujjue coelum fidet inferius mari, Tellure porrella Juper : » ql^m Digiiized by Google • ^f. Qafauboni Exercit. I. quam artem illam infamem, in iuuencute 5c totius anteadac vitae cur- riculo mihi ignoratam .fenefeens addifeam. Quis autem Graeculo per- fuafit auaruni ellc me ? quo argumento ? Si auarus effem, diues eflem. Atquilcfuitaruhiert, non meum, quocunque venerint, rei faciendae operam ftrenue mox dare ; infanas fubftrudionum moles excitare ; & Regibus ipfis inuidendas opum gazas, non quaero iam quibus arti- bus, cumulare. Scit hoc Italia, fcit Gallia, fcitPolonia ; &quaeian\ terrarum plaga hoc nefeit ? Qiioties, qudm multi Epifcopihoc fune querti?quotcaeterorum Ordinum Societates magno fuo damno ifto- rum induftriam funt expertae ? Mihi iie rebus neceffarijs egendum eC~ fet, Dei benignitas hadfenus profpexit : idque rationibus ijs vt pluri- milm, de quibus a me, ne per foranium quidem cogitatum vnquani fuerat. Cacterilm opes mex, oy(. rumpe fignificiAat oraculum. periti fermonis Graeci agnofeent familiarem Herodoto & alijs liifto- ricis in tali re locutionem. Verilm etiamfi ita fci ibatur, nihil hic locus illos iuuabit,qui putant Herodianos,ludaei quum cfrcnt,& Herodem pro MelTia haberent, crsdidifTe, eundem tuide alienigenam ; quod prebauimus, nullo colore veritatis pofTe defendi. Bahal Aruk,vt ob- feruat dodiffimus Driilius, putauit luifle Graecos, nefeio vnde c de- ferto ab Herode adduifos, in cuius lionorem inlhtuerint n'»3"\n confuetudinem aliquam & inditutum religionis : (fic dicitur religio Chriftiauanj!^ vt apudR. Abr. Zacuthum pag. x x 1 1 1. b.) dc quo indituto quaedam obferuac Scaliger, Notis Eulcbianis, ad numc- rurnuD c cccLxx X II I. Genebrardus, quia legerat Herodia nos ex quorundam fententia fuifTe Graecos ; putauit cos ede, qui apud ludinum dicuntur Graut proprios Reges habebant, fme Pontifices regia po- tefiate, aut proprios magifiratus, & dicebanmr liberxeiuitates, aut Roma millosPrxfides accipiebant : ex nempe regiones, qux reda detur etiam Baronius exilUmafle, Scaurum, Gabinium, &CrafTum, ludxam adminiftrafic, velut vnam c prouincijs Pop. Ro. quod omni- no falfum cft. Nam hi Syrix Prxfidcs fuerunt, d qua feparata ludxa erat : qux ex ordinatione Porapeij tradita Hyrcano Pontifici Maxi-. nio, regia cum poteftate, etfiabfque honore nominis. Quod autem hi rebus ludxx fe multum immifeuerunt ; fadum id propter turbas inter fratres, quas componi Romanorum intererat. Sic accipe ver- bum/uV..- apud lofephum, quando feribit ludaici belli lib.i. cap.v. Pompeium e Syria & Afia Romam repetentem, tradidifte Scauro Sy- riam ludxamque SiiTru», vt illas regeret : nam proprie quidem Scau-< TUS Syrix prouiixix eftimpofitus ; fed quia nondum compollta lu- dxa erat, etiam ouius extra ordinem cura illi demandata, ludxa pro- prie dida.circa annum Domini decimum informulamprouincix pri- mum cft redada, pulfo iu exilium Archelao, lofephus extremo libro X v 1 1. & iiytio fcquentis. Philippi Tetrarchia, eo raortuo,hoc eft poft annum Tibcrij xx. fimilitcr prouincix Syrix accellit, vt cft audorlo- fcphus libro x v 1 1 1. cap. fexto. Videtur & Vefpafianus, deleta vrbe, rcliqux ludxx partem aliquamredcgifle in prouincix formam : non tamen totam. Nam Agrippa minor, vt legimus apud Photium, ad annum Traiani tertium & vitam & dominationem produxit. Hxc eft ^hiftorir veritas ; quam fxpe ncgligunt non poftrcmx notx feripto- rcs. Ammianus Marccllinus libro xi v. PakJUme re^nes^i/orte Pont- peiits, ludteis domitis ((sr Fdiero/olymiscaptMr in protdnciarum Jfefiem, PeBori delata iurifdi clione,jormimit: cpihxi lint hxc falfa ex antedidis patet. Au- relius V»dot in‘Vclpafiano > PeUo Ppx Parthorum Fohgefns in pacem • ■ G 2 « coaBusi uigitized by Google 50 ff. Qafauboni €xerciti I. coaHiti, atque inprmnciamSjriay cui TaUJIin* nomen, Ldeique, armitente^ fihoTtto. etiam hxc falfa funt, neque vllam fatis commodam inter- pretationem admittunt. Euuopius&Paeanius longe abfurdius ; fub Vefpafiaiio primum ludaeamRomano acceffifTc imperio : quo nihil falHus. Vlh Error Saronq aliorum fuper Antigoru, '^egit fupplicio. & durius fuppliciumelTe quod Dioni deferibitur ; cui potius fe alTen- liri Baronius oftendit. Sed lalfa h?c fententia eft, nata, ex vnius vo- culx praua interpretatione. Au^or eA lofephus e Strabone, .cuius locum alFert initio libri xv. Antonium TnAeuiTo/ Antigonum Regem ludatorum captiuum, hoc e(^,fecuripercuf?ijje. Dfo lib. x jl i x. fcenam eius fupplicij pluribus explicans, Ai>7i'^>or, ait, qaujia ca^9 t5tj magno errore interpretes Dionis verterunt cruci aHigatim^ qux mala verlioBaronio fuit fraudi. Vertendum erat,po/o aWgatum, vel,ad palumdebgatum, vtfxpeLiiaiis. nam vt toties obferuat • Euftathius, ell palus, lignum vnde apudhiftoricospafTim,/>d/« cingere, 'vallos in circuitu figere. Significat & furcam. GloRztium’. Furcifer Siita bicaccipias,poflis referre ad illud quod vocabant Romani, fupplicium more maiorum. Sed obAat, quod in hoc fupplicio virgaruni idibus vita eripiebatur. Apud Suetonium quxrenti Neroni quale eflet genus poenx, quod fupplicium more maiorum dicebatur, refpondctur fic : nudi liominis ceruicem inferi furere, corpus trahebantur, (jrfimul omnis apparatus /upplicij expromebatur : deligati adpa- lum,!«V I— quo fignificaat, non polTefilios terr?, id ell imperitos & ig- naros Legis, vere pios efle. Poftea quum Reges vicini vexarent lu- dios & cuperent eorum religionem ireexlhndum, fad; funt eius populi du; partes, vnam condituebant ^ eiya.^) ^ tv t6iV(, vt eos appellat lofephus libro xii. cap. xvn. viripij, vere religionis reti- nentes ; qui in libris ludiorum paiTim nominantur. Eam vocem librorum Maccabaicomm audor retinuit, vt propria quadam appellatione hanc populi partem delignaret, ac dixit Aati^s, os. alteram partem populi conihtuebaut, qui in libro Regum domus fecund^, Gorionidj & ali js vocantur, @ TK^TVlirejiwA, impij, Apoftat? & Legis proditores. Similes his funt in antiquis Chriftianorum perfecutionibus Traditores & Libel- latici, apud B. Cyprianum & AugufUnum. atChafidim, fiue Afid^is proportione refpondent Catholici. Vt fatis mirari ff uporem illorum non poflim, qui aliter ifta acceperunt. Sed nos fufpicamur locum Gorionidg libro i v. cap.x x i x. editionis Venetx p<4S. C0I.4. ex quo illorum natus error, cUe corruptum. Nam fi diligenter comparauc- ris locum illum cum lofephi verbis libro x 1 1 1. cap. x v 1 1. pag. 404. intelliges in hiftoria qux apud vtrumque feriptorera narratur, nul- lum cUe locum alius fedx hominibus, qudm Pharifxis& Sadduexis. vnde fequitur perperam feribi hodie, pro : nam vt per excellentiam pietatis &fandimonixpoiitumlitC h a s i- D I M pro Pharifxi, etli fcimus ita alibi loqui eum feriptorem ; hic ta- men, vbi diferimen exponitur quod eft inter Pharifxos & Sadducx- os, ferri non potefl : & aliud fuadent Grxea lofephi, vel quibus poti- us Gorionida vfus, Latina Rufiini. Nec vero mirum errafie hic ma- num librari) ; cuius alia quoque fimilia (npitAMS^m inter legendum ad- Bouuimus. atque adeo in prxcedente periodo, vbi de Sadduexis ell fermo, foedus error etiam in illa elegantifiima editione ell admilTus. Ita ibi eft editum : tjnvo vn ThK omnes Hebraice dodU intelligunt primam vocem iizea by Google ai paratum Annalium^. voce cffe deprauatam. Eruditillimus Munftcrus legit per a non vt in Veneta per-; &vcrtit; is-hiconfujifuemttindiehut illisabalia JeEla Sadductcorum. Ipretis artis grammatica legibus, & procul adeo a mente audloris, vt nihil fupra. Quare lofcphus Scaliger,vt clTct ali- quis lenfus feribi voluit, C^.TNan Cutliri & Samarita. Sed non du- bito, virum fummum, fiHcbrxum feriptorem cum Graco confen- diilet, aliud fuilTe iudicaturum : nam quanto eft probabilius, vt feri- batur literula vna in integrum reftituta, ac verutur, Ei di» uites erant in diebuiilUsfecpmtesSaddttcaos ; Sadducro/iin«m ;in quo^corari non poted, mire halliicinatum efle Hieronymum, non chim per h feribunt hoc nomenHcbrxi,bVh/'riyi«4Wl ; fcd Vpnpei' n iMdauit. probabilius eft quod fequitur, Sammai efle dilTipatorem ; difsipauit, njajlauit : tamen ne id quidem temere concedent Critice Hebraicxpci iti,vt do- cucruntScaligcr&DrufiLls. Sequitur fucceflioDodorum ab Hillclc ad deletam vrbem : qua in enumeratione multa illi fint fufpedane- cefle Digitized by Googie ad Jpparatum Anrialium^. 57 ccfle cft,qui fcripta Rabbiaorum illorum contulerit, qui fucceffioncm Kabbalx liuc ordinem rf/ cxpofuerunt, vt habetur in Pirkc Auoth, Germmc Dauidis, luchafin, alijs libris. Videat rtudiofus Ic- e^oTin-vlzT-ct/p^» ■ tn/zuCcuiMit^y ^hori^ fixi dicunt, quadam eorum qua fiunt, non omnia, fati effe opus : quadam enim in hominum poteflate ejje, n;t fiant 'vel non fiant. Sine caulTa dodi quidam virilofephum inconftantig hic accufant ; qu$ nullapenitus eft, vtut in verbis quidam prima facie appareat contrarietas. Mirum vero Epi- phanium feriam aduerfus Pharif^os difputationem inftituere ; quod dicerent, iudicium fieri poft mortem, negat enim ille confifterehic pofle cum ipfoi um dodrina, qui fato omnia tribuant, libero arbitrio nihil. Videtur Spiphanius in quofdamPharif^osincidifle, qui placi- torum fu5 fed^ parum gnari, hoc illi perfuaferant. de antiquis certe Pharifijis tale quid fufpicari nos lofephus non finit, feriptor accuratif- fimus, & quidem cum profcflione Pharif^us,'tum aftedu. Nam vt obiter hoc dicam, quod facit mox Baronius lofephum de Phariffis ficloquentem ; Genus hominum sflutum, arrogans, es" interdum ^gibus quoque infejhm : impofuit illi Gelenius interpres, at lofephus fic : $at,- , £100(01 ustxSiTOi, |Jd(7iA('\'papud quos ea de le multa legunmr. Ex omnibus namque pollutionibus huius pr?- cipuafemperaludxis habita cft ratio, tam alcctis, de quibus Inc Epi- phanius, quam etiam Sacerdotibus dum fuarum vices obi- bant ; maxime autem a Pontifice maximo ; vtoftenditfingularishi- ftoria apud Iqfcphum, libro x v 1 1. cap. v 1 1 1. de Matthia Pontifice ; qui Digitized by GoogI ad Apparatum Annalium^. <5i qui ca dc caufla in diem vnumfoleBncm fibi fubftituit lorcphiin» Cl- lemiF. quae etiam ratio iuit inter prxeipuas, cur Poutiiex maximus fuum mW3 fiuc id eft vicarium Iqlitus Iit habere , qualis Annas Kaiaphx ; de qpo multa paflim apud Rabbinos. Tertio locofequun- tur apud Epiphanium exempla Primum exemplum cli: hu- iufmodi : @ u" Uto-nn juajii o 19 'Qri '^sfjUTKi iiuiCV\TtTl%!rai ){j' li^o ican^ti ' 'iia, (~i v'cr»&)irt/8 ‘ht, ^ < 3a.V,£ciuiStfnc,'li dxmadirr. nt« epaj- ffS &i( tiid Mr^bteo, 'C-stI t5 dfOtis Tenuit idem inilitutum a , prxeeptore acceptum Alexander Magnus ; dc quo Ammianus Mar- ccllinus, libro x v i. Alexander ama concha fuppofita, brachio extm cubile^ protento, ptlam tenebat argenteam ; ’Vt cuiti nemorum 'vigorem fopor laxaffet, injufiis, ^efiamink lapfi tinnitin abrumperet fomnum. Eodem pertinent qiix dc Lycurgo oratore narrat Plutarchus in vita, ipfum, tia^ityu- esm p-kfiusii uiM-efi, '.'>uo> pellem lanatamzsr puiuinar : item quxdc Vipio Marcello inligni belli duce narratDio in vita Commodi, & cx eo Suidas in Mrt.-p't«Mos : &quodiJem Ammianus dc luliano ; cubuille illum non in plumis, vel ihagulis icricis ; fcd in tapete & fiuc lilurna, quo facilius fomnum abrumperet.. Sed longe ingeniohora funt, qux dc afcctis tam ludxis quam Chriilianis apud veteres legimus. llH enim, ficut canonicam refedionis horam habuerunt, lic & canonicum fomni tempus & menforam, vt loquitur CaiTianus. Igitur partim ad vexan- dum corpus, & eam quxPatribus diciturff7tA«.^9t^>i4, partim ad mi- nuendum fomnum, fuerunt afeetis in vfu humicubitiones, & T.Celin herba aut txnum loco culcitx, niattXjlforeXipli- athiaj&mafortes autmclotxacfimiliahis adincubandumatem apud Callianumenibriniia, Collatione prima, capite vltimo ; cuius vocis etyinum negat fefcireSc.iliger, Elenchi capitexxv. quis autem feire fc (iz ff. (^afauboni Sxercit. /. fe poftulct, quod nefciuitille vir admirandus, quem in literis melio- ribus nihil fugiebat? fufpicabamur tamen nos, didfa ^ quod dormiurc & fomijumlcucm capere fignificat : proprie eft, «7 T:5M,‘|3o£5t'i i'^«i,,poftfijmptum cibum relidere ; Jk fortalfe deli- catis hominibus embrimia fua fuerunt ad meridiandum ; quales funt in noftra Gallia grabati lautiorum e panno fere viridi conftrati, magis ad quiefcendum per aeftum diei, quam ad dormiendum : afcetac vero Tua embrimia falciculis ftipulx farta, vel papyro, (vt apud Philonem dcEfTcnis) autduro tomento, vel fimili materia, fibi parabant , ad fomnum noAurnum. Critici veteres illud Poets u°i ci-x jj! Aya.uifA/o’aL l CXpOtUint *i (1/9111^0, ^ inde Brizo dea fomni, fiuc vt alijs videtur infomniorum. Gregorius Nazi- anzenus, aut vt alijs placet, Apollinaris Laodicenus in Tragoedia' Chnff us patiens : Kui^ yi -^/j^qfuincL K cht tCciir’ vV ituly.n- m. in editione Parifienfi nupera perperam editum eft ite- rum ait miles c cuftodia fepulchri : EysJ tfxu ay^vTTHi K’vT e!»e/ir§ ter has duas decimas aliam pr^ltabantPharif^i, de quibus hic Epiphanius. Illa vtxha, tricejimas & quinquagefmas, refero ad qua: fepttiaginta Interpretibus ^ dicuntur h; Google 6^ ff. (^afauboni Sxercit. I. dicuntur ot(parimif/<< aiiud Thcrutnoth, oblationes & dona, qux lege quidem erant imperata, vt Exodi X X V. 2. fed abfque modi legitimi definitione. Dehisdo- centRabbini inorem feruarifolituniiVCqui minimum donum darent, minus fexagefima parte iud; zflimationis frugum Tuarum non da- rent: qui autem iiberaliter agere volebant, quadragefimam pende- rent : qui neque liberali animo neque fordido erant infignes, intra hos terminos confidentes, aut ad nos aut ad illos prout erant adedTi propius accedebant, primorum oblatio dicebatur Tha uma oculi hmi • lccundorum,77?mond oculi mali -, poftremorum,77;fr««tf mediature qui- bus legant dudioli difTertationem lofephi Scaligeri. Hatc miriHce lo- cum Epiphani) illuftrant, quem neque interpretes intellexerunt, ne- que Baronius. hoc enim vult: Phanffos in vtroque termino commu- nes leges cxceflifle. liberalitatis, cum trigefimam partem frugum da- rent, alijs quadragefimam conferentibus : parfimonix, quod vitra quinquagelimam nunquam defccnderent ; caetecis fexagefimani dumtaxat largientibus, quoties parce vellent agere. Sed mirum cur dixerit Epiphanius & -n»7ii>c5»7a'JlTnia. opinionem iuflitix politam in cultu ex humana voluntate excogitato, in Ancyrato, p. 475. In ijs qux mox dilleruntur de Sadducxis, omilit Baronius illud, in quo fere vnico eius difletentix cardo verfatur, qux erat inter horum & Phari- fxorum fedam. quum cnimPharifxi reciperent prxter Legem ferip- tam traditiones na byaore traditas- Sadduexi iflas penitus reijciebanc. Sed hxc vulgo nota. Quod ait Epiphanius,Sadducxos non feruafle integritatem dodrinx fui & magiflri, qui & nominis auctor Sadoci ihocqudm fit verum, queri potelt : nam certum eA Sadocuna & Baithum fuifle difcipulos Antigoni Sochxi ; cuius pias fententias iAi primi corruperilnt, & aliouorfum trahentes, noux hxrefcos fun- damenta icceruDt. Quare Phila Arius dicit ipfum Sadecum hanc hrjjtiram debet perma» nere. De Elfenis lofephus Belli lud. libro n. p. 729. fci ibit, cellatio- ne in die labbati omnes ludios ab illis fuperari. & alfert vt propria iplisinllituta, «j /jen 7ivf ca»«ie*. quod ignm Jabbatonon accendant : ciVK Jio lucerna, de qua vide Mofem ^gyptium libro 1 1 1. Halaka De fal>. bato, Perek quinto &fexto, vndedilcas quatenus id Iit licitum aut il- licitum. Poltremum exemplum in lofepho, ell necclTaria quaedam fecundi conlequentia ; quam explicat erudite Scaliger capite x x v 1 1 1. Ex hac dilcipima illud euenit, vt fpreto Matathi; decreto, ludaei non raro oppetere mortem pracoptarint, quam adopusjligitumexererc. Matthius Paris in anno m c c l x. Eodem tempore apudJheocesbery quidam ludxus cecidit in latrinam j /ed quia tunc erat fahbatum, non permijit fe extrahi, nifijequente die Dortunica, propter rementiim fui fabbati. quamobrem ludretm mori contigit in fetore. Similem hilloriam de alio ludxo, qui in latrinas itidem die fabbati inciderat, narrat Munlf erus ad caput x 1 1. Euange- lij Hebraici fecundum Matthaeum. Nunc locum Synelij expenda- nius, quemadcrtBaronius. Confeendit aliquando nauim Synclius in portu littoris ^gyptiaci, & vt videtur Alexandrini, Bendidio, vt Cyrenen patriam repeteret. Erantin naui nautae x 1 1. plcrique om- nes ludaei ; gubernator ipfc Iudaeus,necde plebe homo, fedwAuJiJk'- j»tt^9«.Do(2or Legis, Non ita multo poft qudm erat ora foluta, Sc fublataanchora, incipit flare ventus & vehemens & contrarius. Erat forte ille dies parafeeua: ; nos Veneris vocamus- Notum ell Hebrae- os llatim poli Solis occafum diem fequenteiri inchoare. Gubernator igitur ff. £afaitboni Sxcrcit. I. i ’itur fimulac infra horizontem Solem fc condidiffc aoimaducrtit, a. gubernaculo manum amouet, & tanquam ceflaturus totum diem iabbati, cuius id erat principium, ad pedes tumultuantium veftorunx proietSus, calcandum fc illis prxbet. Vifus cfi: ex dclperationc id IccilTc. clamare igitur omnes, orare, obiecrarc, ne animum defpon- dcrct, fed ifaret ad clauum & munus obiret fuum. ille contra mane- batimmotus, neque oculos a libro dimouebat, cuius ledioni fedulae operam dabat. Fuit inter vedores miles quidam tam rigidae gubernatoris ii.im.%1cu. impatiens : qui Idrido gladio, mortem illi, nifi ofticio fungeretur, intcntauit. o' aitferiptor venuldiflimus, (lic apud Aelianum in Epillola Trvphc, ewV^nu3 IvrwiiAiyTos ,faHiis es mhii germatuis alter Hip^lytus.) oTof uJ iy- >cotf)Ti,s!iiro£/T antiqua vox & proba, pro adoptare in filiunr, apud Aelianum fxpe, vt obferuat Suidas. Sed non clf alienum d ge- nio diifiionis Epiphanij,vteam vocem pro liberos generare vfurpaiit. Mirus enim pallim in hocprxfiantifhmo fcnptore lic prodit purioris Hcllenifmi contemptus. Vt cum p. 42. verbum nouum fecit pro iccuToc yft^. cum mTfj po^it pro regione : qui eft hodie quorundam qui fe Latine loqui errore‘ magno putant,Barbaru$ idio> tifmus. p. 5 • • ^ riuu mpuSf/ & p. 54* ^ ii TrmexJi, CjiUjUi 3 Kna.. CUO» ^optvipro ^vexare, p.zoo. de Adamo & Eua, an ytIo< itplf-n. cum pro non congruens, p. 207. qiif-m JipeltscvBi • cum pro tulIo modo fviuere hormem poffi, mfi quotidie fe aliquis lauaret in aqua, Etli habuit hcc (e&i fedfacores tatuos, deliros, ifultos : non temere tamen aliquis mi- hi perfuadeat, ita tuide illos ab omni rationis vfu alienos, vt vel puta- rent, vel profiteri auderent, fe putare neminem pofle viucre, quin quotidie lauaret. non enim profcdd cxcerc^iortales quibufeum viuebant mortuos putabant, quid multa > ex re ipfa & narratione Epiphani) apparet deelTevnam vocem, & feribendum, aMsyi]^^aif» ;vcpotequifitChrilliani alicuius, vel vt dicam melius, fcmichriiliaui merum figmentum. Ne- que vero dubitamus id egiffeaudorem,vt mulca pietatis Chtilbauac dogmata, qux ceu noua& prius inaudiureijciebantur, probaretab vltima antiquiflte fapientibus fuific nota j & ab illo ipfo Mercurioiu literas tuille relata, qucnviion folum yEgyptij, fed ctiam-Grxci prop- ter veturtatemSe dorffrinx opinionem magnopere fu/piciebant. Lau- do propofitum : confilium vehementer improbo^&totopedlore de- telfor. facit enim Veriutiiniuriam, qui talfi patrocinio, lioc ell, upc Diaboli putat illam habere opus. Veritatem in rebus humanis & hi- fioria obrui nulla arte pofle, nulla mortalium confpiratione, fidenter pronuntiat Polvbius, magnus quidem feriptor ; fed tamen Paganus. Nos erimus adeo oA/jiTosn, imo erga D e v m immortalem tam infig- iiiteriniurij, vt veritatemab ipfo manantem, &ipfum illius verbum, de quo dn5f um elf, coelum & terra prxteribunt ; Icd verbum Dei ma- net inxternum ; nifimeudaciolulciatur,pcriclitaripu(emus ? Abiit, inquam, a pijs animis tanta amentia. Porrdquis fiteiit hic Mercurius, aut quando vixcrit,omitto hic quxrerc. Confiat lite- rarum & omnium Icientiarum inuencionem ad ifiunrreteni folitam. Plato literas ait inuenifie, in Phfdro&Phl- • 'lebo. Cicero in 1 1 1. de natura Deorum, ^^toprafwjfe atque tijs leges cy literas tradidijfe: Diodorus Siculus in primo, docuille Grx- cos rd 'ael-dcdipuiuju*»., rationem explicandi leiifa animi ; acprop- terca InuZw ab illis didfum. Iamblichus in primodemyfieiijs autSor efi, yE^ptios ferptores, putantes omnia inuenta ejfe a Mercurio^ fuos bbros Mercuru infcrtpfijji. & fub finem eius libelli refert idem,fciipliire Mer- curium, (hoc efi, feripta fub nomine Mercuri) extitiffe) voluminum vigintiquinque millia : vel etiam aildfore Menefiheo, tnginta fex mil- lia quingenta &vigintiquinque. Ofiendit vero Iamblichus librorum Mercurialium particulas,aGrxctsPhilofophisinGrxcum fermonem luilTe tranflatas. ciufmodi luerunt, qux ipfe Salaminiaca no- minat: proinde, inquit, dogmata qua in SaLminiacit funt^ breuifimamparm tem Mercurialium ordinationum coiif inent. Fuerint fortafle hi libri, quos B. Cyrilliis in primo contra lulianum Athenis docet fiiilTe compofi- tosc Mercurialibus, cunJ hocindicepublicatos, Hermaicorvm librixv. nam Salamin efi contra Eleulina, paruointeruallo abEleu- llne & Athenis feiumfta. Idem Cyrillus libro i l contra lulianum laudatHermetis AI ESO AI K A inpluresdiuifa fermones ; rocmi- nit& cuiufdam iermonis ad Afclepium : item alterius, cuius inferiptio. yS ff. Qafauboni Sxercit. I. qus omnia magnam affinitatem habent cuni libro qui extat hodie, vc tituli oftenduut, & qui ex illis defcj ibitCy- rillus. At longe diuerfi erant argumenti quorum meminit Clemens in fexto Centone : vbi dicit, multa quidem & alia fcripfiUc Mercuri- um ; fed praecipuos illius libros fuilTe numero x L n. quorum toti X X X V 1. vniuerlam ^gyptiorum philofophiam continebant : fex re- liquos ad artem medicam pcrtinuilTc. E P M O T <1> T2 1 K A inuenio in Chronico Grxeo Eufebi) ; quod opus idem fortalle fuerit cum illis lex libris Clementis. Meminit & Galenus in Icxto de limplicium me- dicamentorum facultatibus, librorum Mcrcurij Aegypti), ad rem me- dicam & u\lw i(t'T&cx.Uo fpedantium. Sic ille in Pamphili botanici rc- prehenlione. (io^i^rfuefMVjai, u>ui< <. librum qui hodie plerilquc doctorum in deltcijs St magno pretio eft, tanquam verd Mercuri) Tnfmegifti,4fet®o. elle & merum cua.. In examine libti alicuius duo fpe&ari debent ; o' li- res ipfx quibus de agitur j & o diifrio, & quxeunque ad elocutionem pertinent. Nos igitur, quod ad prius, aliirmamus, in eo libro contineri non Aegyptiacam Mercurij dodrinamjfed partim Clrxcam e Platonis & Platonicorum libris, & quidem perlxpeiplis eoru verbis, depromptam : partim Chrifiianam c libi is lacris petitam. Quodna philolophig genu^in vfu olim luerit apud veteres /Egyptios e turis Eufebij De prxparacione Euangelica, & e loco eximio apud Origene contra Cellum lib. viii. & ali)s prilcis feriptoribus potefi in- telligi.AtPreudomercurij huius diuerla efi gencrctoto philofophandi ratio: & res cuim & verba fcholam Platonis fapiunt ; ijs dumtaxat exceptis, qux mifeet c libris diuinis. Ne temere videamur tot dodo- rum opinioni contraire, paucisdemonfiremusquod dicimus. Primo fermone narrat Mercurius, qux edodus fuerat d Poemandro fuper natura rerum & creatione mundi. Posmander hic fiuc Pafior, Chri- Ilus efi, qui apud lohajinemait, illi igitur tribuit partes erudiendi homines in veritate. Ait PeCmander de fe : 1 otpJi (tjiUiotya, o a cxsxinti(pmtlm' e D c« lox tj« &toJ. F"B fum lux itU, Meru, VlM tUM . qiu eram ante naturam hfonidam ('aquas) qux ex iUif tenebris primo eruperunt: (hoc efi, ante mundi conditum) i Mente procedens, 'verbumlminofum, fihus D i. Non puto elTe aliquem vere Chrifiiauum, quiopushabeac moneri, quo ex fonte ifiafintderiuata. de nonnullis tantum acLno- nebimus. Dh': '-d b; LiOOglc yS ff. [^afauboni Sxercit. /. nebimus. Ego,aitPoenpnder,fum lux,3?J“{. Chrillus de fc lohan- nis viii. Ii. «>*< 6^’‘" 3' cpJs. & lohannes ipfc vocat Chridum ? (pj<, cap. pr.4.5.8.p. Deus quoque dicitur habitare lumen inacceilum, I. Timoth. VI. i^. Cum ait Poemanderfcefle lu- cem,qux exidebat antequam e tenebris aqu£ fepararentur ; alludere videtur addidium Iohannis initio, ^ 5' (peJi 6trr.u. {edfea- fus tamen elbdiuerfus. quare illa podus loca refpicit,quibus alTeritur xternitas Fili] Dei ante iaida mundi fundamenta, quid dicemus de illis ? Aojs« tfU %i ? an ille cafeus lEgyptius Mofe antiquior, notum ha- buit Verbum Dei Filium ? Quod autem fe Pocmander vocat Mentem & ex Mente fe ait procedere, c Platonis fchola eft, vbi frequens men- tio eius vocis ; quam primus Anaxagoras ad mundi conditum quum adhibuiiTet, dixilTetque, «/«J' 6-/™'Ns< aoni SiixiiT^nn, Erunt res omnes firrnd : deinde^ens uenit i^S>,utiei qui vo- cem de Perfonis Trinitatis vfurparit. Itaque B. Athanadus in cpiilola ad Africanos, & alibi quoque, vt probet etiam arite Concili- um Nicenumpijs Patribus id verbr & cognitum tuilTe&vfurpatum, DionyHos duos nominat, alterum Romae, alterum Alexandri* Epi- feopos, & Theognoftum veterem Theologum. Si tam aperte vbique ChriftianumegiffetPfeudomercurius, latere nonpotuidet : quod illc tamen voluit. Notabis etiam illa verba, Kueiv, « 3 Ny« ■mrtif ©eof. Mundi conditus initio huiusfermonis primi adhibita imagine expli- catur, qu* rem ipfam ob oculos ponat : in quo manifefta ell & putida villoDum propheticarum imitabo. Poemander formam mutat : Mer- curius luce quadam admirabili illuAratur. Sequitur imago conditus mundi. Tenebra, sit, faElafunt terribiles bcrmdxque, quajimjpiras obii» qsuu coUe£Ue,exqs^ts humdamtiffeejlofta. Legendum enim, <^oCee/,Ti 19 non ojA/Js quod ineptum eft. vt & illud paullo ante, q>Ti9 Cla>i>. Sc ifatim chaos ibi deferibitur fic ; liSlseji^ ^ oira» dirOptat 19 'aqttd mosubantur, propter Verbum Spirituale, quod de/uper fertbatur,'Vp audiri pojfet. Palam imitamr verba Molis ; 19 ©t»J s7n(p«p«7o t tS vSbuTwe, Spiritut Vei ferebatur fuper aquis, ipfum verbum retinuit quo exprelierunc Grxei 3' Hinc ebam ilia in fermone quarto, >9 u», Vtus tjl mafculo» L fminusf by Googlc go Qafauhoni Sxercit. I. fctminus, rcuocat in mentem mihi, Valentini zones apud Epiphani- um, quos ip/c appellabat eadem voce, tanquamex vtroque fexu mix- tos. Ego non dubito catterisPlatoniconimfpecDlationibushancelle accenfendam. Itaque mellitiiTimus Platonicorum Synefius ab ea non abitinuit, qui in hymno tertio ita canit de Deo : 5;7n'/)4wio:u'7rV'T»», (£ ci contraapudlrenzum lib, primo, cap. x. c' ^ /Jvotos, o /jUh pUn Huc per- tinet quod nonnulli veterum obferuant, quia nullus in Deo fexus, propterea Spiritum Sanftum, quseft tertia S. Trinitatis perfona, He- braice fceminino genere dici : Latine, mafeuiino ; Grxee, neutro, cuius obferuationis meminit &Pfeudohierony mus De afTumptiona B. Marix. At paullo poH cum ait, primos homines fuiflie conditos ao androgynos de quibus Plato in Sympofio, credo, rc- fpexit. Sequitur creatio animalium, & poft extera animalia, homi- nis : qui locus Molis imitatione conftat de homine ait ; o j' m~ irpeNvt, aTnwlnn» a(lflo(sx.V. e^KjtViiis Mens, emmurtit omnium parens , ivita? euppuiias, dtttfisitiK Jfam quum effet immorttdis,(S'omniumrerumpotejlatemhabens, (hocfxpius dicit, fumens dpoffremis verffbus capitis primi Genefeos) mortalia patitur, falUti noxius fato. Igitur, qm prius erat fnpra harmoniam (legem fati) euafit f trusu X^harmonia tenetur. Hxc Pfeudomercurius de amiffo priore ff atu. qux vbi dixiiret,fubijcit,hoc illud effe myfferium, quod narimd accipiunt, vt crefeant & multiplicentur. Verba - impolloris ad jipparatum Annalium->. 8l icnpbflorisfunt • o# w^«9^wn^na7»x7/- Bjxa.^ i TB SMat)ic}‘r\p»'(s^. J^os onotes crfatuTit is' opera mea crefcitemcremen» to, isr multiplicemini midtitudine. funtipfa Molis verba in vcrfioncT^^ Septuaginta ; cw^^jutiQt vr\tiQtu!tedf, ^ TiXrfiumn riuiyiZ. Notus eft & locus Platonis in Timxo :To AsimV 0(M«S«.’5n.»«lTO Suira» rzscjawpa/notl»;, «i'effyel^ttQt tj JliJbms eu^atfn, iraA/tSi^-. ScdjVt dixi, Pfeudomercurius ipfa Molis verba apud Seniores re- tinuit ; quod etiam alibi planillimc tecit,de creatione mundi diderens. B. enim Cyrillus libro allero contra lulianum, liaec prolert c Mercuri) TrilmegilliAje$o/lK2^fcrmoneprimo : Omnium Dominus Jlatmdixity fuofanSlo mentali, zs''vimcondendthal>enle Verbo : Sit/ol, (srfimulappa* ruit ignis, qui natura furfum fertur. Vidimus conditum hominis, vidimus lapfum : videamus iam qux pbilofophatur hic planus de reparatione Japfus. Dicit quofdam homines habere mentem, quofdam carere, monet c3l' en»<, mente przditos, vt originem fuam diligenter recog- nofcant-.cogicent alTiduc fe propter illicitum amorem datum priorem amifilTc : quod li pie, cade, &fan(de vitam indituant, fc (Poemander loquitur ; quem diximus ede Chrillum : ) illis additurum, & dia prx- fentia eos adiuturum, vt nadi plenam cognitionem Patri concilien- tur-,atque illum Icmper deinceps laudent. Verba illius reddam : AVa. 0 woii iwwiii citb aJajATBt, ^ ^ alttot t5 Jawliv ipu'^, ^ Wura 7« mox: 0 ^ifytueJi!rsi(eui'n}iA^^v%i cja.^7r>t~ aoA ‘S o» rrXanis tpane ea/MX, Qsd fJbius ar 'izj md^u vt\auuf/3/io(, tuidtnai m~ Tst Tv ^WTV. Qw anuU, inquit, corpus fuum rutum ex errore amoris jrie JenfibUiter patiens maU mortis, manet in tenebris, agnolcet hic peritus Lc- (dorphraiimScripturx, ij wra, de ijs, qui non perueniunt ad falutem ; Iohan.x 1 1. 4^. Sic quum legllfec Domini nodri verba, lohan. X I V. 6. ^0 fm ’n^(i>,5t^r'mslimytae^aulaieu/’n». b Tmmfy^d!i,S^7nirVtt^nder,fe ab improbx vitae hominibus difcedere, . Sc^UfiupcpcscyjpraaiSbuiMn, Cedere loco Diobolo, quem vocat vindicem dxmonem &fcelerum vitorem. Platonicus Synelius epidola L v 1 1. Vocat maleficas virtutes dipplicijs exigendis 4 diuinaprouidentia pr?- fedas : Ai inquit, &* xiffxe», >rj oit L z «s^wiAS ] Digitized by Googie 8z ff. Qafauboni Sxercit. I. lO^olcK' niulu ibi dc illis pliilofoplia- tur. Tranfit deinde Mercurius nofter ad fcriuoneni de niorte/juam \ocitMhi, rtuerfionem ad kcafupermt; voce Platonicis familiari. Aie autem, eos qui bene vixerint, pofb mortem afeendere ad Patrem, & ab illo collocari inter ‘^Siouix/uucCic enim appellat cum Scriptura quas Peripatetici & Academici vocant intelligentias : Theologi /piri- tuales fubi^antias j inter quas funt qux proprie dicuntur Auua.(uu(, Virtutes, Paulo Rom. v 1 1 1. 58. & fcpeinSacris literis. Atque hoc appellat auiajit defumpta eft ex Euan- gelio ; vt illa, c Paulo. Sic in concione quam fubijcit, t^^^rne cL%L»d.nui, habentes potejlatem, tt»a.- ■n iS'uigowcskS%itix.iTX(. audientismabjlubfannantesalfcejfertmt ; illi nem* pe,, qui «j TlfAjjuaTi tMntytssufjoin tx a. y! a. TejciA T ctodyunSftfat iacj*, (p^fa4’^eiSuLiLnt, S ^UoAtii ! qU2 verba exifto feriptore pofenintluftinusMaityr, inParxnctico (vbi perpe- ram"Ax.;/4iio{fcriptum, pro''A(M«?»o« : )&Cyrillus contra lulianum,& ex Cypriano Auguftinus, extremo libro fexto De baptWmo contra Donatiftas. Locus Platonis notiflimuseftinTimjo: ^ »auwi)iTi«I M. Tulliusvertit : Atque iOum quidem quaftptrentem yniuerfitatishitienire difificile eft ^zsr cum etiam inueneris mdicare in 'ttdgus nefas. Videquxde hoc Platonis difto philofophatur maximus Theologus Gregorius Naz. oratione altera de Theologia. Refero ad dodrinam Platonico- rum illam dubitationem, anDeus habeat initio fennonisxii» nam ff. Qafauboni Bxcrcit. /. nam & OrigcnesphilorophusPlatonicus fxpc magis qu^m Theolo- gus in fcxto aducrfusCcllum,quErtioncm illam mouet : in- quit, 0^54' polt pauca fubdit, quxreudumeflejnum iit potius Deus nominandus »Vo.»cn Ji, liUHt- du Propterea in libro De diuinis nominibus DionyIij,vt vocant, Are- opagitae, dicitur Deus, non fimpliciter vma. ;fed elegantillimc -vja^a- moi vma.,fubjlanti4 mnttn /uhjiantim tranfctndtns. In hymno tertio t5 Synefij leges hos verliculos n^euvjn »» Klcuv p/^ct ; & vtncj( (~i( kJ' parant ' -an h^t’ «’ A*%ja» »7» Tmt. |u«io»3 i/upoua« «pTSi, a’« j^otTk) ni Ci^nyj. TDia ■? trAi)« ■ ii 3 <%c’ Af77?0TifTa "nij « Wmi< tt' ««' tc« «i.TV<, «>»»4 j 24,ot- dpimii ?ttV4. Clarum cll: k^j*# appellare Apollonium, quem dicit Cous fcncx cti^. & «pvffii, quod illi dl ao< Scnccaaliter, cpiJlola XXXVI. Qogitamhtl eorum qux ah oculi^dieunt., ijrin rerumnaturamexqHa prodierunt ac mox procejjurajunt, reconduntur, conjumi. Difinunt iftanoa pe- reunt. Hicpcrrcrum naturam intclligitur Hippocrwis Apollo- ni) w'ea- (iftan SfgixftCM, G-I{ S «'«(f ttyVffn», nLd 1*4 dufi yiyniiiiUv. Maximus Scholidftes Dionyfij : fvt» ^ 'n'<4v;(fS 6i4 •ra'5rv4 do^d-rni 70*4 a].dfra~(. Initio odaui Termonis rationeru cur nihH pereat reddit hanc; quod mundus fit animal xternum, Deus quidam Tecuudus ; omnia autem qux Tunt in mundo partes elTe illius -j maxi- me autem hominem. Eandem rationem repetit in xii. vbi addit ; «' S^Avaii v 5a»*TTi4'j;i», SaO^dCxfjLusiSvi Sfyl>>vS. narratam Straboni libro v i. Clementi Alexandrino, Anti- gono, alijs. Hic Eunomus dicitur Pytbijs ludis contra Ariflonem Rheginum antagoniihun Tuum tuifTe coronatus. Pythicus vero agon Delphis multis leculis poft Hemietis /Egyptij tempora inftitutus. T um autem, f , vere Mercuiij eflct hic liber, oporteret, vt vel ipfe Gr^- ce eum rcriphlTet, vel ex £gyptiaco Termone aliquis vertillet Nos vtrumuis horum flrmiflime negamus efleta&um : prius, quiaflylus huius libri alieniflimus eft i Termone illo quo Grgci Hermetis xquales Tuntvli. nam illa vetus lingua multa habuit vocabula, multas phra- fes, imo totius elocutionis ideam ab illa diuerfiflimam qua poflerio- res Graeci Tunt vfl. Hic nullum penitus velHgium antiquitatis, nullus nullus qualem praeflantidimi veterum Criti- corum edam in Platone obTeruant, nedum in Hippocrate,Herodoto & alijs andquioribus. contra, multa hic vocabula, qux nevetuflior quidem HelleniTmusagnoTcateoquivigebatcircanaduitatem Do- mini Quis vetufliorum Grxeorum vTus voce pro poteftate i quisilla dithyrambica vfurpauit, f quis priorum dixit vojiItkj, & id genus alia ? Nego etiam ex alia lingua verTa hscefle: M-n^tniefle&GrxceprimitusTcriptapertendo. Nulla vn- quam verflo tam feliciter elaborau fuit ; qux peregriniutem non pra; fe feiTet, & certis indicijs demonftraret. Hic nihil eiufmodi omuia yrnoiut Crxa, &HelleniTmo eius quam deflgnaui xtads. Tua vbique conflat rado. laminidoodauiobleruatauiflor, cumprxdicatur^ de rebus naturalibus, non intelligendum efle de morte : fed ^4- 7B< poni ablata « pro quod etfl delirum cfl commentum ; cerdflirae tamen probat, Grxcenxc fuifleferipta. alibi vocis etymum expUeat,^ in nono dicit, 6-i>uia« xia-fiai' an & ks voces Tuntandqui Termonis Aegyp- tiaci ? Probj^ edamvahdiflime feriptionis huius ingenuitatem & § oJ- ad mores Grxeorum aliulio. Alicubi moris meminit coiifliP^ndi ad flatuas, qui viguit apud Grxeos & Romanos. Quid yU;^nu/xaiB.quid Tuli fciunt Grxcx hiftorix & morum Grxcanicorum perid. Quid dicemus de imitatione Grxeorum Tcriptorum ? Oftendimus jcaia;,qudm multa iu hoc Ubello obTeiuari poflint ab attento leiflorc, ■*“' > dcTumpta. i ; j by f ^oogle ad Apparatum Annalium^. Sy defumpta «i^Ae^u e libris facris Veteris aut Noui foederis, vel Platonis, aut aliorum philofophorum Grxcorum. Ipfa periodus prima aper- tam Xenophontis imitationem habet. Xenophon libros ita orditur. 'Emia, ntt^ »|U<» K/i-nA ifte (Ic : d*io/i« fMi -jTfn <3^ irif ot-rai, >9 /*. Falium igitur c(f, in'd falfilE-< mum, quodifte planus in epiftola ad Ammonem pcrluadere vult nobis ; a Mercurio prius Aegyptiaco fermone ifta tuille conferipta. Fal/iflimum etiam cllquod dodiindodividenturhadenuscredidir- fc;autfcriptah3ecfuilTea Mercurio Trifmegillo,vctulhflimo /Fgypti fapiente ; aut ex illius fcriptiseflevcrfa. quorum vtrumque proba- uiraus efie longe abfurdiffimum. XI. aliqua Chriftittni 'vetiti fuerint oracuUSibytUmle^ere. Locus luftini male a Baronio acceptus. lujlini affirmatio in dubium 'vocata.^. SibyUas paganicam juperjlitionemjmperjuajijfe. LocaVopifeiy Cicero* nis, loftpht, isr Bionis ^ contra Baronij mentem exponuntur. Appaiatvs, Num. XX. VAticinationum Sibyllinarum ledionem Chrillianis olim fuillc legibus Paganorum Principumiuterdidam, duobus teftimonijs probat Baronius. Nos de priore talliipfun/fufpicamur: depo> fteriore fcimus. Scribitiuftinus in Apologia 1 1’. operS malorum dj- monum & (uafu poenam capitis luifle conhitutam, ii quis Hyila/pz Sibyllx aut Prophetarum libros legeret. Quam potiilimum legem re/piciat ludinus, didu eft difficile ; fed ex hifforia Romana fatis compertum eft, fatidicos libros omnes, & vt veteres appellarunt, fa- tales, leoipromifeuea quouis nonpotuillc ; culfodiebantur enim d Quindecimuiiis S. F. neque aperiebantur, aut nihil certe ex ijs in pu- blicum proferebatur dineaudoritate&iuilu Senatus;quod M.Tulli- us, Liuius, Dio, alijque tradunt. Caufla huius occultationis fuit, nc priuati homines & tadioii, audoritate Sibyllarumfrcti, aut in patrijs cxrimonijs, aut in publica re aliquid nouarent. Quod aliquoties fci- mus tentatum: infigniter vero circa annum Vrbis dcxcvii. cum dcrcdudionePtolemari Auletx Regis Aegypti eft adum. Hxc lex non fuit Chriftianis hominibus peculiariter polita, neque poft na- tum Chrillum lata ; fed iam inde a principio femper obferuata, & ab ipfo Tarquinio, qui tres libros a Sibyllaemit, triftifupplicio fancita M. Atilij, qui infutus culeo in mare fuit coniedus •, quod diceretur oracula Sibyllina fux fidei commifla, (erat enimDuumuirS.F.) Pe- tronio Sabino dcicribendos dedifle. Male igitur luftini mentem ca- M " pit i Digitized by Googie g8 ff. Qafauboni Sxercit. I. pic Baronius, qui ad Chriftianos rcftringit, quod ille in commune di- xit de omnibus : atl^ "tV ij!a.ynuffyjrivt. decretum ejl 'Vt ct^ue luerent,fi qui legerent, non dmt, /i qui (Tir^iani latrent : quomodo ac- cipit Barouius. Sane n proprie ad Chridianos illa prohibitio pertinu- illet ; non eftexillimandusIuAinus tam malus orator futurus, vt de lctoi A«i ;\s7«i^0ew. Omnis pctitio,omnuomio,omnisJi^plicatiOy O" gmtiarum allio ad Deum, qtu fupra omnia efl, referri debet ; per eum, qui ejl Jupra omnes /hige» los,TontifccmMaxmum, animatum Verbum, Deum. Sed de his accu- rate interius Deo volente. Hxc mens Aureliani tuit, quam vel eo ip.. Fo fatis declarauit,quod templum omnium Deorum Ecclefix Chriiti- anorum oppoluit : in qua preces & vota omnia ad vnum Deum refe- rebantur. Itaque Baronij error ferendus non efi. Locus Ciceronisex fecundo De diuinatione,quam bene ad MetTix Regis aduentum tra- hatur. Lectoris efto iudicium. Res IU efl: getia. Tenebat inpotetlat* fuaRemp.Rom. luliusCxfar; fupra leges omnes erat ; vnus erat m i & nomen Regis quum non haberet, rem habebat Sed vt ca- ret modo ambitio, parum illi videbatur regnare, nili etiam Rex falur uretur. Eum igitur titulum vtaficqueretur, varia ipfe confilia, An- tonius, & alij eius amici excogitarunt. Inter alia fuit hoc qUoque po- liticum tlratagcma, vt loquitur Arilloteles. Parabat tum Cxfar bel- lum aduerfus Parthos, propter deletum paullo ante CralTum & Cralfi exercitum, Romanis tum terribiles. Amici Cxfaris famam fparfe- runt, libris fatalibus contineri, vinci Parthos nifi a Rege nonpo^Ie^ Ldem cum Quindecimuiris egerunt, vt audlores eflent Patribus, pro- pter illud oraculum deterendi Cxfari nomen Regis. Omnia conue- neraiit, & in magno metu erant boni ; cum interim Cxfaremmors occupat. Lege Suetonium in Iulio, capite lxxix. Cicero igitur, qui paullo poli exdem Cxfaris libros De diuinatione fcripfit, fic ait: SHyOtrverjHummtn^res, miper falfa qutedam hominum fama dsHurus in Sc* M X natu p6 Cafauboni Bxercit. L natHputahatur ; eum quem reuera (2^em hatererttsn, tppeBanJum quoque ejji^ »wt(ec Biv, fxti ‘Xt’ a#c9vne(^6y(aMa<7ra« u\Uu clAciWO^. Ait, (parfosfuilTe rumores d Quindecimuiris, quali dixi^et Sibylla, Par-, tnos nili d Rege vinci non polle, hoc folum Dio. deinde fubijcit fen- tenti^m quam di<^uri erant Quindecimuiri, atque vt ipfe loquitur, Baronius aliter accipit : led procul^ubio fallitur. Si- cut mox, cum ait, Herodem fzpcRomx vfum hofpitc Pollione, au- dfore iofepho. lofephus poftquam dixilTet Herodem Romam mi- lilTe Alexandrum &Ariftobulum Elios fuos ; nms, ait, Advn i5Wciciiy, in quo de ijs oriculis agitur, quz penitus defl- crant : plurimaiiquidem omnino erant exbaulU : in tota namque Boeotia, quxolim^T/ti& oraculorum fedes plurimas habebat, lola rellabat Lebadia, vnde fortes peterentur. Alteii librorum index elf, ,, dc rc plura erunt dicenda, Deo propitio, in anno x x x i v. ad nuni. e ex IV. Cur igitur eiufniodi prxftigias, qux inbiftoria paganica leguntur,adChriftiaduentum referamus? Non eget IeivsChri- s T V s Deus stemus Dei xterni Filius, Diabolo prxeone : qui fi quan- do laudes illius voluit vfurparc, audijt vocem plenam terribilis Maic- ftatis, Obmuttfce. Orofium ex quo multa m hoc Icrmonc deferibit, feriptorem alioquin optimum & zelo domus Dei plenum, fi nimix facilitatis in talibus credendis poAulauerimus ; non deerunt vili prxlfantiflimi & veri amandfllmi, quorum exemplo tacflum tue- amur : non rationes validifiinix,4|uibus fandum virum & nimix credulitatis, reum peragamus. Taceo rerum Romanarum ignorationem aliquando mirificam : edam Baronio telfe non ferneh XI II. Qtujja Jiuerjt tatis in^enealogia Q>rijli, apud Matttmm Lucam t minus relle d Tatnbus expofita. Qhrijlu6 nullo paBo i tribu Lcui. ISlathan quist ingenealo^ia apud Lucam. Eltfabtta Maria cognata. Eli inter maiores lofephs, Xemints apud lucUos i multis caujsu fiebat mutatio. Scripturarum. Tribuum dui^la,. Ius puellarum ‘£hx^.rpM. Locus e Saipturis apud ^araphr. Qhaldaumir Lat, interpr.immimttus. Locus Epiphantj. • Apparat. Num. XXX. EXfpecf abam in ijs qux fubijcit mox Baronius de genealogia Do- mini nofiri Icfu Chrild, dignum aliquid horum Annalium Tanu^ Nani&nobilifiima ea quxfiio efi, Sc vetufhflima, prorfufquc dignifiimaqux i pijs hominibus xioufegnicer cognofeatur. Atque hic erat vere fuus illi difputationi locus. Vbi enim potius, qudm in tantx molis Annalium tronte ? Conditor tamen operis, qui fxpe in longe minoris momenti rebus neque verbis neque chartx folet par- cere, grasilTimum argumentum vix leuiter atugit : & in illis ipfis qux atdgit, vt eruditis harum rerum intelligentibus fe probaret, curafie multum non videtur. Quxdam hic perlhingemus : nam dc totailla 3 uxfiio ne accurate, fiDeusvolct, aliotemporefiimusaduri. Igitur iuer/itatis illius, qux inter Matthxi & Lucxdefcriptionesobferua- tur, caufiam Baronius aillgnat c B.Augufhno, c^aodMdtthauSiquire» giam in Chrijieper/onammjlitutrat injsnuare, naturales Chrifli ex ^Pegibua Iu» daerum generationes numerat ; Lucos wero y facerdotalem m Chriflo perfonaut ejlendere j«iii'«Lucas i. initio capitis eiufdem dicatur fuifle de filiabus Aaron. fed hoc & nihil concludit. Nam li pater Elifabctsvxoremfibi iuuxit c' tribu luda Sc cognatione B. Virginis : rede quidem Elifabcta dicetur Marix cog- nata : at Maria e tribu Leui orta proptereadici non poter irSuiit quo» etiam illud moueat, quod inter lofephi maiores vnus d Luca nomi- netur Leui. atqui nominaPatriarcharum communia tuifie omnium tribuum, non ignorant, qui Efdram raltem & Nehemiam attente le- gerunt. Quare falfum eft, perfonas Luex memoratas, ad alianr tri- bum pertinere quam ludx. Nominum diuerfitas in deferiptionibus duorum Euangeliftarum, non faris firmum argumentum elV, vt di- uerfas tribus abillisexillimemusdefcribi : quumludaeorumpleriquc duo nomina habuerint : & tfant, afTumprio in filium , filijque appella- tio ex varijs cauflls contingerent : putd vel natura, vel ex lege Mofis dc femine frani mortuo excitando ; item adoptione, vel arrogatione : necnon propter affinitatem : nam gener focero filius dicebatur : adde fucceilionem iii regnum, vel priuatam hereditatem : nam etiam hi eorum filij cenfebantur, quibus fucceilerant. Vt interim taceam,quod potuerunt & alix eius diuerfitatis in nominibus apud Matthxum 8c Lucam efle caulTx. Nam effc quxdama^yt-fj^iatpHfaCs^, inexpli- cabilia in Scripturis, vt omnium difciplinarum, non inuiti, opinor, fatebuntur,omnes humanx infirmitatis viri in telligentes : itaque pro- uerbium Rabbinorum in nonnullis necellario vfurpandum, & ex- fpedandus Elias, qui duros atque hodie inextricabiles Scripturx nq-' dos foluat. Hoc melius, quam de omnibus temere pronuntiare - quod illis folemne efi, qui aliquid fateri fe ignorare turpe ducririt: criamin ijs rebus ad quarum indagationem prxter nudas conie6{uras humana induftria nihil hodie poteft afferre. Probat deinde Barbfii- us, Euangeliftas in genere lofeplu, fimul &gloriofx Virginis genus elTe complexos : quod etli veriflmrum eft,'atque adeo cunftis Cmifti- anis debet efle pcrfuaflfiimum ; non revmucrfa tenet Ecdefia, mc fioncilijs wfiittttum,fed femper retentum efi, non nifi Apofiolica au^loritate-, traditftm,reHifiitne creditur. At quam iniquum eft poftulare, vt hodier- nis de Virgine narrationibus omnibus fides habeatur, quia cxtitcril olim aliqua deipfahiftoria, & traditiones item aliqux ? Extitit olim proculdubio vera aliqua hiftoria de rebus Caroli Magni, Rolandi, & exterorum virorum lortium, quos illa xtas tulit, anproptercaae- derc nos aequum fuerit Pfeudoturpininxnijs & eiufmodi fabularum feriptoribus, qui poftea lingua Romanfa, id eft Romana corrupta N z mare p8 ff. Qafauboni Sxercit. I. mera miracula memoriz prodiderunt? Probet Baronius eam ipfam hifloriam, &illas traditiones, quarum meminit Epiphauius, integra fide iuifle feruatas, pofteros nihil effe commentos, nihil finxillc, ne- que fincerum vas incrufialTe. hoc amplius probet Baronius,Epipha- nium illis ipfishifiorix& traditionibus quarum mentionem facit, fi- denihabuille. Nam fi qux hodieiadfantur veteribus fuerunt nota, vir Dei Epiphanius aut non illis multum tribuit, aut non eam certe conclufionem ex illis expreffit, quam polferiora fecula inde elicue- runt: adorationem nempe Virginis, qualem illi videmus hodie exhi- beri. A quo Epiphanium fuiffe alieniflimum, vt li quifquam morta- lium efihodie, feripta ipfius faciunt fidem, ficut alio loco perfpicue demonfirabitur. Equidem mirari foleo vel nomen illius Patris ferre cospofTe, qui d veteri fide &praxiEcclefix longe adeo hac in parte recedunt. B. Augufiini fuperior locus nihil ad rem : imd a propofito alieniilimus efi. Nam illud axioma, quod toties pius ille Dodior in- culcat, prxfertim in difputationibus aduerfus Dooatiftas ; locum ha- bet in dogmaticis, aut in ritibus religiotiis, quorum cufios eff Eccle- fia : non vbi de certitudine agitur hilforica multarum narratiuncula- rum, qux hodie circumferuntur. Tum autem necelTe efl, vt traditi- ones ad quarum confirmationem hoc axioma adhibetur, d principio nafeentis Ecclefia; ipfi notz, atque vfurpatae fiieiint : cuiufmodi erat illa confuetudo, quam tuetur Augufhnus, libris de bapdfmo contra . Donadfias : ac proptereardn/Hef»dl(nmeri^/rm appellat, initio libri (exti : deinde, vt vbique in Ecclefia Catholica obtinuerint,idque fem- per, non interrupta ferie temporum, certaannexiom fucatione, vt loquitftr Augufhnus, contra Fauftum Manichxum, libro xxviii. Prxclare enim & vere lulius Rugerius, Papx protonotarius, in opufculo de li- bris canonicis & apocryphis, pronuntiat. Traditionem nullam . py XK (mfimutur multis rationibus iudicium 'Barotuij de libro tfuifalfo tribu- ttur B. Hieronymo, Ve natiuitate S. Marite. Qirtjlophorus de Ct^ro notatur. Locus i Bibtijs faljo citatus , etiam nonnulla i Batrihus. A p r A ». A T. Num. X X X I X. RE bm ex >verbo transferre curabo, iterum : ftc narrationis Jl) Ium tentabo, (fort. temperabo) >vt non alia dicam, quam quic aut feripu fwit, aut con/equenter feri» hi potuerunt. Impietas vero illius Pfeudohieronymi, cxcuian (aluo pu- dore non potell s nam quum fateatur, Seleucum, fiuc Leucium dc do- drinaApollolorum multa elTe mentitum ; ea tamen detendir, quae funt ab eodem haeretico feripta dc virtutibus & miraculis eorum. Po- teratne liic planus apertius oftendere, nullam fibi clle curam verita- tis, neque vllum fe inter falfum Se verum ftatucre diferimen ? Addit dc eo ipfo libro quem vertebat : ita iS' hic multa non fatetur librum ab hz- retico faiptum : fatetur multa audorem de corde fuo conhnxille iSc tamen ampleditur, vertit, obtrudit. Sed audiamus fadidefenfionem e^te^\3m:Illudliberedico, quod fdclium neminem negaturum puto ; fiuelsM an ■ 4' S)x.tuu civr JiS)un inj" S^fjixn. Jnfortmium tfl moxU mum,im6 impium faElum,Ji qui non /ubUtis literis e numero 'viuentium di/cedat, atque ah eiujmodi homine, damonespcjl mortem poenas exigunt. At Gregorius Nyllenus eandem tradans hiftoriamde qua Pfeudohieronymusjou- ge aliter loquitur, in diem naulemChrifti : Habebatur, ait, matribt/s ex Lege quidam honor, quo carebant fcemina qua hberos nullos fs^eperant. qudm diuerfa hxc funt a narratione Pfeudohieronymi ? loachimum igitur Marix patrem, priufquam liberos fuftuliffet vetitunT.effe d Pontifice, ff are inter foecundos mfoccundum, ciufquc oblationem fuiflceo nou mine repudiatam, cui perfuadebithicimpoftor ? qua lege Dei, quo exemplo fadumhoc poteft defendi ? nifi fortaffe folus loachimus in- ter tot myriadas popoliludaici repertus eft quod videtur iftd fciolus ftultc credidiffe. Falfura eft etiana quod iii eo libello dicitur, cum beata Virgo eft concepta,Pon6ficem 'Tuiffe Iflachitcm. hoc quo- que a Baronio rede aniiiiaducrfum, & rlofephivera hiftor.ia confu- tatum * defenfio Chriftophori inepta eft } non de futnmo Pontifice audorem locutum, Ted de alio neTcio quo. ■ AtquVeoflftat in ea locu- tione loz ff> (^afauboni Sxercit. I. tionc quam ibi vfiirpat PfcudohieronymilS , fcmpcr appellatione Ponticis intclligi fummum Pontificem. XVI. Q>nfimantur alia dno Saronij iudicia. Pfeudoeuangelium la- cobi. Rabbenu Hakkades. Antoninus Con/ul ante Cbrijltan nullui. Q}riJlophorusdCaJlro notatur. Api-?jlat. Num. XXXVIII. CiEfaiis Baroni) iudiclum etiam in eo vehementer laudo, quod tcflimonia e Pfcudoeuangelio lacobi refpuit : item illa qux Ca- latinus profert e fcriptis R. ludx Nafi , quem Hebrxi honoris caufla vocant Rabbenu Hakkados, vel fimpliciter Rabbi. Mihi non- dum contigit librum, qui circumfertur fub nomine huius Rabbint iVs pofTe nancifei ; fed ex ijs qux inde Calatinus deferibit, & qux delllo Magiflro apud alios Hebrsos legi, non dubito exterorum dodorum fimileni eum efle, & vyiU de re tanta prxfertim ab eo polle fperari. Antoninus vt vere ait Baronius, (etfi crafTo errore in eius editionibus quas vidi legitur Antonius) nullus reperitur in Ro- manis Fallis Conlul ante natum Chrillum. neque audiendus Chri- flophorus a Caftro , qui vt falfam & fatuam opinionem defendat, fu-> git ad fuffedlos Confules. fed hoc quoque : & ante xtatem ChriHi nomen illud Antoninus in Latinorum libris non occurrit. Diceret potius, nomina Antonius & Antoninus fxpe confundi in li- bris Rabbinorum : vt apud Abraham Zacuth folio c x l 1 1 1. Sed hoc quoque inane eft : certum efl enim hunc Rabbenu vixiffe altero mi- nimum fcculopoflnatum Dominum, Lego in libris Rabbinorum, Sapientum quos ipfi vocant Tanaim, principem fuilTe Simonem lu- flum : vltimum Rabbenu Hakkados,quempoflea exceperunt Amo- rxi, & hos Hagaonim. VixifTc hunc fub Antoninis & xqualem fu- ifle Caleno qui in. Hippocratem Commentarios & alia multa fcripfit, amflor efl idem Zacuth, luchafin folio c x l. Quando igitur de ad- uentu Chrilli loquitur hic Magiller nofler tanquam de re futura, ap- paret quo iudicio vtantur, qui tantum illi tribuunt. XVlL ■ Expmiitttr Saremj diSum,deneceJState credendi, tmmadafoEla^ fuijft mnatimtate 2L Virgptis. !BaJilij locus. . (jur de ys mimuUt ■ Jiieattt Scriptura. Vera miracula circa Vtrffnem. l^icephortu CaU lijlue notatur. t£pptljitus$ falH Nicephorum contendimus, & faifo libri titulo decep- tum, nsnias narrare, non veram bifloriara. Quis e vctenbus Patribus vilius fimilis libri Hippolyd meminit ? quis in eo argumento iilum laudauit i Quum autem coniflet fuifTe H^poiytom& gttiuetu i^ipi- umdodamque virum ; nepet Oeumfimmoruletniaemorix Mart)’- lis faciamus hauciniuriam, vt fabularum putidamm audorem iilum fuilTc aedamus.' Fabula e(l quod ille Pfeudohippolytusdicit, Matha- nem lofephi auum fuilTe Sacerdotem. Nam liallucinatos ede illos 'qui putarunt alterum Euaogeliflarum , d duobus qni geocalogiam Iesv Scruatoris propufucrunt,lacerdocali$ flirpis peribnasrccei^eici fiipra cll demonllratum. deinde vt id non eflcc, confenduntomnes eius fententix audores, facerdodum per Nathanem ede dedudum, qui apud Lucam, Salomoni Matthxi cll 8c c regione refpon- dct. Mathan ergo, qui non rccenfeturd Luca, fcddMatthxo, iu re- gia flirpe a Solomonc deriuata,facerdos ede non potuit. Non enat hodie abquid his de rebus catraditione andquius, quam Afncanus d Defpofynis Domini, vt ait,& coguads acceptam, ia epillola ad Ari- llidem rctubt. Traditio illa denarrat. ' -i-/ t p ,<-1^ . « t) A V ■ ■ >'3ltJ I D. • 7 • r.- ; : ;:v- Ii ■ C.’;j • 1 ^ . -.iiliini tj* fj . Salomon. «NA.TH AN.' ■ ''j' ' ' 'jiil i' ■ .•3- j . • 'i ; : ' -M ATT HIA N. M£LCHk'3.tJI"3:<' V.: : i‘ol j:c ■ • . :: '• - ■ .£ij Y • '--..'Icr- ; ■ L i. w.i.h /'. J -• ■, ! ,oIilj . : Mf.U; *.* . ii!:. ’ t.iiof;i,i .• •orrius otii ; . ,ii tl! •; 'a-i jbooert ■ jMoiii'. , * JiL ■ lACOB. .ofioiG I. -.1 ■ jCi iait. • ioi.o . >' .TsS <■»!.'! pilrjC'-;!- ..n:*i rir.' • ' tui ^■•UL' spin.l 1. . 1 ,j.J3fic;o '.fi .. T ' i-Ij UC a 1 tjon ai : ' Mattlian &.>Mchilu (qui-apudBedam&aiiosaodtfi^diciiMMal tlui f quomoclo::^ludLucam’eiVfai|wam)'c^ O Z aMSe lod Jf- Qtfauhom Sxercit. I. j ambo ^ tribu fueruDtIuda,ambo c domo Dauid ; fcd ta« mea exliueriis familijs oru, Matthan a Salomone oiiundus,a Natba- ue Mcichi» fiue Matbat. . ; Ma(tbaD vxpceox prior dudcElkham : Eo3% ^ ait AMcanus. Eft Hebraicum. mwK 1 «,)ya.vc{ afi^foCBaininogchere. ExEftha nafdtqr Mattbani lacobus, deinde moauo Mattbane eadem nubit & Melcbi,fiue Matbat, Seexeo con- iu^omtifciturEli^ lacobus &. Eli fratres vteriui ; etufdcm matris, fcd dt^r/orum patrum* * ' ; i -Eii dud:a.vj)core motituriGiie Uberis : lacob huic ex Lege MoHs o/<- fcmcoexcitauin&c reUdlaconiugeEli collit lofepbum : nattka quidem bUum fumn,>fcd benebejo Lc^sblium Eli. Putae AfitcMusid cxEdungelillarum vcrbifpolTc colUgi. namMattbxi quidoiaverbaTuaii; MixT^tUo uZdi Hai'' }Jfduhangawmit lacutm vqui ern^m putahatw^t Eli. bc enim verba modis indignis torquebat Africanus. Non puto extare ali- quid ibb aut antiquius, aut bde dignius.: Quomodo igitur Sacerdos ^ritMaaban, :quem vides non folum dtribuluda ortum, fed ebam e fbvpe:SalomDab^ Taceo Pauli teftimoiiiuin,expccirencgaBtis,quen- quaib vo<}U3na‘ d .tribu luda ounUbalTc altari. Hebrx. v 1 1. 1 ^ . Mat- oiaxus vxor Africano dicitur Ebba, Pfeudobippolyto Maria. Sed hoc uon.vcgcQ. Quod autem fequitur apud cunctem falfo creditum Hip> polj[Qint,vuille;bdatthanem & Mariana /uh Clnpatnt Gr CafoparU^erJtt r^^to, quis fane mentis legere poterit bne rifu ? Perfarum temporibus illis nullum fuit regnum, Parthis rerum bimmam in Oriente obtinen- tibus. Verum efto*. concedamus fabulatori, Perfarum appellatione Partlios clfe intclligendos ; qux, malum, ifta Cleopatra cft, Grxei nominis mulier Regini Pcrftrun*? qiiis ifte Cafopar ? tum autem qijis dicet mihi, vbi iftud regnum fuerit? videtur enim, vthxc narrabo eft, non longo intcruallofcparaitum fuifredPalxftina& ludxa. Parthos Syriam ad breue tempus obtjinuifre, & ejrpeditioncm in ludxam fe- cilTe, immilTo Pacoro Regis blip, anqo ance Chrifti aduenlum trige- bmoo^auo autnono, fcinqus ex hiborialofepbidecimaqunrta, & Dione. Sed nulla in illis rcl^i^ narrandis commemoratur regina Cle- opatra, nullus rex Cafopar : yerum Orodes pater Pacori, clade Craffi nobilis.Non longe hinc Barcsniusprobatllibellum de nabuitateS.Ma- rix non elTe Hieronyriri,Vchfei impierld Cuiufdam impoftoris, quia Ifli^bartun fMtfl^inumSpnbbcem, c^uii.nuHusitdk/tcuthicquoque adu<;r(u^ P(cud9)^FT°lyti^«lidemaima.nAd expedtf .? cur dibimu- v.vfl i O lat Jpparatum AhnaliunL>. 107 lattanCam abfurditatcm vcl fatuitatem? Laudat pollea BaroniusGer- nianum Patriarcham Conifantinopolitahum , 8e lohannemDama- fccnutn, quorum xtasremohfi^ima a temporibus de^quibus hic agi- tur ; non multo euimame annum d nacoChriftocxftingentcfimum vixerunt. Itaqac de propohto argumento certi aliquid ab illis fpe- rare ; hoc vero eflet grauiter dclirare*& illius feculi homines ignorare. Damafeenus pofteros Dauidis ortos d Salomone & d Natliahc fepa- rat tanquam eifent diuerfx tribus ; fxpcque illa verba repetit ; quod, nili caute accipiatur, eft abrurdifsimum. ad-i^itafina{^Xitg^?oyniJia i fupnt moduni JanElam Virgoiem admirati, in karefeOt fiuenugmentum inciderunt. Lege di^ ligenter totam illam Epiphani) difputacioiiem ; verbum nullum inue- nies, vndecoliigas iure eam fuifle Collyridianorum do^rinam.Idem in Anacephaixoli pag. 511. breuiter hxreiin iftorum explicat, hifce verbis Qlf t»< Mec^Ut «i' mu eadem verba iteraih pagina quoque 52^. repetuntui^ neque alhid quicquam additur. Scio feribere Epiphanium in haerefl L X X V 1 1 1. Collyridianos Awn' 0D# ^ a>rt<» -conatos ejje O' conari, beatam VirgmempnDea introducere, fed riflip quidem verbis dicit idem Epiphanius cumQiaronio.- nam ille quidem exinlhtutis huius hxrefeos colligit quod fcribityvenflane: quieuicri honorem Deojiroprium mortali tribuit, quodinipfoeft, facit illum mOrtalemdSeum : Baronius verd longe aliter : qui ceuproprium ifto-^ rumi io8 , Jf» (^afauboni Sxercit. /. ruin dogma refert, quod 2. Virpnm Imuaitc tuturte fnrfat expertem d/i ftmeftM, hoc vcrd quis dixit rctcrum ? vt taceara muliercularum illa- rum mentem, ex ea difpuiatione Epiphanij melius pofte cognolci, quxelladuerfusiUasexprofeflofukepta ; quam c przccdeate, vbi taotum obiter ipferum memiuit. Quare autem Baronius hanc hzre- fin ita concipiat, neque obfeurum ell, neque hic pluribus dicendi eft locus* Enimuero pater Annalium, fi b annofaltem cccLXXi ii. num. XX x*qux popria efl fedes huius biAoriz,grauiflimam Epipha- ni j (hfputatiooem diligenter curafTet expendere ; quid fit difaiinbis inter veterem fidem & hodiernam do^finam facileintclleziflet. XIX. excfpM, quia non eft canonicum feriptum, non mccot^na^ttmakac(ept4m./^malihi4s. . ArFAK.AT. Num. XLVI. BAuguflinus Fauflum Manichxum reprehendens , qui n^abat •B. Virginem natamiuinc in cognatione Dauid ; inter alia argu- menta hoc etiam adhibet, longoomnium firmiflimum : quod libris vterctur Apocryphis ad fentendz Tus demonftrationem ; qui- bus nullum penitus cflet pondus contra librorum Canonicorum au- doritatem. Afferebat autem ex Apocrypha Scriptura Faufhis , loa- chimum patrem E>eiparxidifrc Sacerdotem : vnde fequebatur necef- (ario, fuifle ipfum d tribu Lieui, noaluda. Hanc obie&ionem varie diluens Augufbnus ;ineer extera ak, vel illud fatis effe debere, quod ex facra quidem pagina certum ht Mariam e tribu luda ortam : obie- dio verddeteibuLeui, a Fauflo aliata, tefbmonio dumtaxat nitatut itbiorutn Apocryphorum ; quorum przCanonicis nulla fu habenda ratio, At Baruiiium offendit, quod dicat Augufbnus, cx Apocry- phis ilibris manare illudr foachimum Marix patrem fuifle facerdo- ico)>' An igitur voluit Baronius parem illis feriporibus fidem haberi, acSpiiitui San^a!^cun)^^ ct.'^(fim2itt7nt ui- »«» ■ c> ii »«*/><» $"©«». femel in anno ingrediabatur : eoqtx Se morii fuit , ^t populus S,TenpliMyta : tantam autem tuifle loci reli- gionem & faudimoniam Agrippaconfirmat;vt non dicam laici, auc etiam facerdotes Pontifici fummo propiores gradu ; veriirn etiam ipfc Pontifex maximus, fivclfxpius in anno quam vnico duutaxat die, aut ilio ipfo die, liter aut quater eo ingrederetur , mortis liipplicium fine vlla Ipc venix fuerit ipll fubeundum. Verba Agrippx lunt : &/« ATet^ lQ SiAoni 0 jMyo4 6-iVt/)^^ nt ri>, a if tui' dxeiiV ozu/unA5^ ' «uJlsS o funi rtxipiff nv tTV<, S 1^ -n T&(< 1^ tiT^cLiut , ^'lA-rei a’ '\l:zr9- tduu. Omitto tcAimonia ipforum Rabbiuorum,ad caput Lcuitici xvi. vbi cft huius ritus diuina inftitutio. Quomodo igitur trimula virgo ibi collocata elb } quis illam curabat ? an illallatux fimili$ fine cibo, fine potu,fine ledfo, fine confuetudine cuiufquam mortalium, loliu- riam ibi degebat vitam ? Volunt enim au(3:ores huius fabuix , totos vndecim annos ibi hxfific Virginem . fuilfeque illi San(fta fan- ^orupro cubiculo vel cella in qua perpetuo maneret. Audi Germa- num Confiantinopoleos Patriarcham, in orationede oblatione Vir- ginis. Fbi non /apejed Jemel fefunt in anno facerdos ingrediens peragebat cidtus tt^Jiieosy ilkc ea^ fx iJWir Uf^i SifjOii ’'Ei3i’ &xi^ix! tui •^om t5 TiJ a e^snroeD^. ^hjitamt, 'Vt'veritatemfermeiMcium'velimirtcon> firmatum. XXL Noumotcs qui l}odie dicendi. T\flium nubes difeutitur d 'Bnronio laudatorum, ^;:^s- ftaf, vt fernpcr vocatur lofepho in ea narrationc,libro nono; & cer- tum eft. Nihil autem in hac re fecifte iofabam non confeio marito oftendit Iofcphus,&confirmatScriptura. nam pro eo quod in illo li- bro Regum cap.x x. j. dicitur loafus tuille annos fex nnKC«we.i nempe lofaba : in libris Chronicorum feriptum eft cariK cum m. videlicet lo- iada &eius vxore lofaba. Vnde colligant Baronius &alij Iofabam fii- iiTe Deo dicatam, aliud nihil video in tota hacnarrationc,prxter vocu- lam txKn male intelledam. putarunt enim ideo manfiftc Iofabam in xdefacra, quoniam erat ipfaDeodicata. fed comparatio cum altero loco quem attulimus, , hoc potius docet;manfiirc lofaba in Templo, quia maritus ipfius Pontifex Maximus ibidem habitabat Quare in illo quidem exemplo Earonius orx Sequitur locus Exo- ^ di, Digitized by Googie; ad Apparatum Annalium->. Jiy di, cap. X X XV I II. 8. vbi fit mtntio mulierum excubantium in oftio tabernaculi, poterat Baronius alterum adijccrc, i. Saniucl. ii.it. his duobus tantum locis Hebraicum verbum rnvoy de tocminis vfurpa- tur,ftudio pietatis ad tabernaculum conuenientibus, vbi zelus pieta- tis & deuotio voce emphatica eleganter exprimuntur. GlofTa vetus, Barbare quidem, fed apte', circumexeratuai c tabernaculum, hoc eft, tur- matim conuenire ad portam tabernaculi. Hebraicum verbum *e3^ fignificat & militare. FortalTc,quia in ludaico cultu choreae iuter- . dum ducebantur, &faltationes celebrabantur, quarum Ixpcin Scri- ptura mentio ; eo verbo chororum ordinatio & Teparatio in varias ca- teruas, innuitur. Alibi de viris in T abernaculo miniftrantibus poni- tur, vtNum.iv. 2 j. vbi Seniores L X X. exprimunt voce ^urvfy^t. ac in loco Exodi, quem paullo ante indicauimus, {(i non efi menda in Grxea verfione) C3'''cy abfurde legentes pro verterunt «J cV»'- qutt ieiunarunt. Paulus limilem deuotionem aliter denotat, cum iubet viduas, iztjs ttKnn lais tuxtif ^ 1. Timoth. v.5 . inflare objecratmibtu es' orationibus 0- die. Locum c libro Exodi, ita explicat paraphralba lonathan. Et fecil concham ane» am,0bafineiits Mieam,efleculU areismulkrum Qafauboni Sxercit. /. Bene eft : habemus iam Virgines reclufas, in populo ludaico : non minus qudm poftcriora fecula monachos & moniales iyy^ e. iip dicuntur Apud Hepha:ftionem extat hoc Lyrici poctr fragmentum. Tlw ^ (faiji nxciTti ’Euualw( 'mt a^ir^a. Alludit fortafle ad hunc morem audior Sapientis Sirach.cum xi.ii. 1 o. ait> '^ytLTfp mTei "hmtfvjw Filid ejl patri fuo caujja occuba •vigilandi, fiue, anxie & follicitc viuendi. Sed magis ad rem tacit,quod virginem Hebrsi appellant maVy qu.afi dicas abiconditam, kjltoVu- w. Vnde Hieronymus in Quaeftionibus, fiucTrauitionibusHcbrai- cis : A L M A, ptod interpretantur ahfcondita, id cjl, "Virgo nimiadil/gentia cu» /lodita. Multa de hoc inlhtuto ludaicofcribit Philo in libro De legi- bus in fpccic. & apud incertum illum audlorcm Tragoedis Chri- ftus patiens, B. Virgo rationem vits fus explicans, hoc primum di- citjdomi fe manfiuue,nc male audiret,more illarum qu; foras amant prodire. llpa-TBiiu. /uniOCton, 'tops ai/TV tSt s0iAx*^ KcLIUH (tKVta, Erim OPt t» Ob'59’ -nijoi t/uifattr c* SifitH Contra, feortum aliquot locis in Targumim appellatur exim ens foras. Vide Eliam in Thisbi. Apud Grscos feriptores virgines dicuntur, qus in thalamis conclufs educabantur, hoc cft, B.Chtyfollomus homilia priore de Anna Samu- clis matre ; HfXit (5) rsci 0vp\g.‘^tcSamr. Notus eft verfus Euripidis in Orelle ; Ei< olffir » ^l^As^ Foras puella vtB. Ftr^imm'votum'vir» ' ginitatis fecijfe affirmarent. Opus ex voto ma^is meritorium Sebo* Irpicis. De verbit MarU, Vinim non cognofeo. Botrum ^fentatiofi^er diuerfa conditione (JbriJli anorum ey eorum qui Jist Lege vixerunt. An Maria viu fecundum fubtime prepofitum prima exemplum dederit. lojephum voticOnfeium fuijje, fi Maria, am nupfit voto virginitatis fuit adjlriEla. ArrAiATvs, Num. L V I. BEatiiUmam Mariam votum virginitatis fecide, prius etiam, guani lofepko delponderetur, pro certo affirmat Baronius, & cum eo multi alij ; neque magis de eo dubitari fmunt, quam de alio quo- uis religionis Chriftianz articulo. Non eff dubium, primos huius fententiz audlores ex admiratione Deiparz, & prona in eius hono- rem voluntate, ita fenffffe. Meminerant ftatum virginitatis d Paulo anteponi vitz coniugatz, quia caclibes futsiMiJmra. in rebus Domini occupantur, i. Corintb. v 1 1. 5 2. quo nihil beatius. Quare etfi nemo yereChriffianus negabat, & ante partum, & in ipfo partu, & poft partum tIlu 9»oT0)yF Virginem manfiffe : ne tamen videretur Ma- ria ijs inferior, quz virginitatem propoiito colunt ;exiffimaruntin- tereffe gloris ipliut, vt dicerent, illam yd/Mi cohtraxille. Auxit eam opinionem fententia Scholafficorum, docentium, b^num quod fft ex voto laudabilius effe & magis meritorium, quam quod ft fine vote, vt concludit Thomas in Secunda Secundz, quzff . l x x jc v 1 1 1. art V I. Quando hzc opinio ceperit, incertum eff. Vetuffiilimus aufffor apud quem hodie illam legimus, eff Gregorius Nyffeuus, in homilia de naduitate Domiai. Sed neque ille ex profeffo tradat eam quzftioncm; neque vehementer ,vt videtur, affirmat. Expreffius mul- to B. Auguffinus in libro de virginitate, & poffea multi alij. Et Nyf- fenus & Auguffinus vrgentDeiparz rdponlioncm, Firum non cognofeo. quod argumentum mini quidem videtur non elle adeo contemnen- dum. Nam quod nonnulli obijeiunt, nullum neque exemplum cx- titiffe, neque przceptum, quod Mariam impelleret ad tale propoli- tum fufeipiendum : foitaffe poffit refponderi verbis Chryfoftomi in Matthium, homil. i v. mrxd -rd m^nuaf. aduentante gratiaoportebat multa exijlere figno-, vite Digitized by Googie aJ apparatum Annalium-j.' 121 rviu fecundum fublimtprapofittm 'mflkutx. Confentiunt enim Patres, no- flram hodie condicionem qui fub lege Gratix viuimus, longe diucr- fam eflc ab illorum conditione, qui iub Lege Mofaica vixerunt. Illos enim, vix prima elementa pietatis docflos, ad multa prxftandanon luiflc adlhidos, qux a nobis in hac plena luce & coelclhum my fteri- orum tanta cognitione , iure merito exiguntur. Tradant fxpe hoc ar- gumentum pij Patres j vt Irenxus libro i v. cap. x l v 1 1. T ertullianus De pudicitia, capite fexto. B. Auguftinus De fermone Domini in monte, lib.i. Si qutericur quid mons, bene inteUij^itur fynificare^ maiora pri yjum ter(j4 fxanfln^ n« uti^od. a.-mS'VTaitdfi aJaCaj- toiS/j lupveplu). hoccil, uu^tfxcLTmrrv^x, maiora d nobis exiguntur, vt lo- quitur in Genef. hom. i v. & in iohannem x i v. oo-a /ud^oux ‘ItfxiK, ^loVTO n^uoioi "iifinu €»^6»oQ«a«wo. qw maior eji honos quo nos Veui ejl dignatus , eo maioris 'virtutis fumus debitores. Lege totam illam homiliam, &St>’97)Mii.xxii. item libellum De virginitate, capitibus prxfcrtim xxx.&xliv.&lxxxiii. & fimiles locos, vbi hoc argu- mentum vir diuinus tradat accuratd. Quid igitur in eo impietatis. Ii dicamus fandillimam Virginem, gratiaquadam lingulari d Deo or- natam, eius quam Patres vocant v-^\Uu7n;^nui^,fublimepropofitum, iamiam inftantc temporegratix,poft-vcnturis hominibus exemplum prxbuiflc ? Minilderium illud omnem fuperans admirationem, cui Deus xternusabxtcrnoipfamdellinarat, virtutem &fandimoniam defiderabat, qux omnem comparationem longe fuperarct. Hxc etfi vere, nili lallor, & pie dici poflunt ; de voto tamen virginitatis ante iiupti.is a Maria tado, temecc veteribus, qui ifta prodidemnt, non aufim equidem airentiri. Non enim communis omnium ea fides fu- it, a primis accepta : fed paucorum tantum coniedura, multo poft nata. Honorai eilli Virginem voluerunt ; fed potefine maior honor illi tribui, quam C vita ipfius demonftretur cum dodrina Filij penitus Q^a conlcnfiile; Digitized by Googie iii ff. Qafauboni Sxcrcit. I. confcnfiffc? Non confcntit cum do(Srina Chrifti, vt quae voucrit vir- ginitatem viro nubat, qui voti non fit confeius & approbator, i. Co- rinth, VI 1. 4. & 5. Quare Maria cum lofepho nupnt, vel voto adllri- da non erat ; vel lofepbum habuit confentientem : qua: etiam fubd- li/Iimi Thomae fuit fententia, & plurium aliorum. GlofTa vetus ad lo- cum Lucae: Qv ia ViRVM Non Cognosco. ideft,wncqg« nojcere pro^n$. Secmdtm enmi qutd dicunt DoElores Qttbolici beata f^trgp antequam dejpan foret lo/epht habuit obferuantutm cajhtatis 'vir^inalit in dejide* rio: nontamenjicfvouitexprejji : fedcumpojlea 'Deoordmante ejfetei de^mu fataquieratin JuruU propoJUo, Jhnul emjertmt reatum. Erat optandum vt intra hos faltemfines humana curioHtas fe contineret : multo autem magis, vt omnium feculorum Theologi diuinum Epiphanij didhim memoria fibi elabi ne paterentur : ‘in d-iiat dV -n \seSf ^ Stn Sh^ci^inot. pOT detrimentum o^yiJLoazwtil qu( illaudabilis cupiditas laudis, ea profiteri ceno te fcire,qu; nulla humana indufiria poteA inuenirc > Non hoc Baronium Scriptura docuit : cuius diuina verba reuocare ip- fum ab hac curiofiute debuerunt, tij" 5’ yi/Mon Ea,- auZvT i ycusi d/tv. impleuit Zachatias, inquit, feptem dies fui minifte- ri), deinde abijt domum. poftiAos dies concepit Elifabet eius vxor. Nulla hic certa dies : quam velle indagare, otio eA abundare :prode- re tanquam certo inuentam, feriam hiAoriam in fabulas mutare. Me- lius fecdTet Baronius, fi obferuatiouem lofephi Scaligcri non con- temfiAet, qu{ certam radonem docet perueniendi ad notitiam illius temporis, quo facro miniAerio fuo Zacharias cA fun Aus.Nam quum inuiolata femper fuerit feruata orbis hieradei reuolutio ; quia conAac cphemetiam loiarib iniuiAe munus fuum die x x 1 1. Nouembris, anni quatermillefimi. Digitized by Google ad Jpparatum Annaliuntj. 12^ quatcrinillcfimi quingcntefimi quadragcfimi noni periodi lulian^ ; neque dubium eft cphcnncriam Abi$ fuilTc ordine oSauam : ex his colligit Scaliger, anno eiufdcm periodi 47 1 o. ephemeriam Abi{ mi- nilberiuni Tuum iniuifTe die x x i. lulij. vnde fcquicur; verba Euangclij de Zacharia, Luc. i. 2j. ittMl, irr^eti funt dies mini fttr^ eius f de vicelimaodlaua lulij. efle accipienda, deinde Zachariasdomum repeti)t. hos autem dies concepit Eijabet 'vxor eius, ait Euangelilla. Hanc obferuationcni fane elegantem & fcitu dig- nam, c fontibus Scriptur^ deriuatam, & perpetua ludgorum obfer- uantia hrmatam, multis explicat lofephus Scaliger primus illius au- dor,in Appendice ad libros De emendatione temporum ; 8c in Ca- nonibus Ifagogicis , pagina c c x c v 1 1. Legant l^.dioli vtiamquc illamdiTputationem: non popnitebitoper;. ScaligetifipQtentiam mi- rifice confirmat confuetudo Ecclefi^ Alexandtin; ; qq^tiatiuitatem Iohannis Baptill:; primis temporibus fblomnitatis illi^^ introdu(^9 celebrauit, die Aprilis xxiii. qid erat illisdies menfis Plurmuthi X X V 1 1 1. vt elf auftor Cyrillusin ho^qiliaeius argumenti. Nec quen- quam moueat, quod non congruit h{c animaduerfio aWeruationi Eccleli^ Roman; & Gr^cf ,qu( a multis feculis natalem Prodromi ce- lebrat die X X 1 V. nienfis lunij. Nam quia non Aatim funuTcum na- fcente Ecclefia, fed aliquanto tempore poff, initium habuit mos^ele-, brandi natales Sanvforum : nemo pius mirari debet, iu tantis primo- rum temporum perfecutionibus, memoriam rerum pr^teritarum ita exacte feruaii non potuilTe, quin vari^ opiniones fuper eadem re,per- f{pe exiflerent. Hoc adeo verum eft, vt etiam de natiuitate& paffi- onc Domini, varif admodum fententif in Ecclefia olim extiteiint : quibufdam natum prodentibus fexto lanuarij, quibufdam decimo- nono Aprilis : alijs x i x. Maij : nonnullis mente Septembri; plerifque XX V. Decembris. Poflea igitur cum cepta elt in Ecclefia celebrari memoria non folum Domini Iesv, fed etiam B. Virginis, Apofto- lorum, Martyrum, & aliorum Sandtorum ; videntur pij Patres non tantam verorum natalium curam fiEpehabuifTe: quantum id ftuduifie illos conftat, vt dies folemnes ex ritibus Paganorum, in mpliorep> vfiim conuerterent. Religionem entm Chriltianam facilius adnuf- fumirifperabant, li eadem operS impias Gentium folemnitates dele- rent,& nouas inltituerent,qua; ad veri Dei cultum pertinerent. Qua- re nihil vetat quominus, falua reuerentia qpat prifex Ecclefix debe- tur, de veris Sandorum natalibus hodieque polTit quxri. Vide Ba- ronij non difTimilem obferuationem, in anno x x x 1. ^4. XXVI 'Docetur 11^ ff- Qafauboni Sxercit. I. XXVL “Docttur atiquot exetnplii, qumgrauiter interdum foleant pij tres in rebus hijloricis haHucinari. Xacharias *P. Af. Herodes aqualis Ttolemai Philadelphi. Qirifius tricefimo atatis anno fi^us : pradicauit i7T AvyVirX Tiiielv ^Iroit TiAe/VTa. & tamen non parua adhuc reflat indiligentia in yocc jusnirmt. non poteil enim Dominus dici pafius medio Tiberijprincipatu.qui anno imperij illius xviii. vel vtalijs placet XIX. cnici eft affixus. Cum Tertullianus ad- uerfus ludios enumerans Rom. Imperatores ad Vcfpafianum, onut- tit Claudium penitus ; Chriftum autem ibidem ait palTum, anno Tiberij XV. duobus Geminis CofT. Cum idem feriptor publicanos in Euangelio putat fuifteEdinicos^ de quo Hieronymus in Cpiftola ad Damafum. Cum Epiphanius Zenonem Stoici fedi auftorem Ro- mi prius vixifle feribit, quam Athenas veniret ; 8e an duo fuerint Ze- nones dubitat, hic & alius Eleates. Idem adiierfus Anoetos difpu- tans, annum quo natus lefus, vocat xxix. m IxSW"» P“/^iyi^}f!ri‘J-nAtti7aTa. qux omnia vnde habuerit Epiphanius nefeio; & quantum illis per ipfius hiflorix veritatem tribui debeat, doftorum elVoiudicium. Cum B. Chryfo- ftomus Abrahamum de Regibus Perfarum triumphalle, tot locis feri- bit ; vtin epifiolam ad Romanos homil. x x x i. ad Corinth. i. hom. prima & xxvr. vel cum feribit idem Abrahamum Perfis maioribus elTc ortum :yt hom.xv. in Ada: mox: cV riepffiJi, waVTO 'tVnr “f n<(.Aa^n'nts mmnit. quare etiam ludxos pronuntiat ibidem a Perfis oriundos : ^ u$ axp>i. (Eriait (§)l\iS^et. Huius generis hallucinationes in-. numerx quum in Patrum feriptis occurrant ; neque illorum imperitia ruperfiitione mixta efi ferenda,qui modefie indicari tales nxuos pati non pofiunt : neque rurfus iliorum inhumanitas,ac pene dixerim im- pietas, qui infefiis animis monumenta Sandorumvirorunt tradant, & propter humanos ifiiufinodi lapfus iefe efferunt, illos deprimunt. Porro de Zacharix facerdotio, fiindione, & fortitione, multa ledu dignillima ex Hebrxorum libris lofephus Scaliger erudite obferuat, in vtraque illa quarumonte memini, diatriba. XXFII. Tempus concentionis Domni obfcurt'Baronioindicdtum. Sposi* danus Epitomatornotatuf. An eodem tempore primus homo for» matus. Qudjiio de memento conceptionis. Trbs luda in monta- nis. Eujebij locus i libro non edito. At t Kt. KT. Num. LXXVI. BAronius de tempore loquens quo humanam naturam in viero Marix Verbum Deus affumpfit, contigiffe id ait, Augtfti Imperato- ris anno ab inito per menfes fere quatuor Triumukatu quadragefimo. vellem magis perfpicue rem tantam exprelHffet. Non enim capient omnes quid fibi velit, quin aliquis non iniuria quxfierit an hxc Latina fit oratio, nam magiflratum inire per quatuor menfes., quo exemplo dicatur, cupio doceri. Voluit autem hoc ; Quando Chriffus eff conceptus, annos Augufti prxterijffe, fi ab inito Triumuiratu numerentur, , x l. & fere menfes quatuor. hoc verum eft : nam dies dumtaxat defunt tres pleno Eft obferuatio vera : quam tamen Baronij Epi- tomator Digitized by Coogie iz6 ff C^fauboni Exercit. I. tornator Spondanus, quia non intellexit, priterinifit. Vtinamalia potius praetermifilTct, qur animum illius erga Regem Cliriftianifii- mum qualis fit, manifeltd produnt. Quod addit Baronius,Cliriftuni conceptum eife oHamK^. Apnlis^ eadem die, qua primus homo formatus ejl curiofitatis plus habet quam foliditatis. Nam in xquinoSio verno &figno Arietis, menfcNifan, mundum fuiflc conditum, non omnes affentiuntur ; multis contendentibus id fadlum in autumnali xquinoftio, Soleinfinc Virginis, vel in principio Librx, vtaitAbu- lenfis ad caput i.Gcnefeos. Atque hxc opinio, vel terte Pererio, vi- detur & numero & pondere argumentorum firmior. Poft Pcrcrium id ipfum ROUJs epicneremalin iuit confirmatum lofephus Scaliger ia quinto De emendatione temporum : docens, primam diem poft «r- ‘ tuifle feriam primam xxvu Oftobris, neomeniam Zygo- nos , quartamdccimam Phamenoth itgyptiaci , tricefimam Tifd. Adde quod non omnes qui xquinodio verno rerum initium attribu- unt, de vicefimo quinto die Martij confentiunt ; multis enim illorum placet, & Adami veteris creationem, & noui ^pam, in eandem inci- dere diem, decimum Kal. Aprilis, alij aliter cenfent ; vel potiuscon- iedfuras alias in mediu proferunt. Quare prxftat Quxftioncm vero de momento conceptionis Chrifti, penitus cfTe omiflam a Baro- nio in tanta diligentia,nonnihil miror, eft enim elcgans,necplane cu- riofa, vt verba Euangeliftaruredfe capiantur. Tres fuper eo magnoru audorura fententias inuenio. Prima eft eorun>qui ante vel potius fub ipfam falutationem ab Angelo fada concepilTeMariam putant: quod vidcnmr exiftimafre i) omnes, qui plenitudine gratix, propter quam Virgini diriclis'voce,inttWiJihiliteraternum(S'anteJecttlare rverhum Dei defeendit, (sr conditionem naturamque noftram fuhijt. Tertia eo- rum fententia eftjqui concepiffe Virginem aiunt, eaquidemhora qua difla illi hxefunt ab Angelo, at non eodem momento, verum quan- do voluit Deus : fortafife, aiunt ifti, illicopoft abfolutos Angeli Ter- mones. rationem afferunt geminam ; quia dixit Angelus, concipies : 8c quia verba poft hatic editam vocem prolata ab Angelo, i KstAeinis o Digilized by Googl ad Apparatum Annalium-). jzy oteMf v/n/hew, 'Vocabis nmen eiuslefkm , dicuntur a Luca fuilTe pro- nunciata ante conceptionem, cap. ii. 21. Tbeophyiadus in caput alterum Lucae : SxaWaiw «•« «Lu» 'ccS @ arfs Aw, ifot, <7Kt>eAr(p5ii 0 xJtioi' (hJ *it «/vAjiffn. ' Ojjt ti’ tS (tyyifCi/ lisrCJ "rS cunii at tx xjiA/a ' ^ ttOf’ «i/Tjif 5' ■**? < hiKfvjat tQtb ■ w’ ^ GjTni, i’ J' S< sz/MaiA.Cs^ti( ' Sm! IS^J et/M”'}/" ‘ uTSo* TViovefl a. u oxiii^ J «« ■ •» (jiluj aiir> -vt <>yn*, t ' S^ot.'TO:j5r oTtstM/e-riAert Vrbsluda in montanis Hia, cuius meminit Lucas, i. eft Cariath-arba, (lueCliebron, vrbs Tacerdotaiis. Primus hoc erudite obferuauit V. CL. Theodorus Beza ; cui Baronius merito afTentitur. f'uAfl Ik/Ac, -77bA/< ZtJ U~ gyt^lfiut, uin AI Aias cx »nv atitulsit |3 /crC;* Gl'»»- «7»‘* AZ^etfji 5' fxrtfux ito-njt ^ofieivxt ^ 'fkvp cucis dV t^clt » ■nptZn%f, ^ @ Tt/ AC«j(it|U 3 ApCa jocAsFi(/Ai»i, XfCpd/u,'^bnXtCpec/ituo( asde Uic- Mim/uSflox. hadeuus Eufebius ; cuius verba libere vertit more luo Hieronymus in locis Hebraicis, indepetant ftudiod. XX IIL Saronij cefluatio in quceJUone de cen/u per Quirinim aUo. di- fiunt ciufdcm incautum. Scriptura funt adii-n-sti. OJlenditur Varon^ iniquitas in ferenda de tpro'Bar-Jo- hatma, boctJl,/Ui^jQi^^fijf^ 'Bar-Jona feriptumfit, ionis,Vari^slocu emendantur. Bfeudqgoriomda fiupor in fingendis aut deprauandis pri^ijs nominibus. Procura- XorproBr/tftdeapudBpffimtm. Qsm CafarTrafesSji»' rU non fuit. Z/^nns. Baronij O" aliortm >varij errores oflendutUur. Ar r Ax AT'. Digilized by Cooglc ff. Qafauhoni Sxercit. /. ' AffAiLAT. Num. LXXXV. VT innenircl Baronius , quando fucric Quirinius Pijcfcs Syrix, commemorare cos omnes inlHtuic , qui temporibus Augufti prouinciam illam rexerunt. Fecerunt idem alij quoque viri do- di plurcs, qui in Chronologicis felicem operam nollraxtate pofuc- runt. Omnium quos vidi, (vidi autem non omnes ; nam Laurentium Suflygamvix obiter mihi aliquando infpedum, legere adhuc njihi non contigit : ) voluntatem citius laudaucrim, qudm operam : icd nemo grauius, opinor, in ea traftationc offendit, quam pater horum Annalium ; cuius iniignes errores eadem operi notabimus, & veram hiff:oriam,(^uoad eiusBeri poterit, explicabimus. Namad cognitio- nem temporis quo' natus eft Scruator mundi, momentum affert non leue Praefidum Syriae fucceflio reiSc exM^ta. Ordiemur autem ab ipfo capite. Vrbis Romx D CX CI. qui Coff. habuit M. Tullium Ciceronem, C. Antonium,Syria Coele &Palxlhna inter plures regioncs,per Pom- peium, cum Mithridate tunc res gerentem, imperio Ro. acceflerunt. Syria in prouincix formulam mox redada ; Palxftina Hyrcano per- mifla verum honos regij nominis ademptum,& tributu impofitum. D CX C 1 1 L Hoc anno Pompeius in Italiam reuerfus triumpha- uita. d, tertium Kal. Odob. M.Meffala, M. Pifonc CofT. Decedens Prxfidera Syrif reliquit Quxftorem fuum /Emilivm Scavrvm. lofepKus Originum libro x r v. capite odauo. Excidij Vrbis, hb. i. cap. quinto. Appianus Syriacis. DCXCV. L.Marcivs Philippvs, vir Prxtorius, Appi- anus. DCXCVL Cn. Lentvlvs Marce llinvs, virPrxto- rius. Appianus: qui tribuit vtriqueJ^gTiy^o»»», hienn^j adminiUratioritm. Sed nos deficientibus hilforicis tempora notamus non exade, verum ui^<7r\a.Ti &rudi Minerua. D C X C Vl 1. vel Tequente, A v. G a b i n i v s, qui cum Calpur- nio Pifonc fuit Cos. oexe VI. Cicero, Appianus, alij. lofephusin Antiquitatibus Scauro dat fuccefforem Gabinium, nemine interiedo. & in Excidij primo, inquit, G-/< tu.*' str/ucjiSk SitotiiM Sf^- Gabinm in Syriam miJftJd eji, Hm dicebamus. ' DCCX. P. Dolabella poft necem Czfaris Syriam ptouin- ciam Digitized by Coogie ff’ Sxercit. I. ciam obtinet : fedquam Senatus poftea illi ademit, quod Trebonium occidiflbt Cicero, Philippica x i. Appianus, Dio. DCCXI. C A s SI V sprimo fine lege, deinde ex decreto Senatus Syriae prxfuit. lofcphus, Dio, exteri hiilorici. Poft CafTij difccflum c Syria videtur non quidem Pi-xfcs Syrix fuifle, vcriim pro tempore plurimum in Syria potuilTe Fabius ille quem lofcphus cap. x i x. libri XIV. vocat2^ Acc40i«a57>*Tiiv«r'^, TujtBum Vamalci &Excidij lib.i. Cap. X. 'HpdS^i ttJ qfirxy a Aniffexot. DCCXI. Antonivs Triumuir, diuifo Orbe terrarum cum collegis, & Syriam inter alias prouinciam nadlus ; poAea quamdiu vixit, aut per fe aut per fuos Legatos illam iemper adminiflrauic. Quare minus redle Baronius & ali j, qui hoc non animaduerfo, Soli- um & alios produntSyrixPrxfidcs, qui erant Antonij Legati. Inter prxeipuos horum fiiit VbntidivsBassvs, quem ipfc Athenis hxrens, anno d c c x v. in Syriam mifit contra Parthos, & Labienum Parthis tunc militantem. Dio,libroxLViii. Iofcphus,Origine de- cimaquarta, & alibi. Rem bene gertit Ventidius ; fcd honores tulit Antonius, cuius aufpicijs militauerat. Verum annd fequente, vt fuis aufpicijs res gereret, per Antonium impetrauit, & vidlo horte trium- phauit. Alter Antonij Legatus fiiit S os ivs, de quo mulu Dio li- bro X L I X. Appianus Sc auj : ex quibus conrtatprxruifTc illum ali- « toixtt (j-milnf ' Sfs Bim- a-i aurnJ Tu me bentficio prouocdi nam fer ibit ad me Ventidius, te fibi auxilia contra Gladiatores msjijje. Pro RirrlSioe, Icribcndum fiifpicor etiam hic Kuhtk Ai Qafauboni Sxercit. 1. per Legatos fuos prouinciam adminiftrare, in infula Lesbofe conti- nuit. Dio, ^ i* SuSU U iLb 1.vpjit>^‘tu (e /xaMo» dx**ui ti c3ir 'Os’* 57*'” 67n^4‘* a^iif 3 e* AtaCa At'nu-1^- Proptcrca feribit lofcphus libro xv. Herodem ad Agrippam venifTe Mitylenen, quod Lesbi eft oppidum. Docet autem lolephus, non folam Syriam itiilTe illi traditam, fed quicquid terra- rum erat fupra mare Ionium : itaque nominat ipfe Agrippam 7^ 71%- KaiQ-/, Qtfarifjuccejforem in regionibui /upra Ionium mare. &Dio illius magiftratum non vocat tantum fed etiam Tribu- nitiam puteftatcm, in quinquennium delatam, libro l i v. Etfi autem rcuocatus eft Agrippa Romam ab AugulIo,fequente anno dccxxxu. tamen redijlTcmox in Orientem, & duo quinquennia ibi egiflic, non eft dubium. Dio Caflius in anno d c c x l i. reditum illius narrat in vrbem. lofephus fub finem capitis fexti, libro x v i. redijftc feribit pojiquam annos decem res /Jia admmijlrapt. Hoc loco feribit Baronius, 'Putamus tamen dilatum mqgtflnftumylgrippa, 0 <«"t5 ex ui^rifipa quiJm natum, iir htlia Augujli filia ; fedahipfo Augtfit adoptatum. Polthac igitur delinant viri eruditi Caium inter Przfides Syriz recen- fere, quiDoMi Ni natiuitatem przcelTerunt. Imd delinant omnino PrzliJibus Syriz Caium accenfere. Nam is, quando in Syriam ChiU fioiam nato, £c Herode extin(fto, venit; cum extraordinario imperio venit , ad bellum Parthicum & recuperandam Armcnktm, milTus : non autem vt vnius Syriz Prsfidem ageret ; neque propter eius prx- fentiam Quintilius Varus Syriz tum redor locum fuum minus ferua- uit ; quod hiltona lofephi perfpicue docet. Tacitus quoque libro Annalium 1 1 1. non Syriam, icd Armeniam ipfum obtinuille feribit. D C C L. Qy iNTiLivs Varvs. Sentium Saturninum Syri- am rcxille ad extrema tempora vits Herodis, tefiatur lofephus. huic autem fuccelTilTe, non Caium Csfarem, neque Quirinium,vt placuit Baronio, fed Quintilium Varum, diferte idem aliirmat , libro x v i i. capite feptimo : UgynXu/jui(K^'ii‘nt^y:i^tOvcL^Kvii~ EnU eo tempore Jerofolymis QjuntiUiu Varua, miJjHiJM>/o«‘2iM4r'nK 6h’« Tito' egittamen Qui- rinius cenfum non in ludxa dumtaxat, verum in tota Syria ; quod ilfa declarant, libroxvi i. extremo, ■^'hpuKri/^Sfmmc^l.vpia, n^«i^^'t..crit, non prxfiderc inftar Quin- tilii Vari, aut Senti) Saturnini ; fed diuerfo imperio ; & eo quidem ni- hilo minore, aut etiam fortaflc maiore ; fed ad certas fundiones re- Ih i<5fo. Hxc interprcDtio, neque vim vllam verbis aftert, neque lon- ge cft petita, tum autem vctuiliflimorum feriptorum luftini & Ter- tulliani tcftimonijspotcft confirmari. lurtinus in Apologia 11. Im- peratores reijcit, vt de Chrifti natiuitatecognofcant.ad deicriptiones 'fhi K’')i tC vufTfpH ca ‘Qn^j-arv. faf}^ fuerunt, cumerat in qui pi mus fuit «- tS», ^ m 7^ TtiMm mijit alios alio, qui (S' primtorm for- tmts defaiberent in w«iAjmt®4 Koplu>!^. mani deferiptionem fecerint quoties ah aliquo populo tributum ex* igebant. Exempla (4epimmiJJorum in eandem prouinciam. Anni V Viterbienjis fabuLe. ERam in his, cum e Bauarijs liber Chronologicus viri cuiufdam eruditillimi& ampliilimadignitateprxditi, mihi efl allatus, vere nouus. plurimarum enim rerum nouarum, non demondrationes quidem continet, fed luturarum demoniFrationum promillionem. Lum librumdum percurro, incidi in caput ccxl i. in quo verborum S. Luex affertur noua interpretatio : qux tamen nobis noua non fuit : qui illam ante multos annos d lofepho Scaligero acceptam, in nofFris Aduerfarijs adnotaueramus. Sed merito mutauit polFea fententiam Scaliger. Igitur vethiLucxhxc, -tstsevtryt/MiteJn-nsKtjpUuM, exponit illeaudor, prtufquam ejjet Trafes Quimus : deinde fuam expofitionem triginta quatuor.vt ait, argumentis confirmat. Mihi hoc primo vide- tur valde nouum & infolens, quod vnius obferuationis varia exempla totidem appellantur argumenta. Atqui argumentum quidem vnicum eli ; nempe vocem -KTjyTBifxpevfurpari pro : afTertioverd liuius vnici argumenti varia, & exemplorum benigna copia: fed quo- rum pars multo maxima ad illuftranda verba Lucx,aut probationem noux fententi.T, nihil omnino pertineant. Vnicum illud ad rem fa- T ciebat ; Digilized by Googie *44 ff' Sxercit. I. ciebat ; <®0'^'c5‘i <1“*^ facpe, vt ait, po- fmuus capiatur pro comparatiuo. At hoc etiam prius quina Theog- nis nafccrctur, vt cft in proucrbio, notum erat, quo igitur illa tanta inutilium exemplorum tarrago ? Multus etiam in eo eil , vt probet p^Moifspe deliderari apud Graecos , & apud Latinos ma^. fedid quoque pueri docentur quotidie in fcholis : fic ed autem alienum, vc nibil queat magis. Nam fi hxc obferuatio caufTam adiuuat, dicendu cft, in verbis Lues deefTe /xaMor ex vfu loquendi magnis feriptoribus vfurpatu At quis feratita fupplentem Euangelii^x orationem : ocni x' Si hoc a reda interpre- tatione alienum e(l; vt eft iane alieniflimuni; ifta obferuatio de eiiipfi •A Imskoi, nihil ad propofitum iacit : neque hxc dici pofTunt argu- menta qux nouam fentendam ftabiliant. H tanta fylua exemplorum, (non enim dicam argumentorum) nullum eA cui Ac conhdat,vt huic exAriftotele apud Athenxum : ^ c3v iv Tti/v, cSv 7^ Sti«^'Z(x5^ 24jiA9>f aq>e'i^. ergo etiam apud Lucam exponendum, inucHvoi-n, K. cAo : nam vt fententiam illius adiuuemus,mc. minimus ChryfoAomum homilia in Matthgum l x xx i.verbaEuan- geliAarum, fic explicare ; -du /ac) o-^v/us» cpr.oi. qux tamen expoGtio cauto ledore opus habet. Verum cfto, vt dixi ; tamen ne fic quidem negotium erit confedum. Fingamus enim feri- pfifTe Lucam, vt ille vult exponi. ObfcruabunttumGrxci Termonis periti, participium efie pofitum pro verbo, «acj-njji mjtwrevoms K. pro eo quod dicendum erat, x rytutMuM, vel t5 K>j- puiia. hxc locutio nouitatis&infolentix multo plus habet, qudm il- la, cui afierendx tantopere fine caufia vir dodillraus infudat. Quod ait, dicendum fuille Luex x nullius c A momenti : quum prxteridonem illam articuli, qua nihil e A frequen- tius, (icAe vel B. ChryfoAomd ad Iohannis Euangelium) facileHel- lenifmus admittat. Negat poAc dici primam deferiptionem , quia iam inde a Pompeij temporibus cenfiim (oluerint ludxi. Nos ianx probauimus malam cAe confequentiam : ludafi pendebant tributum Romanis: ergo Roma cenfitores mifii funt, qui tabulas cenfualesin ludxa conficerent. Apud lofephum libro x i v. cap. v 1 1 1. & iterum cap. XVIII. magna vis pecunix i ludatis dicitur extorta : de iadfa tum per Romanos deferiptione verbum nullum. ConAat, inquit, poA Qiiintilium Varum QuiriniumfuiffePrxfidem Syrix : ergo ve- rifinule non e A, prius fuiffe. Nihil opus hic conieduris : certum c A, nedum finiilc veri, Quiriniumfemel, non autem fxpius, vt hariola- batur Digilized by GoogI ad Jpparatum Annalium->. 14.5 batur Baronius, Prxlidcm egifle Syrix. hoc fatis difputatione fupe- rioi e euicimus. Sed fi putat eruditus hic feriptor, dici abfurde Augu- ftum eiufdem minifierio faepius vfum iu Orientis paitibus j errat pla- cillimc. Semel, & fortafle tunc primum, in Orientem milTus fuit Quirinius, quando in Cilicia res gefllt, quamm Strabo & Tacitus meminerunt, iterum eodem eft milTus, fed diucrfo fine,quando Cai- um Catfarem comitari fuitiuflus rtertio poit damnationem Archelai, vt&Syriacpraefiderctj&cenfum ageret. Quare ne id quidem a pro- babilitate ell alienum ; etiam tumin eafdem regiones tuilTe proficifei iulTum, cum Orbis deferibendi impetus cepit Augufium. Neque ve- ro nullum ell exemplum illorum, qui in eafdem prouincias cum eo- dem, vel diuerfo munere funt miffi. C. Calfius profectus iu Syriam Quaeilor M.Cralli, mox ipfo& eius exercitu deleto, res magnas ibi gelfit, & aliquamdiu prouinciam obtinuit : cidemque poft aliquot annos Senatus Syriam & bellum contra Dolabellam decreuit. Venti- dius Balfus, quando primum cum Parthis bellum geflit, Antoni) fuit Legatus ; pollea eiufdem belli gerendi cura illi demandata ell, & fuis aulpicijs Labienum ac Parthos vicit, quod triumphus illius arguit. Agrippa, qui per decennium Alum adminillrauit, bis ex Italia eo- dem ell profedrus. Illud fortalhe minus probabile ; quodhacnoua interpretatione admilfa, Lucas deferiptionem qua de loquitur, nulla ipfi propria nota infigniucrit, necjuc audoris qui egit, neque tempo- ris quo ell afta : fed rci dumtaxat adnotatione, quae decem poli an- nis euonit, vel fi Baronij placet chronologia, fedecim. hanc vero ac- curatorum fciiptorum non efle coiiluetudincm, nemo, opinor,nega- uerit. lam quod idem auiflor ad Luex deferiptionem refert lofephi locum de iureiurando fidelitatis, quod a ludxis Herodes exegit : etli commune hoc illi ell cum aliquot fane doifliliimis viris ; nos tamen aliter fentimus, vt iam fupra in fecundx diiputationis fine ollcndi- mus. Sed hic vir eruditus, qui in eam rem, & fxpe alibi planum il- laudatum, Annium Viterbienfem, improbifsimum fabularum con- farciuatorem, laudat, neque diferimen vllpm pontt inter vitrum & margaritum, de promilTo opere conceptam opinionem ivon medio- criter labefaftat. Ell fane eiufdem iudicij atque ingenij, Annium ma- gni facere, & lofephumScaligerum,diuinxprsllantix virum, nun- quam nominare, nifi cum velis reprehendere. Idem, cum Cardinalis Baronij Annales omni alque ajiprobatione dignif^mos fine exceptione pronuntiat j aut non legifie fe opus quod laudat; aut plus apud fc va- lere lludium partium, quam amorem veritatis, ollendit. Verum hxc milFa faciamus,& ad penfum redeamus. T 1 XXXIII. OJlau Digitized by Google ^^6 ff> Qafauboni Sxercit. I. XKXIIL Oflmd$mtwr Saron^ haUucinatmes injtgm in locitTertuIliani fe' Qnforini. (jnfits Infircdis. Lujirumcondmiy cen/um agere , dijfermt. Aquatio cen/nim. Jn numero cenjorum error 'Barorttj infi^tis. Frequentia hominum in bidaa. ‘BUJ» phemitt quorundam aduerjits Scripturas. Geographica Orbis defcr^tio. ErrorlBaronij-iinlocoTlinij. Ccaian, pro cenfus. At t kM. ur j t , Num. XCIII. OMino Baroni) difputationem fuper locis Tertulliani de hoc cenfu. Vir eruditiflimus, qu4m elTet - f/^ur fivejidSif ZTr Hieronymus in verfione Eufebiani Chronici numero m m d c c c l x x x 1 x. Qnfu ?^omi faiptum ejl i hanc quxftionem aedit Alaibor iile abfurdam : qui hoc quxrant ftultos nominat, pagina Capite c x x x v. comparat verbum Dei icriptum cum traditionibus non (criptis, & verbo Dei viuentis Icripto minus etiam tribuit, qudm (iue Pighiusfiue alius,qui dixit Patrum me- moria ; Scripturam JiimEloritate EccUfut dejhtuatur, nonplns per Je 'Valere^, qum [Mm jEfo^ quod blarphemum didum poilea detendere au- fus eft Cardinalis Holius. Et Cardinalis Bellavrainus De verbo Dei non feripto lib. i v. capite i v. Scripturam fuffragio Eccleli* carentem comparat Alcorano. nunquam, opinor, id fadurus, (i tantopere ver- bi diuiniMaieftatemefTet admiratus, ac fecit olim Criticus inlignis. Paganus tamen homo, Dionyfius Longinus, cuius extat aureolus /afe<'u4«£4 libellus. Sed hxc iuftillima querela non eft huius loci. Po- ftremo mentionem facit Baronius delcriptionis Geograpliicx Orbis terrarum, fadls per Auguftum. Hanc pluribus annis efle pertedlam quumnon Iit dubium, prxeipue tamen circa natiuitatem Melfix fu- ifle diligenter curatam obferuo. Plinius libro v l capite x x v 1 1. Hoc in loco genitum ejje Dionyfium^ terrartm orbis fim recentiJImumauSlorcm con» Jiat: quem ad commentanda omtM in Orientem pramifitdiutis AugtJitiSy ituro in Armeniam ad Tarthicas Arahicafque res maiore filio. Diximus ante Cai- um iuifte in Orientem anno luliano x L i v. qui erat alter vel ad fum- roum tertius 4 nato Chrifto. Eft autem veriftmilc iuftumellcprxce- dercDionyfium aliquanto tempore prius qudm iter a Caio fulcipe- retur. Poli remo obferuat Baro nius, nieminifte Plinium delcriptionis cenfualis Augufti iuflu fadfa ; quando ait libro vii. Li diuo quoque ./fu* gttjloy quem 'vniuerfa mortalitas in hac cenfum nuncupat. Non faciam quod folcmne eft hodie leuibus & inhumanis feriptoribus, vt hallucinatio- nem fuam viro dodio exprobrem cum conuiiio. vf!i n» Ajpia tantum dicam, falli hic inftgniter Baronium, neque Latinam Plinij locutionem efTeairecutum. Plinius 90 loco fermonem habet de illis, qui inter rarx humanitatis exempla numerantur : aitAugU" ftum ab «3^. cenfum pco cenfus.vt politura pro politus. Propertius, Q^ii ijrbjec dolii Jit poji* turaVei. biccubitura, curfura^ diui/ura, 8c paratwa, pro paratu, apud Tertullianum fxpe. Itaq; 4 mente Plinij aberrari longius non potuit; XXXir. ^Baronmt *5® ff' Sxercit. I. XXXIV. !Baroniut in Q>ronoh^u parum accu> altu. error eiui de Graea ^dilioru editione.Iolephi hijioriam de Herode nonpenitus Vide» ri confentire cum Scripturis. Figmentum Baronij ah/urdumyde annis i n.'viu Herodis a lofepho pratermij^is. Alterum non rm» nus, de initio armorum Hrodis pojl ASliacampu*nam. Funda* mentum Chronolo^a huius Bar. euertitur, ijr locum lofepht ejje emendandum demonjlratur. ila is' ieou'« , item Hin-lnef, Crocis quis. iuucnisLjf. Marci locus iBuJlratus. Trobatur multis exemplis rvetufias mendorum apud lo/ephum, etiam ante A? r kt. KT. Num. XCIX. QVac fequuntur deinceps difputationes ad finem vfque Appara- tus, Qierefunt Chronologicx. Qusritenim Baronius, c|uos ille annus Confutes habuerit, quo natus elf Chriffus : quotus item annus fuerit, tum currentis Olympiadis, & quota ipfa : annum etiam inueftigat imperij Augufli, regni Herodis & mundi. Etfi au- tem non negamus haut contemnendamipfum diligentiam adhibu- ifle,qud veritatem harum quaelhonum inueniret ; illud tamen vel in- uiti cogimur fateri ; honori fuo Baronium melius potuifTe confulere, fi vniuerfum hoc argumentum ne attigiflet quidem. Nam quid ille affertnoui praeter errores aliquos nouos ? Scientia temporum quan- topere fuerit poft renatas litei as exculta, quam admiranda acceperit incrementa, afinusefb qui ignorat inter literatos : malio;nus& bene- ficiorum Dei erga hoc ieculum ingratus xlhmator, qiiidiflimulat. Stupenda enim lunt, quae viri fummi in nolfraprxfemm Gallia & Germania prxfiiteruiit. In his Annalibus omnia vulgata ; nihil quod feculi felicitatem admodum fapiat. quare etiam illa in quibus verum ell afTecutus, frigide tradantur, & ficulneis argumentis,non folidis & certis rationibus firmantur. Errorem xix Chiiftianx qua hodie vti- mur, d DionyfioParuo, Computatore alioqui nobili, inchoatum, a pofieris audum,perpetuo difCmulans, perpetuo errandi neceflitatem fibi impofuit : c qua aegre tandem fefe explicuit, poftquam ad Dio- cletiani vfque tempora cum numero annorum, parem numerum er- rorum fuorum produxifTet. In ratiocinijs annorum mundi Septua- ginta Interpretum verfionem vult nos fequi;folam putat dignam cu- ius habeatur ratio : nam veritas Hebraica ilii, vt multis hodie male fe- riatis, fordebat. Bibliorum editionem Grxeam Romx curatam, pu- taieffe ipfiflimam 7^ l x x. verfionem : qux fententiain tirone ali- quo ftudi) Theologici vixpolTet excufari, nedum in tanti nominis vi- ro Digilized by Google ad Jpparatum Annalium->. 151 ro fit ferenda. Illas tot numero diuerfas Patrum fentemias fuper an-^ nis ab Adamo ad ebriftum, non aliunde putat ortas, qudmcdiuer- iiute Scripturae apud Septuaginta Seniores, neque animaduertit, fie Patres plerofque hos fcqui, vt fuos habeant multi eorum libi propri- os epilogifmos. Nam exempli gratia t profitetur Eufebius initio Chronici, fe in nonnullis fequi l x x. in alijs fuas rationes & nu- merum contradiorem : idemque alibi inter fe comparat calculum lu- dxorum, omnium breuiHimum, cum calculo Interpretum lxx. om~ nium prolixifCmo, &Samaritarum, qui medius interillos duos. At Baronius omnes Patrum mire variantes fententias verlioni Septua- ginta fert acceptas : & quum illi numerent annos ab Adamo ad Chri« Ilum, quinquies mille quadringentos nonaginta nouem ; Eufebius vero non plures quinque millibus & ducentis ; Baronius tamen & hio & in Notis ad Martyrologium, cuius auclor Eufebium fequitur, epi- logifmum Eufebianuni, affirmat effe numerationem Septuaginta Se- niorum.. Sed nos huiufcemodi hallucinationes dodis Cbronologis relinquimus animaduertendas. Nobis fufliciet hoc loco illa ekpen- dere, quae de annis Herodis funt illi difputata : ex quibus conflare cti- amtironibus poterit, quantum illi in hoc genere toto eruditionis fit tribuendum. Principio illud profitemur, non fatis intelligere nos, qui pofTit per omnia fides lofepho conflare in annis vitae, regni & mortis Herodis. Nam quum dubitare fit netas, quin ante obitum He- rodis natus fitDominus nofler, ficut facra Euangelia teflantur : vidc> turepilogifmus rerum Herodis apud lofephum, aliquanto breuior efle, quam peflulet Euangelica demonAraiio. Herodi regnum dela- tum ell Romae CofT. Domitio Caluino, C. Afinio Pollione, anno Vr- bis D c c X 1 1 1 1. luliano fexto : adijt illud captis lerofolymis, CofC , AI. Agrippa, Caninio (alij Canidio) Gallo, luliano ix.regnauitd de- lato regno, annos triginta feptem : ab adito, triginta quatuor. Hxc cft lofephi conflans narratio : vt ex illius ratiocinijs conferenda fit mors Herodis in annum Vrbis D c c l. lulianum x l 1 1. vel fi inter- pretatione adiuuare volumus eius calculum, in annum fequentenu qui habuitConfules Lentulum & MefTalinum. Atqui hic ell annus, cui Cafsiodorus, Baronius, lofcphus Scaliger, Sethus Caluifius, & alij eximia doclrina viri, natiuitatem Domini adferibunt : ita vt Herodes in vere fit mortuus ante Pafcha : Chrillus natus,vt fere hodie creditur, XXV. die menfis Decembris. Quare Herodes prius fato fiinftus fue- rit,qudm Chriflusnafceretur-.quodrepugnatEuangelio ; &protnde quin fit falfum, ne dubitari quidem potefl. Hic do^i viri induflriam fuam varie exercuerunt, vt laboranti hac in parte fidei lofephi fuppe- V * d** Digitized by Google ff. (^afauboni €xercit.' /. tias ferrent : quorum fcntcntias in vnofolum vel altero anno inter /c diflemientcs, ftudiofis confidimus efic notas. Baronium vero haec temporis non fane longi aberratio in lolephi epilogifmo, impulit, vt paradoxa quaedam & abfurdiffimas fententias primus excogitaret. Ait, lofephumtotos nouem annos vitae Herodis praetermififle liicn- tio : Ait,annum illius regni primum in tempus efle rcijcicndum Adfi- acae vidoriae ; poftquam Herodi quaedam contigit, quan. do io regno illum fuo Auguftus confirmauit : Ait deni que, Herodem nonnifi odauo demum anno d natiuitate tv elle extin- dum. Hxcvero paradoxa tantam in fe ab^urditatem continent, vt fi quis illa ferio refutare infiituat, iurepofiit illud poetx vfurpare, T1 -n 'ti i' vgvLTlot ; Nam quis credet lofephum, tam accuratae diligentia: virum, qui e Commentarijs ipfiusHerodis, & alijs Adis publicis, narrationes fuas depromebat, annos ipfos nouem aut ignoralfe, aut confulto conlilio filuilfe ? cui bono ?qua mercede ?qua fpe ? lamquum tot loeis annos regni*Herodis annotet lofephus, atque is femperfibi confiet in parti- bus: (nili forte alicubi librorum fides vacillet) quae, malum ! fuit meus illius, qui tantum laborauitvtconftantermennretur? Vellem vero in- dicafiet Baronius illum tantu in hifioria rerum Herodis hiatum,quein pr$ter ipfum in hifioria lofcphi nemo adhuc fuit tam Lynceis oculis, quianimaduerteret. Porrd verum annorum regni eius piincipiii fiatu- endum fuilfe pofi Adiacam vicfoi iam, fomnium cft vigilantis Baro- ni), prxterea nihil. Fingit Augullum vido ad Adium Antonio, an- no luliano x v. fiatim in Aliam traiccifle ; neque cogitatt omnes vna- nimiconfcnfuhifioricos, id lomnium contutare. NamAugufius ex » Adio Italiam petijt:nequc anteannifequentisinitiumvenitin Grx- ciam, 8c infulam Rhodum, vbi ilium Herodes conucnit. Quare ll pofi beneficium Augufii procedere incipiunt veri anni Herodis ; ma- le Baronius eos orditur ab anno vidorix ad Adium ; & tela tota an- norum vitx & mortis illius Regis cfi ipfi retexenda. Sed quod ait, Augufium priorum annorum ada Herodis refeidifle, vteius nomen de Fafiis deleretur, per totum fpatium quo regnum ante obtinuerat ; hoc vero plus etiam efi quam fomniare : veritatis enim in hac affirma- tione ne vmbra quidem vllafuperefi : fedfolain ea eminet fingendi quiduis licentia. Bis hanc hifioriam lofephus narrat ; Antiquitatum libioxv. cap.x. & AAaV. lib. primo, cap. xv. proferatinde, vel ex Hegelippo, vel vndevnde, vcrbulum faltem aliquod, vnde tale quid pollit colligi. Locus Pfeudohegefippi habetur lib. primo, cap. xxxin. Adeatur fi lubet etiam Gorionida : ne ibi quidem fimile quid inue- nietur. , Coogie adJpf aratum Amahiim-j. 155 nictur. Quid igitur praetexere Baronius habuit, cur rem adeo inopi- nabilem hominibus obtruderet? Adde quod, initio cum regnum He- rodi Romx Patres dederunt ; non folus Antonius eius conlilij audior videtur fuifle, verum etiam Odiauius.ficut iidrratio loiephi fignificat : &cxpreflis verbis affirmat Eufebius, liue apud Eufebium Africanus, ad OlympiademcL x x x vn HjiuSot, ait, /xiiiti /Ts^aix>iTM Hi‘* rodes regnum Antipatri^ nihil qutequam ad /e pertinens, tradentibin Aiigujlo Senatu accipit. Vt nulla caufla tuerit pollea Augulio, cur regnum i Senatu delatum, fevel audiore vel comprobatore,velut iniullum an- tiquaret. Eximie vero falfitatem figmenti huius declarat Archelai calamitas: quam conuenienter lofepho Dio Callius confert in annum DccLix. lulianum li. An Dio mendaciorum focius efleloiepho prxoptauit, quam de re omnibus nota veritatem narrare, qux vix potuit eum tugere ? Hiftoria etiam Procuratorum ludxx accurate a lofepho expoiita, conicdlurxBaronianx huic line millioneiugulum petit, qua de re plura fuo loco, in Exercitatione i x. 4. Quare com- mentum de annis nouem a lofepho prxtcrmiilis vaniliimum eft, ne- que huius fieri debet : twv^ «IkicTr/Aui^vo-njiuiTiK. Quoniam au- tem vnico maxime lofephi loco innitur hxc Baroniana qui habetur libro X i v. cap. x v 1 1. vbi dicitur Herodem quo tempore lulius Cxfar bello lEgy ptiaco contedo ; res in Syria 8f ludxa compo- fuir, natum fuiire annos tantum quindecim : feiat Ledl:or,mendolum elTeillum locum, vt alios in optimo illo fcriptorcjnfinitos. Perperam enim apud lofcphum legitur, TT ^ . Pag. 35.&J6. lofephus lacobi F. annorum x v n. 7ra~< illi dici- tur, & n.ufdr.iov. p.456.Arillobulus -reuSm nominatur,cum Ananelus fit fummus Pontifex, erat autem natus Ariftobulus tunc annosx v.vtefcquentibus conft.it,& affirmat Gorionisfilius,fidfitius lofephus Hebrxus. Idem Arifiobulus pag. 45S. jwuiywot dicitur in hilloiia mortis fux, quam obijtanno xtatisxviil. Pag.4^j.&4^4. Alexander & Ariftobulus Herodis filij vocantur & fed qui annis xx v. cflent maiores, & e fuis vxoribusliberos fuftuliC- fent Verum igitur eft,quod antea diximus ; lofephum qui illo loco Herodem appellat »to» Tr^Zc^mmi, adeo fuperiorem emendationem non euertere, vt contra, ei ftabiliendx argumentum fuppetat prorfus Achillcums& quod folui non metuat. Non eriamobftat, quod apud Photium vulgata extat ledfio : aut quod Ruffinus multo antiquior Photio, eandem agnofeit. Veriffimumenim eft, quod multos ante annos ad Suetonium dicebamus, & argumentis aliquot dcmonftrauit poftea 0 ussYjLtd-vsi lofephus Scaliger; lofephi codices deprauatiffimos iam circumferri ; ncque hodie atque heri cfTc corruptos, fed ante Ruffini Digitized by Gnogle ad Apparatum Annalium->, 155 Ruffini aetatem. Id enim vcrfio illius manifcftiflimc declarat, multis locis ad infaniam vfque inepta, non aliam pcrlaepe ob cauflam, nili quod corruptifiimos nadus codices, & iudicio critico dcllitutus,quic- quid inuenit exprimere eft conatus. Tanta autem fuit Ruffini in hoc prxcJaro incepto intelicitas, vt libris illi vti contigerit, etiam hodier. nis noftris interdum deprauatioribus. Nam, verbi gratia, lib. x i v. cap. XIV. reile hodie feribitur ly adducenti copias auxi* liares. atRuffinus ineptilfime legens fki Kvtjuut^ ineptius adhuc vertit, dm per Choricum tranfiret. Originum v. cap. primo, p. 1 2 1 . m/ATci ^xlctf refte hodie, & confentienter Hebraicz veritati. Ruffinusfalfd, triginta miBia pro tribus millibus, legit nempe •Te/ajuu. eia«. Initio lib. xiv. rede hodie, -nS^yi^u -ni}S at^stas Sue«« RuffinUS longe dcpi auatius videtur legifle lic : der. iSj tfsncdrtat Zvjaf, vertitenim; quas abfeindens ddiJpenfationeSy» rue, additamento luJaa regioni coniunxerat. Eft vero ea fententia falftffi- niajquod Gclenium non fugit. Quare legendum &diftinguendum, d-ar. ed'^ -n); TV floLoixlof, Hutias izrCJem natum juadentia. Qmtrartum probatur ex ip» Jis Euangelij rverbss. Articulorum in eodem loco & natum fuilTe Dominum, & a Magis adoratum : de quo paullo poft. Suntqui ex hilloria partorum,idcm po/Te colligi contendant. Nam fi intra muros prxlepe illud fuilTet, 111 quo pallores Filium Dei adorarunt ; quomodo, inquiunt, no<3c intempefta, aut vrbem ingredi potuifient, aut llabulum inuenire, in quo illud prxfepe ? Baronius, vt omnibus fele expediret difficultati- bus, fpeluncan) in qua dicitur Chrillus elTe natus, non in vi be, fed in fuburbijs Beethlemiticis fuille politam, pronuntiat. Omnes hae fen- tentis, & fi qujcaliz illis fimilcs in Theologorum feriptis leguntur ; originem fine dubio inde habuerunt ; quod proniores luerunt viri eruditi ad conic<51uras fuas in medium proferendas ; quam ad men- tem Scripturaru diligenter rimandam. Nam fi verba Luesquanu par efl diligentia expendant Grzcx literaturz vel mediocriter periti, ali- ter, opinor, fentiant. Nos igitur Euangelillz audoritate freti, aflerere jion dubitamus; in ipfa vrbe Bethlehem, non in Ipelunca aiiqua extra vrbem pofita, aut in fuburbijs, multo autem minus inagro. Regem Mefiiam partu B. Virginis fuifle editura. Lues Euangelilts verba funt : ^ «eoTCT ci* rn ‘ SfsTt cht Uu 7o?re< o* tu! ksi.^Au- Etreclmuittuminprafepio i qmmnerdteis locMtndiuerfmo. Hic obferuet eruditus ledor, non dixifie Lucani rlt i fed ei & fciunt vero periti fermonis Grxei, articuli vel adierrione, vel omifiione,multumfieri diuerfam horum verborum fcutentiam. Sipe articulo iyi‘f^Au'/ua7i, fenfuseflet ; lofcpho & Maris nullum omni- no patuilTe diuerforium,quum cfientBethlehemi plura. Gallice rerile verteris, en Ule ad quie/ctndum dare. Omnino harum dilUndionum habenda ratio eft, vt adicdli articuli vis intelligatur. Syriaca paraphraHs anceps elV, & ab eruditis interpretibus varie accepta. Qjua non em eis Kna^'^ ho/pir uum fiue /ofW, (proprie eft enim vox Grzca ; quod Elias in Thisbi non obferuauit ; Syris vfltau pro pandochio, & generaliter pro loco apudRabbinos :) Fabricius vertit j n>bi Imbi* tantes effent ; cttv aax'iaon^%. quafi fciiptum elTct io veritate Grzca, ci non adiefto articulo. Tremelius, habitabant, ad ver- buni dixitSyruSjoWweolAi^oAilMiwiiffa». hocverdplaneeft~*T6/^ lut^Au. fjui‘U, fecundum poftrcmam interpretationem, quam paullo ante at- tulimus. Ea proculdubio maxime eft probabilis : nam adiedus artU culus oftendit, diuerforium quidem illos habuifte ; verum in quo lo« cusad cubandum non eftet vacuus. coa(fti igitur funtdoftabulum iu- mentorum concedere : quod erat, vt ftt verilimile,diucr(btio coniun. ^um, aut (altem, propinquum. Hoc declarat Lucas, cum ait, ^ oLiii di DI ipdL^Tin : non enim dicit, dupa/r*^- qund Gallice dicerC" mus, eH'vmcreche:{ei ci-n^drvr, quod verti debet, mlacrede. La^ tine aliter non poflumus nili in pr^/epi, neglego articulo, cuiurtamea eft hoc loco vis magna. Generalem enim .-ippellationemprzfepis, relhingit peculiariter ad illudprxrepe,quod erat in ftabulo pertinena te ad diuerforium, cuius przcefllt mentio. Quare ipfum przfepe,(iue iVabulum in quo natus Chriftus, ab Ambrolio in locum Luex diuerfo» rium appellatur, quod eflet pars diuerforij. Terreno in diuerforh iacer, fed caelfjii lumine fulget. Audoro peris imperfefti inMatthzum, vocat pandochiiim tenrbrojum. Gregoiius Naziahzenus, oratione nona, Api ■^aix/’o>i(itf4t'Auu«, pt(foiiibiuSf/<>td* 'n epA*»), en lacrecbe. rede. inuenerunt infantem tacentem in prafepi j illo nempe, cuius ab Angelo fada erat mentio, hzc ratio articuli vel ad- iedi, vel omifti. Porro ftabulum in quo natu^eft Dominus, palllm Grzci Latinique Patres appellant aBv^cu<»,Jfeluncam : nec mirum: nam X 2 qUum \6^ , ff> C^fauboni Sxercit. II. quum eflctBcthlcbcm in faxeo colle jita, videntur plerxque domus, in faxis tuifle excite, Strabo obferuat, totam regionem circa lerofo- lyma, ad fexagefimum vfque lapidem, efle petro/am. Beth- lebem autem, quatuor millia paiTuum dumtaxat didabatab vrbe,vt ait lacobus de Vitriaco ; vel fex, vt Arabs geographus. Qui eruditus feriptor obferuat, eile in illo tradu multas domos faxis incifas, vel po- tius, ce\l3S,in homines feft incluferuht religionis caujja. Idem, locum vbi natus eflMefTtas commemorans, Jjxiuncam vocat, vt fere Grzci ac Latini. Proprie quidem antrum id non erat qualia cclcbranturipoctis&geographis, Trophonium, Corycium, The- mifonium & limilia : fed locus concinnatus in vfum llabuli, vt przfe- pc ibi politum dcmonllrat. quia tamen intra faxa illud ihtbulum fue- rat excauatum, obtinuit,partim propter loci naturam, partimadde. clarandam eius vilitatem, vt fpelunca palCm appellaretur. Stc enim loqui moris ell, de anguihs gurgufUolis : nec multo aliter diSum il- lud apud Theocritum, lAtnOPcollutoir. nam proprie iMin efl foramen i latet Jerfrem, vel alimus feracubde, Hieronymus ho( ftabulum, fiue fpeluncam, a^^eWax. foramen, ad Marcellam : Ecce in Imc paruo terra foramine coelorum conditor natus ejl: niii malis d e ipfo oppidulo Bethlehem hzc verba interpretati. Poteli & alia ratio alferri,cur ve- terum Patrum nonnulli eum locum fpeluncam tepius nominarent:, puurunt enim tuilTe prorfus necefle, vt nafceretur Chril^us in fpecu, quiaficolimfuilTetprxdidumablfaia. Vaticinium prophetz adert iullinus contra Tryphonem, in hic verba : cS? oIkw; &» u4i'Aa em >>«1« hic habitabit in Jpelunca fuhlimi rupis 'Valida. Et habentur quidem hic verba in Grica verfione, x x x 1 1 1. 1 6. fed qui non ag- nofeit veritas Hebraica ; ne Latina quidem vetus interpretatio : Ifie tn txceljts habitabit mmimentajaxorum. Hic nulla fpelunci mentio. Vnde apparet, ludioi obferuationem non elTe multo folidiorem, quim fuit illaquoruqdamolbt, qui vt refert Theodoritus libro i. cap.xviit locum Zacharii xi v. 2o.de clauis Dominici crucis freno equiCon- Aantini aptatis, interpretabantuftquodmeritd ridet Hieronymus ;etH non improbant Cyrillus & alij nonnulli. 'Hicerror luffinum in alium errorem videtur impulilTe. Exilhmans enim ex illo Ifaii loco, Chri- ilum in alta quadam fpelunca prirupti rupis elTe natum : quia non loleut eiufmodi antra in vrbibusreperiri; putauit non in vrbe, fed ad vrbem Bethlehem Mariam diuertille, atque ibi Chriflum peperifle. Hoc vero quis veterum Patrum priter luftinum dixit ? quis velGri- corum, velLatinoru^ fcripfit, natum lefum e^jlt B«3a«V*, prope 'Betb» Uhem, ^utd*efloifBt\3Mffit,infinibus ^etbl.hem ? omnes ad vnum con- fentiunt, Digitized by Gnogk ad Annales Scclejiaflicos ‘F. fenliunt, pepcriflc Virginem in vrbe autvicoBethJehem. & ipfam fpeluncam cuius toties mentionem faciunt, in ^fa vrbe finile, non obfcurc ijdcm olfendunt. Origcnes libro i. contra Gclfqm : Ofltuditur in Sethleljem Jpe» hmca, rvbi natus ejl. Non dicit Origcnes, ollenfum fuiflc id aiuruni ad Bethlehem ; fcd in Bethlehem, id eft, intra muros vrbis •, f iquidem fuit tum muris cinfta Bethlehem : certe, in ipfo oppido^ Vcramxjni’ dem eft, Romae natum videri, ejui ad vrbem natus fuerit, &incooti-!- nentibus aedificijs,vt ait Paulus I. C"" lege fecunda, Dig. De verborum fignif Quare non negamus, fidem oraculo conftituram, ^od eft apud Micheam, & Matthaeum 1 1. 6. etiam li certum eftet, ad Beth- iehem, non in Bethlehem natum efte Dominum. 'Sed quum oemo veterum, vt dixi, praeter luftinum id reperiatur mcmociae prodidifTe ; cor vniuspotius, quaim omnium fententiamfcqucmuc^i^od apud Eufebium hodie legitur, in agro nefeioqua natum effe {^ominum ; turpe eft exfcriptonsmendumvquod neque irrterprestn d^t^rfiarb- nius locum deferibeus, aniroadueetetuntu Verba fii^ebi) fiia% editi- onis Graccx, p. z i J . Koj (hii O ^ ■»'»»» e/*»rn<, oJC cttvn-ztfOt e^^ Itioni Kjrn>i5‘^cr>if ts-tw upK'^fdfltt( /oyTOoVOT, (Ictibcndum ufpTVfVin to/’ >tu2 otAx^xot», Tisn Sagiat, ei Z TiK^«n ii S' gos<|)- febius tamen libentius nominat. De ritaCouftantini libro ^i ti. loquensde Helena' Augufta ; & itecjimuor^n rsdJ< j^iS' mrc?' S ^ 0 'fin n tds oW<, “Deo qtiein odo» rauerat, diw templa confecrauit ; rvnum ad natiuitqtu antrum i akerum fuptrafi> Jumptionis monte. Mox, ^ n;S% tpou^fmuvea. Baiillo ante appellat, S -n;? prioris aduentut Chrijh Seruatoris antrum- Notum eft ex hiftoria, Helenam illo ipfo in loco vbi natus fuerat Chriftus, templum exftr^xiflb magnificum."Si Verum effet, quod luftinusfcribit ; non m vrbe, fed ad vrbem Bcth- Ichcm, ff' Sxercit. II. lehem, templum illud luillct ftrudum. Hic iterum quaero, quis vete- rum hoc dixit? quis illorum de eo templo, non fic loquitur, tanquam in ipfa vrbe lito ? Sozomenus libro 1 1. dcHelena, (tmSiixun itua c> B"3A{S|U, 3 “rx* Xc^ictcT avrhojfii. ^Hjicauit templum in Setb» kbem, 4ui Jpeluncam illam, in qua Chrijlus natus ejl. Baronius qui antrum liue habulumvbi natus Chrillus, ponit in fuburbijsBethlebcmiticis ; doceret nosj vbi iaucnilTet, habume Bcthlehem fuburbia. Non enim temere hocillt credere debemus. Luex 1 1. 4. nominatur Betlilehem vrbs,-WA«ActC)<^, fvrbsX>Mudis AcA\o\\z. vi 1.42. dicitur jcu/xn, Vteus, flue vt habet Latina verflo, cajltUum, Gloifarium, njiUa, c<^l* lum,'vicut. Et Hieronymus, modo appellat vtincpiftola ad Marccllam: modd etiam 'vtlJulam,vt lu altera ad eandem Marcellam: aliquando 0'(X/)4n<«m offoditm, vt ad caput v.Micheae. Theodoretus (ermone v 1 11. Curationum, apuKfx», locum ignobilem & paruum. Propterea huius loci in tota hiAoria Biblica, & apud lofe> phum, vix femel aut iterum fai^areperitur mentio, atque adeo re- perti funt, qui apud Lucam 1 1. 4. xx^ulou legerent, non autem inAir, vt au(5lor eii Epiphanius hzrcfi l i. nili qqis putet aliter hxc elTc ex- ponenda : A/o, inquit,?» 7^ Eu(sAi<;i»,>tajtin)t(Tt*A/« t5 AaCiJ' ' cV aMc* 5' cut ih' >(.« A Vct, S 6-K «A !y.Lu yluJWLi{jM •nxttai. Tropterea in qttodam exemplari Euangetijlarum, ^vocatur uiile,quod vult Baronius, cui fiet verifimile ? Burchardus Ifabulum natiuitatis iuxta muros fuifTc feribit : fed neque ille, neque Marinus Sanutus, qui, Burchardum fere defcripfit, extra mucos id Ifabulum collocant : vnde igitur habetBaronius ? AdCaietaniobiedioncm, verbo rcfponderi potelf : nam c Matthxo 1 1. 1 1 . conflat, non in ftabulo,verum in do- mo Cbi illum fuifTc a Magis adoratum ; illa autem domus, procul- dubio in vico Bethichem fuit : atque vt videtur, illud ipfum diuerfo- rium, cuius meminit hic Lucas. Nam confeda deferiptione, & ho- fpitioquod occupatum erat difceflione turbarum vacuefadlo ; pro- babile admodum efl, lofephum& Mariam , relido flabulo, ad illud diuerforium fe atque infantem tranflulille. Quod defado Magorum nihil refeiuit Herodes ; prouidentiz diuinz adferibendum, vt alia multa magis mirabilia, quar in hacllupenda hifloriapolTuntobfcr- uari. Altera obicdiodepafloribus, aliquanto difficilior. Quzritur, fi intra muros nams Chriflus, quomodo potuerunt pallores nodu vr bem ingredi. Refp^ndeo : fi Bethlehem erat **cut, /c«r, verifimi- le fuillc ATir)^5»,,ncc muros habuilTe: fi oppidum fuit muris cindum ; * verifimile Digilizeci by Googlf ad Annales Scclejiajlicos ‘B. 16$ vcrifimilc cft io tam alta pacc, portas, vt plurimum , relidlas fuifTe apertas : aut ccrtc,diuinaprouidcntiacuc!iillc illa noiSc, vt paterent ports. Quxritur etiam, qui potuerint pallores locum dignolccrc, vbi erat intans recens natus cum matre. Relpondeo; multas quidem excogitari polle rationcs,quI illud fit fadum : fed quia tacuit hoc Lu- cas, quxllioncm hanc millam tacere me, & quod Sciiptura liluit, lubenter ignorare. 11. ^rt^hetUSeptmgmtahterpretumT qux'mHebraononextant,quoloco habenda. 'BosO'aJimmtdprafepe Chrijii. Cregoriorum O- Nyjfetii loci expenduntur. QnOlfs hrdfol. iUuJlratur emendatur. A N K I I Num. III. T./^cet Euangeh/la, inquit Baronius, non iUic tantum ftuffi prafepe, fei bouem cr afinam ad tOud alligatos, quod olim Tropheta cecinerat, bane verum ell, taceri hoc ab Euangelilla Luca : fed illud haut feio quam verum fit, pratdiilum a Propheta tuillc, id ita euenturum. Ex- tat locus Prophetae Habakuk iii. i. led in Hctfraica veritate niliil cius habetur, ficut iam olim B. Hieronymus obfcruauit. An pro oraculis diuinis fint habenda, qux apud Septuaginta Seniores leguntur, neque in fonte reperiuntur ; magna quacllio ell, propter quorundam vete- rum Patrum fententiam ; qui exillimarunt Seniores illos in eo nego- tio, noninterpretationisfendtute, fed prophetia auBoritate cllc verfatos, vt loquitur Augullinus, Quacllionum fuper Genefiu libro primo. At non cllhiclocus arduamillam quaeftionem pluribus traSandi. Hoc tantum dicam ; fi eiufmodi vaticinia, qux quidem occurrunt plurima in Grxea verfione, pro diuinis oraculis funt habenda : non tamen ve- teribus illis Prophetis videri adferibenda ; quoties textus Hebraicus nihil ciiifmodi ipfos cuincit cogiullc. Sunto, fi lubet, prophetia: ciuf- tnodi. Septuaginta Interpretum Spiritu prophetico amatorum, 8c Aophetas, non Interpretes agentium : veteribus certe Prophetis, nili cum exceptione, tribui non videntur polle. Sed de his alibi accurate, volente, laciente, Deo Opt. Max. Propheta: igitur Habakuk verba, initio diuinae illius prophetia:, quae inferrbitur Oratb pro igno» rantijs, Interpretes Septuaginta fic verterunt : o» /lUa Sda ytueQv- (w, in medio duorum animalium cognofeeris: at Hieronymus veritatem He- braicam fecutus, in medi» annorum rilli funt in Catechefi x 1 1. T/ iffii, u A/ra?, 13 ttoA/i. Baronius Latini Interpretis errorem fecutus, putat Cyrillum illis ver- bis , d* (ucne 5'w'o intelligcre bouem & afinum , inter quos medi- us fuit collocatus Dominus nofter. fed vehementer fallitur. Nam Cyrillus non fcripfit ^iiu)i,animidium, verum uitarum : quam le- ftionis diuerfitatem eruditi viri, qui Romz Biblionim Grzcorum editionem curarunt, non prztermilcrc. Ita autem fcripfifle Cyril- lum, adeo maniteftum eft ex ea quam fubijcit huius oraculi interpre- tatione, vt mirum fit, vel interpretem, velBaronium potuiffe hocig- norare : nam Spondanum illius Epitomatorem hoc non vidifle mi- nus miramur. Quare ita locus erat vertendus : Ecquod ftgnum ejl, b Tro» pheta,Ac- 7&/'s», hoc cA fecun- dam Trinitatis perfonam. Vel hic locus manifcAillimc euindt Lati- ne iAa fuiffe feripta, non de Grscis verfa. Ait : Hodierna Se CbriHus najcitur, Abj putant, quod in Epiphani js najcitur : »/on damnemus aliorum opinu onem^nofimnfequamscrdoEirinam. Tempore Hieronymi &ChryfoAo- mi, appellationem FeAi Epiphaniorum diuer As modis viri etiam eru- din accipiebant. Quidam diem quo baptizatus eA ChriAus Ac vocari volebant : alij eum potius, quo natus: qua de repaullo poA accuratd diAuri fumus. Hic controuetAa illa attingitur : de qua prolixe feribit ChryfoAomus, homilia in natalem Domini, qux extatinedinonis Sauilianx tomo quinto, pag.51 1. item in altera de baptifmo ChriAi, qu£ ibidem habetur, pag. 5 2 j . Quum autem in priore illarum ho- miliarum dicat ChryfoAomus, ante annos dumtaxat decem EccleA- ara CouAantiuopolitanam didicilTe a Romana, natalem Domini non effe illum diem quo Epiphania celebrantur ,oiAauam nempe Iduslan. fcd Decembris viceAmam quintam : apparet, non poAe a ChryfoAo- nio hanc homiliam elTc profeftam ; cuius audior dicat, confentirc mundum vniuerfum, non cAe natum ChriAum die Epiphaniorum, prxter vnicam prouinciam. Verba illius fuut : 7>ipn funt nofira qux lo> quimur ; maiorum [ententi a eji : vniuerfus mundus contrahum prouincix opi* nionem loquitur. Pro videtur feribendum vmus. Vides affirmari, fententiam audiori probatam, eAe vniuerA mundi feutentiam, vnica «xcepta prouincia. Hocdfci non potuit a Chryfo Aorno : qui etfi fa- tetur a Thracia ad Gades vfque antea fuilfe notam hanc opinionem: EccleAx tamen ConAanrihopolitanx vix ante annos decem illam af- firmat iimotuiAe, ex Occidente allatam. Quare multi adhuc hxre- bant, ]\'UC6 by CiOO^Jc ad Jnnales Scclejiajlicos ‘B. 171 baut, & eam obfcruauoncm rcijciebant, non foluminnouaRoma, • fcd etiam per totum Orientem & /Egyptum,vt conftat ex eadem ho- milia &Epiphanio, atque alijs. Fateamur ergo nccelTe cft,poll Chry, * foftomi tempora hanc homiliam efle Tcriptam. Qux autem illa cfl: vnicaprouincia, quam ifte auiSor excipit? id vero declarat fequens obic(3io,quam aduerfus fuaqi fententiam auftor proponit. Di(at ali- quis ; hic (^hrijlus natus ejl er^ magis iUi fciunt qui longe, quam ifli qui prope funt ? Clarum cftintclligiEcclcfiamlerofolymitanam ; uequeenira alibi quam in ludxa ad lerofolyma Dominus eft natus. Pofletdc Oriente id intelligi ; niheffet abfurdum, totum Orientem demon- flrari tanquam vnani prouinciam. Porro hanc obicifiionem diluens auiftor, manitcftilTime oftenditj hominem Occidentalem (e ellcj non Orientalem. Eccleliam enim Icrofolymitanam, cuius fuille diximus illam obiei^ioiienii fic compellat : Fos ApoJlolosTetruSnQrTasiltoneie- cijlk j nos fufeepimus. 'Petrus qui hic fuit cum lolmne, qui hic fuit cum lacoba, nos in Occidente docuit. Ecce, Nos. Non igitur hic eft magnus Chryfo- ftomus, qui Antiochix natus, in patria primum, deinde Conftanti- nopolihiuncre fuo fundus, Ait ; poji annos multos \ut: vt cum Ari- ftotcles Politicorum libro faxto, cauflam curpaftorcs ad bellicos vfus fintaccommodatiflimi, reddit, quod longo vfu exercitatum corpus habeant ad manendum fub dio. 1^ iitcuoL/uSiJct Syrus interpres, VC vim Graeci verbi exprimeret, v/us didione «nw qua: interdum refpon- detGrjECOaJAi'(^e(Cf^: neque poterat commodius, ni(i peripbralin ad- hiberet, quod tecit Arabs ; qui pro dixit, pajcentes induit Cr rvigilantes. Porro non folent temere paftorcs in noftra Gallia quo- uis anni tempore fub dio greges habere ; fcd tanufpcr dumtaxat, quamdiuperccelihabitum licet, &vt dicam cum Theocrito, to piotairSfioxin^Cf Vbi cnim cepit aer efle iuclementior; . tum reuocantur greges fub te(Sa,vndc certis tantum dici horis paftuni educuntur, & nodlc aduentante in caulas fuas coguntur. Nam vtob- feruat Columella libro v 1 1. cap. n i. rd pecus, quamuis ex omnibus anims Itbus >xxJlitifTtmum, frigoris tamen mpatientifimum ejl. Su nt viri dodf ifsimi, qui hoc eoam argumento vtantur, vt noceant, fine iulfa caulTa nati- uitatem Dominiin Decembrem exeuntem effe collatam ; quia uon foleant brumalibus diebus fub dio contineri <;regcs totas nodes, prx- fertim in montanis Bcthlehem. Sed fortalfc in ludEa & alijs locis magis meridionalibus alia feruatur confuetudo, quam in Gallia & Germania. Nam etiam in Anglia vbi nullus elf a lupis & alijs noxijs animalibus metus, armenta faltem toto anno in agris pernodant, ne- que propter frigus aut pluuiam aut ventos vili tedo vnquam fubcunt. Quare vetufta traditio Ecclcfiae non temere nobis rcijcicnda. Addit Baronius ex Hieronymo, locum in quo paftorcs audire meruerunt vocem Angelomm, fuilfe didum T vrr i s A d e r. In Scripturis loci ita nominati, fiue Migdal-Heder, bis tantum fit mentio : Genefeos XX XV. II. &Michc£ IV. S. Et apud Michxam quidem nullum eft dubium, vel vrbemipfam leinfalem ita dici, vcl aliquam cius partem, ex qua tota vrbs intelligatur. Multi veterum prodiderunt, fic quon- dam locum tuiffe appellatum', vbipolifa Templum fuit cxftrudum. In Geaefivtrum idem locus intelligatur, an alius prope Bcthlehem, dubitant Hieronymus & alij interpretes. Sed non difeimus c libris Hebrxorum, quod fciam, vllum circa Bcthlehem fuilic locum eius nominis. Fortaffe igitur verius fit, i Chriftianis inditam illi loco, vbi PaftonbusAngeli vox eft audita, eam ellc appellationem : quod pu- tarent Digitfzed by Google ad Annales Scclejiajlkos 175 tarent fpiritu prophetico Mofem fiue lacobutn iam tunc my/le- riummonjlmjfe, vt loquitur Hieronymus in Traditionibus Hebraicis. Conftat certe ex Hieronymo locum illum prope Bethlehem, vilione Pallorum infignitum, vulgo Tw/rim Aier audijllc. VI 1 1. jin futrit nota Augujlo 'Dorminatiuiteu. An pojl cognitam Qmsii natiuitatem Augujba mentem erga Itulteos nr religionem hdaicam mutauerit. Saronij haUueinatmes aliquot. Anni Pili mi Nuiii. XV. POft haec praeclaram obferuationem fubijcit Baronius, & Ecclefia- fticis Annalibus dignillimam,nili talfa elTct. Ait Iesv Christi natiuitatem Augullo innotuilTe, Apolline indicante oraculo illo, de quo fatis didlum ell fuperius : pr oht o!x.vn3fi!ai 'a^s 'Per* mi jit feSlionem iOam magntpartts trans Ttherim, quam non inorabat a LitLeft occupari Cr habitari. Si vera eA obferuatio Baroni), oportet vt po A ChriAi demum natiuitatem ceperint ludxi trans Tiberim beneficio AuguAi habitare. At neque hoc Philo dicit, &falfumeA fine dubio. Nam in qua alia parte vrbis habitabant ludxi ante OiAauium ? corpus fiquidem ludxorum multo ante fuiAe Romx, ambigi non poteA. Vide Suetonium in Iulio, cap. Lxxxiv. Addit Philo, paAum eAe AuguAum Romx viuere ludxos, more ludaico, & patria inAituta feruantes. Scdhocludxis Romx licuit, etiam ante quam Oftauius nafecretur Digilized by Googie ad Annales Scclejiajlicos 2. lyy nafceretur , vt vcl ille locus Suetonij clariflfimc oftendit. Ait, in fru- mentatione habuiffe Auguflum rationem ludiorum : fed probet Ba- ronius, hoc ante natiuitatem fieri non fo litum, poftcepillc. Omittit alia qux commemorat Philo, vt aliquot ediatlo Magi Bethlehem aduenerint. Vndem Mrabes. Lo- cusifaue. abfolule. ./inMagi^eges. Dptajla dicii etiam 1{eges. De numero tj€rmidi£cauf> fa, '1't '~cidetur, anno primo exado, & iterum fecmtdo impleto, cd ve- nerunt, non ex iEgypto, vt fingit 0 Maldonatus, fed >«n 6T, e Nazaret loco habitationis fux, Luc. 1 1. 4. Epiphjnium etiam iftud mouit, quod Magi non inuenerunt puerum in prxfepi ; fed in domo, vtilla Matthxi indicant, ilAoixihi. Non cft difficile huic obiedlionifatisfacere :nam vbi turba qux addandano*- mina fua couuencrat, effluxit ; laxioris habitationis fine dubio, tacu^ tas fuit Marix ; & nos iam ante offendimus, non defuifle Marix lyt- “(giM/ua, Digilized by Googie i8o Qafauboni Sxercit. II. diucrforium ; fed in diuerferio locum vbi remotis arbitris quiefeeret. Patres igitur, qui feribunt Chriftum i Magis in prxfcpi fuiite inuentum, licentia oratoria, <^uam pij concionatores prudenter Izpevfurpant, videntur vH : & quo miraculum exaggerarent, infan- tem iacentem etiam tum in przfepi defcripferunt, quando ex Oriente ad illum vifendum atque adorandum venitur. Moram a partu quan- tam fecerit Bethlehemi Maria, quia non dicit Scriptura, coniedurse les eft. B. Chryfoftomus, ex antiqua, vt videtur, traditione, quadra- ginta dierum moram illam ait iuifle ; (imul caudam addit, grauem & apprime probabilem : fadhim elTe diuina prouidentia,vt tempus con- cederetur curiofis cognofcendz veritatis, podquam partus admirabi- lis innotuidet; inquit ille homilia v 1 1. in Matth. imltiaiy rutfitKTtojJtg^KSl'^, cuKfiCtliK ■ Alij multo bre- uiushocfpatiumfaciunt;Scdiemxi 1 1. agentem Chridum, i Magis volunt fuidc adoratum : breue fane tempus ad conficiendum iter ex Oriente : quod tamen dromedariorum ope camelorum, aut alia eti- am fortade ratione, confici potuerit : neque hic ed quicquam ^ «0- mr, aut a probabilitate alienum : quum certum fit Magos non ab vl- dmis Orientis finibus aduenide ;& maioris diligentiz multa exempla Grzca pariter & Romana hidoria fuppeditent : vt de diuino auxilio nihil dicam ; dleam etiam,quod non ed necede pod natum infantem ipfosdomo profe dodiflimos l^bbiiiorum , vt AbenEzram&Cimchi, diuerfam huic voci dare fignificationem a- pud Daniciem in rebus Perficis, ab illa quam in communi vfu Hebrae- orum habet : quodfaltem c Notis Munfteridifccrepotcrat& debe- bat. Sed ineptum eft Grxei textus petere interpretationem ex illa Hebraica. Saltem inrpexilTct editionem Tilt) Epifeopi : cui merito dodli plus tribuunt : quam mihi nunc ad manum non e0ie, diligenter olimlediam, vehementer doleo. Tum autem reprchenllo inepiini- ma eft: nam quid dieburus fuit hic maledicus cenlor de Syro & Arabe interpretibus, qui vocem retinuerunt i Ea didio qudm male fonaret apud ludios & Syros declarant liba audoris Aruk: vata vn 'l'0i3\3 p** Magus in lingua Gricca d^ps tejl^iator, blajpixmus , negans fundamentum, mantator. Sed fallitur hic eruditus Rabbinus cum multis alijs, qui vocem putarunt elTe Grxeam. Erat inter Grxeos genus hominum, quiperfonas & loca polluta pur- garent : hoc faciebant certas res circumterendo, vt olim ad Tnco- phrafli Charaderes olbendimus. Grxei hoc dicunt ; & qui taciebant x^/xoIk'^, vilifTimum hominum genus, & quod peffime audiebat ; vt apparet ex oratioaeDemolEhenis contra Aefchinem; cui & eius matri hanc artem DemoAhenes obijeit loco maledidi. Audor Etymologici, Euftathius, & alij Grxei ex eo putarunt, efle verbum Grxeum, a^%, vnde«(5t><«. fcd fugit eos ratio. Nam didio iJuL-pi Homero & alijs Grxeis antiquioribus fuit incognita i quod tcAimonium eA non leue, Perheum id vocabulum eAe, ficut Plato, Xenophon, Strabo,Diogenes Lacrtius,&plurcs alij obferuant. AAirinatidenx Plinius quoque initio libri xxx. Hoc igitur primum conAare debet, Magos proprie didos, Pcrfammfapieuiesfuifre, v#l Sacerdotes. Nam Herodotus, Strabo atque alij, prxeipuum illorum oAicium fui Ac oAendunt, vt facra Perfarum curarent, &fapientiam proAterentur. Grxei cum de PcrAcis rebus hanc vocem vfurpant, nunquam aliter accipiunt ; at longe aliter cum de magis illis, qui inter iplos Grxeos occultarum fcientiarum notitiam proAtebantur. Tuae enim in malam partem, vt plurimum,id verbi accipitur; quia plerique religionis & arcanx feientix obtentu, artes malcAcas exercebant: Digitized by Googie iSz ff. Qafauboni Sxcrcit. II. vnde querela illa Plini), &cumipfius, tum aliorum multorum dete- ftatio magix. Philo ludxus varijs locis duplicem facit magicam : le- gitimam vnam, circa cognitionem Naturx verrantem,Rcgibus maxi- mis, prxfertim Perfarum, coli folitam : alteram rt^^KSf^a. in- quit ille libro De legibus in fp. adulterationem prioris, Gallorum ma- tris Deum, & fimilium xrulcatorum commune inftrumentum ad fal- lendum. Quilfci igitur zquiuocafit Grxee loquentibus, voxftd^fi quzri poteft, de quo genere hominum loquatur Euangelifta. Sed explicat fe Lucas cum dicit,Magi ab Oriente : nempe Magos intelligic Perfarum, ad quos proprie illa appellatio pertinuit. Nam quos alios Magos Orientis narrant hiftorix, nifiPerl^um ? Non fugit me Stra- bonem libro xv. nugosquofdam in Cappadocia collocare ; fedilli quoque Perfx erant, & Iaera Perfica in illa regione curabant, vt ip(c indicat. Magos Arabum, quod meminerim, nullus feriptor Grxeus, nullus Latinus commemorat. Quare Chryfoftomo potius aflcntior, qui fine vlla dubitatione Luex verba interpretatur de Magis Perfa- lum ; quam lufHno, Epiphanio & nonnullis alijs, qui ifios ex Arabia deducunt in ludxam. Habet quidem aliquam /peciem illa ratio, quam plerique Patrum afferunt ; extitiffe memoriam inter illos pro- phetix a Balaamo cditx, cumBalakus Moabita pretio illum acciuic.. Moabiam enim partem fuiiie Arabix, etiam Stephanus de vrbibus, ne alios commemorem, efl audor. Sed rcdle viri dodli relpondent ; 11 Balakus erat Arabs ; at Balaamusiuit Interamnas e Mefopotamia, vt conflat Numer. xxiii.7. Deuteronomij xxiii. 4. CumChry- follomo fentit Magnus Bafilius, cuiu* verba funt in Natiuitate Chrilli dehis Magis: iOix ne/KnxJr ^ iwnwiV/# ^ (puoiiyus lyi&t 7U0 'n:pn«77^ Jjfit ; quod palTim leges abfolute politum, pro, dicit aliquis ; vel^m» • e-i-rcui : tic enim plene illa locutio enuntiatur : vt apud Greg.Nazianj ^tfUuota altero : mitfiint iAmci 0 6-iTrw*, de phrafr Hebraica agitCimchi, etiam ad Amofum v 1. 1 a. ^Equus ledor. dili- genter expendat totum locuni-.videbit, nihil alienius fingi polle, qudm fi illa prophetia, quxpaullo pofr tuit impleta, ad Chriltum & Magos reteratur. Perfx igitur erant hi Magi, qui Chrifrum adoratum vene- runt. Et rede omnino illi taciunt, qui in vernaculis vcifionibus ver- wot/erSa^a, propter inlamatuni in Gallico idiomate Magorum no- men. An autem irti Magi Reges erant? Quum nihil de eo Saiptura dicat, nihil certi Patribus conlhterit,lueritque olim liberum cuiulque ea de re arbitrium fentiendi vt vellet ; non ell toleranda eorum tyran- nis in Ecclefia Dei viuentis, qui aliter opinantes ferre non poliunt: & melius ipfe etiam Baronius, qui prxcife nihil definit ; vt rem preC- babilem tuetur, ex vlu loquendi Scripturarum, qux cuiulque oppidi dominum regem vocat. Haexquitate facile aliquis d me impetraue- lit, vt concedam regulos fuill'e& toparchas ditionis Perlicx ; qux illa xtate proprium regulum habebat, qui parebat Regi Parthorum, vt ait Strabo. Sads confrat, &iii Perfide & in vicinis prouincijs, Media, Allyria, Parthia, pluresluifie toparchas, quorum nonnullos Strabo indicat, & dynafras appellat. Ifros autem potuifie etiam Reges dici probamus exemplo reguli Adiabenx,quem Strabo in xv i. vocat lim- pliciter : lofephusvero Regem, in polcherrima hifroria de MonobazoRege & Helena Regina cius matre, lib.xx. ca. n. & libro V I. cap. x v i. meminitque lofephus in illa hifroria AbcnOcrigi cuiufdam, quem vocat STOffl-sr pcunAin. re^em cajiri Spafini: quem fufpicor non multo fuifle maiorem regem regeYuetotiNor- manico. Hoc vt probabiliter potclbdillerijfic affirmare ttaclTc, quis non videt elfc temerarium ? Non minus fane, quam pertendere tres fuilTc Magos, non plures, non pauciores. Si hxc defenduntur tan- quam traditione accepta ; quxremus nos, qudm fit antiqua hxc tra- ditio : nam primi ausiores nihil fuper hoc affirmate pronuntiarunt : ac ne confentienter quidem locuu funt,fed aliter alij. Cur hodie idem non licet ? in re vtique eiufmodi, qux fidei non clh Quid dicemus de nominibus, qux illis Magis illaudabilis hominum curiofitas affin- xit ? nempe,illud quoque ex traditione ; fed traditione parum anti- qua, parum certa, &, vt dicam ingenue quod fentio, propter abulus infecutos intolerabili. Puduit iure merito harum ineptiarum Cardr- ualem Baronium : apud quem in tam prolixo de Magis fcrmoire, de il- A a loruna Digilizki by Googlc Sxercit. II. lorum nominibus ne verbum quidem. Debuerat tanti viri exemplum cordatos homines admonere, vt inani curioiitati Hbulam tandem imponerent Sed non ita eueuit. Nam leluita qui poftea fcriplit quam vocat Deiparae hiftoriam,ne id quidem omi tteudumfibi duxit. Affert e Beda hxc nomina, Melchio, Gafpar, Baltafar : d Zacharia Chryfopolitano Hebraica quidemifta, Apcllius, AmerusJ^amafcus : Grxca vero hxc : Magalath, Calgalath, Saracin : extant hxc eadem nomina etiam apud Petrum Comeiforem in Hiftoria Scholalhca : qui & ipfepro genuinis Grxeis ifta pofferiora obtrudit Annon au- tem tibi videntur leclor ilba effe vere Attica nomina ; illa autem fupe- liera, pura puta Hebraica ? Excufare pofTis Zachariam & Comelto- rem, qui ante pauca fecula, in denflflimisignorantix tenebris, prout poterant, & ferebant ipforum tempora, feribebant Illihodie excu- fari non pofTunt, qui in tanta hac literarum luce, eiufmodi inepdas tenebris obruendasprotrahunt quotidie in lucem. Sciant vero pij Ic- dores, iflas appellationes ab homunculis profedas effe, non folum otiofis, & imperitis ; fed edam impijs, & ardum curiolarum fedato- ribus. Id genus homines vanifTimi, cum exteris Bibitorum nomini- bus ad maleficia fua vd folent,tefte edam Origene libro i.contra Cel- funi : tum etiam alijs, quxiplifibi finxerunt, &Bibiici$hilborijsrce- leflc accommodarunt. Sic Paifores-qui Dominum inuilcrunt, qua- tuor fuifle funt hariolati, & illis hxc nomina indiderunt : Mifael, Acheel, Cyriacus & Stephanus. Magis autem nou folum fuperiores appellationes attribuerunt; fed etiam alLis ; cuiufmodifuut h^; Ator, Sator, Peratoras. Vt fciasin quem finem homines fanaticihxc no- mina excogitarint; fubijciam ad deteffauonem impix vauitatis vnum emuids exemplum. In codice Grxeo fatis vetuffo Bibliothecx Sero- niflimi Eledoris Palatini hxc leguntur : T«) tV dt Br, SMe/u a», MtmnA, A^hA, KiicumU T c ritibus Paganorum, vt alia multa, pio propo/itofuitinEccle/iaflicamobferuationemderi- uaia. Grxei feriptores appellant, apparitionem numinis, quoquo tandem modo deus aliquis fux prxlentix ligtuim dediUc crederetur. Sic Diodorus Siculus libro primo ait, liidem nodibus folitam parere, &fomnia immittere, cpa.€p«< ii*' 'Qnofjlucu, /u<€ pr^eJentM manifefta indicia demonjhrantem. Et Dionyfius Halicam, qui, vt ad librum x 1 1. Athenxi olim obferuabamus, ea voce vtitur fxpius, alicubi grauiter eos reprehendit, qui > autT„t^i ira< »'/5fuIi|tvXc«- no. De porteriore aduentu affert Chryfortomus locum Pauli in eo- dem cap. Epirtqlx ad Titum, tIoo tATuXit, ^ t7nCJ)ate/it/ v celcbrabantidixerunt »on genere focmioino, vt imperiti lingux Gricr puta- runt Is dies erat fextus lanuarij, in quem diem plurimx Ecclefiae olim natalem Domini retulerunt, &bapiifma, vtdcyEgyptiaciste- ilaturCafilanus, Collationum libro x.cap. 1 1. de Grxeis Aliaticis & Syris Epiphanius ; feribens extremo libro i i t, de Orientalibus Eccle- fijs, illas non ieiunare die Epiphaniorum, quandonattueJiincartKVminvis, Idem dies, non folum Epiphania, fed etiam Theophania efididus. Ifidte-us Pelufi- Ota libro 1 1 1. epilt c x. t» r ni XwTJicyr mfrs & merito : nam ^*(p« inquit, n Tatvfys : intelligitautemfpeluncam natiujtatis Chrifii, de qua fatis ante di- Aum. Gregorius Nazianz. oratione x x. obiter meminit Epiphanio- rum : in trigefima vero oifiaua, quz diifia efi die natali Domini, The* opbawa feniper illum diem aut Cenethlia nominat, & caufias earum ap- pellationum explicat, quia tunc appaiuit nafcendo Chrifius, Quo- niam autem Theophania & Epiphania idem funt, vt ofiendimus ; & illaS. Gregorijhomilia habita efi Confiandnopoli, vt& Grxeus in- terpres obferuat ; vel ex hac oratione apparet, adhuc illo tempore folemnitatem Epiphaniorum, fiue Theophaniorum, caullamhabu- ifie iii EcclefiaConfiantinopolitana, non Magorum aduentum, vt putat Baronius ; neque baphimum Domini, vt mox difiuri fumus d Chryibfiomo ; fed Domini natalem. Atnou multo pofiilla Ecclefia, edo^aa Romana, natalem Chrifii cepit celebrare die xxv. Decem- bris. Chrylofiomus in homilia de die natali, auiflot efi, qtiandoille eam concionem habebat, nondum fiailTc annos decem elapfos eX quo primumis dies il Ii Ecclefix innotuerat. Ab illo tempore,reman- Iit quidem appellatio Epiphaniorum diei fextat lanuarij ; fed caufTa appcllauonis aliter qudm ante reddi cepit. Nam qui dies pius cole- batur vt natalis Chrilh, pofiea cultus efi, vtbaptiunum eiufdemte- przfcntans, & Magomm aduentum. Atque ita delijt fieri comme- moratio natiuitatis Chrifii die Epiphaniorum. Quod mihi videtur fatis abfurdum :quoniam,Tt probauimas,fm^Jar« riiti ajjtw, ego neJeubmiUum. Sed haec dicenti Chryfoilomo non prx- builTet allenrum iplius xqualis & emuius Epiphanius ; qui rationeni nominis huius non lemelekplicat aliter, &vt puto, meuti primorum inlhtutorum conueniendus. Epiphanij verba, p. i^i.contrarepudi- anteslohannis Euangelium ; 7^ £705^1111», '£hi -nt Xtt- emfujL. Dies Epiphaniorum, ejldies, quo nam rjl Ckrijlus fecundum carnem. Sic etiam alij. Quos tamen eo nomine reprehendit Hieronymus, libro primo Commentariorum in Ezechielem : Signifi» cat, inquit, haptfma, in quo aperti fum fhrijlocodi, es- Epiphaniorum dies hucufque iUs eji, (non tores : vt apud amdorem incertum illius honiilix, quam paullo ante probauimus magno errore Chrylodomo attribui. Cxterum per hanc nauutionem feparata ed lolcmnitas baptifmi d folemnitate natiuita. tis, contra opinionem, qux diu olim in Ecclelia obtinuit : Chridum, quadie natus fuerat, eadem, thgellmo anno vertente, fuilTe baptiza- tum : quod ex verbis Luex colUgebaot, iii. 2). Romani feriptores, vel ignari verz caulTx appellationis Epiphaniorum, vel certo conli- lio, vt veteris inditud memoriam abolerent, alias radones excogita- runt. Et quoniam verbum de lideribus dicitur, vt etiam Ado. rum X X v 1 1. ao.ab ea notione huius vocis caulTam nonnulli petierunt nominis Epiphaniorum- Iddorus Hifpalcnlls, Deofficijs Ecclcfiadi- cis lib. i. cap. x x v i. Epi^marum diem fefia folemnitate >~jiri Jpojlolici jtgi. nauerunt : quiaineoperjleUame/i Sduatorojlenfus, quando inuenerunt Magi Chri/ium in pr^epio iacentem, es adorauerunt eum. Vult Epiphania cllc ' dida. ^ic ?:?ed by Googl ad Annales Scclejiajlicos igp dida, quodam ftella Ivafelm, apparitione fua Chriftum dcfignauit: fcd hoc longe pedtum ; & multo probabilius Chryfoftomus, quia in baptifmo €7n(p$ jJ/o;. Anni I. Nura. X L I. ANnx prophediTx hiftoriam dcfciibens e Luca Baronius, moni- alem fuilTc illam obferuac. Qiia dc re ctfi di<2um fatis io fupcrio- ribus : quia tamen hoc loco audoriute graui tuetur fuam feo- tentiam ; rem paucis excutiamus. AiTert teflimonium Cy rilli lerofo- lymitani,^» Jfnnamy inquit, 'xncatmomlem. nempe Cyrilli Interpres Latinus, cuius verbis loquitur Baronius, itmiTeia vertit mm»/» : rede an fecus, id vero nihil penh habuit pater Annalium expendere. Eli autem ineptillime fic verfum ; nam fi dixerunt, quafi regulam exercentium 8c continentium, in qua iugiter fe exercere Chrifiiani debcreiK ; atque inde funt didi afceu & a/cetria. Quemadmodum autem, licctomncs promifeue Chrifiianos hortarentur ad -nAsiiwgiM, rvitam perftSlam, 8c omnes veros Chrifiianos appellarent -nMioif. audore ipfo Chrifio, Matth. V. 48. & Paulo eius Apofiolo,CololT. iv. 12. & multo expref- fius eiufdcm epifi. 1. 28. iwl "nAs/OT ds XzjL- 5-a liiov, ’vt exhibeamut omnem hominem perfeBum in Chrifio lefu : peculiari tamen Digilized by Googie ad Annales Ecclejiajlkos 'B. ipi tamen notione illos appellarunt, «jiiu S ftlMor. Eodem fpedtat, quod fcribitCyril- lus lerofolymitanus, catecheli 1 1 1. Iohannem Baptiftam T715 CL(TKtKrtUC ^Tvim iavTtS formulam infeoJle7tdiffe,quamfubLeoeCratiitafce. t* effeta fecuturi. quippe nihil dum fimilc priora fecula viderant. Igi- tur, 11 Anna haberi debet monialis, quia Cyrillus idem illam nomi- iiauit afeetriam ; etiam IlTachar fuerit monachus, &alij exaclioris di- ■fciplins pij fub Lege, monachi, quos & Philo &pafllm Patres appel- lant afeetas. Clemens Alex. Paedag. lib. primo ; i oL^iicpa) Kf TV mnpQ ^ {toxtrdu! IdjxaC. Et mox de eodem ; 7ra< etAef- 92. ff- Qafauboni Sxercit. II. XI V. Locus So:^meni iliu/lmturje ferjea qux fe cormDmm wcwuauit. hem dius de euerjis idolis. Anni I. Num. XLlIi, REfcrtBaronius c Sozomeno rem magnam & miram : adChrifti infantis aducntum in terram Aegypti, perfeam arborem proce- ram feinclinanc, & Aatuas omnes conculTas eiTc. Verba Sozo- meni de arbore quxlc inclinauit, notanda (unt : Ae>«^ eimii-n /Zgl^ TLcu TtvAUu fju! rinyxn r*^ 3 SiiSftt, /dyiTV) er, n XtiotT rUu 'Qa^tA- em, 670 3 eicitur cum intrahat Chrijlus Her, mtfolim arbor qtu erat ad portam, Cr ea qwdem maxima, quod non ferret (Jbru JhdeJiderium, in terram -/e inclinajfe iBum adorajje. Ghrillophorfonus miram narrationem verfione lua corrumpit : nam audorienfum ar- bori attribuit, illis verbis, ui detynli, quum non ferret : & cupiditatenf^^ 5t/tt<=W. fed puto fcripfilTe Vki^ulau,prieJenUim. Porro de his i^obus miraculis quid fentiendum (it, & quantum illis fidei tribuendum, Ec- cleiix Dei relinquo indicandum. Nonnulli (ic illa videntur narrare, quali fuiilent ab ipfo Chriifo fadfa : quod refellit Iohannes,qui mira- culuminCanaobferuattuitTcV^^xoT^ (mutiat, principium miracu- lorum omnium qux fecit Chriftus. Et eft illa Patrum conltans fenten- da, nullum a Chridopuero,autadolcfcente,fadum elTe miraculum, nullum denique ante aquam in vinum vt rfam. Itaque Titu/tusi-Icfu mi- racula qux nonnulli ladabant, reijcit cxprelTis verbis Chryfoffomus homiliamlohannemx vn. &XXI. acxxi ii. Hxc igitur miracula li vera funt,non a Chrillo quatenus ell Chri(lus,fadfa (unt,fed Chvillo contigerunt. Obferuare licet in veteribus mirum ifudium aptandi Meliix omnia Prophetarum oracula,ac pene didfa : qux res interdum compulide eos videtur, vt ea dicerent, qux hautfeio quam (int firma. Inde ftabuldm in quo natus Chrilhis, vfitatiori nomine didum ell fpelunca, vel antrum : inde Magi Arabes : inde bos &afinusin dabu- It^cum pareret Virgo. Sic igitur concufiaelTeomnia Aegypti fiinu- lacra ad Cbridi aduentum, propterea videntur quidam credidifle ; quia, vtSozomenus indicat, a Prophetalfaia putabant id fuideprx- didum. Locus Prophetx eft capite x i x. £r ingredietur yEgfptum, Cv commonebuntur Jonulacra dEgypti, d facie eius. Videtur elTc clara prophetia, qux illo miraculo fit impleta : fed longe aliter Ifaixin- terpretes. Hieronymi funt verba ad hunc verfum Prophetx ; Li hoc in ahj$ Scripturarum locis pleraque ponuntur, qwe non pejfent flare iuxta hu floriam ; r^t rerum necefitate ctgamur dtiorem inteOigentiam querere, qux verba ab auGore Gloffac ad eundem verficulum repetuntur. Et Hie- ronymus Digilized by Googie ad Annales Ecclejiajlicos rp^ ronymas & Procopius &Gloira, longe aliter Prophet? mentem expli- cant. Referunteodem nonnulli & locum leremiac x L n 1. 1 hpi- phanius quoque in vita eius Prophetx non dubitanter illud aHirmat. icd hxc expendere accuratius, non elt huius operx. Simillimum huic eft, & illud quod mox fubijcit Baronius de nobilitata deferto ^gypti ; quia talc quid apud Ifaiam legatur, capite x x x v. quum ta- men eo loco Propheta de ludxa loquatur ; nec poiTint cius verba re- ferri ad Aegyptum magis, quam ad aliam quamlibet partem Orbis terrarum. XK Herodes tjuater ^^gmm nc(J'r va- lere argumentationem i poHe ad efie ; qua tamen fipe vti Baronium fuis locis ollendemus. Hoc igitur potius probaret ; dignum fide in talibus elTe Cedrenum ; quod exprelhs verbis alibi nec lemel negat : & nemo illius hifloriam cum aliquo iudicio legit, qui non fu idem didurus. XVIII. Illuflratw Digitized by Googie ipcJ ff. Qafauboni Sxercit. 1 1. XFIIL JSuJhMur loais ex XBu de Tuda GaliUo er Theuda feditiofarum fahimum ducibw. OJlenStw quam fepe Iud finem omnium ludxorum animos tunc ad rerum nouarum exfpedationcm fuifle ei eftos:quam cupiditatem Herodes comprimebat exdibusDodorum, (cdnon i c- ftinguebat. Id ftatimillomortuo apparuit ; quando illxcoulpiratio- nes aduerfus memoriam exrtindi, & illius liberos lunt fadx, quas narrat lofephus libro x vi i. cap. x i. & deinceps. Quot tuue exti- itfre,qui per fcditionem ad regnum viam aftedarent ? vt ludas Ezccix filius, Simon, Athonges,alij plures,de quibus lofephus eodem libro, cap. X 1 1. Ad hxc omnino tempora, vluma inquam regni Herodis, velquiftatimfuntfecuta, poftquam ille perierat, referri debet hi- fioria Theudx, cuius meminit Gamaliel. Nam Theudamprxcdhire ludam Galiixum, declarant verba Gamalielis, tij "ti-ny foJithendamjurrexithMs. Lorinusin Ada,&alijplurescumeo, qui mJ exponunt Ti/rm, & nefeioquas inuentiunculas comminifeuntur, fruftra funt : nunquam enim illis neque cum Hcllenifmi peritis,nequc cumhiftorica veritate conuenict. Theudam non adeo multis annis fuifle prius quam illa Gamaliel diceret, ex ipfius verbis potcllvtcun- que fieri coiiieflura. Ait enim, rsrC-' QSjSkf, ante hos dies, liue, ante l>M tempora furrexitUseudasi aoo dicit, ttut». vel TTOAay ■nrn.ahm, quandoque. Apparet loqui ipfum, vt de re neque nimis recente, neque adnaodiim antiqua. Dicebantur autem hxca Gama- Jiele, circa annum a nato Chrifio xxxv. quid igitur probabilius, qaam circa natiuitatcmDomini,&vltimos Herodis annos hoc conti- gifle? Qijare Origencs contra Celfum,lib. primo, fine vlla dubitatio- ne pronuntiat,Theudam Chrifti uatiuitatcm prxccflifle. ficrlqucpo- telf , vt occafionem ifte arripuerit, ex periculo in quo verfatus clf He- rodes fub polfrema tempora, quando Augulfus accufatione Syllxi aduerfus illum irritatus , litcras minarum plenas ad illum fctipfit. Summa litcrarum fuit, vt narrat lofephus lib. x v i. cap. x v. oti tuirJ cpiAcii, vt» yfytrsm, 1 fe haEientu cum Herode egijjt^ tanquam cum amico, pojlhac 'Vt cum fuhdito aElurum. Quum legatos mi- fili et Herodes, quiexcufationemfuiaflerrent, reieflifunt : mifit de- inde aliam legationem, neque profecit hilum;nam& illa rcdijtat^,^- Itaque tum plane illi animu»concidit, & iniurix opportunus cft fadfus, qui tot alios tantis affecerat iniurijs. Herodi fucceflit Arche- laus in parte maxima imperij : vnde poft nouem annos cxcjdit, Vien- nam relegatus. Tum in formam prouincix rcdadaludxa : tum cen- fus ille habitus per Qinrinium, de quo lofephus initio xviii. Tum etiam ludas extitit quem Galilxum vocat Gamaliel, & facem fcditio- nis ait fuffulille ci tempore cen/ui, pofterioris nempe, D»:)itized by Google ipg Jf. Qafauboni Sxercit. II. nempe, habiti poft damnationem Archelai. lofcphus in hiftoria illius cenfusj&feditionis propter cenfum excitati, caput faftionis nominat ludam Gaulaniten ; qui idem eft. Verum propter diuerfas caulFas Galilarus dicebatur & Gaulanites : nam ip(e quoque lofephus p. 727. eundem ludam nominat Galilium. In Rabbinorum Commentari js extat mentio huius feditionis, & eius au(fIor dicitur >r\w lefcii» daGdltUus, vt apud Abrahamum Salmanticenlem, qui cx antiquis tangit hiftoriam, pag. 159. Erat in ludia Procurator Coponius,cum hicleditio eft coorta. Coponiofuccefleruntordine Ambimus, An- nius RufFus, Valerius Gratus, Pontius Pilatus, alij ; &poft cos Culpius Fadus,de quo lofcphus Originum x i x.extremo,& per initia fcquen- tis. Sub hoc turbas li quodam Theuda fuilTe excitatas, audior ell lo- fcphus XX. cap. 1 1. later habiti concionis i Gamalicle tempus, & procurationis Fadi extrema tempora, in quibus Theudi lofcphus fa- cit mentionem, anni minimum intercedunt quatuordccim vel quin- decim. Quare non potuit Gamaliclmcminmc huius Theudi. Hic ch feries harum feditionum. Nunc ad Baronium accedamus. Ac- cufat lofcphum & hic & in anno Domini x v i. & grauilfimis quidem verbis, quod dicat ludam turbas mouiffc in po Acriore cenfu; nam id accidiAc prioris cenfus tempore, quando natus cAChriAus. Audio quid dicat hic Cifar : rationem cur hoc dicat,folidam nullam audio, lofcphus feriptor grauis & vcrnaculus,feditionemIudi'accidiffe affir- mat propter cenfum poAcriorem : neque hoc fcmcl aut obiter ; fcd bis ferio idem conArmat. Nam & libro x v 1 1 1. hiAoriam narrat, & libro X X. cap. m. eandem repetit. Acceditratio probabilis qui hoc fuadeat. Prior enim cenfus ex AuguAi curioAtatcprofcAus, vt fuo loco obreruauimus, in Aatu publico ludii nullam prorfus mutatio- nem attulit : poAerior longe maximam. Vterque cenfus priccfltt Gamalielis orationem ; prior annis triginta quinque : poAerior annis circiter vigintiquatuor, aut xxiii. C^are Gamaliel per temporum rationem, tam po Aerioris potuit memini Ac quam prioris. Et quidem lofephumfifequimur, meminit poAcrioris ; at Baronio placet erraAe lofephum, & vt hoc probet <». alia fingit non minus Idem falli lofephum aAcucrat, qui Theudi fcditionem in tempora referat alia quam poAulct Gamalielis oratio. Si poAet Baronius c Ga- cris literis probare vnicum fuiAeTheudam, apud ludios hominem turbulentum, qui res conatus fit nouare : clara effet & certa lofcphi hallucinatio. Nunc quia filent Scripturi, dicamus potius, quod fimi- liuseAvcri.&multo probabilius, duos fulAe Thcudasfeditiofos : vni- us meminiAcGamaliclem, qui fuit ante ChriAura, vt ait Origcncs,vel / certe Digiiized by G=-ni^le ad jfnnakf Scckjfdjlicos ipp certe circa tempus lutiuitatisChrifti, iliijtaiue Hcrbdistnorttm, fiuc paullo poft : alium poftcrius,cum res Imperatoris ili lud^aJFadus pro- curabat. Nemo hiftoriarum diligens obferuatdr mirabitut^dos-fu- ifleTheudas feditiofos, vel duos ludas, qui fimilia facinora cdidcrinti temporibus non admodum diftindos j qtumeniinentlimilium cafuJ um, 8c vt Grxei dicunt, plena ellc liirtoriarum momiinenta.- Erat paullo ante fermo de duobus Zacharijs, quorum vterque Baraa chix filius, vterque Propheta, vterque i ludzis occifus, yterque in templo, & quidem vterque -rv rewJ ^ iv 'tmplunt er altare. His duobus diligcntilfimus Baronius, e lorcphi dcExcidid Jib. V. cap. pr. tertium adijcit« Baruchifilium, & in templo necatum. Mariasin Euangelijs plures commcmor*i,qux Domino caput Sepe- des voxerint, accuratiores Inttrprctes facrarum literarum & veteres &recentiores confendunt: licet diuerfa alijs nonniillisplacnt fenten- tia : qua de re inferius. Inter Romanos Auguftos fama nodiBmus eft Antoninus Pius ; inter Syrix reges fuit quidam Antoninus Pius, qui bellum geflit cum Seleuco, lofephus libro x 1 1 i.p.409. Met’»' -tikaJ 3 0 t5 Kv^edu/Strem ^ « EumC»« xj^vnd/joi, •stAsyuViJi&Sei. Sic enim hic locus legitut etiam in antiquis membranis verfi- onis Ruffinianz. Simon Magus Samarita ex AftisSf hifioria Ecclcfi- aflica nodflimus efi; : Simon Magus alius nominatur lofepho, lib. x x. cap. V. Cyprius genere : vterque fub imperio Claudij. Lyfaniam Te- trarcham Imrzz, & regionis Malchi, cuius pars Abilena, Diocom- incmorat lib. x L 1 X. neque dubium eft, ab eo nomen inuenilTc illam ujeA4> vetera aut recentia velim adnotare. Videquz feribit RAuguUinus de malitiofa cauillatione Donatilla- rum in duobus Stratonibus* Rrcuiculi Collationis cum Donatiflis,die tertio,; & iri illa ipfa fe Qafauboni Sxercit. V L : continenter fubijcit mortem Herodis verfii 19. 3 hulis, quM firmas mtaJqueeJfervMt, Archelaum regem injlitutum regnare^ : non iam Interpreto hoc peccatu eA,(ed proprium Baronij. Archclau enim, quem pater moriens Rege conAituerat,AuguAus regis honore Ptiuauu, & dici atque eAe Ethnarcham iuAit. De vltimis Herodis ta- bulis lofephus lib. x v 1 1. ca. x. regnum oeMt ^cheiM. De AuguAi decreto p.542 . A S crx IV 5 lyiJiftttiK. Ee Digilized by Googie ad Jnnales Bcclj^i^icos zop JJk quidem AdxUm i^egm non deckmt : ledems^ditmtsquit Herodi erat fub* itilayin partem dmidiaii jpfHmcor^ettitEthMrdmu Subijcit, promifllo- ncm ab AugullofuilTcadicftaDj ; fc Arcliclaum regni dignitate ho- noraturum} ^itSfritu'^('€a>’!iut'iift'du/ i' fi 'VirtHt^exhi- berett^mconuementem.^ ilufBnus hxe verba fbgiile aliter videtut^ ; hereditHT>omivifXrSgfpto,(sr(‘i^noA)chtlai. • 1 Amni Vlfl. Noni. XIIL ’ REditnm Domini noftri inliidxam ex Aegypto Barbniusrefcrt In hunc annum, quo monuus Herodes ; nius, quantam fabulis anilibus & opinionibus impijsacperniuofis fe> nefh'am aperiant, qui Dei omnipotentiam ab ciuidem feparant vo- luntate. Quid enim non credemus, fi hoc argumentationis genus admittimus? AlfirmantRabbini, polf quam Mofes rupem virga per- cuffifTet, puteum repente extitifle, qui ludxos iter facientes per defer- tum fit /ecutus, ad mortem vfque Marijc. lidem de verme Schaniir d Salomone adhibito ad lapides difTecandos in ftrudhira Templi, mira Barran& lidem Leuiathanis & Beenioth magnitudinem narratione mirifica exaggerant, dqua non longe abit audor libri quarti Efdrs VI. 4^. 50. Conimemor|nt etiam Rabbini immanitatis portentofx boucni, qui altero cornuUrram fulciat, deindeper interualla in alte- ram reijciat ; vnde terrx motus. Sexcenta funt huiufmodi in eorum libris; plura & magis mirabilia in Alkorano : fi Dei potentiam fpe- damus, & hjui.-w. Sc faciliaDeo immortali ; fedqus reijciunttamen, rcfpuunt, irrident omnes pij : quia nullum extatteftimonium voluiflc Deum illa mirabilia facere. Atqui rcdle Patres Grxei dicere folent, oportere, vtfiat aliquid, tu cui diuina oracula prxeipue femper curx fuerunt, &vitaipfa chariora, (quod‘dcclaratimprimis hilloria rerum geftarura aduerfus cos qui Traditores funt di(;di : ) omnes per- (ecutioncs& calamitates elgi4iara, fuerit tandem feruatx FortalTe igi- tur melius fuerit, eruditam eiu/dem Patris qbferuationcm huic loco Matthxi accommodare. Obferrrat Chryfbllomus non vno loco, ver- ba illa, <~Jt ftripiumej}^ &/imilia in Nouo Teftamento, duobus modis accipi debere i quoniam eorum quxiic laudentur, a lia • verbis i)fdcm,auc non dillimilibus,fcriptarcperiantur ;alia non verbis quidem feripta inueoiantur, fed rebus ipfis tantum exprella j aut ipfo cuentu confirmata reperiri, qux feripta nufquam extent ; licet de illis dicatur Jc Ad verfum nonum capitis 1 1. prioris ad Corin. Ita ille fcrihit: KW i i o-rdW fxi “hta-Ku. uavar Inudvyt. At 'vii htec feripta fout ? Dicitur ScRiPTVM Esse Ali q^v i d , etiam tunc, quando non lura dehL loco Mattbei.quem interprctaturfdifleritviracutifIimusFrancifcusluniu$,mParallcbsfuis. exercitatio octava. J rtr<>inUdsabudpkrafqueientesolimbp^^^^^^ T^murMmnumerm eotw tijs ahJUnmnt, m cajle oppxa fanciret Auguftus.qua lege maritis prsfemia, cxl^ibu^pocnx Digilized by Googie ' aJ AnnaleS' ScclefidJHcos i 15 coniUtucbantur : nonfoluni exceptxfunt ^ communi IcgcVirgiucs Velbles ; fcd etiam honos illis habitus, idem qui matribus: Rc(Sc hoc quidem Baronius : neque hinc dubitari poteft,apud pierofque popu- los, qui redi & honerii cognitionem haberent, in pretio Temper ve- ram virginitatem fiude. Dico plerofquetquoniam amrmari idem non poteft de omnibus : quum certum Iit ip?um Dei populum adeo erit «.'ffxvtra/, neque propofitum feruandae virginitatis notum ha- builTc; vtcontra,fiquaperpetuomancreivirgo, probro id illi verte- retur, 8r genus quoddam malcdidionis cenferetur. Sic cum in Ote- iba Euripidis impura Helena Eledram compellans, virginem cliutur- namappellat, illo verio, tdcBrd, <\wgo qud manes iam perdiu : contumeliae caulTafic illam eiTc locutam veteres obferuant. Differentiam hac in reinter veterem populum & nouum fxpe adnotanc Patres, & cauffas illius explicant. Hoc igitur lede Baronius, & laudo. Illud non poffum laudare, quod videtur illud exemplo veterum B.omat^orum dciendcrc,quodpainm Hcn ho.< die videmus ; vt pars mundi nofl pxnitenda votum virginitatis Aifci- piat, magis quam prxffet Qyid enim Emile ? imo quid tam diilimile fingi potell ? RomxVellales'erant numero fex : qux fi virginitatem velfolafulpicioneviolailent ; («t illa quX dixit. Felices nupu: moriar, mfimbert dulce ejl:) grauiflimis lupplici)s,fine vllamifcricordia, affici- ebantur : damaatx enim defodiebantur viux. Hodie virginitatem & fandimoniam profftentiutn tantus vbique numerus ; vt ante annos plus minus fexaginta,nondum tot ordinibus inuentis, qui poffea funt excogitati, Paulus 1 1 1 1. afBrmaffe dicatur ,effe in fua poteifate coeno > biorum quidem ad centum quadraginta quatuor millia: paroeciarum vero ad ducenta oduaginta odo milita 't exterum Ixfa virginitas quam (euetis legibus, pKrifque in locis ccierceantur, dicere nihil atti- net; rem lippis notam & tonfotibus. Et hodie quidem fconatio, adul- terium, &.deteffandaitnpudivioa, &fimilia vitia, 'tolerabiliora cen- fentur, atque adeo d multis luris Canonicidodoribus po lenioribus peccatis habentur, quilm fi ttaoTeant ad nuptias non continentes: Auguffus yerd Princeps paganum nulla meliore luce illuffratus ,oeccT- fitatemfuis lege illa imponit, velcaffe viuendi, vel nuptias Tcdandi. inquit, ucanp oj igpvut oj QDc Suo ^ at dat^yalin^n ti, uamp ^ cxu\2iA/o$ •niyifjuniM ni r ijt/uiJpicci AstCcM, »' cxtlien cM 'JUS SfsiiS^. ^ojiquam Qmu tilius Varuf pr/cftEbm Gtrmanut fufee^, reuOorimproimpertoadmmiJlm^ hat. Nihil Dio de reuocato e Syria Varo illo tempore. Quare errat grauitef Baronius. Decepit illum Dionis interpres, qui verbis Dio- nis ilf a adiecit quxin Grxeo textu non leguntur, pojl admniflratam Sy» rim. Sumplitautem ea verba interpres e Xiphilino, qui fuperioribus Dionis inferit hxc , vff tiul rit Atqui ne Xipbilinus quidem id dicit, quod e verlione parum fideli collegit Baronius ; hoc demum anno Varum c Syria fuide reuocatum. Hoc neque Dio ne- que Xiphilinus dixerunt ; & TalTumelTeinTermonedeSyrixPrxndi- buseff oftenfum. Additur in Annalibus ; hdOucviattim b/ephum, ^ ^ ... '\- ^ EXERCITATIO t . . . . ' » Digilized by Googie ad Annales Scclejiaflicos 217 EXERCITATIO NONA. I. Saron^ in lofephum iniquiM. Mos tmurandi annum currentem pro conu pUto^ Anni XVI. Num. I. Rchclai relegationem confert Baronius in annum Do- mini XVI. morte Augufti infignem, Coli. duobus Sex- tis. Hic igitur lofephus hiltoricus ab illo repetitur, grauiflimcque acculatur, non folum perperam dige- ilorum temporum;fed etiam Icuitatis & inconllantiae. Quum autem rado temporum Archelai pendeat ab hilloria mortis , Herodis ; nos iam ante profelfi fumus, videri nobis lofephum afdius contrahere vitx Herodis fpatium, quam vt poflit per omnia detendi eius narratio ; nonnihil, vt videtur, hii^orix Euangelicae repugnans, qux eft lex & norma veritatis. Sed lofephi hallucinationem non efle, vt Baronius ridicule cxiftimauit, nouem annorum, venlm vnius dum- taxat aut ad funimum alterius, ante oflendimus, & dodf illimi quique atque cxadtiliimiChronologorum ita pronuntiarunt :qUin pars illo- rum ne id quidem concedit, & varijs argumentis confcnlum lofephi cum Euaugelilhs probare conatur. Quare lofephus & Dio, qui eti- am hic reprehenditur, aut nihil peccarunt, aut multo fane ieuius, quam hic Icriptorexillimauit : aut qudmerrauitipfe in ijfdem tem- poribus digerendis. Inconllantiam vero cdm obijcitlofepho, quia Archelaum alibi nono, alibi decimo regni fui anno dicat tuilTe rele- gatum ; inique facit, & parum leobleru.ille oftendit, omnibus hillo- ricis, ac prxfertim factis, vlitatum loquendi modum, quando annus currens vel dies pro completo numeratur. Sic tempus quo miniftra- bant in Templo fingulx Sacerdotum lamilix, fepicm dierum luilTe non eft dubium : nam lofephus pag. x22. id fpatium detinit, Cccra 'fkicnCCa-m. d fabbato autem ad fabbatuAi dies funt Icptem: idem tamen eo ipfo loco, dierum oifto facit illud interuallum. SicTct^t uiar waT&ii.v 'Tjsf 0€u ijulfcct tKid. Illuftria exempla huius lo- cutionis in Scripturis poliunt multa obferuari : vt cum dicitur Domi- nus refurrexiffe die tertio : quum reuera vnum in fepulchro egerit, & dies circumftantes aliqua parte attigerit. Sic fpatium quod Matth. X yii. i . & Marcus t x. z. laciunt fex dierum, in Euaugelio Lu- cx, I X. 28. dicitur fuiileofto dierum : quod etiam Epiphaniusobfer- uatfub libri fecundi linena, & fuper ea diucrlitate prxclare dilTerit. Et B. Augurtinus ob[enm,Hal>erei/lummoremScripturas, hoc vero nihil aliud fic,nifi auiinfanire, aut credere Aiiguftum infanijlTc. Nam cui perfuaderi poterit. Principem *i & mentis compotem, illam yeilium permutationem inter Grxeos & Romanos, cdiilo Digilized by Googie ad Annaks £cclcJiajlicOs ® . 219 editSo iurfiflc ? Non meminerat Baroiiius hunc efle Augulhim, qui decorum in veftitu feruaridRomano populo femper voluit, (icutpro- bauit eo taclo, quod narratur Suetonio, capite x l. Latinus Latmius vir prudens & doftiflimus, quo cenfore vius ell Baronius io hoc pri- mo tomo, cum ifta legeret, noiajculpaffl appofuit. Huius indicium ne videretur ille contcmphlTc, illam parcmhefin adiecit, yi t, ifitCf Grae- cos ; atque id non in Italia, fed in Sicilia. Qui Miticn n< ficqiiidem , ' . cuitaiiit zio ff- C^fauhoni Sxercit. 1 X. cuitauir, quin male eo nomine audiret, atque adeo in magnum peri- culum veniret, accufante ipfum apud Ordinem ampliflimum Fabio Maximo. Florus epitome Liuiana x x i x. 2«^ fdjtts rumor de tontio linguam Romanam alip omnibns anteponendi Sede^uum poribnarum apud Deum Opa-Mas.nulla iit acceptio.: ^ as^ca. Rom. n.’'i I. Ephef. V I. J. quomodoecitac- ceptio linguarum ! aut ad llabiliendantihancfcntctidam, quid prxter friuolamcdniedluram, ex: humana ratione depromptam, pbteilai. ferri ? Pafiitn Spiritus SanSus fn libro E^tnoruni omnes gentek, om- nes populos & nationes bortatiw, vt- ndnun Dei laudent & canticis celebrent : : diledus hnguXi qtuppotiilaiiumiit Deus laudandos, aiuE- quam imperatur, nufquatn-Velapccte, velobicurdiaitom & xnigma- ticd indicatut. Si iinigua Ronnuia) er^rv pue futnra ;erai omnium Deo gratiiTinlain facrisfyttaxibutilEurre^liispfaices non eademopeca po- pulos hortabatur,vt illam Dcb'Vnice giOimii In^uatndifcerent ^Non iginir e diiiinis oraculis audotka%:m:hab^iib'' fenterida. lanvfi lin- guarum inter fe ccm)paratio'iitihilrtuedida,* vtqlaiitoitinium px- flantiilima dignbfcptur : peilimim inueoiendi veri radonera iniuk Baroniu»; ' Vt enim equi aut mSrtcipij veta lausineobil pofiw,: vt ad illa miniilcria fint aptitrmti^qtHbusfucTiiitdeilinati<:^c illapr® exteris magni zii ff‘ Qafauboni Bxercit. PX. magni fieri lingua debet, qux ad exprimenda fenfa animi eftconue-- nientilTima. Is namque cftvfus linguarum, cuius tantum gratii a Ca- pientibus & dilcuntur & vCurpantur. Antiquitas praeterea, cauila alia e A, cur lingua aliqua prxftarealij merito credatur : prxCertim fi ma- trix altera hierh alterius, altera tradux, & ab illa ona. Tertiam cauf- Cam Aatuerc licet, dignitatem eurum qui lingua aliqua vtantur,vel fu- erint vfi : & quartam, fi qua lingua vCu patet latius quam altera. Si prima ratio Ipe^etur, lingua Grxcafinc controuerfia omnes antecel- lit : fi Cecunda, Hebraica omnium proculdubiq longe nobilillima : Grxea item nobilior Latina : fi tertiam, nulla eA linguarum omnium qux ad dignitatem Hcbraicx accedat : quam Deus initio rerum for- mauit : quamdiuinaMaieftasixpevfurpauit : qux oracula ccelelHa continet : qux nomen Dei iHud admirabile, quod priora fecula lacro filentio remperCuntvenerata, Cola oouit. Proxima digpitas Grxcx lingux ; qualcribi Deus voluit (alutis noftrxdb^rinam ; quaedam fcientix omnes primitus funt tradit, & a pi^xAandfltmis ingenqs prope confummatx. Qiiarta ratio Latinx nofi parum decoris hodie conciliat ; quatenus in Europa iam omnium temie eruditorum com- munis ea fiida cft; Quare fi tres i Ax inter Ce compaienturd-Iebraica, Grxea, Romana : ommumfinecohtroucrfiavtandquiAima, fieno- biliAima e A Hebraica : Grxea nobilior Romana ; hxc quo fe ia(^eC aduerlus duas priores nihil habet i .hat^ quo aduerfus reliquas om- nes alias.. Primd, quod in dmlo Crucis Domini noAri Hcbraicx & Grxcx adiunAa, miniAerio um excellente a cxceris Ceparata e A, & quodammodo CmAificata. Accedit, quod olim lingua (uit domi- nandum : quo referri debent, quxeunque a Baronio funt congcAa e Suetonio, Dione, Cicerone, Valerio Maximo, Ytprobatet Romanos rerum dominos, vfum lingux fux vn^cumdominatione propagafie, quoad eius fieri poterat: quod fane neque mirutncA, nequeprobad- onis egebat. Duabus enim de cauAisdd ab il^laAum. Prior fuit; quia plerique Romanorum magiAraoiqm Grsfie>nefciebaut,aut certe periti fermonisGixci adeo^nonecantl-jVt corqmode atque expedite GrxeepoAent loqui : nam’quipoteraait,cUmAdii:occa(io, fecerunt. Sic apud Liuiuro libro x l v. Paulus i^milius.in Macedonia fedens pro tribunali, Latme qiutSoutm,'qmfihif3C condl^. /ententia l, V»C|!oI 7» eLKflC^f, TanuP^i, om/eAsi*» Givuf/EMkaixamt»' c*<|*'9>a faciens, prima Latine, dpindc <3ra;cc elliocmus. Magnam. vcrdretn nobis uarrat Bi^ouius : imperatQipuP Romanum Grzc4& Latinp dodum^p coetu Ronifano- i-uin& Grapc9rura,Roi9anai$ pijjus oratipnemhabuiiVe, quam Gia;- cam. Dcdptit hpcvfd90. i 'vu iiSiit. IBe linguam halkam accumti cdoilus, matda rvthemmter floret, at^ut ineapro lihitu luo cunfhariminijbat. Vt dubitari non debeat, ple^Qfquc procerum aulicorum Latinam linguam calluiJle. Quare neill^^ui^ dem mirum ; Imperatorem vel in eorum gratiam Latini fuille tunc locutum. Difecbant prztercaJiitguam Latinam, qui ad vitam milita- rem prxparabantut •, quod cx cleganudlma apparet hilloria, quam in eodem libro narrat Cliryfoftomus. Adde quod Epilcoporuni qui exitalia venerant, plerofqueGr*ccnefcijile,fimi!limum veri c(l : nam ,vt aic Gregorius Magnus, qui fcculo proximo vixit, ia tota Italia pau- cilliaii erant, qui aliquid omnino Grzcc Icircnt. Quid autem Baro- nius ad propolitum fuum etado Imperatoris Marciani pollit collige- re, nondum, quae mea cft tarditas ingcni),intelligo. Alterum exem- plum fequitur, quod adremfane plus aliquanto lacit. Refert enim Bavouius ex AdisConcilijEphefini, morem olim in Concilijs feruari foiitum ; vt Romani Pontificis Legati literasPapx Latine recitarent ; & non nili rogati a confelTuPatrum, eafdem Grxee verfas legerent. Hoc Baronius putat edo magnum prxrogatiux argumentum Latiux lingux. Sed moneo ledores Annalium, non ede cuc huic argumento multum tribuant. Nam quid mirum ^d>. d iiterxi Papa Latine kri- ptx, ea lingua prius exhiberi folitztuermt, qua compolitx } d reda ratione rem putamus, non magis hoc videri^mirum debet, quam Ro- manum Epifeopum Romana lingua licer.:ts Icripdde, lam Traiani temporibus, vt audor clt Pjqtarchus, toto imperio Romano lingua Romana non folum intelligcbatur,fed etiam a plepfque vfurpabatur. , Ft 2 Sic zi6 ff- Qafaitbom Sxercit. I X, Sic enim ille in Platonicis qurftionibus : i/ui n' : Jemont « rtui-nfut lua irKtn jl noCTtigJs SfliiTBt/ i-nfat, oe5l iJftif ^ ^oCo# aoTur fjin dxiuintnf eAw<, Tirm mKms ' fC tuji ^ tVt' CiO< « ■ >I tifjn 0 i ^ ■rfw ^€«3^ 3 iWa<3^. Curigiturlitcrxquas Papa Romanus Latini fcribebat, cius Legati prius in aliam uansterrent linguath, quam experientia didi- cillcnt, vtrum id foret nccelTc ? Nam fi plures, vel prxeipui Epilcopo- rum, Latina intclligcrent, poterant in totum Poudfias Legati eo la- bore fuperfcdcrc. ftxterea Iciendum, nullam legem extitifi'e,nullum canonem, qui iubcret ita fieri : fola confuetudiue id receptum efi: contra, vt Latina verterentur d Papx Legatis in Grxeum, non mos; fcd ius & nccellitas fuit : alioqui rem ridiculam & abfurdam facere vili cllent.fiapud noniotclligentes Latini fermonis, Latina tantum rcci- taiTcBr* Iccirco fic loquitur Philippus presbyter, Pap{ Legatus, in illo Concifio : T o irjs/h ry tmunSuit, 'l«t t» tji« A Aixjis lyt- Ai’a>r«c&y. SatisfaElum rjl, ait, con/uetudini, wt Sedis yfpojiolice l/ter1 €c3^ S THunC pnu^ liter, quoniam beatitudo •vtjlra exigit, 'Vt Croci eadem Utera recitentur ; neceffe ejl dejiderio heatitudmis iAsi»opfomr VBl vides noniudicium, fedleuitatem pOtius hominis Grxculi. Verum loque- batur Olympiodorus ex communi fenfu Grxcorum : quos ita pro-> nuntiare adigebant (piAtv-nA, liuor, & imperitia Romane facundie. Artemidorus qui nugas in feiium argumentum vertit, linguam Lati- nam pro feruili 8c Barbara habebat^ cum illa fcribebat libro primo, CapiteXV. ei^oluiiXuitSh^e ^ Q4( S •nxflh* ' J'vAm EM£eti/)tJf Tolcrabilius ell,quod vir iandusGregorius Naz. in laudatione Athanalij fcribit, Italos labo- rare <^7ortn1 mtla «otutm», angufi^s (sr difficultate lingua, rverhorum inopia. Solus efl d Grecis, qUod quidem meminerim, The- odoret(is,qui linguam Romaium & Romanos fcriptores propter en- thymematum deufitatem, Sc breuitatem fentcntiarum, lic laudat, vt etiam Grecis anteponat. Locus eft in libro quinto de curatione Grec. aff. lV/<«pe(, inquit, e^> 5 fmcfac. iL ''QjItIu/ ■ytnjixiJiUa KTJiifLdiict Tiuly^uri^, Tn/iCfiTt^ccrV tVto» quanquamhxc eft potius ingeni- orum Romanorum, quam lingux laudatio. Hic fubii mirari cando- remEcclefi^Roman^veteris : qu? in nonnullis fuis ritibus Grccam linguam quum vfurparet, ius prp-ogatiu?, propter antiquitatem, credo, maiorem ,illi Icruauit illibatum & Latinam linguam Gr?cg vo- luit cedere : Gulielmus Durandus in Rationali diuinorum officiorum i libro fexto, capite l v i. de quarta feria dominicf quarte Quadragefi- m? ; loquens de fcnitinijs catechizandorum. ^Pojl hac dicenda Jwtt en, cjuaah ingreffu Ecclefiarvfcjuead Mffam fiunt, ^yimo mafculi ad Auflrum . patmmturffonnma ad .Aquilonem t inde quatuor leElionet fuper eos leguntur, ir quatuor initia Euangeliorum : deinde duo, 'VnMmafculnsisr nsna foemnia, in Janiluarium al acoluthis portantur -.pofljyfnbolum Grach (iiper mafeulos, Latini fup^ dicitur. Porrdnon fuifle rem Conftantinopoli confiic- ad Jnnaks Ecclefiajli(ii'B. ' zi^ tam, vt liturgia Romano fcrmont celcbiaretur ; etiam eo argumento oi^cndi potclt : quod RaPontifids Legatis id legimus aliquando f u- ilTc tonceffum, poit icm bene geftani,cca bcneficij loco. Exemplum lubcslnSy nodo fcxA Occumeniea ibi habita, impcrantcConllantino Pogonato. HumbcrtusSylua: candidae Epifcopns, contra Nicetam : TtmU ffvtia .L^atos Catholu • i M ■ . i ’ iJ.I '.el • • . ■ I <-» ! 1 f ■ IK Jmms hfephi emendatus, ^ionts chronoh- 'Baroruana imdflo ar^mento euertuntur.. : j.;.. Anni XVI. Num. IX. 'T^Rlncipiaftadmmpen^ fuK^iicrinm mliiUe in ludabam Valerium X Gratum, fcribitBaronius. Hic fuitPontij Pilati dcceflbr; fcnbit- que lofcphus ip(atnegiff«iih4udaea procuratorem Cxfaris annos vndecim. Pontius Pilatus venit ^ ludxam anno Tiberij non x ii. vt arbitrantur Baronius & alij : fcd potius x i ii.vt colligi poteft cx ipfius dirc(lTu,qui incidit in tempus itxHus Tibeiij. Quare Gratus non pri- mo Tiberij, litd anno |>otiu$ recuudo illius cxeuute, fuit mifTus. de quo tamen nolim contenderet. Porrd hunc Gratum viri fummi qui- dam rcribunt,qtunmm verufieittPalzftinam Imperatorum Procura- torem. ‘Illo verdfuiiquartu^,rM>ri quintus.' Primas venit Coponitts, milTus cumiQuiiinio : fecurtdus M. Ambiuius, qui apud lofephutri Originum libro x v 1 1. p.545. cGris'^(^vOai^itsosl* Sed legendum omnino 7nju'srr««, quod neque Gclenius rreque aH) vhi magni 6bferuarunt^quuin tamen fuccclllo horum Procuratorum cxprelTis verbis notetur lofepho. m/cixe-ni pro ndjfm eccunit aliquoties apud lofcphum, vt pag. 551. wtjwTrnIs eAe^ixetpoJ^<»deprehen- fus ; neque illi fi iamviueret, aha pateret euafio, nifi per ingenuam errroris retradaiioncm. EXERCITATIO DECIMA. I Ahhi XVII. Num.1. Ofephus libro x v 1 1 1. cap. xi. poftquam dixit veniile in ludxam Valerium Gratam, contiBuo fiibijcit, ipfum /a- cerdotio priuafiie Anaoum» Ifinaele Phabiin locum illius rublhtuto. Baroniuspropeereaexiftimat fadum id eflc, fimulac venit Gratus in prouinciam : itaquein annum primum Tibe- rij, vel fequentis initium hanc bifiotiam refert. Alij viri fummi &in doArina tempoi-um exerdtatifiimi, quibus potius afientior, hifiori- am deiedi Anani,fiue Annx & fubfiitutilfime]is,referunt ad annum Tiberij nonum, ChrifiiDionyfianumxxi II. Vide inferius, xii. 4. Nemo qui lofephum diligenter legerit, potefi ignorare, iprum,cui propofitum non erat Annales fcribcre,folere interdum res narratione fua coniungete, qux diuerfis annis acciderunt. II. .4nSuperhmKrikis-^(^m^fenutnHtHraTr*fiMas*VMCumJloU. Qmnqueret deJukrat. videtur affirmare, extitiile quidem tempore fecundi Tem- pli & fuperhumerale & rationale : fed vtrumque deftjiTe fulgere annis ducentis antequam illefcriberet fuam hiftoriam : hoc eft, centum cir- citer annis priufquam Dominus nafceretnr. quod conftanti EVabbino- rum uaditioni de amiffis Vrim & Thumim repugnat. Obfetuatur mox, pretiofos lapides duos fupcrhumeralis lofepho fardonyches dici, Philoni fmaragdos : fed vnde illa fit diuerfitas. prxterroittitur. £ft autem inde, quod vocem Hebraicam cijntP Solam pleriquc inter.- pretesonychemvel fardonychem funt interpretati, Genefeos capite fecundo, & Exodi capite x x v 1 1 n aitque ita Latina verfto. at Grxei inconftanter : Genefeos quidem 1 1. 1 2. 0' i gemma pnfi» »<*, flue porracei coloris. -Exodi vero x x vi 1 1.7. eft enim fniaragdus gratillima viriditate inftgnis. EXERCITATIO VNDECIMA. bfiphui defenditur contra accufationem 'Baronij. Anni XXI. Num. II. a ' N anno Domini X X 1. Tiberi} quinto, fine iufta caulla lofe- phus reprehenditur ; qui nufqiiam dixit, poft paffionem Chrifti Paulinx hiftoriam accidifte : licet mortis Domini piius meminerit Nam quia propofitum illi non erat, res Seruatoris noftri per annos digeftas explicare ; vitx illius,paftionis,& refurretfti- onis breuem mentionem coniecit in tempus quo certum erat illum vixifte : annorum rationem' nullam habuit. Faciunt hoc fxpiftimd principes hiftorici, Thucydides, Polybius, Liuius, in ijs prxfertim, quibus nolunt immorari Sed& in partibus legidmx hiftorix idem Gg ii« Digitized by Google ff- ^xercit. XII. . ius pctGepe vfurpant, vt dicebamus in prsefatiooe Chronbl^ae Po-< ly bianx. Neque tamen propterea quifquam illos reprehendit. Quace non funt ferenda hic de lofepho ifta verba : more/mpkrhnum i 'Vtriiae umporumdiferepat. Taceo aliaqux poterant in eam rem dici. EXERCITATIO DVODECIMA. ^aronij inijuitat in carpendo laftfho im rod/nfWM. ^ Anni XX VIII. Nuin. II. Vllaraoccanonempr^etmtttitBaroniustflueiuIlamdiue iiuuham, detrahendi lofepho , biftorico nobililTimo, quicquid ingrati lofephomaftiget muginentur. Igitur quum in liiiloria feditionis»t}Ux propter imagines Cxfa' l is Vrbilandx illatas contigit, pnmo-procurationis Pilati anno, dif- leofuni aliquem obieruaiTet inter loli^fauiln & Philonem ; arripit hoc tanquamhermxum, & aduerfus lolephum perorat, qui, ait, twntan» tmdnoj}risfcriptoribui,/ed a fmgenbldmtmndtuqiffffutur. Sed bxc vi- ro graui & hilhuicx velitatis lludiolb, indigna efe oratio. Nam /i omnes lofephi errores, hallucinationes, aut ablephx (de ijs non lo- quor, in quibus difcedit lofephus i Biblip : in quo exciiliui non po- tell:) invnamfuinmam contrahantur- ; vixeentelimapars ea fuerit culparum ab vno Eufebio admiflarnmi. fiue-in Chronico, liucin alqs fcnptis. Cur igitur tanu cura & tanta-cum inkputate lofepho infol- tabimus?cuius libros nili prouideniiaDcifingularisad nolhafcruaf- fet tempora, in quantis rerum ludaicarum tenebris hodie verfaremurr quot fabulas, quot mendacia iubar hiftotix lofephi difeutit i At errat lofephus interdum manifeftd. Sand : homo enim erat. Potuitne Ba- ronius obliuifci, omnes homines errare, omnes venia opus habere» Qiiis autem magis ipfo » cuius Annales totfutiles fabulas, tot crallas h.allucinationcs, totfoeda mendacia, tbl omniVgeneris errores conti, nent, vtqui volueritipfum exagitare, fmgulis fere paginis facinus ali- quod animoduertenduni ht repeiturusi. Quareantem Philonipotius qudm lofepho in hac hiftoiia affentiri nos oporteat, nullam alFetx caulTam, nullam aherre potuit : etfi vult videre eas multas elTe& in propatulo pofitas. Mihi verd non magis perruadecPhilo clipeos illos hiiue puros, fine pidura,qudmalia nonnulla,quscoratoric ab illo ibi feribuntur, vtcauflieluxferuiret. Sed de his clipeis legant lludiofi qu« fuDt l^ude' Tua fortalle non careret : ita Annalium conditorem an fatis deceat no n fads fcio. Remi enim affirmat, de qua inter do Aiffimos illius Pro- Ehetx interpretes nondum conuenit. Ponit quidem B. Hieronypaus ano iuterpietationem inter exteras iuis in Ezechielem Coinmenta- * rijs, Sc prxfadone in' Matthxum pluribus idem vifionem illam in hanc (entendam explicat : curiofus etiam alibi iimiliunt obreruado-* num feflatof, quod nemo ignorat. Sed grauiffim* rationes funt,* qux fiiadeant AngeloS poth]^ intelligi, 8c quemadmodum Glofia lo- quitur, prtcjidentianiiplorum in 'vniuerjim mundum. Ideo enim quatOor ' funt animalia, propterquatuor mundi plagas. Sanequumcap. x. i5> G g i dicat 25^ ff’ Qafauboni Sxercit. XIII. dicat Ezecl)Icl, Chcrubiiios dc quibus ibi loquitur, cffe vnum exiliis quatuor animalibus, quae viderat ad flumen Chebaris ; quomodo illa vi/io ad qiiatuor Euangcliftas poflit referri, difficile cft videre. Omit- to alias iuterpretationes, qux longius etiam recedunt ab hac mente; vt illa quam fufe perfequnur B. Macarius homilia prima. Confenfum autem admirabilem quatuor Euangeliffarum,eximieex antiquis om- nibus declarat vnus B. Chryfollomus, homilia in Matthxum altera ; cuius aurea verba vtilius hic legent ff udiofi, quam xnigma illud, quod ineam rem affert Baronius. TtStLo, ait, orx iptei &if Euc<>feA/fi!{ 6-i i "fisu ^ cL x‘tt> eia, /junt c3b' ts^l- jLoiTt a* -mi /xit* (7iu/t\jirnt ^ «VAuAsi? ' axa\j> a.(p e>«< Tr^ra (uym Thi «lAjiJstit; tStb KaJ Avn /x tH» tVtb fiiynt S'u-^Ai5ij^tt4*i' luo « ^iKUJa tfarA^etiJu aHni •\^\}^ec4' ^ ■vjs^' TV ‘5jWv 7^ ;>^’*4«citoi A»>*nales SccleJiafikmpi^ J Z35 beralia u\genia. inquit Philofophus', 3 nif/^U TO>«,^ait, o» ttif Kt?^onK}U tfpK i ^ xjtS !*"< futMoi, 6-1 Gijl usi^cSf S o^t' hmfKccuVnuf rriulxfmi. Hjcc propterea ifto locoadnotare volui' ; non quiafacro- Ei^ndam Euangeliltarumhifioriam, in partibus non minus quim in Tumma admirandam & awTnw, cuiufquam mortalium, nedum meo, patrocinio opus habere exiftimem : fed quia pulcherrimam Chryfo- ilomi obferuationem non parum confirmant. Simul vt fui erroris •multos admoneam i quos videre efi hodie, hiftorix Ecclcfiafiicx ii^ plerifque fidem omnem abrogare ; eo dumtaxat argumento, quia re- periuntur feriptores diuerfi de rebus ijfdeni nonfemper eadem vfi- quequaque/criplilTc. Ne illud quidem prattermittam; huicChryfo- ftotni argumenrationi roboris & prudentiae plenx, llmilem elle rati- onem Irenxi, quam opponitVi^loriEpifcopo Romano, acrius quam par elTct, connitenti, vt eadem ybique locorum Pafchatis obff ruatio reciperetur. Irenxus contra, libertatemin talibus tcclefiarum Dei tu- etur exemplo ieiuniomm Ratorum : quxdiuerfimodequumobfer- uarentur in diperlis locis ; illam diueffitatem adeo nihil nocere ait fummx fidei ChriAiaax} vt contra non mediocriser eo pado confen- fus in prxeipuis fidei capitibus confirmeturi Diuini fenis verba funt notanda; Eufebius 4ib. V. Hiilor. cap. X x*v I. JL iAiitujuitaa i]6 Jf. Qafauboni Sxercit. XIII. JL JnaqwtM Cr a^inamt Euan, gthm, CUI titidum Dia pente impofuit, VidetUr feribenduni Dia panton. quod confentiteum Eufebio. Alioquin fcimiis &Dm pmU concentus nomen cfle apud Muficos, vt Diatejfaron Sc Dia pajon : quas appellati- ones & Latini retinuerunt, vt Vitruuius. lil. Exempla Digiti/ f 1 by Coogie ad 'Jnnales Scclejiafikos 257 I IL Exempla Jim^icts aarratkm tsr kem exaEU athninmda extere inScrip» turU. lJKxdtl^ittUi»deJi^e}aruhttmpBre,(]uomi)Hjierimfiiumt>o* rmua inchoaua. (nr Ly/miLe Trtnarcbrt menunerit. LyfanU Tnrar» c chitpkrts. Tetrarchia Ly/anix. "Tetrarclm stilem : eyvarij cajtis coram qui iUam obtinuerunt, ukx pro Jominatme au regno. AhniXXXI. Nu^. IV. . DEinceps habetur Baroni j difputatio fuper ver/u primo capitis iii. Lucx : quo in verfu quum ta6a /It ab Euangcliita mentio Ly la^ niacTetrarchx, tneritdquclitumeft ab eruditis interpretibus, quis hic Lyraniasluerit : nonnulli etiam huic qua*Aioni alteram ad- iunxerunt, cur huius mentionem EuangeliAa tecerk. Vt dc poAei i- ore prius dicaniiiion mirabitur LyfaniamiDter exteros Syrix Tetrar- chas elTe nominatum, qui Lucae, vel potias SpiritusSan^i admiran- dam Tapientiam, diligenter vti pareA, obTeruaucrit. Nam quum to- ti paiTim Scripturi in rerum geftarum narrationibus llupenda qux- dam Icribentium cluccatfimplicitas, & ille veritatis color, vt appella- ti!!' a rhetoribus, vbiq; emineat ; quem orationi coilciliant cultus ele- gantioris negledus, et vt melius Grxei dicunt, Ae.a 19 3 j aliquando tamen omnem diligentiam atque omnem al tem feripto- res (acri longe fuperant. Nati Chrilti hiAoria apud Matthxum, Mar- cum & Lucam, (Implicem rei geAx narrationem continet, circun- Aantijs Iere omnibus, quas tanu diligenda oratoresperfequuntur, vt fidem diiAis adlhuant, nudatam. De beatifiima Virgine pauciflima dicuntur: de lofepho adhuc pauciora t loci etiam & temporis circun- Aantiam in primo capite omittit Matth^s : deinde initio fecundi llu- penda quadam brcuitatc & (ktnergo n.tUit ejfet lefiis in Sethle^ hem ludxin diebm Herodis. De prxfepi in quo natus Scruator mundi, ne verbum quidem: poftea Lucas eam ingentis momenti circunAantiam adiecit. Sed quam multa putamus e(fe omifia in eo genere, ad quz depingenda aliquis feculi rhetor totum artis fux myrothecium ex- . haufillet ? Neque tamen fine horrenda impietate dixerit aliquis, neg- ligcntiavel incuria EuangeKl^arum id efietadum. Quin potius infi- nitam in eo Dei fapientiam adoremus ; qui hac (implicitate pios vo- luit erudire, quibus potifiimumin rebus immorari iplbs oporteret : ijs nimirum, qux ad (umrnam pietatis rpeAant,quzqoe animos nofiros rebus terrenis abAraiAos ad coelefiium nieditationem valeant tradu- cere. Ar contra, & diligencix exadix ctiamin ncccfTarijs ck- cunAantijs notandis, exempla non pauca eadem Scriptura fuggerit : cuiufmodieA ilAid Luexprorfus fiugulare. Is enim rerum deferipti- , onem • Digitized by Gi:ogle 2^8 ff. QafauhoniSxercit. XIII. oncm aggrclfurus, quas Doniinus noftcr toto miniftcrij fui tempore gcflit ; temporis quae erat omnium maximi momenti, accu- rate licdelignauit, vt parem diligentiam non temere alibi fit depre- hendere. Scias eife rem maximam, cognitione omniummortalium dignidimam, cuius inchoandae tempus Deus immortalis mt notis vo- luit infieniri ; pote datis primo ciuilis, atque eius multiplicis ; deinde facei dotalis ; podremd xtatis Domini noftri IesvChristi. Pri- mo Imperatoris nomen ponitur, cuius erat tum per Orbem terrarum didufa& cognita potedas ; nec foluninomen,fed annus imperij illius» ^mio decimo quinto imperj Tibfry Cit/aris. ^ddit datim nomen Procu- ratoris Cxfaris : Procuratorum autem adminidratio certo fpatio tem- poris dednita non erat, fed a Csfanun voluntate pendebat. Ait, «7«. fxotgoorrti rio»7i'a rii;\9t'iv T*i« Iv^a/otr, procwante Tontio Tilato ludiam. Fuit is annus tertius currens procurationis Pilati. Parum hoc Luex vifum, nid eiia m potedatum aliarum nomina adijeeret, qux tunc in ludxa & dnitimis regionibus eminebant. Notum ed, amplillimum Herodis regnum mutata forma diuifum fuidie ab Augudoin Ethnarchias tres ; quarum maximam & exteris duabus parem Archelaus, & eo pulfa Cxfaris Procurator obtinebat : reliquas duas Archelai fratres Hero- des Antipas & Philippus. Vides caudam cur Imperatori datim fub- ieceritLucas Procuratorem ludxx ; huic Tetrarchas. Tetrarcha GaliUit Herode. Similiter lofephus in diuid- one regni Herodis, tvto (Herodi Antipx : namide appellatus cft Herodes Antipas, »t au9 AuanuV ttIs is- . ^ Lyf viucbatinSyriaPtolemxusMcii- iiatiF. Tetrarcha, fiue regulus ituraezjregionisparux in confinio Sy- rix&Arabix. StraboJibroxvi.audorcft,paruifle huic regulo (cu- ius & lofcpbiis meminit, pag. dy; .} montana Itursx, iVlatlyan, Hei- Jiopolin, & Chalcidem vrbem Syrix, d qua nomen habuit Chalci- dcnc,PliHid deferipta, libro v. cap.x x 1 1 1. Hunc Ly fanias filius exce- pit, qui lofcpho cheitur patri (uccelliBe inipfius dynaliia, libro x i v. cap. XXIII. Sed ifii dynalbxdomiuatioiics fiias pi ccario obtiivebanc, quamdiu gratum erat rerum ponentibus Romx. Itaque Dio libto X L I X. beneficio Ai^tonij Lyfiihlam hunc fa.3um’cllc Ituratr regeni icribit ; &moxab codem,vtCieopatr£ gratificaretur, ocijiiumii^od eoam lofcphus docet libro x i v. cap. v.iHic Ly lanias fedem domL nationis Ivae colldcauit Ahii*. 'Ita vocabatur wrbs quxdahi Syriae, <]uam Plinius faejt vtue fex Tetrarchijsii quxcraniimmixta: vrbibus Dccapoleos. Quum autem plutes in Syria eirciuAbil*,huic cogno- piea Lyfani* datum eft,vtabali)s fcpatarctur. Ptolemxusiu dcicripj- xione Coriclyri* primam vrbem reoenfciHcliopolin, quam diximus huius patri parnifle ; , & lecundam Abilam qu« cognominatur Lyfa- xua:. /Ki?.». ifiw!XAr5i!»«a Ai/azLilh. & ita apiidi lolephum ille ptincipatns vocatur f«pe, Lyfani* Tctraicbta, Vl libro x v i i r. pag. 56^. df libro a X. cap. V. vbiAhcla liue Abila dicitoe fuillc Lylani*: Tetrarchia. Putat Batouius his locis lofephum memitulTe pofterioris Lyfaaue': quod verum eli, vtmoxprobiibimus, Atfcolror tamcnlofcphoSca- -Jigero, qtii dudum monuit,*priorc,aod a pofteriorc cognorainatam fuille Abilam Lyfaoub Qutielofephusii|>ro xv. iBrebusHcrodis, &proximis temporibus d csdciLyfanee prioris, peminit huius co^ jtominis. .Nam p.474. ««rzieav Avtttuui idemelba.^Lyfa!iiiiaB.Tctra(U a:hia, vel Abilei>£, vt appellacLucas. luciditcxdpsLyfauixuitarmuiti jVrbis Dccxix. ante natum iDomionibi ufiad a.' Ex icotdmponc idynalh* huius varia iuit adminifiratip& ‘Cioopatra.priim.eanxpofie- dhe exldiiiiflo legitimo domino.:! poiiquamillaipaii^, videturAugu,- ibis fifeo filo illam addixifre,& certi pipti)iuap^htpenfioric»tokaa- .dam tradidiile Zeaodoro ctadam : de:qopIofephiisnZtu>54j> Scribunt autem & lofe- phus lib. X V. & Dio lib. l i v. Tetrarchiam Zenodori donatam tuifle Herodi ab Augufto, anno Vtbis b c c x x x 1 v. ante natum Mclliam XVIII. Mortuo Herode, quum inter pofleflas ab illo terras elTet re- perta hacc Tetrarchia, Auguftus partem illius Philippo cius filioaitri- buit : quod his verbis lofephus fignificat ; Attributa ejl 'Philippo /furoni» tiS) czw titl uepti onM "IV V, CUM pOTtC (ptodam tuli (pUA o^eU lataejl Zenodori domus. Nam vt antea dicebamus, oirjt ixpius lofepho idemeft ac Tetrarchia vel dominatio. Sic & apud veteres Grxeospro regia vel regno ; vt inepiAola Themiftoclis ad Artaxerxem ; «lo. EAAiuIu? Si'j>yve/lrtt plus mali intuliiqudmvSuiS Critcorum;m prima hiAoria Thu- cydidis. Herodotus libro Texto : ]d>u uu> ^ latruai ^a,- Tr,ia^^a.n>\icn*trjt. apud PolybiuBi x' Max.iSi\at cihm, de rcgibus Sc regno Macedonix. Q[uid Aatuerit AuguAus de reliqua parte Tetrar- chix Zenodori, qu^ fuerat olim LyTahi^, neque dici^Iolephus,nequc vllus alius biAoricus. Sed docet nos Lucas, LyTaniam quendam parte pr^cipua illips,atque adeo ipfa Abilena fuifle donatum, vel a Tiberio, vel, quod potius putem, aoAuguAo. FoiAe hunc prioris Alium ex communione eiufdem nominis quidam hariolantur. 'Sed non At ve- riAmilc, Alium patri Tuo poA temporis adeo longi interuallum Tuc- ceAiAe. Namdcfde LyTani^adxv. Tiberij anni intercedunt circi- ter Lxiin Puto verius, quod & ante iigniAcauimus, caTu quodam contigille, vt eadem pr^ledura duobus contingeret, modico tem- poris fpatio, qui appellarentur ambo LyTanie : cuius non- nulla exempla attulimus in difputanone de ludaGalil^o. Hic igitur po Aerior LyTanias is eA, quem Lucas appellat Tetrarcham Abilene, & anno XV. Tiberij vixiATe, atque illi parti C?l? Syri? effe domina- tum oAondit. Quo fato vitam Anierit hic Ly/ania$, nefeimus : illud fcimus, paullo po A, hoc eA decem fere po A annh, redijAc cius T c- trarchiam in poteAatem Aliorum Herodis. Scribit enim lofephus libro X VI II. Caium dediffe Agripp? inter alia plura, etiam Au- rtrww hoc cA, Abiloncn Tetrarchiam, c}uam olim Lyfa- XjiasPcolem^iF.obtinueratj paullo ante Lvfanias Luce. Non tamen Cian/inifit ad Alium Agrippa poAeAioocm huius dynaAig : quam d Claudio Digi‘ized b> -jOOgU r ad Annales EccUJtajlicos 2^1 Claudio accipit A^ppa iunioir fibi dooauin , impeti) Claudiani x 1 1. loiephus libro x x. cap. 1 1 1> , v . ' .'.1 IK Qmmodo /it^cipiendm daos fuijfefumms Umifices. Ea qmjlio malt foluta a mitis Matrum, Nice^Jori locus correHus. Vicarius fummi Tontificis ex in^tutim diwna.OptuxCmtHrionis in militia '^.SynceBtit Tatriarcht Con^atU. ^ SliGne;< ^ Coenobijs. jtnnas Caiot phx prapojkus a L»ctk . ( .Anni XXXI. Num. VIII. . S Equitur apud Euangelidam, i«' j(n lulatu miflus in Syriam, vbi pomum venit lerofolymam, Kaiapham dcdittiu,>eiuiqueioeolonauiam Annas conftituit, vtnarratlolc- phus libro eoaem,capvi^Totd$ igitur annos Teptem fuit hic Pontifex Ivi jximus, & aliquafto ampliun'6ed queunt interpretes, quum cer- tum lit plutes codem.tfemporedaimmos Sacerdotes ofie non potuilTe, quomodo verba Lucxlintaccipierxla ;quiiridetur dicere, nonfointh Kaiapham fuifle iitmmum Poi^cem,! kd vnnjmquefirnui Annam & Kaiap.hftm.i >HuaO:noduca veteres duoi quaerunt fohiere,. qudm multa dixerint & -faU3 & abfurda, neaio iam ignorat eruditorum^ Eufebi) er-rqrcm attio^ Baronius.i cun4enoqae fufe- explicat Scaiiger in Prolc^meBis ad^B^Jbum Augodum Thuanum. 'Nteephatus ve- ro Patriarti^etiam-abfUidius: nara is podquatnatcnStqnx didicerat ex Eulcbia*» addit, ^hboc ^dftjlf^ltt /mfinm edi Kxiqpham a MeuliofuifTe deiedura,qui I Vitellio SyiijarPixfyedig-i- niRte,ed;priuatus. h-faleigitUTiVcJNicephbrus, vel libraripsifloani^ Hqat Metiliuip, . qui: erte diccodusiOuirlxMss.: At pro!?;pjtM»’, 2uei/cariiOTJri«/i dmSicerdotij fir^eElumm, nemmi /olere cimcedi, mji aliqua necejiitate >vrm ^ente, nam& hi velut vicarij Centurionum erant, parati ad omnem euentum, fi quid hunranitus Centurionibus vfiiuenirec, vcdocetTolybiusinfexta Hi- Aoria. Sed melius cum vicarijs fummorum Saccrdotumpopulilu- daici contuleris Syncellos vel Protofyncellos Patriarch; CdnAanti- nopolitani, dequibus multzledu digna inillis Prolegomcnis. Simil- limum edam eA,quod in Coenobip praefedi monachorum fiios fem- per habent paratos vicarios 6e vt appellat Bafilius Magnus : cuius extat przceptum csl de re Afccecorumj quzAione X L V. caufia iuAicud ibi aAertur,ne contingat ceAadoue V. Qtr ^ntm/^feOetw^Pmtifixmaximm. ExpetidunCw fationes k 'BarOf nio allaUt probantur tffe ftdf*. .ApptUationts em caput trtu Sy> nediij. Nasi. Tfrudopljikmnugno^niindacii. Sfntdriumi ^uofe» nere hominum amftaret» &fntdrim potuijjv iudicart de fdjo «ffir» mat Saronius : v camplo falfo conatur cot^mare, Judictum de Herode» Anni XXXI. Num. X. ‘ ’ > 1 • QVa caiiddenda de rebus ludaicis parum dbi compertis loqui folitus hierit Baronius, exiinic declarant qux liic ab iiloTcri- f' buntur. Cur Anna non tninus qudm Kaiaphas fumtnus Pon- tifex appeliemr, duas affert tatidnes^ quarum prior incerta elf , SCi Vtpuio,taira : polfeiior paUmfalfidimat Principes cladium Sacer* dotalium x x 1 v. reperiri appellatos verum cd : fed Annam propterea dc nominati in Euailigetio,ncndd veterum dixit : conieiAu* tq dumtaxatea cdBaronij, vel pouustalfa>n(lat enim e lofepbo, i}s qui eam dictarem femel eifent adepti, (Ksmen rcmand/Tc, etiam piarem fublatarti. Ahera ratio quam af* fert, palam, vt dixi, falfacft. VuIcAnnattt idfto Maximum Pontificem rfle appellatum, quiade dicetentur qui erant collegi} Sanedrin prin- cipes. Annam autem eum locum obtinuiffe, prdbattflHmonib Pfeu* dophilonis. Sed hxc omnia dc falfa futat," vt mircr^poftquam illaBa* tonio excidident, non ede reperiumRomx aliqiiern virum grauemi & rerum ludaicarum mediocriter calletiteni, qui dil illum ci roris ad* moneret. Vbiobfecrolegerai BaroniusCaputSy^edrij fuiffeHa^pel* latum fumtiium Pontideem ?'In Thalmtldico tra'ifittu dc Svnedrio, & in vltimo libro lad Mods /Egyptiji qui eft de eodem ar- gumento, legimus, deferri folitum principem in Sjnwdrio lociimfa^ Q>put Synedrif. Nam-ir/clv^ illo loco idem eft ar "pi V,T3 domni mdicij. Digitized by GoogLe Z4-4 ff C^fiubom Sxerat. XIII. QtriOt aut Confejfttt ludicwn. Addit vero Maimonidcs,hunc Prxfidem illius coufeflus, qui Mofis perfoDam referebat, d Sapientibus tuifTe appellatum «iwj Nafi 'Principem: habuifleque illum ^afi vicarium, ad dextram ipfiadfidentem, qui diceretur, Pater dmwiudicj. Et in libris Rabbinorum, prXlertim Thalroudicis, paflim harum dig- nitatum & nominum occurrit mentio. Quod autem hic Nalitucrit Pondfex Maximus didus, neque vllo tcltimonio probari poteft, & ratio certa confuut. Nam quare fic diceretur Prx/es eius Concilij, quod conftat tuiJe compolitum e tribus Ordinibus, Sacerdotibus, Leuitis & filijs Ifrael, ait Mofes, id eft primoribus ludxorum.qui ne- que Sacerdotes erant, neque Lcuitx ? Eiufmodi commentum, omni hmilitudine veri delhtutum,non debuit Baronius ex nuda comcclu- rain mediumproferre. Pleudopltilonis locus ab eo allatus, non pia. ne hoc dicit ; &fi vel cxpreHi/Timis verbis hoc ille alhrmaret,hdes pla- no nianilefto habenda non erat. Ait iavpoiiQr,/^nanelut & Jnnas elTe eadem nomina ; quod credi illi non debet, nifi teftibus prolatis. Ait, Herodem deletis Synedri) confiliarijs c domo Dauid , Ananeliim quendam & Synedros alios d profely tis fuffecilTe. Putauit nimh-um hic impoftor, neminem in Synedrifim ante Herodem fuilTc admjf- fum, qui non elTet c tribu luda & dotpo Dauid. imperire & fal/d. nam huius Concilij ea fuit inftitutio, vtfi ^cri polTet, e folis Sacerdotibus & Leuitis conlfaret, qui non erant e tribq luda, fedLcui. Itaque Scia Biblijs aliquando, & apud lofephum, appellatione Sacerdotum in- tclligitur ipfum Synedrium. Sin, e numero Sacerdotum aut Lcuita- rum non reperirentur,qui definitum, ludicum illorum numerum im- plerent : tum demum aiijs ludaris aditus in Synedrium patuit, nulla tribus habita ratione. Hoc Maimonidesdeclarat illis verbis inPcrek fecundo, poftquam dixit de Sacerdotibus & Leuitis : v«yu «h hifvir' obin vn Si non mianrent Sacerdotes aut Leuitas, etiam aJr mittehantur omnes IJhtelita. Vides qudm impudciiter Baronio hic Pfeu- dophilo Annij Viterbienfis, prxftigiatorisfatnofillinii,.impofuerit. Nec minus falfum quod ait hic planus de Auanclo &Profe|ytis,in lo- cum prioris SynedrijfufFedris. Ananelus hic finedubioi^ efi, de quQ ante dicebamus, Exercitatione prima : qui non Princeps Sypedrij,fcd Pontifex Maximus ab Herode fuit inftitutus. . His P/eudophiloni$ mendacijs ingentem de fuo cumulum adiecit Baronius, cum dixit. Concilium hoc feptuagtnta virorum de Regibus iudicafle : Horum namque rndicio^ inquit, PexpofiuLtua^. ymimque falfum eft : aut Synedrium hocius liabuiflc: aut in HerodcnaRcgem vim ciufmo- di aliquam cxercuiffc. In Thalmud Maffecah H.aSanedrin, perek 1 1. quod Digiiizod by Coogl ad Annales Scclejiajlicos z^i quod incipit, (olxngadol, iura Pontificum maximorum 8c Regum ac- curate explicantur. Ibi de Pontifice dicitur, indicat iudicatttr, & tejlimomm perhibet^ ac lejlimonimn aduerjits tdnm admittitur, dtfcalceat iS" dtfcalceant pro & fabulas ac mendacia cius feriptoris confutare. Habes excroplurn ff Qafauboni Sxercit. 'XIII. exemplum in anno Doipioi c c c c v i j. 5 j. Porro defertum in quo Iphannej dicitur pxdicalle, illam ipfam fuiH& ofuiftu. & montanam regioueiuduqua parentesipHusliabitabant, audorcLuca i. 40. virt eruditi cxilbmant. neque (anciuerint inficias periti Hebraice lineuae« vocem fepe non liguificare locum aoliuinr, & quem nemo inha- bitet ; fed potius (alcuolum,&montanum> in quo greges paTcantur: qualis erat ille ludase tra^us> vbi fita Chebron j & abx itemvrbes. Verum Ific temere quicquam affirmare equidem nolim. Mylberium enim in hac hifioria, a Piophetairaiadiim predii^a, Sc tanto ihidio laudis buangelilhs adnotatai latere .aliquod maius 1'ufpicor, quam aut capere iple fatis, aut fatis queam, admirari.. Quate iliis aflendri nonpoilum, qui omnia quaede lobanne narEanturi ad communem* vit£ rationem interpretauonibus luis conantur reuocare. . Vcftem certe e pi|is camelorum in ahquoluilTevluapud ludxos, nullo teffi. mouio probari queat e Biblijs,:aut alio fciiptoto veteri De folisCa- fpiorum facerdutibus iegete memini;, Vefiesillosgcfiairc e villis ca> melorum contextas. Sed rado diueefiffima: nam cameli (daipiaemol- litie lau£ ipfos Mdefios gteges fupnabaut, vt audor efi ffiiianus Hi> Aorix^nimalium lioro xY.ii. cap.xxxiv. In 1 1. Regum i.S. extat exemplum zonae corio conlcdx^ qua vteLaturflias Pro- pheta ; fed vellem illi fuilTc e pilis camelorum , nunquam ex illis veibis Scnpturae -yn» bl?a/f|icias, < ^io cHe qta cxi(limcnt Hcbraeolmm ^tj jacem, cuius in ludu delcribendo totieii Scripturx mcmiheruni, ve- fiepi tuhSlecvillishircorum^caprarutp contextam. Verum hocne- quccfacrapaginapotclldemonllrari, neque vllb alio, opinor, fatis firmo argumento probari. Proprium ipitur hoc Chtiftianomm ve- terum, qui ad exerckia pietatis cilicia e-pilis camelorum contexta ad- hibuerunt. Vidum quoqupjohapnis,: aufterK vide llupendum cj(<- emplum fiiiire, duhiuri nequit, & Eu;mgclifih> & multo expreffius Dotpino nofiro idaffirmatve, Matth- ^ > S. ^f fimilibus lods. Rati- pnem huius aufteruatjs in Ighi^npeaj^llUntDoidores hanc : oportu4 ifie, v$ qui pceuitenriam prxdicat^l habitum pflcoitcntixprx le fer., ret, yfJ^Tollatuslmx[, C9put Matthaei* Idem vir acutilSmus quae- feione 3( 1 1. in illud caput yord docet s ad comciliandamlohanni atti dpiitatpm, pro mu acubs fiiilTe illi vi|^ auileriutteis. Eum vide. . C ' 'jnei i ‘ ; 'h-iy _» c. 'i 11 -i.-, , .dfrl. ,• 1-J'j fiacoi; u; jii! p.rl ;r: ; , ;.0 -h . . .Acridas ■ ' ■ '-n;;:. . •, '.iiiO';:.' ; ...Air: ' ! ' • • * . ’ Digitized by Coogle ad Annales Scclejiajlkos ‘B. 2^7 r//. Aenii* lobannis fuijft locujia* eJiJes olim, mm tejlimon^s probatur. Locus Galemanimaiuerfu*. Serphiis^ cicada olim eJults, IJtdori^e- luJioU fententia rtjcitur, aitflSK is- dyiflSrJD. confundentit. Jhjlin. n- , ttadfrulbhusiytufcuUs olerum. lacohi de Vuriaco error. Anni XXXI. Num. XIII. AKei^« quibus vcfcebatur prxcurforChrifti, nullum cll dubium locuUastuide. Probarunt iam eruditi viri multis veterum fcrip- toruio teftimonijs, edules luilTe aliquas locullas, nonfolumin ludxa, quod&Rabbiniteltantur, &alijs regionibus Orientis ; fed etiam in Grxeia & oppodu Ada. Dubitare iam de eo non magis li- cet, quam de quauisalia re certillime comperta. Tot teftimonijs quf liintab alijs produda, pofTunt alia adijei, idonea, vclficflent fola, xquis ledoribus omnem fcrupulum eximere. Galenus Commenta- rio fecundo in Hippocratis Aphorifmos, inter cibos qui tardiflime aluntrecenfet camSxl^sts dxflSue, & dgdy-Vi, cochleas, fpondylos marinos, locuftas,carabos,aftacos. Exprdllmus Icdlionem editam Galeni : fonalTetamenfcribcndum non autem drcflSdi. nam apud Athenxum non vno loco iunguntur hxc pilcium tedaceorum nomina, Sed apud vete- res poetas Grxeorum, non folum dxftSxi ponuntur inter viles pullatx plebeculx cibos, fed etiam irtp0oi, quod elbvililTimum genus infedi, formicis, vt volunt Grammatici, affine. Nicophon antiquiflimus po- eta, in fabula quam infaipferat AtpgySivifyiiai, viliffimuin deferibens vidum ; f a5l« tu tpujta, eip$oif, dxfiSeK, rjpi\oTai' Vtri- ufque, &ferphi, inquam, & locuflx mentio inter res edules etiam apud Ariftoplianem. Theophyladus in epiftola cuius eft 3' vn/u/. initium, oftendit, caricas & locuftas oppido lautum interruflicos fu- ifle conuiuium. Eir>«»j9i« Ypvyii/j ^ u2 /mi ^ dxflhi a ^%aniA{ & AKflSfva. : quas duas voces vt ipfe confunde- ret contra vfum loquendi omnium Grxeorum audorum , ea fola ra- tio videtur effeciflciquod fciebat inter alimenta eorum qui erant rigi- diflimi ieiuniorum obferuatores fuilie ideft,lrudus arbo- rum. Epiphanius extremo libro tertio , aufteritatis intendendx circa ieiunia, varios gradus commemorans ,vltimum facit eorum, qui abfti- nerent diebus Itationum, etiam oLKcfSfuat ^ fru^bus , iufcfdis olerum , id enim eft e^w/njt , vt dicebamus ad Athenxum libro quarto, capite fexto. De fylueftri meile rede idem Ifidorus. De v- tiifque,melle, inquam & locuftis, vide cum alios, tumlacobum de Vitriaco Hiftorir Hierofolymitanx capite Liii. vbi iure mireris au- dorem non ineruditum , poftquam dixit locuftas in ludxa & recen- tes edi folitas & feruatas: polTc fidem habere fomnio,quod ipfi nefeio quis Surianorum monachus narrauerat : vt probaret nKeiJki lohan- nis non fuifie locuftas , fed herbam quandam, monachis in Syriaap- poni folitam. De monachorum fuorum cibo viderit monachus ; ac quod eumputauitiohannis fuifie cibum , falfus fuitproculdubio, & cum ipfo lacebus quoque d» r errauit. FIIL hhannk Digitized by Googie ■ W Annalis €ccleftafiicos 'B. VII J. hhames ^iijkribru n dium tranlilientesinquo redu tft politum, durius fentirent& loque- rentur de vmuerfopropolito alonachorujmemiailTe debuit Baronius, Arcefilam quondam nobilem philofophum dcledatil luaueolentiu vaguentomm fragrantia, dizilTe : ilidle fitiJlismoBibustyimpuiikif,(itd rem adeo bonam infamaru. Nunc quam beneferuetur in coenobijs anti- qua difciplina, quim abhorteaiit d negotijs fecularibus, qui fecuium aiunt reliquilIc,non videtur Baronius multum curaffe: iliorum xquff- llmas querelas pati non poterat, quos vita plus quam Sy baritica mul- torum coenobitarum, adiuftam ibdigdationem prouocarat. Sed de inditutionc monachorum dicetur ,11 Deus voluerit, copiofe ad annum Domini Lxiiii. Quod autem Baronius Chryfolfomum laudat in Euangelium Marci ;tdlitur , & malum Aridarchum fe fuilTe prodit. Nemo enim illas in Marcum homilias, qux vulgo tribuuntur Chry- fodomo, quxque Latinx dmntaxat reperiuntur, legit cum aliquo in- dicio, quin tituli falUtatem deprehenderet. Omnino dignum Chry- lodomo, aut congruens in illis nihil quicquam offendet, qui lerSione viri diuioi ingenium probe fubadum habuerit. Fallo Chryfodomo verum opponimus ; qui homilia in i. Timoth.xiii.rcribitjviderill- bi cum illam epidolam Paulus feribebatj moniales virgines aut non- dum fuille, aut dcfccilTe. Verum de bis alibi acCurate. ii i IX. Cljti Digilized by Coogie 250 ff. Qafauboni Exer^t. X'iJL IX. n. pieoda,grauis quxUio eib : de qua confulautura,i^udiolis|>rxftantif- limi aortrx xtatis chronolpj^j. Ego id tantum jdnotabo.; Sc Syrum Sc Arabem interpretes, fimpiicjter acc^jfle,vt Y«ib* fonaa{,OT6. pro circiter : non vt quidam lumqy-viri cbnt^pdunt, quibufeum Sc Baroni- us fentit, tanquam edet, quemadmodum loquuntur'Hebraeoi um ina- giltri, caphveruatis, quando aliquid prxeife deti^piiuatilr : ,(Cinichi in Miclilol voatCapb leemitat, alt^rumvcrOjC^/i joafchiur, q, (L demi- nutionis ; ) Syrus ita exprcl%, quafi legillet, «iii4 o i Ino-vj «» aaxl 'T^XKDt^ eia/. Ipfelefusemtetdjlens quafi triginta OHmrum ; oniidavocc Arabs vero lic : j, iy mipifitatJe/usejfiintrigiritaa^aKthoo eft, accedebat ad trigedmuni an- num, negleda vofula ani, 5cd quum apud ludxos miniderij Sacer- dotalis xtas legitima edet annus tricedmus exadus ; adniodum pro- babile ert, Dominum nollrnm ad minifterij fui tgodlioncra non pri- us accdiilie,quam illum annumimplfidct. Quare ainl necedario erit caph veritatis, non deminutionis, Vide Hieronymum in ca. x i. Eze- chielis, &inprxfatione eius libri. De.mcnfe & die diiSum fuperius. X CregotmTuronenfis feriptar interdum parum eccuratus, ^ias medita* uonesinhifloriam non raro effe 'verfas. Xn aliqua vis aquis Iordanis imprejfacontailu camis (firifii. Jfqua nofln baptijmi Qbiijli haujlrs miracuiofa vis. Anui XXXI. Num. XIX. LOcum Iordanis vbiChriftusbaptizatuscft, miraculomm virtute fuidc confpicuum, obferuat Baronius, & tcftem profert Gregori- um Turonenfem. Huic vero tefti, fcnptori alioquin eximio,quan- tum in eo genere narrationum tribui debeat, aliorum edo iudicium. Iple Baronius alibi monet, non temere fidem habendam ede omni- bus; qux narrat hic Gregorius, vt in anno Domini cccclxvii. num. X I. ^^^um fanc ed, illorum locorum diligentifsimos ferutato- res, cum primis magnum Hieronymum, qui aliquando velut a^yn- tico Digitized by Googlc ad^ Annakl BccleJiajHcos ‘B.t 251 iZti-' eorum agit, nullam huius miraculi menttOBctn fecilTe. Obferua- bat erudite Baronius in anno Domini primo ; caueudum cfie, ne pia meditatio pro hilborica airertione accipiatur. Huius praecepti negj^ geiitia quam faepe in hiftoria Ecclefiaftica Iit peccatum, vel aqux Ior- danis fidem fecerint. Scribit S.BerharduS in fermone ad milites Tem- pii, cap. i ju de Iordane loquens : Merito pmndt'tf)famat44 'virtutem, eptim "Mamntui iOe caufidetUe Trupheta jtnfit in torpore, iubeate (Jjnflo, ntntii i» aequis Iordanis cum magna deuotiont foUti funt abluere ■. nsjptodfS^nptor mjler d beato Iohame in ^fwnne ilh baptiez^tm^cmitaiiu fhu tuum fanEUficauit, Vim Regenerat 1 v> am confemt rommrfii O^nis, Loquitur hic feriptor cfentcntiaplurimeciHnlui temporis » nadi A>^ bulenfis quoque in caput ternun)' Matthaei, quzlbionrx x xsv;'hoe ipium plero/que fenlme olbendif Et ei?, inquit, difiiwM emmuue^ tpud Chriftttf eaSltt jure motd/f^mn cornu ^vim r^aureuiuam contulit aquis : quam opinioneni eruditus ille Icriptorfolidifuiiiis rationibus coniutat. Di- • uerfi generis miraculum eft, quod in aquis aJqfctiptores obferuant, i baptilmo Chrilli manans. Scribit enim audor cum primis locuples & fide digniilimus, lohannes ChryColbomus ; in honorem bapeirmi IciuChrilb, lianc vim manfilTeinaquisd Domino tuucfandificatis ; vt haufix ea node qua celebratur in Ecclefia eius baptilmi memoria, uon folum iucorruptae perennent : fed etiam ad annum alterum auc tertium durent nihilo recens hauIHs deteriores. Atque hoc experi- CHtia omnium quotannis fuiHe Comprobatum , idem audor confir- mat. Verba Chryfoftomi funt in ho milia de fando baptifmo Ser- uatoris,edit.SauiI. tomo v. P.5X4. Aam’£h»riifu^,Ksi6'tJiCa7riiimiu tUd 7^ tiTifreiii n^ietrt ^um. Am.' to» tJtb ^ ft» (u^oK-da -du! icfiiid "Uonii^vu' &U CPuAjifloww, a-u iu oiiu»ej*dy40iJSinU> 'riJ' uJolia, ' S - afyi(,d uSitwcui.iwi^vtnusoiJ' /u.du.un^cii'^ • ciiiaiiir' 7CBMcLiucini,'ri t'o» catmeTetrizyrWrtieillttJlratHr. > , ■ An HI XXXI. Num. XXII. rum. Quis primus omnium fuet» vocatus> variae exiitcrunt do- lorum hominum lentcntiz. Muld Grxeorum Andree eum hono. rem vindicant, quem propterea folent appellare. Alij Si- monem pariter & Andream nominant, vt qui hmul an- te omnes alios fint vocati Non tamen defuerunt, qui Philippum ante omnes vocatum putarent. Eucherms Lugduneniis, in vigilia S. An- di ex : Secundum h^c diSla beati lohannis, primus omnium jipeftolorum Tbiliju pus 'Videtur ejfe imu 'vocatur lUe, qui os lampadis interpretatur : quateims e^tpfe, O- creteri pofi ipjiimintelliganty ad quale officium eligantur, ^afi Grxeorum notiflima vox Philip? vs,c dii5honibus Hebraicis, n& Te os,fiue os me- um, & yiah lapid lampas, foret compofita. Huic fententiz eoam illa oblcruatio repugnat, qux toties legitur apud Patres ;Chril]tum voca- tionem fuorum Apolfolorum inchoafle a binis hratribus,Petro & An- drca,Iacobo & lohanne ; quemadmodum olim ad minifterium Legis Mofes & Aaron fimul luerunt vocati Seuerianus fermone primo in creationem mundi : XNiiais 0foJ ii.’Aa

eV. Jn tTO«*lKjAv,5»ra»t5 Mens Epipha- ni) eft ; bi«Andream& Petrum venifte ad Dominum : in priore ad- uentu Andream prxiuifTe fratri, vtpote natu maiorem minori : in po- fteriore contra, prxiuilTe Petrum Andrex. Igitur propter hanc Petri alacritatem, quam oftendit ducem fratri fe prxbens ;& quia nouit Deus cordium inclinationes, (non 'vocationes, vt habet interpres, per- abfurde : ) & notura habet, quis Iit dignus locari in prima ftatione ; Petrum elegit Dominus, fuorum difcipulorum’Sy;yr3inr, ducem atque antiftitem. Manifefto Epiphanius cauftam elefUonis faltem aliquam in ipfo Petro & eius virtute ponit. Similiter & de exteris Apoftolis interdum loquuntur Patres. Hilarius de Trinitate libro fexto : Tanta tam Deo propria, ai;^anc-m('xpVtee, 'vlayii/itTy -n t5 ritTf» Epiphanius quoque illo ipfo loco, quem ante indicauimus,aitPctrum K k poft ^f. Qafauboni Sxerctt. XIII. portlapruin, ro ^W(diuv. inuentumepa Domno, qui illum eo fmortftt dignam, 'Vt ipft iterum diceret, Tafce oues meat. lurc igitur Paulinus epiftola i v. ad Scucrum : TetraeJlQjriftui ;fed etiam dilciptdofito hmuervocaluli gratiam non negauit. Hoc enim vult: & nomen Petri, &< ci» ™7« A TnfMriutt&jjuAfu iu/tJ, ^ t5to, «y TV *M«ts iV» Mf t/»t< ZiaiSu/Ti ^TSHOtytMFII) o’»0/U«7( t5Bo^I;6^>4«,S (5?T» t^l TDIUAvTDU» cMtn Tfj, si S (ita feribendum) (c 5 i-miiufut IxiuiC-n^irf^vA ‘fkixf^r^rn {-nSn. Hscclulhnus : vbi obiter noubis, improprie poiitum verbum ai-niofia^M, quod prioris nominis mutationem fignificat per impofitionern alius. Atqui neque Simoni, neque Zebedxi filijs lua propria nomina funt ademta ;ied noua potius adieda cognomina. Itaque pafUm apud Euangelilbas&in EpilIolis,prioiesPetn&Iohan> nis appellationes vfurpantur. Ita loqui tamen folent Patres, vt dicant mutatum fuiile i Cliriflo nomen fuum Simoni : & ita Tertullianus libro I V. aduerfus Marcioneni, cap. x i v. vbi cauflam affert acutifft- mus Poenus noui nominis ; quia iy Creator Abraha, cr- Sara iff- Aufea no* mina reformarit. qua: eft ipfiffima luftini obreruatio fuperior. Docet hoc ipfum & Chryfoftomus homilia in lohannem x i x. vbi de nouis nonxinibus loquens Simoni & lacobo impolitis ; ait, templationis atque fciaitiatfpum imitatur. Hocii cui placet, non videtur difficile cau/lam reddere nominum Simoni & Iohanni impolitorum. Nam vt de lohanne prius dicam ; obfecro, qudm bene conuenit, vt is qui fymbolum eile dicitur dodrinx coeleihs , appelletur F 1 1, i v s To N1T8.V ? qua appclladone non foJum lohannes&Iacobus,fed vniuerfus Apollolorum chorus edoiSus eff, breuilTimo quodam do- dfrinx compendio. Dei verbo nihil elTe potentius, nihil violentius : neque illi magis d poteffatibus huius mundi poDe rclilfi, quamtoui- tru poteft arte humana impediri PexDoiwm,aitOauid, ittcL-lat tUu olxjyaula», fitlfftrihtit Jimiles flsrijli diJpenfatiQ* nem, ideft, incarnationem iUi^rarmt : at Iohannem tonitru : quem ait /ay.Ta» -n!w' fcientiam de T>eo, hoc eft deitate Chrifti, tradere..^, quie fit inflor tonitru ad percellenda hominum incenia. Nec diflimile elb,quod ait Dominus apud leremiam, 1. 18. /e dedijfeillum in duitatem munitam, in columnam ferream, in murum aneum. Etiuut vocis Dei in vtroqucTe- ibamentoliniilia elogia multa. At Simoni nomen imponitur Pe t r i, •quod lapidem lignificat. Quare ? Diximus fymbolum arSionis Pe- trum fuilTc, id elt, vitx periculis &'calibus fexcentis atque erroribus obnoxix. Ne igitur aut ipfe, aut exteri Apoftoli, qui laborum focij ilii erant futuri, in medijs tentationum fluftibus deficerent ; hocprx- claro nomine coryphxo Apoilolorum impofito, omnes illos, nomi- natim vero Petrum, ad conlfantiam Deus immortalis voluit hortari ; & hoc quali pignus certiflimu illi dare, prxfentis auxihj fui, tempore ncccflano adiutun. Saxum & lapis propter natiuam duritiem,durati- onis&conlfanrixfymbolalunt, & animi firmi atqjinconcufli. Hoc maxime fulcro opus habuilTe fidem Petri, & docuit cxpencniia, & obferuat Origenes, cum fcribitdeipfo & lohanne. Fnua (iquidem rea cumhebatfuperpehlus Dominicum, quod eflcontemplationis/acramentum ; alter f ope titubabat, quafl trepicLe aBionis Jymbolum. Addit in eandem fenten- tum plura, qux apud ipfum legenda ledori relinquo. Quare verba Domini noftri apud Iohannem, ita videntur accipienda, quali dixif* fet; Nouiegotc, Simon, quis fis : nempe tu filius es lonx, qux vox columbam fignificat ; ipfe columbx fimilis, timidus & virium nulla- rum. Sed me vide : ego te & miniflerio arduo deftino, & vires tanto oneri pares volo fufhcere ; in cuius rei fignum atque teftimonium, efto deinceps Petrus nomine : non de quauis petra appellatione deri- tiata; fed de me ipfo; qui & fum vera couAantia atq; firmitas,& Petra vo cor ; vt fias tu quoque pratfidio meo fultus, petra quauis firmior, & fimilis conlfantix alijs fuafor, ac magni incepti quod molior, prima- rius fundator, atq;aiia:oritatisprxcipux^053;i«)eni<. Omnino in ap- pellatione Cephx latere myfterium, & illa euincunt, quxantedixi- nius ; & Iohannes offendit, cum Grxee feribens, Syriacxvocis Grae- cam interpretationem ftatim fubijcit Atque hoc myfterium Chri- ftus polf ea clarius aperuit, vt narrat Matthxus cap. x v i. ijs verbis, de quibus accurate inferius, Deo propitio, fumus di^iuri. XIV. TeJlhnenU ' ad Annales Scclejtajlicos i^r XI F.' Teftimma Q>iyJoJUm it caujfs tppellatmu ^etri. 'Petri Xnmumnrnenahfiomdifftltati) pr,er»gat'mm - ' Petra aniltru. — l';.- ■ n;r . . 1 ii • \ '.V i',. I B 1 D E M. CObfirmMdfeijitqu* mododIflefuiftHij/ubijciemus B. Chryib- ftotM' atiqu6C loca , cx (^tilbus cbnOai>it liquido, quod fuerit tan- ti Dddofi» itldlilcmni dti eauflis &'/ignificationc appellationis Pe T R 1 Simoni imlftc^ SolMiutem liic-duas eius nominis caufTas afferre } id? amorrf^uc ciga CSftiftum vebementiam, & fidei finnitu- duiem. In eam ad' Galatar, capite 1 1 difputationem ingvediens de controuerfia interPaulum & Petrum ; initio huiufmodiobreruatio- ncED proponit, nyi^yr, ait, «fe< 7»« tv risTfv Erltr^t, ^ iras ctei mViTO» ‘ ^ iit.’ c#t£- 9»» S ly «'«aJ^Tf^oi 7»« Ka/ «ti io«n aT^'7i{ rpa~ 'oii-n, tV itMu» 2«) & iXtrw. ?Vi»i necejfario dicendum tjl deeatfutmPelriis/olitiia v/urpartfidttcut,{we Ubertate ;isr quomodo femper omnibus diJeipuHs in ftdtauerit • id eftj partes eorum anteuertens occupa, ucrit. quippe nomen inde (mpfk,propttr fidem qtua fkHi aut euerti non poterat. Et twn incommune omnes interrigabantur, ille pra cateris exiens, ait. Tu es (jhrijlue. Audioritas illa, quam Petrus vAirpault inter collegas Apo- ffolos, vocari folet k Chry loffomo, «CKv »'*, tura fiue prajidentia, vel fiducutOMtUbertoa. vtraqoe v6x k dominatione, & imperio monarchico, quod poflea excogitatum efi, tam longe abeffquam quod iongifiimd. Quare Chryroffomus & hic & femper alibi cauf- fam eius fiduciz allignat ; nonius dominandi dChrifio acceptum, fed zelum dcfideimagnitudiaeju. Samliancedidonistomo v.p.iSt. homilia in principium Adorum : Ofit sn >y mi» $ ni*^! xxnOtujau, orx 'ilxt ^»Aism%m/pu/udine Fiden ' srivii atsLm^ji/tSf/os cuW 71^ iilusn ■ Ita *■)(% ASdekJ^ts Jltu4uM rlal lereyinryseJiaji, «nif q^ppjTHw*. DrKf admonitionem virtutit iS' doBrinam inipfas indit appellationes fanflmtm, tanquam in pdam aream. Petrum igitur d 'XHriute ipfius fic nominauit ; demoru /{rationem ip/fus nomini mdens,firmitttdink circa fidem : M;^ Chrijli, itafcribiti,Tii<>^»eM,^Ti^K4$9o^: ae4]/jo]Q(^, riaiAT^ OJtaAiJi» a KJI>vcommcntantem. Sedquoduu fuper confideratione dignum exijiimamus ; hx ipfo initio Ecckjta erigenda, (qwe adificatio Dei ejl) ChkistvsDominvs tanta nudis excitanda fapientiJSmus orchiteHus, de primario lapide in fundamento collocando jlatim co» gitans, Simoni mox dixit. Tu 'vxaberis Qphas. Omittit caulTana noux appellationis, quam tot locis Patres commemorant, prsferdm Chry- follomus, licud ollendimus. CauiTa onaillionis eft ; quia Patres qui- demd?etrum a Petra crediderunt denominatum, vt cxprelfe affirmant Augukinus, Hieronymus,Ambrofius,Eufebius £mifenus,alij : at Ba- ronio & hodiernis Do«3oribus Hildebrandins fapientiz,pene hzre- tica eft hzc fententia, vt mox indicabit Baronius. Volunt enim non d Petra Chriko Petrum efle dii^um jTed iphim Simonem efle petram, & hoc illi cum Chrifto efle commune nomen. Aitigiturpater Anna- lium} Petrum 4 Chiiftopofitumcflc LAriDBM PRlMARIVMin xdificio Digitized by Google ad iAnnales Scclejtafikos 2,67^ xdificio Ecclefiac. Parum illi videlicet vifum eft, dicere fuper Petro Ecclefiam Dei effe fundatam; rufi ipfum faceret in fundamento Eccle- fiat lapidem primarium. Si «JUatrat hic aliquis> ecquem in Ecclefia: fuae fundamento locum Christvs obtinebit, -Ii lapidiiprimarij locum Petrus occupat ; refpondpbo, Baroniuin alibi Chri/lum quoq ; appellare lapidem primanum. C£ctcrum,quam Icue aut fere nullum ciicrimenab eo ftatuatur inter Dominum & /eruuin, creatoi em& creaturam, largitorem vit:e xternx & eiufdcm prxeonem, declarat illius prolixa difputatio fuptr verbis Cfiriuli, Matih.xvt. iff. qux habetur in anno x x x 1 1 1. vfai dodlrina illius erit expendenda. Pergit vero, & rationem fux fententix reddit hanc : Vox SyiiacA Latind inter- fretata, idem quodPetm figtificat j tx Crrua dktem lu^tii dnitur Tetrus /lam apud iUos 0' idem rjl atj. »' Tiiita. : Jicqut apud nos idem fn Teirus quod pe- tra ! nec apetraTetntr, ftd ipfeTttra, quo nomine a Q>njio appellatus cogno- feitter j quod nunc polliatw, cum a/f, 7« 'vocaheris Cephas : ac ft diceret. Tu •vo- taberis Tetra. Idem argumentum m ullis .perfcqoitur Bellarminusde Romano Pontifice, lib. i. cap. i x. & iterum cap.x v ii. vt alios mino- xum gentium feriptores, linguatum imperitos, iiidodfos, ridiculos, taceam. Volunt omnes hi efTe appellatum ab audoribus Grx- ci Terta menti, qui erat verius appellandus OsTfa, fPefrd, fi perleges Gtxcx lingux licuifiVt. Rationem afferunt ; quia Chrirtus Syriaca voce crt vfus,qux fine vlla variatione vt appellat Arirtoteles, delapidem fignificat& Petrum. Si huius fubtilitatisvenirtct in men- tem veteri Latino interpreti, autHieronymo,poterant illi pci Roma- ui lermonis analogiam, pro Petro Petram dicere, vel Saxam, quod fuit olim gentis Didix cognomen &Voconix. Atque ea fornial.a- tini in multis vfi fuut, vtpaullo poft fumus prob.aturi. Hxc Gram- matica obfcruacio ed fpcdat,vtper illam noua Theologia ibbiliatur, qux non patitur aliquid Domino nortro tribui in hac parte, quod non & Petro tribuatur. Iftud vero Theologicum quim alienum fit a veteri fide , quantamq; & quam horribilem in fe blaf- phemiam contineat, oftenfuri fumus ad annum xxxiii. vbiBaronius ex profeflo hanc quxrtionem tradat, &tertimonijs Patrum confir- mare nititur. Nunceiusvertigia premamus. L l XTL ^futathr Digilized by Googie xri ff. Qafauboni Sxercit. XIII. {^futatur Saroniivius paralo^ifmus_, udantis Petrum a Telra Chri‘ jio ejfe denominatum, tjuia Syriace ar 'Petra isr Petrus eadem .■ , Isidem. ' ' . 1 ; / NOn ejl, ait Baronius, d Petra Petrus, fed ipje ejl Petra. Si Simon eft Petra, quomodo Chriftus cllPctra, & primarium Eccleiiz fun- damentum,vt non femel affirmat Baronius, Petrus cenferi debet: habemus vt duas Petras, fii; duos Chriflos. quae tam maniiefta effi blafphemiajVt illos ipfos qui ita difputant,Baronium & Bcllarminum, ueceilitatem huius confequeatiae, quam ad anruim x x x 1 1 1. proba- turi fumus, exilhmem non attendiUe. Si non eo^em modo neque eadem ratione Simon ell Petra, qua Chriftus eft Petra ; hac probati- one nihil quicquam eius efficitur, quod probare voluerunt duo Car- dinales. Omnino enim Petra de Chrifto & Simone praedicatur, aut aut aut 8i vniuoce, opor- tet eandem definitionem conuenire Petrae Chrifto, & Petrx Simoni. Chriftus Petra dicitur, quia prxftat Ecclefiae fux vitam, & tuitionem vitxaduerfus omnia pericula, qua interna, qua externa, vt accuratd dcinonftraturi fumus exipfa vi eius Vocis. Hoc lenfu Simon li dicitur petra ; efticitur Deum verum illum effe. Haec vero maior & apertior blalpliemia eft, quam vt ferri in vilius mortalis ore debeat. Non igi- tur iiint vniuocx illx enuntiationes. Sequitur inde, aut .xquiuocas efie aut paronymas : neutro autem modo eadem definitio vtrique enuntiationi congruet: & verum erit,quod omnes pij contendunt ad- uerfus noux Theologix audfores : ingens diferimen efle inter Petram Chrifhim, & Petram Simonem. Porrd vtrum cfjUinvuiAii an dicatur Simon Petra, aPetra Chrifto, in re non multum intereft, in vocis formatione difiierentia tota eft pofita. Qux defiderantur pro- prietates vt fiant duo nomina xquiuoca, exdem poflunt etiam in pa- ronymis obferuari : fed vt legitimaparonymia conftituatur, hoc am- plius defideratur, vt fit differentia -Tr-raffiax inter duo nomina, hoc eft, vt terminatione differant. Simplicius in Catego rias . T&i J» S Tei ^ti/3pa ' IV "n a(p’ « /,^fa,cois><;"as, ^ TV oious^- «j «71 tAfi-mi IV ifiO/Mns •ns Tr-ranii ActeriTiMf. Tria ^3^ariaiwstPhilof(^himeoqmparoi^ceah ahqm ejl denominandus : res '^''de nomen paronymktanderimur, ipjm nomen, diJFimilitudo terminationis, quam Digitized by Googie ad Annales Scclejtajlicos S. qmmAi^iJioteks appellat ■aian. Deinde tercix conditionis necefliuccm pluribus explicat. Ce p h a igitur apud Syros cum proprium fit no- men, ctllielatjoncaahabetadCEPHA petra vcl lapis, paronymum tamen dici nonpotelb Contra apud Grxcos& Latinos Petrus a pena dicetur n^wu^r.cjuia terminatione diflerunt. Totum difcriinen iu vocibus ert> in re nullum cft prorfus. Difcrimcn vocum facit diuerfus linguarum genius, &tn eadem lingua aualogix ratio diJlimilis in di- uerlls vocibus. Indcflt» vt cum ex re aliqua fit propria hominis ap- pellatio, prius nomen &poftcrius dant vel homonyma, vel parony- nia, prout cuiufquclingux fert ratio, aut natura ipfius vocis, qux rem fignificat. Exemplis res declarabitur melius. Primi qui apud Roma- nos in gente Tullia Cicerones &in gente Calpurnia Pilones (untdifti, a cicere dubio procul & pifb cognomina inuenerunt; quod in cultura eorum leguminum prxftarc credercnnir. Igitur a voce cicer didf us Ci- cero .,jS5^Bsva<.'<;dvocept^,Pi£Q,itcm^ tou;«.'<. Cqntra,qiii in gente Licinia primus Stolo cd cognominatus, in Tremellia primus Scrota, a vodhas Jlolo Si (crtfa, nQminaiDucncrunt,quoiumcaufTas explicant Varro, Columella, Macrobius, alij. Stolo igitur cum rei ruliicx vocabulum crt,&(®0A(tvi)r lignificar, SccumLicinij eft cognomen; item Scrofa cum fnem foetam denotat, & cum cll Trcmcllij cog- nomen ; autSciPi o cumdcfignatirMiij- &quando Coriiclijdi cognomen ; femper io iftis poi^crius vocabulum priori clbhomonv- mum, non autem paronymum. Et eft in Latina lingua hxc forma- tio vfitatillima. Eiusformx cognomina funt, Merula, Sura, Terta, Ruga , Vocula,Gutta, Pcnula,& alia plurima. In Greca lingua ea (or- nia rarius occurrit : quia facilius fleduntur Grcca nomina in omnem figuram. Interdum tamen etiam in Gi^cis appellationibus eadem analogia occurrit, Seleucus iiL regni Macedonici in Oriente Rex feptiinus,KstfBii4-« dici voluit: fuhnen,8c Ceraunus cognomen Seleuci, homonyma funt, non paronyma. Seleucus 1 1. non fotum KiW, /*/)»« didus crt, fed etiani nJyu$, harha,Si Pogon Seleuci liu- ius cognomentum homonymiatn habent, non paronymiam. Huius Seleuci frater Andochus ^ rapinis & velocinite cognomen in- uciiit. /eprf^acc^iferjHieraxcognomen Antiochi. Fuit & aliorum vcl cognomen, vcl nomen: nam tempore Demorthenis cinis quidam Amphipolitanus venit Legatus Athenas, cni erat Hieraix nomen. & Hierax didus fuit vnus illorum ad quos feribebat Ifldorus Pcluliota libro primo.Finge eundem ab d«T»tfimiti analogia diduinluille Af^. Latine vertetur commodifTimd id nomen Aqurio ab aquila. Ita erit in Gr^cis vocibus in Latinis ^ plane vt inSyrhaers Ll z ccpha Digitized by Google r66 ff- Qafauboni Sxercit. XIII. cepha Cepha clt ; in Grxcis 7n7?7^yamuin. Difcrimen in (ola vocum forma pofitum cli ; in re nullum cft omnino. Sunt autem illa ratione multa Hebraeorum & Syrorum nomina formata : quoniam illarum linguarum voces non tam flexibiles funt, rieque tam facile nouam-jsr-zaaii admittunt, quam faciunt Grxcac. nsv iww columba, nivio«4lonas, proprium nomen Prophetae, caedem literx, eadem pronuntiatio, nulla in polle- riorc voce, harum nubes, \iy Hanan proprium viri, Nehcmixx. i6. nab /c^4«verha Scriptura ponunt tantum, neque expo- nunt, nihil probant. Loctis TertulliMt exponitw. Sukibtas 'Ba* ronij "0( (§) •Olfeci ' Oioi ! Subijcitpoftrcmd Baronius, ex eodem, vt ait, Auguftino : eft yerd il- lius Termonis obfcurusauiaxiV j^aiAsisral-iVatnCJret^^srticKu. tsa-rje TB oOTiAajet Si quondo in v%/" na* 7r'/pitSfio» Dominico aureo Antiocheno, IcgeB.Atha- n^tftutn in A|)Qlogu «ilhiperacofem ConlUntium,& Barouij Aiina- lp$k>anno.D«)i£aniiflidj2XX VI. 65. &alibi. Piopric nutt^xj elilitur- gia, 1) mifla. dortHWtnn celebrare ^ pro rem iacram facere* f*peiuA rudis J ttaia li valprimis rudinwntis Hellenifmi faiflefifnbuiQS.iraiKjuam dixi&t jwiipif deduci a : qui error clt plus quam puerilis,' & omne»iu- cpiias fuperat, qux io lU5c'gerterr legantur ,Vkliu Rationali Durandi, vel apud Zachariani CluyfopoHunum, vel^iitLegeiidaaurca,' iiue Lombardicahiftoiia lacobi de Voragine Archicpifcopi-GeBucerfis^ iane iacetifllmx. Adde quod futiKlliatac aiitiirtioni coniundium eilet crimen impietatis, non iine^uiTa contendat aliquis idicereenim no> men Ccphas fignificare caput, quid aliud elljitifiiimpcpitijw» velmea- daaum B. Iohanni obijcore< cuius exptella verbxfunt, 4j. o ifuAu. (WM niocif Cepfi4inUrj)TtUUhtfi Si Bdcm Iohafitri Euangelilix habuit Optatus, quid oponebat illum aliddr interpreta- tionem comminiici ? Sed itos Optato, yiro' d« EccieiiaDei bene nie- rito, tacilc ignofeimus : neque veid ita inianithus, vt propter lingua* rum ignoratiouem, vilius Sandiorum Dei viucntis gloriam vlla cx par- te velimus imminutam. Baronius verd grauiflima reprthtnlione digl nus, qui vt hodiernx ambitioni feruiret, haliucinaiionem Optati, (il tamen Optati (unt illa verba : non cniindcluntviri graues, quiiniiti- tio groflemate corruptum iuillc Optati textum contendant :) propter honorem antiquis Patribus debitumjdiilimuiandum, venulare & in argumentum reimaximx trahere non erubuit. Betlarminus vero, qui editione Hebraicx GrammaucX,,aIiqUam eius lingux peritum cft protelTas, multo etiam grauius peccat, hoc argumentum afferens in luis difputationibus, quam Baronius. Quod ait Baronius, primo om- niunvPatrum Latinorum eius arguiibix venifle iti mentem, Optato Milcuitano ; Ir a feiente & prudente ftriptum, ingenuitatis laudem meretur. Tacite enim decretalem Auacleti Papx damnat Baronius, pro qua Turrianus & eiusfarinx feriptores multi, tanquam pro aris & focis dimicare foleut. Ea eff decretalis tertia, in qua exponitur vox Cephas caput 6c priitc/pium. quxverbaxut feriptor eius decretalis de- fumpfitd Vigilio Papa ; aut ipfe Vigilius e falfa decretali Anacleti. in anno Chrilfi d x xx v 1 1. deicribtcUr in his Annalibus eptftola Vigili) in qua funt hxc verba ; Quoniam Hcet omnium Apofiolmmpar rjfet elegio: ®. tamm^ttroconcejfumejl, Uur in partem plenitudinis -Jed lumnms Ton. tifexnjflmptuseJlinplemtudiHem potejiatis. En nugas, en inepti js,en cx- citatem illorum temporum. Illud vcrd intolerabile, vmdicatHS a falfa iS' inepta Maldonati interpretatione. Anni XXXI. Num.XXlX. IN hifloria miraculi, quod fecit omnium primum ChriftusinCana^ quis fitqui dicitur Architriclinv s, eruditi interpretes rede dudiim expofuerunt. Nec difplicct, quod dodi viri obieruarunt, eas miniftcnj partes obijfle architriclinum, qux fuerunt apud veteres Grxeos «Acj Tfii ; cuius munus deferibitur ab Athenxo libro quarto. Affine tuit officium cius qui dicebatur in aulisRegum pin» cernarum manifierfiveprontceriM : qui titulus Iolao tribuitur in vita Ale- xandri apud Plutarchum. Maldonati lefuitarumvirulcntifrimi, error ' elf ridiculus, exilfimantis deferibi officium architriclini in Ecclefiafli- co, initio capitisjt x x 1 1. Homo tam virulentus, & tam acerbus alie- norum fciqnorum cenfor,priuatum minifterium nefeiuit diftinguere d dignitate & honore publico. Ait audor Eccleflaflid, iyvndtiit n «t- •nwra. Lucem vel ma^ijhratum conjhiHeruntte, nempe ciucs tui : non au- tem conuiux architriclinum, vt ait feriptor maledicus : cuius crafTam ignorantiana Digiliifwi by C.oogle ad Annales Scclejtafikos TB, Z75 ignorantiam confutant proxima verba, u» eVaio», ne ejferam-, noli fu- pcrbire : fcilicer architriclini ea dignitas cft,vt metuendum llt, ne ani- mos c minilfcrio fumat aduerfus illum cui operam addixit (uam. Ne- que vero conuiux architriclinos creant, fedfoluspatertamilias. Cur igitur numero multitudinis dixill et potiusenim dicendum erat, enatus es., vclfimilc quid. Sequitur, >^rrteii @ oneTrJcq /jj^^'A.Sia/aioie ' 3 «iiotymi 7B ei«7BK ^ 9 ftimp <$vci ■ (£ o-n 7(U( clittrmi ' cxctAtui» a' 7J.S4 Tw tv< . OenopU, magijlmtus quidam erant apud ^theni» tnjes ; Ifli autem Oenopta (Aferuabant qua fiebatit in caenis, fme epulis : an con> uiuje in bibendo aqualitatemferuarent, <$• erat magiJDratus. i Anni XXXI. Num. XXX. T 'Raditionem dc lohannis nuptijs in Cana , (cuius aude- rem facit Hieronymum -Diodyfius Catthufianus Commennrijs inlohannem, magno errore) certis argumentis confutat Cardi- nalis Digilized by Googie 2 7 <5 ff‘ Qafauboni Sxercit. XIII. nalis Baroiiius. Ellet vero eius difputatio erudita amantibus veritatis •Tiatior, li iu extremo Nicephori Callirti vcl omnino mentionem nul- lam tecidet, vel errorem illius caftigairetpotius, quamvllo aflcnfus genere confirmairet. Narrat Nicephorus tanquam rem certam, Si- monis Cananaei tuille has nuptias , quas primo fuo miraculo Domi- nus decorauit. Nimirum id ille colligebat, vel alij a quibus accepit, ex ipfo ilhus Simonis cognomine. Sed nemo nefeit illud cognomen apud Mattha:umx. 4. vel non efle {Si.)«»apatriail- lius.veriimprotellionis potius autpietatis& zeli elogium : cuius in- terpretamentum poluit Lucas vi. 15. oZnA&mis. itaque euerfum cfl; fundamentum eius opinionis, quam fecutus efl Nicepnorus. De cu- ius viri indicio in tradandis /acris hifforijs, vcl ex eo poteff abunde conrt are lecf ori, quod ibidem de hoc Chrilbi miraculo /cribit. Nam m :ex ocadtiiiiicert/fque hotris uinwnejfefaElum. 19 a(pa»J»0o- OiiO'' 6 ita ille pei uerfa interpretatione fua Chrilfi miraculum verum 5: vere admirandum, vertit in ludicram prae/ligiatoris alicuius Nam vbi miraculum, fi ex vuis expreflum eft vinum >. at contra Euangelilla, qui S cJtm aquam in vinum /uific vcrram,difertis verbis confirmat. &itcrumiin.46.£W>io(3' viup oT~ 10?. Humbertus Epi/copus Sylua: candidae, in di/putatione contra Grxeos : Poluit Domiim, certi myjlerij gratia^ priuf aqua hydriaa d fejh mint. jh is Tfque ad fummum impLri ; poft J9I9 nutu fuo mirahik . z 7 7 Dioa^us hiWwtiwo iMttfeftij Pi'^V^MidhHebraidt. Apud vtrunque iioaim tria dppiiia aiit vid recenicMq^eiuidetn nominis, Icd inbuunt diuer- iatUinv HiMOnyrnivvrbhrubc in promptu. Euiebianaadfcnbam hic, quianotidum-r^ ItbOr^ft Alitu^. K^v«^AiieEu(. JfoJus fom Araiiit. ' ^wj licM dt fonte. }hudi. &iU •nueamit Fejla Satehi mciije i ‘(‘'Imiki/ifapudGrteeoei" AU^ufi'LyiKtJlu aqua*- Acidula. ’ i- . . ■ , I j , 1 < .. . ,hi j!. ■] A.Naii XXXI Nuirt., XXXIII. |^'\Breruatio Epiphani) fupervitiofis fontibus, prorfus eft admira- Vv bHis. Non «lirtrdubitamusi vif um fan^HlIimum ea rctuIilTc in litcras, quae ftbi certa liJc elTeat comperta. Sed in illis qui at- texit dc luofcriptor Annalium, nonnulla occurrunt animaduerlionc dignai Nam quod dit, noHUtn‘Id'tegiifc auftorem, qui ante Domi- num nodrum vixerit, IbntittttiVibuthfcaturientiuni, mentionem la- cientem ; non meminerat vir aliquando libi le<5Iiini, opinor, Vitruuiurh,3Equalein Augufti fcriptorcm ; cuius verba luntli- bro V 1 1 1. eap/lrbpSlW-‘ttAiNf /mtex:C?ri 'vino mixti ■ quemadmodum tjl rMwx Taphlononiet, fiunt teimdenti. Plinius quoque» hbro x X X¥."iae/<77racu> lorum, ejux poft miraculum lu Cana pn«Mim cxdiwrunt, ve- hementer dubito. Nam ipfum fontis;|^icB Di^s^ffcaojk (ita cnira ferifaendum) antiquitatem eiusmiraculi.y^ri aa fa|fi, videturargocre : quod dulta antiquitas cxilKmans ejQTe nipoumeotura Libeufatns i loue geniti, A/oho tonte manabat, vt putauit Bafonius sfedyiatir Plinjus libro XXXI. Menle autem lanuario rnuUas Gtsgcjae ciijiutt^ajiquoc dies in Bacchi honorem agitaTTe, tclbintur Grx^i Gramtpadei ; ejui eam caufiam aderunt, cur lanuarius Lenxon luerit appellatus, bic illi s Atuimui £?ii olcu\icifto(' citr Awhio-uto r>i topr{Lj -nJ /uiSu/i-pdit^ Uu A/uCfjtneu Nlalc etiam in hoc album refertur Lyncedis aqua, Vitruuio, Sotioni, & alijs antiquiiii- mis Grxeorum Icriptoribus commeQiQrata. Adde quod , li.et illi Tertullianus vinofam venam attribuat ; & cum ipfeaducrlus Valemi- nianosjtum etiam Plinius, feribant ebiips cdccilTef Grsci tamen illam aquam inter Latini inter acidulas referunt ; quo lapore aquas d vinolisdidinguunt ijdem Et tam olim mulus locis venas ciuf- modi luifle obferuatas, olfeiidunt ida Vitruuij. hm Junt nonuulUaadit Sed bauc rationem conciliandi hxc duo ioca, cum propter alia uoo.prdbo ; tum maxime propter hunc lobannis locum. Optime enim cumje^sf phi calculo Buangelifix conueniet, fi ponamus, vt rcribituc’in Originum, anno x v 1 1 1. polluam Herodes regnum adierat, capdi leroiolymis, confilium ab illo elTe fufixptum noux aedis zdificandae. Erat is annus lulianus x x v i. vici x x v 1 1. nam aditi »b Herode regni annus primus in Julianos nonum & decimum incidit. Scribit autem loiephus, prius Templum abHerodefuiiTedirutum, & nona funda- menta pofita operis noui. vt verilimile fit, vel propte^hanc caulTam, vel propter lapidum & materiz prxparationem,vnum (altem annunt laplum prius ellc, qudm lacerentur Herodiani Templi fundamenta. Atque hoc lofephus clare fatis indicat; qui initio capitis x 1 v. libri x v. Originum, lj:ribit,Hcrodem anno regni x v u 1. id eft, pro- pofuilTe animo Templi inAauradonem. poAea addit, quanra cum difficultate fuum hoc confilium ludxis probarit Herodes ; po Aquam illis promififlet, x torcyrtgfi «», » &i( rUo oiuwa^u*»/ : tmprm fe Templum fare demoliturum., qudm parata haberet omnia ad eiufdemperfeSionem necejfaria. Tand operiiappa- ratumannivnius,iniuimura, defiderarc fpatium, nemo prudens ne- gauetit. Quum przferdm feribat lofephus, ilio temporis interuailo Leuitas edoAos fuilTeartcs fabedes, vt illorum opera Templum con-' Acueretur. itfAjm, ait, unnd.iAt.iii tTV£5l43!TMt^»«, .fwTTlWttJ Igituf . • - N n anno i%o ff. Qafauboni Sxercit. XIII. annoxix. regni Herodis currente, lulianox xvui. cepitnoua mo- les Herodiani Templi xdificari. Adde annos quadraginta fex, per- uenies ad annum lulianum TeptuagcHmum quartum; qui fuitx v. im- perij Tiberiani : quod erat demonftrandum. Etd autem fcribitlo- fephus p. 485. Herodianum Templum menfibus ododedm fuiffe zdibeatum, connexa autem sdiiicia annis oAo : certum eA tamen ex eodem audiorc, continuatum fuifle opus ftrudurz illius per mul- tos annos : adeo vt vldma illi xdificio manus non fuerit impolita ante annum Chiilfi Dionyfianum lx v i. quadrien^ ante exfeidium le- rofoly morum ;vt nanaturlorepho, librix x. capite odauo,pag.62, i; XXIK ^citurfalfM EuodiiUt O^filfaaus b^ia,dtTtlro a Q)rillo baftizato. Akmi XXXI. 'Num. XL. Epetere hic cogor, quod iam ante probaui ad Baronianum Ap- IVparatum : Euodium illum ex cuius epiftola Lvmen inferipta, (nemini veterum nota, vt & Baronius fatetur in anno l x x 1. ) quzdam deferibit Nicephorus Gillilfus libro 1 1. cap, 1 1 1. Edlitium elTe quendam Euodium ; non autem, vt putauitNicephorus, illum Apolf olorum difcipulum, primum Antiochena Eccleliz polf Petrum Epilcopum, cuius etiam IgnatiusmeminiL Quod igitur ex eoaEiert Baronius; fotum Petrum d Chrifto fuilTe baptizatum, ceu falfum cum audfore falfo debet reijci. Nam fi Euodius ille antiquus hoc memo- rix prodidilTet, vir cum primis ; non dubitalTcnt proximo- rum feculoruiQ homines, an Apoftoli & nominarim Petrus, vel d Przcui fore Chrilf i, vel ab ipfo Chrifto fuiBet baptizatus,vel i neutro, tot enim fuerunt ea fuper re diuerfz-fententix. Tum autem illud enantiophanes in verbis Iohannis 1 1 1. aa. Q)rijhuhapti;^bat ,• & i v. a. Qynflus non baptizabat ipfe^ Tertullianus, Chryfoftomus, Cyrillus,Au- guBiuus lic foluunt, vt pofteriorem locum velint prioris elTe inter- pretamentum : ita vtreuera neminem baptizauerit Dominus noBer. Si de Petro d Chriflo baptizato conflans aliqua in Ecclelia feruata ef- fet traditio ; cur d tot Patribus, qui de his egerunt, ne vnus quidem efl repertus, cui hoc elfet notum i aut quare Auguflinus aduerfus Noua- tianum feribens, epifl. c v 1 1 i.qui Petrum fuiflc baptizatum negabat, homini importuno traditionis huius clypeum non obijeit? Clementis locus c quinto Hypotypofeon dudum amifTarum, quam fincerafide a, Sophronio laudatus fuerit, nefeio : tum autem Clemens ipfe, quam familiariter libris apocryphis folitus fit vti, nemo ignorat eruditorum. XXK 'Baroni Digitize: < • ^iAniuiles Scclejiajlkos^.' 2S1 X'XV. 9tromjerroryCor^unJnttitdttolocayJB»on(ff> jEum. Eujehjff - ftmutmumdenjtroqut. LxiuSyri^araphraftieanimtdutrjHi. . ,<■! . I . I I/, il '.I. ^ I - • ' ' ■'!' , , A N M I XXXI, , Nam. XJLII, ^ ' DlfputMiode loco vbi baptizabat lohartnes, coniccflUra claudi- tur, quam non dubito cflc falf^m. Vult enim' efle idem /Enon . '& /Enanj quia vtramque vocefn fignificatc fontem dicit Hiero- nymus. Sed Hieronymus duo locafitu feparata commemorat, quo- rum alteri nomen Acnan, alteri Aenon. Habet-aut<{m ille ab Oulcbioi cuiut verba deferibam c Kbro De locorum nominibus in facra Scrip- tura. A/,4», iAlrifi, rah^ntll AitanAfof. myii "fir H*c Eufebilis de yEhan ititer loca Mofi me- morata, refpiciens locum Geoefeos x i x vi 1 n 1 4. >vbi Septuaginta 5eniotesvocemC3')l^j7i^noi/m verterunt AiVAu/ Hebraei verd, vtad-' monet Hieronymus, non pro loc! nonune ioeipiunt;-fed biurum in- terpretantur ) proprie cft iw«(P94jjW, vel n x/>!^k,'duo oculi, vel dno jmi ■ies. Propterea Abenezra viamdebotari puiatinter duos fontes. Dc Aenon verd feribit Eufebius •: Ahtit i I«4o'»i!c; mot S ^y Hin-non ; perperam enim apud Syrunf pataphraften iod feriptum cft pro 'Dun. fJin^ion prO quod apparet ex Arabica paraphrafi } neque aiTentiendumdoiaiflimo interpreti, qili non animaducria librari] menda, citponk Syriacam Scripturam, Ocu* hiceltlmhtt-.itHia-aaaeliOculmtfijcisi^ K ' i •, ... .l::-.,,, ii:; I i - - XXyL lofephi in hiftoria Htmdiadii Mrj ■ ©e Hherii &iie[>oiibui He- rodis, quorum in fpjiut-tejia^to' hnfla/it mentio-. ■ ^ ; 'j • • ‘ • i r .. j . : / : (I : . ,I "j.o' i; . jr, ■•j ' , v.iu Anni XXXI, _Nuin. XLVII. -.1:, e • i - ’ » i * IN hidoria Herodiadis, quam Herodes Antipasdbxirvxofcmj lo- fephus partiin eadem cum Euangeliftis nafratspaf liim diuerfa. Prx- Nn a cipua 2gr cipua diucpfitas iirco«ll;quod EuaugclilliBJjnidciniMaofesusjlWar- cus. Lucas, inagiio coofcnlu raibuai,.Hcrodiad*mvpmji tuifle nup- tam Philippo : at lofc^hus Herodi cuidam, Herodis Magni filio, e Mariaminc Simonis Pbtilifieis filia,' Viia tx Herddis vxoribus decem. Ha^cdiferepantia quumoulUm dpocilutidhe oiadmiitBUfti.iuiUii^ cjl: dubiam cria/Tc lofephqmi &;qui4em>grauic'cr; tEnranipnim-kbi: mendacium, quicquui4iwit>>sirflp«§oacoraculis.uItirei§iuiri,Baro- nio rcprehenlus ivop Jpcft lofephus- iSed quod idem qifccit.vade j/lc Hfrodes rcpetttc projdieiici CuiwioequcjBrteftanveiHQifcicBodu faifta rcpe.iatur mentio, libro Prig.sjr.j j. eap» Jt. AAa««iatkiOpiI>¥* tosji^tiiuj^lmpletans.' Sufpicionetia iuijeit hxc vqrlio.lezille lUuna» ^njgKrot, ^rvy^tit *u*u I' , Anui XXXL Num. L. SVbqchurbitloTia colloqui) ChrilH cum muliere Samaritana, Io« hannis capite qdatto. Atque hic Baronius caudas odiorum inter ludzos & Samaritas commemorat e libris lofephi. Extac eadem narratio, cuni in alijs Rabbinorom (criptis, tum etiam in luchalln Za- (^uthipa^c 14. Sed multo plura de iliis rebus & reconditiora inueni- entlhidiullbarum antiqmtatum,in Notis lolephiScaligeii ad Cjiro- Bicum Samariunui»> libro Tepiimo £>e emendatione temporum. Q^iod auicmBaroniusiententiam Ptolemzi Philometoris in difcep- utione ludxorum & Samaiiiamm fuper templo legitimo, per quam victtcauilaludamrum, ad controuerfias hodiernas trahit; vtindeeU ficiat, ap>ud illos demum elie veram Eccleliain, apud quos cd Ponti- hcuin coatinuaTuccellto : et(i rationis aliquam przfe tert (peciem ;(i tamen xqtiis placidifque animis res propius infpiciatur, frigidum ap- parebit;i:n//)^i:>'vt,licet fuos eleidos & ludzos in occulto ,quod ait Paulus, etiam alibi nonnullos Deus Opt Max. haberet : cultus ta- men externus vni dumtaxat loco elTet alligatus. Oeutcron. x 1 1. 5-6. Is locus fuit peraliquod tempus, Silo, vbi erat Tabernaculum &Tc- ibmoniumconuentus. pofrcaSiluntedelerta, Templum xdilicatum efr a SolomonecxDeiprzfaipto : quo in foto Templo adorare & lacriHctj Deo offerre licebat. Adoratio enim cum facrihcijs iunda, niifquam alibi nili lerofolymis fuit licita aut legitima. Id erat vere religionis fyrobolum, cui communicare omnes necedarid teneban- tur, qui verum Deum cultu externo vellent colere. At Samarite, partim olitHt^auc, vt d Domino iplb nominantur , Luce X V 1 j. 1 8. partim fchifriiatici, Sc Apofratz.Maualljs propago/le vera religione Digitized by Googl 28^ Qafaubom Sxercit. XHI. rcliaioncfccuri, in uiontc Garizin, cultu ^ fc inftiluto Deum facrifi- cijs colebant, & promiffiones populo ludaico faifbs, ftulttfibi vin- dicabant. lidem cum ludsis certabant, non deveritate equidem re- ligionis, fed tantum de loco, vbi fecundum Legem Moli* Deus elTet adorandus. Etfidiuerlillimxiamtum res erant,' cultus intdniusUuc fpiritualis, quem pricipue Deus femper d fuis ctiltoribus exigit ; & externus, qui peculiai iter fuit tum adibimus Vrbifan^z & Templo: erat tamen eo tempore quslfio de loco legitimi cultus, maximi cura primis momenti : quia vidforiamiu contentioni: de loco legitimo fe- qui videbatur, tanquam corollarium nccclTariumjvidoria de yeriute religionis & legitima adoratione. Quanquam, vt dixi, de eo quod praicipuum erat non contendebant Samaiitx •- fed tannimde Ideo; lofeplius lib. XIII. capite rextOjControuerliacilEusAatamfic expli- cat : Tttf C4 04 S ca.rttex^ii f0CSruei«u'cuv K$ rSr nuA^<;am) ^ ei R.uffu nus venit: In Jkxandm JudMf O- SmarittUy temftorilui Ale» xandriMjcedon$sfuperCarix;^inmonUcct^rttxerwu, contigit contm/t fe^tio» 7tem excitare t ir propter Temjdacortm^o Ttidomito certare : ludreu quidem dicentibttf fecundum leges May fi Templum fi in lerofolynm corfiruxffi : Samo* ritis autem in Gari^n. Tota lis, vt vides, erat de Templis : & ludiis & Samaritis pariter contendentibus, fuumTemplum ex LegeMolIs ha- bere aui^oritatem. Et haec ell caufTa cuius cognitio de panium con- fenfu Regi Ptolemxo defertur. Scribit lofephus, & ludzos & Sama- ritas, ante caulfx coniei^ionem & s^fiKSLoiat, apud Regem iudicem iureiurando fefe obdrinxilTe : ^ tijf ^ No/^o, : Je demonfiraturos [u* cauffie isfiitiam fecundam Legm Mofis : Andronicus tamen qui caulTam ludxorum agebat, non concentus foloillo proba- tionis genere, duo infuperalia adiecic argumenu,non ncceflaria illa quidem ; fuiheiebat enim probatio c Lege ; fed tamen appolitinima : prius erat,dcontinuafucceflionefummorumPontificum : pollerius, adonarijsRcgura Alix,quilerofolymitanamxdem ornarant ; cum interim Garizitanx rationem haberent nullam. Verba lofephi funt : AitflfiKSf rV "ilantu^cat c^cnitli/uu, 'i^'rV ua (x^oo; ‘xs liui ‘Itfa/ul cath^dfdft »t »/>$« TW icud ' ^ tit TK fiiaiaf PicuiXUf S It^t i^lt/LUmu jdtc^AVn ' IV J'’ o* r tradi- difle; do tfaria&munera-a Regibus ACix accepta : quorum Regum nullum ettititfc affirmat Andrt^nicus, qui templi Garizitani maiorem rationem haberet, quim fi omnino in rctiim na- tura non hiiflet. Non eft mirum, viciflb in illo iudicio I udxosj qui ve- ris &iulbtia caofTs aduerfarios iu palibn Scmanifelld /iiperarent. Hodiernx controuerflx qu^m toto genere fiot diuerfx abilba con- tentione, & pueri intelligunt.' TriOmphat hic tdmen Baronius, 8c quali lufHcere deberet Philometoris ilhid iudiciuin, ad lites omnes in negotio religionis decidendas : Hac, inc^uit,referrenonpi^mt,tHm ad hU JioriamEuatgeUcam elucidandam, tum etiam rvt/apientffi»uo>'Zi 3va4», (tanta vis efi veritatis) in annis Domini odingentefimo nonagefimo, & nongentefimo : fxpiiis autem, atque adeo Ixpillimc in luis Annalibus & obferualTet & falTus elTct; fi tuifiec in illo tantus candor & amor veriutis, quantum fuit partium ftudi- um, & firmum propofitum Sedis Romanx i, quod aiunt, omnibus inquam ingenij viribus in maius extollendx. Quod fi in Romana Ecclefia, omnium quondam longe nobilifiima, non re- peritur fuccellio legitima conlbnter cullodita, vbi reperietur i aut quomodo perfonarum fucceffio erit firma & Habilis verx Ecclefix nota ? Enimuero fuccelfioni perfonarum addatur, quod longe pluris eft, imd iQ quo funt omnia polita, fuccellio dodiiinx, & in dogmatis ac d by aJ Annales Scclejiaflicos ® . 287 ac dirciplina, cum primitiuz Ecclcfiz Dodoribus confeiifio. Nam hxc nota fi dcfucric, vana cll dc altera iadatio, inane leuium ingenio- rum terricubmcntuni, Dei atque hominum manifclla irrilio. Vere' GrcgoriusNazianzcnus in epitaphio Athanalij ; , iLb ni SJnCudi, »' -dw m Exijhmanduin cj}, propriifucceJiionmeJJiyqiveeJlpietatisnonpr^pofuHrte. Aurcaprodus ver- ba: non negat habendam rationem iucccllionis Epifeoporum ; Icd prxeipue &antc omnia haberi iubetpia: dodrinac. Et notus db oni' nibus alter eiufdcm Patris locus in eandem fententiam. Ptolcnixns hic, quem fapicnuffimum Regem appellat Baronius, Philometor di- dgs elb, noa ex vera caulTa, fcd ridiculi gratia, & ’Gn vt in Atticis ell audor Paufanias. Non eft dubium , quin grauifltmum aliquod peccatum vel ex amore vel ex odio, iu matre fua admiferit. X^VlII. SimMU apud Johamum pro Sichar,Jtt4e Sichem. Samarita- nus pro Siclxmua. idem fva Sichem 0'Sickv, rvarie prod/tum Eu/ebio •IS' Hieroi^mo. Sychar. Nebilas apud ‘Beniaminum. IN hiftoriadc Samaritana Ioh. 1V.7. ciim aitEuangclifla, Vemt mu- lter de SameviUi redc'obferuauit Lyranus, & multi poft illum, vocem Samaria non efle nomen ciuitatis, fed gentis vel regionis. Quam obferuationem miror d Baronio efle prxtermillam iu eius hi- fborix explicatione :efl enim prorfus neceflaria, vtlohannisnarratio rede capiatur. Ratio autem elt :quia nonfit verifimile, vrbis Samarix incolas aquatum venticalfe ad oppidum Sichar, fiiic Sichem ; quod d Samaria diftabat, audore Beniamiuo Tudcienfi , h>^^em. Locus Hieronymi cfl in epitaphio Paulx matris. Sed non conflat libi vir ille fummiisin ea obferuatione : nam alibi vtramque appellationem agnofeit, & ceu diuerforum locorum nomina Sichem & Sichar receufentur eidem in O o ' De Digilized by Google 2-88 ff> (^afauboni Sxercit. XIII. Dc locis Hebraicis. Sequitur autem in eo Eufebium, ficut fere in toto illo libello. Vtriufquc verba fubijciam, quum prxfcrtim Eufe- biana publicam lucem, quod feiam, adhuc non viderint "E.vytfA , ^ n' XiKiodt, n i tuoifiruji' ■^»*^c#v7n< q iua'(im( 'Nlas TnMai ' itja. S''UKrvmi TV 'j ttHrleJ ACi'o«A6^, auiiui' (il^aijUic* Kejnoii' tdfrLc Ug^CeaL/*.,ut d» BinAuofi ' xjimfc^ ttuif xAxfV 'S.v^fA 3 ^ ifU EjM/uif a’9' tXimi. HVj Su^jKcIt o/m Ec th'a<« (puj km, tjiM Latini & Gr/eciSicima omt >vt Agnorum narrat Hijloria ; O fita ejl in finibus tribus Epbmm. Sed t/ ^ loaiiUo aj oaM? AUbtlas ejl Sichem. -EA enim ipAAimum nomen Neapolis, fcd deprauatum, vt fexcenta apud Syros & Arabes : quibus folemne cA literamp vertere in * XXIX, De nfvm»lur mdkktm Gelt^j de epijlola Ah^tri ad Dominum. Argmenta aHatapro tmagitit ad Abrarum miffa examinantur. Amni XXXI. Nam. LVIIE De epiflola Abgari EdelTeni Toparchx ad Dominum.doifliorum iudioia audire malim, quimipfe aliquid pronuntiare. Miror ta- men,audoritatem Romani Concilij, & Papx Gclafij adeo con- temni hodie & pro nihilo duciab illis, quibus fingula vcrbitl^^P^rum multo polEeriorum, puta alicuius Hildebrandi, vel Bbnifacijodaui aut Alexandri fezti, totidem fiuu oracula diuina. Nam quis ignorat, multos hodie falfos &£ibulanmi plenos libros a Franciflo Turriano, Petro Caniflo,Chriflophoro de Gaftro,non obfcuri nominis IcTuitis, Ttec non d plurimis alijs delendi, qui a Papa Gelaflo funt reprobati ? Melius igitur Melchior Canus , qui Gelafl) iudicium fecuens , hifto- •: O o 2 riam • D' - Cix -ole 2po ff- (^afauboni Sxhrcit. XIII. nam de mutuis literis in«r Chriftuoi & Abgarum, habet pro fabula : camquc putat cum primis fuiffe cauffam,cur idem Papaipfam Eufebij Hilloriam pronuntiaret Apocrypham. De Teftamcnto-Ephrcm, vbi fit carum epiftolarura menlia, accurate alibi differemu*, fi vitam. Dominus dederit. Hilloriam vero de imagine i Chrifto exprelTa, & ad Abgarum miffa, falfam efle &' commentitiam, graues rationes inihiport multos viros grauillimos, perfuadent. Ipfum primo me’ moueclilentium Eufebij, qui pollepiifolamaChrifio miflam ad Ab* aarum , nullum inter illos commercium intcrccfliffc oftendib Scio argumentum ab audoritate non concludere negadue ; fed neque et- iam contemnendum efi: quum praeferdm appareat Eufebium mag- n a di liger, tia vfum, vt rei illius veritatem certd cognofeeret. Archiua enim EdeJlenorum vel confuluitipfe, vel per alios confulenda cura- uit : epillolam vtramque inde promptam e Syriaca lingua in Graeam conuertit, fiuc fua, fiuealiena opera. Narrat vero Eufcbius,inijfdem archiuis fubiedam fuifie vtriq; epiftoiz hiftoriam de aduentu Thad- dxi Apofioli EdelTam. & quum prolixe deicribat Eufebius , quid T haddfus EdelT? fecerit, quos fermoaes de Chrifto Abgarus habue- rit ; de hac tamen imagine nullum verbum. Certum igitur eft, Edef* fenis nihil dumfuifte compertum de illa imagine,quam appellat Eua- grius d Vto conftila*. ) Et tamen cum illa feribebat Eufebius praeterierant iam d Chrifto anni plus minus c c cx x x. Si um longi ipatio temporis illa imago EdeiTeoisnbo venerat in noddam ;quo> modo poftea venit > aut quo argumento verius illius&^VxoiM pro- bari potuit } Primus omnium qui fecitillius mentionem eft , opinor, Euagrius, feriptor d fabulofis narradonibus, vt res arguit, non nimis alienus. Videtur autem Euagrius Procopio,qui res luftiniani deferip- fit, au(ftore illa prodere, de quo tamen lure dubites ; namapudPro- copium libro fecundo rerum Perficarum, in prolixa explicadone ob- fclT^e d Chofroe EdefTae , nihil hodie legitur de illa imagine. Si quis excipiat, illius codices ea parte mudios efte , & finem illius obfidionis hodie in libris editis defiderari : fateor quidem deellc nonnulla in ■narratione illa ; fed idemaudorin digrellione quadam libri quarti Gotthicoru , miracula nonnulla obfidionis Edcftanx commemorans, mentionem illius imaginis nullam fadt. Vtut fit de Euagrio , illud conftat, ante annum zrx Chriftianx circiter D L. nihil auditum efiie in orbe ChrilHano (quod quidem hodie feiatur,) de illa imagine. Sequentia vero fecula quam fuerint prona ad fufcipiendas .miraculb- fas narrationes, veras an falfas , literx omnes loquuntur illarum sta- tum. Gregotius 1 1. quem Dialogum vocant, in epiftoia ad Leonem Ifauricum . ad Annales Ecclejiajlicos ^ . 291 ITauricum circa annum Domini ncexxvi. fcripta, cius figurx me- minit; ied meminit tantum, nullam rationem adijciens,curfidciplus propterea debeamus illi tribuere. Meminit eiufdcm & Iohaimcs Oa- maiceous De fide orthodoxa, libro 1 v. cap. x v 1 1. fed vt rei incertx, & cuius fides vacillet. Nam ita fermoncm illum orditur ; 3' vjy 7/siT»iia. ferebatur ens ipropolito , doiSrinam illam inculcare, culus maximegratu opus hoc efle lufccptum antea demonfirauimus. Eft fanc coniue- tudo magnorum hiltoricorum, varijs obferuationibus, (Graeci “Qn- ca-nis melius appellant) fuas narrationes ornare, quarum argumenta quiim lintcliucrla, illa potiflimum laudem merentur , quxlcdorem pofluut rcedere doftiorem vel prudentiorem ; quando is efthilWrix tinis prxeipuus. Habent igitur etiam Baroni) Annales fuas 'ihqatut, & quidem admodum crebras ; fed qux vnius atque eiufdem fere fint omnes argumenti, & eodem omnes referantur : ad Ifabiliendam vi- delicet RomanxSedis potentiam illiam infinitam, pro qua hodie non fecus ac pro aris & focis acerrime pugnatur. ' Infignis in hoc genere elV obferuatio , quam hoc loco fubijcit «verbis Euangeliftarum de Chrilli concione c' Petri nauicula,& de pifcatiohe Petri. Hic gradum filtit Baronius, & ad confiderationem nos vocat prxrogatiuarum aliquot B. Petri : cuius primatum illxpncrogatiux , ?t quidem ipfe putat, luculente probant. Quod fi ad huiufmodi candidum animum BaroniUs afferret, neque aliud quxrerct, nifi Dei gloriam, bonum Ecclefix,& honorem principis Apoftolorum : nemobonus fiudium ipfius & pietatem non laudaret. Nunc quum fit comper- tifiimum, omnes iftiufmodi obferuationes , totidem effe fcalas ad in- uadendam Orbis terrarum J^czottikJu) monarchiam comparatas ; me- mtnifle prudentem ledforem oportet , quoties in huiufmodi animad. uerliones incidit ; non vtiqueidagl, vt fuus Petro honos fcructur; multo autem minus, vt glorixDci&vtilitati Ecclefixmiferedudum afFedx, vllo pado confulatur : verum id dunataxatvnum quaeri, vt ad Hildebrandinam doffrinam, fatalem Ecclefix, funeftam omnibus Principibus, via muniatur. Idquum&pcrfefitmanifeftum , & nos alio lococlarifiimedemonftrauerimus, breniterhic rcuocaflc in me- moriam Ledori fufficiat. lam igitur ad Baronianam acceda- mus ; non vtS. Petro Apoftolorum coryphxo,detra/0 primo intuitu ewtdem admirabili nomme iBoait Cefihas, /;r»c ejl, petra diceretur, mfigniuit. Etiam Bcllarminus, qui Petri x x v 1 1 1. pi aerogati- uas fummo lludio recenfuit , nominis impolitionem, velvtip/eap- peilat mutationem, primo loco ponit : qua de re diduin ante' & ite- rum dicendum erit ad annum xxxiii. vbivisnoux appellationis prolixe a Barouio explicatur. Ibi accurate exponimus, quam vere di- catur hic&quo lenfu,Chrillum nomen fuum admirabile Petro com- municalle. Quum autem non loli Petro , fed iam olim Abi ahamo, Sarrae,irracli,alijs, vt ante dicebamus,pollea etiam filijs Zebed^ijitem Paulo, licut affirmat Chryfoftomus,Doua nomina ^Domino lint im- polita ; friuolum efi & ineptum, noua: appellarionis impofitionem trahere in argumentum primatus Petro concelfi. Obfecro, quaeilla confequenua ell? nomen nouum Chriltus Simoni impofuit : ergo ius Simoni dedit dominandi exteris Apoilolis : ergo Ecdelix Regem il- lum & Orbis terrarum monarcham clle iullit. Codo aliquem pue- rum, primis Logices clementis Icuite^ imbutum, qui fic argumente- tur : quis illum feret? Verum quoniam Bruti funCsqui itadilputant, & quod volunt valde volunt: age, concedamus illis de Pctro,quod tan- topere contendunt : fed quibus fidiculis hoc trahent ad Papam Ro- manum? quot proryilogifmis opus erit, antequam ad conclufioncm optatam perucniant line rifu puerorum ? Vnum ell dumtaxat homi- num genus, quibus hoc polfit perfuaderi : illos dico, quibus Bellar- minianum commentum placet. Pasce oves meas, id cll, ait Bel- larminus/f^/o more impera. Qiu ita funt aaimad,vt id genus irnliones Scripturarum Dic)iti/cd l'v C-it . ad- Annales €ccleJiaJlitos ^ ^ Scripturarum probent , cos ego non mirabor , noui cognoifiinis im- ppiitioDcm vertere in argumentum primatus. Tam hocillU licet, qu^m Petri exemplo exdes Regum & Principum , & alia plus (juam Satanica tada, quxin Diredorio Inquillciouis Romanx rmiilibuic|iie libris, continentur, docentur, prxcipiuntprcletenclere. At eu pio Le- ftor, cogita, perDcum PatremlefuChridi, quanta iii impietas, Ver- bum diuinum ita torquere, & in renfum adbo contrarium veritati, ve- lut per ludibrium trahere. Tranieamus ad fecundam prxruganuam ; (Poi2 mJe concioniaarm ipft 1 1 s v s populum , non in aluram , quum dua tjftnt naues in litttn,ledineam , ipuipfafs Simam rmt, afctnMti quam fro pulpito halmitf ad JocenddtturbM^ > Narrat Euangelida Lucas , ingentem populorum torbam Dominum uodrumfecuum ede ad lacum Ge- nciaret, Audio iuibaamatamdo^rinx ccclcdisaudiendx : quamvt ipH Filius Dei traderet commoditus, (quod Theophy ladus accurate exp licat ( ) animaduqrfis duabus in ripa nauiculis ; (neque hoc temere accidit, Icd. prouideubiadiuinadirponente ;) alteram confccndiffe, & ex tllavelut ex ambOneturbaseiTe allocutum ; fteut etiam alias ta- dtumd Domino legimm, vt apud Marcum initio capitis quarti. Eam pauiculam tuide Petn obferuat Lucas ; altera cuius tuerit nou diem Apparet vero ex fequennbus, Petrum pircationis illius locioshabu- iffe, quos Euangelida appellat & ■oi ctuv, Petri ; interque eos fuidfelacobum &Iohanncm Alios Zcbcdxi/edvidentiirplurCs etiam fuille,qui uauiculam alteram poAea dicuntur ingredi. C^od Domi- nus noder Petri lembum potius quim alterum fitingrcfius ; poied bxc ratio fortalTe non abfurda adcni.quia iani ance notitia contratda erat Domino cum Petro. Quem virum diuiua fapientia cum deili- nadet auguibo miniderio ponendi tundaniciua Eccledxfux ; prx- buit ea res: Patribus nonnullis occadonem , ailegoiicas huius loci to- tius interpretationes comminifeendi ; qux li dextre accipiantur & in- duibrix illorum & pietati prxbcnt telHmonium. Liufmodi plures habentur apud B. Ambrodum, cum in Commentario in Lucam, tum iu lermoue habito in principium capitis quinti Luex : item libro ter- tio De virginibus fub dnem. Vidi etiam Augudinum, (d ille liber Augudini } Q^ixdionum Euangf licarum libro 1 1. cap. 1 1. Bedam, Titum Bodrenlem,alios. Etd aUtem multa hi Patres alijque, dum fuas perfequuntur allegorias, de Petro dicunt, cum eius mciitidima laude coniunida : nullum tamen apud illos verbum inuetiies, quod hodier- no paradoxo de monarchia Orbis terrarum in Eccleliam fub Petri nomine introdu&a , vlla ex parte hkueat j nihil penitus quod, in eam . fententiam dnp fumma impudentia trahi queat. Bellarmiirus tamen' ■ P p in / V.jUOglt’ zp<^ ff, Qafauboni Sxercit. XIII. ia hac prxrogatiua exponeada cx animi fui libidine laudat Ambro- fiunii cuius Imec verba allert. Hmc folam Ecckji natum afeendit 'Domjm nns, in qua Tetrus maojfler eti emfiitutus. Sed mala fide diilimulat BeU larmiims , eo loci Ambrofjum petfequi verborum Luex interpreta- tionem allegoricam ; per quam duas nauiculas facitduostyposSy- nagogx&Ecclcfiac: alteram nauicularaaitrelidam, quia typus ellet’ Synagog* ludaicx : in alteram Dominum fuiffeingrelTum, quaere- prcfeiuabat Ecclcliam. Nauem enim Petri , vt olidi arcam Nox, iymbola fuille vnius Ecclefix. Quid mirum igitur folam Petri na- uem Chrillum confeendide ? non enim profero alibi quam in Eccle- /iaChrillus reperitur. Nos vero non ignoramus , neque diffitemur, Ecclefiatnqux vere elb Chrilbi , paffim tamen pio fenfu Patribus dici Ecclefiam Petri, & hdem Ecclcdae, hdem Petri ; atque adeo interdum etiam 7n77<^l/ riiTc», vt alicubi loquitur Anaiba/lus Sinaita : fed nihil hoc ad commentum Principibus terribile de imperio Petri in Papam tmnflato, & per vniuerfum terrarum Orbem dinufo. Vis certo cog- nofccre, nihil liniile Ambrohum hodiernx dodrinx feniiilo > id vero certilbime apparet vel ex eo , quod in Commentarijs fuis ad huius quinti capitisprincipiumfcribens,iuraRegum ait Aabilita e/Te dChriy fio, cum ibluit tributum. Attende Leifbor ad verba illius: Magnum eiit ait, Jpirituale documentum., quo Chriflum ei,t ducat in altum, laxtt retia in captmm. Refpondco : Chriiius mini- derium (uum inchoans , dum adhuc veritatis Euangelicx rudes funt eius difcipuli , figuris & fymbolis cum illis agit, qux opus habent in- terpretatione ; camque admittunt variam & multiplicem. Quare eth concederemus fblum Petrum Luex vi. 4. iuflum efTe dare operam, vt ad notitiam veritatis populi perducerentur : id tamen prxeeptum ad certum tempus elTet reftringendum : nam idem Dominus poft pretium humanx redemptionis pcrfolutu , coelos petiturus fine alle- goria aut vlla figura, non vnum Petrum , fed omnes Apoftolos com- pellans, £H/>ter,inquit,rverijhndt,quodcumvrbs (fapernaum nomen fit nam tla k fonte fiapemaum , Luciam feriftoru Ecclefiaftici locus animadmfits. Caphargamala. .Anni XXXI. Num. LXIV. IN defciiptione lacus Gcnnefaret , qux d libris lofephi apponitur mendum turpe non eft animaduerfuni , quod in verfionem Rudini nefeio quomodo irrepfit. Loquens enim lofephus de natura aquae lacus illius, ita feribitinter extera, Belli libro 1 1 1. cap. x x x v. Ti ISuf OPe 'SiTiJti tVKTtf •utift (%( t>i< ./f^ua frigore, nihil quicquam niui cedit ; pofiquam habita eff fub dh : quod per e fla» tem indigena jolent noHu facere: nempe, vt aquam illam no(, pag. 7? • • &«■ ■™< iruucttc A« xixA.xra» , aI/w/o. propter rotunditatem nsero nomine Thiala diUus efi lacus rota in modum rotundus, neque aliter Rudinus legit Quum autem lofephus in hac lacus Gennefaret deferiptione fontis meminerit, quem ait Caparnau ( ficcnimfcriptumeft, ab accolis vocitatum : fubijcii Ba- ronius i non fontem tamsm, fed ah eo denominatum fuiffe oppidum Caphamau. Ego verd dubito, &falliBaronium fufpicor. Obfemo enim Caphar- naumfiueCapernaum oppiduGalilez, & Capharnaum fontem in agro Gennefaretico, longiore interuallo fuiffe inuicem didita, qudm vt Digttized by Googlc 5°° ff' Sxercit. XIII. VI fiat vcrifimilc , quod fine tefte affirmat Baronius. Neque nouum cft, eandem appellationem pluribus locis fuiflc communem, vbi nul- la denominatio ; fed aliqua tantum cafus aut natuix fimilitudo. Adde quod,niale accepit, vt equidem puto, mentem lofephi , fi putauit, proprium ipfi fonti cuius lofcphus meminit, nomen fuifTc Caphar- naum : ipfum enim nomen indicat, ad illum fontem pagum fuille x- dificatum , cui illa appellatio proprie conueniret. C a p h a r enim villam fignificat aut pagum. Capbarnahm, ell pagus, d Nahum fic di- dus ; quod eftnomen viri proprium, vt vnius e Prophetis. Hierony- mus in Matthxum exponit t rufu figfu (rucis in primitiudEccltJia, Lkus Epiphdnj cornBus^ Jtj' Ahx-., Anni XXXI. Num. LXVIH. De thermis Gadarenis loquens Baronius , poft verba Epiphani) deferipta-, quibus celebritas illarum aquarum exponifur,ad quas c Chriftianis locis viri inquam & fxminx conuenie- bant ; fubijcit hxc : Subdit Epiphanius de muliere Chrijliana perpulchrum ex* emplum, quod figmQ-ucis rvirtute liber aU (It dlafciuoiuuene fihiarte dxmo* mm ilhidente. Negamus id dicere Epiphanium , quod dicit Baronius. Narrat ille Pater , eam mulierem , vbi videt pudicitiam fuam in peri- culum cfle adduftam , in nomine Chrifti fe fignafle ; hoc cft, opem a Chrifto petiifrc,fadl:o figno Crucis j quodprimitiuj Eccicfi? fuit fyni- bolum eius fiducix, quam in Chrifto & cruce ipfius ac pallione Chri- ftiani ponebant ; deinde addit Epiphanius, liberatam cfle eam mulie- rem, , Qitf to' d/xi/ Vt oftendcret fua mirabilia D e v s. Quis negare audebit aliud hoc elTe, qudm quod feribit Baronius di- cere Epiphanium,ygn/o-«c« 'Virtute, illam mulierculam fuifte pericu- lo ereptam 5 Quanquam, fi vel exprelTis verbis, aut hic, aut quinis ali- us l atruni id diceret ; commode tamen exponendu cfict ; ne plus fi- gno Digiti?ed by Google ad Annales Scclejiajlicos ^oi gno tribuatur , quam pictas ferat. Noiv fert autem fides Chriftiana vt aliqua figno Crucis propria virtus miracula efficiendi tribuatur. Scimus veterem Ecclefiam& in vitx communis v/u, & in ritibus fa- cris , multum vfam efle venerabili illo figno ; fcd vt pia ceremonia, qux orationi adic(ffa, animos fidelium ad Chrifti crucem cuchcrct ; non materix alicui tcrrcnx,autfigurxjautgcftui affigeret. Hoc fcnfu fandiffimi prudentiffimique illi Anciffiies, qui Ecclefix in Anglia re> formandx negotio prxfiierunt ; & in publicis locis Cruces paffifuiu rcmancrc,& in nonoullis ctiam ritibus (acris retinuerunt, vt in baptil- mo. Venim de vfu Crucis plura ad annum Domini , fi voluerit Ipfej L X. erunt dicenda. In fuperiore loco Epiphani) corrigenda eft obi- ter menda , qux multis viris eruditis impofuit. Sic enim editum efi^ E.6t. ‘Zvuiiiai 0 yti/il Cornatius omododiffimps vertit, luxta Sycytimwero faamna quadam lAerain halneo erat'. Et virerudidnimus atque probifiimus , deque fiudijs Ge- ographicis optime meritus, Abranamus Ortelius, comjdebat ex his vcrbis,idelle loci alicuius nomen, circa Gadara. Atqui Therrax e- xant Gadaris, non in loco prope Gadara. Epiphanius, e( Sl( ra ScTlbe igitUtj aXjyyjuejLcu hoc «fl, ciia, forte fortunaeratmulierinbabuo. SicloquituretiamEuangc- liifaLucasx.31. Baronius, qui thermas Gadarenas , in quibus laua- bant fanitatis& voluptatis caulTa, viri &fxminx delicatiores, confun- dit cum aqua lacufiri « qux in aliqua parte agri Gadareni habebatur;’ ne pecoribus quidem fine periculo prxfentis nox;, potabilis ; diligen- tiam fiiam naris emundx hominibus facilius probabit , quam iudici) finceriutemi XXXlf^. 'Pdret in q^rd Cadareno. Gadara n autem calu aliquo, puta clauibus araiffs, ( & poftiint multi cafuS couungere) ingredi per laouam nequeas, cum ingrediendi ius habeas ; . non Digitized by Coogie ad Annales Scclejiajlicos Td. non magis pcccat, aut reprehendi folet , qui per te£tum demittitur, quam qui per ianuam admittitur. Quare non illud ell, quod ait Ci- cero in M. Antonio reprehenfum ; fed longe aliud. Verba Oratoris funtde hoftefuoolim a Curio iuuene adamato : Qmties te p.itcr aus domo [ua eiecil ? quoties cuflodes pofuit , m limen intrares ? cion tamen tn, nccle foda, hortante libiJitie, cogente mercede, per tegtdas demitterer i'. XXX FI. Ltdicatur fons errorisTertulliani , qui publicanos apud IiiJ.ieos putauit fuiJfeCentdes. Grreca Biblia corrupta. Xacchaus m Gentilis, A«ni XXXI. Num. LXXI. REdle Baroniuspoft magnum Hieronymum, refellit Tertullianu, qui talfo fibi perluafit , neminem ludaeotum tiiifle publicanum : fed omnes eius profellionis in ludxa, quorum in facris Euange- lijs fit mentio, fuiffe Ethnicos. At non luerit alienum argumenti va- nitatem offendere , quo id probare conatus fuit Tertullianus. Pro- terebat autem ille c Scripturis, vt quidem putabat, audloritatem con- ceptis verbis expreflam in Deuteronomio hanc : Non erit iDelUgalpen» dens ex filtjs I/rael. Sedfalfus cft Tertullianus : fuitque Iraudi acutilli- mo Poeno Hebraicarum litcranjm ignoratio. Nam fi originem con- fuluinet,deprcheDdillct,noD efic Scripturx verba,quibus ipfe niteba- tur: fed interpretis impetiti hallucinationem, qux multisimpofuit. Dcuteronomij cap. x x x 1 1 1. polf hxc verba ncc erit feortutor dc fhjs Ifrael: additur in nonnullis Grsrorum codicibus : OJn rVar -n^ tcrqiic^i "sim 'yvy'X'niai la-gjctiA ‘ ^ Ctn. (‘T‘U mxmi F>yLw "siTij ifCti \tr- (ai A . T^n erit rvelligal petidens de filiaJtfts Ifrael : neq, erit qui init i tur , quic- quid illud fit qucd publicanos diilos ptuijim. agnofco diiii6ncm Hebraicam C3ir",a : icd qux violentum fabminem, & parietum cffraiSorcm llg- nfficet, non autem piA»licanum . nefeiovero an illam vocem inuene- rk in editione TiliJma Euangdiffi Matthari , qux mihi magna cum vobptatcolimleda, ntincadtnanum nort eft. in eaWunrterilonge aliter. ' ' ' .i Ii ; i: ' I': . , i • XXXViII. (jntfimmr S^mij iudicium fufier Damafceni fennonihus f>t OJlenditur qum multa falfa, ahjttrda iS" ^ riJtcuU to contineantur, I-ir O ■■ . • • A“NiXXXI. Nnm. LXXV. • 1 A Hlfloriam de ftattia xreaPaheade Domino no Aro polita a muli, ere hxmoroufa, poA morbum fanatum , accurate expendimus ad annum ChriAi Lvi i. vbi illam Earonius reponit. Exponi- mus ibi locum Eufebij , deferiptum hic Baronio , quo multi hodie contra certam audoris mentem amant abuti. Hic vero conditor An- > naiium, magnam omnino promeritus eA laudem, eo iudicio, quod > lupcr libris Damafceni De imaginibus fecit. Vere enim pronuntiat, in multis eius feripti fidem 'VaciBare, is- compluribus ipfum fcatere matdactjs. Et tamen certum eA , multos eitare hodie fabularum quas iiiuenes imbiberunt, ita amantes 8i retinentes, vt neque manifeAa veritas, ne- que viri tanti auiAoritas , k priore fententia illos Antdimotuix. lAi prius qu^m veritati dent manus, credere malent,circa initia prxdica- tionis Domini no Ari, Confules fuiAcRomfFlacconem & RuAinum, quos prodit vanus illefcriptoriquem laudat Damafeenus dicet com- pertilfimum At, At prodicarem annum beneplaciti Domini, vel vt vetus interpres , annum acceptabilem Domino. Epiphanius & Baronius annum acceptabilem interpretantur , quod prxdicatio . tempore illo faiffa ab omnibus acciperetur : fed non dixit Propheta ciiiiJJ.,' Cmpliciter , verum nwV mw ciiaxi^i' mf Kueic. : annum illum, quo placuit Deo immortali fuam gratiani mun- do patefacere. fic cap. XI, IX. 8.\-\Tinya c* Siibrigt. in tempore^ beneplaciti Digilized by Googk Scckjiu^icos , 507 ieneplackimei exaH&a u. Scptoigimw fltij»ro liic vortum ya^>^JfxmSc, iuprofcri Paulus qpoque l u CorinihtiYJ. a. tiodeni queni diximus; fctifu. -&ge etiam capite £ XI. vox Sio(.^i,accepiah4iiii non ad homi- nes debet referri , led ad Deum Opt Max. tempuique incelligitur quod appellat Baulus » Galat. i v. 4* w^h/im^cs^ 'tv , pfoutudtncm (f mjftru., :{dcBi Paulus Ador., xvii. jq. tempora qux pi-zcelleiunt annum accepubilepirDomiap>,appell.3t {^5 tt* e tempora ignorantia. 'Quoda^temaiti^^traniust prifpuaiah^tint prxdjcationi^ Chrilb caruiflie oppolitione: yeriim quidem cft, Sacerdotes & exte- ros veritatis hpfteSkPlMH^ai9fi ^dduf hleiodianos , quum non ftatim diuioarem^jljijud haec ChtilB te>m<% principia forent; tandem pcruen^iira ; rerrvWiUS Jnitiq :,|Y(tpui)t4n5fDipfos iamindeab hoc pririip anno cqt^fpirallC) jnyit^m videtur pofle ’ colligi qui etiam, prmsqqam j^qVoa-^l.^Apollolorum proponat, ita feribit 1 1 1. 6. ^emtes aatpm Than^ai ftatim (ttm Herodionis coh(U liuminihaiaadmfH^eum,^uoiHo^tumpCKd^ant. , ... m . L EXlUCttiATib Jiiin. luJ./i ' liifi;. ,1. TotjItr/jV , !:■ fCfirit^e tim , SakhMn . fuiltm. i^pideationes aliquot Ta^ trum, Fpiphaay, IjidorifPelufiotat (hjfoflomi,f. Scaligtri fenttntiacoqfirinata.-.. Jh a quadam. .. Anni,, XXXIL Num.H. Vid fitfabbatum initio capitis fexti Lucr, quxrit Baronius principio anni Domini x x x 1 1. Vete- res Patres, quum omnes exilbimarcut compo/itam elle illam didionem, a Ssu-ne^ Sc partim varias ratio- nes excogitarunt, cur ideth^dies fabbatum primum & fabbatum fe- • eundum diuerfo refpedu poliet diei : partim ignorationem fuam in.i genue funt confefii ; vt olim:^tiegQrius Naziaiizenus,ficut itairat Hie- ronymus in epiftola ad Nepotianum • & Syrus interpres, qui vocem Vt fibi non inte^ledamr-(i quod iure mireris in homine . Syro,cui ritus ludaici debuerunt cfle noti 5 & quidem adeo antiquo :) plane prrtcrmilit. Arabs vero multo inuerecundius j qui compo- htx vocis alteram partem difTimulauit , 'alteram expreflit : licenim verba Luex transfert, quali inueniffet feriptum , c> laCoitTO /obbato fecundo. Denique vtnumeriPlatonis, propter fuam obfcuri.» tatem Digiti-.- by Go- .jjI( ^o8 . ff. Qafat^oni Sxercit. XIUI. tatcm in prouerbium abierunt : flclud acorum fecundo-prkna fab- bata iadiata rcperiuntur inter res pracpoflcrat. Iohannes Epifcopus Citri in Refponlisfuis;Oi^ (ilio % AjJtintpiuitii, 1* t/ilu nfiio miVtnt &JtjifX9riai ' fi tua mra/S^ rniytf ' y 'Ql sttCCiTB , •*!< S^irtu n^itrait &' Mihi vcro multo magis obfcurumeft, quid/it Sabbatum priniunn> cuius iheminit Pe- trus , (i Petri illa verba funt,~qux profert Clemens Alex.iibro fexto Stromat. ia» jnGCar» orxitjjtOT «r At«/, 3^^Ca{»orrt( "fV azntJiiOSft. IgitUT CxhaC Epiphanij fententia, naturale fabbatum de quo fenfit Lucas, primum dici potuit propter antiquiorem eius inftitutionem , quam legalium fabbatorum : potuit & fecundum dici, quia in ordine dierum pafcha- lium, porterius erat fabbato legali, quod agitabatur dic decim aquarra mcnfis Nifan. Non videtur dubiundum, quin hoc velit Epiphanius irto loccx at p. I yy. ratio huius compofitionis obfcure admodum ex* plicatur. Alij diem Luex intelledum, ipfum putarunt efle diem' primum Azymorum , non autem primum fabbatum naturale pofl primam Azymorum, quam oftendimus fuifTe Epiphanij fententiam. Ex horum mente idem ille dies dicetur fabbatum primum & fabba- tiim fecundum , quia eft fecundus Pafchatis & primus Azymorum. Ifidqrus Pelufiota lib. 1 1 1. ep. c x. ^ Tv •fVA^ofuat. Chryfoftomuj in Matthaeum, ho- mi la X X X 1 X. Ti ■. rJp Jitrhi <1 odd probauimus : nunc odendamus, ne id quidem faris'elTe cettum, xtate Epipha- nij ludfos Tiberiadenfes & inreliqua Pa4lriaa^d3verbiliabiiif!e ki R r vfu Digitized by Google 3^^ ff' Sxercit. XIIII. vfu promircuo. Hoc vero Taris arguitur vel vnico illo argumento» quoJ neque auctor Aruk vocis illius mentionem vllam facit, neque vfquara in libris veterum Rabbinorura, quod Teiam, legitur. ludfos quidem Hclleniftas, quoties de Tuis rebus Grjci loquerentur, didio' nibus fuilTe, illa prcTertim 5tate,vti Tolitos, fa- cile concedimus ; Tcd ipTos inter Te, ita appellitailc duces fuos& eo- rum confiliarios, non rit mihi verifimile: alioquin extarem omnino earum appellationum vedigia in feriptis Rabbinorum. Legi Tane in illorum Commentarijs didionem Ka"\rMiK hoc eft , ; Ted alio TenTu. Vox extat aliquoties apud lofcphum : verum notione diuerfa pro ainsnAi), rt^io, ip/e mittendi aHm , vt libro xvii. pag. 54^‘ &ii liu! Vufiiw 'iiOTSBPkn tu>^ ^ 'S^xt^prttu-n( : qua fere rignificatione literas dimi/Torias, qu^ aliter dicuntur libelli appellationis, Paulus IQriTconTuiius alijque Romani vulgo ^poftotos , dixerunt. Quod igitur Epiphanius & aiij mentionem faciunt tu ^ in- ter ludgos, ric videtur accipiendum, quafi diceretur, ijs nominibus ilf os appellari a ludiis , qu^ Gr^cis hifce vocabulis rcTpondeant. Ita paflim cfTc locutos Tcriptores optimos, pauca exempla faciunt fidem. Polybius libro Texto in deferiptione armatur; Ronian; ; aojWuaetjO» wJ/t» 7n\i»TOf tofi <,«/>»«*, ^5[As(Jcct|»43?'lAsHst. to-eam laminam duodecim ah omni parte diditorum peBoriappmmt, esr cerdi> tuum, [tue peilorale «A9iuc. An exiftimare debemus milites Romanos Grgca voce eftevfos? minime : fed commoda interpretario adhibenda, quafi di« xilTct, appellant verbo, quod fi Gr;ce vertas, fonat luipSla^vMitui, lic accipe illa ibidem, <0^ni^pA>M«t (y.%, nulla enim iftarum didionum Romanis in vTu vulgo fuit. Plato in Alcibiade priore de inftitutionetegiaTobelis apud PerTas lo- quens : Ar tw!*' jj idV,^ TraJ/k. us ga- CTAuatA Jia : quem hidai -voce patria appellant Spinarum'VdHem. vult dicere Hebraica appellatione, qu; tantundem fignifteet Sic paliim apud Patres Qtf cos appellantur ECes^iw' *^ayotir\(,Hehrak* UBiotus , pur| pu^ voces Gr;ce •, fed quas volunt fign£care Hebraids reTpondere. t uniHa his multapalUm diligens Ledor obfcruaUt. Ita igitur verba Luc; rv V ad Annales Bcclejiaflicos Lucz accipi debenti vi. ij. Ai»*?rAs£< anus^n. tjuos <(s' ./^Holos nminauit : hoc eft, Selichin eos loquens Syriace appcllauit ; qu* vox idem fignificat cum Grzca Apoftoli. ' .j;.. • I V. Nomen Apostolvs njarie accipi in Scripturis «r apud 'Patres, f^eri jtpojiolatm conditiones. & a) exemplis contra^ rium demonjinuur. Pantaatu, Frumentitu zsr aly d Patruaebis Akx‘ . andrino ist Qmjiantinip. niijii. Amni XXXII. Nuni. V. , X AV aus 8c dignitatem Apoftolorum Baronius hifce verbis deferi- i V Xbit ; Apojlolos, inquit, ea de caujft elegit (JhriJltis , rvt ey hominem , ftd per lefum Chrijhm , ir T>eum 'Patrem. Ad pol^eriorem notam pertinet, quod ait Dominus initio Adorum, tefie! mihi eritit in tota huLea,SMtima, v/^adeo. 8c dc tniniAerio ApoAolorum fxpe vfurpantur vo- ces :^la/uff-npic5ai 8c teftimenitm exhibere, vt Ad. x. 42. & X X 1 1. 1 1 . Quare Paulus L Corinth. i x. i . cur Apo Aoli nomen iu- re poAct libi viiidicare,hanc cum primis rationem affert, quia Chriftum lejtm Dominum nofirum Viderat. Tertiam condicionem ApoAolatui propriam notant EuangeliAx, cum dicunt iuAos fuiAe illos ire per to- tum mundum, &przdicare Euangelium imasi-nx.T.tri, omnihtu creatut ris, vt loquitur Nlarcus, x v 1. 15. Propterea ChryfoAomus eximia quadam homilia in editione Sauil. tomo vi ii. pag. 110. Kp^ntt inquit, 6^’oj» Quu ^igyTsw^wTif AntevXss ' tLf^rf(,cex "i5m ^ it»- >“« 2r| «iJtC rlu! Ottosab/iUu Principes funt .^pojloli d Deo confiituti ; Trinc^s, qui non gentes abquos aut rvrhes diuerfat regendae acceperint : Jed quorum fidei Orhit terrarum in com* mune fuit concreditue. Quarta nota cA, poteAas:& dignitas longe ma- ior & auguAior , qudm vili vnquam alij fundioni fpirituali fuerit at- tributa. Solis enim ApoAolis didum cA i ChriAo, Stc«/ mijitme Pater cr f^o nutto nos. Iohan. xx. 21. quod etiam fignificat ApoAolus I.Corintli. xii. 28. B. vero ChryfoAomus eum locum tradans ea quam dixi homilia, vt magnitudine muneris ApoAolici exprimeret, comparationem fpiritualium dignitatum (ipfe^f;^' nominat,) cum cim ibus,quas appellat,inAituit 5 & ait ApoAolatum inter fpi- rituales Digitized by Coogie ad Annales Scclejiaflicos 515 rituales effe -C^oL-riat mSjiAaitKiJ, id cft,fupra omnes alias fundliones Ipiritualcs lic eminere, vt fupra omnes ciuilcs magillratus eminet poteftas Confularis. Itaque Apoftolatii nominat mSuutTxa- ’ia duj,p(iteJlatmomtiimmaxme JpiriiHalem: item potejlae pofJcAik.uJ ■mmq-SjtjSfitiiha^ntes fidei fua creditum Vniuerfalem ^ifeopatum-, ficuc feriptu eft inConftitutionibus Clementis, libro fexto, cap. x 1 1 1. vt hac faltem ratione Apostoli aliquo modo dici potuerint: qua de re multa alibi accurate a nobis differuntur. Igitur in epiilola Cy- priani L X V. & alibi , Epifeopi nominantur Apofioli : & feribit idem non fcmel, Apojlolit 'vicaria ordinatione /uccedere Epijafos. Epiphanius in epifiola operis initio prxBxa, vocatur n'o« tmut Apoflolits; cui appellationi congruit vox inter titillos frequens , qui- bus Grxei infignioris nominis Epifeopos vel Patriarchas folent orna- re. Sxpe item Apoftelatua ponitur pro Epifeopatu. Sidonius Apolli- naris, libro IV. epifiola quarta ad Lupum Tricallinum Epifeopum ; Tr ater officium, tjuod incomparihiliter minenti Apoflolatui tuo debetur, epi- ftola V 1 1. ad Fontelum Epifeopum Valionenfem ; Egoquocjuead Apo» floktmtui notitiam ^niorem cum prare^atiuadomefiicafomiliaritatu accedo. Huic etiam Ecclefix fiue Sedes didlx funtAposTOiic =, primo quidem ff.QafatihoniSxercit. XI III. quidem illx> quas Apoftoli opera fua fundarant , is" ({Utis vt loquitur T ertullianus, De praefcriptionibus cap. x x i. ipf, Apofloh condidount,ipji eiiprtedicundoytam <^iua, quod aiunt er epi/iolaapojlea. Deinde vero quseuisEcclcfia, aut fcdcsEpifcopalisjdidta cll Apoftolica , pro confan^uinilate doclroke,3hidem Tertullianus cap. x x x ii. qux in ^de femcl ab Apoftolis tradita confpiraret Sic & Sidonius eidem Lupo, Tricaflium in Gallia Epifeopo, tribuit Apoftolicam Sedemj cpidola prima libri fexti : vbi etiam Petrum Apoftolum vocat Lupi collegam. Et ita loquuntur illius ztatis & inferioru pij atque eruditi feriptores : improprie quidc ac dure : fed tamen frequenti admodu vfurpatione. Alij Epifeopos vocabant non Apollolos, verum Apostolicos. Extant cpillolx dux Venanti) Fortunati ad Euphronium Epifeo- pum Turonenfem, cui fucceflit Gregorius Turonenfis ; quarum prior ita inferibitur : ‘Domino fanHo eo concedam auSoritatim, [ufdpitndum ; 1(omam rurjus ftatuit proficifd,t Chnjlmi apud 'Brachmanas iOms gentis plsdo/ophoipraduaret. Eu? febius quoque libro v . cap. x. narrat, Pantxnum , quum in Schola Alexandrina doceret, tanto fuiiTe prxditum zelo, ^ x»'pvir«. tv Xtioii 6j'ayl^!n '(an ver eua.-n^^n( i/uaSirQujuai, *Vt OrdhuttUS fuerit E* sungelq fecundum Qsrijlum proco gentibus in Oriente pojitis. Obferuentan- tiqux veritatis ftudiofi dicere Eufebium fuilTe Pantxnum ordinatum procoium Euangelq, non autem Apoftolum, ficutde mifiis a Papa lo- quiiut Baronius ; obferuent etiam, dicere fimpliciter Eufebium, Pan- txoum Alexandrix agentem ordinatu efie ad rd miniftciium ; nempe d Deme- ■Digiiizr^' ji ad Annales Scclejiafiicos *B. aDemetriano Epifcopo Alcxandtie,vt diferte affirmat Hieronymus. Falfum igitur eft/olum Papam Ro. ius habere Euangelij prreones ad Gentes mittendi Melius hoc ipfum declarat hifloria Chrilhanifmi apud ludoi inAituti i quam totidem fere verbis exponunt Socrates libro i.cap. xix, Theodoritus lib. i. cap. x x 1 1 1. SozomenusIib.n. cap. XXIV- Omnes hi confentiunt, Frumentium miffionem ad con- uertendos Indos acccpiile , non a PapaRoni. fcd d Magno Atlrana- Ao Papa Alexandrino i vt vocatur veteribus. Socratis verba lunt: ?^Qon tMitu 5 AMiTiAff, dAl iVfudfitIstiTiiM a/et- fxii i*^» mvv/‘fkrnitiiTtgyt ' vn. ^ •»«« tt^iu%'is W« 'fV;w54 0*9« liu.' 7^ bSut , i tbtpv^ a5 Xe^Nunc hoc dumtaxat ijciam: vel illam hiAoriam quain 'refert BaimnhM in anriO Aipta Sf ^cfimum Dii, :; r • ^20 f/. Qafauboni Bxercit. XIIII. lefimum vigefinio nono , dc contentione inter GalliartimEpifcopos oru fupcr Martialis Apoftolatu; refutando huic fomniofufficere de- bere- Nam quum in Concilio , ob id ipfum coado rationes multe afferantur, vt probetur Martialem iamolim pro Apoffolo fuifTc ha- bitum : de Romano tamen Pontifice, d quo honorem illum accepifler, nihil ibi dicitur : ac ne arbitrium quidem illius coutrouerfixadPapa defertur. Vt finem faciam, quod initio dixi, hic repeto ; videri Baro- nium, dignitatem ChriftiApoftol orum propterca negligentius hoc loco defcripliffe ; ne fi veras Apoftolatus notas proponeret , fiiis iffis nouis Apoftolis faceret iniuriam ; de quibus, Tomis IX°. X°. XI°. & Xll°> tam multa. Nos pro feruis Dei omnes habemus Euangeli) finceros przcones ; & eorum memoriam religiofe colimus : Apo- Ifolos proprie ficdidfos, non alios agnofeimus, nifi eos quorum no- mina iu Scripturis funt prodita. y. Ordo inter Jpojlohs cum Domine >verfoUes. De ratione eitu eriinii JententU Dareny opponitur fententia Abultnjis. Gregorij Nd:^iaKZpti locus expenditur. Dominatio aifoktawmus in Ecclefsa,Cregorij tem» pore incognitA.- Tetri primatus atati attributus. Awki XXXII. Num. VI. Alt Baronius ; Ordinem fmjfe inter Apojiolos-, non id dicit quod vultBarouius : imo vero plane contrarium tota illa difputatione dcmonllrauir. Ait Giegorius ; in- ter duodecim Apoftolos,dum iu fchola Clirilli erudiebantur, ordine- fuillc aliquem feruatum : porro hunc ordinem ita ipfe explicat, vt fin- gulisc duodecim, fua minilleria & fuas prrrogatiuas dicat tuille attri- butas. Petro lundacientaEcclefisluifie credita ; led lohanncm prx exteris luille Domino dileiSum. inquit, ® : isrfirmtcMeri ,/fpoJloli hahe pr^ertgatnum hmm hh/mni ItahitK quxdam Petrum interrogallc,quiM3mPhilippum,qu2fdam ludam, nonnulla Thonnam, iicj!fj,ti>vnm habuit rc« jponfioquod habebat omnium fides. Sed primum decuit rejpondere, S ^ ipaoT/ %ppiVi>yfs 0 *~^rp ^ As'531 tTTOivcm. idxcperoccafionemfuperioris iudicijBaroniani,didahoc loco voluimus: quia non femelinfequcnlibus5<^fx«7V7*« Petri in Pa- trum leftimonijs futura eft mentio. FIL Qonfirmatur fentemk Sarottij dijfentkntU d Caninio. Agadoth ludoorunu Anni XXXII. Num. XI. QVx de tribus apud ludxos tribunalibus, de triplici ScripturafU expljcatione in eorundem conueutibus, & de voce Raca mox deicribuntur ex Angelo Caninio,ad illufttationem loci Matth, V. 21. i viris cruditiflimispoft Caninium accuratius traftata funt : vt in illis iam immorari nihil Iit opus. Obiter tantum indicabo, ipfum quoque Batonium ab eruditiflimi viri, cuius fententiam deferibebat, ~ interpre- 4 Digitized by Google 5^4- Sxercit. XI III. interpretatione difccdcre, cum ad verba Chrirti applicat, qui de tri- bus apud Hebrios tribunalibus dixerat. Nam Caninius quidem Do- mini verba , Omnis qui irajeitur fratri fuo rais erit tudicio, componit cum Trium virorum tribunali : at Baronius cum tribunali x x i u. virorum. Q^iiexpolitioHoe dubio verior cft&melior. Nam ii i. viri de cauf- lis tantum ciuilibus & pecuniarijscognofcebant: Chriftusverdcdm hic ait, “ioyoi iros t» tenebitur iudkio, de fententia capitali & poena mortis intelligit. Rcdc igitur Baronius verba Domini ad iudicia re- tulit viginti trium virorum, qui etiam de criminibus cognofeebant : etli non eadem audoritate , qua ipli t x x i. viri in magno Synedrio. lam qui dicitur Extensio inter varias Scripturarum interpreta- tiones, homiliarum genus ert , cum Scripturarum myfteria auditori- bus explicantur. Rabbini vocant MUrafehim Sc Agadsth: quam vocem Caninius vertit extenyia ; licut Elias quoque in Thisbi eft interpreta- tus ; Ktn «ft diHio extenfiom. Erunt igitur Jgadoth qui dicuntur Gricis explicationes vberiores & prolixiores. Mihi tamen magis probatur quod idem Elias alibi adnout , vocem elle deduflam ab Hebraica 'yxt indicatdt,explkmt. Nam & res& vox originem videntur habuilTc d pricepto Dei apud Mofem x 1 1 1. S. cuius vcrficuli prima vox eft <«, fed Atqui hoc falfum eff ; & mire hic hallucinatus eft feriptor Annalium, -Nam ftatim fe- quitur in verbis Chrifti, quod modo dixerat illuftrantis : 07t T»i OTAuAsjaa tut-iV Sica.KVtOintiai. futont endm fi in mtdtiloquio fuo fx* auditum iri. V tramque igitur ponit expreffe Chrirtus,vtramquc dam- nat, battologiam & 7nAuAi>< Nohte multum loqtu : quum alioquin diuerfsc fignificationls • verba fint 3(, inquit, Twuii EtChriftuiO' ^atdtts breues ac crebras Jieri preces iujjenwt , per modica interuoDa repetitas. idem fermone quinto de Anna,do(^inam eandem repetit : vbi etiam Deo gratiflimx precationis exemplum efle affirmat ; fi quis oculis ia coclu fublatis dicat in animo fuo, EAMvor fu • 0h<, Mtjerere mei b Deses. Ambrofius de Abel & Cain lib. i, cap. i x. Diuisse Dmimss Jefus ey im^ penfe is' freqianter monuit orandum, non^vt fajlidiofa continuetur oratio ; fed rvt aj?idua frequenter emundatur. In eandem fententiam & Arabs itv* terpres ^ |3a-^iAsv{< verbo expreffity quod multiplicare iignificat :etfi vox Grxca, vt dixi, latius patet. Syrus voce vfus eft obfcurx fignifi- cationis,^^'^V'^’U : fed non eft abfurda, virorum eruditorum coniedu- ra,qui litcram ^ pro fufpicantes pofitam d Syris, deducunt d ra- dice Hebraica, quae fcaturire aut manare aquam fignificat, vt cum per angulfum phial* collum aqua manat & ftrepitum edit,quod proprie Lzmvs bilbere vel bilbire. Ad cum ftrepitum exprimendum, fiifta vox apud Hcbrxos B a kb v k, & apud Grzcos ^«juCJAisr.de qua ad Athenxum dicebamus, libro v i. cap. x v 1 1 1. Ita erit Mephal^ek qui verba incondita fiindiut , verus |3ler quor ritu rveten in mnibrn ftaupofl JjiedalesDecs^mndq^um fam&nquod fiebat ^necejfecnt inuocari, generaliter omnia mmtmA muocabantur. Adde quod Pagani cre - diderunt,fuos Deos coaceruatis elogijs & congedis capi utulis. Qua ob taudam poeta CalKmachus inducit Dianam petentem d patre loue,cum dono virginitatis nominum ac titulorum multitudinem. Ao{ /uel rjpfjitllw ajuvlot «tTTJTO Kaj m?ivawulUa. Atque ba:c de mulnloqnio in precatione illarum muliercularum : cuius viti) habes aliud inligne exemplum ^in Thermophoriazulis A- ridophanis : nam ibi mulieres in ludicro' licet argutnento, publicos mores facrorum exprimunt >Battologia vero in illis apud ^rchyium precibus edam indgnior : fspidune eniin verbis diuerlis fententijc fe- dem ab illis mulierculis repetuntur V‘de circumdante periculo, & magnitudine metus fui. Eiiumodi cranp d; litaniae liue dipplicia Gen- tilium circa datuas & aras , quibus vd moris erat in fortuna aduerfa : Romanis praefertim , vtfxpe narrant Liuius & Dionylius Halicam, qui dicere hoc folet toSi Polybius vetd, bonus cum primis audor, eleganter id vocat astitit- %v(, quad dicas, lenocinium 8t blanditias Indecoras adhibere vt deos flevt loqui- tur Tertullianus, quod petunt d diis fore impetraturos. Vfurpent id verbi etiam Dodtores Eccledx ^ (ed ab alia 'mente j alludentesad pa- rabolam de vidua apud Lucam , cap. x 'V 1 1 l nOt) minus pie& (an^ de, quam do Ae & eleganter.' i In Liturgia Baliliana, &i Ttltav hj quadam cr honefla impudentia egtjfe impudentem. FaAum Deo plac^e exitus probauit : fanau enim ab aluri receiTit Gorgonia. / X. Comam ia(!iare aut caput, non imdkSk locutio 'Baronio , explicae tur, es' ritus eius fitpjlitionis. nmr ’du> I s 1 o E SVbijcit auAor ; Tutamus infuper Thminum alludere fvahujfe ad eam qiut in Syria erat idololatriam ; cum Videlicet Deam Sjriam circwt^erentes , qnafi diuino quodam perciti j^iritu ejfent, pdianatici multa ioBabant : cuius ritus meminit Jptdtm. Hxc conie&uta non {olum efi longe petita atque aliena ; fcd edam penitus abfurda : neque profe<51d eius venifict ia mentem Baronio, li morem illum de quo loquitur, fatis intellexifiet. Non intellexific apparet ex ipfa locutione qua vdtur. quid enim eft, phanatice multa iaflare ? quis vaquam fic locutus efl i Sacerdotes Matris Deum,quae & Dea Syria dicebatur, in ducenda pompa & obeundis religionis fux ritibus, ibliti comam iadare, nefeio qux inania interim funditantes. Obferuabamus olim ad Lampridi) Heliogabalum,Grf> cos feriptores in huius ritus mendoDe nieii -dul xlfxlu/ dicere, quod Varro, Vipianus L C““, Lampridius, Ifidorus, ali) Latini fem- per dicunt iaflare comam inter ftmaticos. A puleius pluribus exprelTit noc modo : denique capite demijfo, ceruices hiricis intorquentes motibus^ cri» nefque pendtdos roumtes in cuculm, Lucianus in Afino dixit, iLe c« 'IV . Baronius,qui non intelligebat tot verbo, lum circuitu hoc tantum fignificari,quod ali) feriptores dicunt, caput ; ac ne illud quidem Caasc»piebit<^mdeHetdaflarecaputvelcomdy pro eo dixit iaflare multa : putauit enim iaflare liic fignificare Tca^.v?a!p, ac proinde hunc ritum ad muldloquium perdnere. qui error vix fe. rendus fit in aliquo drone literas Laidnas mediocriter callente. Me- minit huius confuetudinis edam Theodoretua ; cuius locum fubi)- ciam , vt eo melius Ledor intelligat:, nihil 'qUicquam verba Chrilti cum hoc ritu habere communis. Sic ille. De oraculis libro x. Fella ^0 eo- facrificia, ceu nefandos ts" horribiles quofdamsbes, in quibas caro cnu <^<>meititw,isrdiJhafliones corporum fimt^cumiehmqsesr fati^ationdms,<3' ipyi ebfce^ rentur , & vbi tum callra haberent fingulx , cum iple illa feribebat : feribebat autem _fub Alexandro Seuero. Baronius putat, non lolum eadem nomina duralle ab Augudo ad Seuerum, per annorum Ipa- tiuni amplius ducentorum : icd etiam eafdem legiones in ijldem prx- fidijs femper hxlific. Quoniam igitur Dio legionem d ferro cognominatam, fua state in ludxa collocat: Baronius etiam tempo- ribus Domini nofiri legionem eandem, id clt, eiufdem nominis, in lu- dxa exiftimat matifille. Sed neque hoc dicitur a Dione ; & abfurdius efi,qudm vt credi temere debeat. Imo vero talfum efi : nam fiabili- tateniidamlegioi)umearundeminijfdcmprxfidijs, nullo argumen- to quifquam confionauerit : nos autem facile probare polTumus, rem aliter habuifTe. Exempli gratia ; legionerfi Qiiintam, fua xtate datiua habuifie in Dacia ; Decimamquintam in Cappadocia, audlof efi; Dio Calfius ; at Neronis & Vefpafiaiii temponbus, Qiiintam in Myfia, Decimamquintam in Pannonia prxtenturas fuas habuifle,nos fcimus. Scribit enim lofephus , ad bellum ludaicum ex illis locis eas fuille ac- citas ; & bello confedfo eodem remi/Ias. Xs\,JJa/ j’ 4 7nm<[5niv>cjtiw. Miflum igitur fa- ciamus fomnium Baronianum : neque dubitemus legionum Aatio- ncs,pro temporibus mutari folitas ex arbitrio Imperatorum, & ducum fummorura. luque narrat lofcphus libro eodem, capite iv. Decima legionem , quum ante bellum ludaicum m Euphratis ripa tenderet^ polleacudodi^IerofolymorumaTitofuilTe deAinatam. Duodeci- mam vero , quae prius in> oppido Syriae Rliaphanaeis caArametaba- tur ; poAea ignominiz cauAa, quod boAi aliquando ceAiAet, procul • inde fubmotam,& in Melitinen ad Anes Armeniz fuiAe amandatam, at Dionis leculo Decimz quidem in Pannonia fuperiorCiDuodecimj vero in Cappadocia Aatio tuit. Ita vides nihil in eo genere trabali lege Axum tudrc,nequc Aabile. X L Vtrum 'Vtu fuerit mulier an ^urts qwe t>om'mm lauerunt e> 'vnxe» runt , qua^mem ejfe philologicam , tsr mak 'Baronium Ubertatem dh. mfa fentiendi in taiibusiftlU eruditis adimere^ ^uBoritus Eccleji^ ad philologica decidenda nonpertinet, Origem Qmm.m}/fatth.jcripi poti homtUam de \£tgdalena^. Ecdejut conjenfus nunquam negligen* duSyfed nwt femperpro lege hidrendus. Origo trinionis qure pro lege Ijo» die ^truditur, ^tiules libros n/arie deprauatos ,non ejfe normam rveri. illatimes Maldonati {y Baromj ddumtar. h Scripturis non eUpriist nec pojlerius, yerjio Latina Baronium decepit, .^rabs interpres in» terdum Baronij indicium de Qtmentis ConJUtutionibus. Anni XXXII. Num. XVII. "V TOn immorabor quxAioni,quam tanta contentione mox agitat X ^ Baronius, fuper muliere illa . quz apud Lucam v 1 1, jy. pedes lauit vnxitque Domino C H k i s t o. Tantum dicam ; per mi- hi videri mirum , quando melioribus olim feculis in huiufmodi qu£- Aionibus philologicis, non ad cor & medullam verbi diuini , Icdad coracem dumtaxat fpeiAautibusi liberum fuit vnicuique eruditorum, & fentire quod reftiAimum putaret, & fentenpam fuam modeAe proferre in medium : cur hodie eidem libertati, pari modcAiz iuniA^, Bon At locus. Nam cur illa perierit I quando i quo iure ? niA quod noua plerunque tuentur iura, qui verbis tenus odium Nooatorum proAteotur. Baronius igitur in hac quzAione & alijs pluribus huic connexis atque implicias, grauiAime cos accufat, qui diuerfas putant fuilfe mulieres, quz Dominum lauerunt, vuxerunt, & capillis fuis pe- des fandos terferunt, Matth. x x v 1.7. Mare, x i y. j. Lucz v 1 1. ^7. ohaunis xi.a,& xi i. j. atque sandeia hanc elTc Mariam Magda- lenam ad Annales Scclejiaflicos Icaam vult credi, qux Marci xvm. adChrifti corpus vnguendutn • aromata dicitur cmilTe. Non illa circunillamiae rooucnt longe diuer- liiliins,perfonaru,locoru, temporii, qua: contrarii potius luadent ; uon veterum Patrum lariiftis quxl^ionibu$,vt iam dixi,propofitum nobis nonert; breuiter tamen rationes Baronianas, ii placet, expendamus. Inido, Ecclefix • ;iudloritas, ceu Hrmidimi clypei vmbo obijeitur, quo diuerfa fentien- tes,non doceantur, aut contutentur,red obterantur. Hoc quidem cll Alexandrum agere, nodum fecare, uon Toluerc. Ego vero, qu£ mea eft imperitia, haiflenusignoraueram, Eccleiiam Catholicam, aut et- iam , li vis, Romanam , phiblogicarum iiUuimodi quxllionum 8c controuerfiarum eiTeiudiccm iupremum. Sciebam, Eccleliam Dei eile columnam & firmamentum veriutis : fed illius vtique veritatis, quf Scripturis diuinis contiaetur declarata; in qua falus gterna ed po- fita : qu£ conftans efl,certa, immutabilis, zterua ; quam negare, hx- refin ell committere. Lnilbisphilologicisquxl^ionibus , nullaverfa- tur hxreiis; nulla abfoluta neceilitas , vel (ic, vel aliter fentiendi. All- oquia haereticus fuerit B.Chryfoftomusdizreticus^ieronymus,Eu- febiusitem, Auguftiuus, Ambrofius, Theophyladus , Euthymius, Leontius, alij twejM ; qui vel dubiurunt de veritate eius fententix, quam (olam lubet haberi Baronius pro vera; vel aperte contrariam defenderunt : quod prolixe facit Ambrofius ad caput Luca: vltimum. Bafilius quoque Seleucenfis breuiter io homilia de Lazaro ; vbi ferio affirmat tres lo Euangelijs memorari Marias. Ou;^ w-m, inquit, » ■/aptn n cU Tcf >l ei ttJ ’ itMti ^ oont ' IX •yS -ztptof yu/acjxn »mi, mMcJi yifjdiaap Obr» cemv^a/a.. Denique Origenes tradatu in Matthzum x x x v. feribens, multos de vna atq; eadem muliere fuperiora loca omnia acccpilTe ; clare offendit mul> tos aliter fenfilTc: quibas feipfeadiungit, validifTime diuerfa opinan- tes confuuns. Nam quod ait Baronius,eundem re accuratius expen- fa fententiam mutaile , quia in homilia de Magdalena multa illi tri - buat, qux diuerfis competere alibi difputauerat : leue eff ac friuolu : fumit enim Baronius, quod nos illi non concedimus ; eam homiliam pofl Commentarios in Matthxum fuifle feriptos. Atqui illa homilia, Equidem genuina eff , iuuenem fapit , & a fcholx declamationibus recentem, vel certe & anate cum maxime florente. Com- mentarios in Manh^m i fene feriptos effe, & iam prauis opinionibus corrupto, audorelf Hieronymus in vita Origenis. Accedit, quod in panegyricis illis laudatiouibus, non tam cxqdifitx veritatis, quam le- S‘s Digitized by Coogle ff- Sxercit. XIIII. gis cncomiaAicx ratio haberi folct. Itac^ue pr?poftcrc facit Baro- nius, cum veram Origenis fententiani c feripto oratorijs figuris pifto, & penicillo Gorgix elaborato , mauult cognofccrc , quam cx opere feno, vbi accurata diligentia, rationum momenu expenduntur. Aa igiturtot magni viri ,, atque adeo pars altera primitiux Ecclefix erra- uit ? Nam fi reile Baronius Ecclefix aui^oritate fuam propugnat fen- tentiam, crrarintilli necelle elV, qui contrarium do^erunt. bed quo- modo confiabit nobis, Eccicfiam Catholicam de propofitis quatuor,, veletiam pluribus quxfiionibus inter fe cohxrentibus, aliquid defini- uifie i nunquam illx in vllo Concilio Tunt agitatx ; canon aut Eccle- fixdeterminatio nulla profertur : & lefuitaMaldonatus, licet cande fententiam cum Baronio tuens, parcius tamen Ecclefix nomen iadat. Hoc, ait ,fgo mulco arbitror ejje probabilius, quod tacitus Ecclefa fenfus in hatit partem iiubnet. honefi a plane oratio : nam Ecclefix lenius ne tacitus quidem eft contemnendus; atrurfus non itavrgcndus,vtreclc fenti- endi nsrma feinper cenfeatur , etiam in quxfiionibus id genus philologicis. Quare idem virulcntilTimx lingux fcriptor, opinionem tacito alTenlu Ecclefix per multa fecula confirmatam , de Marix Magdaleife dominatione in cafiro Magdalo, ceu putidam & anilem fabulam iure reijcit, nec fme fiomacho, ad caput vndecimuni lohannis: & Cufanus,Caietanus,Bellarminus,Sixtus Senei>fis,Baro~ niusipfe, quot,obfecro,huiufmodifairas narratiunculas refutarunt, quas prioribus feculis Ecclefia Romana, non tam fuo fortalTe,quam leculorum vitio eft amplexa? Baronius vero inconfiderate, ne dicam aliquid grauius & verius : qui Tertulliani audforitateridiculehicabu- titur, vt efiiciat ; omnia Ecclefix vetufia diiffa & fada, ceu d Deo pro- feda, exceptione omni maiora efie ;dc quo neper fomnium quidem vnquam cogitalic Tertullianum, certillime compertum eft , vt alibi, volente Deo, pluribus oftendemus. Pono vnde ortus fit ille Ecclefix Romanx conlenfus tacitus in ea fentenda, quam tuetur Baronius, de- clarat Lyranus, ad caput x i. lohannis : (jonfuetudo, inquit, Ecclefia te- net, quod eadem mulier fuit, de qua narrat Lucos tacito eius nomine, qua hic dicitur foror La:^ri. TSi c mirum ; quia o0^xium Ecclejiasliem d S. Crisor io , ordinatume^, qui fuit huius opinionis. Rei igitur veritas ita habet ; primis' feculis libertas illa vigebat, de qua ante diximus: pofi officium d Grc- gorio Magno ordinatum, paullatim ea opinio in Ecclefia Romana in- ualuit, ac tandem obtinuit , qux libris ritualibus continebatur. Sed Gregorio viro landfillimo & modeftifiimo, nunquam fuit animus, opinionem fuam in rebus ciufmodi, pro lege iifuiolabili Ecclefix ob- trudere. Reuocctur igitur libertas antiqua j & argumends veritas in- quiratur ad Annales £ccleJiaJlicos ‘B. quiratur, non falfis praeiudkijs , & inanibus w>pfM^tna!cl^ eludatur, tnimucro mcminilTc debuerat Baronius, Ecclefiam Romanam, qu* fc hodie polTc errare negat ; in eo certe non cxercuifle fuam *juafJcpr>i- ( et(i debuerat protedid, liquidem talis erat, ) vt in ritus Ecclefi* nihil falfi irreperet •, nam ct^ in Rituales libros, in ipCuni inquam Ecclefix Romanae officium & Miflales libros, multa falla, ablurda, li- dicula irrepliire,quis hodie dubitat i fatetur hoc etiam Pererius Icfuita verbis difertis in prxfatione libri xv i. Commenrariorum m Danie- lem : fed multo luculentius & expreflius id ipium ingenue agnolcit Lindanus epifeopusi De optimo genere interpret. feriptur. lib.tertio, cap.iii. affirmare non dubitans, in libros rituales Ro. Ecclefix, non felumiKicoJemi Euangelio Jpocryphaejfe infarta : 'Sed-negant alij, nuiam hanc de- buifTe peti ex polhado : ac proinde omnino hanc eandem effio, cum illa muliere, cuius hiftoriam narrat Lucas capite feptimo : re&cfcnira ab eo qu(^ ante geflitrat defetibi Mariam joon abeo quod poffiea fe^ ck, & capite fequendadem I^ahnidefdnbitur.'^’Hxc obieAio lie verbulo quidem diffioluimeretuh>Naro-quid.occprric;cixbriusiQ‘Ve- tdri aut Nouo Fcedere, qudm Junuimodi aaticipatiohes i omnino qui , , - - - . - - Di-- ‘i ff' Exercit. XIIIL iu difputant,non magnum vfum habent Scripturarum, ignorant e- nim , quod toties obferuat Auguftinus, maxime in libro 1 1. De con- fenfu Euangeliftarum, quodque vulgatiffimo Rabbinoium verbo di- ci(o\ct', Jndimuoracidumn ejfe prius ru^fojlerm. Sane quando lo- hannes Euangelium feribebat, um pofterior vn^o, quam prior multo ante condgeraL Quare non minus potuit Iohannescap.xi.' Mariam denotare nota vn&ionis,quam nondum narrauerat ; quam Mactbxus fub initia Euangelij ludam nota proditionis, qux extremo demum libro defetibitur. Sic autem ille capite x. 4. IvAk 0' Iitxa- ejuiTJii i Chri/lm prodidit , poftea nempe : prorfus vt Iohanncs.it poftea. Marcus 111.1^.19 IvMu IcxttjidTlw, is % ; hoc cft, « vt loquitur lohanues in mentione ludx vi. 7. Aliud argumentum ftabiliendg opinioni vulgatxexftulpitBaronius ^ capite xi i. Iohannis. 'Dichnusy 3\tyvlus in triclinqs. Fnblio Chrifii iUuJlnUur ex antiqua confuetuMne oleum aut 'vnguentumadh^ndi^xxrurationu gratia-,. ynguentaadpoBmbluram, Akmi XXXII. Num. XXVI. At etiam genus vn&ionis trahit hic Caefar in argumentum pro fententia vulgata. Probat vix ac ne vix quidem nepotibus luxu perdicis, in more olim fui Ae, vt pedibus vnguenta admouerent : deinde aii: cere Diogenis Canis exemplum : qui, vt erat homo prxpoftcrus, pe- des aliquando vnxit ; & cauflam fadi fcifcitainibus refpondit ; iccirco pedibus admomife vnguentum, quia inde odor ad nares perueniret j d capite vero in aerem cuanefeeret. Diogenes Laertius lib. v i. Ta m wO £-/< aW»*) S /tdiej*. ^ 0 coT^ipticnir. Prodijt in publicum Diogenes, aut certe alibi quam in triclinio aut balneo, vifus cft,cum pedibus vn- guentatis : ideo qusfitum ab illo,qux efl et f‘a9 V^c«o9bu mioi eSr» ’Qrir«tvef. Enimuero hofpicem elTe in fcriptoribusGrscis & Latinis oportet e- um, qui ignoret luxum prctiofiirimorum vnguentorum veteribus ne-, potibus infrequenti fniile vfu;maxime autem cum in tricliniaribus le-; dis .accumberent. Quare etiam in fui feculi ChriflianisB. Gregorius Nazianzanus id notat verbis hifce in oratione x l 1 1 1. ancL-raXcii 'Qn x^ncit (c NoS tamen in iflis facrorum Domini pedum vndtionibus, non tam moris com- munisbabendamefleratianemarbicramur, qudm myflerij latentis. Quod myileriumetfi capere f^tis nequimus, nedum fatis explicare valeamus ; ineOe tamen credimus, & humili filentio adoramus. Sci- mus antiquis in more tuifle pofitum, vt teftandx rcuerentix, & cultui religiofb, vel qui proxime ad religiofum accederet , oleum vel vn- guentum offunderent. Sic lacob lapidi quo erat vfus pro ceruicali, oleum fuperfundit,GeueC x x v ii 1. 1 8. idemque flatuam eo loco ere- dam, vbi Deus cum ipfo erat locutus,fimili veneratione poefequitur. Sic lapides vnguine delibutos, vt loquitur Apuieius, pagani in triuijs coluerunt, quod multi fcriptorestcftantur. Clemens Alex. Aiiraest^ Ai>t4.iftos vocat, invii.Stromatum. Sic Plato Homerum e Rep. fua vnguentis delibutum emittit ; non contumelix caufTa ; fcd quafl te- Itatuseo fado, maioremfeillum agnofeere , qudm vt locum ciuis in fua Digitized by GuOgl ' 'ad Annales Bcclejiajlicos^. (uaRep. obtineret. Sic animalia qusdijsconfeaabant, & libera fi- gebant abire, vel qiias.^ioquin $(daiodum< admirabantur , vnguentis linebant : ficut multis ex emp lis ad Suetonij librum piimum,cap.Lxxx, olim probauimus. An igitur hx quoque mulieres fan(5iflimx,quura in Domino ,quem elTe Deum ignorabanlj aliquid tamfnfuprrf^lwmi- gem admirareiitur, deuotionem fuanv bocrfado fulu tefiatx ?Ho£ vi- detur voluilfe Cbiyrofiomus , cum fc(>bi( de voa illarum, ^mtnilia L X X X. in Mattbxum ; f Ui, i} £^a.nt n' canvpi, mc^ta erat hmu* multem reuertraia,^ Jlu^^tttn erga (hijim, <«iJr. Vy * XIf^‘ Digitized by Googie 33^ ^ XHII. i::. XI V. Jffirmitionts tdiqmt 'BmmMiit m hijloria facra cfieti^ntur cjft ■ parmncW*. ' ■ — r.. . -'tT ! ■" 'ii ‘ , A - i ^Anni XXXII, Num. XXVU. , ,'r QVemadmoduin affifinarc non aulini,conuiuiumiIIu(i Domino eihibitum B«hanije, lohannb xii. idem effc cum co quod' Matthxus&Marcus\ftm iong^ late^ per Orbem diffufa Ecdefia pradicat Magdalmam. Multu vj Baronio aptemus ex Apologet, cap. v. & dica, mus, ^pudeus placuerit , X?a«# ne» erit. Home iam Deo propitius ejfe debebit. Ego vero Baronium metu libero : credat, agat quicquid libuerit vel Romada, vel quiuis alia Ecdefia; verit?s oraedorutp diuinorum extra omnem pofita eft aleam. Coelum & ttfrratranfibunt :Scripturx 'komreJirx iota nullum, apiculus nullus pxteabiti fed in aeternum manebit. Fimii- tatem vecd V erbi Det in homnsihus collocare , id vero quid efi ai^, nifi creaturam Creatod anteponere ? Qddeuim fi Romana Ecciefia mentem ntutauerit ? nana hodk multa aliter doceri quam olipi, & pueri fciuDt. Quid fi libroscitoalcs filos emendauerit?a^ni erit vi- delicet de fide &con{bntiadiuinan3mprzdidionum. Apage apo- pulis Chtifiianis untam blafphemiam. Rerpondemus igitur Baro- nio ; quamdiu falua eruat Euangelia ; tamdiu ledum in Ecciefia & praedicatum iri fadum huius Marite, manfura autem Euangelia ad finem vfque feoilorum aedimm, confidimus, & omnino : quare etiam illud paci fide a«dimus ; vecitaTcm huius praedi- dionisChril^ per omnia qus reftant fecula certo euentu fore com- probandam. Vanitatem metus Baroniani Chryfofiomus ollendit, qui etfi contrarium eius fentiebac, quod hic pedibus manibufque de- fendit Baronius cum Ecciefia Romasa ; adeo tamen fimile nihil me- tuit, vt contra iubeat nos hocioco obferuare , quam bene oraculo Chrifii fides confiaret, qupd toto Orbe quotidie impleretur. Sic ille homllia in Matth. L X XX. Tis «s «tfCff ^reurrUee Digitizea oy Google ff. QafauboniBxercit. XII II. ' ttAii^ieU i >«^>6, ^ «.7nA5»< 'THi •'4^ ^ ^uj- tLm i^/idauipo» effe Ailia/V Ai9ii.tM; «fis fvafculsm tpidem, in quo deponebantur rvr^uenta : Addit mox ad Annales Ecclejiapcos !B. moXj «£ “Zi it Je' A V, r T/i. 1 1 i'..- ri;|jA .h; . An i ,.:,. .. A » . . xx'xii. xxii;’"' ’’ ^ SEriem hifioride EuaDgelicaeperfcquetrs Baronius^; ait paullb pol^ de Domino nolko loqtMnsv; rvttemetaemt falfaquadam fimutdeeeptiy 'iptsd hi fm(etnT»f,mamimiSiua frthendit. i i EXERCITATIO XV. ‘Perjlj locut ile Herodionis mnus reBe acceptus d Saronio. Ami»i XXXIII. Num. II. Erodianos coluifTe Herodem Magnum & viuum & mor- tuum, ad Prolegomena offendimus : nunc propterea re- petimus, quia Baronius male capit locum Pcrfij,quern profert Puutrerpexiffe poetam ad Herodem Agripp» vltimi ludxorum Regis. Atqui fi ad Herodianorum folemnia debet referri locus Satirici ; certum eff , non pofTe de alio Herode verba eius accipi, quam de Magno, illum enim folum colebant religiofo cultu HerodiaOi. Perperam igitur Baronius : at vetus Perfij fcholiaff es , rc- ftd ; Herodes, inquit, apud ludoos repsaut tempore Augufii mpartihus Syriae Hertdiani ergi diem natalem Herodis ohfemskant , ru etiam Sabbata : quo die lucernas accenfa«,Ky >violii coronatas in fnujlris pommt. Digitized by Cooglc ad Annales SccleJidJHcos I L Iohanm corpus Seiajlm fmdo tranjhtm. falfk f&aentisrHeronpno uttrilmta a^Barmo. i v i.',} Anni XXXIII, Num, IV. i * V Erum non eft, quod pro vero audet prodere Baronius , feribere Hieronymum ; corpus bhtmnis Jubhtum ^ di/ctpuUs eius ,^/epultim c fuijfe ScbofltCiiput eH Samariu-^ Hieronymus non remej aiit iteru, Ted fxpius ofteiidit , fua state corpus lohannis Baptiftx Htum fuilTe Samaris, fiue Sebaftx : at tranllatum fuifle defundi corpus in eam vrbem ab eius difcipulis , nuiquam memoris proditum e(t ab Hiero- nymo. Quare igitur hoc illi affingit Baronius ? voluit nimirum hae artificiofa perAiaderc ledoribus fuis , iamindedtcmpo> ribus Domini culmm religiofuni reliquiarum Iohannis cepilTe. Nos verd de eo cultu nunc minime difputamus : id tantum volumus, faci- nus elTe indignum^ antiquis feriptoribus falfas affingere fententias : quod fine cralTs negligentis culpa, aut fraudis fufpicione fieri , nee lolet nec potelh Legem, eandem fancio in me , quam in alios cupio latam : neque recufo, quin fit mer me talioni locus. Porrd cOrpus Io- faannis Sebafien delatum fuiue d difcipulis Iohannis , cum Euangeii- flarum narratione parum epngruit. Narrant enim Marcus & Mat- thxus, poli exdem fandi Prophets, eius difcipulos venilTe,& corpus fepe(ijfle,atque in monumento condidilTe. dc tranflatione Sebalfea nihil. Pofiea igitur id fadum,&ab alijsqudmd Iohannis difcipulis: Sc alio procuidubio feculo quam Domini noflri primo. Nicephoro quam parum aut nihil effiet tribuendum fidei , non femel ante diii- mus : nec multo aliter Baronius hic de illo pronuntiat. III Qm Jh faStum , *vt Herodes QjriJitm zsr eim mtraada tamdiuiffa^ ntrit. Vei iudica 'voluntaria ignoratio punitur neceptate ignorandi. Bellum Herodis cum ^Bfgt Arabum: Cr in ea hifioria hallucinationes Baron^. Anni XXXIII. Num. VII. ' , NOn abs re qusritur d Baronio poft Bi Chryfoftomum & alros> qui fieri potuerit, vtHerodes Tetrarcha Galilss tamdiu Chri- ftum & edita d Chrifto miracula ignorarit. Conftat enim telli- monijs Euangeliffiarum Matth. xiv. i. Marci vi. 14. Lues ix. 7. poft mortem demum Iohannis, tants rei famam ad ipfius aures per- ueniffie. Verdm hoc temporis fpatium quantum fit , ne inter erudi* X X tiffimos • Digiiized by Googie H4" ff‘ Sxercit. XV. tidimos quidem viros conucnit. Baronius, qui ca»dcm Iohannis in hoc anno tertio prsdicatjo.uis ChriiUreccnictr quaeibonem longt reddit difticiliorem ; qudnr fit apud alios, qui teOjpus. 4 bapiifmo Do- mini ad Prodromi dimidio tere fpatio contradius pro- dunt: quam controuerfiam.^^vt&alia^ Ais generis plerafque prztcr- mictimus. Cautj^ ignorafionis Herodis vere fiatuit oms» i)um & incuriam rerum boo^rqm, 4 quibus vitijs,Prtncii|^s paucii^iiu.ommbus tecuU^fiicrum imwoaes. Accedit O^iptobitas, vt plurimum, aulicorum ; qui edam d5na mxTa naw ^ces. fr4cefti tll prAceptum j isr maces tranjffepoufs eU trats^fp$. id cft, Deus feruantibus Legem hanc rependit gratiam , vt magis. magifque in dies il|am feruent : negligentcs Legep.1 iu punir» vt magis ac magis in dies eam negligant. At Baronius j, dum cauftas huius ^norandac inuefiigat alias , atque illas ex hifioria cppatur eruere ; non.fenfit de,, lapfi^in abfiirda, que ferri nullo pado. queant. Vult Herodem fur perioribus annis prredicadonis Domini nolfri e ludxa abfuifie, occu- patum ih expedidone Arabica contra R^em Arctam. Obfecro ver^k vnde habet ille Herodem per fe bellum adminiihafie, non abfenten) per Legatos fuos i lorcphus enim 4 quo folbhiftoriam didicit, coor trarium verbis conceptis memoriae prodidit, nam libro xviri. p, 556. de vtroque horum Regum iu Icribit : ^ Siwitiuuf »vMt- &U TnMuci ifpiTiyVf ctTt««.A>u’n5 ^3’ rV. pojiquam *vtri^ erant copi a confcrtptAjsellttm inter ^R^es conflatum efZ ; qui ’<.fcdere nemine c regione , & rationem hanc afferret, quia elfquxdam familia monachorum in Gallia & Italia , qua: in ac* cub itibus eam rationem feruat. Condat illos monachos non longius recedifle d communi more patrio,quam recefferant Effeni d commu* nibus populi ludaici inditutis. Q^re abfurdiflimum ed , coniedu- rain deride publicis moribus cfedxvnius,& eius quidem admodum oxVtv, ritibus. Simile iudicium , vel potius e^ipyla , cum turbis conuiuanti.bus loco drati fuiffe ait fcenum, ex indituto Iudxorum,& affert locum Philonis de ijfdem Effenis : quam appofite,facile omnes intelligunt. Philo narrat inditutum fedx auderitatem prodtentis ; Euangelidx referunt quid fecerint turbx in cafu neceditatis. Sed vbi reperit Baronius foenum quod conuiuantibus turbis loco drad fub* ijecret ? nam Marcus ait eos depofuiilc fe 'Ori ^pn>, fuper hett(r fuijfe caput Ap>fiolorm , epiia os iHorum fuijfe reperitur. Anni XXXIII. Num. XII. A It Baronius ; Tunc Tetrus ex perfotta omnium, ( quod ejfet ip/ortim cc^ put,) profitetur dicere, Domine, crc. Iohan. V i. 6S, Cogor eadem repetere , quia Baronius errorem luum repetit, Falfd enim tum Petrum tuilTeAportolorum caput contendit, cum & ipfe & exteri Apolioli Chrifto coelefti magiltro fic operam nauabant , vt in fchola niagiftro difcipuli. quare etiam difcipuli vocantur & Petrus & r?liqui Apoftoli, atque alijprxtev Apollolos multi, lam autem oftendimus in luperioribus, abfurdum cfle 8c ridiculum, in fchola aliud caput ag- nofccre,quani ipfum prxeeptorem ^autin domo patrisfamilias,aliud quamiplum patremlamilias Sc ciWkzztbtjJm». Quod aliquoties Petrus loquitur in Euangelijs, filentibus cjtteris Apoftolis , id B. Chryfofto- mus, Theophyladlus & paflim Patres , illius,(lic enim lo- quuntur) & zeli vehementix adferibunt ; cuius pi xferuidi zeli & fan- (Aiilimi exempla aliquot B. Hieronymus collegit ad caput Matthxi xiv.xS. Nullus primorum Patrum eam cauffam affert, quod Petrus iam tum eflet caput Apolfolorum. Fatemur Petrum & fuille reuera, & ditium reperiri a Chryfoftonio, Photio, Tbeophylado,alijs,?s'i^ni$ faig«)cilMi$: Ef d^ix. At contra. , Marcum Chrilli difcipulu non td^e, petjuc e?, Caapiiflc, qug vfu cognpuifretivcru quf 6ndo apccpillet ^ pftro, quapiainlti/qrjpforcs memoriae, prodidc- fVnt& ap.uquiirmij & grai^niif P^pus, in tertio librpc«f^p_J^^^ clcfial\icxhiftotise Eu(ebii,id jMi5;mat.;pa^i grauis ijuidcm fed tamen antiquifl»mm . Hietpnyinvs ^ cx protefld (crib|W dc Marco, & alibi ctiani, idem ait cum Papia, cuius etiam teftinipnio vti- tur. B. Auguftinus initio librorum de c6'nfcnfu Euartgelidarum,tan- «^uam rem certam & indubitatam ponit. Quid alios teftes afliduos enumerem ? inftar omnium erifGrcgorius Magnus ; cuius in/igne cll tcftimonium libro primo Dialogorum : Mihi, ait, hce c/ariifs coiiflaC ^Hod Luctu ^ Marcus Euangelium quod Jcripjerunt , non ’Vifu,fed auditu di» aicerunt. Nx tam expreflum tcftimoniurtt viri tarifi , & quidem Ro- mani Pontificis, iufuper haberi i Baronio xquum non luit, quum praefertim probabilis admodum fit conicdura, Epiphanium aliud a- gentem illa de Marco fcripfilTe. Scripturarum enim laudat audori* tateni, ex quibus clare id conflare ait : m'<, inquit, yttdnQ.ctvin atqui vcibum iiullum in toto illolohannis capite, ac ne in tota quidem Scriptura,^ vndelimilc quid de Marco poflit colligi. Qux mox recitat Baronius fuperHcmcrobaptillis ex Epiphauio,examinata fiint adProlegumcna,neccaufla ell, cur illa re- petantur. 5»»*w. ' ' VJIL SaronioM 'Qiii;d^uifu^Vonttm>j!ahu,Matth»%'si. ly.fcoput oftmUttsr,(^daBrmt$eius fumma premitur. , Anni XXXIII. Num. XVIL' IAm togas componamus & audientiam ficiamus.s magUleri^def^ Adefl, inquam, Cx/ar Baronius,. qui pedem fifierenosiubec,i|: ad . obreruationem quandam fuam> 9nimaducrfidneust;ait,digniflima, diligenter attendere. Hzc obferuatio cuius argumeotLitt,modo caeteri, ied «j \js^^rrat , vt Homerus poeta. Quum autem tradendarum difciplinarum in fcholis plures iint & diuerli modi ; duo przcipuicum at philofuphis antiquis, tum ab omnibus HJelibus prxceptonbus reperiuntur vfurpati : vnus, quando (olus loquitur qui docet ; alter, quando interrogationes 3c refponliones adhibentur , St vel Prxeeptor (uos dilcipulos interrogat, vel difcipuIiPrxccptorem. His docendi modis optimum DotSoremChriftumeOe vfuni,hidoria Euangelicarum non obfcure ligniHcat. Solus loquitur ChriCus fx-' pifhme ; vt cum facramentum tucharilEx ioCituit,apud Matth^uni, Marcum & Lucam : item in fermone de monte, Matthxi, cap. v.& in illis diuinis concionibus fuistquaiumfumm; recitantur in Euaugclijsj interdum d difcipulis interrogatur, vt lohannis i x.2.. EC quando fuos ipfe difcipulos interrogat , vt in ea hiCoria, qua de nunc agituri, quxque extatapud Matthxum cap. x vi. Marcum cap. v 1 1 1. Lucan) cap. I X. Hxc quum ita iint ; icribit tamen de hac hiCoria Baronius, initio obferuatiouisfuxiic : Emfmodi tanti ponderis Zs' aucloritatii aSi» (jhrijii, ^pum quendam exprimit celebrandi Conciltum : cum cMirit, fol^ cumdifcipdis, pe^ preces DeoaUatas, dt fvmmarertm quxflionm proponit'. Mirum & omnibus feculis inauditum eC, quod hic narratur de typ6 Concili) d Chrifto tunc exhibito. ICud nemo veterum interpretum aut Dodorum,nemo recentiorum, opinor, ante Baroniuin dixit. Et quum inter o nutes fere conCet, originem Conciliorum e' libris facris repeti debere : nemo tamen in illa hiCoria eam quxhuit. omnes id capite X v. Adorum, primum facri Concilij in Eccleda ChriCiana ce- lebrati exemplum extare credunt. Baronius contra, non folum hoc loco, fed etiam in anno Domini L v 1 1 1. numero i tp. originem eius in(lituti,& exemplum Concilij primi,in hac hillohareperi(ia(firmatl Sed hxc fententia , non folum propter nouitatem eordatisvfiis^debet clTe fulpeda ; verum etiam propter manifcftam 'abfurdicaretn reijci atque explodi meretur. Nam in hiftdria, qua de hbagitUfV quid mile Concilij ? Interrogat Chriftus Apoftolos faqs pttempe vt cupi- dus prxccpcor fuos difcipulost eum (iqiiidem docendi tpodum 8i eflie & femper hnire' m Scholis vfltatum:, lam diximus. FortalTeex verbis fuperioribus Baronij djcataliqpiiyeoargumeticomotuhtilluid fuifle, quod preces CluiAi, quarum meminit Lucas ix. i8. putauit adionis,qux poAea commemoratur, initium fuiffe. Nam Cxtncilia d precadonefolita incipere, nemo ignorat. Hoc vero nihil ad rem. quis- Y y enim Digitized by Google 552» ^f. Qafauboni Sxercit. XV- enim nefcit , & Chrirtum & omnes veros Chriftianos aftiones fua$ omnes alicuius momenti, ^ precibus femper iuchoaire ? Quod etiam illi voluerunt olim,qui omnibus adionibus fuis minimis maximis, vt audoresTunt Tertullianus , Chryfollomus & alij, ducis lignaculum promittere foliti. Id enim primis temporibus velut compendium quoddam fuit precum. Adde quod verba Lucx aliter accipiunt ma- gni nominb interpretes ; atque ipfe cum primis Maldonatus. Sic Lucas : K«J cJ» tcS , (TiiJriffn, twtJ s iTHifuTntm tw-nlf. £c faBum ifi cum f^ts ejfet orans erant cumiUotS' iifcipuUjtrmterrogamiUos. Putat Baronius,vnam continuam adioncmhicdefcribi, communem Chrifto cum difcipulis : fed me- lius intelligas,Chriftum folum orafTc ; vt fere femper : (quam ob cauf- lam notat audor Glollat, non reperiri Chridum orafTe vnquam cum fuis difcipulis : ) & umen przfto illi fuille difcipulos : qui dicuntur Luce fiuj^un cum ChriHo ejfe, refpedu turbarum , que nullx om- nino tum aderant : nam ab illis fe Chriftus feduxerat cum fuis difci- pulis, vt notat Marcus. At folum oralTe Chriftum , innuit vox KjtT»- IMtit,fepamim :pro qua dixit Latinus interpres, folus. Sententia igitur cft : Dominum oralle folum ; non tantum d turbis liberum, fed etiam Apoflolis paullulum fubmods : deinde inter eundum fuos difcipulos interrogailc : nam esprelTc notat Marcus : ^ cV 77 iS-a iinifu-m fjta~ in fvia interrogabat difcipidos /nor. Nullum hic Concilium, nulla Concilij idea auteff , aut effc potuit. Nam Concilium quidem appellatur, vtrede alicubi dicit Thomas , conuentus iudicuni ad de- liberandum aliqua de re congregatorum ; hic nullus iudex pr;ter vnu Chriflum : reliqui omnes fine vlla poteflate, omnes difcipuli;& Chri- llusipfe non hic ceu Iudex fedetifed vtdodoracmagifter, inter fuos difcipulos familiariter verfatur, illos docens. Quis vnquam Conciliu appellauit colloquium inter przceptorem & difcipulos habitum 2 Omnino fermonem huiufmodi Concilium vocare , ell Domino in- iuriam facere, fuos ipfi difcipulos xquare , in for- mam confelTus iudicialis vertere : quo nihil abfurdius fingi potefL Baronium non ex ignoranda, fed certo confilio hunc emorem errafTe, quz mox dicemus paldm facient. Hic obiter adnotabo ; confilium Domini quando hanc dodiinam perinterrogadonem propofuit, ne- minem d veteribus expofuilTc videri luculentius, quam fadum eft Bafilio Seleucenfi in homiliafuper his ipfls Domini verbis. ad Annales Gcclejiaflicos JT. jecundum (aput 'ihcU'rfa)i Saromana. Indujlria baroni} in emcin* nando JiSlitio ijlo Concilio conuenienter doElrinit hodierna , qua flatuit Tapam fupnt (oncthum. 7‘ atrum iudkia de eo quod Tetrui pro /ipoilo- Ut omnibua loquatur^ Non pojfe dia Concilium , in quo JqIm ‘Petrus fancit famium fidei. K^u’4<: Saroniana artificium in dtjlumlanda conclifibne doElrbut quam proponit. Legitimi Concilq nota aliquot. Maximus Abas. Ibidem. VEniamus nunc ad res gcftas huius Concilij : Baronius enim duo illius decreta commemorat: prius fidei canonem continet, inquit ille, cuius decreti audor Petrus, approbator Chriftus :po(tcrius ad Ecclcfioe ac regimen pertinet ; atque huius faltem Baro^ nius ainftorem facit Chrillum. Quid catteri ApoftoLi? qux illorum partes in hoc Concilio ? nullf prorfus : nam in narration»Baroniana, reliquorum Apofiolorum , vt olim Megarenfium, s^rViis Haec quidem portentofa doctrina ell, & prorfusnoua ; cuius audior Ba* ronius quare Nouator dici non queat, caulTam equidem nullam vi- deo'. Hic vero fufplcionem meam diflimularc non pofium,neque de- beo. Exiilimo enim Baronium certo confilio, atque arte magna,col- loquio ab Euangelillis narrato forma & nomen Conciti] attribuifie: vt fub hoc exemplo, propter Chridi praefentiam omnium longe elfi- caciflimo, ledloribus incautis & ad (copum illius non attendentibus, perfuaderet , fupra Concilia clTe Papam : quod cll hodie dodrins Hildebrandinae caput vnum inter praecipua. Sciant vero horum An- nalium ledlores, Baronij hanc ede artem qua palTim vtitur , atque id fumma dexteritate facit , vt rebus quas narrat, formam ac faciem in- duat propofito fuo conducibilem. Hoc cum alibi locis innumeris cft obferuare, vt palam faciemus , fi Deus voluerit, tum etiam hic in- figniter. Sermonem enim Domini cum fuis difcipulis, gc S\Sa.- Vt toties diximus, Concilium appellans ; narrationem fuam ita concinnat , vt ex ea facile fit colligere , Papam efle fupra Concilium. Rena enim geflam fic narrat, vt quafi diuifum imperium cum Chriflo Petrus haberet, omnia ipfevnusagat, omnem audloritatcm Petrus vhus obtineat ; denique Petrus vnus fit tbI ; cfteri Apoftoli xufdi dumtaxat fint Percurramus leui pede cius verba. 'Pefm,ait, primus omnium,licetmn State-, ii0ajeui^'StiflJ a. »j Tetrusoi illud Apoftolorum ? b a>t calidus 'vhi^, chori apoftolorum cotypl},ata, quum om- nes fuftfent interrogati i folus re ftondet ; is- tunc quidem y cum de opinione po- puli (hrijlus interrogabat y omnes dixermt quod fuerant interrogati : fed cum ek propria ip forum t^nioncyTetrus profslit (anteuertit alios) fvarias cauffas. item ^>nomc, viy jltikitixhtmana aror irmexit-, dum quod Japimu ex fefotius, fidm Hm ftfmu. Q|iare o*. peram ludunt Moiiarchixifiiiispatront, dummultas &fubtiles dpe- Actralibus Pbilofophjx rationes congeolnt, quo vnius in Ecclefia monarchicum imperium defeiidant. ‘BbmiUtes Barlaam Epifeopus Hieracenfis,io epiftola ad Grfcos de primatu £c- clefix Romanx, prxiiate : :fed illud addo ;!d cehns ter» renisad res Ecclcfixperfxpo duci argumentum non pofieiccelefis eram res ellEcclefiaatpcorfus diuina, cuius tuitio.& bUnab hitr manis piondct confilijs, verum ab vnius Dei volUntate. Igitur pediac in Ecdclia « quz fiimmum MonarchamagnoIcicCtiri/himi Deum &. hominem, cui bfa ardlifiime coniungitur* vt cs^id cbrpoH Iponfa/ponfo ;aliumc£[ctarreaumMonarcham, quiregio iroperio illam regat, & dicat, Sic 'vala, fic mbeo, mea ratione fvtdmtas, vt hbdii docemur 5 Det ede vnius patuere, non autem cuiufquanimoitaiiuim £cClaiia,pciviDcodsdoiisusefi ; polulus illinsid&iVaniC',: quis igitot' tarstncalihianl^qKiYt ordinare domumDei exaniaii libidiociudeaal Quis ad Annales Ecclejiajiicos ‘B. ^ Quis fanus non potius CTcdat j fi vnius capitis vifibilis&Monarchjc (dominatio ad falutemEcclcfisncceflaria cit : repertum iri fine diibiii illius inrticutionc, claris & perfpicuis verbis expreflam in Tcliameuto Patris noftri lefu Chrifii, qui Ecclcfiam tantopere dilexit, vt propter , illam fefe exinaniuerit, & quo illi falutem parei et, mortem fiibwrit, & quidem mortem Crucis ? Quis etiam dubitet, rcpcitum iri eiusinlU- tuti atque prxeepti perpetuam in EccleJia praxin ; atque eam tum maxime illufirem, cdm maxime florebat do(ftrinicClirifli puritas atque integritas ? Quare in Verbo Dei & praxi primitiux Ecclelis quxllionis huius decifio eft omnino quxrenda : & eo flandumi,quod ibi fiicrit inuentum. Alioquin rationibus humanis fi agitur , nihil a- gitur. Nam etfi fatemur regimen monarchitium efleoptimum atque . . exccllentiflimum : non umen concedimus, ad conferuationenfalicu- ius flatus illud elTe fimpJiciter neceflariunx Suntenim & alix publicx adminiflrationis formae quas qui prudenter vfurp^t i regiamnihil deliderant. Itaque oliminpopuloludaico non vniusdominatio, fed plurium optimorum quam Aiifl6cratiam vocant,iIltei^ influuta. » Et lofephus feriptor grauiflrmus, libro quarto, cap. v i ni Molem in- % /ducirludaeisfuisitaprxcipieutcm: ^ /Jtt! ^giCoi VfX/o; ‘ abAal cSr tcfjiii (•yvynt )yiT twn «tAnJiis ioqmt Bafilius in Afccdcis, p* ? 90- vel ii quis alius audor cius libri, 'vmcmi (r folm caput Ecclefiit agnofccbatur4)ominus nofter,Iisvs Christvi. Epifcopi in fiugulis Ecclcfijs conftituti, cum fqis presbytcrijs, & pro* priamiibiquifquepcculiari cura, & vniuerfam omnes in commune curantes , admirabilis cuiufdam Ariftocratic fpccicm referebaot. Nam Cngobs Epifcopos cum fuis cleris Ecclefias quibus erant prx- poflU , in'folidum curaile , neque vHum aliud iupra (e in terris caput agnoulfle? wfri certum cft, quam quod certiifimum , velcxvniusB. Cypruni/elVinionio, vt alia nunc taceam. Hinc adeo eA,q'uod Epif- copi aiiqUando repexianWT Morurch.e appellati, vt ante multos annos memini notare cum alibi,tumin vita Vdalrici Auguftae Vindelicorum edita j qui liber mihi nunc ad manum non eft: & monarchia^ etum le- gas pro Epifcopatu poEtam. Hilams Papa Rom. ad Leontium Epif- ' copum. DiUBipiHO fratri Leonth Hlartti. Mwttnur fraternitatem tuam ita igjr Qatholic* immemorem ejfe, 'vt qua^ iniqua, vr cmtm Tatrum mftnh rum Jlatuta, inprouincU qua ad monarchiam tuam pertinet, f ipfe, aut non rvii mt non potes , etiam nec nos fihitq tui taciturmtate permittas corrigere^ Erant & populo fu£ partes, fub cuius alEllentis confeientia, vt loqui- tur B. Cyprianus, ordinariones fiebant : in quo fpecimen aliquod tuic democraticx Porrd inter Epifcopos primis illis & beatis temporibus, ordinem fuifTe , cum feripta iliorum feculorum legimus, fjtcilc anima^uertimus ; dominationem fiiilTe, aut regium vnitis im- perium in omnes, nufquam deprehendimus.’ Et omnino nullumfil^ ifle certum eft, sttate fandifTimi Martyris,'Cypriani ; qui in epHbolis ad Romanos Papas (fratres ipfe appellat femper) Cornelium & Ste- • phanum, toties illam inculcat fententiam ; hSere in Ecckjia admimflna nene WfuiSdt» fua arbitrium liberum '^numquemq.prapofttumfm Epifcapwn, Rationem Actvs Svi Domino Reddit vrvm: & fi- milia his multa in eius diuini viri monumentis. Quinetiam admini- ftratio Ecclefiarum, temporibus illis vfurpata, hoc ipfum euincitpU'* niOime. Nam illa propter qua: Caput vifibile & monarchicum nc- cefTarium e/Te Baronius-& ceteri partium illarum hodie contendunt } per Epifcopos. oiritfe^dminiftrabantur,vel fingulos cum fuispresby- terijs, nieuiusdla^egotinm ; vel pluces in Synodis congregatos, E res exigeretr^Synoch dubia foluebant ; Synodi conUouerEas compo- nebant ; Syl^di obftinatos hereticos vel fchifmaticos damnabant,& *^^®clefia«^ciebant : denique, licet primis illis temporibus caput vi- abile monarchicum nullum eflet; nihil tamen ad EccleEe regi- *“®n,eoafeniatu>nem & defiderari potuit , quod non abunde fuppeteret. i ad Annales' ScclefiaJHcos ‘ ^6 i fuppeteret. Loco dominationi* erant fanda chafitas,&inteVEp&o- pos ciufniodi ordo, vt qui plurimum polTcnt publicum bomlrii pro^ curare, illi cenferentur primi houom'qua£dam pr*togatioaillis' sequo animo d exteris concederetur. Eft autem ita naturi c?>iiipar»- tum, vt illi plurimum prodeffe poflint , qui ciuitates maximi4'^.po- tentinimas inhabjtant. Qiibd in Epkcopis vel rUaxiinc vfu Verilrey quum & ratio & experientia omnium fcculorum arguar ; iuretlieritb illis temporibus Epiledpo Romx , ciuitltis dominatricis Petri fuccelToti^ exteri oninCs primas line inuidhi concedcrdii^i^catimen/ vt fratrem agnofeerent, tratrem vocarenti' non doteihuinVi^'f^- 0archani,non Vice-dtfum, non Omnipotentix Pontifici5'virtdiccm,' vt hodie d fuis parafitis vocatur.: 'HxciloCia iura, ita erant prvmitiux Ecclefiaelncognita, vt ne appellariotium quidem illarum vtnbrd» vcl aliquod Icuiilimum vcdigium in tota vetulfate plurimarum xtatum poilit deprehendi* Qux poftea mutadones acciderint in regimine Ecclefix, cupiditas dominandi quando primum graliari ceperit, noui tituli) noua iura quando primum lint excogitata, quibus anibgs, per quos gradus, quibus quantifque motibuS) bellis, fceleribus,parricidijs . ad hoc fafhgium human^ potcnti^PapaRo.fueriteuedus ; iiemo qui proximorum fcculorum hidorias legit, potdf ignorare , nifi fungus eif ,aut iudicio diuino cxcxcatus. An autem Ecclcfi^ Dej melius tue^ rit proipedum , poftquam verfa ed prior charitas & legitimus ordo inter Epifcopos, hinc in dominationem, inde in neceditatem parendi Vni j^czzrm & Monarefax, virorum eruditorum &. vere piorum facio judicium. Frudra igitur Baronius vtilitatem nobis ptxdicat vnius ca^ piris vifibilis,rcgio moreirnp^anri^ ; quum certiflimc compertum (it, pnniiriuam Ecclefiam nullum eiufmodi Monarcham agnouifTe : & podquam longa dies illud caput monarchicum , ceu nouum-nf^^.in lucem produxit ; adeo nihil exeo boni acceflide Ecclenx,vt contra,ex illo tempore omniaroniu$,(i re<3cintelljgatur,coniduiiopemi|liu$ eu^.t|t. Nonjqjiuqtrjf buit ille Poptibei vllam Hildet^andiua: iip)ilem,M,pP3tcbiam,i^)l|^ Pontificiam Omnipoteiuian;i ; (ed tantum> 'u*' tceu, re'drgumenta duci ad Pontificem vniuerb mundi i Velim veromihitlicant illi difputafores fpiertes, an Rex factorum apud Atbeoienfes,aut Pontifex Maximus apud Roma- nos,ad populos fuisRebufpub,fubiedlos fuam iurif4i^iooeni,aut ali> quam dominationis vmbram, porrigerent. Verum dcpote^late Sa- cerdotum apud gentes, plura, b Degs voluerit , dicentur ^4 annum L V 1 1. Obiter leuiufa qusdam hic adnotare ngu pigebft; In pfe- phifmate Athenieniium, cuius meminit Batotriu^, legitur apud lofe- pihum, iV i pro quo ell in Annalibus cx bde alic- tsa,fub frinape Agathocle. Aliter locutus cbct,crcd9iBaronius,bobfcr- ^ uaf^t,quod nemo eruditorum ignoryt*.M- Tullium>> Senecom,& Pli- nium,aut Grscam vocem fplitps facert^tiUSf Pratortm appel- \»e,\elmgifinttmy illam A^oruen0uraArcho9M,qui4;WO dabat i nomen. ^6^ ff- Qafauboni £xcrcit. XF. nomen, nemo certe Latinitatis veteris obferuans temere Principem dixerit : qua de voce mox dicentur plura, lam cum dthcfi ad hypo- thelin tranfit auddr, & fle ait : Quod dtuino ijr humano ture ita jemptr fa» Ilum repertretur, (nempe, vt apud plcrafq; gentiurli cflet vnus (ummrt Sacerdos ; ) Chrijlum Juonmi Jfpojloknm ‘Prmdptm conjhttujJe^Pnrum : fi rc<3e capio Baronij argumentationem ^ eti.un ad txempla Rpmanot- rum & Athenienfium refpeftum habuit Dominus, ctlm Et^cfeTije fuar regimen ordinabat. FortafTe non erat ea mens Baronij : nemo tamen * illa verba expendet, ita Jemper faEbtm reperiretw, quin huius fufpi- donis illi veniat in mentem. Equidem feio lelum ChrillUm, pio itlK* fua infinita erga humanum genus indulgentia, in didis taflifqu^i natune hominum fefe non raro accommodafle. Verum egifle^ rem tantam, humana exempla refpicientein, falua pietate^^l non exiftimo. Eft enim FilqDei maiertate indignum ,vt dicatu filij tanti caufias extra /c quaefiuifle , & more rans, ratiunculis eiufmodi fuifle motus , quales paullo antediWia^ naus. Sapientia Dei sterna eft : conlilia ab xterno fundata : rationes xonfiliorum humans menti incomprehenfibites. 'Quicquid igitur eft, vel honoris, vel quod in Pctrum'csterofue Apofto- -Ibs eft collatum ; ante mundi fundamenta, non trabali lege, led diui^ ni prouidends inuiolabili decreto fixum erat. Sedh?c,vtdixi,obitcr. XI !• ^dqtutrtum caput 'fh<;ttnai< “Baromana. Sententia Baron^, Petrum ejp empitutum petram er Monat cham in Ecclefta. Praponitur MaU thai pericopa expendenda. Summa cr partes colloquij Chripi cum difei» pulu fuit, QmpUa "Det mi femel er pmid eleBts potefaSla. Cau‘ff^ non temere quarenda eorum qua fiunt mpfftfu Spiritus Sanfli. (ur rvnus rejp^et pro omnihus /Ipofiolu ? rationes dita. Tofiati lauSi (jur Petrus fit ilk ( aut quafi haiens potejlatem aliquam in collegas. Sduitur obieBio e Chiyf ni diBum de Petro yat non sui. rif AiwCTAur. Ambiffdtas 'm . VEniamus iam ad t nuilysi, & ipfum huius controuerEx cardi- nem* Probat deinceps Baronius , Petrum in hoc fic faifo diiftp Concilio, a Domino noftro conftitutum elTe EccleHx Tux pe- tram, hjudamencum. Principem & Monarcham. Hoc elicit ille c . verbis Domini, Matthxi x v i. Nam dicit ibi Filius Dei Ce xdihcatu- rumEcclenamfuamruperPctram.hoceft, Petrum, ait Baronius : & daturum fe eidem Petro claues regni coelorum. Petra, Claues & ver- jbum Pifce,mz (iint Monarchix Petri, id ell, Romani Pontificis firma- menta, & i^t hodie Hildebrandili; putant, eius imperij totidem arces munitiilims^'r vt nos firma fide eruimus , Monarchix in Ecclefiam inueBx non asrrai^^tjucLTa , Ced ‘Girni;^}tresillaintcilexcrim,accurateiuxta & can- dide confiderauerimus.Quod fi probaucrimns,neqi Apottoilos polf- quam hic d Chrilfo audiucrant, nequeprimorum leculorum Patres, cum hic eadem Chriih^verba vel ex profelTo, vel 'obiter in fius feriptis exponerent, de monarchia qui hodie detenditur, vnquam cogitalle : caufla protedfd dicihon poterit, quominus hrc doftriiia pro noua,& aflcrtores illmf pro Nouatorious liiii habendi. Ades igmje Lcdlor philalethes,& an Domini verba diligenter attende. s’7ni nv! SaiptumeftMatdili capite XVI. Aejd o’ ‘Eiiot a* Xeytn 1 s Dicit iUuIefusJ^os autem quemmeja ^ ejfedicitii. ATnxfi%]( j rU^f GiTit ’ «6 ^jfindent SimonTetms dixtli"]^» Im » xji^s "n Qii n C,cSivf. es Q}rifius,FilmsDei'viUi.' Ka} i hnlf Simt diaJ, »7 ^(poud ns autem lefiis di:dt ti Maxslttof 6-i 1-iiusrt /Sccp-Itsitt, Seatus es. Sintbn bar-Iotia : quia #n Gf^ ‘Ufxot cvx a,’7rn ^ «£«- ' tibi., fed Tater meus quU in calu »oi{. eH. '■ ' Kctyd S\ Qi A«y», oti Eu Hi- * 8 Et ego dico tibi, quia tu et„ TetnHf, ^ 'i?n '^iulrn -n 7111?« •<’' ^ 'petram adficab* ’ xjikfjtairu juv rUd ‘ Ecdejtdm meatn • pirta ili’ ' • TWAoj quam habitura duratione. Hoc confiJium liiis’Ap9!Volis Ibtim ini- tio communicauerat Chrillus ; fcd breiuter & oblcure j quando dixit illis, fc pifeatores hominum cfle illos f afti^m. ‘ Nunc aliquid ampli- us & multo auguftius illis indicatur; quod^ic tum quidem fuerat ipfis fignifiatum, quando ad prxdicandum pTimdmiflifunt. Matth.ir. & X. Mar. VI. Luc.viii. &ix. Ita folhus efi Deus immortalis, iam inde d primis mundi temporibus,arcanacohfiIiafua non fe- mel & limul,fed per partes, & temporum interual Ia, luis elccffis ape- rire.; ficut ante obferuabamus , in dirputadone de propheda lacobi. Hic igitur nomen Ecclesiae primum occurrit; quod in Euaoge- lijs ante hoc colloquium non legitur. Vt facile edam ex eo 'fit cpnij- cere, cepilTetuncDominum,xdificadonem Eccleli;,quam molieba- *tur , Apoftolis apertius patefacere. Quos tamen parum percepilTe ChriAi mentem, fequens hiAoria declarat. Apparet enim illos nihil dum altius cogitaiTe, quam de refiitudone regni Dauidis in ludxa r de quo edam po A palTionem, paucis diebus ante SaluatOtis alfump- tionem ipfum interrogant. Afl. 1.6. At qux priore parte compre- ^ henditur dodrina, ApoAolis ignota non erat, vt Aadm oAendemus. Se.d imitatus eA ChriAus fideles & nauos prxeeptores ; quibus fatis non' eA, vt fui dilcipuli prxeepta artium , aut feientiarum theoremata nota habeant : verdm hoc amplius yjiMnaiiu & exercitadonem eo- rundem adijeiunt : quo melius de traditx dodrinx veritate & oppo- fitx falfitate ipfis conAet, atque vt fic dicam, «y (po^»5»na eJl,i)bictmque (r apud quofemqut^ fit ; ideo conuemens fs^, confeJTionem eius per i>num fieri, licet ejjet iHa fides midtorum. Placet acumen viri, fi jn meliora fecula incidiiret , longe maximi. Sed quare Petrus loquitur exteris filcndbus ? Baionio qui- dem ratio vnica pro omnibus abunde fadsfacit ; quod Petrus efTcc Princeps & Monarcha. Sed hoc e A m quod Logico- rum pueris non probatur. Patres igitur confulamus. Euthymius propterea folum Petrum locutum fuiAe cxiAimat, quia Sdus^etrus, inquit, ixre Qrrtftum natura w proprie filium Da hunc ejfe intellexit. B. quoque Hilarius eiufdem fentendx videtur fuiAe. Nam in Matth^m canone x i v. Ac feribit. Hoc in Tetro tonfiderandum eU , fide eum clam ignorant Jms creterit primus rejpondit ; Tu es filim Da 'd/as. Sed quis putet ApoAolos,terdum iam cura ChriAo annum agentes, ignoraAe ChriAum eAe filium Dei ? Viderant Spiritum Sandum in eun) defeendentem. Audiuerunt coeleAi voce editum teftimonium, Th u filius meus dikSlus, Iohan. iif. Z2. & quidem cum articulo il» feriptum. . ad Annales Ecclejiajlicos fcriptum, ille vnicusScfolus Dei filius. Vim enim articuli io ea locutione fic exponunt Patres. Theophyladus ; vi i vvn9 (JnK. A udiuerant Nathanaelem cum eodem articulo dicentem, Tu es i iOe tvmcM Vei filius. Ioh. i. 50. Sine ar- ticulo verd, ipfas etiam turbas audiuerant dicentes, AAn^as 0ck &7. Vere filmtVeies. Matnxiv.j). Viderant denique miraculai Ghri- fio edita, tot & tanta. Quare non eft verifimile,omnes Apoftolos prxter Petrum , primum illud religionis ChrilHanx elementum ad hanc diem ignoralle. Apud lohannem vi. 6^. extat Petri eadem confeflio , nomine omnium Apofiolorum edita : Nos credimus 8c fcimus, 077 (Tt/' 67 0 c' tJo< IV 0e« tv ; te eJfeiOsm rvmam (Jbm fiunt , iOm •vniam filium Vei 'viuerUit. qus contelllo alio tempore & occafione alia edita eft , quim haec qux Matthxo , Marco & Lucx commemoratur. Quod fi, vt probabile exiftimanteruditifilmivirij atque in his Epifcopus lanfesius , tempore antecedit confefiio ilia apud lohannem, iftam apud Matthxum ; patet manifeftiilime error Euthymij : quem errorem hodie muld, fed alio fine, parum ingenue dcfendunt.Chryroftomum,qui videturidem renfine cum Euthymio, paullo poft interpretabimur. Non przterniittam verba Toftati , in hoc caput, quslHoneLv II I; yideturquodifiud, quod nunc confefius fuit *Petrus, non fuit nunc nouiter reuelatum ^fid ante hoc credebant iUud difcipuli. Alijdixerunt, ideo Petrum pro omnibus locutum, quia virtute, omni- bus przftaret. Eufebius Ecclefi hiftoris libro 1 1. cap. x i v. i Petrum his titulis ornat ; ^ A»7Tt»Kt7n>iiOTO» tUm ir(u» tfs ergo ante reliquos omnes bqui Jolkits. Etiam apud Chryioftqraum ho - milia tertia in Aifta, vbi loquitur de'Petri auftoritate in elcftione Mat- thix, hzc verba leguntur, merito hoc ita fiehat, propter excellentem •viri rvirtutem. Sed idem Pater in hunc Manhzi locum, plures fimul caulTas commemorat. Sic enim feribit: n/jM tV Ati»?jA«i 0' ot5 V xspv^aiot, srO/liat (pciTt^iat iStl ‘stamufittitu. Ko^'3C4rt)^ vUoVt jV/uV ym/alui tpdv», Trhimt sIot» ^ ipemijit '■ eit j) Titv <7aerA9t//CAo'u. Habes hic tres Tadicauflas. Prima, quod Petrus efiet os Apoftolorum ; altera, quod iu omnibus eftet feruentis inge- nij : tertia, quod efiet Apoftolorum coryphzus. iObreruat deinde, omne$ locutos efie Apoftolos , quando de vulgi fententia Cbdftm illos interrogauit : ateum de..ptoptia ipforum, pniyi&|^,!id'eftt«!>Ai'‘S7> quenuchnoJum ei ItK^iutwr pro toto corpore ; jk Tetrus litigua erat yfpofldorum , Cr pro omnihtu ^ re» j^iidit. Hieronymus in hunc locum : Tetrusex perjona omnium ?pojio* iorum profitetur , Tu es Chnfim filius Dei 'viui. Secunda caufTa multo edam minus dominadonis fignificationcm vllani habet, quod calido Petrus fuerit ingenio : qua edam de re antea du^um eA. Atque huius cauflx & Petri locis tere innumeris mentio fit apud Chryfo- Aomum. Et quidem hauc radonem imprimis afferuntPatrcs. Hiero- nymus in caput x v. eiufdem Euaugeliffx. In ommbus locis arJentiJfinui fidei, (hxc elt, quain Grxci Patres appellant Petri 'muenitur Petrus. Jnterrogatis difcipulis , qutmhmirus dkerent lejum. Dei fihmnconfi. tetur. Cyrillus in lohannem, lib. \ 1 1. cap. l x i v. Trdiuenkbat alios trus : aribre namque Chrijli pracipuo feruens , er ad faciendum Cr adrejfoiu drndurn parat fiimus erat. Theophyladus quoque e ChryfoAomo, vt fol« : lactmS^a.. In tertia caufla quam notat Chry- foftomusjfpecimen ineft honoris : honoris inquam, quem Petro con- difeipuii fui habuerunt ; at non dominationis neque monarchix. Ait fuiflc Petrum chori ApoAolorum coryph^um. Familiare cA Patribus, vt focietatem ApoAolorum , propter lingularem confenfum omni- um, vocent chorum, (fic pafllm de moni- alibus :) & Petrurh, eius chori coryphxum,vel vt loquitur Epipharn- us, Propria eA ards orcheAicx didtio lopucpeun, de prx- fule fiue prxfultore in chorea , a quo motus indpic Chryfo Aomus iniuohomilixKalendisIanuarijshabitx: Ka9u'^ ^ Kjputfdkt •r ttuCeptiiho. allufited Chryfo Aomus edam v«ho dc Petro, quod & ipfe fxpius vfurpat,& ex eo Theo- phyladus- Digitized by vjuogi ad Annales Sccleji^^kos ® . 3 7i phyla^us. proprie CDim corypbzo a quoincipic raltaiio, verbum. ta^TntStii pT* al^s f altare couuenit. Cuai alio transtercux vox carypha. IU , hoooris aliquam przrogariuam ligiuficac , dominationem vero nullam. Sic Demoilhenes dicitur Dionylio HaJicarnaileo , dux 3c coryphzus chori oratorum : in Arte. 1^ ^ tv ««ijkirv ny*fMta, 'li ^ *iAt luttaia. atque vt Cpiphaiuus in Ancy- rOtO) p. 4^4* ^ upeepo^tm')^ 7% A-ai«iAo»; quaiidi*' casymaximi pracipuum : lic idem Dionydus Appium Claudium cuius inter Decemuiros erat przcipuaaudorius, nominat)^ -nl< JTicsip7*'f^'y(, item icicrA,iinquitiV rii^S wXto» Xft\cn <5 «tMcem Ts<, hpqorem inter collegas,«tXtM«vlai & tacj- faaiaa, curam 8c Vt fic dL\C3.m,pr4/ident'tam, & ftmilcs titulos : at regnuni vcl monarchiam, aut alias id genus hodierni typhi appellationes,nuf- 374- ff’ Bxercit. XV. quam vnquam. Dicit fane AmbroHus De Hdc libro quarto , deSjfe^ ^rijlum Tetro r^mim:fed dc regno coelorum loquitur, & affert illud, dabo tihi claues regni calorum : clauium autem ius omnium Apodolorutn fuifTe commune notum cif , qua de re dicetur ad annum Tequcntem. Nos autem notabamus ad annum xxxi. diatriba xiv. eam audori- tatem quam reperitur vfurpafTc Petrus inter Apoftolos , Chryfofto- mo dici lihertatem zui fiduciam. Noluit nimirum ille Pater, Petro attribuere dominationem aut principatum aliquem in collegas : qui omnes vtdocetidcm alibi, commune principatum vel dignitatem Jjiiritualem d Chrifto acceperant ; con fulto ^ * igitur conlilio id omne quicquid elf audoritatis , quod Petrus inter Apoftolos vfurpabat, appellatur d Chryfoftomo flp.fwna. : quz vox honeftam & generolam nduciam (igi>i6cat,natam e confeientia reifte fadforum vel zeli vehementis, frequentillima vox apud Patres , pracr- fertim Chryfoftomumjde qua alibi multa fumus diduri, liDeo pla- cuerit : male enim id verbi d multis fcimus accipi : neque adhuc repertus nobis, qui vim illius apud Patres redfe expofuerit. Non igi- tur dominatio in collegas attribuitur Petro ab illo aurei oris Patre ; fed tantum^K^pcffiei, fiirrr<quzdam audacia faciendi aliquid ex- imium pr; ceteris : puta,lo^uendi pro omnibus, & collegis filentibus. £t tamen hanc ipfam voce alibi reuocat ide vir faniftiiltmus ; & eius loco fubftituit vocem charitas. In fermone fuper verbisEuan- gelij,Matth.xvii.2^. in editione dudfiftimiSauilij, tomov.p. lyp. ftiTitu, aiytitoi ATr^ia»', AjaJ* •nJ' JiditsxalA» ^etrUS in Ontnihut calidi*), pletiM libertatis, 'velcharitatis potius quam libei tatis, Cttteris filenti» bu), accedit ad 'Sfagiflwn dt. Vides Chry foftomum, quafl corrigen- tem fe tribuere c.haritati , quod antea tribuerat , rv/urpatx cd* dam heentix hoc nempe volens ftgniHcatuni ; quod collegis lilcotibus loquatur Petrus ; nullum elTe in eo fa&o aut mnilibus alijs fpecimen dominationis alicuius, aut maioris audforitatis , quam in exteros Apoftolqs vfurpauerit : fed id omne profedfum efle ex amoris vehe- mentia, cdm erga Dominum, tum erga difcipulos. Appello tuam fi- . demLeiftor ; potuitne aliquid dici ab hodierna omnipotentia magis alienum? Hanc tamen Chryfoftomi fententiam deprehendere cft et- iam apud alios- Theophy ladhis ad finem fexti capitis Iohannis, vbi ' folus inter omnes Petrus fermonem arripit , fic notat : 011 0 0«, t5 Tetrits pro 'Viiiuer* fo choro apobgiam injhtuit, quia charitate proditus erat , O- fratrum amans: Cint autem hxc c Chryfoftomo ad verbum deferipta. Tam Digitized by GougI ; a^ Jnnaks ScckJiajHcoi ^75 9b eo ab&ic!runt Patres , vt aliquam Petro abfolutd ip monatcbiam m filis moDumentis irent attributum. Sed obijcict hiofiortaUe aliquis ; ita loqui veteres Do<3«res de Petro, adbuc iucer condifcipulos in Chri- ibUcholaycrrante,priusquaai[idi<3um illie^etaDommo , T^.ajctoutt ttKtn : & priarquam riJ vt loquitur idem tomo y. p. 200. poUfaflumptii0.t)ern yerd. Domini, ^uo illum iurc elTe fiioaarchiam exercuilTe. Noaita cft : nam etfi fatemur,, plus au(5io- hCitis & Petrum &reliquos ApoHolos vfurpalTe, ppft dilceirum Sal- uatoris ; tamen ne tunc quidem, fi quamPatribus fidem habemus, dominationem vllara Pcuus fibt viudicauk. Qrure Cbryfofiomus iUamipfiun audoritatem Petri exaggerans , in fermoBc de cootro- ucriia inter ipfiim & Paulum, v. tomo pag.,4oi. non ilUin vocat , fed principem. fiJendt lo(m> appellat & led cprnmunena omnibus Apollolonim : atq; id relpcdu fiibditi gregis. AdverbalUicxAd. i. 25.oc»2e»r!P»'rrm«me condis caufTis, cur folus loqueretur ? Cur inConfifiorio primus Papa, quoties lubet, verba. faciat, nemo hodie, opinor, qusrit, nili rerum impcridilimus : neque verd fi quxrat hoc aliquis, probaret Papa ro» Ijpondcntem, propterea id fieri, quia fit fcruioi ingcuij aut zeli. Non CUt loquantur Monarchz,caufla quzrifolet;fed cur taceant Quod ad fecundam cauflam ; fententia fuit Cbryfofiomi, Orbem terrarum Apoftolis u»? i/umir&jSiwtti , in commune & ex zt^uo fuifie commif* fiun. Vide ad anQum x x x 1 1. diatriba quarta : verum qiiia coryph(- IIS Apofiolorum erat Petrus , peculiari quodam modo prouincia (ipfc^ vocat ffpifiimc aut xeiStiutuiu i) illi dicitur f^uifle demao. data, quz omnibus ex zquo, vt dixi, erat demandata. Chryfollomus verd ne .quis puuret fic demandatam eflc Petro curam zdificandz £cclefi(,yt regio more pollet iu ilia imperare : addit mox ;"Ocs> 3' m/- w» /mJ Kiurit Tf^Tu TOMuc-TB ytupuit ' (kdAt ao%nfxa>(, C>Vli ; Oh* Jerua Tetrum omnia facere de commnu Apbfiolorwn fententia : nihil qua/i ha* ieret aulloritatem,aut principatum. «o^svTixAi. ellquodinScholisdicifo^ lec auElorkatiue ; '^:^rnxaf, vel vt habet alia lediio ture magi* ftratus. lotellige autem, non geflilTe fe Petrum audoiitauue erga col- B b b legas ^-j6 Qafaaboni Sxercit. XV. legas Apoftolos : nam in grege Cbrifti& habuit fpiricualeaa & exercuit, vt fspe alibi idem Pater obferuat. OecumeaitK, vt fcM folent omnes Grzci, Chryfoftomt vdtigia fcquftur, &^verhtt illius re« ponit. Vio ao%itix^ dixit Occumeitius, habens potejiatem ; nempe in Apollolos, vt expofuimus. Sed videtur Chryrol^omus feCum pugnare, cum fubijcit palillo poft,(k Petro. WTo< tV 'Ofji-yfxa.Tti aiW loIS» ; iWflfd primui in nepoti» eUHionii aniloritatem Tetrui t u emn6 cur4 Cd» teri omnes ejjent traditi : deinde AibijcitUr locus ex Euangeho Lucae, xXtb J2. Tu aliquando comierfus confirma Jratres tuos. Polfum rerpond^e, iL Ium locum, (vt& alios plures ineo Commentario) d dderiptOiiblil male fuide accentum : quod ante nos viri cruditdfimi monueruoi. Sed nihil opus eo confugere : Nam aliud eft *o'%vTd(fK. Scribit 0‘'izcd tly Cioo^lc ad Annales EccleJiaJHcos lyy Scribit tamen Maldonatus in hscc ipfa Matth^i verba fic ; ^rima caujfa fff, quod i^etrus omtmm fuerit TmccpSt ;mc/pem,cum veteris Latinitatis au- doribus loquebantur, quibus princeps idem erat ac primus ; aut, ficut crt in Codice, primicerius. Sic apud M. Tullium princeps Senatus, aut princeps duitatis, Ik princeps affor, c Alibi explicat fe Au- guftinus, cum ait tuilfe Petrum, in ordine ySpoJlolomn primum , vt fermo- nc X II I. de verbis Domini. & in lohannem traftatu c x x i v. fetrm, natura 'vntts homo erat -, gratia, 'vnus Chrijlianus ; ahundantiore gratia,'vnus idemq. primus ,/^Jiolus. Sc in fermonibusde San£tis, fetmone, x x i X; Hii eit beatus Teirsts,’n illa ccelejlium difcipulorum fchola pracipims,ac primus id. are. Sed ignorandum non ert,ex quo tempore Augufius aftu fin- gulari vfus Rcmpublicam occupduit , Trincipis nomine, vt ait Tacitus ; cepifle hanc vocem duplici notioneVfurpari , & modo ^ niodd ^ of^tra defignare. Afiutia Augufti & politicum (ophifma in eo fuit, quod fub veteri nomine, ( erat enim in Rep. qui dicebatur princeps Senatus,) imperium nouum fibi afleruit. Inde orta homony - mia. nam etiam apud Tacitum & pofierioris Latinitatis feriptoresj princeps pro primo in crebro vfu eft. vt cum ait T acitus in primo An- nali, idemdies accepti quondam wiperq princeps, vz'ita/Hpremus. In Ec- clefijs Africanis , qui Graecis dicitur ^ cft autem Epifeopus ) vocabatur princeps Sacerdotum, propter vfum ancipitem eius vocis licet inteiligere, vel iacerdotum, vel primum inter facerdotes dig- nitate aut merito. Ita Optato (criptori Africano quidam Epifeopi di- cuntur spices esr principes omnium, id elf, t, t dfo-ai. Sed quia iam ztate AugufHni ad fouendam ambitionem fuam vel aliena, eam appellationem quida trahebant, & luperbius aliquid ac ea vox lignificabai : in Concilio Carthaginienfi illo, quo typhus titulorum ell coercitus, edam ifte Trinceps Sacci dotum, damnatur. Er Barpnio quidem in ea hilforia fadium difplicct : fcd viris fandifiimis ratio fatfiiconfiitit: & quxfuntdeiuccp5fccuta,quxque hodie vide- mus,Deum Concilio przfuiJlc,& illos Patres fpiritu tuille ados pro- phetico, manifeftiflime arguunt At qui hodie pro Romano Pontifi- ce, fub nomine Petri dcceruiu, longe aliter eam vocem & ipfi vfur- Bbb z pant, VJ^ ff' Sxercit. XV. pant> & apud Patres accipiunt, ex vfu enim vulgarium idiotifinorum Gallici, Anglid, Italici, Principem volunt intelligi atque adeo mqnarcham. Ita 6t, vt Aib nominis antiqui obtentu noua iura intro, ducantur, aut ab aliquot feculis introdudfa defendantur. Nos contra affirmamusdn vetufliorum & meliorum Patrum fcriptis,ne femel qui- dem poffe reperiri Petrum eo fenfu Principem didfum , quo hodie & Petrus & Papa Principes nuncupantur. Amrmamus etiam,Patribus & Grxeis & Latinis ignous elTe voces de Petro aut Papa Monakcha & Monarchia. Nam quod in fuperioribus obferuabamus, re- periri eas didiones podtas pro Epifeopo & Epifcopatu , nihil hoc ad rem facit. Eft enim manifeihis nominis abufus,ex paucorum & qui- dem obfcurctrum feriptorum licentia ; qui non Papam Romanum, fed quemuis Epifeoporum ita dixerunt. Eunomius quum de natura hlij Dei male fentiret, vt venenum fus hxrefeos incautis propinaret, vocem «y< eiytow tAA/S , -OsctCxm»! W niTf« Interrogauit quidem Dominus •. Jtd gnasus ignorantia /Ipojlo, lorum, ref^jionem Tetre diumitus fuggait. Videtur ienliilc Balilius, loli Petro la^am eiTe reueladonem :/ed tai^am eflc fimul omnibus innuit Ohryfollomus, cum ait, tinwu ;9ir ou*?^oy■rml, indttcit, liue i/n» ftUst Qn'iJ}us .Apojldos , credimus er cqgnofcimus. non itaprofc&d locuturus , nili de collegarum fentenda plane ipfi conlli- tifict. Et ell omnino parum probabile, imd abfurdum, ignoraHe Pe- trum, qux fuerit fuomm condifcipulorum ddes luper tanti momen- d ardeub. Sin, vt modd dicebamus, in ipfo tempore quo funt inter- rogati, hoc arcanum clf cis reuelamm ; idem Spiritus qui Petro hoc infpirauit ad confitendum, exteris infpirauit ad credendum. Quic- quid huius fit. Patrum bxc fuit fentenda, vt ex ante di^s-claret. Au- det tamen Maldoiutus, ( fed quid non audet Maldonatus ? ) Caluini- ftarum hanc opinionem vocare : quam ille,vt & multi alij hodie,pgnc pro hxrctica habet. Audiamus igitur rationes Maldonati. Si pro onu nibus , z\t,Tetrus loquebatur, cur non omnibus d Qsrijlo dtRum ci?, 'Beati ejlie, quia caro (ff-Jof^uis non reuelauit nxhis. Acutum liominem ! quia Petro dixit Dominus reuelauit tibi : ergo exteris A poflolis non reuelauit. Pari ratione dicere poflumus : quia Petro dixit Dominus Beatus es, 8c non dixit Bcad eAis : ergo folus Petrus beatus. Sperotamen conceffuros mihi illarum pardum Chryfippos , omnes Apoftolos non minus qtidm Petrum efle beatos- Dicamus fiepodus : quemadmodum di- 380 ff- C^faukoni £xercit. XV. uin^ prouidcmia effcdum cft, vt quum de fua fententia omnes Apo- ftoli eflcnt interrogati, Vos autem quem me ejfe dici tu ; non, Tu Tetre quem me ejfe dicis: pro omnibus tamen vnus relponderct : ita eidem proui- dentix diuinx, id eft ,• Chrillo vero Deo placuifTc , vni Petro dicere, quod rcuera omnibus Apoftolis dicebatur. Cauilam diuinorum con- ciliorum inquircre,non elt humanx fragilitatis. Poteft tamen ex Ao- guftino dici veriflimc & folidiflime, in typo 'vmtatis hxc omnia elle fa- da ; qua de re plura funt dida in fupcrioribus. Addit Maldonatus ; Cur non omnibus mutata nomina funti quafi Certum eflet tunc nomen Pe- do effe mutatum : aut vt melius dicamus, impolitum illi clIc nouum nomen : non autem in ipfo aduentu primo illius ad Dominum : quod tamen-ita perfpicue dicitur ab Euangeliffa lohanne, vt ipfe N'laldo- natus paullo poft eam fentcntiam tueatur : etlinon nefcimus quoC- dam etiam e veteribus aliter fenfifTc. Sed multa argumenta contra- rium fuadent. verba lohannis ; verba Matthxi hoc loco: nam dicere Tues Tetrsss aliud cft,quahi,ello tibi nomen Petro, vfurpatio cius no- minis ante hoC tempus, vt Matth. x. 2. & alijs locis :polfremd limilis exempli confideratio. Nam vt lacobo & lohanni in ipfo principio noua impolita funt nomina : iic & in Petro videtur fadum. Vtut Iit de tempore ; impofuit Petro nouum nomen Chrilius , quia ita ipfi placuit; alijs onifiibus non impofuit ; fcd quibufdam tantum illorum, vtfilijsZebcdxi& Paulo, llcut placet Chryfoftomo, vtantd docui- mus: hoc quoque, quia lic illi placuit. Pergit: (^ur non omnibus dibhon, •vobis dabo claues regni calorum. lam dixi, ad lanciendam vnitatem di- dumvni quod ad omnes fpedabat An putauit Maldonatus Petri vnius proprium fuifle ius clauium i Poliremo ait ; £ur non omnes reljson^ derunt l Quanto melius Toftatus, cuius verba ante rccitauimus:Deum tenuiflc linguas Apoftoloruiii reliquorum, vt negotiumvnitatis pera- geretur, licut loquitur Optatus. Non cfl: igitur propria Caluinilfaru hxc fententia, vtvult Maldonatus : nili CaluinilVx fuerunt Chryfb- Aomus alijque veteres Patres, & d recentioribns interpretibus prx- ifamifrimus quifque. ry Rsspondens A vtem Iesvs Dixit Ei:] Veritatiore Petri pronuntiatx addic Dominus ifto verfu audoritatem. Eft in contelTo apud omnes pios, coeleftis dodfrinx dogmata,ncque audo- rem alium pofTe habere qiidm Deum : neque ahunde qudm d Oeo au(ftontatem polle accipere. Propterea Chriftus veritati quam Petrus pronuntiaucrat , velui ligillum imponit , & confert audoritatem. Quare intolerabilis cft Baroni) ad hunc locum oratio : Tetrus caujfam defiu$t Digilizec hy Cioogle adlJnttaiex Scdefii^oi Si ca/tonemconJiitMit : nKxliirinuiu&:Mupic«atipToxH mam } me»CoDCifao',i ( ficenimvuU Baronius) cui iefu& Clui4tus v«<, rusDeus intereffet, coaTefloconi aliquem loiluni ierce kgcsdeAcle* articulis. ' Nemo vnquam caatx iuii atuAoruiati&, ' cuius ^utexiua io aliquo Ooncilio di^a; ac probaa » aodotiutentacc^ercta prioita dicnuiS|'pocius qu4m ab vniuerro Cooctlio. Longe alitcuBabiius Seiruceniu^fennone illo cuiosante memioi rPetrumin toto;]kQCCQl.t loquio, non Principis, non magiftri , fcd difeipuU partes ogiile \ & quum videatur docere, ipfum tamen reuera, vt vnpm e casetis Apo' Aolis^didiciite nondocuil&: 443; ? «m foAomus ad fextum Iohannis obfemat , Dominum non laudaiTs Pe- trum neque reliquos ApoAolos,poA geminam huic editam confeffi* onem. cuius didi ille quidem rationes alias afiert. Sed nos putamus vere dici pofTe, Petrum cQm hxc illi verba Deus dicebat, non fuifie ab eo laudatum. Sunt enim res diuerfifiimx, laudare Sc beatum prxdi- care. maius enim hoc cA & auguAius qudm illud. VerePhilofopbus in primo Nicomacheorum ; liiasr «ti 7%/" ob< ccj» m i, 0iA7f»r. eptimonon rm eH lasts i f ei maius alii}Ukl iS" metists, ideo, inquit, deos & 7^ A«’jy J» r3w Si«to'tv<. »arw. Stotum prtt&> cat Dew«a*f 'PrtnOT, a»t ^ diuitu gratia artutiorum aaxpmt. CaufU igitur beaticudiuis cft gratia Oci,noa aliquid i Emo protedum. Nul- lum in eo Petri meritum , quem in huius confeflionisedirione Patres»[ vt antea dicebamus, citharxcomparuit, i Spiritu San&opuUatx. E Ambrofius deuotionem Petri vocat, quiun alij meritutn it Tro Irae, tkuotiorKj3it,dkitur^etro,SeatHies. itemm: Qj^rvacareturSmm, per hanc demtitmm 'vetatm eB Petrus. Enimuero tria iu hoc negotio fune obferuanda ;reuelatio fa{faPetro,Bdes Petri, qui reuelationi credtdit,. & contedio ab eodem ediu. reuelationem ex mera gratia Petro fuilTe coDcellam, non eft dubium : fidei meritum quidam tribuunt, (atque hoc meritum Tofiatus Apoftolorum omnium facit comihune ;) 8c multo magis conlefiioni : quiaiu confefiione iit quxdam difficultas, ait Abulcnfis. qui propterea in adu conteffionisPetri mentum po> nit Non difputabo hic de voce meritum , qua B. Augufiinus & ali) Patrespio fenfupaffim luntvfi. B.Chryfofiomus milTelocis & am- plius vocepulchcrrima vocat ait nafei e prxclare fadforum conicicntia.vnde illi dicitur,is qui non poteil dicere Deo, libera me, quia ego tua mandata feruaui, quod facit Oauid in Pfaimo admirabili cxijt.&aliisqudm plurimis. Sed non eft meii- tum,eo fenfu quo multi hodie accipiunt; Sc in Petri confeflione,quc fuerit difficultas equidem non iutelligo. Nam qui Cypriani tempore Contcllores dicebantur ,graui(Tima pro Chrillo mala paffi erant a Pa- ganis ;& multi eorum mutilati parte aliqua corporis fuerant, quod morte ipfa ed durius, itaque ConfclTonbus honos pene idem tribu- tus ac Martynbus. Petrus in priuato colloquio Chriffum confitetur apudChrilhim : & quidem in loco tuto,procul a Iudxis& omnibus C^ryexis , vt obferuat Chrylofiomus initio homilix l i v.qux efl Latinis l v. Neque vero dubitari potefl , Petrum qui d Spiritu San- do gratiam reuelationis acceperat, ab 'eodem manantem gratiam conleffionisacccpifTe. Quare fi proprie loqui volumus, Petri nullum hic meritum. Vere tamen obferuant Patres, coofeflionem Petri prae- mium efTe conlecutam,vt loquitur Hilarius. Theophylai^us fimiiiter, m, T n •-‘5’ • Ku(y»« , «ii/r&r ixlyip. Gratiam Tetro rependtt T>ms, (T mercedm illi dat magnam. Verifllme : ea enim eft Dei bonius, vt beneficia gratuito tn fuos collata, alijs beneficijs coronet,atque hoc mercedem appellet. Hxc propterea ifto loco adnotauimus, quia ex i)s qu( diximus ratio intelligitur, quare Dominus Petrum ita compeU let .Simbnhar-Iona, id eft, filius lonxfiue Iohaunis. Quxritur quam s?b cauftam patris Simonis meminerit Et eft quidem huius quxllio- nis , ad Annalts Bcclejidflim ®. nis folutio fadirs & certa in Commentarijs Chryfolloau apu<} Aug^u- ftinumdevcrbis Domini fecundum Matthatum, lermone xin.& a-j pud alios. Sed eae funt diuitioe Scripturarum , vtquemaunmdum ait *B. Augurtinus, plures fenfus & interpretationes pollint efle verae. Vi-r detur ergo Chciftus,propterea fuum Petro patrem reuocaJie la me- moriam, vt memor vilis & abiedl? originis fux magnitudinem coHati in fe benefici) melius intelligcrct, & pluris aelHmaret. Nam i^uid vi- lius patre Petri, de quo prxter nomen nihil licimus ? Pifcator, vt \ idc- tur erat, aiit filium certe fuum eam anem curauerat docendum. Quanta ellet autem vilitas pifcatorum, & quidem ciufmodi pileato- rum, quales erant Petrus & aliquot alij e Chnfti difcipulis, prolixe de- clarat Cbryfoilomus, cum alibi, tum in lohannem hoiuilian.de jpib lohanne & eius patre loqucns, Quis igitur fapientiam Domini non admiretur, qui Petrum pronuntians beatum, quod loitge fuporat om- nem laudationem ; fimul illum admonet uw 6->'« id efi,4 quaoia vilitate ad quantum honoris & boni failigium fit eucdlus. quo etiam fpeclat illa locutio, C4ro nem, confilium fuum illi aperit de aedificanda EccleliaCluilliana, quf coiV; fcllionem eandem perpetuo fit fcruamra : fimul declarat Chrifius Pe- tro, velle fc in eam rem illius opera ceu miuiftri primarij vti,, ,&.in te- genda Ecclefia amplifiimi fc illi & collegis ipfius Apoitolis potcftate tore daturum. Ka y»' si Qi A» v». ad verbum, & %'tro^ibi d/fe.fcd non admittit hanc phrafin Latinitas.iiaq; Latinus interpres omifibparticu- lam aduerfatiua i\^ cvtro'fe\atamy quamne Syrus quidem autiArabl cxprellerunt Poterat Latinitati facile coniuli. Verce igitur : ^ igo dira r/^i, expreUa vtraque particula. Ntbil eniih ellibjS$0pouriis * tam minutum, quod fi cxpdadatur, the(^ijcin:.4)iquenii ttoftiinas non contineat, ut faepilCmeadmonetChryiolloBUUii^titMlveriinf mumefie, vel hicdocusdedararluculemillime. iAitDamirms^K#% Et. hxc vocula duo fada cdmponit, qux aliquam intci fc fimilir tudinenThabenc autrelationenu Potell ica e.vpOui a inAclattoniai^ fieri) iam tibi a Patre reuelati ; -quod ego fim illi eiuldcmoa- turx, ' tn es eiufd era cum tuo patre nafiuiix : ego iam addam reuel». tionem aiterius myilcri) quodaionduninofii. > Quidam e Patribus in > Ccc hanc Digitiicd by Googie 3^4* ff’ Sxercit. XV. ' hanc (ententiam cxpofucrunt: Et tuconfefluscs quod vemm erat, Sc ego confeUionem tuam prxmio ingenti profequar. Addit Domi- nus Jt' ; vt in fimilitudirtc ta^li notetur diuerfitas longe maxima. N.vm Petri quidem confeflio,nOn ex eius ingenio oriebatur, rcd exTcucla- *■ tioneaDcofadia : at prxmiumillud maximu quod Petro Cbriftusfc collaturura promittit, & tota Ecclefixipliusftrudura, abeiuspotc- ftate pendet ; vt qui fit vere non precario Deus, quod veteres nouique Arrianiblafphemi homines, fcelclliflimc & impijflimc iaditant. Sed Dominus vtpotcftatcm habens loquitur daboitbi, quem- admodum & Chryfoftomus.& alij Patres diuinitus obferuant. En quam non otiofx lint hj vocul? & Xi, in Gr^co textu,uon temere a Spiritu Sando pofitx. Etiam illa verba verba limti^ia M<«7iic«', vtGrasd appellant, & plena Maieftatis : quam videntur voluifle ex- • primete olim, qui verba Domini concinnarunt in tormam eiurmodi : ,/imeH men dico ttbi^mtues 'PelruStScc. vt habent Theodojrctus & Au- guAinus fermone x x x i x. De fandis. Tibi.] Petrum compellat , quum ea dicat Petro , qux ad omnes Apoftolos pertinebant. Quam cius rei cauffamarferant Patres, fx- pius iam indicauimus. Sed vrgent nonnulli didaquxdam Patrum, contrariam, vt ilH volunt videri, fententiain continentuy. perperam, & contra veram audorum fententiam. Vnico id demonfirafle exem- plo fatis erit. AaguAiflus eo fermone cuius modd mciuiui : Solus 'Pe» tnm inter .^flolos nuruit audire, Arnen dkd tibi, quia tu es P. &c. Afierun- tor hodie hxc verba, & actiter vrgentur. Sed yeiiirimumell, quod alibi dicebamus,abfutdifiimelacereiUos, qui de Patrum fententia ex illorum homitijs potius fiatuunt, tj^m ex eorundem faiptis dida- dicis. Fere enim fermones eius generis , qui ad laudandos Sandos funt habiti, legem feruant encomiorum , non exadam veritatis nor» mam. Quis autem nefeit A uguflini eam fuilTc fententiam , vt credt- rct, Petrum in ea adione perfonas omnium Apoftolorum , imo vni- uerfam Ecclefiam rcprxfentafie i quinedam in illo fermone id prx- ' ctpue agit AugufhBUS,vt Petrum & Paulum inter fe comparans pares omnino illos iuiiTe demonfiret ; Paulum enim Petro non minorem fuifie aliquoties verbis difertis affirmat. Teneamus igitur , quod elb veriilimum, certiffiraum, qdequid illud elb quod Petro fequcNtibus '' verbis promitfitur, idomne&carterisApoilolis in vnius Petri perfo- naeiTepromifrum, Epifeopus Abulenfis, quadbione lx. PoteHdici iftodc4ttri Apojhdi meruerunt crrdmdoylfcutif’ Petrus i i6?* pramiumeured. ditur ; quia tamen Jedta hic Petrus locutus eff j nfpondites fili Chrijlus, diri^en* •verba ad em. Ettmtn flcut ante obfer- Uabf^mus, yelpt fyipboh)n>i& pigqus aiitjuod auxilij diuini, per quod in^t^runr mapdmarum adipiniftradoQe futurus elTetinAarpecrxaiih cuipfiicmus., conftans intrepidus. Tetm in omnibus linguis figu- rate accipitur ad firmitudinis & roboris fignificationem ; fed natura- lis. IvJam flegodyam de Titio aut M?uio,/iicef?yorfM,vrpffrua'J\ov : vt, yi>iuutSi, ipriflimam, inquam, ongiaem eius fortitudinis & virtutis,quf de'- tiotatur appellauone Cephxs quxque £cclelix vuiucrfx compagem continet. Petrus mutato genere 0' mm» Cephas, unquam d Cepha Petra denominatus. Quod iu terminatione nnlla cft diueriitas, genio SyriacxJinguxclVuibuendum, qux virorum nomina iflius fornix, ab alijs fubftantiuis-deriuata , ctFert , non vt fere Grxea Se Latina ; qua de re afiatim didum elf ,ad annum x x x i. dia- tribaxvk In re quidem ipfa mhil propterca diuerihatis. Nam qui exiflimant,quod alicubi excidit Baronio, fi d Petra Petrus elTot dedu- dfum nomen, neque ipfc Petrus efiet petra vt Chritdus , noo Petrum fed Petrinum tuiffe nominandum : imperitid analogix,qux ell anima Grammaticx,pueriliter errant. An enim negabunt Tullijs quondam & Calpurnijs d cicere & pifo leguminibus nomina efle indita ? & ta- men (^tcfro diduscft primus Tullius, & 'P//opnmus Calpurnius , qiii eas appellationes ad poflcrosfuostranfmiferuntinDrt^/rmiw^,ncquc fexcenta funt id genus exempla. Errant etiam & quidem gra- uiflime,qui exillimant inter hxc duo nomina,Cepha Petra, & Cepha Petrus,nullume/l'edircrimen,quia litcrisfcribunturiifdcm: quod cum dicunt, grammaticorum pariter & philofophorum pueris propinant fefe ridendos. Proprie & vere illa nomina lunt eadem, quorum figni- ficatioeft eadem, non quxfcribuntur literis ijfdem. Leo brutum ani- mal, & Leo hominis nomen, eodem modo feribuntur ; fed diuerfifli- me definiuntur, quia •' T>t< «Tig^c.vtde homonymis loquitur Philofophus ; diuerfa igitur nomina funt. Merula, auis,AiV«/<»,viri no- men, non magis eadem nomina funt, fi proprie & ex rei veritate lo- qui volumus ; quam amare amare Simillime igitur Cephi & (jpha Petrus, fi literas fpedtes xjirdv vt appellat Ariftotcles ho- monyma ; fi ^9^t 77t« & definitionem vtriufque diftionis, res funt diuerfx, ac multo magis inuicem difiantes,qudm dident coelum & teiTa. Falfillimum igitur eft,& longeabfurdiflimum,quod d pau* cis annis fulciendx noux Monarchix ab HildebrandifiisNouatori- bus excogitatum, paffim hodie ab ijfdem occinitur t Petrum efie Pe- tram, quomodo Cnriftuseft Petra ; (accuratiores iutet illos.,vnamfal*" tem aut alteram dirtinftiunculam adhibent:) quia Dominus, hJc il- lum compellans, voce eadem abfque vllo diferimine bis vtens dixerit Wiio Vyi .sB-sa in niK. Tues Qpha, (sr Jttper hac (^epha. falfitas bu- iusargumentarionis ex ijs qux diximus paret manileliiflime. Et v.er* Augurtinus, quem hodie omnes Hildebrandifix vt indodum & im- peritia Syriaci idiomatis lapfum, non verenter fuggillafe, Retrad. 58S ff. Qafmhdni Sxercit. XV. Ub. I. cap. XXI. diSlum «S Tetro, Tu es Tetra ; fed. Tu es Tetrus : Te» traautemerat QjriJlui^quemconfejJusSimony/icttt eumtota Ecckfia confitetur^ Jjiisss eU Tetrui. Aufus tamen Baronius, errorem illum fecutuSjCrg- cum textum emendare,atque ita defcribcre ; Tu es Cephas itdificabo Ecclefiam meam, deinde Latinum interpretem Tri- denti fa^um authenticum, Patrum illorum fuorumaudoricate fpreta, pari licentia corrigens, Lot/xe, inquit, fententia,Tues hanc petram. En vere nouam nouitatem,ante h^c uouiflima tem- pora,nunquam auditam. Nam cui veterum Patrum ante hos centum annos, fuboluit huius arcani? Syrus interpres in partes trahi non po- teil, neq; Hebraeus : quia apud illos ex iplb genio illarum linguarum necedarid committitur homonymia in his vocibus : illi vero longe alio fine eandem hothonymiam hodie primum in Latina lingua pu- tide aiFedlant. Syrus igitur & Hebraeus in verbis Domini Cepha priore loco pofuerunt pro Tetrus s quem etiam alibi lic folent nominare. Scio Arabem paraphrallen aliter vertiiTc &plane congruenter corre* fioni Baronianf ; n‘^hybK mk Tu es petra, nam alibi Petrus illi non ea voce nominatur, Tedovjn : quare non reliquit ambiguum quomodo verba ChriAi vellet accipi, vt Syrus 84 Hebraeus ; verum in fententiam hodiernorum HildebrandiAarum non pedibus quidem, fed calamo paUm iuit. Sed nos tirones horum Audiorum femel volumus moni- tos ; illam Arabicam paraphraAu,qux magno alioquin bono litera- rumRomiprodijt, recentem elTe admodum, & multo meliores illa alibi reperirirhaneverd nuper natam & Romae editam interdum ut : quod nufquam tamen certius deprehendi pote A , quim hoc loco. At per Deu m immortalem , cui vere pio religio no n erit verbo- rum quae protulit Dominus Petrum alloqueris alium quaerere inter- pretem, quam ipfum Spiritum Sandum , d quo fine dubio , textus Grfcus eliprofeiAus ? Quum igitur verba Syriaca Domini lefu, m na« Ktsio auAore Spiritu Sandlo verfa Ant 2u' 6? Tues Tetrtu ; in- tolerabilis eA iAorum Nouatorum audacia, quos Spiritui SaniAoob., Arepere non pudet ; & dicere; non Ac verti debuiAe, verum, rtvna.,Tu es petra. Matthaeum Hebraice faipAlTe,, nos quidem non negamus , multis veterum id aAirmantibus : fed priinitiuam Eccle- Aam, iam inde ab ipfo primo illius exordio, Euangelio Matth^i Grecd feripto eAe vfam, & Grxeum textum pro authentico habuillc, omni affcuerationc nos conArmamus. Audlorem textus Graeci luiAc laco- bumfrattcin Domini , AthauaAus grauis auftor, memori? prodidit: IohatmemEuangeliAam alij dicunt, vt legitur in vita Matthaei, & apudTheophyladum : Amt quiBarnabs ApoAolo, funtqui Luc? 8c Paulo ( ad' Annales Scclejtajlicos ‘B. ^8p Paulo id ipfum attribuunt. diucrfitas fentcntiarum, vt de vero aut^ore certo pronuntiare nos vetat: ita illud certiflimc detnonArat ; ipfis A polio lorum temporibus , ab vno illorum, aut illorum aufpu cijsjvel potius Spiritus Sandi, cuius ipli erant organa, Grgcum textum ex Hebraico elle confef^um. Coniiatfane, Ecclcfiam Dei hiinc ip- fum textum inter libros Canonis facri relatum, pari cum exteris libris veneratione elTe profecutam : quod neque in Syriaca verlione, quam tamen antiquidimam ede non dubitatur , neque in vlla alia reperituc ede fadlura. Verum textum Hebraicum Thomasfortade&alij Apo- doli in Orientis regiones vltenores detulerunt : is certe quem vidiife ait Hieronymusj cuiulquememinitEpiphanius, non fuit ille textus Hebraici] quem Icripferat Matth^us : fed apographum quod* dam illius, miris modiscorruptu : quod propterea in nullo vfu Eccle- djs illorum locorum & temporum luit j fed in paucidimorum viro« rum eruditorum bibliothecis latebat, vtodendit Hieronymus , pro- prium hxredcorum Ebionitarum & Nazar;orum,Catholicx Eccled; damnatum' : qu;,vt vere aitDiouyliu$Casthudanus,ia fecundum ca>' putiohanois, Hebraicum illud Euangelium inter falfa femper com- putauit. Quare error edpericuloddimus, ne dicam hxreds, obtentu' Hebraici contextus, qui iam inde a principio reperiridelijt in Orbis nodri notis Eccledjs , Grxei au^oritateni velle eleuare ; quod omnes hodie Htldebrandinorum facrorum myllx iii hac qu^dione faciunt; Baronius vero etiam in aiijs, yt in anno fequente, num. c l x x- vbi er- rorem illius pluribus confuuuimVis. ' \ Et Svpbr Hanc Pbtbam :, c* m 'itttriv ..x x Cum Auguflino & Pan es ali), fnuiunt pluxes ; fed^^ar omnium Pa> trum Paulus ello, quo fidelior ^femis verbo^mqj Dominiuit^rpres^ nefingi quidem potofi. Suntantem Piidt«erba,]^ ^r. 1 ' Funm iamentum aliud nmo fotejl ponere , p-Ma idipod >pf^meH , iquodeH Ghristvs 1esv3; Neq; tamen obftat PauUqUm hoc otaeulum* quin & fuperiores Patrum inhirpretatiotaes reflat fine &otthodoxae. Non enim rebus ipfis difierdnt inter &quamor.ifhE/enteot)Se:;.fi:d modo tantum & ratione. Quemadmodum enim', fi quis pius homo dicat, De/«r m fanatdt; aut Medkiu m fanduit Mt^S^abjtrhanoiim ftm nauit j etfi diuerfis locutionibus s communem loquendi confiiptudinfi fequens, vtitur ; idem tameh^emper fentit: ncm'^edfan'atufnjre iDeo. tanquam i caufTa efficiente pfima ; d Medico, tanquada daufiaf&uzH da : d Rha-barbaro, ceu infirumento. Sic prorfusPaixes , quando di. xerunt xdificatam efTe Ecclefiam fuper Cbrifto, itemfuper Petro , vel vnoquoque fidelium, necnon fuper fide, aut conCeffione fidei :• in re optime confentiebant, & vt Augufiinus dicerefojet, locutiomon h$« fuit diuerfitas , non fentendarum. Chrifius nenqie iedifici) ficclefisc prima caufla efiicicus, d quo ceu fonte vnico,vis omnis oritur^qu^ Ec~ defiam infiituit, tuetur, &facitdurare. Petrus dum viueret,' caufla efficiens fccundana exutit , vt Apoflolus, & ApoAolorum princeps : quos ait Paulus efTe in illo opere CbrilH atwefy\i(, 8c quafi operx fo- cios : pofl ciufdcm vero obitum, Petri dodrina, qpam viuus docuerat voce St feripto, qu; funtwuticui Ixpe dicitur Petrus in fcripds Patrum, & fuit, & ell hodicque, ac femper erit, Ecclcfixfirmiflkuum funda*, mentum . Fides caufTa efl inllrumeniaiis : vnufquifque fidelium, caufTa materialis Templi Dei, quod adyicatw, ait Auguft. in Eochir. ad' Laur. ex djs , quos facit non faBlua Tkus- Quis neget omnes has pio- rum Patrum expofidones pias elTe & orthodoxas ? Omnes enim ia ymim congruunt, adeoque /Ibi inuicem funt afiines, vt paffim obfer> uare liceat, eo fdem Patres moddhancmoddillamiefuperioiibusexT pofldonibus fequi, ampledi & propofito Tuo accommodare. Igitur Auguftinus,qui tot lofis tam exprefie Petram exponit de Chrifto f. alibi de fide accipit, &confeflionePetn, vtinloh.1. epifitradatu x. alibi edam de Petro. Origeaes qui primo in Matth. tradatti 4« D d d ' gulis Digilized by Coogle ^9^ fiverla/. XV. gulis fideJibur vocem Petra contendit accipiendum : idem alibi de Petro verbis exprcillfliniis interpretator } vt in Exodum homiiia v. Vidt m^ao iOi Ecclefig fundamoito &■ prtrr^u$ fmdamtEcckfiam^qmd^ikatur d Umino. Chryfoftomi & TheophylaifH verba atialKnu$,'P«inim e^licantium, coaic/Iionem ddei: at quoties ijdem cciitisverbM-DoQuniPctrum vocant petram, nuttiJ mox docebimu$,Theophyla(3o hac du? locu- tiones, £bd^ tedijkatw juftrJPetro, &, Eccltfia a^JUatwr jvper fidt quam nmad^cMmiEalifis fubiacins. & in Matthaeum canone xvl 0 in MOKU^imc tmeaimnis fekx£icUfia fundammtum^na^ adificatime iBitu ^rtrU t^^miliahdt^alil^ Sed & hxc funt ejufdem Patris verba , & quideinek eodeth Jtbro illo Texto : Stfel' hanc cmfif tonis ptlram Ecet» Modifitatio ejl. MoX de eadem Petri confellione lo^uens : HS: Jida BccUjua fMniamtmum tft : prr hanc fidm infima adutrfus eam Junt porta iofrrotupu Ibidem t Petrus Fihmt Dei anfifjjusy oh hoc beatus eft.- Hac reue* latio Patris tfi^ hoc Stckfia fundamentum, hac Jearitas atermtatis eSl. Ad hunc modum fodent Patres nonfolum indiuernsfcriptis,fedetiamin eadcandirpotatione/rnamautalteram c fuperioribus interpretadoi»-* bus vTuipare. BafiHus verdSeleucenfis, eo quem paullo ante deferip- iimusk>co,iuitiop«ram dcHdeiconiefhone exponens, mox in alte- ram'inte^retaticw[em delinit, & folum Chriftum petram cflic & ftmdar^ntum Ecdellz pronuntiat : clare nos docens , quomodo tetba l^ accipienda itlorunvi; Patribus, qui aliter vocem Petram in Doniini verbis videntur ede interpretati. Nam £c hifuamCbrifto gloriam, voluerunt manere intaifum atque illibatam: Quoniam ex ipfo, t^peripfum, o,t(ZHiLiST o, in dliememprorfuf fenfum, O" lo^e ^ fVtroS> tterfiun , difiraiere hat rverba non nmkt Jmt. Maldoiumas a^ader pro- ' bi I nundat, . ad Annales Ecclefiaflicos’^. j nuntiat, mW nu^U i jtnfii QirifH dioiim c^itiri pofje, (pmt wt dicere^. •voJugriStfifpf' jtipfm t aut fapi quam tamen maledica: linguae fu£ laxiores lub^oas induUit , quam in hacdifputatione ; h/tntkos terboquoque verbo nominansillosi quit eandem tmm AtigulHno Sc alijs fententiam tuentes, Pe t.r. a m ex-» ponuntde,Chrifto!;.'. cuius Maieftatem detendecej hodie eibba:reiin> comnpiUEere. Belfarminus verd appoAtil&me adfallendamincautos- & verrtabsrecuros: qui libroprimo de Romano Pontifice» comme-4 morans quatuor paulio ante allatas expolitiones ^ *P//»i4,ipquit,rli^ Catixdkwu communii i qiut Tetram ydt effe. ipfum Petrum i cutera ErufiuiCaU tmUfLdtfxri. limilia his Stapletonus, Suarius, alij caulTae ciufiiem pa->. troni.. Adeo, vehemens fiudium partium , & veritatis baoiti parte- ^odium, plus quam V atinianura, vere viros aliaquin ior^ iignes excaecarunt. , Nam ftil^orum lietur rententtx, GaUtoucomm ,albo expungendi . funt Hilarius, Hieronymus, GregoritisiNyirfinus, Ambrolius, Chryfollomus, Augullinus, Balilius Scleucenfis, Theo* ' , jdoretus, Thcophyladus, Lyrauus & ipfe Glollae Ordinariae audior . Strabus,atque v no verbo, praecipui quique Patrum ; quos verba Chri- ;ili aliter qudm illis Arillarchis placet,perrzpe exporuilTctncmo igno- rat, nili qui feripta illorum nunquam attigit. Rellat videamus» quam efficacibus pugnent illi argumentis , vt euincant, verba.illa,. Et /uper \ hanc petram ad. Scc. de Chnllo accipi pon pofe. Omnium accuratif- lime' quod equidem fciatn, eiufmodi argumenta congeffit in hunc Io- cum Maldonatus, aais & magni ingenij vir ; li aflfedlibus, fi lingux,li odio veritatis,potuilTet moderari. Age igitur Maldonad rationes, bre- uiter fi lubec, expendamus. T^rimm, inquit ille, quu non Videt pronomen demonfinuimm hanc pofitum effe loco relattuiyperinde ac fi dixiffety Tu es Te» trajiper quam adjjkabo Ecclejiam meam, EAo : concedamus pronomen hanc politum efie loco relatiui, vt vult Maldonatus : Ted quonmdo re« latiuum feminini generis referetur ad antecedens diuerfi generis? non euim opinor,, hanc & Telrus, in genere conueniunt. Sc tamen quali cuila efietjn eo difiicultas, quU non guftinus, duo fuere prxeipui audores duarum expofttionum , quas poft illos plurimi funt fecuti : multi, flue dubio , ante illos fuerant fe^ cuti, quod Chryfoftomu$& Auguftinus non viderunt,nemo illorum vidit, qdieafdem cum ipfis fententias' probarunt. Verum, vt rationi - bus agamu$,non folum audoritatibus ; dicimus,pronomen ^-n.hac, vel, quia ftc vertit Latinus interpres, hanc, duobus modis per leges re* d£ interpretationis, pofte accipi ;vno, vtvim relatiui habeat, fluevt loquitur Apollonius, ^lawalm ; altero, vt accipiatur Xi/xn> xai. Si pro relatiuo accipias, aut referetur ad prxcedentemconfefCo* nem : quomodo fadum effe dicebamus , ab ijs cpii petram exponunt fidei confeflionem, item ab ijs qui Chriftum ipfum volunt ftgnificari : aut ad vocem petram in prxcedente didionc Tetms inclufam. nam vt antd monebamus, verba 7«« Tetnts hoc ftgnificant,Tibi nomen Pe- tro inditum eft d Petra Chrifto. Nouum non eft,vt relatio fiat ad vo- cem in praecedente aliqua didione latente’m. Homerus lliad. n. - munn aqv 19 alnvi. feruouitoppuhmis' ipfos. hiepronomen auSr, cui innitatur non habet ; nifi latentem in voce » fi quid irtdi paras in meos , tu fuerit hac fuptrftde, H A id dft, me. Ita omnino accipiendum, quod ait^o- minutludxMohanbu ii. 1^. At^-A(^it fed Hebraica , aut QMaka Fingamus huic Mul^ feruum tuiile , cui cdm libertatem daret & cognomen Mu&e fimilUer imponeret, hstc verba dixerit : T« t$ M*fa, Cr fuper hac emdtp tionis tud erunt repofiu. Ecce Mufa Mufa, vt Qej>ha & Cepha\ an dicenguii^ nomen eflc vnicum bis pofitum ? minime, nam priore loco Mufit ell proprium viri nomen feruo illi impolitum : poficriore i quia Sioi-rixac hoc prouundatu eft; de ipfo qui loquitur eAintelligendum : deinde propter genus fxmininu, apparet, eum qui hxc dicat, non proprium libi nonicn vfurpare : femetouymica Iqcutione dodrinxfux men- tionem inijeere, vtfignificet, idoneum {eelle qui feruifiue liberti fiit fludia curet. Pofient alia multa afierri exempla : quae vt fimiliafin^ &propofito congruant, femperobferuandum,vt idem nomen vtriq; perfonx fit commune , qux in exemplum proferetur : ficut Cepha, vnum c Chrilli nominibus ell ; quod Simoni communi cauit, cum illis Cepham nominauit Hoc moneo, vt Luex Brugenfis errorem obi- ter indicem ; qui ad verba Chrilli illuAranda, hoc affert exemplum: ^ TerJimta,mc^m,foretloque>idiratu, fi hnperator militi nomine Leoni, rebus fffiU nomen experimentis diceret. Tu es Leo, viBoru, quanquam ne fic quidem per omnia refpondct exemplum. Nulla enim hic ge- neris diuerfitas, qux in verbis Domini ell manifella. Sine caufia de- inde Maldonams Caluini obferuanonem verillimam vt puerilem & ridiculam traducit. Non ignorabat vir dodillimus ( quod vult ille exillimari, ) Hebraice feriptum fuiHe 'a Matthxo fuum Euangelium : fed qui perruafum haberet, cum tota vetere Ecclefia, vt antea proba- uimus,Gr;cum textum d Spiritu Sani^o eflie profedum : diuerfitatem qux in Grxeo texm reperitur , EuangeliUx attribuere non dubitauit. Si pcccauit in eo Caluinus , imitatione veterum peccauit, Chryfp- ftomi,Cyrilli, Augullini, & aliorum interpretum • qui nufquam non lacris iplu audotibus attribuunt , qux in verfionibus leguntur i. x x. Seniorum ' Annaks Scclefiafiicos 597 Seniorum vd Latinij. Atqui junftpritas iwJto inaior elTo deb^t Gr^c» textus Matthaei, propter caulTas ante' expofitas, quam vilius yerfionis librorum /keroru. Nimis igitur puudap^litucft,,co POmincGalniuo maledicere : quum nc tum quidem pij & modefti ingenij viri B. Au- guftinum rcprehcudcrc audeapt» quaudoio Commentari)? P6ljrrpi rum aut Iohannis, roulusvrgetypccs,. v^lptaDanidc. , autabg(UanT gelifta profe;ftas j quarum iu textu Hebraico vel Gtqtco nullum om-f uino extatveftigium,. Reddit ipox rationem Maldouatus, c4r Mat- thaei interpres Grxeusvariarit genus in T>/xiiTe(ru4, inquit, erat cui uniam ^ fingularem dignitoMn concejjurum , oemM 'Petro,uio5ii > ^emus. (onumieiat, inquit, «DI quemadmodum Chrifttu Jpoftolos duodecim ad xii. Tatriarclforum fimititudinem elegerat ; ita 'vnum it, ita iUe Eumgelxa Ecclefia fundametuum ejfet. Hoc quidem argumentum plane topicum eff, non analydeum ; quod neque dSaipturiseftde- promtum; neque d fcripds Patrum ; & curiofa dumtaxat coniedura nititur. Nam quod x 1 1. fuerunt Patriarche & toddem numero A- pofloli ; leue eft ad hanc comparadonem iDfhtuenda,eo dne, quo in- ilituiiur i Maidonato. De potedate enim queflio ed, que hodie fub obtentu nominis Petri, Petri fuccefloribus attribuitur. Huius verd po- teilatis ecqua in Abrahamo vmbra potefl deprehendi ^ Itaque hoc fl- mili nihil difTimilius- Petrus vnus fuit d x n. Apollolis : Abrahamus fion fuit vnus d x 1 1. Patriarchis : fed genens aur4puiiojlkota. i v. 1 1 . fi ad hoc exemplum dicat aliquis , Petrum fuifle patrem omnium in Chriflo credentium : eiTi in Scripturis non legitur is titulus tributus Petro ;raf- fenuartamen tota voluntate, na & huic illius confeflioni debetur hic honos ; & laboribus quos in iaciendis Eccleiix fundamentis Petrus inter pnmos primus fulliuuit longe maximos. .Veriffinie Chry fofto" mus, homil.in verba Pauli, Galat.ii.t. non folum, inquit, illa Petro debentur ,qux opera iplius eiteda funt, quando primum inchoata cftEcclefia Chrilfiana ; ^ iiipm ytio/uS/!at loiTsp- 6-iV mtii/TOi ctj-nos, o -duu YtUo Ar ; /fd ttiam torum ros, affirmat Petrum elie petram fuper qua fundata eft Ecclefia,idqu8 1^ inquit, modis ommbiia. Deinde explicat modos aliquot, quorum primus hic eft : iQ 1^ i-n 'Gn tJ TnT^a. ni< i , oUiSsiMoa (u\t Exio ref JW- prirnoquidemt quia confef^ts eU Qirijlum Filium Dei 'viuen» tis ; V uu»>lynini «iS»’ tf» 0ev • 11*- cri, aorn « ui uuu^yrimc, %f^in ,u«M« rV TnirlibolrT»». iripta TT<7ni?»&’e o/n«», TojutUu tLv Qminam 'Petrus confejfits efl Qiriflum Filium Der, futurum mt, emnflnuttr accurata dijputatioae , ,713 lapidicinaro, vnde oriun- tur venx lapidicinarum , vt appellat Vipianus leg. x 1 1 1. /. 5.Dig. De vfufru(f^. alibi in libris luris vocantur >^r\7 pftri«,res duure idujiea ,• per excellentiam Deus. Quaie ab Interprei pbus librorum /aCToruniGtxco &LadnQ. peiixpe vox illa ventitur^ eoeperKa^autrt^ltvel /omr«i»,ftdDE VS.v Lxeiwpla muenictlludU qtiis Ledipe, Deutcroiwniij capite x x x ii i. i . & fafpius in eodetn ca J pke.tl.SatDueli$ XXI 1. ^a.Plalmo xxxfc5.ixxin.,a4. (. c« Tnt(,dj;, quod exagitat Firmicus, Dc enotoe proionaium rel^. cap, x x u < ; niam Diabolum & verba tritus (aciotixtuiiilbadiluam impietatem^ eMir,: itiao,Clemente^A.ugudino,& alijs Patnbusccrtiilinuim eib Accedit altera ratio cur Chrillus dicatur P e t r a, relatione iadla ad Ecclellani; quam ip(e conlbtuit, ipfe redemit fangidno luo ; cui dat cHe^ durare, ^ ^(c AncA^t. Quum igitur bccieUa tritidimo in licripturis loquendi genere, dicatur uxuStfM aMftchmj vt I. Coriotb. n i. 9. x v i. 5. & 1 5 . Ephef. 1 1. .2)1 . & dmtH.lpintMlif, vt I. Petri, 1 1. 5. Chrdbttv vt plurimum, non fimpliciier dicitur /epiiaut pttra , led lapis eius sdi.- bcij, quod cd Siop , liue Ecclcda. Ilaiae x x v 1 1 1. 1 6 . £cce e^q fmda mSml(spicbtidapidmmmtionu^^idtp'tti»f,fmianunti y«W^i. &Pfa). cx vui.xx. vocatucCbriAusdapisabaediiicantibus reprobatus, fed qui fadlus dt in ctptt an^nii:yt exponitur blatth. x x i. 42. Lucae, x x. 1 7. Ador. I V. X.& in prima Petri, u. 1 6. vbi dicitur dxftyeitidi^s ficut etiam Paulo, in ea ad Epbelios, 1 1. 20. Hrec metonymica appellatio tribuitur Chri Ao , Eccledz audori & conferuatori, non propter im- perium, quod iurc obtinet in Eccjellam;£bdvtfciaiitAdeles, incon- cuAx Amutudiais,&.durationis aetern^ opUseAe EccleAam j qu; luo- dameoto nitatur Petra ChriAo: difeant edam, 6dcm in CbriAum der berecAeHrmam atque immotam. CbryfoAoraus tu homiliaquant habuitpoA captum Eutropium, vbi ille EccleAa^x^Aet, loquensdc CbriAo : li cV AiiS» FI t T P A ; atrimnqtapttra,f. fitin^-marurt immotam, ^o8 • ff. Qafauhoni Sxercit, XV* ChrifU. Simillime dicit Amibrofius , (hr^ltm tjfe Tetrm Ecckjutf ViRTVTB;qua & fullinet illam & contiacc. Procopius ad h;c ver- ba Ifaue, L. 7« *vt petra» Juram, notat hzc : HuuJiuat as^yjim Ji tiv •virtutU opui erat, per qtum patienter ferebant, innuens hatf breuinotuUipftrdm meuphorice politam, lignificare potentiam & firmitudinem, non ad dominandum, fed ad panendum. Simillimum etiam ell , quod dicitur Chriftus FvNDAMENTVMEccleliae. €>f- fundamentum, hafis, tc /imiies voces cum metaphorice v- iuipantur,vel initium fignificant j vel aliquid pr^cipuam vim habens, vnde alia exoriuntur, qux illi innitantur. Pindarus Py thionicarum ode quarta de lafone, colloquium cum Neptuno inftituente ; |3tt‘Ms^ teimhtQ^«»*■ J3«:r< >9 atque immutabilis. Vndc cA ilia locutio frequens in Patribus ,y?4re in pura fidei. Cyrillus lerofolymitumscatcchefi xiv. m) tU* vntta* 'rrt Tn<^ft(. Damafcenus, io tertio de imagini-*- Jbus : -n -xnta In ea qux dkituc lacobiiipjrgia} jok»'£xx;:eNaau lUd Tivkcu -r»* 7nsi«<. CbryloAorou$,tomo IV I J. pagK-^O. de-maityribut ^ ciw, dtiS^^ • #n»vr<.CynUus contra NeAofium Itbroii. editiouisRo^)8. Si^ tial /tyKVf^fmct^v^trUd AtCdii/i ' '(in -mftu dkre tu( cui loco geimnus eAhicapudCl^foftomum : d -nt £«0^4^ «' eicA4>(na ‘ dg^tJ i^^Evci>(iAnctu) dyxugf.t <9 T 6c aptid-f«?7)u)vobu potum dedi>, none femn. Hxc Clementis dodriua originem habet d difputatione eximia Pauli I. Cor. cap. tertio, qux tamen obferuatio, an per omnia menti Apo* ffoli congruat , non eft hic quxrendi locus. Sane etiam Eufebius li- bro tertio Hiftorix cap. x x x v 1 1. difiinguit inter cS.' Aw»9oAut%ii^rot4, fundamenta ah ApofloUe Jlatim initio iaBa,8cei quxpoftea Euangeliftx& illorum fucceuoresijstundamefttisfoper- ftRjxerunt. A /irtrit cum pro fide accipitur, eft verbum elegans wm?»- . eSw apud Patres : vt cdm dicunt, Petro id nomeneffe inditum prop- ter -riid mTmeuiUtuj 7n'Optt>' fidem in petram comterfamy^idieil, fir- miftimam. de Stephano protomartyre id verbum elegantiflime vfur- pat Chryfoftomus ; «Wwhia^ e , )\5'^i»i'rn .7nqi Quemadmodum autem fides petra 8c fundamentum nuncupatur : fic etiam Bona Opexa nuncupat Paulus I. ad Tim. V L I y. %/i^'ioi xAjoV 6^’< ^ fundamentum bonum in futurum. Occu- menius s tJu» uti^an : aPbortent bonorum operum nominat Apofioliis fundamentum. ScRiPTVRAEetiamappellan- tur Patribus petra Sc fundamentum. Origenes contra Celrum,tomo iv. p. z6o. ait, domum Dei xdificari fuper fummis montibus', rtod-miiptf As>ar, tllatt ; omnium fermonutuTrophetud» rum, qui funt eius domna, id eft, Eeclelue fundamentum. Eleganter Chry- ibftomusin libro ad eos qui fcandiiazZhtur ■ docens rationem hama- nan» non effe audiendam, qux velit aliquando fuadere, Solem' & eso- teras Dei creaturas melius potuiffe difponi ; Ap^e } inquit,, nos cob?- . • ... • tra ad Annales Scclejiajlicos tra tnt TTiTf ii Je adijkatunm Ecclefiam dixit. Nec folum Eccle- fla fed etiamPiD e li vm quilibct,petrahomiuatur^PatribusiVt ali- quot teftimonijsantd probauimus. caudam accipe a Gregario Nax. orat. XXVIII. petras dki fidele^, propter Tam ^ ^ytrutd, fir- mitatem & pondus mentis, id eff, vt alij Patres dicunt^ propterfiSlidi- tatem fidei, & conflantem profellioDrai. Eximie vero illi peirancht -minantur,qni inter Eccled; membra excellunt y vti&tiiHi Maktxrss» Sic Stephanum protomartyrem appellat Chryroftomus pefcam Sc cobmnani Ecclelisjtomo vi upag.57^i< Ti «Wn;'?. ffu item duodecim Chrilli AposTaajiiac PicopnETAKi.-liaBi Paulus ad Ephe(ips,i 1. 1 o< aitfideles (\jpe\(xdiEcxifmdmtreo^pafiv* loi«0tir'Z^pierdnOTi t ideH.qUodipfij^odruot ; vel quod funtipE ApoHoliAc Prophetae, ficutChxidus eutlapisangalaris. intellige au- tem tuTa\tiiuixa><, do^nnam, qoam vocedoc^ieruncyquam feriptittra’* dideninnoHieronymus ad Hedybiam quaefhoneoHauai^e/^ fioat ivtuuerfa ve* ritas : Ecclefiam tamen Spiritus Sandus per Paulum loqucns , nomi- nat ln(. Dof^a» pia & neceffaria eft hxc ob/cruatio« Docet Chryfoftomus ; hoc genus appellationes, cthn Deo tribuun- tur, rem declarare ; cum hominibus, honorem nominis. A ge, lan- ^idimam hanc obferuationem , propoiito nolfaro accommodemus. Dicitur Chriftus Petra & fundamentum Ecclefix ■: dicitur & Petrus petra & fundamentum Ecclefix: an eadem notione tjua Chriftus? Omnino hoc volunt/]ui animofe adeo contendunt Cepium 8c Cefham codemfenfu Dominum dhtifte. Itaque Petrum efle petram, vt Chri- ftus eft Petra, tot locis affirmat Baronhis, & cum ipfo tota illa manus patronorum Omnipotentix Papalis : quinetiam affirmat Baronius, idque non femel, Petrum efte fundamentum Eceleftx primarium. Scio & Baronium & alios diftindiones hic comminifd inter funda- mentum viule , effentiale, principale, aut & mioifteriale ; qui li conftarent fibi, & bona ftde agerent, iure merito dicere aliquid viderentur : nam pij omnes fatentur Apoftoloseiufmodifuifte tuo. damenta Ecclefix: venlm ex ijs quxpanim docent ijdem de Monar- chia, vel potius Onuiipotentia Pontiftcia, tam in temporalibus, qudm in fpiritualibus, de Vicariatu Dei io terris Petro quondam , vt ifti vo- lunt, deinde eius fuccefroribos attributo, de poteftate vniusfupra Concilium etiam Oecumenicum , ' de iure deturbandi Reges de fuis foliis, & neci illos addicendi , & fimilibus capitibus , prxftigiarum technx patent. Meminerint igitur pij,etiam in hac parte& loquen- dum & fendendum efte cum andquis Patribus ; & cum Bafilio M^- no dicendum in homil. de poenitenda ; Qmfttts reuera 'Petra eil incon» cujfa :atPttnts propter petfmiJtfuiemm Solitates fua$ larguur JiOs. Di- camus vero id ipfum aliquanto apertius cum Chryfoftomo ; ctfi Pe- tras extenque Apoftoli petrx & Ecclefix fundamenta fuo modo ex- dterunt : reuera umen eam fiuifte ne/xaw, potius quam cpjjv honoris , inquam , caufta ftc eos dici , figur^ loquendi magis,quam ex rei ventate:quum vnus folusMMiJmtt^ Iesvs Christvs, vere & rebus ipfk, vi Spintus Sanffi, atque vt loquuntur Patres, per fpiritualesinftuendas, conftimat, foucat, fuftentet, protegat fuam Ecclefiam :qux eft doftnna Pauli, in L ad Codnthios, cap. iii. 5.6.7. nec male hic vfurpaueris , quod apud prophetam Ifaiam legitur ; Deitm gloriam fium nemim morttdim dare, (^um autem probaucrimus, Ciuifffim Petram did, quia Deus eft , & quia erga Ecclefiam fuam ea operatur, qux vnius dOTUxat cftPeipracftarc ; condudimuscertt .. G( ■■ 'glc Qafauboni Sxe^ca* XV. 6c indubitata ratione ; eos qui voliiut Petri»» dici petram,- quomodo Cbrilius dicitur Petra, vel non fatis iatelligerequam vinvh^at hxc argumentatio : vel fcientes prudeatefque e mortali facere j[>eum, aut certe Deo hoibioem aequare : quaa eA intolerabilis & hominibus ChriAianis voxindigaa. Sed quaeritur h^cdnoDnuliis; AvcraPetrX Eccleiix, & verum illius fundamenuua cA folus 1 £ s v S: C li r. i s-T vu^ gratia autem nominis non vni Petro cA conecAa, venlm otnnibos A* poAolis, vt paullo ante oAendimus : cjuid Petro fingulariter ccmocai4 ebat, cur hatc elogia illi podflimum tribuantur .} Sunt qui hoc iooo fubiilitcr pbilofophentur de diuerfitate fundamentorum vt(i7igriKmri»dMli(&-ri»/aneM JmJartt. • ■ '' iJ. ‘ ■ '■‘■i / . . . !!U ■ I „. / -1, i . : Xlr. 0/}mJitiv,neilos^t^mfym^pcazmde.TtiroJwitmeert . .. . .. prH4UiydeMottaTCbkfPetri'Vnqiimct^laJJt. Exptnditv fentaaU (^yfrim itemAmhrofij,lft^yEpipha^,Euchar^LMg4unmpJ* . ... - yiSork jf6aiocheni^Tlx chia, quam Baronius hoc loco elicit c voce petra , nihil cogitarunt: fequituromnino,doArinam hodiernam eAe nouam.Cyprianusfcrip- tor vecuAiffimus , vnus omnium veterum Do Aorum frcquenoAime repetit, Eccltfiam rooce 'Domitu fuper Tetro 415 illos & appellans, & viciUim ab illis appellatus. Equidem te- mere dicere non aufiin, aliqua ambitionis Roin* pullulantis iam tum extinfle indicia ; parce enim loquendum autumo de fandis Martyri- bus, qui per illa temporaEccIcfiam Romanam rexerunt ; verunta- men,fiue ea fuerunt indicia morbi quandoque erupturi ; fiue tantum fufpiciones, quae Cyprianum impulerunt : certe ex ijs qux vir hic Dei in cauila Felicilfimi, item Bafilidis & Martialis gelTit icriplitque ; item ex epilfola ad Pompeium contra literas Stephant Papx : certiflime conlfare poteft,qux Cypriani fuerit fententia de ifonomia,fiue $qua- bilitateiuris inter omnes Epifeopos; conftare,inquam,poteftmanife- ftiffime , praxiu Ecclefiae illorum temporum hanc fuiffe ; vt Ro. EpiA copus pari iure cum exteris cenreretur,/«rer & coBega d exteris dicere- tur,ficque ageretur cum illoj vt cum fratre ; maiore illo quidem nato, & qui ordine primus , exteros aliqua honoris prxrogatiua antecede- ret; fed tamen frater ellet & collega, nihil amplius. Nemo Cypria- num legit, non excxcatus anticipatis opinionibus, qui hoc non ani- niaduertit : Se nobis in x v i. difputatione , de eo nonnulla erunt di- cenda. Non igitur credidit Cyprianus , non credidit xtate Cypriani Eccle(IaDei,appellatione(Petr4vllamvel Petro, vel Petri fucceflbribus Monarchiam a Chrifto fuifTe attributam. Anibrofiu*s,De fan dis per annum, Termone 1 1. f^etruspn JoliditaudeuotmkfEcclefiarim petra Ji» eiturjhut ait 'Dominut ’,Tues Tetrus cr Jvper hanc petram redifiadn ^cUjiam meam. Petraeam dicitur ^ eo quod primus in nationibus fidei fimdamentum pofuerUt es' tanquam faxum immobdetuim operis (hnptanicotrpagemmo» lein^ contineat. Tetra ergo pro deuotione Petrus dicitur t O' Tetnt virtute-, Dominus mmapatur. Eu caufTas tres, cur Petrus didus fit Petra. Prima tf^iJtMitas deuotiotus ; Itc appellat Ambrofiustquam Grxei pallim fu-nm ; quam vocem ante expofuimus. ea fuit zeli vehementia , & ftudium flagrantifrimum promouendx Chrifli glorix; nani prf cupi- ditatis huius ardore quauis petra durior euafit hic fandus Apodolus, aduerfus omnes xrumnas. Altera caulTa ; quod primus in nationibus jU dei fundamentum pofuerit : h{c verillima Petri laus, ex hidoria Adorum ootifTima. Qui igitur primus inter primos Dei feruosad idminifle- rium eledos,Ecclefiz Chrilfiaoxiecitfundamenu,mericifnme, petra, bafis & fundamentum Ecclefiarum appellatur. Eam ob caulTam Pe- trum cum Aaroiie comparanfnonnulli. Ifidorus Hifpalenfis,Pe oT* ficijs, libro 1 1> capite quinto feribit, Ordinis facerdotalis fundamen- tum fuiiTc Aaronem iavetenLc^e:in>moautemTeftamento,incpiitpoFl Qnriftum facerdotalis ordo dt Tetro cepit : ipfienim primo datus eSl Twdficatuu in EcckJia Qrrifti Sic enim loquitur ad tum Domnus: Tu es inquit TetrusfScc» Cgg f£e 4-’^ ff' Sxercit. XF. Hic tr^^gandi foluendi^ pouftatm primus accepit, prhnufqiteaJ fidem papu» Ium 'Virtute jtut pr%>m WAnawJffB/, (UV. O ^ XeiToj 'iVt» Af^ir f~-i4 ffn^fo^lco r/Lutf urx^elai , tta or ulttJ toA« «■ msii, u 7^ ^3edirtn em (fATtitun S" (iio, ^ fxrr^eSm de dom%iu. Sedetiom ineo fo* Uda petm adifiaj ir fundamentum domus Dei fmt^etrus , quando pofiquam itrdenuoconuerfustffet, a DosmnoinuentuseH, qui eo honore ipfim dignatus efl ; rurfus iUidueret^ Tafce oues meas,drc. Nam his 'verhk Chrf fius ad poenitentia conuerftonem nos 'vocat , not iterum in Tetro fides optimo ni> tetis fundamento adificaretttr ; qu4 de fvita illorum hominum non dejpentt, qid ya^Jpiritu adhuc fruuntur,(sr reuem refipijetou. Geminus huic locus eft pag. 47J. vbi prolixe docet Epiphanius, Petrum ani lua Tti^as, firmkatem fixi fundajfe, xt? nddia modis ad Annales Scclefit^os modis ommbtss ; nam etiam ibi illa verba vfurpac : tota autem itta di^u- tatio ad tres cauilas modo expolitas icierri potell. . Seoteatia igicuc Epiphani) luit ; Petrum Eccleiiat petram & fundamentum elie tafium, non Iblum r^uando de CbriiE deitate coniclTionem edidit } auc quando Ecclefi; cura illi demandata elV;aut cum alia religionis Chrb-' IHau^jarcana pr^dicauit, vt deitatem Spiritus Sandi.ui compellatione Ananix : fed etiam (um, quando permilTus elb cadere, vt ex illo cafit melior furgeret, ac fuo exemplo ad vera pceiuteutia omnes animarer* Ambrolius limillime ad caput Luex x x l 1 1. £n;»riPr(«, dtfirmt iu* Jiortim eU : cr titubatio 'Tetri, omnirni petra t'2. Ex his Epiphaniji Verbis colligas rede , veriilimum clTe, quod ait Augulliaus contra Donati- ftas, In Af>oflolo Tetro primatum ^pojiolorwn excellenti ^atia pr^eendnwjji : at Monarcham Eccledx fadlum eHe Petrum , neque cxluperioiibus locis Epiplianijpoted colligi, neque ex vllo verbo, quod in eius viri nionumeotisextet. buchenusLugduneuilshomiiia in natali S. Petri, ad hxc verba, Et iO' Eccle/Ujirm mata fundamentum, ac Jpiritualis adifuatitnif primus adstus. Super ba\ft enim confefiionem fundamesUum Ecclejue flabit. Tals namque petra (s- rupe coHocata, reliqua dogmata firme ac tute adificabuntur. Non potuit clarius exponi, Petrum propterea petram & tundamentum Ecclehs dici ; quia arti- culus fidei quem ipfe confellioue fua cft complexus, omnium fidei ar- ticulorum & totius dodltinz Chrilhans primus cft, principium fidei, & vniuerfte religionis Chriftians fundamentum. Locus eft egregius ; quem religio fuit prjtcrmitterc. feci igitur contra more mcum,vt alie- nam fidem (ccutus,ex auftorc mihi non Icfto cum deferiberem. Atq; vthoCobiter dicam, vel cxhocvnico Theophanis loco apparet, quo iudido feriptus fit ille Coccij Thelaurus Catholicus. Aftertiir enim hic locus, ad probandum dogma hodiernum, Petrum vniucrff Ecclc- fix Principem ac Monarcham efie : quod hic Theophanes , homo Grxeus, nifi fuit fchifmaticus,adeo non credidit, vt toto animo dete- ftaretur : ex dus autem verbis nullo padio poteft elici, quorfum igitur Coccio afterebatur hoc teftimonium ? Sed nemo eruditus & iudido vel mediocri prxditus, oculos in illam farragine coniecit ; quin ftatim intellexerit ; propofitum audori fuilTcinon veritate vincere; fed nube teihu,quafi terriculamento aliquo incauds ledoribus & reru imperitis pauorem inijcere,^Mi omnem tUis fapieniumiex mimo expeBeret,vt ait vetus poeta. Sciant igitur tirones, minus in his ftudijs verfati, Coccium in opere illo concinnando, inter veros audores & fuppofititios nullum diferimen ftatuifle ; qui magnus cft error, & pernitiofiftima ■Altera vero non minor , quod de fenfu & vera fententia audorum quos afferebat ne minimum quidem fuit follicitus : clamathocres ipfa,& nos fi id ageremus,nullo negotio pollemus demonftrare. Ve- rum vt eo omiffo , ad propofitum redeamus ; poftent ijs teftimonijs qux hadenus recitauimus alia addi ,• fcd hxc fatis fuperque fuftidunt, vt concludamus tandem, quod propofueramus demonftrare ; ne illos quidem Patres, qui petrm in verbis Domini de Petro acceperunt, de Petri monarchia, hac metaphora ipfi promifta , quicquam cogitalTe. Neque id mirum ; nam ipfi Petro, & exteris Apoftolis,quando ex ore Domini hxc verba funt prolata ; cius interpretationis , qux regnum & monarchiam Petro (pondet, ne venit quidem in mentem. Euincit hoc raanifcftiiUmc , vel vnicum illud argumentum j quodvfque ad pallionem Oigiiized by Googie dd Annales Scclejiaflicos ®. 2j.ip paflionem Domini penitus ignorarunt & Petrus & omnes ApoAoli, quis inter ipfos eiTec, aut futurus eilet, exteris maior : ficut npparct ex iUa contentione inter Apoftolos orta,qux comemoratur in Euagelio Lucx,xx 1 1. 24. poii (acrofau^lx Eucharilfix inftuutionem narra- tam : qua de re plura erunt dicenda ad anuum fequencem, difputa- tione XXIV. • X F. OJlendkwr quomodo Domini iacleti ir aliorum Teporum decretales falfx. Concilium Tp.Zojimus is" Sonifacius Tapa, itemaiq ; (^anon Coiicdq Nicmi fdjo laudatus dTapaTp. Leonis Tapa nouadr dura diila de pote^ flate Teti i. Totentia temporalis ex qfdem 'Verbis adflruSla. Hdde- brandwnpracipuum ejje auHorem huius doHrina-. eam^merito Hil- debrandina pojje dici. Eius epiflola fmdamentalis huius argumenti. Eiufdem SElatus. Sola EccL<^m.d Deo fundata, ,/fppendices eius doilrina poH LLldebrandum. InfaBibilitasTapa. TapaJupraConcu lium. idem Vicedeusit^ Omnipotenti^ Pontificig conferuator. I B I P £ M. T hxc quidem fuit meUoribus feculis pr^dantiflimorum Eccledg XJtCatholicx Dororum, fuper Domini verbis fententia. Verum vbi primx fementi charitatis,fimplicitatis,& fuccelTerunc aflu Satanx lappa^ tribuli^ tr infceltx lolium, id efl, amor nouitatis, am« bitio& dominandi cupiditas ; inter alia Scripturx loca multa, qux aufu immani verfafunt in parandxpotendxinflrumenta ; etiam faic locus cum primis, atque adeo prx exteris omnibus , eidem propollto coadus eft infeniire. Cui primo in mentem venerit huius fubtilitatis, non memini obferuare.In decretali tertia AnaclettPapx leguntur h;c verba } Hac facrofanSla Tpmana /tpoflolica Ecclefiai, non ab .^fldis, ‘fed ab ipfo Domino Saluatore noflroprimatumohtinuit ; eminentiompoteflatis fuper fvniuerfas Ecclefias ac totum Qhriftiani populi gregem ajfecuta eil; fic Vt ipfe beato Tetro Apoflolo dixit , Tu es Tetrus <3‘ f 'per hanc petram oMfoabo &clefam meam. His verbis monarchia fpiritualis Ro. Epifeopo vindi- catur ex ifto Domini dido , Sc reliquis promifTionibus Petro fadis. de Monarchia hodierna, qux ccelum 8c terram compleditur, verbum nullum in tota illa decretali. Quam tamen falfam eue,& multis fecu- lis poft Papx Anacleti tempora Edam,certil]imum eA : nam vt f^pius tam diximus , 8t cordati viri etiam inter Pontificios ingenue agnof* eunt, omnes primorum Paparum decreules adulterinx funt, aliquot V-’" feculis Dioiii/Mii by 4^0- ff' Sxercit. XV. feculis poft mortem illorum fandiiTimorum Pontificum ab impofto* ribus.pcr fummara impudentiam, confidix. Non eft hxc noua que- rela, fcd vetus admodum,vt apparet ex HincmaroRhcmenfi, & alijs feriptoribus, prxfertim Grxeis : qui in difputatione de Papa has de- cretales femper reiecerunt, & falfi accufaruDt. Hoc vero um erudito feculo portenti fimile eft, reperiri, qui vel decretales illas epiftolas, vei ridiculam illam donationem Conftanlini, tot eruditorum hominum, etiam illarum partium, obelis confoftam, audeant detendere. Enim- uero, qui dodrinx de Monarchia Papali initia & incrementa diligen- ter ,vti par eft, in hiftoria Ecclefix obferuarunt, non ignorant ; Roma- noium Pontificum ambitionem, qux non obfcuris indicijs edam antd fe prodiderat,propagari admodum cepiflc,& vclut in apertam lucem - erupifte circa finem fcculi quarti, & quinti initium. Igiturin Concilio Romano, quod celebratum eft circa annum Domini cccLxxxii. ad confirmandum Ro. Ecclefix primatum , Patres inter extera argu- menta, hxc etiam afferunt : Sanfial^omanaEccle/ta, nonnullis Symdt cis conjiitutis cixteris Ecclejtjs praelata eU: fcd isr Euangelica'Voce Domini Salua. toris noflri primatum obtinuit : Tu es Petrus ty fuper hanc petram ad ijicaho Ecclejtam meam. Nondum videlicet hi Patres verborum Chrifti vim fa- tis capiebant. Adhuc igitur de primatu in rebus fpiritualibus con- tendunt : de rebus temporalibus adhuc illis temporibus altum filen- tium : monarchiam verd Orbis terrarum , ne per fomnium quidem Papx, vel eorum parafiti, peftis omnium magnarum poteftatum,co- gitauerant. Adhuc fynodica decreta obtendebantur ; qu^hodiepro- terrein eam rem, pars fuerit iniurix. Circa annum Domini ccccxx. primo Zofimus,deindeBonifacius, duo prxcocesHildebranduli, Re- ges agere incipiunt, & tuimiwe/iAjui •fV in fpiritualibus : qui non omittunt hxc Chrifti verba. Lege epiftolam Zofimi ad Aurelium, & exteros Patres Concilij Carthaginienfis : in ea reperies Domini ^ promifTiones has Fetro fadas ; fed velut infertas, & in turba plurium argumentorum pro Romana potendapofitas. Adhuc traditio Patrum , & canones ac regulx Ecclefiafticx cum primis vr- gentur ; vnde nata fabula de canone Niceni Concilij d Bonif acio Papa allato, qui faAus nunquam eft, nunquam vifus, neque auditus in Ec- clefiaDei. Nam ingeniofifiimiilli huius cauff; patroni, qui nuper in ConcilijsRomx edids tantum fudarunt , vtboc mendacium aliquo veritatis colore imbuerent ; non fuo,fed caulTx quam defendebant vido, egregie operam luferunt,& laterem lauerunt. Extat referiptum Impcr. V alentiniani,quo fecundas agit Leoni I. Ro. Pondfid, magno lanc viro , & jiijj bcQg njc^to dc Ecclefia ; fcd tuncaudioritate fua opprimend ■ ’ by Coogle ad Annales 8ccleJiaflicos ^21 opprimenti, virum fanililfimum, etiam tcfte Baronio, vnum e Gallic noitras luminibus, Hilarium Arelatcnfem. lu eo lekripto Au^uftus potentix Romana: circa res Ectleliarticas, tres rationes afFert ; meri- tum Petri, dignitatem ciuitatis, & Synodica decreta. Hxc gereban- tur anno Domini c d x l v. Quo tempore Leo Papa feribens ad E- pifeopos Gallix,prouincix Viennenlis,oftenditjmyrteriiim (c inue- nifleinpetra Petro, cuius vixdum fatis fubolucrat Papis prioribus. Sic enim philofophatur. Huius tmrierU Jacrmentum ita Domvius ad omnium ^poflolortan officium pertinere n>t in ^atiffimoTetro Apojlohnm om^ nium fummo, principaliter collocaret ; ^Sb^ld. & pieus^ cogit nos benigna interpretatione durius didum mollire, & quod Grxcidicunt, qua de re proxima difputationa dicetur. In canone xxix.ConcilijChalcedonenfis, Leone fedente habito, caufTa prxrogatiuxSedis Ro. vnica aflignatur, quod efTet vrbs dominatrix. Pofl Leonem vt quifque Pontificum parandx potentis f uit fludiofinimus, ita petram Petrum in ore plurimum habuit. Ve- riniine didtum eft, cupiditates mortalium, vbi fcmel exorbitare cepe- runt, fifti aut circumferibi non poflc : tUc fAsS asf ou) 'l<;a.rau. inquit Bafilius Magnus. Igitur vbi Romanx potentis circa res fpirituales ipfum prope iam falhgium in Europa erat impofituiii ; poenitere Papas fux fortunx cepit , nifi de capitibus Imperatorum, Regum ac Principum omnium tam libere pofTcnt ftatuere, qiidm po- terant de llatu & tortunis Tuorum clericorum pro libitu difponere. Tum primum noux interpretationes multorum locorum e Scriptu- ris ceptx (unt excogitari , vt ex iure diuino competere hoc ius Papis plebi CliriflianxperAiaderent. Et multi quidem Papx fuas ad id in- ceptum fyrabolas contulerunt : feddidu incredibile efl, quantum yi)us Hildebrandus qui Gregorius v 1 1. elb didus, ingenij vir maximi, dodtrinam illam promouerit* Vt iure liceat Hildeheandinam appellare eam dodrinam ; qux etfi primum audlorem Hildcbrandum non ha- buit ; fic tamen ab eo primo efl exculta, 6cqaod ad theoriam, & quod adpraxin, vt nulla temere fcientia ab vno homine maiora acceperit incrementa, qudm li^c accepit ab Hildebrando. Teilatur hoc ipfufti ingenue in vita ipfius Onup^us Panuinius , male co nomine accep. tus Googli ff' Sxercit. XV. tusabijs, qui nuper cum librum in Germania ediderunt. Docet hoc & Tboinas, qui in Secunda Tecundxi quxll. x 1 1. art. fecundo, vt pro- bet,Principes propter apoftafiam d hde amittere dominium in fubdi- tos ; adeo vtobedire illis non teneantur ;vniusHildebrandiaudlori- tatem, in canone 2^ox fanHormp. rabonibus omnibus & auiSorita- tibus opponit Do^et idem & Bellarminus ; qui peruerfx huius do- Arinx audores curiofa diligentia enumerans>ab Hildebrando cft or- fus : non quia defuerint ante qui femina illius hxrefeos iacerent : fed quia hic plurimum illam con&mauit qua fcriptis,qud fadis. Itaque & Baronius> vt Paulum v. aduerfus Venetos animaret, Hildebrandum prx exteris elegit, quem illi imitandum proponeret. Quis autem cfl aut adeo hiftonx imperitus, qui nefeiat , aut frontis adeo perfridx, qui negare aufit, hunc Papam, delicias Baronij & Bcllarmini, poten- tix Romanx adftrucndx ergo, coelum terrx mircuiffe, & iura omnia diuina atque humana fufque deque habuide } Nihil ego Bennonem inoror, nihil alios Hildebrandi inimicos,qui de eius rebus fcripferunt. Si xquis animis ad cognofeendam hiflorix veritatem incumbimus, neque horum illius inimicorum, neque tot laudatorum ex eius fadi- one habere magnam rationem debemus ; quos hodie tanto dudio> tam inani operi,c tenebris eruunt alTertorcs dogmatis Hildebrandini. Nam & hos & illos, ftudijs partium corruptos, d veritate, qux erat in medio pefita, (xpe recedilTe, nullum cft dubium. Confideretur ilio- rum temporum nidoria, & fa^a huius Pontifids : alieno tedimonio opus non erit, vt mores illius, mentem, feopum, & condlia cognof- camus. Ipfa quinetiam feripta, totum illius animum luculente nobis hbdicquc patefaciunt. Extat illius epidola ad Hermanum Epifeo- pum Metenfem , in qua auidor rogam illius Epifeopi rationes accu- rate perfequitur , quibus nititur hxc dodrina. Legant illam, qui in Scnpturis & feriptis vetudiorum Patrum mediocriter fuerint verfati ; intelligent nullo negotio, quiddijient4raltpmit. nam prxtet paralo. gifmos,fopbifmata,ignorantiam priorum temporum ,& feculi illius cxciutem, nihil in ea epidola quod mirentur inuenient. Extant pr^ terea inter cius epidolas, qui dicuntur Dictatvs Papae; funt autem fententix xxvi. ( quafi totidem & elementa doidrinx Hildcbrandinx,) dignx Baronij iudicio, qux in omnibus angiportis proponantur, V. D. P. L. P. vt ego autem exidirao, non fine numine ad hxc nodra tempora feruatx , qud de illius Papx meritis dubitari non poffet. Habetur ibi inter extera ; fdui (^o. 'Pontifex ture dica^ twnjmtttrfaUs, ,Q^ folus n>idui paji^ntut. <^are hoc primum Bardniordpondemusj;iulqud ipfum tacere &abfurde, qui tot Patrum uftimonia prasliruat ci con^ tlufioni, quam vuh inferre. Onuiino enim doilriuam hodiernam dc regno Piqiae , & poteAate illius tam m «eporalibus quam in rpirituaJi^- bus, tueri vultBarooiu$- de qua pocedate prifc^Ecclefi; Patres vel co^ fitafl'e,lineinfando & turpiflimo mendacio dicindapotelhHoc me» us intelligemus, fitellimonia fingulahtcuiter excuiOerimus'. 'Proce» dat igitur innumerum^qui primus occurrit B.Martyr:Cyprianus : cui viro fam^idimo , itdm tribuit Baronius tmporis , doBriim prfftantimt tnar^rij dignitatem, rode facit j.neque erit aliquis pius , qui fcciis (entiat. fed quare A m Pi. i t v D i N s m eidem attribuit ? poten» dam enim duilem,&aliquam ex eiufmodLpotentia manantem nuie- ilatem Latme loquentibus ea vox denotat. Scio in veteri GlofTario verti vocem Amplitudo, quod fi redum eflin, pari iure amp^ud» tribui Cypriano pedTee, ac didi func Ma^i Bafilius & Gregorius L ^denim diuerfx notionis vocabula funt , magnitudo 8c amplitudo, quae vox audore Tullio, porrMM aut maieJlatis,autaltquarmcopiarm magum ahundantiam fignideat. ECvpriano igitur quinque tedimoilia aderc Baronius. In primo & quinto dicitur, EccUjia fuper Tetrum fundata; 8c Petrum pro omnitia y^fiolis rjfe locutum, quod nihil facere ad hodier- num dogma, toties aut^ didum, probatumqueeft. In fecundo dicit gloriofus Martyr,*Prrro oues fuas Vommus pafctndas tuendafquecontmmda» tut. lefpicit vocem Domini apud Iohannem, ‘Pdycrrwrrmriir. quaeiC voceaiipofTit iure fumi argumentum pro Monarchia Papali, qupd 6t hodie, expendetur ad annum fequentem. In tertio ait Cyprianus, Super Bxercit. XT. tooniothox allato c libro dt vnitzteEcc\efixyr^uimCitihtJrmc6^ memorat Cyprian,us ; id ad Romanam Monarchiam ftabiKetidam ti^ terri nuUo padio potcft. Ipfe explicat fe paullopoft : qui vbi dixit eum qat CathedmmTetri fuper. qum fwtdautH Ecdtfu^ferHijinEttltjui n$it' ejfe I addit, llcuc vna eft EccieSa, vnuin baptifmaj vnus Ocfis j ita oiSi'^ nes Epifeopo^icpii in Eccletii pratlident, vnum die: eof^ /bpationdicii (fy'priano, non de Ro. EpifeOpo ; feddt vniuerfb corpote Epilcopoium per yniucrfam Ecciciiam diffufo. Ita^- que idem epilh>la xxTn.a>erba Domini ad Matth. 7«n putat dandam { reddet Hk rationem in die ndktf VommOi^vel mportu>ue teHfura,yKl inhumana duritia fiu. in quin- nuagdl^aquiotadcribeos Cyprianus ad Cornelium Ro. Epifeopum; finguli*un,pafioribw,portk>gre^eHadf$ripta, quam regat >xmulqmfque, Kr ^uhemetirattonemlttiaflui J)amn» redditurus. Audebitne aliquis, dicere ' ' ‘ I . Cypiianum adJnnaier^ccleJiaJlicos^i Cyprianu quando haec fcribebat, vnicCl dgoouIlTc^el Dei, vd Chrift' Vicarium in terris, M6narchani Ecclefii, qui regio inore irhperaret Aut fi xtate fan^H illids Martyris, . vnus hic tuiffet pietatis C hriitiand: arciculusi vt cft hodie, aurufnif eflet vir modeftilfirhus,cum Ra Ponti* fice ex xquo agere ; (icut fadlurri fctnpcr Foifle ab illo, vel ea Iticuiehte probant argumenta, qu? diatriba XI V. ^ plurimis paUca aiierebafnus ? Certum atque inuidlum eius xquabilitatis'& ifonbmix , qux Cypri- ani temporibus vigebat inter Romx cpifcopum & exteros dinnes; Vel vnica adPompeium epiftola exhibet, irintra literas Stephani Papf /cripta : vbictfi non optimam cau/Tam defendit Cyprianus j agendi’ tamen modum, & libertatem quam vfbrpat , dildplina Eccltfiafhc^a illorum temporum ferebat. Itaque eq nomiucreptthenfum blimfu- irfe Cyprianum, non legimus. Ht B. Auguirinus , quum tam mulca aduerfus Cypriani fententiam, & epiftolam illam , qua fe tuebantur Donatifix, difputauerit ; fuille tamen in hic parte peccatum a Cypri- ano, nuiquam dixit. Age, vlurpent eandem hodie libertatem Parifi- cnfisEpifcopus,vclHifpalcnfis,autToIetanus:dicantPontificemRd. /upei ba^ ad rem non pertinentia , Jihiipfi contrarii, imperite atpKinpromde^ fcrippjfe, quod ait ibi Cyprianus de Stephano ; fcnticnt,quod ^gre fdr- talie nunc concedant ; cum temporibus mutatam c/Tc Ecclelix difei- plinam, atque adeo plane in co utrarium vertifTe. Sed de pij huiuS Martyris fentenria fuper hoc articulo, quamaliqUid fatemur habere difficultatis, alibi, fi voluerit D o m i n v s, accurata diligentia difputa-* binius. Sequitur u"«’»’ >9 ; In x x i. capite cius li- bri, vnde ea verba funtdeferipta, Tertullianus Apofiolicum, id efi, Ro. Pontificem acriter fuggillat , vindicantem fibi remittendorum delicorum potefiatem. Quum autem Ecclefiafempfer crediderit,ex verbis Domini ad Petrum cuiuis etiam presbytero legitime ordinato, nedum Fpifeopo, aut I^.Papx, Petri fucccflori, id ius competeret Tertullianus contra difputat, & vniPetro P ers OM A litek idfu* ifife d Domino concefium, conatur probare. Errauit Tcrtullianust errauitdc Baronius, qui illius errore cauflam fuam putauit ddiuuari. Origenis duo tefiimonia, noui nihil habent : & toties eadem repetere piget. De mente Epiplianij fatis ante di(ffum nobis. In Hilarij verbiS oratoriam obferuo paraphrafin verborum Domini nolfri ; neq; aliud - quicquam /[x% ff» Qafauboni Sxercit. XF. quicquani inuenio. AitChriftus ; Tu es Tetrus,^ fuperhmc petrm ddificabo Ecclefiam meam. Hilarius : 0 in nuncupatione noui nominis felix Ec« clejle fundamentum. Chrillus : V' potu inferorum non prttualehunt aduer» Jus eam. Hilari) paraphraHs cum pigmentis : digna^eediJuationeiBius petray (jtut infernas kges {s- Tartari portas^ omnia mortis cku/lra dijfolueret. Chriftus : Til>i dabo claues regni calorum. Hilarius : b beatus cali ianitor, cuius arbitrio clauesiCtemi aditus trahmtur. Chriftus : quodcunque ligauei is fuper terram, erit ligatum Hilarianis exprelTam verbis, (judm Dominicis i Abfit. Pro- ferret potius illa loca, ex quibus potelf conftare, quid hic Pater intel- lexerit per petram Petrum. Nos autem iam ante aliquot prolatis te- ftimonijs docuimus, Hilarium vocem /v/ref» in oratione Domini mo- do expofuiHe de Petro, modo de confeflione Petri,autfide : de mo- narcliia autem Petri nunquam. Hieronymi locus ex epiilolaadDa- niafum , videtur aliquid continere , quod ad Barouij propo/itum fa- ciat. Sic ille : Seatitudim tsue, id eSl, catlsedra Tetri comsnunione con/ocior : fpper illam petram adificatam EccUfiam Jcio. Quscsotqueextradomum hanc ag* feson comederit, profanus eil. Sed ne commemorem qu; fcribit idem ali- bi de xquo iure inter omnes Epifcopos, Romanum comparans cum Eugubino ; aut qux fcribit de pari potedate omnium Apofbolorum ; dico fathedram Tetri hoc loco elTe Edei orthodoxiam , quam olim profeuus eft Petrus, quamque Hieronymi tempore Damafus proEte- batur, & docebat. Extra illius Edei formulam qui delirabat, is eadem oper^, & ^Damafo & ab ipfo ChriEo dcEciebat. Sic B. Cyprianus epiEola xl. defchifmaticisquidfedcfeccrant,loquens toHegerit, inquit, jpargit. Ex ante didtis, facile omnes intelligunt,qudm nihil Et in hac interpretatione longe petitum, aut coaiEum. Sed quia SophiEx ad fuas prxftigias occultandas illa magni viri epiftola, muU tum folent abuti,difTcremus de illa accuratius, cum bono Deo, ad an- num X X X I v. In duobus reliquis eiufdem Hieronymi locis nihil no- ui. Tranfeamus igitur ad AmbroEum. Primus eX ea profertur hic locus: ybs autem quem me^dicitie ? Tetrus Jladmlocimnimmemor fui, primatum egit ; primatum conjejfotut "»tique, non honoris : primatum fidei nm ordinis. Si prxeepto Rhetorum parere Baronius volui/ret,omnino erae omittendum illi hoc teAimonium. Nam quod fpecimen eApruden- ocvelatty, teAem te excitare,qui ab aduerfa parte dicat} deAruend; autein ad Annales Scclejlaflicos * 4^9 autem Moaarchiae Pontificis , nihil ilfis verbis fingi potuit exprcf-< fius. Non honoris, non ordinis primatum Petro relinquit Ambro- fius. Potuit igitur Petrus petra cfle & fundamentum Ecclcfia: , etiam fine illo primatu : multo autem vtique magis , fine illa monarchica dominatione & pompatica , qux hodie in negotio religionis vtram. que conficit paginam. Sed addit Baronius : HdcJeTetiv^mhroJim^ cum nondum caput Ecclefi* d Vomitio fuerat conftkuttts. Elio : nam & no j credimus cum Patribus , Petro poft afccnfionem Domini , aliquem efle tributum d csteris Apofiolis & ordinis & hot\oris primatum. At nonanimaduertit Baronius, hacfolutionc defirucrere,quod toties ante pofuit, & nos confutauimus ; Petrum etiam cilm fequebatur Chrillum, tuille caput coudifcipulorum fuorum ; imo fuifie iliorum dominum : qualem eum nobis depingebat in illo fuo finitio Con- cilio. Prsterea quid refpondebitChryloftomo, qui, vt ante oftendi- mus , Petrum Apoftolatu fuo fungentem in Adfis , negat fecifle ali- quid ■^;j5rrtx^4,pro imperio } omnia de confilio ceterorum Apoftolo.* rum,imoex concefTioneipfbrum ; fic enim ille docet ijs verbis qua£ fiim antedeferipta. Obfecro, tenuitue hanc difciplinam Hildebran^ dus, perfedi Paps idea, vt Baronio placet ? Audiamus vnicum illius apophthegma. Sententia fiue didatus x v 1 1. illius fic habet. Qiwd JententiaJ^apadnuBo debeat retrailari, Qafauhdni Sxercit. XF. dc monarchica dominatione Papx adum cHe , quis non videt > res enim didimus & diuerlUlimx funt, fide excellere, & monarcham cfle : vt probari vtrumque eodem medio, (id autem efi petrx appella^ tio,) non queat. De quarto Ambrofij loco fatis ante tradatumeib. Et vero non femel probatum eft.ex ijs qu? Patres interdum prodicant augulbius de Petro, nullum polTc trahi argumentum dominationis il- lius: quam tamen nifi probat Baronius , quorfum nos hic moratur } AugudinusinRetradlationibus,nonid dicit , quod facit illum dicere Baronius, telbem eum laudans : nihil enim affirmat dementeB. Am- brofij rfed tantum quo fenfu verba illius cantarentur ore multorum, atqui verba Ambrofii non vuam admittere pofTunt interpretatio- cera. fed nolo in eo immorari : nam quid hoc ad rem ? debuerat verd recordatio illius loci B. AugudiniBaronium motiere, vt remitteret aliquid de fua contentione in hac difputatione. Quod fubijcit, cos etiam Patres, qui fidem Petri faciunt Ecciefix fundamentum , alijs ia locis fuper iplo Petro Ecclefiam fundare : hoc quidem veriffimum cd : fed non explicat Baronius, quo fenfu dicant illi Patres, Petrum ede Ecciefix fundamentum :xd enim,docendo fidem,quam ed con- fedus,non dominationem vfurpando. Cyrillus igitur, Bafilius, Gre- gorius Nazianzenus,&Chryfodomus, quia nihil dicunt, quod Mo- narchix commento faueat, fine refponfione cum bona gratia dimit- tantur : prxfcrtim quum illa ipfa tedimonia fere omnia antea fint d nobis tra(data,aut ad fequentem annum accurate tradanda. Tanmm dicam, quod ait Chry fodomus, Petrum \miuer/o terrarum Orbi a Chrijl» ejfe prtepofam, in vno e tedimonijs hic allatis ; perperam d Baronio ad caudam prxfentem accommodari-: quum tot locis idem Pater affir- met eandchi curam nmimft Orbie , ommue /Ipojlolii in commune ejp tradU t4m,vt docebamus in difputatione de nomine Apodolus,& dignitate Apodoratus : quum dicat etiam idem non raro de Paulo Apodo Io» quod dicitur hic de Petro. Vnicum aderam locum, fed illudrem : nam ferinone altero in fandfum Paulum , non ed veritus Chryfodomus fic feribere : o er hanc petram aiificaho Ecclefiam meam ; m i 5, Su g4 'f/n Tsr^ir t» vAtco. iit* nv\ai fSv » cw-n.(. Chryfoltomus igitur promiflionemDominiJ^etrum alloquentis Termone comprehenfam, non minus ad fuam, autquamuis aliam Eccleliam putauit pertinere, quam ad Romanam. In titulo cpiftolx quam fcriplit Ignatius ad Phibdclpheofes, funt hxc verba de Chnfto ; S 'tSxn jiti An/uu» |3eto«fu« •rld t>i , tixt>Siju*i m&jsAsrnt entn^xe^, tpupro fure orU Inferi non prawdebunt eduerfus eam : t mM inquit, riu) ieu-if >t«™- CdiMu ' 3 i’p3ero triumplrum reddit lUufiriorem. De ignora- tione lingux Syriaex , qux etiam hic B. Auguftino obijeitur a Baro- nio, fatis antea refponfum. Sed quum lingua Punica, vt apparet ex Plauto & ipfo Auguftino, ab Hebraica fine vllo dubio manarit; non potuit Auguftinus ignorare, quod Baronius alijquc volunt ipfum ig- norafle ; nifi vernaculam linguam ignorauit. Nam quod ilti obfer- uant fuper vocibus (/p/*!, Petrus, & cepha petta ; id commune fiiit om- nium idiomatum,qu^ ab Hebr^a vel Svriaca erant dedudta. Punicam vero cum illis omnibus ling;uis magnam habuiffe affinitatem , prxter alia argumenta certiffima, cxprefTe affirmant veteres feriptores. Au- li i 2 guftinus, Digitized by Googie ff’ Sxercit. XV. guftinas, Locutionis dc Gcncfi, libro 1. L$cutioeH, quam proptereaHu hrmn pulo, quia Tunicvnde «?• P nam fi ver- ba Ipedcntur, videtur prxclufa omnis fanx interpretationis via. Q^idenim eft affmi in confortiumindiuidiu'vmtatK, nili tranlTcribi in numerum perfonarum facroran(ffx& Trinitatis ? fcd huiuf. modi fententix, adeo maniteff e impix & blafphemx, vel veniffe vn- quam fando; viro Leoni in mentem, credat per me qui volet ; ego nunquam in animum inducam, vt vel de eo fufpicer. Qui libellum legerit. Tomum Leonis didum,& ex hifforia didicerit, quanto cum plaufu, quanta cum gratiarum adionc, & laudatione huius Pontifi- cis, totus Orbis Chriffianus id feriptum olim fit amplexus ; tant^ im- pietatis tantum virum nunquam arcefTet. Sed nouum non eff, (iam plim obferuatum B. Athanafio) vt virispijs in feribendi calore qux- dam excidant dura & & Bafilius Magnus aduerfus Eunomium vere (cribit , quofdam Patrum & vocabulis & locutioni- bus peiiculofis cfTc vfos, «nyt ^nninis ’ Digitized by Google ff’ Sxercit. XV. cLm\ciii'ruii<^‘ toju-xV cl» oJwXoTitTi 24^a«js,»4^'k« z tton rejjiiciM entes id utujliones qtu inde oriri poterant, fed JinplicUer loquentes inter bene fentienusfin integritate cordu. Potius igitur quaeramus rationem cotn> modara verba Leonis exponendi deconiunAionc Petri pailoris Ec' defis, cum Chrifto , non quatenus vna eft c tribus facrofandx Tri- nitatis perfbnis ; fed quatenus etiam ipfe, licet diuerfo modo, eft Ec- defis Kftor. Sic quoque dura locutio, fateor : fed qus tolerabilior tamen videatur, qulm ut illorum importuna cLK/>/Ajid^ .St?"’ SIsixttmaf loCUm tenentis ^pojlolicarum Sedium eius quaefl in Oriente dicecejeot. 8c ita fxpe in illis Adis, adhuc igitur Sedes Antiochena & alig Orientis tam dis- cebantur Sedes Apolfolicx,quam Romana. Addit Legatus de Petro; c r Aottu princeps (sr caput Apo/lolormn. Sine caulla ad hos titulos exclamant quidam viri boni ; quali aliquid tyrannicum raperent, fiiieilli Petro attribuantur, fiue Romano Pontifici : fed non ita clL Ordinem hx voces & legitimum primatum denotant ; non dominationem monarchicam. Vt dominatio & x^7ay.ot,l&j(ns pedis ed Ecclcfix ; ita ordo & certa didindio eiufdem ed falus. Vocem ante expofuimus, ac fatis fuperq; probauimus, cum dici non qui dominetur exteris , fed qui operis eiufdem focijs det princi- pium agendi, vt prolui dat faltandi incentiqum vniuerfo choro. Pho- tius de Nedario, quem fimul Epifeopum Condantinopoleos renun- tiatum ait fuidc,&ConcilijOecumcnici fecundi prxfidcm ^AJt>iAidsrs‘frn(rK3Tnc.^ •ntc czxxjoSii Neque vero fo- lus inter Apodolos Petrus audit apud Patres ; fed etiam alij. In acrodichideDainafccni de tranfformatione, Petrus, Iohannes & lacobus , vt prxeipui in collegio Apodolorum, ( quod ante diceba- mus e GregorioNaz.) nominantur y dxfo-nnT Am<;iAui,fummies •ver- tex, & @ prttcipuiySc antefianaiu difcipulorum, vt vertitur illa vox in editione Hccfchcliana. alij princeps, yi hic in ea verfione quam defcripfit Baronius. rede : modocaucat Ledorab’ homony mia eius vocis, de qua ante admonebamus. Capvt vero Apodolorum dici Petrum, mirum non cd: & Baronius peflime eam vocem accepit, fi putauit ad monarchicam dominationem illam fpc- darc. Capitis appellatione metaphorica aliquando fons & ori- go vitx denotatur : cpjo [cu(u- Chndus dicitai caput corporis F£cleji4y Cololl. 1. 1 8. Ephef. V. 23. & fxpe alibi, hac notione Caput vnum ed c nominibus Dei & Chridi, qu? proprie funt incommunicabilia, ideo in Digitized by Google ff C^fauboni Sxercit. XV. in Arceticis Bafilij, dicitur Chriftus, i mnicum zsr foUtmreuera Caput. Sic Coloft ii. lo. Saluator nominatur caput oau nis principatus iy potejlatis : quia vni Chrifto proprie conucnit omnis dominatio, omnis potentia, omne imperium : quod ille monalibus, vtlubct, communicat. Aliquando ctput idem elt ac principium & origo negotij alicuius vel inliitutionis. Sic Petrus qui poft Alcenfio- nem Domini primus Ecclcfiae iecit fundamenta, dicitur aliquando Ca- put Ecclejia, vt apud Hieronymum alicubi, hic idem eil atque auBor primus, itaque fxpe coniunguntur. vt cum in ijfdeni Adis Ephefinis dicitur Neftorius, o rytni noua deprauationis primus auBor, •ur caput ma- lorum. Saepe ordinis differentiam in paritate poteft atis ea vox deno, tat, & caput idem eft ac primus. Sic in canone Apoftolico x x x i v. in- ftituitur , vt in vnaquaque prouincia vel natione Iit vnus inter Epifeo- pos prouinciac primus, & caput omnium : non qui dominetur,fed qui ordinem feruet in adminiftratione rerum, qux ad omnes in commu- ne fpedent. itaque eodem canone, & fancitur inlfitutio huius capitis cum fieri aliquid maioris momenti vetatur, nn dx.i’>y yvdiu^‘,.Jine^ Jententia Hr cognitione (Rapitis, fme primi Epifeopi : & cogitur in ordinem hoc caput, ne honorem vertere poflit in dominationem ; ciim vetat Canon , ne poflit primus Epifeopus quicquam facere-’n£<-t?o», a ’'a, 'na w^'ra» ytu/xm. niji de communi omnium Jententia.Photias in illum locum : T{e primo quidem Epifeopo p,ermittit Canon, -n nam, quod Diabolico Spiritu ageretur, cum illa Chrido diceret, quorum gratia obiurgatur. Sane btecphralis ex vAi Hebraici fermo' nis vnde manauit, videtur exponenda. Porro apud Hebrxos ea locu- tio eiufmodivim, opinor, non habet, vt fi quem hac voce increpa- reat, hunc vellent intelligi efTe quem vocamus Diabolum, Satanam, ^ atHiui-An 8c Extat excmplum 1 1. Samuelis x i x. 2l. vbi Dauid repudians confilium lobi ab Abifai ruggedu,de occidendo Semci, vt hic Dominus Petri confilium reijcit,de uon fubeunda mor- te, fic ait ; Quid mihi eR yohifcum filj Saruue ? cur ^aimini hodie nuhuysi^ in SMm ! ex quo apparet indar prouerbij efTe,loliti de eo vfurpari,qui malum & pernitiolum datet confilium ,^ciens in eo odicium veri Sa- tans, id ed, aduerfarij & inimici. Hoc etfi verum ed,ego tamen non video, qui pofCt negari, Petrum quando padionem Chridi, fic ed a- uerfatus, & quantum in ipfo iuit , auertere Deum abeo confilio vo- luit *, cx fuggedione Satanx, ( licet ignorantem,} illa & fendde & dix- ilTe. Omne enim peccatum ed a Diabolo : peccatum autem ed, quicquid dt fine dde. Rom. x i v. aj. Hoc autem Petri confilium adeo ex dde non erat, vt ipfam potius ddem radicitus euelleret. Ic- circo apud Chryfbdomum Dominus ita Petrum alloquitur ; Ego tibi dico,>vtipfenon patiar, coii/dium id ejfe Diaboli. & Rufhnusin benedidio- ne Dan, ait Petrum cum bxc dicebat, pratamore nimio, per ignorantiam mnrebkequitafjem fide: ided, peccafTe in dde. & Chryfodomus ho- niilia ia i\li,'Pater, fi poJ?ibiledl,Scc. ait Dominum obiurgatione fua, vtentem magna tnmqofjai, ntehementia ( proprie ed idus grauis exdm ferientis : ) Petrum uC&int/, id amtrmtlitfiaccepijfe. Vt mirer valdere- periri Theologos, qui vocent in dubium , an dt hic aliquid a Petro peccatum. Maldonati io hunc locum verba funt : Qur tam acriter Qtrifiut Petrum reprehendit ? tam , quod Tetii culpa , fi qua tamen fih*t,qudmquod rei de qua agebatur magnitudo, mereatur. Vult Petrum ap- Diaboli increpitum effe i Domino , propter culpam vel Icuiuimam, vel prorfus nullam, qux ed mira Theologia & noux Nam , ad Annales Scclejtajlicos ®. 44.1 Nam veteres, qui Petrum excufabant,illi verba hxciSittana^ fcmdalum a fuperioribusdillinguebant, & Diabolo non Petrc> volebant efle dida.vt Hilarius, & Petrus Chryfologus,fertnone x x x v i i.Hie- ronymus duplicem interpretationem affert ; quarum prior, ipfacft: Hilarij ; pollcriorc non negat peccafle Petrum : fed caufam afFert, quia proinifliones illi fadx omnes ad futurum tempus referebantur. Sunt qui arrogantia peccatum efle d Petro contendant; idque eliciunt c verbo dodfiffimi interpretes. Quos ego falli non dubito: nam i(i verbum per fe pofitum , nullam habet fuperbix figniheatio- nem ; /impliciter enim eif, cogitare, mente vti, quare vt /btlyt. Oev>.)i ne fuperbieiite diatur ;flc %7ntta. humili & mo- delfo. Apud optimos audtores leges locutiones fexcentas, in quibus vfurpatur, vbi fufpicio de arrogantia nullum habet locum ; vt Ksc>c«.‘ C f ■-»<-; ‘Uii, 'velle nocere. & c?e5*s'» ^ S>iA-nca. 'nf optime animatum efjecrga^mp. apud Dionyllum Halic. quinetiamapud Apolfolum in. Tmi, QfKci 6t S TUS 5aTa.i»{ , in o(5fauo Capite a, his feriptum eft Siratoutio», mendofe, pro AmCueioi. Scribit lofcphus Belli lud.lib. I V. cap. fexto, hunc montem p habere altituiiinem Jladionm xxx. quod non congruit cum obferuationePo- lybiaiia, qui in quinta hillona,iZu> ait, 7r\^o> r afcen/(im habet fiadwrum ampliiu quindecm. fieri poteft, vtdedi- uerfispartibus montis fcnfcrintPolybius& lofcphus ; nonci^mvna foluni ex parte adiri folent magni montes. Teftimonio Gemini cog- nofeimus hunc montem habere altitudinem ad perpeiidicu^ /Hffi.lladiorumfercquatuordecim : vt non Iit mirum quod lofephus ait de triginta rtadijs, fi accipiatur de vijs& flexibus circa montem, per quos afccnditur. lohannes Damafccnus inufitatx altitudinis montem hunc fuiite oftendit , cum fic ait in elegante homilia de tranftormationc : Niio D ©a.£ai|) £tj,«t?vux jm, 1^1 S kV 57)5» 1* JVftt Ti (c ^sju/r^-nv, » 'Tz/ a XIX.' Sententia 'Baromj de didrachmoi um penfitatioiie probata. DoElri» nam de immunitate clertcorum,(quahodieyocaturridicuk Libertas Ecclefiaflica) ex ture diuino, non autem e Uherditatibut Principii, ejje nouim, hominum ingratilsimorum. Locui Hieronymi male^ traBatui 'Baronio. Bapam eJJeMonarcham , /acerdotes omnes ges, e Bar. fententin-., Anni XXXIII. Nutn. XXXI. IN hifloria de didrachmis a Petro cxaiflis, multa dici poterant , qux breuitatis cauiTaprxtcrmittimus. Mihi Baroni) fenientia non dif- plicet, qui refert ad penfitationem a Deo inftitutam,in vlum taber- naculi aut Temph & hxc multorum virorum dodiflimorum efl fententia. Itaque quafi precario exiguntur hxc didrachma , non lu- perbe & cum violentia , ficut folent exigi tributa a Principibus feculi impofita. Sed quid cfl apud Baronium didrachmate perjoluto ? nam hfc formatio neque per analogiam flare potefl, neque vllo exemplo niti- tur. GrxciyScLaumdidrachniumdicunt. Qiiod autem cleri- corum immunitatem hinc probat auiflor,tanquam exiurediuino ma- nantem ; communis efl error multorum ab aliquot retro feculis. Ne- mo dubitat ante leges Conflaotini & aliorum Principum, ex quorum libcralitatc & indulgentia fancita efl clericis immunitas , prxdia Ec- clcfiafticotmn, iuris communis tuifle. FIoc fi contra legem diuinam fuiflet, Digilized by Google ad Annales ScclefiaJlicos^B.' fuiirctjfinc dubio vbi piimum cxtitit Imperator Chiiftianus,rtatim in ipfo principio ius illud fublatum ellet, tanquam impium. Atqui nou llatim a Conllantino, fcd varijs temporibus a varijslmpfratonbus, iura immunitatis funt concefla : & «qui illa accipiebant , 'liberalitati concedentium Principum omnia (emper tulerunt accepta, til igitur noua 1 heologia, qug docet propter iba iura nihil Principibus debere Ecclcliallicos : potuilleenim illos ex iiire diuino ifnmunitatem fibi vindicare, vel inuitis Principibus. noua,rnquara,horc Theologiaeft, & qui illam hodie tuentur, certillimi funt Nouat^res,biperk «,! iCSifjJui dxSl^'-^n' ^ '^tIw flt’« ■A* eLXftoJi 'mrffnw Jit mag. nus quando Jluit,feraturqae impetu non leni , perjpatium /ex dierum ; pojlea.^ totus ab ipjis fontibus deficit , die feptima cejfat,prabetque aluei locum oculis JpeFlandnm, qui eSl ficcus : deinde quafi nulla ft^a ejfet mutatio, poil diem Jeptimam erumpit ; atque hme ordinem exafk /emper ab eo feruari obferua^ tum eil. Szpilltme alibi monuimus , & certis exemplis probauimus apud Strabonem, Athenzum & alios veteres au&orcs , quos vigilijs nofiris illuArauimus ; folenne elTe librarijs , vt quando duz vicinae periodi in verbum idem aut fimilc definunt ; ficut hic in 8c csiJiStMu, alteram periodum errore fibi familiari omittant : quod • videtur DiaitiZ’ it ji ’ J .a ta uic menfis lanuarij ab anHquiflimis temporibus colenti ; cur non admodum probabilis cenferidebeatopinio d? quinque Palchatibus Domini, caudam nullam video. Piimus, quod diam, nodra memo- ria adertor quinti Padhatis extitit Gerardus Mercator , infignis Ma- thematicus : diiys fentcnfidrh viri fummi & amplexi funt,& nouis ar- gumentis, ex Hebraici Kalcndarij rationeprxcipue,dcfumptis,confir- niaruiit. Sed nos huiuCmodi quxdiones, qux ad inditutum nodrum propiienon pertiucnt, dodis Chronologis tradandas relinquimus. Vt ad propoiitum accedamus, rede Baronius verba illa interpretatur, ex vudccimo capite Iohannis,ix-TT)« xju/juh dupo- lemquc illorum cadigat,qui cadellum Magdalum ex his verbis finxe- runt, cuius hx edent domiU(3t a quo Magdajena inueoidet nomen. Qux,ijgitur feribuntur ab eodem fupra , in anno xx x 1 1. numero 2 do call.cllo Magdalel in Calilxa, & Magdaloin ludxa, friuola & non nau4 «de, ipfe lam tedis cd Baronius. Et fane putare Magdalenam ^ cillello aut turri fic didam fuidc , quia Hebrxis migid ed turris • poi) nuQus ed abfurdum,quam exidiaiare,omnes qui Mofis nomine p}UtappclUu,abaqiusfui4^extrade$ j qui Abrahami, patres fuidc ■ • , multorum • aJ i 44-8 }f. C^fmkni£xemt% . XVI. fiue c»a(i» iDfoleoteoi videri tertium cafum, filit t>amd: quum ver. bum Hebraicum, vndeeft/i^;/itwt(i ita faepeconftruatur ; vtinflmiU limo loco, Pfalrao l x x x v 1. 1 <$. TntaK' pb quod poffis ver- tere, 'nJ ij etiam aliter accipi ; quoniam, vtveriHimeobfcruaaitdo* AiiGmus. Caninius, in fciiptis Rabbinoram ex hac didiione fit no- men cuius plurale extat in Ritualibus illorum, cum dicunt Hofamtoth le fmth , id eft, formulz hymnorum vfitatx in celebrando tefio Tabernaculorum, feptem dierum : quo- rum fingiili habent fibi proprias Holannas , qux dicuntur, Hofamuu prittuiliei, Hofanna Jecundi diei, & ita deinceps, fic autem & hymni ilii nominantur, & frondes arborum, putd,palmx,olex, aut falicis,quas tenere manibus per illos diesfolebant, quia fubinde repetitur ea for- mula, Hofchuna na , vel ^na hofchiana na, 8c fimiles quidam verfus intercalares in quibus id verbum inefi. PolTumus igitur in his, Cyd» tu,filto Damd, eam vocem fic interpretari, vt fic idem ac 0aVt^,geftlu>, pwpnnt i itm;, ntd (pomyjt -Tntnmidprp, « tv «r»f >mpna( Videtur Epiphanius alludere ad concinnationem huius irefionx Iudaic^,cunx fecmonc e/< ^ id eft, die palmarum habito, ait, u cSiixAot- enj-orlo», ^ 3 cSr ewAeu,. abj ramos ficabanp, altj firondts •vim rentes inter Je comeElehant . Porrd has frondes in ducenda pompa quanebant in honorem eiis cql^ompa ducebatur ; quod Grxei di- 'Qnnm s Patres in ^chiftoriajiaAw mw vcl Epiphanius Di ■ ciby" ad Annales Salejii^tic6s 2; Epiphanius fermoDc eodem : ^ m mxo«, utunij tQ 9vaa!ry ^a^- fu/L^, c3y rif «Aaj&if TO o* MaeJltt xAciJ'» W mox : Alludit ad morem hunc & hanc hiUoriam Chiyfoftomus homilia in magnam reptimanam, ita fcribens : "HK tlxMvSfiK oLuanf ftveJ^Sfci 7rf^T»%t Ekv^»* •ia{ {^^f^n^^i,^^^'tal^xf'nJ'haV,V (i(tiec lyc-n^j^Vira/, iSitiffi/vCTy; I/I Locwtf lerofeljmitmi expenditur^ interprete «« V (yOJueyS mtueyr : Jun» Btm Crucie lignum tejlutur, ^uod hoJie^ Videtur apud nos. de Taxo quod ori fepulchri fuerat impofitu; ^'i%i,f4l^^(niugyrKMiudfio(,teJia* tur er l^isy qm hodie^ibiiacet. Si quis dicat; cur tcftem laudat palmaraj fi illa arbor lam non extabat ? Refpondeo ; non effe propolitum Cy- rilli eo loco, illa dumtaxat commemorare, qux olim Cbriflo exhibu- i£rentteftimonium, & adhuc ipdus xtate extabant : fedfimpliciter omnia fere, qux io Scripturis legerentur in eo genere indgnia. Itaque verbum aut quod in eo Termone plus qudm vicies repetitur, etfiprxfentiseft temporis, fere tamen ibi accipitur Cyrillo in fignihcatione prsterid. pauca enim extabant illorum qux ibi recr» tanturt pleraque lamolinTciredelierant. Eiufmodi funt ifta } sjSt/iut ^tfiid/uS/ioi, n/enU iuj?i ir reprejii. neque enim tuiic venti ilji extabant : quiUque panes in millia quinque diuifi : tenebrx quae tempore pafTionis funt fadx: vmbraPetri, qux io virtute Chriftifa- nauit xgrotos, & plura alia. Cyrilli verba de palma funt : i (poTvi^ * 'ffri uf^Tvp{, ‘Isii '(sTi pabna huiiis MmaSis tefiatury qua termites prahmt ommhui, qui tunc Cfairiftum luudabanti Lll X cxpref- Digitized by Coogle 4^0 ff^ Qafauhoni Sxercit. XV L exprefUmus ancipitcm feofum verborurt» GrCcefUtn : 1 J ISH •»« interpres fic : Talma(puteRm'vaOe. qua/i dadfrct Cyrilias, o'Qrim !«« hic fons erroris Baroniani : quum verba au(fh>ris fic potius debeant (uppicri & exponij i'Qnr!n ^ «gstrfij -rm ar. ptditta^ qiM tunc erat in ctimalk-^ l V. Qmpendium rerum Domini afiud 'Barenium, mterdm parm acctmuS. Antii XXXIV. Num. VIII. IN eo compendio rerum Domini > quod Annalibus fuis Baronius inferuit, nonnulla occurrunt, in quibus vel iudicium ipHusiure de- lideres, vel diligentiam. Exemplum habes ifto loco, vbi reS expo- nuntur , quas geflit Chriftus in Vrbe , poAquam pullo vehens turbis plaudentibus, eam eflet ingreflus. Omittit enim niftoriam de eiedis e templo emptoribus & venditoribus, quam tamen partem rtrum i Domino geftarum, tanti fecit vir maximus Hieronymus , vt pronun- tiare non dubitarit, omnium miraculorum qua: fuut ab eo faAa,tIhid elTe longe maximum : non vt quidam extllimabant, Lazaruiit d mori, tqis excitatum, aut qUoddam aliud. Sic ille, Commentarijs in Mat- thxum, ad caput XXI. Blerique arbitrantur maximkni ejfe Jtptohtmi quad La^^ua fulcitami eH, quod coctu ex ‘^ i ' ' ^ ■ I'''" '*' ' -.v? Mfjljth . nhV. i , •* X X X Xri iffjii I jj; ,ij ' . ; ■ VOx fctiin.', quae irt Euangelio Matthxi ter legitur , apud Marcum femel, eifi Latida diiftio'fcft { non tanieh ex vfii commuriS tatinfc ‘•'j feribentium vfurpatur. Rdtoatiis fwiptOribus'rew///^ eft defefip. tio agroium, & reliquarum fbrtunaruiti jin cenfum deferri Digitized by v.auu^le 4-52^ ff' Sxercit. XVI. Sic dixitCiccro, quarta in Vcrrcni, S/cx&r ex ctnfu , quoumii trihuU m* ferre. 8c audor GlofTarij, CeHfut Et olim quidem muneris Cenforij pars erat , habere & ordinare cenfus ; fed poftea, Cenfonbus (ubiatis, miili funt per prouincias, ^os vocabant Cenfitores } quimodum agrorum quem quifquepofliacbat, metie- bantur, & in tabulas cenfuales referebant : ex quibus tributi pro fua virili cuique prx(f andi ratio conftabat. GloUarium , Cenfitur^ ‘ZtyOVTBs. Hefychius, Yilwairaf i-dt» ylu> luiee^i. liic ell qui dicitut Gregorio Naz. in oratione, de luliano cenfitore. In Cod. Theodof. perxqudtores, funt ad verbum (Ic di^i, quod libros cenfuales emendarent, & onus tributi habita ratione cenfus ex zquo inter ciues diuiderent. Quum autem penfitationis prarffand; modus penderet a cenfu, obtinuitin prouinci[s,vt ipfum tributum appellare- tur KfiTin;, cenfus. Sane etiam apud Romanos fcnptores, cenfus inter- dum, non deferiptionemaut xlfimationem bonorum fignificat, fed ipfabona. \t,bom tenuis cenfus. 8c apud Satyricum, cujiodia cenjus. id eft, magnx pecunix, vel ingentium opum. Sed in Euangelijs eft ipfum tributum, • quare pro eo quod Matthxus & Marcus mxerunt, t^(etJ^vtatKiwu'^€u»i. vel, nuIa-Mfinc fed ipfe ferip*' ferat peri vt liquet ex antecedentibus & fequentibus didiopi- bus. & alio loco idem dilUnguit inter berbx nomen, nefeio m quadiale^,& xJmof trihutum. ^ jj riAss, ait, fxjg! t5 i. fed h^ partim ' ad Amidei $tcleJufiicos patom inepta Mofcbopi^ns : Mt irachmarn.i drachm mm pimkt gnm/e^cim. ?liiMrchii# Gr{ci fcriptorcs folent Romanum (ienarium ftxprimcre voce ita accipio id nomen in boc Mofcbopuli JioeA» Lxifbmanit hic^r^x^. maticus, ceofum biide. di^m pceui^ quo tributum /qluej^. tur ; & quia .mox vbi dixifliet Dft9i^nus oftendicur illi denarius ; putauiti* nummum qui appellabatur cenfiist fuilTe denarium Romanum, nuedracbrnam Qrxcam. i J^onij quij qj, eadem fuit fententia ; cuius verba (uat ad bune locum.ilf(v'» /w^«^^ Q(omanos, 'Vt numifmata pro mitnt tributi 'vd t»fus ab hptrtUQribtts cJiJe» rentwr ; nec 'vno /mper modo eadem permanerent x jed numi{meia tribmrvm% a cateris ivfiulis pecunia nummis in eo dijferrentt ^od iftonm getium /mper idemejfet : numilmatae aflidmtme x x x. ar^enttorum, quot accepit hdMprttmmm pro^ ‘ ditionis, dijputafio aduerfus "Saronium. In >vilitate pretq quo afit» tnatir eJl Chrijius idyfterium latere. <^hinu pretterqudm in granv ■ • ‘ f»4f iid parum ejfe tribuendum. 'Tretium agri figuli. Mia nonnA ■ ■ . • jU. i Anni. XXXIV. Num.XV. De xfUmatione triginta argenteorum, (Eufebius hiftoriam nar- rans, fiateres nominat, argenteos nempe, quaternarum drach- ' marum quos proditor Idda^s 'accepit 'a fccleratiflrmis Sacer- dodbusj proditionis praeriiitim ;-hbrfpcrfuadet Baronius, nequC alij quiabopiniOnc vulgatatCfcdchtcij pretium illud fanguinis arbitran- tiir fmiTe , vel librarum argenti triginta , vel ailreorum coronatorum trecentorum. Mihi iriagis pfobatut quod feribit Hieronymus, in Matthaeum ; Digitized by Googl( ad Annalts Ecclejiaflicos Matthzum ;infeltfem ludam non cogitaffc qnanti pretij rem vende- ret ; fedChriftum, mundi Saluatorem, Dei Filium, ceu vile aliquod mancipium minimo pretio addixifle. Quinetiam ipfe pretium nullu certum petit ; fed vt fieri amatabijs qui malas merces cupiunt ex- trudere, zfiimadonem operx fuz permiait Sacerdotibus, (jrtam in- quit Hieronymus, non p^ulat fummam, iK, Modus quoque illius agri non magnus, pedum ad c x L. Poflremd illud non prxtcr- minam : quod fine vlla dubiadone affirmat Baronius , cos nummos, qui Lutetix & Romx offenduntur, reuera ex illis efle, qui olim ludx traditi : mirari me,vndc ill^ cenitodinefie fit confecutus ; nam omnes ali), quos legere memini, dubiuntereadereloquuntur, non vthictanquam de re comperdfTima. Et tamen hic eff Pronius, qui lignum e titulo Crucis, quod Rom{ rcruatur,non dubitabat Topra vocare in dubium, & tantumnon falfum pronuntiare. DcHierembe nomine quod videtur irrepfifTe pro nomine Zacharix, nondiflentiet i Baronio , qui plura fimilia exempla habuerit in numerato : quorum nonnulla in difputadone de Quirinio fupra notauimus. Miratus fom Villalpandu, fuis in Ezechielemlucubradonibus, Baroni) fentendam confutare ; quum fit multo minus probabile, quod ipfe ftatuit Ftieri fane e veteribus nonnulli, qui extare locum in Hieremia dicerent ; (ed in ali)s exemplaribus , qtum quibus Ecclefia vteretur, vt Eueberius Lugdunenfis,homilia in verfum fecundum, cap. xxvi. Matthaei. Sed abfit, vt aedamus Ecclefiam Catholicam alia Prophetarum fequi ex- emplaria, qudm qux ex eodem fonte manent , vnde & illa erant de- feripu, quibus vfi funt Apoftoli. IX Expenditur 457 ad Jmaks Scclefiafiicos ®. IX. Exj>enditw interpntatio loci HieremU qum affert 'Barof^ta i Ima» • natbant, \oa ar^ntumy Sc bTTP /ictus ; atque eam obeauliam , cum in diuinis oraculis , tum apud Paraphralfas & lofephum , fine diferimine perfxpe hxc duo nomina vfurpari : qux iuda rabo mouitParaphralfamlouatbane,vt pro illo Hieremix loco poneret \i-a »><»<»« .^Etenim, fi rede hoc loco vox Hebraica fic exponitur, cur alibi idem lonathan aliter vertit } cur rcUqui Paraphraftx neque vocem ScAeirtf neq ; vocem ce/epb vocaboloAliK A vnquam e:i^reireruat } Opponimus igitur tlU ho- xum duorum interpretationi, ante onmia ipfius Saipturx audorita. tein, qux nullo modo pabuK, vt fchtkd & mina pro eiufdem xllima- tionis pecunia habeantur ; docens exprelTe, fchekel, fiue fickimpar- tem ede rainx fexagefimam. Ezechielis x l v. i a. Opponimus con> ienfum interpretum & loliephi , vt diximus, qui fidum Sc nummum argenteum pro eodem nummo vfurpant ; quodpauca exempla dor monftrabunt. Cenela>s xlv. ii. ogle • ff. (^afaubont Sxercit, XVI. ' Mofcs noa r.'«’n wVtp trecentos argenteos. Onkclos vertit jwa ^Vn »)Da-s trecentos Jtclos argenti, fic & lonathan. In vcrfione Grzci hoc loco, itcmque alio eiuldcm libri, x x x v 1 1. 17. manifcfto errore argentum verfum eft in aurum, & politum pro alibi paflim rede fepe etiam oii ronymus aliam quoque rationem aftert, propter myfterium latens in numeris feptem & decem. R.Dauid Kimchi fuae expofttionis ratione nullam aftert ; apparetque ipfum, non adhibiuiudicij lima, fecutum elTe, vt paftimfolet, Targum lonathanis. Atqui Paraphraftae illi quantum fit in hac parte tribuendum , iudicium efto dodiotiun. Ego obferuaui, parum libi illum conftare, in eiufmodi lods exponendis, vbi rei pecuniarix fit aliqua mentio. Nam Genefeos trigeftmo capi- te, 28. vbiait Mofeslofephum fuilTe venditum lfmaelit^s«|p^Q'^'VI;93 •viginti argenteis , vt habent Otikeli paraphrafis & Latina verfio , legi- tur in vcrfione lonathanis, •lDa•^ v»yia id eft, rviginti obolis ar. genteis : quod nemo fperallet ab eo , qui apud Hieremiam vertit mina. nam quou pars minx eft obolus i in mimi funt uuftcli,infido vigin- ad Annales SccleJtafHcos ti gerim, Hiie oboli ; obolus autem Clialdaice exprimitur voceKjrta- Igitur obolus pars eflminxmillelimaducentenma : ex quo apparet infignis vel fecuritas > vel hallucinatio huius Paraphrai^x ; nilieitab exlcriptore peccatum. Exodi x x x. dicit Dominus apud Mofem, bVTpn id efl-iVtrede Latinus interpres, S/f/»«Vg;«i oA». los habet. Oufcelosfimilitcr,Kj7bo ^•'•NOy atlouathanlic ; vbi pro obolis pofuit vocem m4/un,duas contundens vt vu detur, voces, quaru altera minam aut pondus lignihcat, altera obolu : etfi non nefcio voces vane accipi in feriptis Rabbinoru. Apud. Ezechielem iv. jo. pro bpt» quod ibi fignificat menfuram pondcris,pondo,dixit,Db’’Bproquo male editu in Venetis Biblijspi/» te. per menv axnpheUs eh pondus, hatera. vnde pecunig genus apud Epiphanium, & Latinis /off>lr,(ub Imperatoribus medi) 1'cculi. X. Qwiofitoi ‘Saromj circa dominum domus in qua Domhtus 'vltimum 'PaJ* cha egit. Jn manifefia contradi llione inter Scripturas h^icephorum, nutium ejfe locum dubitatienij in qua bsret ‘Baronius. Anmi XXXIV. Num. XXI. , t • ^ S Equitur hilloria nobilis de vltimo Pafchate a Domino cym difei- pulis fuis celebrato, Quam tradationem Baronius parum aufpi> catdaggrediturdquxlhone de domino illius do y.us, inquaPaL cha Tuum lefus Chrillus agitauit. Hanc vero quxlliouem ehe inuti- lem & inanem, quis non videt i autquis pollulet (e Icirc,hodie pr^lcr- tini poh tot fecula, quod Spiritus Sancus flluit ; Mayhxi x x v 1. 1 8, verba Domini funt ad fuos difcipulos, phylavbi Tafcha parandum foret. ludicentpijledlores.an hoc Iit prjftare verbo Dei eam reueren- tiam,qux ipli debetur. “Nos aliter juuenes Jan8i doemt parentet. JCL Ve nomine Pascha obferuatio. quam fvarie Cr Craci ^ Latiru \0iem Hebraica enuntiarint. (haldrucahnguaThiionidp/a Hebraica. Toleti in eo hallucinatio. Locue Gregorq Ha^^janenn amtnaduerlus. Indicatur fcriptaleElio apud lofephtm. Qaiofitaa PentateBsi^ interpretatio. Obferuant enim bbrorum fa- '^'«WTmQ^erprctcs, illud quafi proprium Theodotionis , quod pro V- nott dixcrt^^fec. Theodorctus QuxUionibus in Exodum : « 0*». ^i*wi--(^j^poDus vt habent libri meliores, T>i, S myc celebmntw “DtabiUrriA^y quafi dicas, Traiifitoria, feflum ptilicum^ quoddteitur ChMitce Tafchu-,. Hxc Philonis quum legilTet ToletuSjfciiplit.^P-r/f/Ai cfle nomen Chal- daicum, Hebraicum verd 1*haje: falfo & abfurde. nam Hebrxi hotj , ^/4^ dicunt, non fcd noii animaduerterat Toletus, Philoni lin- guam Chaldaicam & Hebraicam elle idem. In libro de Abrahamo itafcribit: ^ iiSefvtf ENflS quis ignorat Enos pro homine vocem effe Hebraicam ? nam Chaldxi & Syri dicunt Enas; Arabes Anas. In fecundo de vita Molis, p 448. feribit Philo, Biblia verfa eUc d Septuaginta Senioribus d Chaldaica lingua in Crccam. Atqui puerum in literis facris elle oportet , qui nefeiat verfionem Septuaginta Interpretum, ex Hebrxo elle defumptam. Et ne conieifluns fit opus, ipfe Philo, in libro i>c« p. 5x5. quam vocem alibi dixerat elTe Chaldaicam, fatetur elTe Hebraicam : £»p«i«CSE,'Am> inierit. T < myt, inquit, Zv £ n i nC(tapuov,J g! tiuu '& A ricu ^ ufri\uef^ fki 3 mCf («ny» , r r?i/ a^^iyjTfpai 3^ AiyiucKt^gyf, tVT" tV 3^' Tiajzii Sto/xa TVl» tn' 2i»*4 loutravTK, (~^Ia «3 "TV ril, ' i^TV K toCf* ^ uiJa'mi'my,'iifyx, r{u/ rS^'S}>p/iaL'if cem hanc vt pietati accommodatiorem, lubens admifit. Hanc tand Patris obferuationem fi admittimus ; primis temporibus nafccntis Ecclefix, quod nos vocamus Pafcha, dicebatur Phafea : neque alte- rum nomen datim cognitum ed, fed primo a paucis inuentum, de- indepauliatim vfu Ecclefiarum ed conHrmatum. At idud fi concedi- mus, videtur ex eo fec^ui neceffarid, aliter in Euangelijs initio feriptum fuiffc hoc nomen, quam feribitur hodie. Nam quomodo primitiua Eccleda diuerfiim nomen vfurpalTet, abeo quod in libris facris exta- bat, quodque in fynaxibus adidue legi audiebat i Dicet fortaffeali- quis^accidifle illam mutationem, ante quam feriberentur Euangelia. Sed hoc menti Gregorij non conuenit : cuius narratio temporis nom mediocris fignideationem habet. Euangelium autem,faltem Matth^ condat feriptum, & ex Hebraico mox verfum in Grxeum, annis non adeo multis pod ia^ Ecclefix prima fundamenta. Confirmat non- nihil Gregorij fententiam, quod nos apud lofcphumobreruabamus. Nam ex comparatione antiquiflinarum membranarum, qux in Bibli- otheca feruantur tv Chridianidimi Regis Ludouici x 1 1 1. di- dicimus ; vbicunque hodierna feriptura habet primitus fuilTe feriptum (ptfloxa : qux vox aliquot etiamnum locis reperitur feruata,vt libri quinti initio, p. 120. libri xvii. cap.x i.pag.5J4. vt videatur ho- dierna ledio, ab aliquo librario Chridiano eflcprofeda, qui aliam eius nominis non norat, prxter illam , qux erat in vfuEc» cleflx. Verum huic Gregorianx fententix, multa pofTunt opponi. Nam primo, vix fit probabile, mutatam ede primxuam Noui Teda- menti ledHonem, tot prxfertim locis. Deinde quum extet vox p^fch* apud Septuaginta Interpretes, & Philonem, qui d Chridianis pro- feidd non accepit ; non poted elTe verum, quod affirmat Gregorius, Elcbraicum vocabulum rp^vxit transformatum ede in a nonnul- lis, qui putarent exprimendx paffioni Domini eam vocem efle com- modiorem. Septuaginta enim interpretibus , non tanta fuit cius myftcrij notitia , vt huius veniret illis in mentem. Verius igitur cft, Apodolos :y i ad Annales Scclejiaflicos * /^6^ Apoftolos quum Hebraeum pefah eo pafto enuntiarunt. Septua- ginta Interpretum fccutos efTe exemplum : illos autem fui temporis pronuntiationem refpexilTe : quam duraile Apullolorum tempori- bus, etiam Syrus paraphraftes arguit, qui feribit Kn?U patjcha, vel vt ipH pronuntiant y pro o fcriplerunt, vt alluderent ad ver- bum Chaldxis proprium, quod & hilariter arere Itgnificat. id enim optime conueniebac ei fello , quo Domini relurreAio cele' bratur, & omnia gaudij figna eduntur: Mos fuit hic veterum , fme curiolitas, vtin vocibus peregrinis quarum non ignorarentetymum, fatagerent aliquid inuenire , quod earum fignificatioui accommoda- rent. Sic in didionibus Hebraicis etyma Grxcaaut etiam Latina Patres faepe comminifeuntur ; non quod veram originem ignorent, ficut multi hodie libi peri uadent ; fed ex mera illa quam dixi curio- fitate. Sic nomen 1 e s v s d Grxeo iioBa fanare, deduxerunt, etiam illi quos vera eius origo & (igniheatio non latebaL Cyrillus lerofo- lymitanascatcchefi x. Ium tq, u ECfoioei Q>Tif>, «j* j Tii*'£MadW yAtfca^,') ldiiS/j*e. Sic Ambrolius etymum duplex dat nomini Le- uites, lib. u. de Abcl & Cain. In Leuitis fi^urala a^ pracejhtn^jle* rimy 'Verum 'Venturum Lemten, Sxercit, XVI. , . r Qu*fli<> de Jie, quo 'Dmdms f/^cha rvUinum egit. Dijfenfiu hutr GrMos f ii fupra Legem, & Dominus illius, dccimatertia Luna cum difcipulis fuis nouum Pafcha edifiet ex quo lequitur, Chridum quidem liue lermentatum panem & communem adhibuilTe ; ludxos vero ex inditutionc diuinaazymu. Cedrenus pag 144. dn « ^ 5' 5 ^u.r.wi fnMnJ{-nef-t-nJ,>dy4*crf^(T i* ■nmelv. Putantfummiviri.hocvelleCedrenum Dominum Pafcha Mofaicum cclebrafle, verdm pane fermentato ; quia diem anticipa- Mrat, neque ante fequeutem ac Lunam xiv. azymorum vfus indpie- bat. Mento igitur quxruntijdem, quale hoc pafcha eflet fine azy- mis : nam tale Pafcha inter Iud?os nullum vnquam fuifle celebratum, fatis condat. Sed longe alia ed profedd mens Cedreni, qui hoc vult potius : Chridum eo tempore ludaicum Pafcha omnino prxtermi- 1 c & id folum cclebrafle, quodipfeindituit, nouum pro veterfc. Hoc declarant manifedd illa verba, „uffiw rviRi. alii* t Pafchalis,p(jrria/>e; yiwj fec'a. Hanc Grxeorum mente aiij tcnptotes planius explicant. Petrus Alexandrinus Epifeopus & martyr ad Annales Scclejiaflim martyr, iu fragmento .egregio, quod na^usfum ab AndreaDarma- rioGrzco mercatore. 08«{ I*i8V< 0 3 tifjut COi tnt. Negat, vt vides, exprefle,Domind nodrum comediHc Pafcha Legale, quando ipfe veritatem Pafchatis ludaici exhibuit , & pro nobis in locum agni Pafchatis matffatus e(l. Metrodorus de fello Pafchatis, in Excerptis Photianis : Alyl, -n dyta mjwcRn fxn S >tutKn mtyx. 5^ Kue>»i vi^j Ihov^ ' pjmSi 7^ we;>. Negat hic quoque, Chrillum cclebrafle Pafcha ludaicum die quinta fepiimanz , quia non erat id tempus le- gitimum, fcdfequeus dies. polieaaddit ; Dominum ne fequemi qui- dem die Pafcluludaicum cgiiie. quia non dicatur prepara^e agnum, neque panem azymum, neque aliud quicquam eorum , qux ad eam folemuitatcni requirebantur : fed, inquit, ^ i(^odumigiturinhodicrnacontro^cr(iadelide &opcribus , fumma difputaaopis in eo,uiIifallor, vertitur, vtru Paulus d lacobo litexpo.- peudus , an hic potius ex illo : fic in ea quam tradat hoc loco Baro- pius, caputrei iuillaquxlfione videtur pofitum ; vtrum iohannes e exteris mbus Euangclidis exponi debeat, an contrx EtRoman^qui- d.em Eccldix Dodores, nou hodie atque heri, fed iam ante plura fc- Cula, quum opinionem Grxeorum de dic illegitima, iurc merito non probarent ;.ncccllaria,iticxilli.-nabant,confcquentia dudi, pronun- pprunt j & Chrillum & omnes ludios, eadem uic deciinaqiiarca,ncut Lege Molis cautum ell: , agniun Palchalem niadalle & comeddTc i atque Ita Iohaonisdida omnia ei fentencix accommodarunt , quam reliquorum Euangeliibrum verbis credebant contineri. Verum eiuf- naodiiuterpretatioaes , quales mox in Baronio videbimus, lane vio*. Jentas, quum verbis lolianuis parum viderentur comjenirc ; nonde-^ tucruut, omuibus, credo, feculis, qui aiiait) a communi fententiam, nixgis probarent. Non teram tempus cornmemofandis multorum opiniouibus.qux vel nullus habuerunt fedatores, vel paucos. Pauli veto dc fanda Maria, Cartliaginienlispiimd, deinde BurgenUs in Hij^aniajEpifcopi, feutcutia, & femper hahuit,& imnc cum marcime. habet Digitized by Google Qafauboni Sxercit. XV L ^bct/eSatorcs, viros longe prxftantiflimos. Hic euim virdo6lilfi> mus, qui & genere ludsus erar, c fanguiue Leuicico defccndens , vt feribit ipfe oe fe, & Hebraicz literaurz admodum peritus , adbibiu ad elucidadonem propoiitz quzidonis do^rina Kalendarij Hebr;t omm, eius Icntentiz primus, quantum memini, au'e»3a/ cap.xxi i. 40. in i'v ' ad Annales SccleJiaJlicQs ® mqua^rtd^tnaSmeJ^^a. SeiiuUi quidem f>aflridit^iitnmMi^ i iS^yj{t^^^vt»dee»mtitmLHna immolandum erat, nox ejumtadecmt. ac Qriftui quartadecmutmmoiawt. I^mewa mim Ktjan ifliits amu-p^at^, tf. lO^.miputHaottiluniimroetae. Eega ctaiunciio Inminariuui fwx feri^ jtxta,Mitn^*yktfiiruL Qtantadecam Data, eadem fena. Quareqtoinade- eam fud ftruepdnu, iaiquaCIvifim rite qgiuon comedit, mux ; Idem etiam Jit^it 'Poalut Efifcopui ^Dct-gtnfis^ qui ex ladaifm mmm Cbrijio deJ/t. Li uc- ieus pollquani expofuit verba lohannis , 5 «^«nd/n tu qtiibus poftca agkBaronius; i/cviuquit, uu Chrifii pamtdaindeciHutquMrta^dtcT^/an^ qua Jemptr^^a/chade pio-d/^ ctue tlldncmujfim mam : eoqut mdj», quod otia quoque lA eodem Huemgthjia memorentur, qua hmc mfira /euienaa ftabtbmwo ftut. (ap, x 1 1 1. 1 fuerat Qfriftum ctqn dijcijndk 'vUmam Juam canam ante ftfhmdPafcht came» dijfe. Quo autem die ad rMjperam citm difcipulie fait pofiremm canauir ; eo. dem ad meridiem crucijixas cH. Similia hu alijeiurdeni rentenciae defen« ibres; qui tamen, vt dixi, qoq peromnia cotiientiunt. Baronius igitut harum dodrinam , qui i coinmumter recepta Roms difcedunc , Sl tranflacioocm £eAi, ( Paulus Burgaifu appellat repulfam ) in Kalen. dario Hcbrako expolitam tuentur, magna vi oppugnat, non Tuis ta- men, fed Franafci Toleti armis ; qui paucis annis aote Baronium id argumentum accurauBime tradauit . EiB autem propollti noftri non eib , in hoc genus qucBipnibus immorari ; paucis tamen, quam fint valida tela quibus pugnat Baronius, expendamus. 1 ' . • XIV. ^[(^eHJetur ad rationes d Baronio allatae, 'Vt probet doSirinam i>ri initium fclli Azy morum, fiuePaf* chatis,vtIcribunttresEuangeliftx ; & /otc? t*<«..loeris;lviu?0> iJUiieKde aliiiffeilis. IFeftitnQiuum crg(?! Lbes > opinionem Bafanunanuion coabODar, nihil etiao^ ad rem proxinounr Matthxi , vi» idcm*vf«hum vJuBpsttUfj, fed de illis Luangelilix Matthxi verbis plura dicenda a uut atinmax, tLxx. vbi errorem portentofum’ io dWrum explicatione aJinittit Baronius. RcAat locus Marci x v. 4:. K.m »e 11 ovi it i ~a 'i. Uii »'6h c? cum iam ftro cjfii ja£hmt quiat'rat-T*> rafceue, t}«od cHanie Sablum. Hu ait Baronius ; pr.opricloqucndo» iU lud S bxo nonfuiiTe parafeeuen, aut ar.>caCca.r>. fed ipliux Sabbati principium. B.cfponc.eo ; (’4ir<( llucvefpdram. duplicem eflo} prior eli inclinantis Solis, qux poli meridiem mcipit; iam enim tuo\i.nci^ pitSol vergere ad occafum. gc Grxei vocarunt, hoc eftjVtexponuntveteres Critici, 5 JaA»« d» : prima pars Su^rt, incipit Jlatim amtruhc^. Altera vefpera e(i occidentis Solis & borixontem fubeuDti; ; quam Grxet dixerunt cvjrAu SuMw, & Cridci expofuerunt, 3' Su/ixt S «€i «Aitf Svrucdspojlremm partem tfuattdoSolu tU occa» jres. Sic prorfus apud Hebrxos , duplex eli hercb, ddM, fmc vefpera : prior ^nonaliora, hoc eft, d tertia exadapofi meridiem ;quodcrat tempus oblationis vcfpertinx : altera paullo ante occalum Solis, quod principium erat ludxis dici fequentis. Ecfi autem Parafeeues appellatione tota dies Veneris aliquando intelligitur ; proprie tamen dida ,::db4i«xA>>i a nona hora inibat. Chriflum autem , verum illum agnum, qui tollit peccata mundi, tempore vefpertinx oblationis fu- me cruci afFixum , ratio fuadet, Sc multi viri dodilUmi exilhioant. Vere igitur Marcus , qui dc tempore proximo poli mortem Chrifti .loquens, Parafeeuen illud vocat , & vefperam , nempe priorem , Sc non autem fabbatum. s Xyl. Secundus locus ex Euangeliohhmiu. 'Pneceptum de cauendapoBiu tione pertinere ad primum cr ifcrimen inter 4g» numPaJcbakmiy (ilatimem pacificam, t Ooo 2. Anni Dk ': bv' ‘ 474* ^f. Qafauboni Bxercit. XVI. An MI XXXIV. Nnm. XXIV. Hic tradatur Baronio locus Iohannis fecuDdus x v i n. x8. qui vel folus, H res squis animis atHimctur, confuiandz opinioni vul- gatz, quam ille tuetur, fufficerc debeat. Nanat Euangelifta, lu- dzos, qui d Caiaphz P.M. domo Cluiftum ad Pilatum deduxerunt, non efle ingrelTos Prztorium, & Pilato, vt cum illis loqueretur foras fiiilTe prodeundum : caulTam addit Euangelifta, cS waajA, «vtmncojUamndrenturyftdmMtducarentTafcha. ludzi igitur Pafchanondum manducauerant : at Chriftus manducauerat : non ergo eadem die Chriftus & ludzi Pafcha comejjerunt. quid cla- rius i aut quod validius telum coniiciendz opinioni yulgatz poteft excogitari i Itaque 'fatetur Maldouatus, huius argumenti untam cft e efficaciam, vt propter illud multi eam featentiam fint amplexi, quam oppugnat Baronius.Qui vt eludat vim Achillei argumenti,ait Pascha in Scripturis appellari, non folu agnum Pafchalem, fed etiam quam- uis aliam vidimam , ex illis quz.perfeptem Azymorum dies copia ingenti madabantur. Refpondeo : etiamft hoc illi concederemus, non tamen propterea effedurum quod intendit. Nam loqui Euange- liftam de primo die Azymorum, & folemnitate agni Pafchalis , illa verba offendunt, 'X't non contaminarentur, Przceptum epim de vitanda immunditia, de quo Euangelifta intelligebat, vel proprium eius diei fuit, quo Pafchalis agnus madabatur,offcrebatur, edebatur : velconi- munis diei primo & vltinio ; quos duos dies difertefeparatdczteris Deus, Numerorum capite x x v 1 1 1. & vtrumque eorum vocat congre» gationem fanBam, c^tcios non item. Alioquin ff per continuos dies fep- tem ptzceptumidem fuiiTctobferuandum j quum tot modispollutio contraheretur , quos Lex predit quis potuiftet in illo ftatu dies fep- tem manere ? Quare pars maxima, ftne dubio, fada eftet maledidioni obnoxia. ExpenderetigiturBaronius illa verba, i'»* fJi Sed redeo ad nomen P a s c h A,fiue P h a s e. ego vero nego in tota Scrip- tura locum vllum extare fatis clarum, vnde colligi rede queat, vidi- mas per feptem Azymorum dies madari folitas , effe appellatas eo nomine : aut didum reperiri de illis, Mandvcarb Pascha, vel vtlohannes hic loquitur, cum articulo, cuius vis non temere negligendx In loco Deuteron.x v i. 2. quem affert Baronius, Hebraica veritas hihttJmmMfs Thafe Domino Veo tuo^cudesi^houes'. non vteft in Latina interpretatione, deouibui cr de hobut i quodetfi nolim penitus damnare, fi aedpiatur rede, & ex mente Mofis : in er- rorem tamen induxit Toletum, (inde accepit Baronius j ) qui Com- mentario Digiiiz" ad Annalex Scclejiafhcos 'B. montano in Iohannis caput x 1 1 l annot. 1 1 1. ex hoc vnico loco maic accepto, pronuntiat,? AS CH A edamdki animalia efferebantur fcpte iitbus ^nymrwn. atque hsc eft quarta huius vocis liguificatio, illi primo, opinor ,obferuata. Nam Bcllarminus libro 1 1 1. de Ecclclia tri- umphuite, ’in diilertatione de pardia, hanc notionem praeterniitut, quatuor commemorans, redte. at Toletus de hac obferu.ttionc fuaita Icribitj jybczJidife attei^endsmesl , prore/olutione eorum quit dicenda (unt. Nimirum vere iudicabat Toletus, nih admifla hac (iginhcatione vocis ptfcha, obiedionem exifto loco Iohannis folui , faltcm probabiliter^ conpode. Sed ille vir erudicillinius, fi Hebraicam veritatem conlii- luilTet, ac diligenter expendilTet, ab interprete Latino, qui vertit libe- rius, pao( & in errorem induci non fiuilTet. Multum enim hxc inter fe differuntjm»»i«i« Thaftypecudesis-bouttpet eft in origine; & Immolabis ^hafe i pecudibus cr bobus ; vt eft in vulgata. Hebraica ver- ba duplex genus facriHciornm commemorant • pafcha, id efl, agnuni Parchmem ; 8c oues ac bpues, hoc eft, oblationem pacificam, quae die X I V. ante agni madationemoderebatur,ex ouibus& bobus , vt do- cent varijs locis RabbinL Vide Maimonidae lad , in tradatu de obla- tione Pafebatis. Et Rabbi Schelomo in Scholijs fuis ad ilium Deute- ronomi) locum, dilerte ponit diferimen inter nob agnum pafchalem, & oblationem d bobus & pecudibus; quam ait addi folitam ad conui- uium agni : quanquaro alij vtRambam, audores funt,pacificam ob- htionem ante agnum folitam edi. In feriptis Rabbinorum hxc obla- rio vocatur jvv*an vel ^ WAn* hoc eft, /^iua >viSlhna diei xiv^ Male igitur verba Mofti accipiunt Toletus & Baronius,qui colligunt ex hoc loco, etiam alias vidtimaspr^er agnu dici pafcha. Grxea interpretatio veritate melius Ciprellit ; Ka^ 5v'n‘5 ^ Kvslu irv 0£u iv fabbatu hicdebereintelligi : quoniamy inquit audor , & Jmguli iUi fsptem dits Tafcha dicebantur. Sane fi nouas antiquis vocabuiisfignificationes licet attribuere,vicit Baronius. Modd probauimus notionem incognitam veteribus vociTajeba affiClam effed Toleto : hfc non miniis falfa.Nos enim negamus verum elle quOd hic affirfnatur. Nam vbi obferua- tum eft, fingulos Azymorum dies 'Pa/cfii fuific diCtos ? hoc neque Scripturarum, neque Rabbinorum vllo exemplo queat demonftrari. Fateor nomen Pascha aliquando folemnitatem denotare tota^^ & Pafchatis & Azy moru (quod erudite obfcruatiiln eft ab Humberto F.pifcopo Digilized by GoogI ad Annales Scclejiaflicos Epifcopo Syluac caodids » in difputatione contra Graecos i) fcd non ita a vt fingnli dies Azymorum dicantur Pafcha ; etft probe memini diem vltimum Azymorum eidem Humberto nominari ch*y imitatione Ecclefiae hodiern$,qux pricipuis tellorum,fuas odta- uas attribuit, multo vero minus, vtipav^» ^ polTit vfurpari, de <]uouis alio Azymorum die, licutvrutpatur de primo, qui erat verus, . &folus,fi proprie loqui volumus, dies Pafchalis. Baronium in exem- plo quod affert mire fugit ratio. Inftituit probare iingulos Azymo- rum dies dici Ttjcba, 8c de quouis eorum dici poffe 0a.yft $ & affert exemplum , in quo illa vox neceff ario accipienda de tota fo- lemnitate ; «y ’(* ; sit Lucas x 1 1. 4. de Herode ; e fanguiue Lcuitico dcfccndens » vt feribit ipfc de Ic, & Hebraicx literacurx admodum peritus , adhibiu ad elucidationem propolitxquxlHonis do^rina Kaleudarij Hcbr^ orum, cius rentencix primus, quantum memini, audor exiicit, uebat autem Paulus hic, & Tuam illam Pollillam feribebat ante annos ducentos) quam poftea fccuii fuut, & feriptis fuis conhrmaruuc, Pau- lus Mittelburgcnlis Epifeopus Forofcmpronicnlis in lua Pauliua, lo- hannes Lucidus, OnuhiusPanuinius, eremita Auguthnianus,Iohan- nes Hentenius Ncchlinienlis Hieronymianus apud Euthymiuiii,Ian‘ lenius Epifeopus Gandaucnlis,Maldonatus [ciuita,& plures alij inter Catholicos Romanos, viri iulignes : ex ijs vero Cadtolicis, qui Prote- ftantes nominantur, neque pauciores, neque dodriua interiores , vt ScbaAianusMunllerusi lohanncs Stoeflerus , Heinricus Bundogus, lofephus Scaliga, Sethus Caluillus, & EduardusJLiucleus, Auglus; dum viucret , in Academia Cantabrigienti Hebraicx liugux profef- for ; vir probitate & doi^riua cum primis excellens. Nobis quidem Liuelcus notus non fuit ; fed prxter illa qux de eo accepimus a viris magnis, qui DOucrani ; abunde vtriu(quc,£li probitatis, inquam,& do- drinx, ndem nobis faciunt, qux vidimus eius feripta : in quibus cft Chronologicum opus . quod ab cius heredibus publicari, (eifi prop- ter immaturam audoris mortem ^ ad vmbilicum non perdudum,) Rcip. literarix non parum intereft ; vel propter alhronomicas fuppu- tationes Eclipfium , quxdodrinx temporum inferuium , in quibus Liuelcus operam pofuit diligcnnilimam. Atque in hoc opere fen- tentia accuratedefenditur, quam d Paulo Burgenfi acceptam ,pr^n- tifTimiilli viri, quos modo nominaui, atque alij plures funt amplexi. Etli autem in explicandis fuis fentcntijs, non temperde in omnibus partibus hi viri inter fcconfcndunt : in his tamen duobus omnes con- acniunt ; quod communem Ecclefix Romanx fententiam deferunt; quodq; Dominu noflru tempus legitimum celebrandi Pafchads fer- ualle docent, & ludxos feAu tranfhilifTc, propter canonem Hebraici Kalendarij A d v pertendunt. lofephi Scaligeri verba funt, libro v i. De emendadone temporum, in diatnba de paflione Domini. Ojam icitur Qhrijlus pajfus fit qwutadecnm Ktjaii, rvrjpera u/tut decmitt Nifa» ciuilit^ ^kfchacumdi/cipulu fmceld>mt'a ; neceffirio'Dotmnu*'fajcbdmti. cipjuit. Poftea : Trima A:ymorum Chrijlut comtJitTjfcha, Matthaus xxvi. > 7. in qua immolabat agnum. Marcui xi\.i2. Sed quomodo prima rjm^eria quinta, quum pofiridie ejfit pruna A:^morm, quartadecima Nifatit ftria Jexta ? Interpretatur Lucof ; e5» ? c? cap. x x 1 1. 40. in Digiiized by Google ad Annales SccleJtaJHcos ®. ia fiM i^rubdt maSate ^t^cha. SeihuUi ijvaf.> qiaiem foftridtt-^nm a K Qavtadecima enmLwta mmoUmium erat, noa ^uitadecma. at (hrifim quartadtcmutmmoUmt. J^mma emm 2^/itt iUitis ami pyt 5*. j^. lo^. in qmtH»omImiwndus£fifc<^ui ‘Burgenjis^ qui ex ludaifmo mmen Chrtjlo dedit. D'dc- l«us poAqiiani expofuic verba lohannis , ^ tv d( quibus poAea agit Baronius; Hoc'\af\\ik,hl)M>ii«trftmunikm pro pafSit One Chrijli funeiidaia decimaquartd ibres: qui tamen, vt dixi, non p«c omnia coutetrtiunt. Baronius igirut horum dodrinam , qui a communiter recepta Roms difcedutiH^^ tranOationem fefU, ( Paulus Burgenfis appellat repulfam) inKatce'^ dario Hebraico expolitam tuentui', magna vi oppugnat, nonfuiriija men, fed Frandfci Toleti armis ; qui paucis annis ante Baronium id argumentum accuratidime tradauit . Eili autem propollti noftri in hoc genus qusedionibus immorari ; pauoit tamen, quam fint valida tela quibus pugnat Baronius,cxpendamus. I ' ► XIV. ^J(eff>endetur ad rationes d Saronio allatas, 'Vt probet dolhvum J!e_- tranjlatione feriarum ejfe recentem Cr 'vanant. INitio huius difputarionis ait Baronius , dodrinam detranllatione leriarumy ex Ucmiit recentiormt Htbraorum effe petstam. Sed iudicat caecus de coloribus ; quod omnino parum prudenter ab eo fadlum. Nam ipfe quidem harum literarum peritiam nullam habuit : at viri iimimi, quos antenominaui, clatiihmc demondrarunt ; doiflrinam de tranilationibus feriarum, qux in Hebraorum Kalendario ingeni- olis canonibus explicatur, nonedcludaorumrecentiorum, vtvult Baronius, inuentum ; fed rem ede aiuiquillimain , &vfu cognitam cttam ante Domini nodri aduentutn m teiras. Sunt in eruditorum manibus qux fupcr ea re duo Pauli, Epilcopimdgucs,qusque erudi- tslTtnaus Munderus & illudrisScaligerfcripferunt : quorum fcnten- tiam nouis argumentis ex vera antiquitate ludaica iiueleus «rudite ' r^nfirmauit. 47° ff' Sxercit. XVI. confirmauit Barooius igitur, & ex quo ille Tua accepit , Toletus, magns dodrinx alioquio viri , melius fecilTent, (1 i vereri dido in hac quaelhone fibi cauiflent, Ne fttpt» credam futor iudicautris. Qjix proxtmc afferuntur ex Anatolio,Phibne, & Iofepho,hoc foluro pro> bauli lud^s reruafTe inflitutum celebrandi PaTcba poft ^uinodium vernum, Lummt cum Luna erat plena, die Nifan xiv. Nem- pe hoc ipfum feriptores ifh dicunt , quod apud Mofem Dei verbis prxeipitur. loquuntur enim de ordinaria folemnitate, & magis fre- quenti: nam tranflatio canonis ADv,nonfiebatomnibusanais: ne- que hoc polferius deaetumSynedrij legem Dei antiquauit: fed dum- taxat interpretatum e A, & commodiorem vfum illius docuit, Ccut ex- plicat pluribus ad Matthxum Burgenfis Epifeopus. Quod addit: JJem Thik 4bbi, hdc ipf« 'vna eadem die, ah mmbits Juri foUta tejhttu ; etfi daremus abfolute verum cfie (non elf autc ^.Jed opus habet interpre- tatione ; nam immundis in menfis proximi diem x i v. differre licuit :) ad rem tamen non facit : non enim dicit Philo eo‘loci,vnam aliquam ceitam diem fic propriam effe celebrationi Palcbatis,vt nulla vnquam iada fit eius folemnitatis tranflado ; quod Baronio eratdemonffran- dum ; fed hoc potius ; in fcffoPafchads Ungulos ex vniuerfo populo facra facere, neque facerdutestunc morari ; Lege permittente nationi ludxorum vniuerfx facerdotium vna die quadam, per omnes annos, vt (aera fiia fibi quifque operaretur ,• ■it r Trf^S^iuf cS; Up(( cutV arx cdanSflai-ni ' hpuezidtw 5" N ^ /Jiat i/tipyit ‘isltt/fiw irip im. Etiam apud Eufebium ex Ana- tolio leges, I j/ ;j!^aCa.'nrj>37n ys* inter dMM\tJpero4. XV. iMHt ad Annales Scclejtajlicos +7i Loau hhannu expenJiturusr ms !B4romana interpretatio exploditur, 'finefanit de Luna ; item de tempore. Loau ex Euangelio Luca ex* plieatur. f^ejpemfiuei^xduplex. i ovjix. . . .. Anni XXXIV. Nuin. XXVIII. » I • • I I» ♦ POft hrc aggreditur Baronius foluerc obie«Siones , qu* aducrfus communem opinionem ex Euangelio lohanrtij fieri (olent. Pri.. mus locus cft lobannis x 1 1 1. 1. vbi difertis verbis dicuntur coena ^ lotio pedum fuiflfe Tm icpruf tv ante fejlum ^afehatis. hoc videtur repugnare narrationi Matthxi, qui tempus illud licdcllgnat, •r>i. r A^vfMuprimadie ./d^mortmtxxyu i7.&Mard, Tii-,'^'71» tipitpa ei» o ria ^ i^ot prima die /i^ymorum , quando ^*a/cho-, mafiabant. item Lues, 3 » iop-™ A^vuan, i xiyuSir Yl*^,ap‘ pr^inquahat feflum ./fiymorumy quod dicitur Ta/t ha. Hoc cnantiopBancs ex eo natum elt, quod Pafcha Domini fuit diuerfum dPafchacelude' orum, quare folutio facilis eft & certa, quam ante propofuifiilis ^ Scaligero : lobaunem locutum efie de fedo ludxorum : tempore legitimo ex Lege,quod Chriftus feruauit. Hac ratione tcrii- pus idem, ineuntis Lunz decknz quarts, fiue definentis deeknzter* tis , qux erat fena quarta, dies louis, Nifan x 1 1 1. hoc inquam, idem tempus, ebrifto erat (opri initium fefti Azymorum,fiuePaf* chatis,vtIcribunttre$Euangelifts ; & n( toprif-n FTotj^-ante feftum Pafchatis, vt appellat lobannes. Firmum iftud eft argumen- tum diuerfsobferuationisChrirti&Iudsorum ; & per confe^u«tM» faAz tranflationis. Qui verba lobannis de eo Pafchate accipiutits quod ipfe Chriftus celcbrauit, auiftores fe elTe abfurdi(?ims fententiz non animaduertunt. Nam fi Pafcha egit Chriftus antefcftumPBfeha- tis,hoc eft, antequam eius ritus tempus legitimum aducniftet; (id enim eft, /nrcj ttI( lopiii? t? ) non igitur feruauit Legem : neque fcd o)^*£a.'T>i< iv Nt/uw fuit ; quod eliam cogitare ihipium eft, nedum abfurdum. -Sed Baronius, vt hoc enantiophanes koUat : tony?4t, inquit, ef* pemdieixiu.exinJhtMtoIttdieorumincipiebdt. At huic obfcruatiotfi, eft* amfi alibi locus elTcqueat ; hic tamen , vix ac ne vix quidem pbteft. propriam enim locutionem & xvilpu, res ipfa defiderabat ' quis ha loquitur? Ante fefhmTafchktit ama^Pafthalu ceUhratd efl, {fChriJliU latttt pedes Juorum difciptdorum. nimis manifefta a,mna.i quam non tollit ' O o o Baroni) 47^ ff' Sxercit. XVI. Barontj commentum, vt de iafecutodieartiHculifenrencIohann^ Manet,inquam,abfurdiu$manitefta, fi fingamus vt illi placet, dicere Iohahnem,coenam Pafchalem fadaml Chrifio, prius quim adueni/- fet Pafcba ; quia diei Pafirhalis pars pofterior, ( is efi dies artificialis ) nondum aducnerat. Nam tota Parchalisfolemnitas ad priorem diei partem pertinet ; vefperam videlicet & primam noftem illius diei qu; dicitur prima ^:^ymorum. Exeunto enim die prxccdcnte pofi me- ridiem, madabatur agnus,deinde parabatur ,& fermentum omne ex- terminabatur : ac tandem in vefpcra, qu$ erat initium dici prira^ Azy- morum, edebatur, protrabebaturq; conuiuium ad primam nodem. Addit Baronius, Nec 'veto eU ijla 'vulgaris tmtumloqutndi emfuetsdo^ /cd qiuereperitur etiam in diurnis Scripturis fepm.defiderit>usdicuatur, przfertim 5olc&Luna, quz, vt loquitur Scriptura,pr;lunt diei ac nodi. Lucas Adorum,xxvii.zo. fisrit 0 lAiv, 'fki Vctus Inter- pres, neque Sole neque Juleribut ipparentihus. At quoties non de fideri- bus,fed de tempore ea vocabula dicuntur ,- compendium id efi (er- monis, quod vt redigatur ad orationem plenam, necelLirio quxdani funtfup^cnda. Nam exempli gratia , fi dicas, ■lfi»(^'QnQuaxv,8c de araficialidieintelligas , fupplendum erit fic quod decfi : 'd\un fh- odnt»,ti 'Gnipunjtvi nfAi(f,,diesUlucejc'tt, ideft, Soltllucejcity quoiL lucejeente, eil dies. Sin autem dicas, i -rei-n , tertta diest vel tertia feria aut quiuta diucejeit , fiue exoritur, & de naturali die iotel- hgas, qui ex Hebrzorumconfuetudiac incipit d vefpcra; tunc verbo hnfdirun intell^itur ortus & fplendor Lunx, aliorutoque fiderum, qux nodem illuftrant & inchoaut (iia apparitione. Cdfn ergo di- cit Lucas, X X 1 1 1. 54* % ^ fic accijuendum, vt fi ^xiilet, ^ t7n, non autem fabbatum. 1 XyL Secundm locus ex Euangelio lohamiu. ^rvtn(m c(mtamtun'entur,/edm(UtducarentTafcha. ludau igitur Pafcha Jiondum manducauerant : at Chriftus manducauerat : non ergo eadem die Chriftus 8c ludsi Pafcha comejjcrunt. quid cla- rius i aut quod validius telum conhciendx opinioni vulgatx poteil; excogitari ? Itaque fatetur Maldonatus, huius argumenti tantam clle efficaciam, vt propter illud multi eam fententiam fint amplexi, quam oppugnat Baronius.Qui vt eludat vim Achillei argumenti, ait Pascha in Scripturis appellari, non folu agnum Pafchalem, fed etiam quam- uis aliam viiftimam , ex illis quz.perfeptem Azymorum dies copia ingenti madabantur. Refpondeo : etiamfi hoc ilii concederemus, non umen propterea efte&urumquod intendit. Nam loqui Euange- liftam de primo die Azymorum , & folemnitate agni Pafchalis , illa verba oftenduntjT'! non contaminarentur. Przceptum epim de vitanda immunditia, de quo Euangelifta intelligebat , vel proprium eius diei fuit, quo Pafchalis agnus ma(ftabatur,oftcTebatur, edebatur : velcom- munis diei primo &vltimo ; quos duos dies difertefeparat dexteris Deus, Numerorum capite x x v 1 1 1. & vtrumque eorum vocat congre* gationem fanflam, c^tcios non item. Alioquin (i per continuos dies fep* tem ptxceptumidem fuiiletobferuandum ; quum tot modispollutio contraheretur , quos Lex predir r quis potuiflet in illo ftatu dies fep- tem manere? Quarepars maxima, fine dubio, fada ellet malediiftioni obnoxia. ExpenderetigiturBaronius illa verba, ^ Sed redeo ad nomen PAScHA,(iuePHASE. ego vei d nego in tota Scrip- tura locum vllum extare fatis clarum, vnde colligi re^e queat , viifH- mas per feptem Azymorum dies maftari folitas , efte appellatas eo nomine ; aut diiftum reperiri de illis, Mandvcare Pascha, vel vtlohannes hic loquitur, na'^, cum articulo, cuius vis non temere negligenda. In loco Deuteron.x v i. 2. quem affert Baronius, Hebraica veritas hihetJmmoLd)^ ^hafe "Domino Dee tuo-^cudes afe i pecudibus d?" bobus ; vt cft in vulgata. Hebraica ver- ba duplex genus facriHciorum commemorant • pafcha, id efl, agnutii Pafchialcm ,• & oues ac bpues, hoc ell, oblationem pacificam, qua; die X 1 v. ante agni madbtionemoilerebatur,cx ouibus& bobus , vt do- cent varijs loris Rabbini. Vide Maimonidx lad , in tradatu dc obla- tione Pafchatis. Et Rabbi Schelomo in Scholijs fuis ad illum Deute- ronomij locum, diferte ponit diferimen inter non agnum pafchalem, dc oblationem c bobus & pecudibus; quam ait addiTolitam ad conui- uium agni : quanquam alij vtRambam, aur^ores funt,pacificam ob- lationem ante agnum folitam edL In feriptis Rabbinorum hate obla- tio vocatur tv^n vel v ru^jn» hoc cft, feftiua 'viBima diei xiv'; Male igitur verba Moii^ accipiunt Toletus &Baronius,qui colligant ex hoc loco, etiam alias viAimaspr^cr agnu dici Tafcba. Grxea interpretade veritate melius ^preflit ; tcJ ©ea cv,tarC}Ca,tti ^ ^la4 non autem, d^ /arzi^Toii’^ &«or*,vt Ladnus. Parapbrafles CliaL datus, filius Vziclis ita expredit : Ec maElahitis 'Pafcha coram 'Domim Deo roejlro inter m i alludens ad hunc morem ludaicu obferuaudi parafeeuas feftorum maiorum. Ac proprie quidem, vt ipfavox indicat, fola vcfpera eft parafeeue : quare in edifto Augufti apud lofephum, libro xV i. cap. x. parafeeues fabbati tempus defini- tur ab horanona ; fcd tamen totus ille dies, nempe Veneris, cuius pars erat illa appellatur parafeeue Sabbati. Sic ludxis quiPafcha luum comederunt ineunte dic dccimaquinta, parafeeue Pafchalis fuit, proprie quidem loquendo, vefpcra dici dccimzquart; ; quo fere tem- pore Dominus nofter cruci eft affixus : laxe vero accipiendo^icsipfa dccimaquarta fuit illis & fabbati parafeeue, vtfemper ; & Pafchatis parafeeue, ficut ait lohannes , propter tranflationem tcriac. Sed de Parafeeue plura inferius dicenda erunt, it^ difputadonc de coenapura. Intcrim notet Lcftor, quod hic num. x xx. negat Baronius , j i^r<) nfiefut. utytAv •7>< Ili orationc qus olini tributa Petro, fic feriptum cC apud Clementem in vi . Stromatum. Mau^MiSu Xyti. m, 'iit , ‘sn iepTuJ, vTi riu^at. neque f^lendits celtbnau, neque neque fefium, (intclligctcftum Tabernaculorum , quod Hebrxis fimpliciter dicitur , chqg iop nl : ) neque magnum diem. Sabba- tum igitur de quo lohannes loquitur, propterea ab illo dicitur, quia in eundem tuerat fena Parebatis tranllaca. Hoc quoque argumentum hrrainimum eC aduerfus illam opinionem, quam tue- tur Baronius. Qui vtm illius euitarc conatis, prolatis teCmiouiis do- cet, etiam alius dies feCos , prxter diem Pafchatis, fuiHe eodem mo- do appellatos : quod quidem verum cC, vt nos modo probauimus : (ed hoc dicere, nihil eC dicere. Non enim illud eC quod in contro- uerTum vocatur. Illud quxntur^* cur ab lohanne fabbatum illud di- dum Ctt,dies magnus. ConCat, propter ipfiusSabbati religionem non fuilTe ita didum : nunquam enim ea appellatio Obbato teperitur tri- buta propter ipfum. Caulla igitur elt, concurfus alterius dieij cui no- men diei magni conuenut. Baronius vult eum tiiiirc Azy morum l'e- cundum : fed ne hunc quidem Hebrxi magnum, vel bonum appella- runt; foliquefunt e leptem Azymorum diebus, primus &vlumus, qui ita diAi luerinuvltimum non conuenireloco lohannis certum elT Se- quitur Igitur i illud (abbatum dequo lohannes, appellatum luillc dient magnum, propter concurfum primi Azymorum , qui erat dies mag- nus. Necellitas. huius conclufionis aliter eludi non poted, hili quis probauerit claris telHmonijs , dies Azymorum, (ecundum, tertium, quartum,quintum,fextum, quoties in Jabbatum incidebant, hanc vim Habui(Te,vt ipfum redderent diem magnum. Hoc vero abfurdum eft, neque probari vnquam poterit. Nam ea ratione , non dux folum- modo magnx fuillcnt felliuitates Pafchales , fed tres accedente tertia ad duas omnibus notas. 'P p p ' XIX, Sextus Digitized by Guogle .^8o ' ff- C^fauhni Sxercit. XVI. XIX. Sextus locus ex Euangelio lohomis. Quomodo inteUigendum fit apud Iohannem 6> & ia<^, (sr ctpud Matthaeum ts" Mircum >C^ uf-dw in rnemioramoru liberandi Tmumcn^tmm. I * I D S M. POflquam vifus fibi cft auAor foluilTe argumenta , qux afferri folent ex Euangelio lobannis contra vulgatam opinionem i iam ex eodem Euangelio ipfe confirmat fententiam quam tuetur. Euangeliftx verba funi xv 1 1 1. 39. EH autem confuetudo oCaL^itai 8i aurum menti- untur. Nam fi volumus vrgere illa d* •mf vt a Baronio aC- cipiuntur, & przdationem huius confuetudinis ad hoc exemplum necellario exigere : iure miremr aliquis , cur potius petitio iffa fie- ret , poff folemnia Pafchatis perada, qudm antd. Vult enim Ba- ronius , hzc effe ada , poffquam & Chridus & ludzi Pafchalem agnum comederant. At cur eiufmodi negotium iundicum non pro- curabatur in parafeeue Pafchatis , quando extera ad fedum per- tinentia curare moris erat ? Omnin^ maior ed hzc abfurditas, qudm vt exemplum in Oomino nodro editum extra ordinem , propter furorem procerum ludzorum , exidimari debeat ius ordinarium. Melius igitur d» tcJ in ^a/cha interpretabimur laxe & {impli- citer , tempore fedi Pafcbatis & Azymorum. Quare Matthzus & Marcus dicunt , liberationem hanc fieri folitam ufrUd , tem- pore fedi huius, quod plurium fuit dierum. Nifi malit aliquis ex- tendere illa verba ad feda etiam alia nobiliora ; non enim dixerunt Matthzus & Marcus ^ -did tempore huius fejli : fed ambo fine articulo, 3 uf-dU, tempore fejli ^ quod Gallice diceremus, er fejles. vel edam, a ehafque fejle. Do5i iudicent. Mihi quidem arti- culus non temere videtur prztermiffus. - ' > XX Locus Digitized by Goot^lr ad Annalem Scclefiajticos S. ij.8i XX, LoatsexEMngeKoManhtei. Jn dtcretumdemnc4pienioChryio die fejlo, propter religionem fie faflum, 'Probatur, ludtos fai non fuijfe diebut panifceues /abbati, aut f /lorum, judicia capitalia exer^ cere,aut mortuos fepeUre., Exponitur contra 'Baronium locus ex hi- JloriaTobue. Qrcumci/soindie J abbati. Aha. , Amni XXXIV. Nutn. XXXII. MAtthsi XXV 1.5* *EA6'^» 3 mk ci n ci M Qafauboni Sxcrcit. XV 1. rorum capite x v. & lohannis v 1 1. 44. item x. 3 1 . (cd fajfo, vt a viris dodiis dudum eft demonftratiim. «j^uare alijs opus eft exemplis, vt hoc paradoxum fieri queat probabile. Nos interim proferemus hoc loco grauiflimi fciiptons telfimonium expreflum , quo omoes Baro- nianx coniedurx vuo iftu conficiedtur. Mofes beu Maimon libro vltimo lad, feiSione prima, qux inlcribitur Sanedriii , capite vndeci- mojtradans de varijs difFerentijs inter iudicia Mammonoth , id eft, ciuilia & Animarum , fiue capitalia , ait inter extera. ■':’n «w aw cv niw kV Judices rerum capitalium non iudicant in pamfceue Sabbati , aut in pa» ra/ceuedici fejli : quia non debet id fieri , e?' rena occidi poflridie non poteJL Defindone & myrr ha ad Domini pollinduram emptis, mirari fubit refponfioDem Baroni) : conccditfieriid nonpotuillepropterhono-< rem fefti,quia Pafcha erat : vult dic fabbati eile illa empta. At fi rapere in ius, exdere, damnare, affigere cruci , die feftoPafchatis putat Ba- ronius tuilTe licitum : qux malum ! importuna religio illum incelfit, vt exiftimet, rei ad opus pium faciendum nccelTaric emptionem fuifle illo die legibus vetitam? Quod autem arbitratur fabbato illa curare omnia qux ad funus fpeftabant, licitum fuifle ; infigniter fallitur : neque hoc vnquam illi concedent iftamm politicarum tranllationutn deienfores. Nam & in Hebraico Kalcndario, & in Thalmudic'\ & Rabbinorum feriptis, inftituti huius caufTa redditur hifcc Verbis. Non facimus, inquiunt, duo fahbata continua CSlWTon Ster olera,(S' propter mortuos ; quoniam mortuorum cadauera io illis dioribus locis pei autumnales calores feruari non poterant: neque cibi inplures dies parati,prffcrtim ex oleribus. Et omnino falfum eft, quod probare hic conatur paterAnnalium. LegeMofis prohibitum non fuifle die fefto fepelire mortuos. Quid magis contrarium diei bono, qudm pollutio ? qux porro maior ex Lege polluuo,qudm con- taSus mortui ? De exemplo Tobix e capite fecundo, quod hic pro- fertur , facilis refponfio. Non enim ius commune id fuit, fed cafus neceffitatis. Ordinem vero & naturam ipfam rerum foede peruertunt, qui hxc confundunt , vt alibi fumus diAuri. At fi, vt hk difputatur, ,die Pafchatisfas fuit iudicia capitis exercere, reos damnare, & morte afficere ; fequitur vt & mortuos fepelire , eo die iuris fuerit ordinari), idque etiam ipfis licitum fuerit fabbads,ficut hicaffirmatur.Hoc vero falfum eflc,& libri Rabbinici fexcentis locis docent,&illud ipfumTo- bix exemplum planiffimc arguit : nam ibi pollutionem contraxifTc dicitur, qui mortuum contigerat : quare ne ingredi quidem in xdes fuas audet ; fed propter pollutionem contradam , nodem perpetem fub r ad Annales Ecclejiajlicos ^8^ fub dio agit. o» aur>t nt tvKT, txiiuiiSiw iitutauMiW, ^ -nTf «a>A»i«; Non igitur feftum continuauit, vt vult Baronius : led bonum diem abrupit , & totum fc dedit ofticio pietatis & ludui : proptcrca ait, -impletum in /e tuillc, quod dixerat propheta Amos, toi e vt tefta ludxorum in ludum mutarentur. ijyaip^-jniTtu m iOfiTtu &/< Adde quod de fedo die ibi agitur ; at Baronius hoc loco de (abbato difputat : & quidem de fabbato duplici religione fando, quid icitur fimile? Circumcilloin die iabbati, nihil ad rem : nam eius rei extat in Lege exprefTum iuiTum. In ijs autem ,quac£)eus cxprclleiullitjocura babuit quod dicere folent ludxi, Qw w^tmari iujiit SMatum, is prof- tio, qui arbitrantur idos, meduilamquidem & interiorem vim prx- ceptorum diuinorum nihili fecifle, atque adeo fuperbe contemphile: quum tamen exteriorem corticem videri vellent ieruare , meri hypo^ critx,& vere', quod ait Dominus, Edendi a^iTafchalistempus'varie definitum. 'DepcBitur accufdti» rmitatis,qua'vf«s'Baronim aduerfns doElrmam de tranjlntionc^ feriarum. Error defendentium hodie modteam , ir^ in>9w 1 'r^uQtif ' iX C^nAointi 1* *} ^«01 » ' ‘TeixA.ntt f» (C J|S^xAIi<»;^Au»«5 » jA»' jou^< T*. A(^)0>X»n»,f)5ai,^M«4aAv^/»,eivfa«PMVw;5^\ 4iti -4J6tiKic6iMB| Ubrtji fy. ptUit. Podea ledi fimcinuenti , menTx, fcamna,cathedrx, Stebeunt indrumencom domus ad vdn vkx huii}^ ueCeiratiumf, Tunc etiam fedendi ratio hodierua cil inuertfa ; & hbtttinibus indullrijs,^ vokipl- tate alienis, facile prebMa, atqUe paffim tvceprJ,con^«iadme iacenr lU in morem fedcndivfftentei Ittfque apudHoronuaijTt Atheasets ■ ' Q^q q 2 obferuat, Digitized by Googie 49® ff' Sxercit. XVL obferuat, (edent heroes, non in ledis tricliniaribus iacent. &in Ge* seh X I- 1 1 1. 3 fedent fratres lofcphi in conuiuio quod ipfe illis ex' bibet. Manfrt tamen apud plerafque gentes antiquus mos tacendi in- ter epulas, a beatioribus vbique retentus, tanquam ad quietem & omnium aptilli mus. Quod fuggerit ratio, confirmat hifroria; quae docet nos, confuetudine decumbendi vfos tuilTe non folos Ro- manos, nec primos; fed antiquiflimis feculis Grxeos, Medos,Perias, Celtas, Indos, ludxos, alios populos. Philo tamen ludxus, in libro de lofepho, aliter pronuntiat: referens enim hifroriam de fratrum lo- fephi conuiuio,vbiipfi fedent, ficfcribit,p. 577. c» ? iS-'«, '*i'* e^peiJoOTB. Nonnus apud iohanne de Chrifto ad menfam poft lodonc rcuerfo j K«ii utc^fjuK ouyK^a. tfuaac , A*/>07aW •ofee loivi-oi o'/u«?rp^o Tf!<, Ei’inr esijeragp/?. Hic fitusncqj plane iacentis eft, neque plane iedentis. iccirco Hebrp hoc dixerunt ^rderem/rSi». Ezechicl xxiii.41. de muliere delicata & peccatrice ; Sedet itt lecto magnifico ; zsr menfa injiru^a efi ante ipfiim. & in fuperiore loco Molis de fratribus lofcphi , Onkelos verbum He- braicum, quod federe fignificat, exptellit verbp quod Syris eft accumbere. XXIII. Expenduntur rationes 'Baromamt. Error immanis ex interpreta» tione Latina prontouiantitm de "veritate Hebraica. 'Vt cum Baro» ; ; • 1 niua Triclinivm putcU extare in Bibltjs Hebraicis : es' cim BeHarmim/a in contreuerfijs de quibus lo- quuntur au mare potuit Baronius, probare non potuit : nihil enim eiufmodi ia Scripturis legitur. At vocem Triclinivm illis vetuiliilimis lu- dzis fuilTe vfurpatam, quod hic audor adirmat,aut extare io Hd>rai- ds Scripturarum codicibus , tam apertum efl & patens mendacium, vt mirum fit viro graui potuifTe id excidere. Si quia Latinus ioterpres eam didionem vfurpauit, redeinde colligitur antiquos ludzos jc rem & nomen fWc/w»j in vfu habuifiie ; dicamus l^et > triumphos Ro- manorum ijfdem fuific notos : nam extat vox apud Lati- num Interpretem, Ezechielis x x 1 1. 5. pro Hebraica ktf^s oHirnt^o, irrifit. qOomodo interpres idem procedente verfu S nobp redever- vxirrifio. dicamus etiam, arcus triumphales Romanorum exutilTe ijfi* dem ludzis in vfu, & extare in ipforum libris : quia L Regum X1L15. pro Hebraico lad, legitur in Biblijs Latinis fornix triumplndis. dicamus Grzcorum& Romanorum Triremes fuific illis temporibus d ludzis vfurpatas; quia rcperiiur id verbi in Latina verfionc. dicamus edam voces Grzcas problcmayparabala^(a:h4ri,aliK,c^mhus Latinus interpres vtitur,cxtare in Hebraica veritate. AtpcrDeumimmorulem, quid ineptite,nugari, mentiri eft, fi hoc non eft ? Ego in toris Biblijs He- braicis voces Grjcas obferuarc ifias dumtaxat memini. n,iuvt ingrediaris in ipfum palatium. Huic Dodori, fane veteri, fed qui fine dubio vixit poft Chriftum , pri- mus ad palatium aditus dicitur prozfdor, miri voce, & vt ego fufpicor,coirupta d voce (oesdosAj. Rambam exponit *V!?w n’'S domur partit. Digitized by Googie 4-94- ff’ 8xercit. 'XVI. Graecorum intelligcns. at palatium hic dicitur teradin, hoc cft triclinium. Maimonides exponit haiRh palatium vc\ templum, conucnicntcr quidem huic loco : fcd neque ille tantus Ma- girter, neque alij Rabbini cius libri fcholiaAa: , quid eflet proprie 7n. dinim, aut cuias vox, intellexerunt Tantum abe/l vt verum fit , iam inde a primis feculis id nomen Hebrxis fuifle familiare. In Scripturis .'«ciiJr /eubiculum dicitur ni«ian '\'^o‘.Srys volunt elTc.^wfn, noa tranjada. hoc verd ita aperte contra- dicit Iohannis verbis, c*. tv Awv. Q^rijlus funexit acana ; vt ad Praetorim vel ad agnatos amandandi lint cius fententix audores. Pe ritibus ludaici Palchatis, (qua de re mox audor agit,) ^nt in ma- nibus eruditorum, qui e' Ritualibus ludiorum & libris Tmlmudicis protulerunt in apertam lucem Paulus Burgeniis, Emmanuel Treme- lius & lofephus Scaliger ; quorum nominibus poterat Baronius fuos Annales reddere illullriores , & animi ingrati crimen eadem opcr5 profedo plumis , verum alienis nfuJtToi 19 ck Xsdvu. Quod mox ait, illa Domini verba, Qm lotus non indiget mfirvf pedes Uuet ; nifiad baptifmatis myftcrium refe- ramur, probare Apollolos priufquam ad priorem ccenam fe accin- laualle : id mihi oppido ncgligentcrdiduni vi- « vlu coT® «uditidlmo lanfcnio ; allegoriam eam elTe “unis viti depromptam, quare ^ '<$ de ijs intelli- gendum Digilized by Google ad Annales SccleJiaJHcos gendutn qui corpus totum iu balneo lauarunt ; fcd poAea errrefli ^ balneo, dum accedunt ad Icduconuiuialem, pedes macularunt, at fe- cundum anagogen, omnino lotio totius corporis de baptifmo accipi- enda: pedu vero ablutio, de aftefluu purgatione Si cius que Theologi nominant fomite peccati, euam in eleflis poli peccatu remanentem. ^h/mdittu conteBura ‘Baroni atuc de canatorjs Domini, de '\>eUe etuldem pretiofa fuper comatoriam. If^x-na numero plur. de «n<; ? Non animaduertit vir eruditus, illo loco appellari, ab Euangclilla, non plures velles ; fcd vnicuni Chrifti pallium. Hoc manilellu cfl & certiflimu ex ipfo lohanne, qui x i x. 2 j . narrans quo tnodo palirumDominiinquatuorpartesfueritfciflum, eode numero vticur j fAsi^ait,!^' 1' luxti* nam folii pallium appellari ab lohanne nemo potefl dubitare, qui locum infpexerit. itaqjNdnnus fenteutiam eandem cum lohanne numero non eodem exprefTit.' ■ Oecarfidtu/ tiS^nt (iaci^rof rj.l. - •. Idem poeta elegantiflimus in capite xiii.Iohannis & hiftoria lationis, p ro 7ii iuoLTiA dixit eode nUmei^ .-Ji; ^idiek : poetica licetttii dure ahu- ius illaVocc: nam ;^tcft vellis interior, Vt tunica if.uat^df.eXcfcriorjVt pallium : & hanc proprietatem accurate Icruafloiiaones tit.22. Porro cauflam curDdi^minusndllerpofuitpallium, dode ofldtiditille eruditus paraphralles, illo veffa } - • > ' • - . Rrr AvArt» Digilized by Coogie ^f. Qafauboni Sxercit. XVI. Aa' A(»r e/> J3> StSu^u t»i« viu- TEinn Pallium & omnis exterior vellis quae brachia includit,ineptaell ad miuillcriaquae liberum brachiorum motum requirunt : ideo ferui ponere foliti ; ideo etiam Chrilbus ponit. At Baronius ait. Dominum iucccnatorijsremanlille. In quo trifariam decipitur. Errat cum pu- tat miniflerium illud obiri polle in velle cocnatoria. Errat cum non obferuat Icruilem habitum a Rege Regum coniulto conElio elTeaf- fumptum. Errat poRremd cum lingit Dominum more Romano coeuatoria iuduilTe, menfx accubiturum . Nam eZ comparatione duorum locorum apud lohaunem, quorum mentionem modo feci- mus, certo conllat. Dominum nollrum & in caena & extra cccnam cafdem velles duas geHalTe ; exteriore, pallium ; interior Ai, tunicam. Valeat igitur figmentum illud de coenatorijsChrilli ; nosBaronio id credqre,aut cuiuis idem affirmanti, parati non fumus : nift prius telli- monijs Scripturarum, aut Hebratorum fcrtptorum docuerit, morem illuni Romanum ac Grscum ludatis illa xute adeo fuilTc in vfu, vt etiam tenuillimx fortunx homines, ( his fimilem fe gefiit CbriAus* quamdiu vixit in terris,) eum vfurparent. Locus de, velle nuptiali d capite XXII. Matthxi,nou id probat, quod vult Baronius ; imo fi at- tente legatur, plane contrarium fuadeat : ficut fxpillirpc folent telles Baroniani,hinc llare,illinc dicere. Ergo quum eo loco fuum conuiua Rex >ncrepet,quod palatiu fuum ingrelfusfit,npn ornatus velle lauu, qux Digilized by Coogle Ad Annaki ^clefiafiicos y ^9.7 qu?nupowm apparatui copHeni^t Itw K^-itS^Mn yi/M i riow.de coepajoria vcllckjfed dc forcnft eius verba debeoM«cipi< ' Nam coriuiiiialia indumenta hpw fumebapti niAipaaridoraqeuipi^-! bant : ifte.verd reprehenditur» gjjod doflao non vriiieru.orn«us,.vcrt|9 fcftiuitad /ppngruente, B. HietPPy mustav^w» nm «>?¥«/«», opprioiti oonvtBaronius.twnatordsxfed fnpplMilcr.fotdiiiltSw^it idmim pndtntbc, qmi )feftej^ida Hric.6giuev>H]tn dc cocuatoiijs Domini) fcquitutaliud 7r^df^«ll Imige vaniflTimun),JDin uioac coirO/Baroniusj leium Qjirilum, noafoenati^fla tantuftxvcAe» fed maioris decoris graiia,propri)sfupctM(idwu vriibwcndsiC^oadfij Cr hoc,inc^uk,Jtc ejje ptaandum. imo vsid hoc putandum non clh non «fitni dicitur ab' vilo Euangeliftarum neque verbunivlluti inhac biAoria ab illis ponitur, quod cd ducat. &:.qgod caput cft.non conue- nn hoc c^tesrs ChriAi vit$ : quiiemel aflumptam ferui tormam,vt lo- quitur ApoAolus,perfe contra morem dc c«dw< w- Sbta. ‘Gn interius erit agendum , ad fedionem t x v 1 1 j. Tol- lebam manum dc tabula: fed reuocat meiii lineam exemplum Angu- laris audacix in tradandis facris literis, quod Aatimfequitur.i Nam quum dicat Iohannes xni.4. dc Chrilbo ad lotionem /e accingente* ?iAvca ?^'i;«!7ict,a'^e/po«tf,hoccA pallium. vtoAcndimus ; & dcco- dempoA lotionem peradam,4^ijtCi tJ, bus iacuiffe quinos. Sed raro fadu legimus, vt quini vno in ledo accubarent : & quare tres potius ledos in eo cccnaculo fuiffe qudm quatuor aedamus, rado nulla fuadet oeccfTaria. Nam aicliniu illud nemo Euangeliifarum vocauit Quemadmodum autem oeci triclini erant muld, fic & tetraclini , vbi quatuor ledi , pentaclini vbi quin- que ; hexaclini, vbi fex ; & ita deinceps : nam cikvi.i^tutnt- atque edam iumimxMV, vbi decem,fexaginta 8c centum ledi in hifiorijs Grzcorum legi fcimus. Petrum autem cum Domino 8c lohanne in eodem ledo difeubuiffe, nefeio an padatur dici vox iAi«" non enim poterat commode illo fitu , oculorum nutu dare fignum fuprafc cubanti. Et vere, fi proximus lohannifuiflet Petrus, verbis poterat cum illo agere, vt oculorum nudbus non efTet opus. .Quod autem facra Domini Coena cum Apophoreds comparatur , adeo vc did videatur mos ille quafioccafionem pratbuiffe illius inffituendz ; hoc equidem vix ferendum exilfimo. C^id enim commune terribili myftcrio , cum Apophoreds Gendlium, quibus originem dederunt luxus, deliti; & lafciuia ^ Sdmus Euchariffiam d Grzds Patribus non taro didam quiadifcedendbusex hac vita communi- cabatur.ficut paullo poft oftenfuri fumus : at propter leuem aliquam eonuenientiam, ioffiiudonem illius ad Grzcorum vel Romanorum apophoreu referre non debemus, nec fine piaculo pofTumus. Om- nino ad Annales Scclejiajlicos /f.pp sino fi exemplum aliquod Clvifius eft fecutus , aliuudc id petere^ quim c rtdbus ludaicis in celebratione Pafchatis , fertne impium vi- detur. Quare illa potius confulant ihidiofi Ledlorcs,qux de fecundis menfis in folemnitate Pafchali lofcphus Scaliger & alij viri illarum li. terarum callentes dudum obferuarunt. Nam & quz mox Baronio ijs de rebus adnotantur, ab illis fontibus deriuata. XXVI L ^^eUitur ohferuatie 'Barony fuper caujfa contentam de primedd inter ./ipojlolos, poH 'vltimam 'Domini c aenam. Anki XXXIV. Num. XLII. POfthzc fequitur obferuatio, prorfus quales elTc omnes vt pluri- mum Baroni) 'PmanK, in fuperioribus monebamus. Nam quia Lucas narrationi de infiitutione S. Eucharidix fubiunmt llatim D hiAoriamcuiufdam fiArnouitr, quxfuit inter Apollolos, dum inter fe quxrercnt» quis ex omnibus ellet maior : Baronius occafionem im> quirit, vndceiufmodi quxflio orta fit illo tempore inter ipfos: atque cam i k inuentam , vult d nobis magna cum attentione audiri. inquit» ehfemationt S^nimif nm^uam Apojiolos de primatu qu'<^ci;ypp longius aber- rare. Etfi ad vltim^mdudum' odiorum jiqeam eftperucutujp .ne- que vlla amplius, niQ jn vnica Dei mifefib^rdia & rum. Magna enim eft vis veritatis j fi quis illam, quae natura fua fim- plex eft, limplice animo & fine mangonio proponat. Non debebat Cardinalis Baronius, qui opus Annalium in fe reccpilTet , huius pul- cherrimx laudis palmam alij concedere. Atenimuero longe aliam fuilTe illi mentem, & ab huiufcemodirandiis cogitationibus, ipfum fuille alieuiflimum, vel (ola hfcpars Annalium luculente probaucrit. Id namque vnum tota hac difputatione , & aliquot alijseiufdem ar- gumenti, cum in anno quinquagcfimo feptimo, tum alibi , videmus ipfuni agere j vt omnes opiniones circa hoc lacramentum, quas in Ec- clefiam Romanam longa dies iuuexit, & quxeunque ad hodiernam illius pi axin attinent ; mordicus propugnet. Omnia Baronius probat, omnia tuetur ; & quidem pari contentione omnia. Illam igitur, cuius modo mentionem faciebamus, comparationem omittit, ipfam adeo tanti huius facramenti infiitutionem Dominicam , Euangelilfis accu- ratifiuneddcriptanij&aPaulo Apoft^do totidem fere verbis repeti- tam, pene pr^termittit : certe in Annalibus fuis,vbi alia quamplurima minoris longe momenti folet recitare, non delcribit: deniq; ha breuiter llridfimquc Dominiexinfiitutionis verba attingit ; vt lo- cum illum,ceu in vadofo mari pericuidfam aram , vel nautragijs mi- famem fcopulumjconfultoconiilio euitafie queat videri. Olim tuillet hoc valde mirum ; nunc aliter viuitur , pollquam Romx femel con- ftitutum elfjveri rcdlique normam in caufTa religionis efle non verbii Deijtioiv antiquitatis confen(um,(ed Ecclefix.hoceft.vniusPap^in- fattibilifatem. Igitur inter ipfa prima veiba huius fua: dc EuchaiilUa difputationis, vocabulum Transsvbstantiatio heri & nu- diurteitius natum, & Ecclefif Dei funclhini,vfurpat Annalium pater: fCm ipfam ic. dogma, poli tot lecula iancitum, ipreta operis fui lege, qu* fes finguUsfuoqualque loco ac tempore narrati poAulat, hic adlVruiti dodriiiatn de facrificio, non quam vetus Ecclefia nouit ; fed diam qux ab aliquot feculis in Romana cepit vigere , magno co- natu hk defendit : facramenti huius niutilatiouem , iniientum plane nouitium, & vere, vt cum Cypriano dicam , furtum fpirituale, falfo obtentu antiquitatis, alio hbius tomi loco tueri non veretur > linguam peregrinam, cxprclTis verbis Paulo' damnatam, & vno verbo, ritus ornnrs.qiii pemnentad modum celebrandi buius myfterij hodien- mim, tum hoc loco, tum alibi, quoties datur occdfio, fine vlla «cep'- tio»e detendit. Poilrcmo diuerfa lenrientes de hoc venerando (a- crainfcnto, quonlni alios fola vis confeientix & odium tot ootutatum Digitized by Coogie ad. Annales Scclejiaflicos'^. 50 j in re tann momenti, vt a Romanis fcfc dillungcrent compulit $ alios fortalle cauilx uefcio qu^multum diuerlx ; omnes pariter a Baronio, tot tantarumquc nouiutum patrono Novatores appellamur. Atque hxc (umma eft Baronianx dodiina: & dirputationis huius ac hniilium aliarum : in quibus pr^ter commune ieculi malum, in lludio partium ^i?wkIaa), Sc cupiditatem iure vel iiiiuria vincendi, nihil equi- dem animaduerto fingulare. Nulla hic ex erudita antiquitate obfer- uatio non protrita : nulla canx limplicitatis reucrentia: nihil deniq; co viro dignum, qui in operis honte omnes, etiam in alijscailris mi- litantes, ad dilquifitionem rerum a fc traditarum pruuocallec. Quod li ne illi quidem rcrpedum vllum primxuxiidei habent,qui eximiam prx exteris notitiam illius, & profitentur, & tenent : quid d Vafquijs aut Suarijs , & id genus Scholalhcx palfdrix athletis xqui fpere- mus ; qui vetuffatis auream fimpliceiuque veritatem , fibi vt plu- rimum ignotam , ne poliunt quidem vel amare , vel deflderare ? ignoti enim, vt e(l verbum vetus , nulla cupido. De Baronio vero Sc hac illius diilertatione , an ita fit vt modo dicebam , rellat iam videamus : neque enim committendum efl, vt rpeciofo Annalium titulo tyronibus fucus hat,& recentibus deprauationibus opinio falfa vetuAatis concilietur. Tu modo LedorChriffiaue, xquusades, & ad cognofeendum de re longe graulflima , quxque ad falutem ani- mx cum primis pertinet, aniniuhi adhibe' ; quantamque rei qua de agitur magnitudo dcllderat, prxfb attentionem. Ego alio in opere, quod iamdiu ferio medicor, de tofo hoc argumento,volente Deo, hde fi^ma & accurata diligentia ^4furus ; interim Baroni) veftigia perfe- quens pro ratione inllituti , ex vberrima mefle pauca luc delibabo. i^XIX. yiJitiisaJ primam partem huiiis 'diJ}utatmU. (Jo^mtio rerum ex accurotacoffutione nominum. ... I 1 I D £ H. ORditur Baronius difputatibnem fuam ab enumeratione varia- rum appellationum , qux facramento Euchatilhx reperiuntur ' attribuex. optimo fane coqlilio : .fed quod minus telicitercfl exeeutus : oam & multa nomina prxtcrmi[tit,& eorum qux affert yyn non explicat. Atqui cognitione cum primis digna res hxc eff ; pulcherrimx & aoimaduerlionuo^ grauiffimarum plena. Vt veriffimu ]:dc quoq; appareat illud.PiatowK in Gorgia, t« rH ^ 6|^’An, unttf4 '(dt cpgnitioncm nominum fequitur terum ipfaru cognitio. Sapiens qnoq;.Epi6fctuj,vci;e & laptemcr, Tnq'. SiCnat i r '(Mqurjos. Galeni etiam vbx ^,libro tertio De hmpL. . cf:.. i :: ^ f ^ medic. 504- ff- Qafatdfoni Sxercit. XV L medic.&c. >!t «o^ % f' ¥ ctnturbdtm nominum 'tfui, ^imatur in Scripturis. Quomodo Otru Jlus hanc ctniunBionem procuntit. eius defiderium adeo d natura mjitum, tt eius "mira ternis fit in firiptis philo/ophorum. Ot^mta in eum finem d Deo ordinata. Sacramentoru in communi opere epem rationes d 'uurja,’a»jsu<4ii, Vpa rjnatla t5 tuivns tV ^ a/rat n x^cS/uSf>, xatKnda av owtoi^Ps *rv Xe^joJ’ i C^pe henedi&ionis cui heneScimus, nonne communio pmguims (jhrifii eB? (s- panis quem frm^mmsynm^ptertkipatio corporis Domni eH ? Non appellat Paulus Coenam Domini Com- munionem, tanquam pre^rio eios nomine ; led vim St cfftcstdatn Sacramenti huius exprimetis, aiteamcITe eoniniunioneni ,-ftoe par>- ticipadonem corporis CbriAi : AgniBcam , EuchariAiam legitff mo modo fumptam , inAvomentum effe eiui tioniundtOnis , per quam in corpus vnum euil¥ filio Dei y lcfu ChriAo coalefcimus, & cum carteris edam omnibos.fi/,/«,, Ecclefia /W/i vtahquot loc«m Apocalypfi, & m. Corinth. x i. a. ChriftusappeU latur mrww Ecclefiac fuac ; quo perfinet epithalamium Pfalmixi.iv & illi fanOi amores, qui deferibuntur in Cantico canticorum. Et vt Ocnet 1 1. 24. lubentur lunih coniugio deferere patres & matres , vt adhxreant fuis coniugibus ; fic Lucf xi v. 2 «1*1?, Mtare m /tm : verum edam 1«^ inambulare , velut in templis fms nempe. Idem Apoftolus fitpius alTerit, Chriftura fratrem mfim #,/iue vt loquitur Rom.v 1 1 1. xj,. dicit etiam aliquoties.fidclcsar5««» indwfe, vt Rom. xm. a 4. CaLiii. 27. quo ^«aans d.cebatChryfoftomusinxxi.Stratuarum; Chriftum iiis c/lenonfolum caput, domum, menfam, radicem, fededamve- ftem ; quando in bapnfmo Chriftus induatur. Paulus verd alibi non folum c/Te eledos membra Chrifti confirmat, fed cum hac adiefiione. Eodem foeeiat&concioChri^^ Sffz in yo6 ff' Qafauboni Sxercit. XVL in fexto Iohannis, in qua toties repetit, fidelium ciborufn proprium dJc cibum carnem fuam , & proprium potum fanguinem (uum : & quod apud eundem Euangclilbam dicit Dominus, jt •vitem ejjfe, fideles palmites, denique hxc coniundrio tam axGt^ ell, vt non dubitarit Hila- rius libro VIII. de Trinitate, naturalem Patris & Filij vnitatem affe- rens contra Arrianos,qui voluntatum eam effc vnitatem volebant, ia exemplum adducere naturalem noftri cum Chrifto vnionem , atque inde argumentum ducere ; qu* tamen caute accipienda lunt, nec prxter audioris mentem vrgenda. Porro huius tam ardx coniundfi- onisvt capax fieret homo, primum creatura ; deinde creatura labe peccati inteAa, ac proinde pcxiiis Inferni obnoxiadiocconfilium ini- uit profunda Dei (apientia; vt Filius iplius verus Deus, exinaniens fefe, & ferui habitum induens, humanam carnem affumeret ; & hoc am- filius, morte lua vitam nobis pareret, ac fimul aditum ad inxllimabi- em illum honorem patefaceret , vt fiamus >uttam itwnA confortes naturtc, vt kribit B. Petrus, in fecunda fuarum I.4. fiue vtlo- hannes ait iiutio Euangelij fui, Vt naai [ceremur potefiatem filios Vei fieri^ hoc eft,deos : nam quis nifi Deus potelf effe filius Dei? Itaquepaffim apud pios Patres legas, ( qua de le poflea pluribus agetur ) eledos io futura vita futuros deos: non vt veteres quidam hxretici , & patrum nofiroruni memoria exeerandus Seruetus impio fenfu,v^ u»’hlnuei I Etfi autem,vt ante dicebamus,e Paulo,fuit hoc myfferium de communione hominum cum Deo, prorfus abfeondi- tum, donec efi ccelitus reuelatum : infiiudu tamen natur^,etiam phi- Jofophns rudis quadam eius furpicio, ad rei defiderium videtur com- mouiffe. Nam Pythagorei primo, deinde Platonici, multa differue- tunt de fupremo hominis bono, quod ffatuebant io eo effe, vt Deo (imilU euaderet ac tandem edam Deus, quare edam aureum quod yount Py tbagorx carmen ita definit ; Ht 'albnAii^^ eauf i( aiSp cAAiSfiS* ^ CfkiitSmnf. atque ad Annales Bcclejtajltcos !B. 507 atq;huQC etiam finem fuiiTe telecaru paganicaru pofiea ofiendemus. Sed philorophi quidem ex primxux lucis reliquijs, balbutire de ilfis aliquid fortafTe potuerunt: certi vero aliquid pronuntiare, aut viam indicare edpcrueniendi,non potuerunt. Sacr; liter; vtrumq;abunde prxfiant : prxmium pietatis, quod ne capiunt quidem humani inge- nij angufii;,ob oculos nobis proponunt: qua: item a Deo iint eo per- ueniendi ordinata media, nos docent. Media porro illa (unt duorum generum : alia Deus porrigit nobis, Verbum luum nempe & Sacra- menta ; alia nos adiiibemus, fed gratis ab ipfo accepta, fidem videli- cet; quam coelellibus beneficijs accipiendis, lolam quali mauii homi- nibus a Deo elTe conccflam, omnes, credo, pif Theologi conleutiunt : nam de voluntate huminis,an & quatenus illa pofi acceptam gratiam Deo in hoc opere cooperetur, non eft hic dicendi locus. Dicitur igi- tur Chrifius habitare in nobis P e r F 1 n e m, Ephef. 1 1 1. 1 7. & Chry- foftomus in ii. Timoth. homilia fecunda diilercns de baptifmo & Eucharilhx perceptione, S «riV(,ait, 'ni-Tnt^ui '&i. totum opui eH fiJer. iterum ibidem, TiintrUu rUu S cV«|i>«?Ta,. & fxpe alibi docet idem. Cyrillus quoque in defenfione anathemifmi x l contra Theodoretum, exprefiilTimis verbis, vt & alij Patres Grxei ac Latini paOim. Et verbum & facramenta tendunt eodem , fed diuerlis non« nihil vijs. Verbum Dei per minilhos ipfius prxdicatum, voluntatem eius patefacit, promi/Coues declarat, vocationem proponit, gratiam fpondet. Sacramenta eandem gratiam, propius, vt fic dicam, animis Dolfris admouent,& exhibent aliquanto efficacius. Sunt enim organa illius & vcluti canales, pignora quxdam futurorum bonorum, & hoc amplius fidelibus focietatem corporis vnius inter fe colentibus, vfum pr;fiant teflerarum. Atque hxc quidem ordinaria funtinfirumentat quibus ad falutem hominum Deus vtitur : exterum caufTa efficiens, vnica efi Spiritus Sandus : cuius efficax gratia per Verbum & Sacra- menta illam de qua diximus communionem cum Chrifio nofiram in nobis operatur. Sunt autem Saaamcntorum diuetfx inuicem o- perationes : nam etfi vnus eft omnium finis, vnum opus : modis ta- men operantur diuerfis. Itaque propria baptifmi operatio , dicitut regeneratio, flue : quia per falutaris baptifmi aquam Adamo veteri morimur, nouusin nobis tormatur,atque adeo ipfi creatura noua euadimus, vt loquitur Paulus Calat, vi. 15. qui edam mutationem hanc qu; fit in nobis per baptifmum, /U4ra/Mp & fimus, vt dicebat Paulus, caro de carne etus , oHa de ofilbus eius. Quam ob cauflam hoc facramentum dicitur per excellentiam Communio ; quia hunc mo- dum Chriftus infiituit longe efiicacilTintu, perficiendx vnionis quilm arAiUimac inter fefe & membra fua : itemque membris ipfis inter Te: nam tcAe Paulo , vnum corpus multi fumus omnes qui dc eodem pane participamus. Fit fauc illa communio, & per Dei verbum, & • per baptifmum : nihilominus tamen nomen Communio EuchariAias tribuitur ceu ipfi propria. Rationem aAert Thomas hanc, Parte 1 1 1. QuaeA.Lxxiii. art. iv. Dicendum, ait, quod id quod eil commune omwbus facramentu, attribuitur hukantonomaflice propter exceBentiam. Sed longe vberius Dionylius Areopagita (verus anfalfus ; feriptor certe anti- quiAiuius ; ) hanc quarAionem tradauit , Hierarchic Ecclef. capite tertio. Proponit eruditus ille feriptor huiufmodi dubitationem : re nomina communia ? a)i,n, de Euchari Aia itdnyftunu, peculiariter T>/urfmtur ; ltcynX*~ nxii fer^yf*a-n(vnitaie Deo conuenientecmtrailione,commu* mone atq, '»monem tabis lar^turcum Vno, id cA, Deo, qui cA vnus. Re. fpondet aute Dionyfius;EuchariAiam propterea appellationes omni- bus Sacramentis communes fibi vindicare, quia reliqua,^nempe bap- tifmus & confirmabo , de quibus ante' dixit, & ordinis facramentum quod poAea explicat, per EuchariAiam perficiantur : non enim per- tedfe illa tradiu cenferi , nili acccAerit EuchariAia , quafi exterorum confummatio. Hoc propterea didt DionyfiuSiquia in veteri Ecclefia bapnfmum & chrifma Aatim fequebatur EuchariAia:quam etiam in- fantibus, vt reliquis dabant. Addit, fimillimum polle & in bapiifmo obferuari , quod cpaitaucu iOuminatio antiqux Ecciefix dice- . batur ; quum tamen donum illuminationis edam alia facramenu conterant Hxc Dionyfius. Propria igitur huius facramend, quod Ctmmmo I v ad Annales Scclejlaflicos jbp Communio A\c\X\it operatio non eft, ipfa communio , fiue coniun^io noftra cumChriilo : {ed tantum modus inferuieus illi coniun^ioni, quem ede diximusi manducationem mydicam corporis Dominici, & potum eius fauguinis. Quod dicebamus, commune eile omnium facramentorurn^ operari noitram cum Cbrilbo coniundionem,adeo verum cll: ; vt quidam c Grxcis,quum de facrainentis feriberent, titu- lum operi prxfcribcrent, Fliti rit Xsiwi 'DeconnmHh ow cum (hrtfto 5 Ijue, quod idem eft, n««/ -nlj eV CjcHc, T>e 'vita mU?nfio. In Ludouici x i ii. Regis ChriiiianifTimi Bibliothcca.volu- men extac Nicolai Cabafilx, Termones xii. continens, quorum Tep- tem iuferibuntur fleca' i»< ci «C**»*. quibus agit auAor de facrameutis ; qux lunt illi, vt Ambrofio, Cyrillo lerofolymitano, & pleriique veterum, qui de eo argumento fcripferuntezprofedo, tria numero, baptifmus, ChnYma , fiue conrirmatio, & Coena Domini. Exponitur in illis fennouibus, quid & quo modoracrameotafmgura notham cum Chrillo coniumfrionem operentur. Legi eum librum aliquando magna cum voluptate , & more meo Excerpta confeci nonnulla { fed vtinam liber ipfe ederetur ; dignus eh enim quem non ignorent pij, /lue ftylum fpedes, fiue rem ipfam. Interim lemmata ipfa illarum feptem orationum, /iue fermonum, {^Vi ipfe dicit,) fubijciam , vt tanto melius pius & eruditus Lci^or, id quod diximus intelligat. a. rilti ntt d!i XtiT'» T^Xtiq-o |3. rUe} ^ XC/Cq'» ' ivi «£< t5 aylu PiAifllirimjLitf ■<2lm otco^ •n\uai T» c> Xe>q'« ’ 7. riesi Di{ 6» Xc/iq^a ■ n TV 5si*™'tV /a/pU ' i^u» ?i'iel awt- nAei lurtii iiSvtim « ipm hAit». ■J'. ritii Ti,( ■ “Ztiit mcvii^iUia turf ristl ■»« ci Xpi<;-u C,an(' i tV JunAqjie/v. n«pj 7»« c* mivrnf ® /uifivtif^ioi aOTiui. ' rU^ T»4 e!» * tm7a< 7^ t ptpu/niiiw, PS fufpi' flat 71» tpH i rum adionem, qux facto & communi conuiuio conllabat, d potiorfi parte vocat Ccenam Dominicam. Vere «lim obferuat Chrvfofto- mus , Paulum eo loco appellaffe /'/•wo» «mm;, quod erat potius, fi temporis rationem habeas, prandium, mane enim fine dubio Corinthi Euchariftiam celcbrabant,quam lequcbanturpoftea epulae communes, caulfara aftertCfaryfoliomus, 77 teoripoc 'Vt remitteret iUos um itide dd iUam "veiperam, qua Domintu tremenda myfieria tradidit. Hoc autem fig- nificat magnus ille Pater: quum pro vfu Ecclelix, quem ipfi Apoftoli haut dubie inflitucrunt, communicandi mane ante vHum dbum fum- ptum, conuiuium illud coelcfte dicendum effet a^'vao comuium nuBum reflat ; cjr quia atemum Dei comuuim no* kit in extremo praparalntw, re&um fmt, fvt hoc non prandium, fed Cama 'PriuKii)t^'rd\a4'Ptijt(^i)t,sictyS^i'7rvirti( 'Z^tunt, (cenam ^manis didam, oh xeuauM; communionem ; 'veteres enim <^omanos fidos modice prandere fohtos ; comare Vero yna cum amicis. Photius obferUat, Papium, quando dixit, eiyt^ vlurpalTc/^* 4«ov pro itj' ticu -ji-n i hoc, vt videtur fignificans,- plifcis temporibus omnia cpnuiuia fuifie appellata edam quz rion fierent in fine diei, vel certe illud de quo^Paulus loquitur ratione hbr; (tiii prandium podusfuiflc quam coenam. quare edam Chryfoll;o* ntus tomo v> p. 367. hunc locum trac'tan^,' appellat commttu^ conuiuiusa , quod Paulus hic reprehendit , & vocat. 1 Sane ir:. Ttt quum 5tz Jf. Qafauhord Sxercit. XVI. quupiiti multi* paganicis Taais epui? agitarentur; ftr7r«t illa fere no. minari inuenias non narent ; facram vero coenam circa vefperam fumerent,7ilWm'Me^ir/L(^ ait Soaates, Sed Patres fmidas reddunt rationes, cm Do> diinus quidem in coena, vel potius a coena, hoc Sacramentin»ioAi< tuerit : nos vero eam temporis circum Aantiam feruare non debe»* mus, certe non teneainur. qua de reetiam Cyprianus agit in epiAola ad Czeilium. Narrat Chry foAomus in epiAola ad Aeacium , inter alias criminationes fuiAe hoc quoq; Abi obiciAum , quod poA fump* tum cibum communionem dediAet ,• quam accufationem ipfe vt gra* uifAmum crimen a Teamolitiu: Id fi feci, ait,^C4'A»< uiXeiT^c* ■>»< f,a. cors & imperitus nefcit , quo fenAi tot pijAimi Patres oondefccnAo» nem in diiputadonibus de religione laudauerint. noS enim cum Pa- tribus & loquimur & fendmus. Sed omitto feram illamtruculentam, nihil nifi Regum parrid^a vel in louis patria , veLin nbe fepdcoUt ' Ttt a. cdoAam Digilizedby Coogie ff. Qafaaboni Exercit. ^XVI. edocAam. Occaiionem inuebendi in me Crctends Alaftor arripuit exeo, quod dixiiTem dellderare me in nonnullis lefuitarum modera- tionem aliquanto maiorem & nonadeo pr^lnuffaim.fed piaav)/^*». (Um temperatum , animum. Non defuilTe mibi iuftam caufTam cur illa dicerem, vel ex ijs lepori conllabit,quae hic fumus diduri. Nam quum inter Protcftantes confuetudo illa inualuerit, vt facramentura Euchariftis Cemm Vomim plurimum appellent ; auTus eft lobanoes Maldonatus dirx impietatis propter huius nominis viurpationem illos arceiTere. Longa igitur digreilione ad Maith. x x v.2& demon* ftrarc conatus eft, vocabulum C oe n a de facramento neq; in Scrip- turis vfquam extare, neque d Patribus vnquam vlquam ede vfurpa- tum. quinetiam affirmat idem, TatrtshefMduxiffihoc /ocramaaumfvo* care Canam, (^aluinijld c- nplai. atquein eo Termone ICufiMxgV manifeiliilime interpreta- tur de S. Eucharidia. Idem Pater tomo vii. ad fcandalum pafros,j p. 26. (Ui/siK»K, (PpiiUiiXiqiVv. In fe- cundi oratione Nazianzeni leges camam JplenJidam E» mngelicam ; 8c Tunt viri dodi qui referant ad Cocnam Domini ; in his etiam Benedidus lufHnianus. ego non exiltimo de facris myHerijs ibi loqui Gregorium. Dionydus Areopagita, capite iii. Eccleiialhc^ Hierarchiac, quo loco agit de Coena Domini, adionem Chriili in qua Cocnam Tuam inflituit, nominat 19 : vbi obTeruat Maximus, Ccouim appellari Dionylio ipfa myderia. 'Zti/uuu, 004, ait, i^n 3 >UfC]XMTV Kog»» J'^'Woi'7^ %lui /jiuiri-ptat. ibidem,& apud Pachymerem, alterum interpretem, atque etiam apud alios Patres Grxeos, canore de participatione mylTei iorum vTurpatur. In diTpntatione de PaTchate veterem Icriptorem produxi- mus, cuius Tunt huiuTmodi verba de Chrido Tua my deria iudituente,' 3' }S}si X<(W«ir efx-yt. Protulimus edam Cabaiilx verba -n' 3 !t^t conferat ad vitam in Chrido. & TxpeineiusTcriptis xvptaxcri aut fWfiKof , aut le(fi J^^Trrot Eucharidia appellatur. Liber de ccena Domim,qui habetur inter opera Cypriani, non tamen ed Cypriani, Ted medix vetulTatisTcriptoris cuiuTdam, vt legi in manuTcripto codi" ceilluiTrisBibliothecxOxonicnfis. Mibi tamen videturislibereti- amli Cypriano TalToaTcribatur, maiorem fapere vetudatem, quam multis placeat. Inigitur libor infciibitur de ra/M Demini, quiinterpre- tantur eam de Todiuitatis illius die, qux didaed Coeni Domini, ne vnom quidem in toto libello verbum podunt deprehen- dere, quod ipTorum Taueat fententix. quum tamen in omnibus enis argumenti orationibus, quales Tuntmter opera Birnardi Tedecim,aut leptemdecim,&'apudaliosnHiltos, aliqua, vtplUrimum , fediuitads Commemoratio dni Toleat,cuiuscautfa'TancTGdpt^.quare fine dubie) in libeihCypiiaim;adrcripdiDtfCTiptk>hd Ca?if4 Domini ed-iffaEdchrP- ridia Hieronymus in verba Pauli : Dominica eaHa^etntomnme ^eeoitfi munit. 'CQutiA-tmimidao^itur, quia Dominus in Cana tradidit faercu menta. ff’ Sxercit. XVI. mentd. B. Auguftinus epiftola c x v 1 1 1. Jfojlciiut alibi dicit j Qmuemtm tihui ergo otmnicm casnam manducart. hanc tpfan acceptionem Ettcharijlia Dominicam coenam kn^canx Liturgia, vbi multo crebrius occurrit appellatio Htfy Cmm munensfi^UrdsSs^. . , JW’ X^XIIL ETAOriA. ®. 517 XXXIII. ETAOriA. BiUtDicTlo. quid Jt^Jcoii ytn apud num. Conficere corpus Cbrifii ; Jiutt facranjientuiq corporis Chrifii , aut fiaiilitudinem corporis Cbcifii. , Quj/im. idem, cotpm. (mia Ucete, aut aeite dicitur, Visbt>udiBionu fammerUalit.quofeHfu dicatur Sacerdos conficere corpus Cblifii ; quum elemento» . rum JanEbfkatio Jit et Dommo. o»*» XeiwJ in Litur. gqs. a^ ' yia igitur efi ipfiim Eucharifiiae (aeramentum. & ita po (lea hcc vox eft accepta. JEuaugeliftx & A poiloius Paulus in explicanda ho- rum diuinorum myderiorum inftitudonc , duobus verbis proaiifcue vtuntur,ad declarandam Domini adHonem , 8c « ex quibus verbis duo huius (aeramenti nomina originem halAiereot, Bdogia, & Euchari/lia. ytraque vox d parte vna totarnOomidi adio- oem defignat. Nam Chridus in eodem adu , dtDeum Paarem (au- dauit, & gratias illi egit, & hoc amplius panem fandificauit, hoc ed, con(ccrauit in vfum Sacramenti , vt rilrt in myderio corpus , fiue caro & fanguis Chridi, dcutipreodeadit cum>>tj» ^ e>j^^iu<>^bencdidione & gratiarum adi* one conlecrarc in Sacramentum corporis Chrilhi SinuU oblatio, Iiift»: nus ak, fi^a nat panis EmbarijlU ; 'i eis -tv U- ov< X&isTw, 0 Kufti«« n^iSurut qni/fi j qutmin memoriam pafiionis fure Dos rmnusmjler tradidit ( pracepit,) fixere, alludit lufHnus voce WIi ad vrti cem Chrifti apud Paulum I.Cor. x i. 24. Tiv -mtu^ facite ih meam,Gue, mei recordationem. Latina Ecclefiaineam* rem verbum ^ere interdum vAjrpauit. - vnde eft apud Auguftinu, di Tritutatc4ib.in.c^: x. panis ad hoc fa£bts, hoc eft confecratus : fed e** dem pbrimum frequenuuit verbum conficere, vnde eft apudLStini' hngux -Patres dc faccrdodbus vfu tritiflima phrafis , co^cere eorpus’ pro co ^uod dixit luftitius nnuti, panem facere^ vel Hieronymus ad Heliodorum, de Sacerdotibus loquens, iqui Apojioiici fuccedentes, (hnjli corpus ore (aero conficiunt., idem ad EUagriumi, M presbytermim precesfdsrijh corpus fangtifq, conficitur. ' & ita paffi m apod Latmos Patres. Quid eft conficere corpus Chrfii ? eft conficere iaCTir- DMOtum corporis Chrifti. nam vtroque modo loquuntur Patrest ^iorWcrimine; Ambrofius, de ijs quimyfterijs initiantur, cap!'ii rx rirgine eff. idem Delacramentis Ub.ivL P*®- rttf colficratur DenerabtU facramentum , iam non /ait ,ftd ncifimum Cr JanBffimum corpus fium creat , ey finflificat, ir hencdkir. ipfum quidem Do mini corpus iemel in vtero gloriofa; Virginis crea- tum, conceptum & formatum, atque ex eadem pollea natum, neque vnquam efle defijt, neque iterum hiit vnquam creatum. Creat igitur corpus fuum ChriAus, quando, ficut loquitur Beda, creatum panis cy rvini tranfit in /aeramentum corporis Chrifii. jiue quod idem ell , quando CbriAus virtute fua panem & vinum immutat vt fiant facramenti corporis fui. Visenimbcnedi&ionisinhocfacramentoeacA, vtres natura fua communes & fenCbus corporeis percepdbiles, -n •mt Vt loquitur Tbeodoretus, Sc po Aea pluribus exponetur, id cA, poA acceflionem gratix,myAerium contineant fuo modo , & figniAceut, quod fola mente concipitur, fola Adc percipitur. Ideo di- cebat Hefycbius in Lcuidci caput xx ii. 14. fanddficationem myfbci facriAcij, & mutationem, cAe d fenfihihhus ad intelligibilia tranfiattonem. Hoc voluit AuguAinus, qui tot locis diAinguendum monet inter fa- cramenta corporalia, qux ipfe dednit, y^ndCH/a rerum dtuinarmn fvifibri hilia,8cinuifibi!cm gratiam, liue donum fpirttuak, quod per facramentum exhibetur, vt in libris De dodrina CbriAiana, De catccbizandh ru- dibus, contra FauAum lib. x 1 x. in lobannem & fatpe alibi. Porro etA dicitur edam Patribus Sacerdos conficere corpus Chrifii, vel /aeramentum corporis Qirifii i pr optio tamen loquendo, non Sacerdos, fcd CliriAus ipfe eA, qui totum illud myAenum con Acit , Acut alio loco pluribus exponemus ex AuguAiuo,& CbryfoAomo,& alijs Patribus. Vide ad num.Bar.c x c v n. Prxclare Eckbertus contra Catbaros,fermone xr. Q^od dicitur Sacerdotes corpus Domini /acere, fiut conficere, quod idem Jbnat in laico fermonc,non ita mteUigimus,quod ipfi corpus Domini quafi de nouo creent, es- eiej/entiam dent: fed eorum facere, nihil aliud ibi esi, wfiquod /uperidud rufi 5ZO * ff Qafauboni Sxercit, XVI. tufi pam vt Spiritum Sanblum fuum immiltat 'fki & t-vjAxni, vel aiu-^m appellant, vt lobannesDa- malcenus, Maxinrus monachus, & Anaffaiius Sinaita. A lij interpre- tantur odendere aliquo ede^u pratientiam Tuam ; quz eft Betlarmini etiam fententia , libro i v. de facramento Euchariltis, cap. X 1 y. & quidem non male poteft exponi offendere, vel etiam attollendo offendere. Verum ex alio cinfdem Bafilij loco difeere eff,fuifTe id verbum alio fenfu vfurpatu ad denotandam illam partem Liturgix , qux pertinet ad panis & vini confecrauonem. Locus Bafilij eff in capite xx v 1 1. libri ad Amphilochium de Spiritu Sando. Nam vt hoc obiter dicam , magno Brafmo notvafTeotior, qui partem poffremam eius libri fufpedam habuit : parum memor, Iohannem Damafccnum bis ciusmeminide&';&'oi.io'n>x{V‘^oii librum nominafie ; quia in capita diuifuseflct triginta, vthodieq^muiditur. Omitto nunc graucs alias cauflas qux me mouent. Bafilius igitur in eo libro ritus facros aliquot commemorans, non c Scripturis denna- tos, {ied Apoffolica traditione acceptos, inter prima exempla popit^ pi/uatn 'm aiutii^u iv 'zvt i « Ferba quapertuientad inuocatione fuperojknjtonejhoc eUicanft^me panis Ettcharijlut poculi benediSlionit. quis poteff dubitare,prxlernm fi totu locum legerit, hoc loco efle confedionc facramennEtH chariffix ? & fciuni periti Grjce -dmUlxtv^, atq; d>cJsl>uiv^^t^e non off enfionc rei alicuius figuificare,fed efiedionc:& quide folent de re- bus magnis illa verba vfurpari, vt ip principio mellitiflimi Herodod, tfyn tuycLfisf ^ Quare dubitari, mea quidem (ets~ tentia,non potelf,quin in Liturgia Bafilij, id fit, quod Hiero- . nycpus,Augulfiuus & alij Patres Latini dicunt conficere corpus Cl)hJli-,Gr corporis Chr^i. Obferuabamus non diflimile verbu in ea- • “^“d alios Patres, quali dicas,repente exiffere,& con- ' fpiciendum - ^1" ; »k I J ad Jnnales Scclejiaflicos *B. 5^1 fpicicndu fe dare, docent enim Patres, ad Sacerdods inuocationc.pcr Spiritus Sandli operatione, clemenu fandificari.fic vt quj prius erant tantum panis & vinu, iam incipiant dici & clle in myrtciio corpus & fauguisCbriftirpropterea dicunt i jde,Chrillu apparere in Eucharillia, & videri: nempe oculis fidei, vt difene exponit Chryfoilomus libro tertio de facerdotio. tv-™ -nt 7a<^u(. hocomnes faciunt-, (vt videant ipfumChriftum,)po'Of«/of fidti ■ (cdhxc vberius infra exponentur. Hzc igitur efi Bafilij : hoc alioru Pauum Hippolytus Martyr, in libello De couiummati-v one mundi : i Q>u/t i «Mtoa ii X&isuci cV 7»« oht 4va.0Auie\iu4. non ccijkt iOu diebus pretiojum corpus ly fandus Chri[lu id efi, non conficietur facramentum Eucharifiix ; & vt fiatim ipfe fubijcit, Verbum conficere non defolo communio- nis facramento Latini vfiirparunt ; fed etiam de alijs facramemis : vt conjicere oleum,ncmpcia vfum Chrifmatis, apud Optatum libro fepti- mo: ficut apudiultinum conjicere p>mrm,quod ante expofuimus. Oe- cumenius verbo vfus in locum Pauli rupetiorem: * «Ja«- yimt Ary». Igitur **'/"> ItfVfym ^ nyo» crana, Vt in LitUrgijS, vel ii^TtoM '<$ aun^ Kvelu, vtin Afceticis apud Bafilium, henedu cere, fanS^care, confecrare, conjicere, creare, vel vt loquitur Auguftinus apud Gratianum De conrecratione,difiind.ii.can.LXXii. r» potentialker creare, iiem,in<4. aliquando fimpliciter pro Eucharilha acceperunt: vt apudC^rillmn in epifiolaad Cilofytmoi, ^tedea e-n fi4( ityULtrfur T fiur- ctKtcJ cbAsyJU/. idem in lohannem lib. xxi. cap. xocxix. aliquoties 'COUiunglt tib/ fu^ejidui 8e ^ aLyuo&al-cfjuruoii SiC yaL/iSt cilm dicunt, totum ordinem intelligunt iconfccrandi nuptias , cnius pars erat facramentum EucharifiI;, ficut hodieque efi in multis locis, & in Ecclefia etiam Anglicana. Aliquando dicuntur fingulx hofiix, vel particulz, quae communicantibus porrigebantur. Sicae* , dpe apud Cyrillum in epifiola ad Nefiorium, Concili)Ephefini,pag< 80. edit. Germ. n vm 7*)« ■« ^ Gl©* mens, Coaftitudoaum libro odauo, u-vj^iOT» t»5 Ultf IvPtsytaf cij/TV((i*n. blc eftvna particula panis confecrati. iterum idem, Mipl^on i ^ ^yot ttfVt tSiMu rtid ?\tyai^Ayt*'!sl( ciyioif. Appellaruntetiam partes confecrati panis^uas moris erat in primitiua Eccleiia mittere ad alias paroeciasi aut ad peregrinos declarandx diledionis ergo, & confenfionis in fide. Eufebius in quinu Hiiloria cap. X X V T. TnuTttn etbsfginw, id dixit. Poftea illa confuctudofiiitpro* hibita $ extatque fumma canonis Concilij Laodiceni , in hxc verba etiam apud Balfamonem. Tlttl tJ /mI ^ unam/uTTut. vbi notat Scholiaftes, iuifTe olim moris, miflitare huc illuc fanfta myfteria, fiuepanemfan-' (Sificatum in vfum myftcriorum , quod hqc canone prohibetur. Si- militer etiam Latini Eulogias dixerunt frufta panis beneditSi quidem, fednonin vfum Euchariihx; qui & mittebatur ad abfenies , vtfxpe legitur in epiftolis Auguftimfic Paulini ; & lacris peradis a Sacerdote, dabatur qs qui communicare non fuerant parati., vt eft in decreto, quod Pij primi nomine circufertur. Dabantur e;dcEulogi;&Catechumenu, qui ius fumendxEucharifii^non habebant. Itaque hoc illis erat loco (aeramenti : atque adeo facramentum quoddam hoc ilfis erat 1 nam ita diferte appellat Augufiinus libro 1 1. De peccatorum meritis & remifi- cap.xx VI.. laxiore videlicet notione , quia precibus (aniSifi* cabatur. Ac propterea panem illum vocarunt etiam quo^- niam locum obtinebat id ell,S.£ucharillix : hoc namque (ig- nificat 5' vt pollea dicetur. Extremx Bafilij Liturgix , (ubie^ funt hxc verba ; rLo ii^ipysttu g isfds SxSum S V««) dare pvtem ponit be» . ludtEli. Sunt qui obferuent non folum panem benedidum fiib nomt ne Eulo^aru tuilTc olim miffitatum ; fed etiam aba nonnulla, vt (ale& vinu. Conftat confuctudinem mittendi Eulogias diu tuifleia Gallijs frequentaum ; ficut teftantur.fcriptores Gailici/^ui eius mons faciunt mentionem' ad Annales Bcclejiajlicos jij tneodonem, vt Gregorius TuroDeDlis,& alij, quos laudat clariflintus Pithccus in Notis ad Capitula Caroli Magni. Nuperrime vero etiam formulas ea in re vfitatas, in Marculpho a fe edito publicauit, iuueuis propter morum lingularem probitatem, & multiplicem eruditionem mihi charidimus, Hieronymus Bignouius Parifieulis. XXXIV. TOSnMATOYXPlZTOT. Coms Christi. Origo appellationSs a formuU inflitutmu, mmtu Corpus rvarie accipi. Vijcrimtn itutr rm yifMm Cr rm inui/Hiile in Sacrameniu, quarum nomina /ape permutantur. Alia nonnulla, Anni XXXIV. Nutn. XLVIII. VErba formulx qua vfus elf Saluator mundi infticuens hoe Sacra- mentum, verfa funt in nomenclaturam iplius. Outit Dominus, Hoc efl corpui meum, & HceSl /anguis meus, inde fuiupAc vctu» Ecclelia, cum appellauit Coenam Dominicam , celchrationepi corpms ey fangtmu 'Domini , licut loquitur Augulhnus in 1 1 1. de do^rina ChriT Aiana : vel llmpliciter. Sacramentum cparct d Lucx xiv. i hinc apud Igna. tium in epiflola ad Smyrnzos 'Grmxutffto Coenam celebrate : etfi alij malunt ad Agapas veterum referre. Tertullianus vocat com» mm Vommkum libro tertio ad vxorem. Ambrofius conuiiuum EccUjut lib.i.de Abel & Cain. Optatus libro v. comutuum^niu* totum domo^m Vei eJl. nonnulli fuanJmt. Zeno VeroncDfis fermone ad neophytos> Hortor yos natiuitatu tanU fejia Ut» celebrare commo j codeflt prwtdioy Ime* JlotJalubri atque perpetue. In veteri Tragoedia. Qhriflus patietis , verfu eodem & prandium nominatur & coena. Sic enim, ait poeu, /iue ia fuit Apollinaris, (lue Gregorius Naziaozenus : ^?7rroi (Jyx.' ExepillolaAuguflini adlanuarium cognolcimus,fuifT« quafdam iu Africa Ecclefias, vbi Sacramentum celebrabatur fine diei: alias in quibus & ad mane & ad vcfperam. mane quidem, vt videtur propter au&oritatcm vniuerfie Ecclefiz, quz jam inde a pnneipio ea confuetudiuc vbique tere efl vra,vt fumatur Euchariftia,non i referis illa die, fed d ieiuuis : ad vefpcram verd^ vt pocefiintelligi ex Augu- fiino, quia Paulus hasepuias facras C»m« vocauit ; &quiafcriptum cA apud Lucam x x 1 1. 20. Smuliter Cr cafycan pojiqum cixnatut. Quae etiam fuerunt, vt arbitror, cauAx, cur illi £gyptij, de quibus loquitur Socrates libro quinto, priu/quam ad my Aeria accederent , laute ca^• narent ; facram vero cociiara circa vefperaoi fumerent,7d^t«M^ir|i^ {/49«/m5vTu, ait Socrates. Sed Patres folidas ledduut rationes, cw Do.* liiinusquidem io caena, vel potius a coena, hoc Sacramentum ioAia tuerit : nos Verd eam temporis circum Aantiam feruarenoodebea^ mus, certe non teneainur. qua de re etiam Cyprianus agh in epiftota ad Cxcilium. Narrat Chry foAomus in epiAola ad Acaciam j' inter alias criminationes fuiAe hoc quoq; fibiobieiAum , quod poA fiBDp* tum cibum communionem dediAet ; quam accuTationcmipfcvtgmA uiAimum crimen a fe amolitur; U fi feci, ait, at>CeM^ tSuxj. Porro etfi Grxci Ladmqued fupeiiore lo* •^»uuhocmyAerium fxpc nominent ^»wn« & CoenaorDoimai S tepe taiaso in. tibiis Ladoorum aliud eo nomine fignificacor , 'qudte • .1 ipfum ad Annalet SccleJiaJHcos 5?. 515 ipfura facramentuiD. Quum enim cfTet iniVtutuin, vt iile dies publica foiemniutc celebraretur, quo die hoc mylleriura d ChriHo fuitinlH- nitum ; appellatio Coma Vommi ei felbuitati cft indita. Vide Ihdorum De oflicijs EccleHaiHcis libro 1. ca^. x x v 1 1 1. Eligius fcrnione x i. Voctaur hac fe/lmitas Cocm Dondni , eo quod Ixc die “Domnus canamit cum dJfcifuUs^jeiuf^Saaamentit corporis (r /sn^dnu fui tradiderit. & in x v. a»t, fropter iUsm caujfam , quintam feriam dierum Coenam Domini ex antiqua 'Pa* trumconfuetudine 'vocari. In memorabili decreto Gelafij de libris Apo- cryphis, habes qux fuerint eius xute ledUones in Coena Domini, qug item in Pafcha Dosuini. Praeter coenam myfiicam fuit primis Chri- Itianis in vfu aliud conuiuium , quod Tertullianus etiam Coenam pellat,fufe defcribens Apologdtici cap. xxxix. vulgo rigape dicebatur, de quibus lege Chryfoiiomum & alios interpretes in fuperiorem lo- cum Pauli , & Photium ac Balfamonem ad canonem x i. Concilij Gangrenfis. Hxc caena d myfterijs toto genere fuit diuerfa ; & po- Aea templis eA eieda, ac tandem penitus fublata. XXXIL Digrejiio : rejfondetur MJdonati dijjnttationit qua probare yo* luU, neque in Scripturis., neque apud Patres nomen Coena reperiri -vfwpatsm de facramento BubariFlue : quorum 'vtrum^ f^um ejfe prtAatur, OJlenditur quanta peJUs fit m reb^one^ fiudium partium. Probatur omnia falfij^ma effe, qua in ea difi putatione affirmauerat Maldtmatss. Obiter perfirir^tw Jejusta Qetenfis. 1 a 1 D I M. HIc ego facere non polTum, quin Chrifhanos & vere pios Ledfd* res fub illuftri exemplo commoneam , quantum fit hodie ma» Ium vbi de veritate agitur in cauflfa religionb, ex odio perfbna- rum nata pertinacia , & illa quam antd nominabamus e Bafilio, dido veritatis, & totiasreligionisChriAianxabiuratio. Homo vx-> cors Sc imperitus nefeit , quo fenAi tot pijAimi Patres condefeenAo*' nem in diiputarionibus de religione laudauerint. noS enim cum Pa- tribus 8c loquimur & fendmus. Sed omitto feram illamtruculentam, nihil niA Regum pairid^a vel iolouis patria, veLtn vibefepticolli . Ttt I. cdodlam Digitized by Google 5*4- ff' Exercit. 'XFI. edodam. Occanoncin inuehendi in me Cretcnds A laflor arripuit cx eo, quod dixiiTem defiderare me in nonnullis lefuitarum modera- tionem aliquanto maiorem &nonadeo pr;lradhim,fed piaffzo'ui«- CaLni temperatum , animum. Non defuilTe mihi iullam caulTam cur illa dicerem, vel ex ijs letflori conllabit,qua; hic fumus diduri. Nam quum inter Proteftantes confuetudo illainualuerit, vt facramentum Eucharilhae Canm Domini plurimum appellent ; aufus eft lohanoet Maldonatus dirx impietatis propter huius nominis v/urpationem illos arceUere. Longa igitur cugrellione ad Matth. xxv.z6. demon* ftrarc conatus efl, vocabulum C oe N a defacramento neq;in Scrip- turis vfquam exure , neque d Patribus vnquam vfquam eile vfurpa< tum. quineriam affirmat idem, Ta^esHtfaiduxiJJihoc lacramentumnnh care Canam. facratneotum (inc dubio intelligit ; vt cilm ait i ofx AjSw 6i< t5 Kufi/ 1 vbi obferuat Maxinws, Ccenm appellari Dionyfio ipTa myileria. Ytiiutla. f04, ait, 6T1 ■a^^'orx(//iixxer, aut fWfiKoi , aut J^^Tirot Euchariflia appellatur. Liber de coena Domini, qui habetur inter opera Cypriani, non tamen e(l Cypriani, Ted medix vetulfadsfcriptoris cuiuTdam, vt legi iti manuTcripto codi- ce iiluihrisBibliothecxOxonienns. Mihi tamen videtur is liber ed- am(i Cypriano falTo afcribatur, maiorem Tapere vetuilatem , quam mulps placeat. 1$ igitur libor infcribitur de cana Domini, qui interprc- untur eam de Toftiuitatis* illius die, qux dida e(l Coena Domini, ne vonm quidem in toto libello verbum pofTunt deprehen- dere, quod ipTorum Taueat fentendx. cpium tamen in omnibus 'eius argutnend oradoitibus, quales Tunt inter opera B^rnardi Tedecim,aut Ieptemdecim,&.apudaliosnuiltos, aliqua, vtpiurimum , felliuitadi commemoratio fini foieat,cuiuscaufTa fancTciipC^^quare fine dubid in libelhGypriano adfcriptiiiiTcriptkinei Donrnli edr ipraEuchti^ riflia Hieronymus in verba Pauli : Dornimcaeamidelteteimmmtejfeeoiifi munit. 'Cobn A oMmideodicitur, quia Dominue m Cana tradidit facra^ menta. Diyiiized by Cooglc 5^^ ff' Sxercit. XVI. mentd. B. Auguftinusepiftola cxviii. Jpofto^^bictkkiQmueHitn. ithu6 trgo vocdm. Gregorij Magni locum pauilo ante attulimus y quo idem expreilis verbis affirmatur. Inno- centius 1 1 r. Myfteriorum Millae lib. rv. cap. xrt. ftdet quak c«r* ptu fwm Chrijlm dedit in CoaiOy mortale an immortale, pa/iibUe an impdJSMe. Bernardus, iiue alius Bernardo fortalTe antiquior, in fermone de Ccc.* na Domini, editionis vltim; p. i ^79. Qn^lua in coma illa numerans O* nmnus^ans iy cibm,contdua is’ comdmm, offerens to fane confecr/uo^etrua ludas aao. pit, honus in fitat4inhoc furamenUi benedicere, fandiiiicare, m 'vfnm tm- munem aut Mupium, ^g,yxts-'ni>if>.a,ooT, I p I P E M. < - PAuli verba fuoti L Corinth. x. 1 6. ^ wrnos» Qdyx henedsSlionit^ heueddemut. de ccena Dorabi loquitur. Al>a^ yit. igitur eft ipfuni Euchariliix (aeramentum. & ita poibea hzc vox eft accepta. JEuaugeliftx & A pofioius Paulus in explicanda ho- rum diuinorutn myficriorum inftitutione , duobus verbis promifeue vtuntur, ad declarandam Domini adHonem , AlAtriii & « ex quibus verbis duo huius (aeramenti nomina originem rudAieruot, Eulogia, & Euchartjlia. Ytraque vox i parte vna totam Domini adhcH nem defignat. Nam Chrifius in eodem adu , dtj>eum Patrem jau- dauit, & gratias illi egit, & hoc amplius panem fandificauit, hoc e(E, con(ccrauit in vfum Sacramenti , vt eflee in myAerio corpus , fiue caro & fanguis ChriAi, (?cutipreoAendit cmn.diair, Hoc eSh corpuS meum. Tot cAedus.diuerfi, (altem ratione, vno verbo exprimi quuiri nequeant ; & Scripturae & Patres varijs oominibiis ac locutioB^s, tantum myAerium exprcAeruut. Docent igitur nostres EuangehAae dc Paulus, Dominum panem fiimpfiAe,ac debde tinum , Sc vmimqi fiue ev^tr^fiiinv, antequam tradierat dilcipulis. Qi ria hi, dem plurimum frequentanit verbum conficere, vnde eft apud Latm£ lingux Patres de facerdocibus vfu tritiffima phrafts , coiijicere eorptu Chnjh,pto eo quod, dixit luftiuus ufT>t miut, panem Jacere, vt\ctr^cetii. Hieronymus ad Heliodorum, de Sacerdotibus loquens, qui Apojlolici fftac^ fuccedentes, Qmjli corpus, ore facro conficiunt, idem ad Hiagdami. adpresbyterorum preces,Q}riJii corpus fanffiifq confeitur.' 8c ita pallim apod La^nos Patres. Quid eft cmficert corpus Chr^i ?:eft coti/kere fatf a> mentum corporis ChriftL nam vtroque modo loquuntur Pattest nullo difcrimtne. Ambronus,deijsquimyftcrijs initiantur, cajptifi fic quod conjicimua eorptu ex Firgine eH. idemDetacramentis lib. iv.’. capti.^ roh roemtur emfoiatur aSd>afv3':, ffpe non off enfionc rei alicuius figuificare,fed effe(ffionc;& quide folent de re. bus magnis illa verba vfurpari, vtip principio mellitiflirai Herodoti, i'p iaycL?tff. ^ ^onii^na. Quarc (fubitari, mea quidem fen- tentia,non poteff, quin in LiturgiaBafilij,id fit, quod Hiero- nymus, Auguffinus & ali) Patres Ladni dicunt conficere corpus ClrrfHfi- 'aedacTamemi! corporis Chri/li. Obferuabamus non diflmdle verbu in ea- • ^ »liosPatrcs,\e’*4itatum libro fepti- mo : ficut apud lulf inum conjicere panem, quod ante expofuimus. Oe- cumenius verbo vfus in locum Pauli ruperiorem: » ySrtu n}LtanSj(i.^o(uSfi ' oiSuiji Aey». Igitur eC^^ytu, wa/^, lepUpj/tii o vfmrtlifformajfmere, & finuliavoca- bula pro eodem vfurparunt veteres ; cdm adionem Sacerdotis intei- ligerent, per quam hoc facramentum paratur, & res fenfiles fiunt in- telligibiles ; qux cfi maxima mutado, vt fuo loco infia declanibkur ; vbiilla verba Patrum exponentur at7aCe\i,u*ra.'Ktiwn(, utn««, aliquando fimplicicci pro EuchariiUa acceperunt :-vtapudCj(riliiun in epiftolaad Calofyrium, t etK-toi ’As>rJW. idem in Iohannem lib.xii. cap.rXicxtx. aiiqiioties xoniungit rUu puucyS-ca S HiLtaitiritfii :Sic to^seyiii/t ya/jot cdm dicunt, totum ordinem intelligunt iconfecrandi nuptias , cuius pancrat facramentum Eucharifiig, ficuthodi^ue eft in muhis locis, &inEcclefiaedam Anglicana. Aliquando dicuntur itnguls hoflix, vel pardculz,quxcommuuicandbus porrigebantur. Sicae* , dpe apud Cyrillum in epiflola ad Ncflorium, Con^j Ephefiiit,pag. 80. edit.Gccm.rs^gtiiiSfimvtuntuefwnrjit io^J^afCri^ ayta^i/uSa. Glo* mens, ConfbtutioQum libro odauo, fcrotak ta- in.iii.’ V VV 2 /ayiat 3f’ C^f^^oni Sxercit. XVI. TtJ x^ipcf. qM fiumtreliqiu bm Myat d!yn 'Jiij tLyitK. Appellaruntetiam nP^yiat partes confenati panis,quas moris erat in primitiua Ecclefia inittere ad alias parocciasj aut ad peregrinos declarandx dileftionis ergo, & confenfionis in fide. Eufebius b q uinu Hifioria cap. XXVI. -TtinTnn €tjsietn'«*,id dixit Poftea illa confuetudofiutpro- liibita i extatque fumma canonis Concilij Laodiceni , in hxc verba etiam apud Balfaironem. neti -iv lUi fipTii4.'{i n ne /«f Suntquiobferuent non folum panem benediaumfiibnomi-; Cin& r “ a ; fed etiam alia nonnulla, vt fal^St frcQuent^r, mittendi Eulogias diu biflem Galliis frequentatam . ficut teftantur.fcriptores Gallid,qui cius mons feciniit mentionem ad Annales Scclejiajlicos jij mentionem) vt Gregorius Turonenfis,& alij, quos laudat claridimus Pithocus in Notis ad Capitula Caroli Magni. Nuperrime vero etiam formulas ea in re vliutas, ia Marcuipho a fe edito publicauit, iuuenis propter morum fingularem probitatem, Sc multiplicem eruditionem mim chariilimus, Hieronymus Bignonius PariHeuiis. XXXIV. TO SflMA TOT XPlXTOr. ComsCHniSTi. Origo t^pellationfs a jormuk inditiaiattii. nomen Corpus 'Varie accipi. J)ijcrimen inter rem 'oifthilm Cr revtmi/U>tlein Sacramentis, quarum nomina /ape permutantur. Alia nonnulla. Amni XXXIV. Num. XLVIII. VErba formulx qua vfus elf Saluator mundi initituens hoc Sacra- mentum, veria 1'unt in nomenclaturam ipiius» Dutit Dominus, Hoc eU corpus mem, 8c Hceft /anguis meus, inde fumpTu vetus Ecclefia, cum appellauit CoeaomDoiuifucimiCelehrationmcorforuiy /anguinis Domini , licut loqoitur Augulhnus in 1 1 <• de dodtrina Chrii ifiana : vel Empliciter, Sacramtntum corporis Chri/li, aut muore etiam compendio, CerpMi QjriJli. Hinedbe Igcudones fusriuaeoGgles, fufci» . pere corpus Domim, vt apud Originernthomil. xiii.io Exodum : St fiSiieu ^ aoiu» ni XeanJ.vt in Canone x v 1 1 1 . CondUj Niceni t & icot- nvut^ou/uaKuelif, vtapud BaTilium, p9g<5^7* & iioules his multae alis apud Patres GrzcoS’& Etuinos.: Hic primo obicruandum eft, poties ita loquimur, vocabplum ctnpus paullo aliter accipi, qudm io Dominica inditutione , quaetaiuen dedit exemplum huiufmodi lo.^ cudonum. In verbis Domiui corpus fignidcitre camem cenum ett ; riam proprie d acciperetur , fuperdua edet quot lladm fubijdtur anendo (anguinis : quum o Corpvs, (1 accipias & car^ oem & fanguinem com plei^atur. Sed norunt mediocriter excrcitad in leddone Scripturx & Patrum , folece cor/»4S vEiiperi pro carne, Si contra aliquando, ^ caro, poni pro corpore. Ai qupdeshoc myr dlcfium appellatur «.'«rxJi G&rj^/,aUter ca voxeifiocelligenda: xotum enim illud Iigni6cat,quod in Communione percrpiuncfideks. Nemo autem dubitat , fidelcf quodes^itc Euchariftiam fuiatintt 4c carnem & fanguinem Cbrilh^ercipcEe, hoc eA, COAim ChrifUlU), & cum Cluilio omnia ems munera, atqs adeo vt loiquitur Dama (cenus* M-nif 'lit %onini^ve/ Obferuaodum prreiei^a eft, in doiflrina 4e laaatn^is,qu« ed SyraboHca Theologia, vt appellat Diooy&v Areopagita, hoc eft,dodrina de (ignis i Deo iuftiiodSiVr clare ex^- cat Au^dhnus tot locis, & nos inferius diduri fumus ; eam elTe affi- nitatem, Digilized by ^.JUOgIe 514. ff’ Qafaubom Exercit. X VI. nitatctn, & mutuam relationem inter dgna & res (ignifi catas, vt eorum nomina promifeue viurpentur, m€k«, ait BafiJius ad Amphilochium, de re loquens non difhmilijquum tamen eadem no- mina docendi cauiTa , fint accurate diftingueud a : neque enim con- fundi patitur vera Theologia iigna vifibilia cum rebus inuiiibilibus, qux in illis honorantur, ait idem Auguftinus : qui tot locis inculcat dodhinam de difcrimine inter externa iignacula, & incus latens /piri- tuale donum. Docent igitur Patres, cum appellatur hoc mylferium (orpM Chrifii ywomiat rei iigniBcatx flgnum aiiici atque intelligi. No- tiHimus eft Theodorcti locus. Dominuii inquit, fimholo coiforis, corpo* rit nomen dedit, notiilinia funt hodie & pueris Augudini verba ad Adimantum, Manichxi difcipulum, Vommusnon dubitauit dkere. Hoc eftcorpusmeutn, ciim fipnum darent corporis fui. nodllimus etiam cll hic ciufdem Patris locus ex enarratione Pfalmi certij : Qrrijlus ludam adhi- buit ad comuuium, in quo corpoiis ir fattguinis figuram commendauit Cr tradi- dit. neque hodie ignorat quilquam eruditorum, paullo faltem de fua falute (olicitior , fcxccnta eiurdem Patris & aliorum leAimonia, qui- bus exprciTc monemur, nomen rciinuifibilis exteriori figno commu- nicari. Quod cilm dicimus, neque venerandi huius facramenti virtuti atque cfHcacix, perquam, modo ineffabili, carne Chriffi & fanguine pafeimur, & vt loquitur Tertullianus , anima noflra Deo faginatur, quicquam imus detradum j neque prxfendam Chrild in Euchatiftia negamus, (icut luculente fuo loccrpolfea fumusodcnruri. Tantum dicimus, patronos Tranflublfantiationis, male ad noux dodrinx de- fenlionem trahere eiufmodi Patrum loca, vbi hoc (aeramentum ap- pellatur (firpus CbtiJH, aut (imiles locutiones vfurpantur. quarum lo- cutionum interpretationem quum tot locis ijdem Patres nosdoceantj coguntur Tranllubifantiatores hodierni, vt clarifTimam eorum men- tem odufo fepix atramento eludant, miris & indignis modis illorum verba torquere, (icutpolfea aliquot exemplis demondrabitur. Ibi olfendetur,quiddehac quxlfione fen/erit Tertullianus : quemob- feruat Baronius non raro in mentione huius facramenti illud appel- lare Corptss Chrifii. vere hoc quidem Baronius : illud parum candide; quod diflimulauit eunde Tcrtullianu alibi mente (uam expofuiffe, cum VOCI corpus (iibijcit interpretamentum, id efl, figura corporis ; vt libro I V. contra Marcionem,capite x L. nam qui fuisinterpreutioni- bus illum locum aliter effe accipiendum conati fuut docere ; folidis eanonibus podea 4 nobis refutabuntur. Pugnamus interim in enu- ®'“*done inftituta. A XXXV. 'H 5^5 ■ ad Anmdes Scckjtt^os 3., XXXV. KAINHA1A0HKH. Novvm Tbstamentvm. AppeBatione Tcllamcnti iy iu «Wr-fni* canemus ftare feat tefiiu mentum. Interdum Xotii tejlamenti appellatione & Verbum fimul& Sacramenta intcliiguntur; vtciim ait Paulus lI.Corinth.iii.6. irAucmtnuoA S^giy'n')S‘iis4iii , qui HOS reddidit idontos ,-vt ejpmiss mi» nijlri nouiTeJlamenti. intelligit enim totum miniAerium ApoAolatus ; quod 8i verbum complcftitur & facrameuta. In Liturgia Bafilij ha- betur i nter alias precatio, quae dicitur nsrsaxsuiiis, oratio oblotumis, in quafuperiora Pauli verba vlurpantur, fed paullo aliter ; nam ita orat Sacerdos ; A;«itum. Mcnfa foiritualis > de predkaMnt mtrln. QfrjjQfiitni locue gmumerfHt. I 1 I D I M. APoftolus L adCor.x.2i. v iWct«9i Tf«7ri^« Kuo« 5 1?*- StclfMilar. non fottfiu menfe Domini partici^s ejje ©" menf* de. momornm. Ffic mcnfa Domini cftipfaEuchariftia: quam exem- plo Pauli Patres ita faepe nominant. Apud Oputum libro quinto, mmftri qm menfe Donimee famaUntut, funt facerdotes qui facramentum hocadminiftrant. Auguftinus Dc peccatorum meritis &c. contra Pe- lag. Ub. 1. cap. XXIV. EccUJie Chrijli inflitutum teiunt, preter haptifmm iy partkipationem Dominica menfa , non foltm non ad regnum Dei, fed nec ad JidtUem cdS^( tuur mat /acsMittu. terribilis iBa menfa., communis propomtur omnibus, nec mirum ipfam meofam vocari 9 «jxo^.quum per menlamintelligatur ipfaEu- ^ariftia, quam paftim idem & alij Grxei vocant ^&ix.Ta ^?n'&ut vt Gaudendus Biixcnfisp4««id«>« myjlerium. quin ipfum templum vo- catur sL Chryfoftomo (pejtKuSii;a.vii ^plat , Locus maxime terribilis, vt edit. Sauil. tomo viLpag. 225. 9lptionalis menfa. Theodoretus ia /cxto fermone de prouidenria, '6^ litd ^yoctulfu'nCvT^cc’^^atii Spiritimlit menfai Ixpii^me apud Graecos Patres. quanquam ad Annales Bcclejtafhcos 'fij Cuamnonfemper co nomine Euchariftiaintelligitur.*^ryfb- s homilia ofiuagcfima quarta in fexto tomo Sauiliano ; 'iVn e$£^t)« awct^u rlut mSjfiAititUJ ufuf ■7i%ii3fiti Tf •miouuTH VU04 'sirsAtum» /£po fuit, qua: non dicuntur dc Paulo, fed de ipfo carceris cuftodc. Chryfoftomi verb;4 rubijeiam : «15»' lfu>^a.yiy)in, <30 uli <^UtV lico e!xteu Xtmina ’ /uC^ o -nr^iJtMUxjn Av'§y» , ^ rUo niul m&JtMUTixUo 'tuAxJ ^ rlu! QfxjaJto. Ait Paulum cuftodi appofuiffe & (piritualera nicnCam , & poftea etiam carnalem . Si per menfam fpiritualem Cocnam Domini intclligit ; rem dicit, qua: exprefTc non dicitur in Scriptura : fed videtur tcdffe conleduram ex vfu perpetuo veteris Ecclcfia: , qux femper adiccit baptifmo participationem corporis Chrifii, prxfcrtim in adultis : fed St miniantibus perdiu is mos fer- uatus, vt notum ex Auguftino & alijs. verum poteft menfa fpiri- tualis etiam de dodrina fidei intclligi , vt iam oftendimus. At illud, Paulum appofuifle eidem menfam communem poft ipiritualem, quomodo exponemus ? fcd bxc obiter. Porrd menfam hanc ve- tus Ecclcfia appellauit & altare, qua de re poftea erit di- cendum . Hodie Grxei in celebratione S. Eachariftix duas men- fasadliibcnt : vnam vocant quafi dicas, riicnfam prppo- fitionis v iil qua ponuntur panis & vinum ante cottfecrationem j ipfi-vocant f*‘^to^: quibus in priore menfa pofitisi tfihuiiht vene- raaonem : deinde transferuntur qux fuerunt ibi appofita ib altcranl tnenfam, vbi fit confccratio i“& poft''confccratidncm ' adoratio 'Cam' mcnfaih vocant' altare, & ajro» ficut poftea pluribus elipdnctur. ’ ’ ■ v‘- - (i-ni. ' rO'jt i rari' t ’rl V •' / tnuf.ii 3V ■ V. !'»r. , oil Ui; .J. ' oi;; i i-Mi! :n bep , . fl'-i r ' -qA’;» CL K rriruoJ; iiian i.; -. xxxrih Digitized by Coogie }f‘ Sxercit. XV L XXXf^IL nNETMATIKH TPO^H. AlimenTvm Sviv.\TVAin. (hiJlumiT in furammo iritu^. Patres nmiliter (aaamentum gratix EucharilUam pamm appellant ^Zul wAiAiauKiJ, vt GregoriusNyff*,' Chryfoftomus, Thcodorctus, Cyrillus, alip Leo Magnus, h mfjtic* tUJirihsOione j^irku^ aImmU. Gregorius vero Nyflcnus verba Pauli de Chrifto interpretans^uter alia ipfius nomina recenfet etiam hxc ^ ntifjut, in elegante li. bello de perfcdione : docens, Saluatorem, etiam extra lacramcnta confidcratum, elTc cibum & potum fpirituaiem Ecclerix fuae. & The- odoretus quoque in decimo de prouidentia , ChriAum in prxfepi ia> centem appellat TrfSj/JLomx.lw^^lal. Cxterum quomodo hoc Iaera-* mentum l^t & dicatur cibus /piritualis,po Aea explicabitur in fermonc de manducatione facramentali. XXXyilL K A A'Zl'2 AVTOr. Fractio Panis; ftin^erepinem apud HcbrMsiff- cibum &'potimcm» i‘ pkSlitur. pradio panis de Cana, non excludit altcrm ‘ ' J^eciem. FraBithoJlue in tres partes, itetninnouent, Ibidem. T7 VangeliA;Matth(uf, Marcus, Lu<;as, cxpreAenotantdeDomi- Ll/nofacramcDtuhocinAituente, &j?^y»inut>c^(r(, quion«s eU ipfis in fraBme panis. & in Adis 1 1. 41. «•*» (oc^0X4t/pn~ -ni MOttilrt ^ T? xAa.V(uin XXXIX. APTOX. APTOX eniOTXlOX. Paku. Panis Svpersv* s tantiaus & Qvotidianvs. Sacramentum panis. 'ShvftK ab wu», diutrfo fenfu de» ducitur d < 4t^V« f?pe,& adpni panis y>ita. Chriftus ait apud Iohannem,vi.48* E^o (um panis fvita. Ex eo Patres facramentum noc,qud fideles vnum fiunt cum Chrirto, appellarunt piwiew rvtta. Chryfoilomus in prio* rem ad Corinthios, homilia x x v 1 1. ^ »■ In Liturgijs Grzcis ajiss «/rte fitpiusptturrit, etiam in ipfa diftributioue , apud Chryfoftomum. ^anis Vei legitur apud Ignadum, non frequenter, vt ait Baronius -, fed.femel tantum ta epilfola ad Romanos, fed eo loco panis Vei , non efi Euch»riflia« vt cxillimauit Baronius & multi alij ; fed eftipfe Icfus Chriftus extra fa- cramentum in regno fuo coelefti confidcratus. Verba Ignatij funt : nSbicift,'y (J/W rj-rn' Afm ^un(. Non nego S. Euchariftif h?c elogia conuenire ; fed hzc interpretatio menti Ignatij parum videtur congruere ; qui toties profitetur , fe,op- tarcdiflolui& eflfccum Chrifto. Obferuaiidum igitur eft, licctinfM- tuta fint facranicnta folummodo ad hanc vitam , & tantifperdum gloriofus Chrifti aduentus exfpcclatur : fxpe tamen Patres locutio- nes facramentales vfurpare dc fiiturz vitz bonis cdm loquuntur. Di- cunt igitur, pios in co:fis pane fruituros,quem hic in Euchanftiadeli- bauerint. Liber de Coena Domini, non Cypriani quidem, fed non indignus Cypriano: Tonem Arbelorum (ub faeramento manducamus in ter- ris ; eundem fine /aeramento manrfcfitas edemus in caelis •, mn mimjlerk corpo- ndi, yipe repetitis aflkmibus ad eurtdem revertentes ; fed conf armato /actrioM nofiro 55^ ff‘ Sxercit. XVL mflro, erit Cr prrmanehu perpetua Jlahibs , impiem iir reficiens nos fuffta* entia i qua proferet f e palam J>lque ilis in futurum feculum repofitus efl,da nobis Isodie. Damafecnus Oniilitcr, capite de iny ftcrijs> catr o 'ihi n t5 (Aer.oim afru ' « 'iiu Imu- attf ' JS imVmf /uMoito, Ticnsi ^ clclix feriptores. Quare hoc facramentum dicatur EuchariAia, id ^^sgratiarum ailio, plunbus explicat ChryfoAomus in Matth^um ho- mlia XXVI. & alibi fxpe. AuguAinus De fpintu & litera, cap. x t. ^ofebia, fi ad >vtrbi originem Latine exprejfam 'interpretaretur , Dei cultus Ki poterat i qidi^ hoc maxime conflitutuseH, ivt anima ei non Ja ingrata^ Vnde Digitized by Google ad Annales Scclefi^qs^,^ l^nie ^m^fo 'vtriftmo tr fifigtdari [acredo , Coww Vee jiaUnu t^ere admonemur, quod & qlibi repetit. Nos ante» ob(tmbvnmi Euangelidas in Euchariftix inAitutiooe verl>o mo Aj^neenS* adliones inuicetn coniunAas denotaUV ; quare ctiafn EuchanAM«i4 dem asiones omnes deiignat ; Dei Uudauoncm>gr)uaru precationem &fymbolorum confccratiotiient : neque re^laAftdotU} in libris Originum vertit ^tMwjn«/)W«..etfife^atqres iiv; uenit Lombardum , Thomam & alios. Apud luiEnum mUltis loM diftinguuntur precatio & gratiarum a(ftio 5 |n App- logia vero altera eiufdem,'09>i appellatur, papistconfe* cratus, non fola gratiarum ari«b4ri^ tem cum gratiarum adione tuftu , Sc honori Del confecraipis. bau( enim vim habet verbum eo loco, ctttu»jleaA)(pif)Jnq)rer noneA alTecutus. Origenes contra Celfum tomq vxu. Icdbkipitntm qui Eucbariltia appellatur, e/Te Ty mboluin gratiarum a(AiiMiuidvefT fus Deum. Sic ille : «o 3 ruVCtAsr iiMi mx ■vrCft fo^sfetpjfiuif^ Eu^yint Quo ex loco htnilibus appacet»non folum MAil- onem ipfam & huius lacramenti celebratioiliemivocxri hucha/(iAiao>{ fed edam fymbola ipfa corporis ChriAi, panem & vinuin. Cyprianos de lapfis : h corpore atque ore rvioU(o Enchori/^4 pfrmdHttV nm XLL AEiTOYPriA. AuTUp^i;, Akrypva & iCcepJUAw^mapIldalUf * jcriptoces ftumin Scripturis O-apud^atres, iioo«eJf.d^?itf ANTvp- yi.1 ^ tUfxV. ^ * V f, ! 'itiaf; . , ^ ‘ ^ -fh. ' , Jsatiin il.rnch-.- AE/TVpvf> prima nodone e A opus facere pubKcwn , v?) plibbc® > fed laduspoAea illa vox eA accepta.^ /Apud^Citocosiiiiiptdrcs» Platonem, AriAotelem,DemoAhenem, aliop,^i*h!V/)vit plV poh" 4ico prxAare vcl operam velpecuniam : ^vr^pyln, ciufmod|praAado •fiueoperx, fiucpecunix. ^ Asrrtpjiar AnAoteliin Politiis bb; 1 v.' diduntur naigiftM» tus, qui Remp. curant, ibidem, loW^, diuites & pccUBibfi , qui \cncbanturpriuatofumptufunftiones publicas obire, 'dtcirntur bW Ttui-sjiatt. opibus fuis^p. inferukti ' Tales igitur in Re^ Adio» nieollum plures erant 5 fed dirnuum npbiliffima' & grai^Au»»^ 554“ ff. Qafaiiboni Exercit. XVI. 'reaicft^X*’ triremis, quam fua pecunia aliquis inftruxilTct t de quo munere tam multa Demofthenes & alij oratoresjvide inidumi eius Lyfi® orationis , qu* infcribitur Dicitur Avtvfy{r edam ille, qui arcem aliquam exercet, aut negodum curat, ex quo ad publicum aliqua redit vcilitas. Sic liberoru proaeatio & educado , Ariftoteli in feptimo Politicorum ell genus A«rr»p>ij<«« ^ Ki/filcd funSmes quafdam ir mU nijleria ad 'Domimmpertmentia,\ioc eft, quorum rado Domino redden- da, fiue ilia re^le obieris, fiue fecus : illa autem minifteria elTc ait cu- lam liberorum &vxoris. Interdum quxuis & operx praeda- tio, etiam inhoneftj, dicitur Ai(X. NaminNoucllalulHniaui xiv. meretrices dicuntur rieJ MnvpyiAu Quinedam res ipfx dicuntur quibtis eft aliqua penfitapp impofita. No- uelia XLIV. oz/y^pu.ToZgi(pyi<;xejiaMn'»py^> ^azuiiSpi'n^iA'>utriiA/!(r,u. Ezcchielis xxix. 20.- pro e/wBwnSfwr, vd«rrffdnn,"dixerunt Aoui w MiWpyic di/z/, Tendi feiicicer exprefto. AtLParalip. jox v lib poUUuuspKPpricvbx rDKVtr qux arc&cij opus dgnificacvCrtituc Mum^prum V I t u 24. Aon^lV AeiTVft>ld>'pciifinruqtproeo,qquod veduftifttma tranftadone dicitur in Hebrxo, militiammilitare, ittcft, obire minifte- riutt,;& in ea felexercereUi Paulus aid.’RomaUos; /cribens xv i. 27. Mnypyft ^ Ofiuxia, numjhrare alkifidntebiia carvtdikua , idipfum inr <*Ui^t,.qu(xl ex Ariftoteie afferebamus* ? diricot, f^db^kli ftcMnia. Ja ea adPhilipp. MtrQp^c ^Aecriipy^f' rid^ multo a^"rfiiipan^:^i0^j^ cxhibiltf. AJibri& apu4 ' * Patres ad Annales Scclejiaflicos *B. '' •iVi Patres dicitur, qui operam Deo, aut officium piotatis vel mi- nillerij, qualecunquc id fit, praibet. de Angelis dicitur, Heb.i. 14. dc ipfo ChriftojT^ a.V«» Smcbiarij rmmjler^m eadem viu- 2. de magillratibus,Rom. xin. <5. de quouis iideli pie vitam inlHtu- ente ; vi cum B. Chryfoftomus fermone tertio in Annam, edit. Gr. toni.v.pag.76. patres monet, dent operam , vt filij ini fiant ciues ci- uitatis coelertis quo iUm Mrriu- tSyoi. Bafilius in libro de Spiritu Sando meminit cuiufdam , fiaiaU eJ» TU Xdwpyia, TW 06« y^ote>, quilon^utntttKpus 'vixtnitin Dei mmfterio. eam autem effe Epifcopi petl^fafin, declarant fequentia : nam ait ab eo fe fuillc ad minifterium Ecclcfiac ordinatum. Atnvpypc' igitur eft omnis minifter Ecclcfix ; proprie tamen illi qui miniftrant ad altare ; & xem^pyo. laxe quidem omne minifierium, quod ad facra pertinet : fed proprie magis, niinifierium cultus diuini, &quicquid' arcafacram menfam peragitur. Sxpeergo .^«T«p>6r», noneftquod- uis circa res facras minifterium obire ; fed ea, per qu* Deus d Chri- ftianis colitur : putd, orare, Scripturas recitare, aut interpretari, con- cionari, facramenta adminiftrare. Balfamon ad Concilium Sardi- cenfe Mnypn?v exponit hoc eft, facrorum JmSliones obire'. Sic dixit Paulus Ita^vp-^vio parum adiois (ignificationis funt quafi dicas, torma agendi ; & n-\0 ordo, itdm ^MtVQ vl fldicas. Circulum in fe rcdcuntCTO. Quem- admodum autem res diuina diuiditur,'vetuftid)mo Chrilbianoruo» inllituto, incultum matutinum & vefpertinum , ita in Patrum libris * fit meatio Liturgix matutins & vcfpei tinz. In Adis Concilij Ephe- fini pag*2y5t 'PrmMam /lui irvy^ptimntf ^ v eu%>»( & notat Balfamo , Xin»f>ylipyta. & Mnvp-)aih tam in Scripturis , quam apud Patres ; puerilis & prorfus vanus efi illorum conatus, qui ii} hodierna controuerfia de facrificio Chrifiianorum, locum iHum ex Adis xaii.2. vertunt facrifkantibu) , & hodiernum E. R. (acrificium eo teftimo- nio defendunt. Nam edamfi de genere facrificij nulla elfet hodie difputatio ; tamen ratio afferri nulla pofiet , cur de facrificandi adi* one, potius quam de prxdicatione Verbi, aut de precationibus, id verbum fit eo loco accipienduou Quare non efl: audiendus Ba* ronius, qui in anno xLiV. num. 83. optimam Veteris interpretis verfionem , mmjlranlibiu , milTam facit , & vertit ipfe Jacrificantthni. Multo minus Bellarmino credendum, qui libro I. dcMifia, cap.xiii. non dubitauit verfionem illam facrificanithus defendere hoc argu- mento, quia, inquit,CH'n accommodatur hoc 'Verbum ad facra, 'isr' abfolutt^ ponitur in Scripturis , >vbique accipitur pro miniflerio facrificiy Sed cll in- fignis error viri infignis : nam in illo ipfo exemplo quod fubiungit, fugit eum ratio manifeffilTime. Luex enim 1. 1.3. hurspyx non eft facrificium : fed generalis vox eft , quz compleditur omnia minifie- . ria a Lcuitis aut Sacerdotibus przfiari folita, cum obibant vices fuas. Zachariz autem, vt ait Lucas, fors contigerat fuffitus ofiereodi , non autem facrificandi. Adde quod & Lueas hoc loco, & Apoflo- lus in cpifiola ad Hebrzos >i]s locis quos indicat Bellarminus , de cultu-ludaico loquuntur j non de ritu Chrifiiano , de quo fermo Digilized by Google ad Annalts SccUjtallicos 537 cft in Afiis, vbi cxtat illa vox ?^wtdnsu»rai. Nec minus eft iuftx ycprehenfioni obnoxium, quod fcribit idem initio libri I. demiITa> •vocabidum ^uivpyi* a J^atribus GracU nnx aliter acd^ , quam pro mi* mJUrio facrificqEuchttriJlUoffiremli. nam haec obferuatio, quini fit d veroalicna,fatis conftai ex a«(J didis. Nemo autem vcriatus in Gr?.» eorum Patrum lediooe ignorat, ^uTvpylaj pcrfcpc illis dici quiCquid fit ad Deum colendum, itaqns ' cantus Plalmorum etiam in domo priuata & ad menfam, appellatur Chryioftomo Atttvpyid., in Pfalmum X‘1, 1. ^^uouMtit •Jirn /aCT^n/SS* t kJ^Uu '^^utIui AuTyp^<«. Quare idem Pater, Commentarijs in Ada, ximpydrtni exponit xnpvriiimf, fr4dicantibtts ; vnam facri minifterij partem nominans, ex qua cstcrac intclligereQtur. Hxcitaccrtafunt, vt iam incipiat pudere viros eru- ditos ex illis partibus eius interpreutionis, quam pedibus manibufq; Baroaiu$,Bellarminus& tot alij mordicus defenderunt. Nuper enim Benedidus lufimianus fui illos omnes erroris admonuit. ^ * * r* ■ ' * fi'.: -I. . ‘ ^ ^ ^ XiZiw.iS TN AS I 2. Synaxis. Collecta. Xtu>a.yiu , *• - ' 'nui*^ • JEMchariJha. Detta ezuM.yo^(. dtdryl'o* •!;. . Jlomi. qmt fyitaxesinhebdonuide, Mijfa pro aiujoJi,n. AUaquxda, i:f >' . .1 !. ^ 1 .‘-1 . ^ ,1 iiJniM.M..: - .1 . l^piefifquebuhir^icramentihppcllatiottibus , qiias vel iam attull- AmusV*^"deinceps'allatun ‘lunius, tAeminille oportet eius, quod *'pauHd aW^ dicebartuscDionyfio .& Thoma • multa nomina m- buiaofdiiiimafticehiyftcriohfii^, quicomnibus conucoiant. Eius^ ^tinriy^r^ di cogere coetum, adaliqUid;[agenduiii ; Vel congregare aimcos ad coiiBifiifim^ vndcdVk^fepmnd nixQlxai czic/dy4i,d^* Hi^bias, iterum^deu ttcTcioKiUd ; ea» fa^ue h'xc pdfiftiw' figpificatio sib hoc aHcria.vtraq; enim noSo apprime cbniie- ■itle^d^s Chriftianotum i^uentiDDi';'vbi & dbwna facra pro-' Yyy ^ ' ponitur. 5^8 ff. Qafauboni Sxercit. XVI. ponitur , & ccelefte conuiuium apponitur. Proprie cuoctJln idem prorfus cA ac nu/ny^yii. nam & fyiuxis & fyntgpg nomen nway^yi fit vfu tritiflimunu confirmat hoc analogi; obferuatio infimilibus dicionibus, exempli gratia; dicunt veteres,44i ~ Y ai Annales BcclefiafHcos ® . 5 jf mgrt&atur in 'vejlrm /jnagogam ; hoc eft, iu £ccleham vbi con- uentus cft ChriAianoruni. Latinus interpres vocem Grxcam lacobo vTarpatam vitans, vt videturdeindulhia, vertit, /nrsnMcn/HfHri/fffnMi. itarjue affirmatio Auguffini non de Grzco textu, fed de Latina verH. one repetitur vera : quam tamen ipfe tot locis vere & dode monet ad Grxcam veritatem ^e exigendam. Ignatius epiliola prima : £)cirA»‘'>« CaAchth Orxtfl, v cwt/ot.J^^iowct ayit/, v mnayayti iaivi. etiam hic y^i^r^evfurpatur de Ecclelia Chriffiana. contrd de ludaica fynagoga nomen obTeruaui aliquando pohtum, edi rariffimd. Theophyladlus in Matthzi caput xxviit. ^ ^> aut orMlpc^<«.iud>cio Leddocisci^ opus. Nam quod aihrmat Dionyfius , ipfam Cocax Domini celebrationem tufui» peqdj^ oomine appelian] yerumid quidem ell : fed non vbi- que locumhabet - j^^onyjfiusinlibrodo facramentis fic accipit, vt puto, feruper. itaque oblerual.Pachyme (« owa$p Diony fio,non {igpificare cqngrcgatioQetp populi , vt XtatC;edvox accipieba- tur ;qux^fuV “b ^ «’ 2i|jf J? ^ :;v«» »<’*5ti'i‘Z«, ^ciSfsl^il^ /Ore>«c§ «)y»«‘'iV, x»S' ^-nfZantt Xe^r^. «« Oi/«iM /oiam , m qua^ ‘myjhriorum jiunt participet qui di^ funt , d ^ionjffto appellari Synaxin. Tumeo lenfu id nomenipfe accipit, mn qtua atujdytiat cmgregatm poptdui,yvt aUquisexiJhmare queat: fed propter cmmunimemcum VHo, perquam Ser. uatmQiriJlo, y>t membra capati,ciuJA'pSiai,coniunff>nier. Hzc obferuatio vera clt : nam ipfum Deum, qui per facramenu hanc coniundionem operatur, Dionylius nuja.-yu'^ propterea appellat, initio Hierarchiac , coeleAis ; ‘£^5]>«’yu ttu'^ uimm . ^ij* feriptoribus fimplicitcrvfurpantardcconucntibuB Chiiftianis,rine rcfpedu ad Euchariftiam. Cyrillus lerofolymitanus caiecheli x v 1 1 1. dxx^nma ^ 9 ifcS Qiwityii. & quam Theologi appellant Ecclefiam vifibilem , eam dici obferuaui a Baiilio M. «jtcwTw< in vtraque homiliain Pialmum x x v 1 1 1. Aliquando exprefle difttiiguitur ryoaxis i eelp- bratione facramenti. Soaates libro quinto ; 7r^‘m‘(stQuu •nAew. Cliryfoftomus homilia in Ada x viiW ofteudit, in vicorum & pagorum Ecclefijs,facramentum quidem die- bus taurum Dominicis lolitum celebrari ; at preces &fynaxesquod- diew ifti^ cV^ tiUatxJli Sjff n ' ifjLtM 9 (^a«ia§4<. ' jji» «7 taCytrepo^ «bt,- ' idem homilia in verba Pauli I. Cor. XI- Qutalmi^ ‘m AS^nif^Iat dtcfUm, «J" ^ iL» ^ fui‘ hifc lynaxis iiomen generale ef^» quodomnia comple(fHturiivconueB^us Chriftiaooruih fieri lolitai alibi eidem, iyati idem eft ac ■nrLuyvxit artiat lilrt- rti^iics* vt in X. Sutuarum; Idem, athter/us ludios libro' 1 1. fuos au- dkonst hortatur^ vt errantes reuocaite ili viam ihtdeant ; irto adfe» renlfiCiliic {ynaxis videri queat eircipfa communio : nliiridonoratB oblatio Euchatiriiam ddignat,non tantum precCs, autvetU auditio*' uem,-' quare do^ifiimus Erafinlis de»«C£«ttw 9Kv&uow>. w, fic expofuerunt, vfum, vt dixi, fuorum temporum (ecuti. fed de illa voce podea. Grzci loca fynaxibus dicata appellarunt Po(f remo ne illud quidem prztermittemus ; etd non extatm Scrip- turis vox fyitaxis, at verifim vnde illa deriuatur,in eadem notione cx- ute,vtMatth.x viii.'to. Iob.xv.52. AA. x1.26.x1v.17. &ZX.7. XLIIL MT2THPION. Myst ERI VM. Sacrament vu.' Origo rvocn myftcrium. PeWe notio eim ^^C'n miftar, aut mHor eil res tdifcondita,/ecretum ; myderium igitur. Gr^ci grammatici etymum varie explicant, eft, arcanam doSlrinam tradere. /u/^o5eu. iOa daflrlna imbui, inde vlitata fotmatione. Alij etymum (Ic explicant i 3' cSv aicj('o»^ fiuut 3 : Jfod os claudant qui audiunt ; nempe adieruandum fiientium dequo poftea. Iamblichus tamen, vtrctertPhodus, d magica obreruatione circa mures vult appellata ^ ; quod illius viri eruditione eft indignum. In Scripturis aliquando tota dodrina Chriftiana vocatur myfterium,autmyfteria. SicMatth.x 1 1 i.x. Luex vi ii. lo. Marci i v. 2. dicit Dominus, fo- lis difeipubs fuis datura elTe, ^aTm^ o iTr nojjenfijleriumregni calorum. & Paulo Tepe in epiftola ad Ephefios,atq; alibi, myfletium appellatur , vniuerfa Chrilli & de Chrifto dodrina : quam Deus ab xterno abfeonditam apud fe quum habuiftet , tem- pore fuo mortalibus patefecit, vt fi^peidem Apoftolus repedt. L Co- rinth. 1 V. I . Apoftoli dicuntur oltati/Mi [w^ej-w 0«, dijpenfatoresrnyjle* riorum Dei, Verbi nempe. Sacramentorum , & todus dodrinx Chri- fti. & in Tragoedia Chriftus patiens, ApoftoL I^pe nominantur I^fia. I. Timoth. 1 1 1. p. Fides appellatur myjiermm. Aliquando capita qux- dam dodrinx Chriftianx peculiariter ita vocantur, vt I. Cor. x v. 5 1 .• Ecce nyjlerutm 'vohis dico ; non omnes quidem donmetims; fed omnes immuta» hitmtr. & coniundio Chrifti cura Ecclefia, didtxamagnsmmjfierium, tphcf. V. ^ 2. ficut reuelado Chrifti dicitur 3' ■? 6lnQthti (Ays. in priore ad Tim. 1 n. 1 6. In pofteriore ad ThelTal.ii. 7. dicitur con- fummari . ad Annales Ecclejtafhcos V' iummari io Andchrillo ^ -dk myflerium iniquitatis ; hoc ell, occulta quxdaminiquitasialta, profunda, & numeris omnibus abfoluu : nam ca vis eft eius locutionis ; quam obferuo etiam apud alios audores. lofephus ludaici belli libro I. loquens de Antipatro filio Herodis, bipcdum fcelerauilimo ; Arnm^^ Hm d-x %s Qh-ku) igixlt* : non errauerit,qtu coxerit, 'vitam Antipatri fuijje nulitU myflerium. Nec multo aliter loquitur Diony fius Halic. cum m ^ifiola ad Pompeium ait , Theopompum hifioricum caulTas rerum quas narrat inquirere, ^ 71^'« d»uiAvo-^eir^' i^ tif nfixlxc. Diuerlb fenfuapudHerodianum libro oAauo-, • t^xTiu-ntus ofiu>(, iufiurandum quod prxfiabant Legiones , dicitur elTe t>!< Vu/js^uf nfjna /tu/supio», ^manigrautmyfierium^Cmc^ vt loquitur Tacitus, arcanum dominationis, iccirco id iufiurandum Ro- mani vocabant /aeramentum. Et apud Grxeos, & Sacramentum apud Romanos, voces funt religionis, reuerentiz cuiufdam & maie^ fiatis plens, propterea iam inde d principio Ecclcfia illarum vTum fibi viudicauit ; neque folum in commune omnia religionis arcana nominauit myfieria & Tacramenta : fed peculiariter dofiritue illi^ quamdefignis Augufiinus & Lombardusappellaat,Grzciin>^C)Ai. k2w %o?^yi> nibus exquifite excogitatis. S sit, igiTanAm »' 'ifi 'TVti fu>o» nst7n>j6Mt7«4 'tTr») Clfx tifa/ fU'oim negodo noua omnia fint fufpeda & fere exofa i tra- ditas i maioribus opiniones mordicus redneamus t ita vt l*ac ' '• potiffimum ' aJ jlnMles'€cclefiajlicbs 5^5 fotiflimum ia parte yerum' Ht, quod aatea dicebanius, “S utraSi- •: Wf rJi! S^illima coninuium alrquiJ docere eius quod prius fwt creditum. Paulus igitur, quo facilius do(^rina fua admittere- tur, amoufufpicioaeaouitati$;ingeaioro quodamvwtficdicam,llra- tagemate; atz illius occafiouan arripit, & Atheniioiabus dum Detini (e dide prjdicare, quemipH iamdudum colebant. lofiguia Apoftoli verba funt t‘ » SSm dymQuti A/nCfrt, quem p^jv i^mmtfUes pit adnisihuncego 'Vobis annuntio. Nimirum, « vere fcribicBi Auguftinus De vniccibdptirmo contra PetiL cap. quituo, noluit jpojl» Ius dejhuere Verum, quodimenk in Upide laganorum. Vide eundetii plura ID eandem /ententiam dillerentem, libro fexto extretno, Dcbapti(mo contra Doaatilfas. Hanc Pauli fandam prudentiam Autidites pri- mos religionis Chridianx fzpe e/Teimitatos, faaleintelligent, qui antiquillimos pietatisnodrf ntus tumijs comparabunt,qui prius fue- runt apud paganos. Multa nomina audqux fuperAitionis , multi ri- tus & cztimoniz retentx : fed pia adbibiu interpretatione omnia in melius verfa : pUneque «alicubi ait Bcda, prrtmac/ pd^ em /ubuentum eff, quum rei in totum fiAlatio potius irritajjet. An hoc con- filium pro tempore vtile, in damnuo) veritatis podea venerit, non hic difputo. Fuerunt fanc iam inded pnneipio Ecclefix viri magni , qui ritus paganicos in Eccleliam inuehi quererentur, & inuedos eo ipfo nomine refpuerent,^Hidd^Md/dbidrrir^n»'ent«r,vt loquitur Tertullianus; * cuius lege librmn De oratione, capite x 1 1. Verum h^c quxlHo alibi accuratius elf tradanda. Euimuero mirum didu & cogiutu horren- dum, quantopere olim Satan per illa qux dicebantur myfteria, ho- minibus iiluferit. Quoniam eninii nefeio qux veritatis fciutilla inter foeda alioquin mendacia, & dcnllAimas tenebras micabat ; tanti hxc iaaa tada funt , vt hdem omnem res Tuperet ; vereque Auguftinus feribit. De Trinitate lib. 1 1 1. cap. x. Diabolum animas deceptas iOufaJijue pracipitajfe, quum polliceretur purgationem anima t per eas quas appeU lant transfigurando fein Angelum lucis, per multiformem maebiriationem, in f^* nis ip- prodigqs mendae j. Erant autem facta huius generis apud Grx- cos , ( nam Romani non ica apud fe coluerunt : nodu enim perage- bantur prxeipui fere horum ritus : Romani autem facra nodurna fempex improbarunt , vt & Clceto teftatur in 1 1. de legibus : ) plura &diuerfa: Matris DeUm in Samothracia ; Hecatx, multis in locis ; Cereris & Proferpinx,Eleurme in Attica ; Bacchi in Boeotia ; Mithrx in AHa ; Orphei padim in Grxeia ; Ifidis in /Egypto', & multis alijs in locis, teftc etiam Apuleio, qui Teletas vocat. Et erant alia maiora, qlia minora , quibus initiandi prxparabantur ad maior.n Ipfa facra ZZZ 2 ^^6 Jf- Qafauboni Sxercit. ' XV L di(fta 5 operatio facrarum ; & qoi poccipicfaanl iUa ra6r% ^^’^r,.-nAA,'nA/«e,C^,aut«A..5ir'uibus errorit. Nam iftud >n^»< Ofympiodori, quidaliud ell, nifi ibtus perfedionis.cx quo excidimus in veteri Ada- mo, & in quemaut multo meliorem, per nouum Adamum fumus re» ftituti ? Fiuem vero vltimum & frudum horum inyfteriorum efle di- cebant» quod initiati poft morte cum dijs edent habiuturi ; quum non initiati , in coeno & I uto, atque Vt vetus poeta ait, BofCicyo o» - ^«Jtifefe edent volutaturi. Plato in Phxdone : Knhui&Jotnt^^ »V<» V (pOiuf^i 3^ * & «T/ Wa«< «tl, 4( aJ' ajuivroi et-nA£CT« 6i( a.’?<)uinU, o* ^iiCif(fKtln7tt4 ' i 3 >r»^ i»iiA£^^WT8-n/)ai ’ aij* n/santf ■ ^ /xjuvntf ' c» TtAu r«7nfa<. In Jacris pTdcedtboHt ptdilka pio^ationti f deinde Im excipiebant aoTi^ti, tui< i'm‘7r]dtu(. Peragebantur autem hxc initia , adhibids quibufdam fy mbolis, qux ad recordationem e* rant infUtuts rerum certarum. Habes multa de huiufmodi fignacu- lis apud Clementem in Protreptico , Arnobium libro quinto , & in erudito libello Iuli) Firmici , quem ex profcHo de his myfierijs ferip- fit. In nonnullis facris aqua adhibebatur in fimilitudinem baptirmi. Auguldnus De baptifmo contra Don. lib. v i. cap. x x v. In mnltii idot Imim faerdegii facris , haptiz^ari Imtines perhibentur. Ad alia facra adhi- buerunt myAzfymbola panis &pocuKifed aqux non vini, np xes^ MS-rte luAinus Apologia altera narrat, malos dxmonas in Mithrae myAerijs S. EuclrariAix xmulationcm quandam tradidilTe. ait, dictet ^ mTrpmvSifntltJinu otr TV puV/t^^^n^eraJf ut7 i eTnfa Smmt.JjfiVL riorum voces copimemorat» quas magna cum reuerentia excipi fo. litas oftendit : /«««i, inquit» Bimi cfanai -tcToj Jam quum Euchatillia&nt& dicatur communio, ficut ante eft expofuum : in ijfdem Mithrx myftenjs communio qu£ efl omnibus animantibus inter fe, miro fyiobolorum genere exprimebatur. Porphy tius de ab- (tinentia ab efu animalium Ubro i v. 'Er -du xoi- tiviT» lito laCJi ajrftlo^oi,c5^' ^Jar * woej ‘ »^iu^^' tieiin. c31r 0 ’Cxyvfint‘lifA "i* mrnpai ' iLtvii h^x*( ‘ e,i» tb Mot- a^’n%mi n^^wSUmf ^awt iMpCfett. htA^lhritmf* fierji nojbm cum annalibus cmmtnionem ytlupani^ustt exprimt»tts,foknt per ipla animalia bmines figmficare : ita 'Vt eos qui eadem or^ panscipant, leones opp^eM : mulieres hyrenas : qui ndt^lrant^oruos. Fit hoc iy 'mpatrihust nam hi spqitila dicuntur tjr accipitres ; eus i ilapide: apud vttumque, Tculg^u SfdLXirm,i^ ^dKai'^cfviniiiif, Taurus dmeonistir draco tauri pater. lam ad haec mylleria admittendi confef- iionem peccatorum,faltem grauiorum, prius edebant. Apparet ex eo, quod narrat Plutarchus in Apophthegmatis ; Antalcidam, cum erat initiandus 1 myllagogo fuiHe interrogatum, chint peccati ejfet fsbicon/cius ! Idem in Laconicis fimilctn hilloriam narrat ; A*'- ‘Uta (juu^y^ym^ rpum H lc2 *i Vf) -, i9"Vt in gulos pnuatim fuille interrogatos, (tunc videlicet, cum peccata con« htebantur j _) c? ottj», t)0 /mt »rrv j ; V qtsorUm ve#a borum fentenda eft ; non accedere purum ad percipienda myAeriai nifi qui legitimum cibum comederit , & ab illegitimo abfhnueriti PoAem hic commemorare multa exempla obfci uationum ed (peca tandum ; quas breuitatis caufH prsetermino. Tertullianus obiter ine.* minitin libro de ieiunijs aducrius Pfychicos, Xeropht^iatr^rinouim tfftiiati o^icy nomen, ir pvxittmm ethnica /nperfiitloni, qnaks caflitmwa Af>m,Jfidem, isr Maffiommatrenuertonmeduliorm excepti patificanf. Etiam veAem , etiam come compofitidnem peculiarem habuerunt illorum facrorum hierophantx, vtprzter alios, oAenditArrianusin tertio Di/Tertationum. Obrciuaui etiam m MyAeti)s , populum aut initiatorum turbam Sacerdotibus refpondifle , quodin hiAoria Ec- clefiaAica dicitur vel vt apud Socratem libro V I. cap. v 1 1 1. Scribit enim AriAopbanis'Grzcus interpres , ia quiburdam facris Bacchicis , daduchos aut alios miniAros facrorum folitos adAandum coronam ita compellare, LautUtt Deumi illos autem refpondiiTe, 1«;;^ 0 Semela fili {acche^opum larfftor. quod videtur etie pnodpium hymni alicuius in honorem Li^ beri Patns. AAkie e A apud Eufebium HiAoriat kb. 1 cap. x v 1 rif uiuitat Tfi tltfo-nMjUt hymnonm •verba refert co» ciatndo cm mimfirit facrorum. i libro Philonis de EiTeuis, non vtputa« uit Eufebius de CbriAianis. Supra omnia diligentilEme caueri foli'' tum, ne horum facrorum arcana ^r< hoc eA, religionis ittv* prudentibus, quos profanos vocabant, innotefeerent. Nam ^ dorus Siculus icribit libro 1 1 1. tV iC^ *» _5«u« Auui-mt, inp.JV filgyii. Itaqi Hetodotus, PlutSfdlus, ElH napius,alii fcriptores,quum in corunimendoncm incidiAetK^negaut fas Abi eAe ea loqui quz feiant. Artemidori verba funttlibfoi i. cap. xLii. vbi de Hecate loquitur ; ntutXiyl», y-nomot, • 5' * uffuujiud^oK T» 0iu ' 5' rei 'rV fUfUirifAfiha /uJyi9Aiitt»rm. EftGrzcis iu eam rem locutio etegiin^ in crebro vfu, uiiiuli^. quaA|nificant,peiPpcrameosorevtjy id eA loqui,qui my Acria emigant. atqufe hoC qui facerent, proprie dicebantut ; vtapUdPlutarchttM,LBcianum,Sy-i Bellum, alios. Arrianus loco indicato : itu' ^ ik- 2^o^;;(^^«3^eA,in’euerentcr tJMin habere, 550 ff> Qafauboni Bxercit. XFL habere, foras proferre, atque vt exponit Hcfychius proprie fignificat "iv ^'6«« i' t»« efiirx-nt. rythmtm ex* cedere ^ylcu fiuc : pecubariter vero Eucharilliam tJsTia' vtDionylius Arcop. cap. tertio HicrarchisEcclef licut etiam Bernardo dicitur, fanPlum fari florum, facramentum faemmentorum, dicitur etiam antonomalhce ^ aut numcr.o multitudinis ebry follomus, bomilia in Matthxum 1. 1 v. ■u^-mxu S TV Xc>ivi (f ci ^i< &e>iK7n ^fn/va*S» < 'Otfn- Afmi. vbi appellantur in genereomnia iacramenta ; acw/^iJr- ria interiora dixit, pro Eucbariiha. Sic apud Latinos aliquando Sacra» mentum eft i/'^oyLuu ipfa Communio. Ambrofuis in Apologia fan- fii Oauidb : Qj^d mirum fi 'vidit haptifmatis faaamenta ? mox : Cr de ipfo facramento pknius dixit, parafii in conficflu meo menfam. in vetcru monumentis fxpe leges» proCoenxDominicxfieri paniceps. ftvmm pro ipfa adione : /km eil facerdos , qui etiam dicitur c & t /tejTiAt?n'f. imbui dodrina facramentorum , aut parti- ceps illorum fieri. Theodoretus, Curationum lib. v. ^ Tfi fuicay»v^i c'x ^ 'i^»\eS),z\t,ysirm^- 'j*71 tv ■fux-n(. Quemadmodum autem gradus quidam inmyfterijs paganicis feruati funt, vt oftendimus : ficDionyfius capite quinto vniuerfam traditionem facramentorum,diftinguitintres adiones»qux & ritibus & temporibus erant diuifx. f rima eft njtVp- OK, purgatio : altera fvTnati, initiatio : tertia ■ttiduAi;, confummatio ^cpizm & fxpe nominat : aliquando c^. d. perfeBa comem» piationis epulas, vt cipite primo Pachymeresad caput 1 1 1. tStd e$ ttAuer C4 Trtiffr 'Pn lium crederent epoptas. vnde prouerbium, quod alibi exponeba- mus, sTTiTnAjttr fui 'v/Jeor mhifierirj^ta, de eo qui fe feliciflimum aederet. Diximus quinquennio fuiue prxparatos, qui futuri erant epoptx : in ritibus prifex £cclefi; duplicem animaduerto temporum obferuadonem non parum diuerfam : prior elf circa illos qui fieri Chriftianiprimd cupiebant : altera circa lapfos, id cft.eos, qui gra- uiore admiilo aliquo peccato, commune ius fidelium amiferant; de- inde poenitentes refiicui in priorem locum opubant. Quod ad prio- res attinet, tempora contrat^ora illis fuerunt pr;fiituta,neque vlla fuit quinquenni) neccflitas : verumtamen edam in iflis certa temporum interualla funt obferuata,& prius quamad panem cum fidelibus fran- gendum aliquis perueniret , fiadium confuetx exercitationis fuit de- currendum. Primo igitur fiebant Catechumeni, deinde Competen- tes, pofiremo Fideles & ChriAianL Plena funt Patrum monumenta, prxierdm Augufiini, tefiimonijs huius neceffari; obferuationis. Cir- ca lapfos difciplina fuit admodum feuera , & prorfus admiranda : cui reuocandx in vfum operam rmpendifle, res futura fit Deo gratior abfque dubio', qudm de fidei dogmatis fubtiliter difputare extra Scripturas, & omnes difTendentes ferro & flamma perfequi ; in quo hoaio fummus pietatis apex ponitur. Dicebamus, in admittendo ini- tiandos quinque hos gradus tuifle obferuatos,purgadonem commu- nem, purgationem interiorem , (TUfaa», inidationem & epoptiam: fimillime vetus Ecclefia in admittendis iapfis ad facram Communio- nem quinque gradus feruauit , fiue vt loquuntur feriptores Ecclefia- ftici -roiTW ‘(hti/Mut qtuttuor locapan* (Atri f it 3n- tequam perueniret ad ipfam Communionem. Primus locus efi, quem vocarunt i in ipfo primo aditu Ecclefi^feparad non lolum d Fidelibus, fed edam dCatecnuinenis aliquot annos ( tres vt plurimum) manebant poenitentes in fquallore & pedore omibus fi* deLbts legationes deprecationu iniungentes , vt loquitur Tertullianus in li- biodcpoerviunda. ProxiiQUs gradus fiue locus dicebatur AufUmc. Digilizedby ■ ad Annales €ccleJiaJlicos *B. 555 ibi vt plurimum &it t & 0ta. 'eft humili & deiedo animo Deum colere. Clemens Strom. lib. i v. >«'- /ua(, As^v T&eiv'/^«<, i’au » 'CsisrutisHr ^ Qia. Jdnlljficantur O* metite reEla ratione contraEla,fi coniugtum^ id eft, maritus & vxoT,fefe h» mditer Deo Juhmittant. ab hac notione verbi huius deducitur aif , & hic tertius locus fic appellatur, q. d. humiliatio ; vt vel fola ap- pellatio fui ofticij pocnitentes admoneret. Reliant duo nomina, n!~ nne & quarti & quinti loci, fiutf gradus. Quanquam fune qui loca pcenx tantum quatuot agnofeant : vt cdm feribit Balfamoa adanonem l x x v. epiftolx Baftiij ad Amphilochium, •najttfxt Z)-!ni 'AmtJcor *jlvo>n4 :^cvat SuStuyi. quatuor loca animaduerfomm Ecclefia- fticarumahfolumtur JpatiooHnorum duodecim. Sed fere loca nominantur quinque, tria qux diximus, & hxc duo. idem ad canonem x i. epi- ftolx Gregoiij Neoexfarex Ep. cira/)«nt>-'nc lunyr tu participiUhmSpiriwsconiungmw' Deitati. Idem ad Adelphium,ChTiftus inquit, tiuat %oicci»ar,ftHui eSl homo, 'Vt nos in te deos faceret. 8c Amilia dida nulquam non apud Patres occurrunt. Quemadmodum autem epoptx qui inlh tuebantur quinquennio, do- cebantur cum ingcnri cupiditate fux epoptix tempus cxlpedare: vn- dciWi Jufpiriarpoptarum , apud Tertulliauum contra Valentinianost Ac erudiebantur Catechumeni, vt magna cum auiditate Communi- onem peterent, vnde illis Competendum nomen, Acut docent Augur ftinus,IAdorus,alij. Extant Patrum qua Crxcorum^^ua Latinorum, homilix plurimx ad Catechumenos,in quibus mulu dicuntur ad cxt citandam hanc in illorum animis cupiciitatem. Mos etiam luit, vtin publicis faerx Liturgix precibus, Sacerdos pro Catechumenis Deum oraret , rw eis dtjiderium regenerationis injpiraret, Acut loquitur Augufti* nusineniAola cvii. & notat Chryfoftomus, iiomilia ii.iiipofterit orem adCorinihios, Sacerdotem pro Catechumenis orantem , hac '• - . fi A ptecum Digitized by Google ad Annales Scclefiajiicos 55f prccuiD formula vti fblitum : «i QtU i-TOxiim Simar : oremm n/t mfericorJiJ^ium iir miferator Deus eo- rum onthnes exaudiat, deiode quje edent Catcchumenorutti preces exponit. lic aC n.u-^u* «siai Qmmm 'veio Catechumenorum jit oratio, ne m meant Catechumeni^ Ratio ert : quia noii ccnfebaiuur ChnlHani.qui (aeramentis nondum fucrantinitiati : ac proinde (i morerentur antequam fideles eflentfa- fidebumcommutiionem. Quis ita hofpes in Patrum le(fhone,cui Qtignou formula, in meatione facramentorum potilTimum vfu trita , i-mm @ norunt initiati quod dicitur, quxformulainvniusChryfollo- niihomilijs aut alijs feriptis, minimum quinquaginta locis^otellob- feruari ; apud Augullinum in epillolis, in enarrationibus in Pfalmos, tradatibus in Iohannem, homilijs hue Termonibus aut alijs feriptis, non mulco rarius : exeat & apud alios omnes, credo, Patres fxpiduael £ plurimis qux funt nobis ad manum, pauca proferemus. Chryfo- ffomus in Geuelin ad illa verba e capite x l i x. 2. lauabitin T>ino ftolm Juam' O^, inquit, vua ' Yjuai>(^pu~ (jumidiai ^ Myiidptit. habcs altcrum tellimonium , in homilia operis eiufdem XX VI i.pag.s.14.34. Commentario in Pfalmum cxL.de lingua loquens, o*n»m »n tin trj <$ ui^t Ji w riul ^pm-fUd vsaiijl- co^itaboc Ulud effemembrum,qm treme» dum facrijkium excipimus : feiunt fideles quid dicam. In Matthxam ho- milia LXXII. 5? luv^piatidn [Ah>ea *Xponens X V. zf. d*^qHLbaptziaiilitfptomort»ta#ilA»//^^ ad Annales Bcclejiajlicos j£ &iTnit' 5> 5' 2^ ^cxs^uti^’ ifjUtmiVai riu! cuixynsc^o)-n(, x Xiyii m9^i' » (~if ^ >^ppx7B. ct^io qmdem perjpicue rem dicere : fed propter non initiatos non audeo ; hi interpretationem reddunt nobis dijficiliorem : dum nos coptmty aut per» Jpicui non dicere: aut arcana qua taceri debent, apud ip/osejferre. deinde ad- dit, fe^uo poterit modo ditllurum m/jimuLai^uc obfcure, velvt Lu- creti) vocem viUrpem, adumbratim. plane vt apud Theodoretum dia- logo 1 1. negat orthodoxus,deEucharilliatase(re aperte loqui ; qno> ties periculum cft, ne adrint non initiati. OJ &im7t • Qixit 'Laaf Afuivrei aPi^tiu. deinde rclpondet Eranifta : a'mypi.an:Sui n' 8c in dialogo primo dixerat iam Ordiodoxus, quum mentio de myrterijs incididet j A^«J” « cumfonartiem audire : poifea vero quam faSifunt fideles d**yv^,inttts erudiri, deinde verbis difertis datprxceptum fuis auditoribus, ne qux didicerint podquam fidelibus fuerint aggregati, Catechu menis, quos ponit inter extraneos ab Ecclejia, enuntient. Idem in prologO fideles follicite adiurat, ne librum horni harum fuarum catecheticaru vel Catechumenis, ycl alijs non Chridianis velint tradere ; alioquin fadi rationem Deo reddituros. & in fexta catechefi, feribit idem: fu/7lrplu^'(^^S^Ttl^'lSu3e!at, XSjXMiV wsMaTniMaxif A«- ystdsi f^)UKcjjV|U. rvide ne enunties, aut parum reuerenter habeas fm£la fanStom rum. Vtitur & Chryfoftomus eo verbo aliquoties, vt in cotntnenurio ad Pfalmum x l 1 1 1. & ad c x x x v i. B. A tnanallo fui ininaici obi jde> bant, quod calycem myfticum per irreuerendam fregilTet ; atque ia eo crimine exagitando tragoedias magnas ciebant. Ille contra in Apologia 1 1. grauillime illos accufjit, duobus locis, quod de myfferio Coenx Domini coram Catechumenis, atque edam Grxeis & ethnids verba facere non erubuerint, orx inquit, 1^ -nyt ‘fki E>^iwut T^Ay^Shiu-ns Xd /Muipiei*. Pailadius quoque in vita Chryfoftoiiii,pro magno fcelcrc narrat, quod tumultu excitato contra virum fandum ab eius inimicis, irrupdo fada dt in Ecclefiam, & quidam non initiati oculis vrurparint,qu; erat illis nefas videre. Ipfe Chryfoftomus in epiftola ad Innocentium Papam, lii- ftoriam illam lic narrat : Kal crwii c*X^ 3' S'um ' X^ ct/unitn/ ««ai, Ti tupamiiiht, i o a.ytJttfniajo(St^ \ bola quidem snigmaticc proponunmr ; F^nem ita circumloquitur,^ •liui aSmentum i udiut fanmd>m; quis nifi arcani confdus hoc intelligat i iam alterum lymbolumkadefcribi^ tur,autpotius occultatur, Konw 19 TVn oia/ust,inMfiis4 r Coai* mwte hoc quoque nomen, potionis Jpeciem fiffiificam. hoc quidem merunt xnigmaell : at res rymbolisiitisfigniiicatx,fineviladillSl^iatioHe paldm exprimuntur, quzrit Eranift es, ToSl conftaauonem quomodo kse stpptBds f refpondet Orthodoxus ; (orpus ChrifiiCy fanffmm ChriJU. B. Augulfinus De catechizandis ruchbus, cap.i x. l)e Jearauetttffqnod accepturi /unt, ft^icit prudentioribus audire, quid ns jignificH : cum tardiori» hui autem aliquanto pluribus ritum vero! pora« gendi facramenti, naturam rymbolonim, & modum pxfentix, foKt initiatis aperjifTe. Huc edam pertinet illa Maximi ^^dau^cnds ptf- duoinepidola ad Augudinum. Illud qwefo,)nrfapientfi?ime, roqait,, ignpralle...dii4iinu$ prxterca d vem kushuiusviri, paganorum curio'fitacem>'qdQUos.iiT(|U]rere audocodl modum iaaramend huius , arte iuiile eluiam a ClshAiauis. it^rdli enim tan^contentione petit ab AugulbootiVt miil^ •tnbagibus:rein ipfam lll^velit explicare, quod tamen itflik quidQm ab eo impoa tramt,vt docet AuguAmirclponfio. Epiphaoiusiu ArwMdra p-4yz. tormulaminAituiionis, qux nomina continet fymbolorum, tc«Ao feunone enuntiat hac pa no & ChryloAomu : uV &ic if», omSfta ofMUaut n ^ tuth^u ' »i< ^ S ^tltriiruai r n^uam iirt mi/xatui tiSitt e fu>r%tt. (redimus in ‘Patrem, Filium <6r SpaitumSanflum,iiu/dem ejjentia, eiufdem gloria, in quibus bap^miu confummatur 'verbis rehu* fp/b: fcis hoc tu qui es iiuttatus. lam quod ad ritus attinet, certum cA, non folumipfos paganis & non initiatis tuiAe occultatos i Tedctiam eauAas rituum paucis fidelium iuiAc notas. Quve Safilius interar* cana Ecclefix ponit vatios lioss, quorum vfiis quidem erat communii fidelibus, redcaufiaipanciaorant. eEeniplaaAert,de trtnamernone in bapti/mo, dcconuccfione ad Orientem inter orandum, demorc Aandi dic Dominica cAm Sacerdos orabati & id genus alia. Et Chry* foAomiis in catcchefi baptizandorum, ait cerimonias baptifini puoim 'laa. ^ "iinifjiyrm, habere mjilicam aliquam rationem , qua werpU Pbbb 2 (vulgari ff. Qafauhoni Sxercit. X V I. •vtdgtri non debeat. Ordiaationem Epifcoporuxn & prethyteronim inter facramenu vetus EccleAa pofuit, propter impoEtidnctn maniia & Spiritus SandiinuocatiQDem&acceptioDein : quare huius ctiaiin formulas clam habuit, &fbiisfi(delibtB'notascire voluit< ^ony{ms fub finem hicrarcbix EcciefiafiicX' j- ^ nXi, CiM tuiT,i ti» aur orCii^UiuSdat c* sLudiuuicrc 7V xfvcplv Ltuocationes qtu jiunt in ordina» tionihus feriptura explicare nefas ; neq. vim mji/iicatnquaiOkinefl : m^ettam fas eilex occulto incommunem lucem proferre,i« Prxter illa qux ad facramenta pertinebant, fuerunt & alta' , quorum cognitio non initiatis non pateban Chryfofiomus homilia fexta in priorem ad Timotheum : ‘liti'oh ^ , avifivi TrOflm » tv-nsn da tj •n nsfBauatu^ ’ 5 nQ-n tca Non eft tae men ignorandum , in tradendo myfierio Trinitatis, fummopereca- uifTe veteres , ne apud paganos, aut Chrifiianos adhuc infirmos de tandarcani radone temere verba facerent. Quare etiam Gregodus Naz. oradone xl i v. de Spiritu San^o loquens , fic deitatem illius afTent, vt de appeliadone Dei contendere non audeat. Ipfa illius vnbadefcribam,qux funt in eam rem infignia. Ol ^ nnSsxa Omm«- ^ f^fsiazji riuf S^mip ' (^ ij' i om/uu^citi^, &i fs fvyretfcapu, •"vf ^ Zomurtif, oht tleanfjuxn ‘ ttvAiJ TiisivltnK- Qui - • • - . . Spiritum 1.» : .nn<^Ie . ad Annales Scckjiaflicos Spiritum SMihm Dtum tffe cmfetUt diuini funt virii vr prOclaro animo : qai rvcrbttimitanormnant .i fi qufdanapud bau ftntitn(ti“T A s, O M QiO T 2 IO.Z, 8c iioiiJibus, etiam, poA Coociltuoa Nicenum,pcr aliquod tempu&apud inHrriios abAiuuerunt ; inquit Baiiiius iu libello de fidejp.'jp44 dntnut, a; Ai^eaii obt i parcentes 'vtiniminibus diis, qiu non extant in diuina S&iptHra,ipfis diBmibuK O pietatem veram & lio. ceram l dviros,vere3va9ae5K«. vcfcDeipIbnos J Lil& aliud genus fe- rum, femptr mteilt^m, parcius aetrm ore proferre^, inquit AugullinusepiAoIa cu adAfellicum; vbi IciAor Audiofus ea-i rum rerum exempla inueniet. Sed nos res eiufmodi inter illa non re- ferimus, quz tanto Audio ab anticjuis Patribus conAatArilleoccul- tata. ReAatiam,vtde cauAishuius hlentij,quas ijdcm Paues aAerunt» aliquid dicamus. Sunt autem caulix prxcipux tresiAx. Prinu eA; fublimitas eorum qux occultabant , & vc Cyrillusierofolynaitanus loquitur, ^ ti^ua. ^ SiSu.trv'^on. Locus e A in pr^catecheli ; vbi de fidelibus verba faciens, qui EccleTix arcana Catecbumenis pan- dunt, ait luter extera ; • e^rtr^nnd/ioi ta«' andar mni) , ^ i ^fin-na.' cix Siyjia, , % e^jtUKTiier^x ^ ‘fiiAtiti ■ ^ t -TTfstt at quoties tinfmodt myfieriaCate* cbwnenus audit a fideli, euenit , Cr 'Vt Catechumenus ad infaniam redicatur : (nefeit enim quid audiuerit ; itaque rem coargtdt,is- quod ipfi dicitur tutja fu/pesim dit adunco: )csr fidelis tanquam fecreti proditor ab omnibus danvieturr dande recens baptizatum compellat hoc modo. ' d Sltr^nrdului cti Td t5 « ^dCr( ^ 7^ itJkoW.MI- luf ' 7SH Au yruoii o-a aJet'?wi t»( a."iu»<. Et vcriffime hoc dicit Cyrillus : nam quis a fide alienus paganus, aut Catechumenus in Ade nondum conrirmatus , myAerium noArx per aquam baptirmi regenerationis, aut manducationis carnis ChriAi in Cocna Domini, fine fcandalo aut rifu audiat ? Cyrillus alter in luhanumltbro vi i. Dicerem fane de his, (de baptifmo) etiam multa alia tsi "Vtra, deman/buns par Mofem isr ‘Prophetas prafiffvatwn ejfi Isoc facramentsm, \iv><, cuius vim in vcrnouc nol^ra pluribus exponere fumus coadi ; in laboriofiflimis vero noffrisCo.*. mentaiijs accurate camdidionem interpretamur. Tertiaquam ob- feruamus cauffa eff , ftudium vindicandi a contemptu res iacras ; & contra, maieffatis cuiufdam opiAioneni illis conciliandi. De Gctf- tiummyffis feribit Tertullianus aduerfus Valentinianos : diutius htiti» ant quam conflgnant : cion epoptas ante quinquennium infiituunt, ) JlAUtci^/miuTl caiJiultf, e^aariSuvti-: mfedihm hmmm exfftfiu, €r fu fiatb» Jm fvUad^icultatecapi/pmat, pr^jloeje (mtmptum: reinvito ab n/fuhttmm rmot*iS' rar*y naturali modo quodamtjji truicxmn, rot JluSoftteqpamiA Omnino haecratioeft, cur Donoulli barrum, eximie vero prx exteris DionyilasquemAceopagitainvocanc, (Tcriptor fane antiquiHimui & eieganiidimas } fibli io hac iuce liteiaram.impefitii^cuni jinguxGrscx, tum antiquitatis Ecclehafticx peninis rudes, audeat affirmare : )dc ^acra« mentis nouo quodam & inudeato diceodi genere fcripferint ; quod d cothurno tragico vei dithyrambicis ampullis non multum videatur didare..Sciebat videlicet D^yhus,tah genere dicendi Geonup my- ileria ttaAari confuelle ; Dometrius F^lcretii y ^ eJuuf Abytno, ^ penUa, aaoi^ Mm. nvfjlaiaf in-* quit,4£l^(rjfV exprimuntur ,adtmvrtm(rhomrtm f tantum in mfytofy* noEle, Prorhis ad hanc ideam totus Diooy fi) liberde facramentis , Sl rchqui.etiam funt eompo&Bv Fingit voces nouas & compohdones fbrxMtiimncans>'inaumta5itinndcasi qux hmpliciter verbo yno auc alteso dki poteramVdiddndit ^ piares voces admod|iin fbnoras tt magaidaax;atqiie^vtyerrdiide(UatMxadaraSi;>^'^Auv^«^«^> obfcfuat Jirmtntm-: «oUdtVN&vld EcclclMefCfieptaxiacabula artis { vt£&dicam)ihidiorereri^ ; tai>< quamad.tihm qoexD qtuerxbdt Sy^ pacum accommodata. Igkur l^CRsm^regebetationis iUi non dtckue bapoTnauv^ed JiW* ratiezitt matdk Dean ineque coinmiinti;^CRsi^i«mn-/ed Ktitia<^p> 1 1 1. : SC fuffiuor^ ftJ fJffl^^dimH^;■.Cempo6xx1^tau Dtbisiyfiop«opnaii SDul*K>ihnr-i^ '1^^ tr/eaMn>eiai^ dtproupUi-f^fidekhs ksr ini/SuUtSl cemn^Niihvqilfivlbdoiacihid^ hwumiimbitirexpaKiitiuv.ro l9^pji»;>nrb:»§rttfJi Iti^ T fiimtltri Bionem facerdotalem,vel epifcopalem. videtur tot verbis id voluidie dicere. Grzci interpretes parum fatisfaciunt. Hoc ille ait fe demon- {Irare velle d« "PiT d fi^ermundanis ts' fanEllJ^mtis oracuUt. ed periphrads Scripturas, quibus autem i <01« fxjit^yayiat liu fitfpieiut ^ ijs qui funtinitiati, imtqs jacut myftagi^ ex HeranhUU myjlerqs traditiottihus. ed periphrads ddelium , qpi facramentomm tadi funt participes. Vides ampullas plane tragicas : nam in choris tragicomm Grxeorum, nihil ita turgidum, cui non podint huius feriptoris non- nulla comparari. Mox lefus Chridus dicitur , « %topytxutmiii iit, 6 nczdfvnti ^ hua«.tm : qu2 verba in Latinu fermone verti non podunt. vim didionupluribus exprimere conabimur i mouk^Md fupremu Da imperium reddet is- amnu fuifimttim tw^cettdensimtuSijiueil JummitDeimqierm. Alibi, fententiam lac^i. ly.onmk dotutio bmgt& omne d<* 'nc m>TneJieLi fun^e^», magnum j alutis jacramentum , idem in Liturgia : vtapud Auguftmum, frety nojlri /aeramentum, Co nfeff. cap. x 1 v. quatenus hpc myficrium ell memoria lacrificij illius Chrifti , in quo folo pofita falus nofira, & pretium nofirum. ttrffteritm pacis oc Competentes etiam Vocaremur l Vel non mtueamur ahos^m per annos Jingdos ad iauacrum regenerationis accurrunt, quales fint ipfis diebus qmbus cMechi^antur, ferutantur ,quaata 'vigilantia cotmeniant,quo Jludio ferueant,qua cura pedeantl Sitwic tempus non eH difeendiqua Vita congruat tanto quod accipere de fiderant facramento, ad Annales Scclejiajlicos fiuntmeto,quaJo mf.Huius defidcrij mentione faciens perf^pe CJiryfo- Aomus, obfemat aliquoties, priinu eius exemplu ab bunucho datum effc.quiin fideChriftiana i Philippo inifitutus, cupiditate baptiidii fu- bito correptus, vehementiam defiderij fui, ipfo loquendi genere dc. clarauit,inquitChi-yfoftomus,cumait, Ecet aqua^quid impedit quominus ego bapti::tr ? idem alij Patres obferuant. Hilarius iuPfalmum l x v 1 1. loquens deCandace. Ipfe hapti/mi gratum JUnpoftidat dicem ; Ec.ee aqua ; quis prohibet mbapt^i? Jacranuntumip- Jum baptifmi adeoimpatientis dejiderq cupiditate pneuenienst'Vt d diacono minim Jleriu ./d^Jlolki offtaj fahuis/we cupidus exigeret. Baptifmo adiungebatur vmSio, quam etiam facramenti nomine Patres appellant, ergo etiam dchacverbumdejfdewevfurparunt. Zeno Veroncufis , fennonede ieiunio. 'Per quod admonet nos, t)t Vngnentu ngale (cr timi, loquetuid^ Judaeorum quorundam conuerfione. Si /aublum 'Pafcha ele^mt exjp» liare, iterum cumEpi/copo loquere, ,'Vt modo qurdemCatechumeni fiant, atque ad eos frequenter accedat , ^mstq. ftdicituebnem, & animos eorum admonitione.^ fua adhortationis accendat,>vt quantoexlpe flatur eis Unga fiSiiuitas, tanto fe praparare,is' eam de fiderioferuenti debeant fuflinen.., f j ■ XLf^L XAPI2. Gratia. --vdoire ad gratiam, gratia falutaris ^roxii nomen baptif» mt. Sacramentum cr "itatu Saaamenti. O ,,T I BIDEM. QVid fit^r4f/it in dodfrina Sacramentorum poftea fcdulo expo- netur. hic tantum notabiihus, & Grf ci$ Patribete faepe nomen & Latinis Gratia poni pro baptifmo aut Eucharilfia. Cy- rillus lerofoly m. in quarta myftagdgici , ait Salomonem Ecclefiaftx I x>7. cilm dicebat, Vade^ comede in Utjtiap/tnem tnumie^ £i^,infklle^- ilTcdepane fpirituali, 7Udj^^\a>dgmatice defignante»igrqt(am, id e(l, facramentum Cocnx Domiiai.. apudii|terum,Gytillum:(xpius occurrunt hx locutiones» nfj^aaf -dw de participatione CoenxDprhiaiox. firaiiboie apud Latinos , nmrt . C>ptatu&'|ibtO v. 4« J&dcharilfk lo- 'Cc‘cc 2 " quensi Digilized by Googie 57® ff' Sxercit. XVI. quens : oilnbtt ilk tjumtatare digrmut ttl: mini. fterim exerctt turba /amulonm. id eft, faccrdotes. noa multo aliter a« pudCbryroftomum,in oratione lxxxix. exfi non de fola EuchariAia loquitur. AuguAinus gratia portet vo. cantttr. de quibus verbis paullo po A plura. Sic ^ratio /j/Nturu , apud Cyprianun3>de lapfis. gatia communionis, &, /anbU comtmmionis gatia, apud Gratianum e Concilio Toletanoi Deconfecr.diA.iv.can.il. apud Simeoncm MctaphraAencAperiphraAs EucbariA^. nec minus faepe de baptifmo dicitur ; qui plurima quum habeat nomina, quae recenfent Clemens A lexandrinus, Pjedag. lib. I. Gregorius Naz. oratione x l. & CbryfoAomus non femel, vnum il- lorum cA^V «a, vel in quarta myAagogicaCyrilli, mBKhariJ}ia,Xytit-rti^d.yttt^vt. Sandum Domini. aya. ttysa. riif dyMi. pors templi, item aqua.. k/kaUs. dysair IMS pars Uturga. I B t O E il. APud Grxeos feriptores EcclcAaAicos frequenter admodum ap. pellatione dV dyi*i4*« 7^ dya^fj^, de partteipatione panis quem frangunt Adeles. Ibidem petit a Deo fa- cerdos pr^o populo , d^lvs rUu t ATOiSk rii dya-a-y^ , G^^ ^tmrerunt fanBificatarum , in*i nV cM-nmteiu/Aj^/^ w nu/x^ 6idAc»^nm- & ad canones Nicenospcrfxpe. In libro luris Cano- nici Grzcorum, hoc fenfii (^pe vox iAa occurrit : male verd dodli ver- tunt fanllificatmes. nam pollulat omnino analogia, vt wytairfxam vertamus ru fimElificala; vt /0«^™ vel S^ufUfuim, rei donata, j res accpta, ^ res qua occKrr/t,non occurfus. Ratio appella- tionis prorfus eadem, cpixiaeukgia&ceucharifiia. de quibus antea ell ali >11, dyii^tr c3^ oysoif tao^o/t dimJ Niu fvero (reatari rerum oimUum morem gerentes, panes etiam qui offeruntur , cumgratiarumaSime vatme pro acU ceptis donis comedimus ; qui quidem corpisa Jbmt fanBttmquoddam^ m fanOt» ficans qui bono cum propofito ipfis 'vtOHttm.ii Apud Cypnaauro DciapiUi quando ita feribit fandus Martyr, (ymcptiadmarcaUt lum‘t‘mopta!Dci mitti fauBumfuitt suasubHt ind^nisUntfffst aperire ^ pea J)tmmifimSbttti tntelliganturqu£vocantGccci(9'A)4<^B^^ra,, panis aempe^aWecraa tus. Moxitemm: fiMflumThasededere&coiitrtQaristonpotuieadamdat vocat id ipfum^mtM/n falutaremy & ait in cinerem verfam , vt modd dicebamus, ibidem, myAicumChrilU^iigmiielnlappellat^E^c» tum in Dotiutti Janguine potum. Grzci a^uando^etutm nominant ^ «><4. ChryfoRomus ad Innocentium Papam ; «9« dlyta, dinum u. aiA%n<. aliquando etiam •<»><» dyH^t^ vl in Commentario Hefychij inLeiuticumfzpiuf. & GrMiat}useQMidtfoRiiC0iiail!fBi^ beturne facnrism ingrediantur, nec ad akare ap^opinquenl^ a& pmEhffottSk* rum cotnmittmtm ! ^ud Dionjlilium inido Hiecacfiii^£ccl^,J&' aysa. iilizedbyGi-^;glf ^xyatia genere appellantur omnia facramenta. Interdum xyiAo-fJut ponitur pro fandiore parte templi, vbieftmenla Domini ; vtapud Eufebium Hiftorix litv v n. cap. x v. 6i'<» it tr^CJi tcS tiyt- In pofteriorum feriptis ityituriM, rxpifljme legitur , non pro Euchariilia, fed pro aqua,tii vocant benedida, fiue luftrali. Eft & Liturgix pars , oux vocatur fanflificatie ; in qua celebratur nomen Domini hac formakiySmii/Ai^anSM SMShts,t)Qnmu6 Sabaoth. Iu accipe apud Chryloftomum tomo v i. p. 4. fum S/ufvt «tMre •n!< ^i>'nui(, 5' c»/»» 1^ o-ytAiTfjiiS Ai»'ixleue cr ferfeblt. item iU’n;^r tv tiAoV, & quare S il\utt, perfedioautconrummatio,eftipfa Euchariftia : qux etiam Dionyfto dicitur itMlamt.vt ant^ obferuabamus; quia coniundioni noftrf cum Chrifto, cuius inftrumenta funt Verbum Dei & Sacramcnta,veluti co> lophonem imponit participatio corporis & fanguinis Chrifti in Cee-* na Dominica : nullus enim reftat alius modus, quo in terris verfantes ardius cum Chrifto capite noftro couiungamur. t XI IX I ' ” M E T A A H "H S. to DimaJ* cenum. ^"^Bferuat Iohannes Damafeenus facramentum Communionis y^^ftOatttr participatid, quia /W" iSa ^icipantu D' y'ad:Anmks:BedtJta^ai^\ ‘57^ Qrr^ideitaimiiiutJiiiitutatem :: etfi proprie %07im Locan- tem proptctca iic Dainaicends, auia pioros Patrum fiocm Sacrainea- lorumftatucbant, 9*Moi*,vtptcr illa fideles 4' jfaa-cui : quodauteaex- pofuimu$,atquc ita palfim omnes Patres loquuntur, & verba 5»5^ ae vfiirpaot. Porro fisec^gnificatio vocis ajTaAud^s. apud Gr?'!» ■cos Pwrff* frequeniillunaeft» Appd hifiinunun Apologia iT.ieges, • partantiipcn de pa>ie /uf‘er\juo^a- tid ied ;ankA»4‘;,quaado efi: nomen Euch irillix , normam a^ooem fignificat, verum ipfarymbola,ipfumChrifti corpus iny'* fiteum. inde apud Cbryfofinmum homilia xvit. ineam ad^e^ ad vcrbi»m,jwrtfi:i^J partidfali^it,\d eft, cotna: -Domini. Inter epiiliolas Zonarae nondum editas, vna extat,euius hie eft titulus, E/ ipSoi/pT» » eiyi* W Xeif»«l de qua plura dicentur inferius. ■ -rii • I» AI AriAj MEPIAE2. Partus. S>am fiaSiaiHpmes . mmtAi. )fi\*V«siTO, portio, buccella, mica. tutvSu. Jk m^oae» c^ienMEacbariJlimnomiuBa^ ■ ' iii:; - ' APud Bedam in cap. x. prioris ad Cor. 8c apud Gratianum Di confecr. dift; 1 1. can. 58. extant h*c verba Au^ftini. Nec quand» manducamui partes de illo faamtse : Et quidem m f aeramento ficjit^ es' norstni fideles quemadmodum manducent carnem ChriHs i^(s»(l, cvx iyyufi^fnif. quem mornn ipfe quum non pofiet negare verbis canonis repugnare, negat repug- nare mend. Eum vide, atque obiter noti, fumSim proprie dici, cum manu presbyteri in os (aeramentum inditur : cV;:|4iea(nv, cum io manus «raditur. Omitto alios ritus ciica particulas , de quibus non e(t hic dicendi locus. LL TA AflPA; TO AnPON. Dona. OMatmesin'»fitm ^ EuchariHue.'^ tact**‘v^‘c^ii(^.Sia'£ciatncoinmemoxauonis, 1 ^ 3 Satgyi,gratiaSacra>nenPi, ttondebaptij» • mo, qudm de Eucharijiia. Spiritus S. dsBus Munu/. Mali an accipiunt r. Corpus Chrifli facrijkium. Lacus i Concilio Niceno» item /dius . 'ex^iphamoillMjlnttus. . i • * i'-' ■ ; ■ IN Liturgijs antiquis& apudPatres,'&’^wa‘. app®l' lantur oblauon^ panis & vini,' ad facram communionem isa Eede- fia veteri folitz onerri. Eratmoris primitus, luiHno tefte & alijs, vt ex his oblationibus rumoretur ad confecrationemdn vfum Euehati* quantum fiiificerec. Propterea in GrzcerummionumeriQ^ ^ *>**^e?‘.vel ^«wcjwiiiJioA/^.autfimpliciter.^i^ai, vel ^fo Chrifti corpore myfiico accipiuntur ; vel propter iam favt a ttu feccatore indigno femotuo^hac dona ubi o^LtaMwr. &in Liturgia eiiam Romana, offeruntur Deo proEcclefia Cathofica, dmais-mmm. Sed ejuid iniclligi vellent per hic dona, declarant le- quentia verba Chryfoftomi, ni ^ (-it Tu Chriae idem es qui o^rSfCr qtd ojferrii. Commemorationem enim vnici Chrift i facrificij in Cruce oblati, vocabant facrificium, & aliquan- do facnfidum emmanoratmis , aliquando facrificium corporis ChriHi, vt poliea ollendetur. Igitur SQfsi etiam , iiue ante confecrationem, nue poftjvfurpantur Patribus, pro ipfo corpore Chrilf i myllico,quod dicebatur oderri per commemorationem verx illius oblationis femel fadx. Inde fadum, vt dona acciperent pro ipfa Coena Domini, idem enim elt locis fcxcentis apud Patres , ecyiut Sdpesr , & participare faerx Cocnx. atque hxc locutio ita fuit in EcclefiaGrxca vfu trita , vtBalfamon adeanonem x i x.Concilij CarthaginienEs, vocem & pueris fidelium notam, EuchariJ}ia,pet ilfam interpretur : Jlhim inquit, n' Sup^da., HyVi m ttytu Diccbamus fupra, Grxeos duabus menfis vtl ad celebrationem Eucharilhx : vna, iuquaprimd panis & vinum apponuntur, & prxparantur ad futuram coufecrado- ■nem. ibi igitur appofita, dicunt Su^yc, vel m in qua appellatione quantum lateat fignificationis occultx, declarat Nico- laus Cabafilas in Expolitione Liturgixfcapite fecundo. Dixerunt etiam hoc facramentum S Suf>ji, diuerfam ob caulTam. Nam ali- quando ^ S)u£ft donum, idem gratia, proprie accepta pro virtute lacramenti, vt exponebamus ex Auguftino. Itaque regeneratio,qux eft baptifmi frudus,’ & qud fpedat vis tota illius faCTaracnti, appella, tur » vel S Su^t. Chryfodomus in Matth5um,homilia lxxxsiu "Btcf Si tticQvn SSccrtf , >t>rni 5* 3 X G-Itv» baptifmate per rem (et^ui ebUilant, nempe aquam, donum iDud cot fertur : fed quod ejfKitw intelUBu per» cipitur, regeneratio,Jiue renouatio. A ugulf inus contra Manichxum, lib. X I X. cap.x V I. de baptifmo differens } Hec omnia fiunt tranftmt,^» tus tamen qust per iUa operatur, iugittr manet : donum J^irituale, quod per iSla inJumatur,; 57^ ff' Exercit. XVI. vuii ^ Vt baptifmum, fic etiam Euchariiliam appel- laryot /'aej»,Doiium ; nempe Spiritus Sandi, cuius efficacia perfici- tur rlia communio, in qua,licutantedicebamus,politu$ efi huius di- uini /aeramenti /rudius. Quinciiam iplc Spiritus Sandus,vnicus tanti myftcrij effector , appellatur Donvm, & Mvnvs iwjuf. Am- brolius in fymbolum Apoftolorum , ^tenutaseUm^atrt,jpeacs in lmagine,yirtui eH in Munere id eft,in Spiiitu Sanato. Propterea Pafcha- fius in libro De corpore & fanguine Domini , negabat malos corpus Chnfti vere accipere ; cpiia non accipiant Donum , id eft, Spiritum Sandum. (jro, ait, cr- jangui» per eundem Spiritum SanElnm con/iemtur : al/oqui malo, nec caro eU , nec f anguis ; qma fine donante Spiritu nuUum male^ pr aliquando 3 aa^mm T^u.' foluta necelHtate, fed ex ordinatione Domini, vide Au"uftinmri libro I. de peccatorum meritis & remiff. cap. x x i v. & lotis 'alijs quamplurimis. Propterea hxc diuinitus inftituta facramdiitir runt t’(po'J5^ & quali dicas, vix fubfidia : nam hxc ^ta-, fty^ lo Scripturarum, via quxdam eft. Biifilius ita riohriaat baptifiniinl, Ddddz homilia jy8 ff' C^fauhoni Sxerat. XVh homilta in S. baptifma : tU» uvom i m iinAeW ^ (fvT^K-ncAif. fii^jmAttOmfretw hi^ti/mi. fr*ttr^t flos dttatk. cmeiaSlurm Hinc faiftum, vt & Chriltus ipfe : appelletur Tafehdf & hoc (aeramentum, de quo ipfe dixit, Hoc eft (orfui meum. Vide hymnum Damafceni in Dominicam Pafchatis,vbi Dominus poftquam refurrexerat, appellatur Tafcha noftrum^^l^aJclM teternuni. lyoiims a^dtu», nifi malis accipere de ipfa feffiuitate & gaudio propter refurretffionem. ibidem appcljatur ‘Pa/chamyfticm. Soaates libro v. cap. x x 1 1, de Origene, tV]ni^*'An-; 57»« yt'}fjvc5tu ttFf» tTn-nMm.rltifytiim: rV attiKk/L9/lu9 Stwduiut, <5^ tQ <£ qwufoi. dicehottvocmt.,m^quoddi£lmtftyE^ futnpanitjsMo»Ti< © aapyjL n ©£W,'llfci' au«h fxaicw, ci -ntli Tt\iu^p amumt antes mwtem:feamdm carnem 'vnigeniti pei, incruentam in Eakfia cultim.pertQmus. . Sic in . Grfcorum Liturgijs f?pc. Epiphaniusfolet dicere vtm epitome fini opens adiecla : sv 'het xsti^da onoiiawi^f ci Jp 'it iAo« j’ Ttii iltun/Mitf, n 'Qnquaxiinstvs Ki/ttaitSr. ‘ mox, ; Eeee nifi i i igilizeG oy Googie 584* ff' Sxercit, XVI. pifi qux i Latina acceperunt, incognita. Sunt viri crudiniTitni , qui exiftimcnt, fnmomijfu, aut neutro genere Mijfa, ditium fuiflc ; pro- prieque eam vocem oblationes fignificare, qux vel afferebantur, vel mittebantur, & faaxmenfx imponebantur. Nos non dubitamus, qum aliorum verior fit fentenda. Proprie , vel quod idem eft, 7ntjla, eff : quam vocem Grxcis olim in dimittenda concione fuiffe vfitaum ,ex Pluurcho & alijs fcri^toribus, viris eruditis eft com- pertum. Sic in iudicijs Romanorum, cum prxco clamabat I l i c e t, iudicibus abeundi faiffa poteffas intelligebatur. Sed in Grxeorum concionibus vna fiiit dumtaxat mill'10, ciim finita condone prxeonis voce clamabatur Aec J» tUfem : in Liturgia 'vetere Chriffianorum du- plex fuit i(pe giam audiat, & communionem fumat, fubijcit Ambrodus : In Qua- dragefima yero manto, <*, & apud Ignatium 'fkt~ •nA/n, per didionem Mtjfa exprimerent , deut antd dicebamus. Qui Vt reprehendi eo nomine iure non podunt ; quos certum ed locutos ede cum hominibus fui feculi : ita exculan illorum nequit dnideritas, quibus id verbum apud eiufmodi audores inuentum,drmum videtur clfe argumentum , ad defendonem opinionum multo pod exortaru. Equidem d derc conueniret, litem mouere fupec vocabulo, ineptum,’ friuolum,&facinusMf« ;)4^iiudicarem. Quare omida con- tentione de nomine , id potius agant magni Theologi, vtDeo au.. fpice,de re ipia cedent tandem contentiones. Cxterum quod dice- E ce e 2 bamus 58(5 ff. (^afauhni Sxercit, XVI. bamus de varia acceptione difllonis Missa, confirmatur multis ve- terum teftimoni js, quorum apponam hic vnum aut alterum. Cxfa- rius Arclatenfis Epilcopus, oppido vetulius, homilia x 1 1. Si diligenter attenderitis cognofcetii, quod non tunc fiunt Miffe, quando dmnaleEliones in Ecclefia recitantur : fed quando munera ojfenmtur , (sr corpus o. mini conject atur. 2Jam leBiones fine propheticas, Jiue Jpojlolicas, fiue Euan- gelicas, etiam in domibus 'vcfiris,aut ipfi l^ere,aut alios legentes audirepotefiis. (Jonficrattonem Vero corporis er /anguinis Qsrifli , non alibi ni/i in domo Dei, audire (px aduenerat cum ludas peraSia Cana i menfa ex^t. Ei tempore Coenx Pafchalis certum eft, non foliim aduenifte , fed etiam aU tam tuifte iam noftem, cftin hi fermones ederentur : atque adeo alteram prxterijfteiam vigiliam'. Theophyladus : «.‘««x Ae- At>i7ii, i Uo ttJlu>vtiwe. eum fermonem ab Apoftolis ^arum intelledfum , oftendit Petrus, qui Aatim in- terrogat, “Dornou quo omimhahitos./m pa^i. Ibidem. , EVangeliftx, Matthfus xx vi. jo. &Marcus x i v. a^.hiftoriatii inditutae Euchariftix claudunt his verbis, hymno diElo exierunt in montem Oltueti : prxtcrmittunt enim illi & Lucas fermones,quos habuit Chriftus cum difcipulis, qui poAea defcripti funt ab Iohanne, capitibus, X I V. XV. x vi. prxterniittunt etiam illam cliuinam oratio- nem, qux cap. XVII. ciufdem loh. delcribitur. Iccirco Matthxus 8t Marcus iullitutionis Eucharillix Enem coniungunt cura abitione ex ilia domo, vbi Pafcha egerat Chriilus : de qua abitione creditur loqui lohannes, initio cap. x v 1 1 1. Baronius putat hymnum cuius memi- nerunt Matthxus & Marcus , dilatum fuiile poil rernioucs omnes Chrifti & ipfam precationem illam loh. x vi Sequitur Baronius laufenium, qui hymnum illum ijsomnibns rubijcicns,qu9 lohannes commemorat dida & ta6ra d Chriilo, prius qudm exiret , caput fux Concordantix c x x x v ii. ita orditur: Hdccum dixijfit lefnStKO' hymno diSlo ^jfius eSL Atqui Iohanties non dicit Chriftu in ipfo articulo fui dWcellus hymnu dixilTe. Matthxus & Marcus id videmur EgniEcare : fedinErma ea ratio ell : quia breuitati eos confuluilTc apparet, qui tam inulta omiferint. Eft vero admodum probabile,hymnum pfxceflilTe omnes illos fermones : nam in celebratione Pafchatis adio tota hym- no claudebatur, qui ftatim dicebatur poft vltimum illudpoculum cx- hauEum,de quo in nomine Eulogia luperius. Separand? igitur funt adiiones Chrilli cononux quidem , fed tamen diuerfx. Celebratio Cocnx Pafchalis, & mox Eucharillix ; qux adlio liymno dido de more fuit terminata ; fermoues varij poftea cum difcipulis habiti} quibus & contentione inter illos exortam fedauit, & moerentes con- folatus eft, & dodrina falutis multiplici eos imbuit : poftremd illa ad Patrem oratio ; poft quam tandem eft exitum. Horum autem om- nium,quxdara conngerunt fedentibus adhuc Chrifto & difcipulis ad mcnlam ; quxdam,vt videtur, poftquam furrexeram, priufquam exi- rctur. Obferuant veteres , Chriftum, quoties maiore contentione orare Patrem voluit, folitum d difcipulis fecedere, & orare fMias, vtlqquunturEuangeliftx. Cogitent igitur magni Tlieologi, ancum morem Digitized by GoogU 5P° ff' Sxercit. XVI. moretn tenuerit, cum illam admirabilem orationem concepit Nam quod ab lobannc defcripta eft,non probat hoc, omnibus audientibus eam elTc habitam : potuit enim Spiritus San(^us, verus Euangeliorum audorjlohannicamdiftaffc. At beatus Chryfoftomus didionem ct-Ttw verfu pr. cap. x v u l exponens e a^Audi, obferuatione hanc inde elicit, totum caput xvii. non (aiffe precationem, Jer. tnonem. quod equidem fatis mirari non queo. In fine cap. xiv. ait loh. dixille Chriftum, Surite eamus hinc, non ncfcio allegonce ifia verba exponi a nonnullis , vt Ifidoro PcL lib. i r r. ep. 1 47. & quarto, ep.48. ied allegoricus fenfus literalem non tollit Videtur ergo Do^ minus hsc dicens, a menfa furrexifie , & cum eo omnes difcipuli. Non eE autem probabile, dilatum hymnum qui gratiarum adiionem continebat, & pars facr; illius adionis erat,ad profc(3ionem vfque ex illis aedibus , qux non fiatim fecuta. Minus reifle igitur & lanfenius & Baronius hxc videntur digeiTific. LXIIL Mos orandi ad menfam etiam apud ludaasi^Taganos. Gethfe* mani ; ihi adificata ades. Seda locus iUuJlratur. yeUi^io-, m^niculantim fe arae nusffta altaria. Thomas Sacetus. # An MI XXXIV. Num. LXIV. COnfuetudinemChrifiianorum, vt in menfa gratix agantur Deo, putat Baronius ortam effe ab exemplo hoc, Domini hymnum dicentis. Et quidem, omnia Ecclefix pia & laudabilia infiituta poile,imd debere, ad Dominum refeni, omnis bonx donationis au- ^orciDjVt ait Iacobus,certum eft. Sed Patres originem illius inftituti pctunlcx alio Chrifti fafto, Matth. XIV. ly. quando Chriftus pani- bus benedixit, oculis in coelos fublatis. vide Bafilij Selcuc. homil. in illud miraculum. Prxterea fciendum, Iudxos,vt eft in Iuchafin,pag; 1 X. inter tria prxclara Mofis inuenta, vel vt ipfi appellant rnvipn re-, cenfere henediSmemcibi cap, v 11 1. 10. Deuteronomij ; quo ex loco Rabbini multa funt commenti de ritibus in cibo fuitiendo feruandis : inter quos prxeipuus hic eft, de gratijs Deo agendis. & funt in eo- rum Ritualibus formulx, in eum vfum. Multa deeo morePhilonar- rat, De vita contempl. Paganis vero non fuifte prorfus id inftitumm ignotum, multa declarant. In Platonis Sympono, ftatim vt Socrates accubuit, conuiux libationes faciunt, & ^ ©*di, hymnum Deo canunt. Athenxus in quarto narrat, Naucratitis morem finfte, que» ad fefti cuiufdam folemnis epulas, poftquam in tii- ) > cu uiifent, ui 'piana, S" Trateiss X5li»Ai53»rf_ ad AnnakiScclefia^im^. furgerc in genua, dum factorum miniftcr, preces patrias recitabat, eodem eti^m fpedtat mos vetus libatiqnum ad nreq^m.- Apud Siobcum cap. X L I. Diotogenis Pythagorici extat hoc pras- ceptuni. 5' % ^ ^ ©*•* ^ ■“ ^ ™ ' Wio* ‘ &U ^ "Bm Jit etiam, Bcut initio Cr coma Cr prcmdij inuocetur : non quia tdtifuid numini Jitopits ; fed'VtquifqueBti recordans , animo fucom* pojito. Hoc paganus homo quum fcrihat, monftro hmilc ell , repc- riri inter Chriftianos, qui fecus faciant ; nam de fua xtatc Chry foJlo- mus teftatur,fuifle nonnuHos,qui neq; iniiio neq; infine cocn^ Deum laudarent, hom. in Matth. l v i. qui vtinam nulli elVent hodie. Preces '(ht^eLTci^ioi, quarum in ea homihaChryfoftomusmepiinit, non fue- runt communes Orientalium, vt videtur cxiftimafleBaronius : fed propriz quorundam Monachorum montes incolentium. De Geth - ieniani referam hoc loco verba Eufcbij c libro non edito : erj» itoCf IV adSVf o Xcsfvc ' x^TOf j' S" T^gy* £ao«c/i ' M a (c luT ^ ocst/At^oMi. cztera ad verbum Hieronymus ;poftrema vero fic ; Eccle^ defiptr adtficata. fed yerba Eufcbij notari debent propter illa quz refert mox baronips e Beda, de vcftigio genuum Domhiijapidjbus impre0o,.^l^lamqu|ancque Eufebius neqjHicronymus,tantovetulliores Bedaferiptores &teftcs oculati,vlIam eius rei mentionem faciunt; venio in fufpicioucm,Bed; narrationem neque falfam, neque veram efTc penitus. Fieri pote(l,yt eius memoria extarent vefligiaquzdam genuum in cauato lapide, cx alTidua attritione illorum, qui ;id precandum, vtaitEufebiuf, magno Audio illuc conucniebant , & genua ibi AeAcbant. Nam ita hodie ante celeberrima quxdam altaria imprcBayeAjgia orantium, & faxa vfu cauata obferuauimus : nufquam verd magis infigniter , quimin primaria Cantuarix Ecclelia , illo loco , vbi fuit olim figura Thomz Baccti i qui fupetioribus feculis multo Audiofius ibi fe litus coii, qu^m vel B. Virgo, vel ipfe ChriAus : quod demonAradpoc ceititSi|ia ^ C monumentis eius EccjcAx probare ppfTem^s ,ajfi |d ageretur. Videtur tale quid contigifle Gcthfcmani • in ea Ecclefia cuius meminit Hieronymus : quod per errorem , vf 1 fuper Aip<>iJl?n .ad Dominum retuleruut,quieamhLApiutnS.Be4$;0arranint..^ Ex- pendantur Eufebij verba, qm in loco etiaw nunc homines magno fte» cUs facmt ; non videbitur i probabilitate aliemum qup d diximus : i . .'..-i ■ i ' . ■ “ ^ed by Googie ^ XV L t XIK CV fi ofcvktiis,i^ in eo !Baronj haSucinatio. Amni XXXIV. Num. LXVH. Alt , propierca ludam ofculum Domino fe daturum militibus re- ccpme.wenoffM tenebris decepti, in alium questam manus mqcerent. atquorfumlatcrnx&faccsinhac hiftoria, nifi vt noftis tene- bras depellerent ? Verius eft, datum id fignum fuiffe militibus cohor- tis Romanx, qui Cluiftum ne fulgente quidem Sole, vt videtur, erant agmturi, fibi penitus ignotum. Sed & myfterij aliquid fub hoc of- culo latebat : nam fceleris exeerandi immanitati cumulus ingens ac- ceflit per iftum proditorium ofculum. Itaque ait Dominus adiuda, Luex X X 1 1. 48. luda , ofado Fdium hominis tradis ? vt etiam ex eo appa- reat patrati fceleris magnitudo. Sequitur narratio de auricula a Petro prxeifa : cuius magnum animum, & amorem erga Dominum vehe- mentem vere laudat Baronius : confilium ipfum vtendi gladio , vide- tur probare,non redle. Scimus tamen multis hodie probari fadlum ; quod tam exprefle Chriftus damnauit. nec miramur : poftquam vri- que, calefte munus, cura animarum,in regnum terrenum eft verfum. Chryfoftomus hoc quoque feruidb Petri ingenio aferibit. ws ni‘'£ja L XK Excntitwr hifioria de illo juuene, qui fugit nudus in ftndone. - fellitur Saronitis qui hhannem eum putat fuijfe. Veteres cum ca- ’■ notoria [umebant, anexuerattomnesaliasyefies. (omeclura fuper nuditate eim iuuenis,<^ loco >'vnde prodierit. Sindon ejlis , (sr ' ' roariuseius5 funt & alij qui de interpretentur ■ verdm fine vlla faltem probabilis cauflx redditione. Digitized byv^uugle ad Annales Scclejtajlkos reddirionc. At vir dodifTimus Caietanus, rationes graues attulit, cur ferri nequeat eorum fententia. Vnicani nos adijcicitius,fcd omnium validirtlmam. Dicant enim nobis, qui lohannem exiftimant intelligi^ quare id temporis fuerit iohannes nudus ? quxcaufla tam intempe- ftiux nuditatis? Rcfpondet ^pra^vtbmmia moeroris fmRum ^poJiolumfDommi fui manti^mum,profwuIa fui ipftui ohliuirnte fipuUimti nihil de futuendis /uis rve/Hhus co»itaJJe^. Nos vero id non quxrimus, cur velles fuas non fiimfcrit: illud quxrimus, cur pofucrit. Non ne- gamus fieri potuilTc , vt prx edlaieos magnitudine, veftium obliuif- ceietur Iohannes : qui Iciamus honellx , calix, & pix cuidam vir- gini, qux nuda in ledo dormiebat, accidiUe , vt nodurno terrore correpta, quod conflagrate domus incendio diceretur, nuda in pub- licum prodierit, iinc vHo plane nuditatis iuxfenfu. At quare illo tempore Iohannes {efedenudaflet ? qnxtam abfurdifadi caullapo- teli afferri ? quis color? Dicent, furrexiffe nudum c ledo tricliniari, vbi ad menfam accubuerat. Sed hoc longe ineptiflimum ell : non enim dilcumbcbant veteres nudi; neque vt cocnatoriafumerent, in- timam veftcm ponebant, verum exteriorem tantum, & prxfertim fo- renfem. quisvnquam legit, quis audiuit,conuiuasnudosaccubuifle? Plato, Xenophon, Athenxus, hillorici & poetx, totconuiuia tam enucleate defaipfcrunt : quis ex omnibus nuditatem conuiuantium vllo indicio declarauit ? Non igitur denudauit fe Iohannes ne tum quidem,* cum cocnatoria fumeret , fi qOa tamen fumfit ; nam de eo potell dubitari : & quidem probabilius multo negaueris,quam pro certo affirmaueris. Vide qux in fuperioribus dilputauimus de coe- natorijs Domiui. Si ea occalione velles non exuit Iohannes , cur i cocna exuiffet ? putidum id quidem fuerit ac prorfus ridiculum. Nec minus tamen abfurdum quod iili volunt ; toto illo tempore quod a fine conitiui) lapfum ell ad profedionem d domo, (horarum aliquot id fuifle,hillorialohannis euincit,^ manfificlohannem inter veflitos nudum, nam per totum illud tempus uonremanfilTe Apoftolosin ledis, fuadent verba Domini in fine capitis xiv. apud lohannem, tytfpe

endidit. & feriptura vtriufq j nominis refellit. '5i*\o lindon. at Sidon eft Harum veftium & confedio varia, Sc vfus etiam. Szpe apud Grxeos & Latinos, ve- ftis linea exterior, eft infigne facerdotis , prxfertim lEgyptiaci. ali- quando honeftiorum eft indumentum, non temere vilioribus ailu- mendum. Diogenes Laertius audor eft, /Ediles Athenienlium Cra- teti fuccenfuifle, quod lindone effetamidus , piortuna Alexandri, mifefplh tor adducitur ad Alpxant^rum, c*6jTt^i »- g^a< ^ «Lf>raySu}a<^tiufidfi'iif , ni^t 'Gri itt ijtt.t it iuSlo;yJ/j-^U fit & AirugtO^MaTi, liui aftyii cquidctlty Jcit t)eu4 , quum prm putarem latrones ejfe, qui ad praJam er rapinam >, 'vbi eram nudua in tvejie linea ; reliquam vefiemprope me pojitam, ipfis porrigebam. Maldonatus /cribit rtiidoocm hanc , ve- rtem tuille aduerfus frigus comparatam : probat autem, quiavtatur Marcus voce «£^Gi£Atu^'o< omiBus^ quia Pollux «fe<£c Aojot vdeet. fcd hoc ridiculum ert 5 nam toga & quaeuis exterior vertis -nS/SaWcSa/ Crxcis dicitur, fiue hybernafit, liucaertiua. & isS^CoAojOK aut Q\*na de folis hybernisinduihentis did, nemo concedet mediocriter Grfcc doirtus. contra,in fecunda Thucydidis hiftorialegimus,Ai7r?i;£ IfjM-nut 'i6iv , quod plane cuertit Maldonati obferuatici> nem. Scio apud Martialem cum endromide videri componi , eo di- rticho quod artert idem Maldonatus. ' i ^debis Toentos hoc munere teSlue isr imbres 7^c ficin Tyria ftndone tutus eris. Sed legendu cftprocuidubio, (ultus eris, commendatur enim munus duplici laude: ytilitatis adueclus frigus : & clegantix , comparatione cum lindone Tyria. Ne illud quidem prztcrmittam. In eoycvfulo- hannis vox feau«si bis ponitur fenfu dmerfo: initio verfus ignot^per- fonzindicatiocrtabxtatisnota : in fine ® non funt lafciui quidam adolefccotes.vtmagnx dudirinx viriexirtimarunt : nSis^icxsi enim fine articulo fuilTet dicendum, non @ natlcxsi. intelligit autem milites quorum prxoefiit mentio. Sic pallim Polybio & Xiuio juuenes funt milites ; & jituentute l^ere, ert legiones conferibere. LXn. Error. Digitized by Googie 59^ ' ff’ Sxercit. XVI. Error ^aron^ Je ^n>ui. Qtradewnaidu£lu6Cbriflui. Amui/XXXIV. Num. LXX. DOminus noftcr i. militibus captus , non ftatim ad Caiapham (unimura Pontificem adducitur, fcd ad Annam prius. Caufiam affert Baronius ; quoniam tunc ipfe Annd^rafeElits erat magno Conciko Erptuagoita duorum Seniorum, fed hxc caufia nulla cauffa cff. OffendU jnus enim in fuperioribas,fomnium hoc efI'e,non rem geftam. Atq; egodemiror maluilfc Baronium rationem comminifei falfam, quam acquiefeere in vera , ab ipfo Euangelifta prodita ; quod Annas eflet CaiapKx focer. Nam lonannis verba funt, x v 1 1 1. 1 ^ . fif adduxerunt eum «. esirzii /uti»- •vt quum abduceretur Magifler, ipfe loco nonmoM‘ retur, fed cd^aceret fefe. Alij, vt Euthymius.dilficultates ex hac narra- tionum iuerfitate emergentes foluunt vna obferuationc, quod amborum Digitized by GoogU: ad Annales Ecclejiapcos 597 anhorm^vnadomuserat, idemj,atrim, habens in fe duo hditactJadftin» uicem feparata. Sed legant ftudiofi i qux hac de rc fcripferunt duo ' viri futnini exlctcrpreubustcccntioribus, Erafmus & Beza; quorum fententiam , ipfilmquc adeo Bezx emendationem videtur probare etiam Maldonatus j licetnominc vtriufq; dilT!mulatO)quia cuomendi Saunica conuitia locus non erat. Quod fi vt rufpicacur Beza , in hannis codicibus eft aliquid peccatum,- hxc menda inter vetufthlu mas poni debet , qux omnis generislibrosinuaferunt. Nam omne» antiqui paraphraftx , omnes interpretes folo Cyrillo excepto , cum vul<»atis-codicibus faciunt : Nonnus etiam poeta emdiuilimus, qui in paraphrafeverfus 19. Annam nominat. luaCi 4 quos inter tot obferuationes perdnentes ad iura filmmi Ponobw, hanc legere non memini. Quare an e filentio Scripturarumoxt doar* clufionem reifte Baronius eliciar, virorum eruditorum ludiciumefto. Eucherius Lugdunenfis, Dominica in ramis palmarum. Vejltneenuta Jm fcindit princeps Sacerdotmt )t ip/um maximam^ princ^td^C0dfi”* ejfe JigniJieanst cur ludavm Sacerdotium fandatur-, O' defiruatur. ■ ' * i ■ J,.. . ' LXIX, ff, Qajauhoni ^xndt. XVI. XIX. Excutiuntur fuhuU it morte huU oEm fiBre^ tsr a Sarenio d- latie. fcriptor diucrfas narrationes aifert, neq; inter Te conuenientes , neque cum Scriptura) qux eft veritatis lex vnica, congruentes. Scripturx obfcurx non lunt : accedat modo dexter interpres. Matdrxus aiti x x v 1 1. 5. ahjtum fuadet non tam cafui violentia, quim arcana Dei voluntate , fi/Iionem in eius corpore fa* dam elTe : vi quadam extraordinaria intus operante, Hxc eft Scripr turarum limplex narratio. Sed non fatisfccit hxc diuina /implicitas polferorum curiof^ vanitati : fabulas igitur funt commenti de lupplu cioludx, quas hic rcccufctBaroniuseitOecumeoio ; neque inter fe cohaerentes , & prorlus commentitias falfafque. Fabula |(ic primo narratur : corpus ludx ita inflatum efle, vt via per quam agi plauflrd facile poterat, ipfum non caperet : obtritum igitur d plaufho e/Tc & vifccra fic eflii&. hxc narrano abfurda efl : nam fi via qux plauftrum capiebat, folum ludam capere non poterat : quomodo& ludas & plau/br um in eadem via fitnt reperti? ^cesi enim dumtaxat locus erai^ vel ludx vel plauflro. nec refert, quod dicitur obtritus ; nam femper manet diflicultas j qui potuerunt dupjcorpora quorum vtruj^qi vtan» totam occupare ellot idoueum , concurrere in redfam qaaflbneam. Opcfofior efl altera narratio ; &plane buic contraria quod ad mortis genus, in eo confentiuntXQtpus ludxniirum in modum intumoifle; rwrmrum mendacia mendacijs funt cumulata. Quare non allentior vtru do^s, qui dubitant an fint hxc vera, ego non dubito-falTiflima ad Annales Bcclejtafkcos ^pp efle omnia. Et quod vocat Baronius in dubium, an fint liic a Papia, vetuitiiTimo faiptore pro(e<5ia : facilis refponfip eft.-: pri^r patratio fabulae , vt audior cft Occumcnius Papiam audiorcmhabgit ; pofte- rior pari licentia poftea cft excogitata. Sed aperiamus fontem erro- ris,quem ne dodliflimi quid? viri animaduerterunt. Narrat Eulebius in tertia hiftoria, Papiam hunc , feriptor^m fuilTefutilillinj^/pi q^t omnes traditionum fabellas mirifice amplcdieretur, Sc faiptis^an^ datet, multa igitur falfa, abfurdaque dc Chrilio & Apoftolis ferip- Cfle, yu Ks- quadam etiam fahuUs propiora. ObferuaB inter extera Eufebius, folitu Papiam nugas commmilci ex praua interpretatione quam dabat .ApoJlolkCs nor» rationibuf. Omnino hxc origo eft commfntiPapixdeluda , quod Occumcnius & Baronius reciunt Luex iiarrationem in Adiis perperam interpretatus eS. Ait Lucas •^fja/uSrrti , quum ceci- dijjet in faciem. Papias duas.vqpes diuerfiflimx fignificationis confun- dit, tafu»nt & ‘ofnQut, infotus... Meminc^ apud ^ptuaginta Senio- res Numer. V. in fupplicio diuiuo mulicrif adukeva^ periiirag,(i^ip- tum clTe aliquoties , aafn.d^n-m -du xji^liu , tumore iSiarenteKii^l^t & TnasfturtOilri. incum igitur fenfum accepit vocem -ayix«»'c apud Lucam, & fabulam dcipj^adiccipdc foo proj lcgidmah^rprc- tatione. Verba Papix ita rcfprt Occumcnius ; ^iiytcinCua( r;^^S'u- yma.c*raiu S'w^,c£xeOT7vwIx<5W. Jsi juui Sh/jac5a) •OopiTtO pro CO quod du^t^^t.Lucas ^^■04, ipfc .dixit, -rld;fdpKfii. poeticum verbum efb^^ de vento flapte vcbei^entius, apud Hornpgim & ^ip&poetasv/qma tu- ment carbafa cumflat ventu$,idco id verbv>t^pr<>i^IBcreeft;pofiturl1) Septuaginta eo exprellerunt Hebexorup)'^!' oiStJq»*^ qi|% notione apudio|p{3P,orationis probi^tipS fcriptofqs^imq tqQt^rj^idy^fbdtQ no- tare memini. PotjWnm aQfspit Papiasjjqam illa,^^t medfuti finxit igitur plauftro q»Mm Icr .gerent apud Lucam, doludi ^rimdetmctde iff/q/tifatUi^^^ifni lu4^ vit«nfifiaij(fi;; ^0» In Trago^aCjirifiwpsbeflS» aiiti4)W fupe- rioritSsmcmmin}jjiJ;BMMSlW“fiC9hBeftWnMrScr^ww^ pollea.' p^>«K ;tur ciusmbrs,aDi|^3nd€m,f<^t^qti»mirV,bi.exprefi^i4KatHr exilip cafu mortuus. OiiruitSuut mSt rjuba-t^v IXX. 'i 600 ff* QafaiAom Sxercit. XF I. LXX Ex^ftatttr d«tndQftrau runtjiudiciorum capiulium.potertato tudxos tuni'«aruifiie j ^emt^ fibi paullo ante', atque vt ipfi Rabbinifcribmit, annis x i. circiti^ amv excidium Templi. Barouiusveidhaocientcnriamuion probat, pHi Iliam ampleditur. ludaros eniat tus capitalis fuppftcijcxigtfndi faa- tmiiTc confirmat tcllitnonio Marci, X IV. 64^ vbi dicitur lefusehriftu» de communi fententia Condlij declaratus retu niortu: fcd hqCj nihili argunicntun»'eft ; uarti Itld^Cttephionem^dc cri- mine habuerunt ; alioquiucaufiatnroddcr€, cA Qafauboni Sxercit. XVI. , odTiUtmadhxerunt? pracipuacat^a erat, quoi parte maxima dominatio* m fna fmantpriuatiy qmm ejfet eorum (2^. in ^manorum poteflate-^ Addit deinde, umuiffc ludaeos.ne fi Chriftmn necaflent , ratio fadi fui poftea Romanis efiet reddenda, fubijcit & de agendo Pafchate : fed tertio demum loco ; ceu non fuerit ea vera cau^a , aut ne caufla quidem omnino. LXXIL tBaronj hallucinatio in faSloTiti. Anni XXXIV. Num. LXXVL PEculiaremTiti Imp. religionem pro lege publica videtur accipere Baronius. Titus, vc narrat Suctouius, ciim acciperet Pontificatum maximum, ideo fe profeffus eft accipere, vt puras feruaret manus, ac deinceps ab omni fanguinis efiufione abfiineret. nempe hoc ille fecit, & hoc quali voto lelc adftrinxit,impulfupropri5 bonitatis, & vt Grxei dicerent, : non i^uod ius publicum id efiet : nam Vcftales & alios qui religiones violafient, d Pontificibus Izpe legimus condemnatos : & priores Imperatores pontificatum eundem acceperant ; nec ad talem aliquam tamen nccefiitatcm fefe adlhinxerunt. Quare Baronius fi locum Suetonij laxius interpreta- tus efi, quin ab illius mente aberrarit , cauiTadicinon potelh Quod ait, Dominum addici cruds fupplicio., nili d Romano Prxfide non potuifie i verum efi : & caufia item cius rei vera quam afiert : fed fuit ratio etiam alia ; quod genus id fupplicij ignorarent ludci : ficut paullo pofi aduerfus Baroniutn probaturi fumus. L XX Ut '(ur Chrifiui sns>ar^4. ■at» proprie. Veritas Vejles recens bapti:^torum - fogji», ait Marcus XV. 17. purpHraillimiindaiM.: Cj^ot aZ/, lohan. x i x. 2. at Herodes cum (uis, iiA-7rmlus ad Suctonij libru primu, cap. ixXtx.' & proptereaiu Pompeio fafeie qetatx& candidxfermonibus occa- fiooem prxbuerunt, quaA ille regnum aAeiAaretiAcut oAendimus ad ri Tranquilli Qafmboni Sxercit. XVI. Tranquilli librum ii. cap. l x x xu. Quare fine caulifaBaronius hanc obfcruationera lanfenij reijcit. Quod autem lofcphi locum affert idc, clib. XI V. cap.xv iJ. vt probet purpureum potius colorem regium fuifle, valde tallitur : id enim colligi ex eo loco no» potefi ; v.bi de Ho^ rode fermo eft admodum iuuenc, cuius pater adhuc viucbat : qui neq; Rex^uit, neque Herodem vidit vnquam Regem ; qua de re di£lum eftadannum XXXI, itaque purpura quam illo lofephi loco Sameas Herodi obijeit, regnlnon eff argumentum, vtputauitBaronius; fed dignitatis militaris , aut eleganaoris dumtaxat cultus ; fic enim ait: 0 |iiA7J?T« iiidu) ^ tvr’ «It/* 'UnxM tU* «Som/vViis . ^ 1^' ^<9^^ MMdjuji^os tu r»( x^/ujk. opponens purpuram qua erat amidus Herodes , & capitis cultum e-> legantiorem propter fingularem comx compofidonem, (apud Cle- mentem libro primo Conrt. cacompofitio videtur dici ;nifi huc potius pertinet, quod appellat Clemens rlub juftAt/. ) ha- bitui qui reum decebat, & vt ipfe loquitur, ^i^-a SiShmJm, dcied:o vultui & pull^ vefii,vt erat mos fibi metuentium. Erat prfCerea veffis alba apud gentes facerdoti) infigne ; & cum facris operabautur, tam facerdosquam illequi facrificium exhibebat, albati fuerunt. Sic Athe- nis Prytanei facra taciebant eodemqus habitu Curiam ingrediebantur, an litaffent reaundaturi; vt intclligent ty rones , e narratione Plutarchi in Confolatione ad Apoll. de Pende, ii iungant cum ijs qux icribit Theophraffus inCharaderibus ethicis, capiteidefordidahonoriscupidinejquamipfe^tix^dip/At^niuctf/appellao vbi de hoc more plura olim adnotauimus. quibus addeillnbet Plui* taichi locu in extremo libro Amatorio. Quum igitur veffis candidh apud veteres Regia pariter & Sacerdotalis effet : quis myilcrio iadu i prouidentia diuina non agnofeat, quod Chriftus veros Rex, verus Sa- cerdos d fuis irtiforibiis, candida veffs.amicitur i fuit quidem ifforum animus peffimtis : fcd hoc veritatis fignificationem mylhcani neque hic, neque in titulo Crucis Ixdebat. tiSUtm. dodillimi viri apud Lucam vertunt, Jj>ltndidmVejU induta. Vetus icriptor Pythagoricus apud Stobxumj hrm. L X X 1 1. vult hominesmodeAos ^e , 6c veftibus vti qu* tamen non fint pdlucidam veAcm fc- parat ab alba : vt funt res diuerix natura (ba : quum tamen oftende- ranus apud Hippocratem & Galenum de eodem dici. In veteri Ec- clalta recens bapdzad albis* indaebaomt ) id «ranfymbolum luds per racrumbapdfmum acceptae : ideo baptifmumciiahfs-juei dixomnf!^ recens baptizatos . Dionylms Areops^in , inAes illas appellat, Sc A*fi quando manifeftd ponitur dtfcrimen inter vcAes albas & Curopalata De ofhcijs Conft. audor cAj' patre Imperato- ris mortuo vel matre , vel vxore, aut aliquo d liberisvel nepodbus, Imperatorem aA/hsc ' G?i« : dbx •v^mtHta g^an qwtmdiu nmluerit, demit ctnmaaffmen firie Imbuar pzemfie ptAOtxttrkt f hoc f^Ar*,iu fignifkat , non margaritas ) poftea'' vti velHbus a#a*- hoccA, redire ad folertfnia, 6t cultum aiTumaerplendidam & ititenteth ; qualis folct eAe Imperatorum. Hic VeAes albs ludus indices vocantur ; i)(dcm opponUntur id eA omnes nitidiores : putaicandidx d fulkmeTccet>Mi,qaaltSf^'qt» voue idOT Vritnr Matthxi xxrti. iS* rh tifprimenda voce iAtutteii , ■eoxinem. ^^jiarc etiafm lAo foco videt« iimftilM 'Asi/M jam offendimus jdf multis Annales BcdeJt^oS ^ 6oy, multis probare pofTeoii fi locus pateretur. Sed colori reiliiun confuetudineiu fuiiTe eandem Tcripta iiloriim paU^ faaunt.| in quibus vox all>ati ingenuos & nobiles denotat ; & 'sa funt ^ einuTclSaii, nobditer ntUi, patrk^ ^u«A»hto'aio< igitur apud lacobum perperam refertur ad «us aurex fibulz gellandz, quod Sy- riz Reges fui fanguinis viris> aut bene de fe meritis Principibus folid ' olim deferre. Nam ad teropofa-Apbftdlorum durafle illum'^6rem> poftextindlum nomen Regum SyriXifunutBaroniut , probate vetd non potuit. Adde quod ius illud» JibuU aurtd , femper vocatur Gtzcis fcnptoribus , nunquam autem 2^u(7V SiucTu^lv. Vide librum primum Maccab. capite x.8p. x 1.5 8. &XIV.44. lofephos libxiii. cap.viii. SiSvt, TfifTttca SS ^AnA&iui capite fequenti duo cpniugit, purpurz vfum, & mpnn ;^vn(tf,filn4l^ (ture*, denique nun- quam aliter loquuntur audtores in eius moris mentione.^ quod fatis refellit Baronianam interpretationem. 'Aureorum vero annulq|t.um qudm fuerit ea xtate frequens vfus , & quantus is cenferetur effe ho«' nos, declarant itmumeraomDiumrcriptorunatefHnaonia. , • ■ . . ■ i o:-; . LXXJF. Q>r(m*CbrtPoin^t4tm(tteruu''tt9^Uiii. lemquadatu Anki XXXIV. Num. LXXXVi ' ... ... REAe Baronius eorutn fcntentjam reijdt, qui fpineam Domini ct^ ronamdiunco marino, quem Grzci vocant , fuilTe con- textam putarunt, nulla ed iunci fpecies in cuius deferiptione vel Theophraftus , vel Plinius , vel alij probati feriptores fpinascom- memorent thyrfum autem illum, & acumen in quod delinunt non-' nullx iuncorum fpecies, infulfe fpinas vocaueris. Videtur errori oc.' cafionem dedille vox <^uam in ea hiftoriatres Euangelids vfurpant, Matthxus, Marcus, IoHannes. nam id verbi proprie locum habet in vitilibus, ad qux iuncus eft accofflmodatiflimus. led dicitur & de alijs rebus, quod nemo ignorat. De corona illa tantum feimus; Clemens Alex, capite viii. Pzd;^. libro ,i i. odendic fadjtam fuiffe ^ i ruho. 8c rubum illum confert Cum eo io: quo Deus appa- ruit Moli , myderium aliquod inytriufque comparatione obferuans.' Sed quum ruborum mult^ llnt fpecies,inanis atque inutilis labor fue- rit, velle quxrere qux potiflimum fpecies ad hanc Coronam Iit adhi- bita. Apud Marcellum Empiricum legere memini, ex alba Ipina fu- ide Chridum coronatum. Baronius quo argumentonotum babuc* 5^» eas fpinas qux hodie odentantur,tanquam illius corqnz reliqt}>& Hhhh 'yer» IIJ/CU i'y' Cooolc ff. (^afmhoni Sxercit. iCVl. veras eSe, nec fraudem rubelTe, vellem nos docuifreu Idem quid ap^ pellet fit/km aut rmts in ozyfchoeno, mirabuntur, Ccio, naturx perid. LXXV. Lttionummm^daUex qMcorfuOniine. 'Mos^vttmmmtmt fum jiffttfkaniinmfi^£A‘«'& his affines, de varijs panarum generibus,' qux omnino confundi noudebent, cum ab alijs auAoribus,tum prx- fertim a veteribus vtriufque Teftamentiiuterprctibus folere vfurpari. Nos hic loquimur, de fupplicio,quale pati pro humano genere Chri- ihis voluit, atque id Crucem Romanam appellamus ; quia Romanos St in priuatisfupplicijsferuoram,&in publicis etiam vel dcferuis, vel de alijs vilibus capitibus, plurimum ea conftatcllevfos. nedine cauf- fa Sozpmcnus lib. i. cap. v 1 1 1. narrai» fublatum a Conihumno Nt> hoc genus poenx, ita loquitur • ^ tixgLneiut. ' h^e fufidit ex ^uja^ dictorum Crucis panam,^lipma>iis prius 'vfitatam. Hoc igitur poenx genus. Crux proprie Romanis di(3um , St ferutie rupplicium habitum, He- brzis olim fuilTe vlltatum affirmat cum multis Baronius ; nos nega- mus, St fententix noftrx hxc cerdffima argumenta proferimus. Pri- ' nsumcft.Dofiorum cius populi teAimouium ;qui verbis cxpreffis ^'«ceRomana fuifle genti ruxignotaaffirmatVerballlorufunthxc, c=3\>t '>VA^a mn^KV m "van VVnir.’» Digitized by Guu^le ad Annaks £ccleJiaJHe(^ 6n ^on fuit bic mos in Ifrack, Vf clauosfiveiwt in ptiiui aut manibus Kmmum.^ui lapidati aut Jujpcnft fuijfent. Hoc argumento infelices Rab- binivtuntur,vthill:onxhuangclicx dc palliouc Chiifti fidenidctra^ hant. in quo facile refelluntur ab ipfa veritate, quxfupplicij banefari. niam non ab ipfis ludaas, fed d Pilato Romano docet fuiffe Chriflo irrogatam. Nihil igitur agunt perfidi Rabtini ; etll talfumnuneft quod afferunt, fed ccrtiffimumivt ex fequentibus apparebit. Afierum argumentum ducimus ex ipfo iure vctctipopuli illius , quod & Rab^ bini ijdem afferunt, vtfententixfux fidem adfiruant. Dicunt igitur Rabbini,quatuorgenerapcenaruni( ipfi vocant nin'*’a mones)tuiiXe ab antiquo tradita domui judieij , id eff Concilio Sanedrin j quibus folisvti licuit. Expocnx funt lapidatio, i . Tragicis Grxeorum ; 'twvo n.«c(foi<, mmcombnrtum , vt appellat Ter- -tullianus; a’^n vel ,^■^n occijiopergladium,decollano , & fiue 'f Jlrangulatio , Vrawr Si ayjgm. Hxc legitimarum poenarum e- • numeratio, ex antiquis fragmentis Doi^orum, quaeioPandedis TaU mudicis habentur , paffim legitur in Commentarqs RabbiBoruni] Qui legem Mofis digefferunt in prxeepta faciendi, vt ipfi loquontun ccxLViii. & cccLxv. Qon faciendi , hafee poenas ex infHtU' fione Mofis elle profedas nos docent, fingulas enim commemo^ rant & proprias illarum fedes ib Pentateucho olfendunt. Dcoccifio- ne |)er gladium,eft prxeeptum affirmans apud MaimonidenTC€xxvi< excap. XXI. Exodi, deoccifioocperifrangulationem proximum eff ■prxeeptum, d Lcuit. xx. lo. de ignis poena t^uFjb.prxcepto c c X XV 1 1 1. c Leuitico x x. de lapidatione, in eo qoed fequkpr d Deuter. x x 1 1. Mofes Maimonides (qui & Mofes ^Cpyptiuiidicitftr,.) folidx atq,- ingentis dodrinx vir, de quo videor miht cere, quod Plinius olim de Diodoro Siculo, primi! illu inter fiios de- fijfTe nudari j in opere lad, quod inlfar efl Commentjiriorum mprix» ceptaqud^dfmmaniu, qua negantia ; libro vltimo, halacqth^^uie. drin,in pirk*c x i v. audbr efl, quatuor has tantum Icgiriinasiaiffe ve-: teri ludxoriuo populo fuppliciorum ideas : tam rigida obfecuatiobe ab ijs vfurpatas, vt ne Regi quidem fas effet, poenas mutare^ : pbtddd meritum' ex legibus poenam gbdij,aliterqudin gladijoariimaaiipfte4 Ve. Obfecro refppndcant niihi,; quibus placet Crueqm Romabans veteribus Hebrxis fuifiie in vfu, cur in tam accurata legitihlodum ejus populi fuppliciorum explicatione, tam altum eff, tam conflantapud Rabbinos dc illa filentkun i Vel hxc vnica ratio apud .viros 'jumci| cafh'gati,.confutandx/illifcnfaad'; fuerit fatis. Pergimus tameoi & ^fum caufTx iugulum petimus.,* 'Tertium enim argomentiim kuxur nj: . , . ~ ff' C^f<*ttboni Sxercit. XV J- tnusnoneRabbiDorumceftioionijs: verum cx ipds Scripturis ; ita dicimus. Si nullum veteris liogus Hebrzorum eft verbum, <^uod Crucem proprie diiSamlignificet;!! nullum verbum adiooi » gendi proprium : fi denique in toto Veteri Teftamento, niiiliuna ex> tat certum de eo fuppiicij genere tefiimonium ; non abit profedld» quin illi populo fuerit olim ea pocnz forma incognita. fecundum igitur. Probatio nollra efi hzc. In lingua Heoraica ve. » tere, vocabulum quod Cruci refpondet, eft yp- autem'&, crucifixioni rcfpoudent duo verba & nbn: atqui nulla ifiafum * didio efi, quz vel ex natiua ligiiificacione, vel ex peeiilian aliquo vfu*^ facrorum /criptorum Crucis Romanz poenam defi^^L nuimm efl ' igitur i & verum efi quod diximus. Sed huius argumen^'vis plenius • efi declaranda, xp fignificat. id vocabulum eft generale eius infttumenti, quod ad varia mpplicia vari^ fbrmH adhiberi foUtum. nam & qui acuta fude transfigebantur, & qui laqueo ftrangulabanmr in altum fublati, & qui in furca occidebantur, & qui vel eau’ii more >% Athenieofium,vel cruci ex confuetudine Ro. affigebantur , itemqui, hodie rots imponuntur, omnes dici pofiunt mori fttperUgno.' atque ita loquitur Laicas Adorum v. jo. & x- de morte C^iftif «» ftm occUerunt JuJjfemlentei' inb^no. hic * lignum eft Crux Romana , quod ex hiftoria paflionis feimus:**^ quz vocem generalem nos cogit ita interpretari. In TeftainentoVe- *. teri fzpilTime occurrit vox lignum indefcriptionefuppliciorunfVjTed' cur late patentem fignificationem reftringamus ad-crucisRo. nono» ‘ nem, nihil cogit nos : quum nullus fit locusin totis Biblijs Hebraicis, ex quo vel fufpicio dumtaxat poffit fumi, quf ed nos ducat Contra, quz modo attulimus d Rabbinis, erroris manifefti arguunt illos qui S ligmm in libris Hebraicis de cruce Ro. interpretantur.^ At Rdbbini quoties dc fupplicio^Chrifti loquuntur, ipfum quidem vocant ^ (dum ; crucem vero illius, quia propria voce defignare non habent, circumlocuuonevtuntur,& dicunt SCimenO" /ri» temai. Idem dicendum eft de verbb vv' & ribn qux'fiil^>endehdi figoificatione quum habeant , pluribus fupplicijs accomn^!xlarip^ • funt, io quibus perituriin altum tolluntur, & fiunt & qui- dem de cruce pofTc ea verba vfurpari, certum eft : oamitax^i^ai ys/» pendere de Chrifto pofuit bis Lucas, in quem crucifixione, non ed qux' proprio dicitur fiifpenfio, impius & i«< Pilatus animaduerf tit. vcrftm, vttnodd dicebam,cur in Biblijs ita exponamus illa verbai ratio nulla eft : cur aliter accipiamus ratio non decft ; teftimonia nempe illa, quz e Commentariis Rabbinqrum attulimus.' Quod ' *■ * antiqui ■aii jinn^ antiqui Interpretes Chaldaeus , Latinus, 8i aliquat^o edilUfc^i in exponendis vocibus illis Hebraicis , diiSionibus vtuhtur addehejt;^. dum CrucisRo.fuppiicium peculiariter vfitatis , atque adeb^Ibnbu mine Crucis ; vt non reprehendimus ; quum exponi comtaode-^^ non itj? S 1 (quo p*^lo multa dicuntur ab oondium Iit»' guarum feriptoribus optimis: ) ila errare grauiter illos nbti^dWbifa- nius, qui ea putant effe argumenta fupplicij Crucis iam oIim' Hebr^ vlitati. ferendus fbrtafTc hic errpr fit in ij$,qui Latinam verfionem Vo-"* kint efle authenticam , textuttt Hebraicum ex ea volunt pendere j quam iudicij finilleritatem , non vno loco in Baronio deprehendi- mus. in viris cordatis qm Hebraicae veritati fiium pre- tium tribuunt, tantus error ferri tron p^efl. lam aiiquot Scripturaru loca expendamus. GenefcosxL. ij.Iofephuspiftorummalgiihoaitj Rex fuf^ndttte fuferi^ lonathanParaphraftes ^ nbn verbo expreiiit , quod fimMcittr occidere & trucidare iignificat. Onkclos & hic & aliquot alijs toctss^NMitdu^^^' quod in paraphraft Noui Teftamenti & apud Rabbinos,: db cfttie Cnriflt- folct vfurparu aHbi contra ; lonathail ^ abr vfurpat ; Obkelos ^ vt Numerorum xx v.4. dr^ci ad verbum tftiiamtn laitinuslic: /uJ^mJattinerket. StverfiiLi. vbiGrfciexHebr^ofim- plicitcr, ^ UfifjLMtt. Latinus fecit ; citrum furenda ht p» tibulo. Si accipiantur Crox & padbubm laxius, non poteflf reprehendi Latinus Interpres : vtneclolcphus, qui eam hiftoriamflc expreiiit, lib. 1 1. cap. 1 1 1. i£%r 7^ emmuSt M^aupant, Quis dubitat voces cnw & omnibus illis diuerfat formx fupplicijs, fedtabien aliquid fimile habentibus, qux ante co.rnmemoraLW,poire conueuire? quare vt refpondeant Hebraicis Latina, illa nomina laxiusomnino fint accipienda: neque apud Septuaginta Seniores 'fib' ^uAv,ict przcife exponendum , vt exponimus apud Lucam. Rario eft : quia non conflat nobis au /Egypti) ab vhima antiquitate Crucis Rb^lup- plicium in vfu habuerint ; nam de pofteriorio«s'iam tionagtnfiri.: quanquam ne de his quidem certdpoteflaliquidpronuntint. Sk acNKpu/e^tJ apud lofcphum potefl exponi , vel de traiedo' palo pel totum corpus ; vel defuTpenfione in furca, aut alio ligik>,veide fimifi alia quadam poena : multx enim foermit crucem aliquo pado refe- rentes. nonnullas ant^ recepluiinus ; poflttot ali^addi, vt Hia qui perit Melanthius apud poetam, i^uar.x- redudx iiKk>i1bmmann$ & pedes illi vinciuntur :deiode laqOeo tollitur iaakum& eoitimfax im- ponitur, ibi periturus, , TndMcmyUamoUptkrimfidpatiatur. mulu ff' Sxercit. XVI. tnuita in hac poena cruci Hmilia : nemo umen fanus eam efle crucem F.om. dixerit. Quod aute «wcjt & in diuerfis fupplicijs locum habeant, facile probatu eft. Thucydides in prima biforia de Inaro fcribit, hic cfl: Inarus ille, cuius fit mentio inCtefix fragmentis : elfi vitio feriptorum euenit, vt idem Thucydidi A/fiJwi dicatur , Ctefijc Au'Ji»<«w«p. Narrat vero Ctelias, Amytim Xerxis filiam, Megabyzivxorcm,Inarum #o/ -re/ri : fu^ trtsjdos p no. Id Philo collegit c Deuteronomio, cap. x x i. & praxi , vt vide- tur ludarorum : nam Mofls quidem verba exprettehoc nonftatuunt: neque fane lofephus id dicit, libro 1 v. in compendio legum Mofaica- rum, vbi non praetermittitur ille verfus 22. capitis xxi. Deuterono- mij. ottendit tamen hic locus Philonis , Ii attentius illum expendi- mus, Dodoresfaltemquofdamtd verbis Molis id collegilfe & com- mune ius fecilTe. Sic etiam lapidatione obrutos, poibea Pufpenden- dos eirc,ex eodem loco Molis Rabbini tradiderunt;vt habetur in prae- cepto aidrmatiuo apud Maimonidem c c x x i x. & Dodborum Ju- daeorum commencarijs. Quantus igitur ell error eruditorum homi- num, qui k ts; nui^i 14$ Ttud fvbt manferit in cmJpeHu omnium totm diem, (reliquam nempe diei partem polbfupplicium:) noblu fepeUatur. Haec verilfima verborum Molis paraphratts, luculente eorum errorem confutat, qui ^ccV(t(noAs7na5£u/ai de poena eruas apud Philonem accipiunt : eadem interpretationis ratio tenenda elb in omnibus hifborijs,(runtaute plu- rimae cum in facris tum in prophanis au^oribus : ) vbi hominis mor- tui fit vel ctKtwAsTwnr. In eiufmodi exemplis, fufpendio- .fus non moritur in ligno. In alijs exemplis, & vita eripitur , & ocdfl corpus ad Ipedbaculum proponitur in eodem ligno. In hilboria lo- fuae V 1 1 1. 2p. ita feriptum : quoque Hai fujpew^t in patibulo, vfque 4d'vej^ramiff' folis occafum ipracepkque lo/ue 5' ixft/uacm cy-SM/xx ^uAfw, exponit de ea quam Romani furcam vocant. *' (fip^ inquit. Ego vero, etfi inuitus facio , vt a fententia difcedam viri me • ritofuodum viuebat clariflimi, & nobis amiciffimi ; cenfco tamen vcriflimam efle expofitionem Suidx ; quam ille bis pofuit in vocibus Et omnino ita cft ; in audor: quem laudat SuidaS Jihjfui de cruce, quod vult Lipfius, nullo pacfo accipi poteft. ratio eft manifeft a & certa ; nam illum audorem fuifle aliquem e' re- centioribus, puta Proco pium, aut Simo catum, aut alium etiam for- tafTe natuiuniorem, euincit nomen proprium quod a melio- ribus Hellenifmi feculis abhorret, & c% lllujlris Latino vocabulo; non infrequente apud illius ftatis Gr$cos, videtur corruptum. Quum igitur nc dubitari quidem poflit,fcriptorcm cuius erant illa apud Suida verba , poft Conftantinum Magnum vixilfe ; ne de eo quidem poteft effe dubium, quin JiSt/pu? quod ait adhibitu fuifie ad fupplicium tforruptoris, fit f urca. Crux enim effe non poteft ; cuius vfus in fup- plicijs a Conftantino M. fuerat ante fublatus. Quare etiam fi au(ftor fcripfifict ; neceffario tamen de furca eius verba eflent expo- nenda, quum de cruce non queant. Etmiror huius abfuiditatis adeo manifefts,Liplio in mentem non venifTe. Extat apud Suidam & aliud fragmentum, vbi SiSvput fimili modo accipitur, ex eodem vt vi- detur fcriptore ; xt ^oTir^ d» JiSvputii ^uAa» ampTut. ^uos Viuos e lienis geminis /ujpendebant. vbi nota prxpofitionem ex, qux fures vel fimili patibulo, optime congruit, non antiqus Cruci. Idem Suidas alibi, 0Xp^3i Va/xstioif S^lS^upur. apparet ex his, valde vfu tritu apucl Grjcos ciusetatis fuifle, vt furcam appellarent quando hic grammaticusinipfaexpofitione Romans didionisfic loquitur. Eleganter vero ita appellatur furca , qusxxvnico, ita dicam, fcapo diuiditurin duo cornua, &lignu quod erat fimplexficduplex.prop- terea etiam furcam appellaiunt, quafi geminum caput ha- bentem. CloffiTiumi &mox, J'(- Jurcifm inccruicibui hahetJtes. Plutarchus in Romanis interpretatur /iwAii^^uAsioTet/ca^n^cucj/fnBi.figni- ficans, furcam effe lignum diuifum inaltero extremo in duo cornua j quod fubijcitur temopi plauftti , quoties volunt aurigs rciftum ftare plauftrum oneratu, vel onerandum, neqjtemonefn terra fc inclinare. & addit vere ibide Plutarchus *, Grxeis id lignu propter illu vfum dici KsTsvpirtuj, quod temoni fupponatur,& filnj/a», quod ipfum temone fuftincns,totuplauftrufuftentat, ne in terra inclinetur pars antbrior. ; ’ I iii X ^ ne • ff‘ C^fauhoni Exercit. XVI. ne hxc quidem ab eruditiflioio Lipfio funt intelleda. In pidiuris qu» adijciuntur Grscis fcholijs in nVgjtj Hcfiodi , habes imaginem ligni quod defcribitPlutarchi;;. Conflat igitur non clTe Crucem Rom. fed vel furcam, vel fimile aliud lignum ad fufpcnfio- nem comparatum, quare falluntur, qui in fupcriore loco lofux viii. z<). verfionem Interpretum Grxcorum aliter interpretantur, lam quod ijdem viri dodli hilloriam Amani proferunt, e libro Ellher, vt probent , fupplicium Romanx crucis jam illis temporibus apud Perfasfuiflein vlujquamfitinfirmum&friuolumcx ijs quxhade- nusdifputaufunt/atisintelligitur. nam in ea quoque narratione di- ciones eafdem vfurpat Hebraica veritas, de quibus fxpe jam diCum: lofephus libro xi. cap.vi. Regisfcntentiamitaconcipit:«A uimus. In editione Gtxca ^at putatur clFe Septuaginta Senioru m (criptumedi ta^SxiyAoiiint “nJ' JlMtKiUos popu($ fn'txtm^ flmca^m Domino, hanc fi /equimur verfionem , vox Hcbraida nulla mortis vilius habet /ignificationem : quod merito Symmachus ini' pcohauit& exteris confenticiis incerprctibus, expofuit xpfuatnit.'' Ai quila Ju.’ot5w$M , in eandem fententijm ; nam fs li.ibuit rcfpe- ftum ad crucemRomanam, & fuorum temporum morem, (mit enim fub Hadriano ; ) errauit, vt fxpe alibi. Interpres librorum hi- fioricoruni qui Pentateucho folent /ubijei, 1 1. Regum, x x i. tribus locis in exprimenda hac voce Hebraica, miro verbo eft vfusj quod fignificat Soli exponere , uempe ignominix c*au/ra,& in exem- plum : quare non longe abitab interpretatione Septuaginta virorum illa, de qua modo diximus. Ratio autem vocis peti debet i verbis Domini, Num. x x v. 5. vbi prxeipit Mofi, SnfjKndi eos cOntra^ Solon, hoc eft, in loco vnde confpici ab omnibus queant. Philo, pi 548. vim verbi huius pluybus exprimens , Erat, inquit, nccefiariuin» holles vniuerfi mundi e<’« nAi» 4 % «tVei,>b % yo JsMmiinmtJjskuum locJlattidkre,z^fnnit(n iOoso(icndeteSol/,rtuprophcticoprxdicihxcdrcgiovate,in copfalttl<),qao fete ni-" Rorico "62 6 ff- Cafmboni Sxercit. XVI. • ftorico ftylo pallio Chridi defcribictir : non ex vfu judiciorum fui temporis, quare nihil ad rem. lam ad Baronium redeamus : oam qus de fupplicio Crucis apud Gr£cos obferuauimus , nondum cuiquam re^e expofita , quia huius loci non funt, fhidio'breuitatis omitdmus. LXXP^IIL \An Jlfftm Crucis <^ud hLeos C?* Cmtdes fiurk jignm /alutis. I * I D 2 M. Alt Baronius de figno Crucis loquens ; Satis fit in prafinturum /chret tam apud lutUos, quam etiam apud Gentiles ^ Crucis figuram fwfie faktis infigne. Nos quidem in cruce Chrifti myfterium agnofdmus, quod omnia mylleria longo rupcrecinterualla Agnofcimus etiam Patres, quibus res erat cum Gentilibus crucem Domini irridentibus, piulta de iphus ligni myfterio ingeniofc admodum excogitalle, & icriptis /ilis inferuilfe, os obturare paganis idonea. N^m quare illi Crucem Chriliiirriderent, quum tot argumentis euincerent Patres ; tam in rebus naturalibus , qudm in arte taifiis, lignum crucis reperiri expreHum Haec pij Patres, non folum ingeniofe, fed etiam vere. Atque ego cum illis lentio ; illas tot hi^ius ligni effigies, quas ipli ob- feruant tum in rebus naturalibus,tum in arte ebboratis ; obfcura qua- dam luilTe documenta, venmram mundo falutem per veram Cruce : qux h non funt intclledba d paganis, ac ne d iudxis quidem , ante rei euentum ; non hoc videri mirum debet. Nam ne vaticinia quidem Daiticlis , aut aliorum Prophetarum de venturo Chtillo ante eius ad- uentum funt intelleda. Et nos hodie prxdiilHones Apocalypfeos non intelligimus : quibus tamen fua ined veritas ,& Iohanni cum illas feriberet, la(ffi ratio coullabat. Sed quod Baronius ait. Crucis figu- ram fmlTe lalutis infigne, tam apud lu^os, quam apud Gentiles ; id vero ego neque capio, neque verum puto. Rationes illius expenda- mus. Dc ‘ludxis probat, au quod non obfer- uat Baronius, gelfatio Crucis fux, ad quam Chrillum effe adadum, telhs eft Iohannes x i x. 17. Matthxus , Marcus & Lucas crucem Chrifti abipfofui^ebaiulatam, edi non dicunt, non tamennegant. d Simone Cyrenzo id fadum aiunt: vel quia Chriftum juBuseRad- iuuare, propter pondus nimium : vel quia poB ChriBum oneri fubijc in parte vis : qux eB Hieronymi fententia. Eum morem ludaicum non fuifTe, conijeere eB e libris Rabbinorum, qui nullam eius , quod fciam mentionem faciunt. Mofesfand ben Maimon, eo quem ante indicaui loco, mores in fumendo fupplicio feruarifolitos accurate de« fcripBt, neque tamen fimilequid obferuat. De Romanis extat non vnumteBimonium. Plutarchus de tarda numinis vindidia, 71/ adfMtit "tV njcMvfycm tu/ttl qat/yV. Aitemido> rus, 0 f/iMa» Plautus Carbonario, referente Nonio : latibulum ferat per >vrhem, deinde affigatur crua. LXXX. OftenJuntur Ii)Cetn i Bsvk tiiai tticaba apud Bit)h<])(Rabbuiorum :;^i onmes quudi cuiibre obfieniduimus) rem narrcut ; appiret et epdetA ibntt attmes acccpiffe. ir\rpa%tirt Tsi» Afyi» a! 0VA»in» ‘ ^ iS nVv- ^rn -du <90« OnininO fimiiis Ath^ienduim tilos hkeit Ctitn more ludzorum. Illi dabant^Wntibn;^ judicio jam jam perhnris 2 kiperdudisad locum (upplicijjiloftfaftanvePnfefliOnem, quam dili- genter d morituris riuefupplicia,nue morte fua, etig^baut vt notant ^bbini illi potedatem fadcbant ingurgitandi iefe cibo 8t vino : hoceniroeft,fr^1)|)|M.^2u;«f. id proCuidubio fpe£lantes , vt puniendi vino ciboqUe obrutii horrorem (bppKcij minus attenderent Hebrci io eundem finem granum thuris, aut myrrhz vino mifcebant. Rab- bini thus in eam reni nominant'; fbrtaflepro myrrha, cuius meminit Marcus : nam ita fzpe Tolent fpecies confundi, fbrtalle etiam & myr- rha& thure in eandem rem vtebantur. Finem potionis huius decla- rant, cum dicunt propterea fiiiffe exhibitam V\3n n^tmoritwroratanisaifus tolleretur. Atque hic quidem communis lu- dzorum mos fuit: qui tamen in Domino noftro non efl integre fer-., uatus. nam propinatum quidem ilii eft vinum, idquemytrhatum; io quo erat fpecimen humanitatis : fed illiid dirum & crudele fuit, quod fel poculo infuderunt : quoYceleiie quicquid iOtfTe videbatur bido humanitatis , fcelerate corruperunt. Obferuam Hebrzi , hoc officium puniendis przflari foliium ab hoti^is & nobilibus matro- nis. Satis conflat non defuiile piasfzminaS , qux Chrilli dodrmam amplexz, illi cupiebant , & cafum miferantes , vt narrant Euange-. Mz,fequebantur. Lue. x x 1 1 1. 27. Vfdetur ab hts fdntffis mulieri» bus vinum myrrhatum Chrifto paratum foilleex confuetudinegen- tis : fed quum accedere ad Dominum non’ poHent , ac ne honeflas quidem, opinOf , pateretur ; vinum przparatum militibus tradiderunt Domino porrigendum, illivt erant proni ad omne fcelus , klle inv^ mixto poculum mulierum piarum corniperunt. Ad hanc ^en» ' Kkkk ■ dam ^24 ff, ' Qa/aiihom €i!(rclt. KVI. damtConiedarammihip^asiueruDt.ipfa Euarigeliftas verfca : qoarfil beneficium mau:onarumi& maleficiutn^ militum fi dili|ampr expep^' dantur > difcric ^primuot> . Marci »T»»« torm odqremque qu^orendm^alddmpontretw. Non quxram hic, qudm verum fit,' vinum myrrhatum i vafis myrrinis fuiiTe didum : tantukndicam,hanc interpretationem vocis Marci nouam efie, alie- nam, abfurdam, falfam. Nam cui veterum interpretum eius eaqiofiti- onis venit in mentem ? Repugnat hifioria, cuius lefies funt tot Dodo- ras Hebrxorum. Omnes confentiunt puniendo folitum exhiberi V' bw ciM n»b Wi*? granum thurit m udjct>vim. Thus pro mytrh» illis nominari jam monuimqs. Repugnat Syriacx paraphrofi,vetuftifi' fimx & optimx, 'eius audor vocdn vnicatn Marci pluribus expreilic & vertit. Vtnuminquo mixta erat mfrrha. Repugnat & Arabicx , que cum Syriaca cOnfentit. Repugnat denique Grxcx lingax,quavfiis Marcus : ( errant qui aliter fendunt : quod alibi aduerfus Baro- nium folidifiimis radonibus demonflrauimus ; } idque mulds modis. Fingit Baronius myrrina vafa , fiue myrrhea ( 'Kffrrheru, qua in Tarthis pocula coSla focis , ) Grxeis fuifie dida : quod probari ab eo non poterat, nam apud Grxeos de myrrhinis poculis loquentes, Sf^Uv /mppntw 8c /Mpplilu> legimus ea no- d®aeyfurpatum,nufquam legimus, at quomodo ab illis vafis appel- lanviQu,}) quitum eft, nifi ip(a vafa ita nominarentur} tum adJmakt^ccieJtaJiko^^^^‘ Vif tutn^utetn vihum in mytrhinis propinatuth Irit/imo-t&fin aj^cllari, ^uo «jccmplo fitnilis analogi* poieft ropinandi vinum fupplicio af^ heiendis in Italia durare : yelien] nos db^det , anmoris fit Rbffl& puniendis , poflquam efirn^d iam fpnt Uradici^vinum dare in cry dal* linis Veneticis, aut pqrcillaois Indicis, . Quod aitRafoniusyfioc perKra ftigandi ejfcttn eam oh canffamjmfnrhatii rpinu pmiendi beterent a^ud ludaos^ •tt mentis abeaatkmm cmre^ jenju^dolork. ida^sd.plus 6tis iatn peruefhgatum efl : attulimus enim clara verba Rabbinor-uta , qu* paflim in eorum Commentarijs leguntor, de fine ad quem fpe<^bat illa miferoTum potatio. Atmyrrham vim habere potius contrariam,, probare conatur Raroniil; , aUato Arifrotelis teflimonio ‘ex Athenri lib. XI. fed q‘udm’hallucinacur ’'ym enim myrrhx tribuit vim nque, in qua nonfolamyrrha decoquebatur, fedjdos odorati iunci, ciocu, balfaoium, ernnantomum , ainomuqir , & plura fortafTe alia : potuit enim Atheftxus, non omnia tfnunieraflcl ^Hisc abfurda, & alia plura qux omitto, vitare Batoniusqfetifrat, fi NIcolaifubri Pariiientls exa- ftiffim® dodrin* viri*, refte monentis, ludicio, vti par erat, ftetillct. Faxrij quem vtdum viueret amore & venerationc.fingulad meri * tifrime coluimus tita nqnc fatet fundum Lutctix,etfi sui mituuim Sc plenum dierum, non aliter tatoeDi qu^n/y; funere Minbo d.»u, defi- deramus, cum omnibus bouis > quibu* notaer^t^riilliiisprsflan- tifrtmi,in fumma ominum fcaencurum&vniuefrflntiquitatis pefio^- admirabilis morum ptobita^ &tOlius yiqe tntUKmtt(|^tn>a integritiis» parimodefliaiunda. ' i.'; . - . ' K.kkk i ‘ ' LXXJ^l 6z6 ff' Bxercit. XVI. ^ CJolgotha non GdgoUhn antiqua» tjje prolationait. l/flia. Anni XXXIV. Nnm. CXII/ ,« *l) De loco Golgotha ia Euangclijs di(ao,affcrt Baronius verba rony mi,qux ad verbum ex iftis Eufebjj fun|t.vcrra. i<» TOT»# ■ «»5» » XtiOTS i^BUJfuSpi • Ci ^ Si'ix*vm o» (lo- IV 2|J» ’^vt. Iu habet fcriptus codex ChriftianiflimiRegis.neq. puto vUum hodie extare librum, vbi nomen hoc cum duobus //icri- ‘Utur Golgoliha. Scio rationem graminaticam id poftulatp ; fcd quum fan Eoae cerrx putidam fabulam, fed Scrabq,fcriptor apprime ferius, fa- bula vIeAa,eam appellationem obiter interpretans, attDelphos eile, Ef^aiSii dt }utJleCbriJiiexteriore.' Quot \’eJ}esChriftHi'geJlo!«rie,fyi^ • , • TeeJlu^M prim6,deinde duarum, pofleajdurmm. Tmiictc, i lino : item i Una. Lanifieiim esr textwd dim ad • • • ■ non curam pertinuit.'" fiffti mifi in hac hijhtia-i,»^ Vejlii ■ inconfutilis. , . ■ • Sartmim in conficiendis rvefiihM ,’non rvjm • ^ud veteres, qui ell hodie, fa^oivejles. ' f'eflimenlum • . dx'-p}f Locus Hejyhq corngitur,' viifjuU ' . fdien, uqiajrio. Qoa^diarioruars,'iAhai. hnpiBii ’ . ' .Mamtdta.^ . *. , **•’, . • ,»“-t *•* • ' ‘ *' . .• .Akki. XXXIV. Natn.'CXVII/ . •* • • • « _ • « f . • S Equitur apud Euangelilbas pa‘rtitio & fortitio veltium ChcilH: qua inhilloria muh; quum occurratitquxtbohes philologus , d maximi nominis Theologis qud veteribus , qua recentioribus, . propoUt; magis quam faiu tradat^ ; rem infthuto^iuo conueniente feciuet Baronius, ii illuilrando illi Iohannis loco Tymbolamcontulir- fet^aiiquam.. Idquiaia^umab'eo,ndn'en ,‘age verba Euangeliftx paullo diligentius expendamus. Sqibit ille, x i x. xj. de militibus ■ qui Icfum Chriftum crucifixetani.’ ts» IfML-nieiiiatI, ( wt-jnm»»» i * I * ! » * » Y \ j£y* .,'?.!*• * > ♦/»< ,• fCf^ny ^¥Sa ftcerwrt quatu» partes ; vnicuiquehiihtipartem : ) fe«tu4ine& aliarum etiam linguarum , pro fmgulari clfc pofitum. Rationes jam ante aliquot attulimus, cum de lotione pedum ageretur. polTumus&alijs argumentis id confirmare : nam. quia //ri?i,veftjs eft exterior, proportione rerpondens pallio Grxeorum & Raraaao*^ rum tog? ; fi pluralis numen habenda ratio, duas velles txteiioresi puta duo pallia, fiue togas, Chrillum.geila(Ie ex eo fequetur j quoi eftabfurdum. certum ellHebrxorum vellem exteriorem fuifle, qua ipfi vocabant bipia : qux didio in Gracis Bibiijs varie pro loco autii^do ibterpretum, verfa teperitum CB A», /(Ua-rtw, tot voces &plures etiam aGrxeis Interpretibus pro illa vnica funt vfurpatx ; quas expendere huius loci non eil. Sed conflat c fcriptisRabbinonim, quodluitGrxcis pallium, toga Ro4 manis, id fiiiflc Hebrxis mehil. C^enradmodum igitur Grxei pallid vnico vtcbantur,non pluribus,Romani toga vna,nonduabbs aut tri- bus : fic ludxos vnicam vellem exteriordm wfWigcftalle , indubitata efle debet. Plurale autcmprofingulariinhocnontirtc vrurpari,indu. dubitatis exemplis probare poflumus. Marciv.»a7ianuhet dicitur tetigifle S Domiphid eft.pallium,fiuc nam alr- ara vellem tangere non poterat, nifi ex£criorcm,qB{ reliquas tegebati /equebatur enim itergo,vt obferuat Euangelilla. iatqui dicit Chrillu» verfu 50. T« ixut-nc^. Quis ^igit intiitmcnu mea i iua.''U, nempe vocat Dominus, pallium fuum, & plurale yfurpat pro fingu* .lari. Matih. xxvii. & Marci xv. Pilati-miliKs Chrillo adimat fuum veftimentum,^ vt purpura ipfum amiciant: deinde vbi Filium pei adfatictateravfque imple impijirrifcrunt , purpura ex humeris facrisdetrada, vefte Chrillum induunt , qua prius exuerant. Mat- ihfus & M^cus 1/MrrtL hanc vellem vocant ; atqui folam vellem exte- rmrcmChrilloftjiircdetradam, cumpurpuraeratinduendus, puto efle neminem qui dubitet, edligimusexlus : Iohannem iiiillahi- ftona diuifionis velliom Domini, appellatione inrelligere vnu dumtaxat Wtio*. id autem fuifle, Fiebrxorum.fiue exteriorem vellem, putd, pallium. Hxc quum ita fint,facilis ell fecundx quxlli- onis folutio. Nam qui piares velles 'Chrillum gellalle colligunt e voce pluralis numeri ; fragili plane, ficut ollendimus, a- rundini innituntur, & omninoerra’nt.'futili$'etiam luit illorum ve- terum cqniedura,qui dixerunt , Chrillum ad Crucem attuliflTe quin- que vellimenta : quod illi colligebant parpm e voce I/mtIo., partim ex eo quod dicitur fingulis militibus , (erant aUtem quatuor,)’ pars indu- incntorum cefiilTefita quatuor indunienta fuifle ftatuebant. adde' tu- nicam ap(U nca, altera linea ; ita enim moris luit olim. quando autem linex & lanex velles llmul gellabantur, femper linea ante alteram fumebatur, quod hodiequefit. linex enim velles cuti admouentui' potius quam lanex. quare non poteil exillimari tunica inconfuta fuilTe intima: repugnat enim hoc vetuilillimx traditioni: quam nos putamus ve~ ram, ■$(ji^»pioi^,'Vt/}minconfiamSlatta fuijft. Sn- tuimus igitur, Dominum duasfolum velles gellalTe ;paUiura & tuni. cam : aut fi alteram tunicam indutam habuit, eam fuiHc lineam, ab in» confuta diuerfam , neque vllo pa£to mentionem eius fadlara elTe i lohanne : fortalIe,quia intima illa vellis detrada i militibus non ell led tegendx nuditati reliifla. Sed cum obHet huic fententix , quod Ambrollus&alijPaaes obferuant de nuditate ChrUli in Cruce pen- dentis: probabilius fit , quod ante diximus , Chrillum duas tantum velles & cum iuit ad Crucem, & in cetera etiam viu gellalTe. Scimus vifum iri illud mirum ijs , qui ex hodiernis moribus res veteres xlti- mare atque interpretari amant. Sed nos in alio opere fumus proba* turi, li ita vifum Domino Iisv fuerit ; primos hominum vua velle contentos diu vixifle ; pollea alteram accelhlle ; & ex eo cepillein vfu elTevellcmvnam exteriorem, Hebrxis vt dicebamus, Crxcis ifjM-rtct, Latinis togam : & interiorem ; hxc Hebrxis niV^a. Grxeit quoque ex Hebrxo, Latinis tmica. DiuolTime vixerunt morta^ les, cdm in communi vfu maiorem omnem vellem prxter has duas ignorarent, aut certe non communiter vfurparent ; dico maiorem : quia linteamina quxdam aut pannos d varijs gentibus elTe adhibitos tegendis partibus, quas pudor vult tegi , non negauerim. Eiufmodi fuerunt apud Hebr^os linea foeminalia , qux vfque ad genua&po- Elites venientia, celabant verenda :fupcriore autem parte fubvmbi- co vehementer adlltingebantur , lonia ipfis dida Grxeis Inter- pretibus (i vt obleniat Hieronymus inEpillolaadFabiolam, ae velle facerdotali : Adie^ ell pollea & tertia veAis ; fed qua perdiu frugi homines parce vli. Varro, Cato, fiue deliberis educandis : Ai7« hipueromoSedVnaJiat tunica, V' t<^a, ^tie fafcijs cdcwnenta,tqtuisfinee» pki^iOfMneumnonquotiJianum. Quin fuerunt politioribus jam /ccu- iis, qui priorum hominum inlHtuto viucrent vnica velle contenti, fal- tem 4ere caperant , inflituema •VKort Jubuculam iS' indufium. Neque hoc apud Romanos folos potefl obferuari:fed& apud alios populos idem vfiiuenit. Euffathiusia Iliadg facit duo genera tunicarum jivnuni illarum qux fie- bant d lino & corpori adhxrebant : alterum earum, qux fiebant u'- e mollibus bnis,&intimx veffi fuperinduebantur. In x v i. libro Strabonis , populis quibufdam Affytix hic cultus attribuitur ; ifiotf , i/Lulnot tunica linea talaris, nbflrx camifix refpondcns, tunica altera exterior, Sc pallium album. ApudHebrxostuuicz intenoris mentionem obferuo raram : quo minus fit mihi probabile, Dominum npllrum, cuius vita vniuerfa {Implicitatis, humilitatis exemplum extitit fuifle illa vfum. inEuangelijs quidem nufquam fada ell illius mentio : etfi habuitfor- tafTequ^damlinteaminafubtunicainconfutili, qualia erant illafce- xninalia,qux ex Hieronymo defcripfimus. Summa igiturrefponfio- nisnollrx ad quxffionem fecundam erit : Dominum nollrum vi- deri milii , rem ex antiquis moribus xflimanti , veAes gcffaffe, non vt quidam olim putarunt , quinque ; acne tres quidem, vt Huthymio placebat , & multi hodie eum fecuti , cxiflimant : fed duas tantum , pallium & tunicam. Antiqua traditione proditum e A, tunicam hanc, opus fuilfe manuum gloriofx Virginis : quod nos la- cile credimus : nec refert quod e lana fuit. Nam hodie quidem ma- Llll nonz. ff. Qafauboni Sxercit. XVI. troDZ paullohoaeilioris loci probro ducerent lanificio manus com* niodarc : cum totam plane curam linificij non afpcrnentur, neque in aliqua eius parte manus fuas occupari fe indignum putent. Olim alij fuerunt mores ; nam etiam iliuftrillimae puelis & matronz lanificio aiTuefiebanttVC notabamus ad Suetoniutmid narrantem de filia & ne- ^te Augufti > lib. 1 1. cap. L x i v. Videtur antiquum inftitutum du- ralTevtcumq; ad Chryloftomi tempora : namillevirrandfifiimusin homilia x x x i v. cpiftol?priQris ad Corinthios, fcculo fuo conuidum dicit, quod propter mulierum mollidem , hoc inftitutum dfsminis tranfiret ad mares, atqui Deus, ait iile,dedit mulieri Qj>!wi, induftrim texendi tificio hominum GaliLiorum in Palillirta vultfuiffe daboratam.- ar- tificium verdipfum longe aliter, Ticcxplicaf,poftquanv dixit de-veftis vilitate, qua foli vterentur pauperes Grillorum ; <56'^'«, air, ^ •iSiLoi. aptdquotyeltiu»»M iiUkm0ktim-ek ftei^-,^ artNpM^ texi pe^hfsetn retrorfumiMpelkHiiel^ fit ht fdfep pefhEahlniis. fic'l^fdlff- locus '^xpbniddbet , quenl=tfc>iHl^riiib«‘intelltlxijlamV‘i^ funt tafcijt peftbralw/ tjiiafam B/Hi^onyirios Si aliy^iivi ^Litiniquc feriptores fadudtmttiidbUetrit . ih hbmJRi' bdaua 'Ghry- "foftomi inptibrem ad Timblhwin* , h*b<3 ii»ATis'irO*7>i?rAa‘ftid'i^ no detur ff- QifMtboni Sxercit. XVI. detur aliud elTc. ^‘cu/>»7i!ii u peculiaris (|u^dam efl; texeodi rado ; noD enim omnes eodem modo texebant. Erantejui tramam furAiiD impeilcrerit : erant qui deorlum.vt ^gypti) , quorunj propria inlH- tuta commemorans Herodotus m Euterpe , dlud ponit inter prima. vCpaitiun) ait, (^) Ik' auu -rfu.' %faU.u a9»o*TW, AtyvTflioi 3, ^ni. alij an- troTfum tramam impellebant, Palsldniin hoc vili genere vehis, re> trorfum. Sed hoc quid ht cogitent eruditi, mihi dilhcultatem de qua ante diximus , h;c hihoria non videtur foluere : neque etiam exemplu, quod ahert,dcfarci)s peroralibus. &verd quid /unde fahifanguh^ cum integra tunica manuleata ? Theophylad us aput huic loco mo- rem texendi Acgypiiprumyquan ita difficultas toliertxur? quod nou ita eh, yt modd dicebam. Sic ille :Amu 'm c> «e»« (U (dw ^ TV vi|ut)9<,\5(7a3 u^airai^'«u (paj iToi 3' t(p*a-/uui. ^ videtur locum Iddori Peluiiotf voluilTe explicare: fcdeiusexpiicatio voci A»’it£«1» ■JVTO st^tT^eiunqi i^fttca. ut &1>« 1^ lyiT %t ip&j TOi «^«wrtitiK ate/iyti^ tiSpet ^jvu Kfu[^ '(sit »•»; lyt/0 11U0 n^irarnii tV ' v hjiSd' , «r eww- Jix7VA«rXi)9V0ir, TnMu ’ -niiuo ct^oT^ ri 'nAstj , tv JwiIm l^ixiaSvi iZiCft » iStt/ xif /5®» imimm v^i/nfu/w. Senfus eft : Tex- ere nihil aliud elTe, nili hamen & ffibtemen implidare 8c inter 'fe milcerc. id lieri non in ea folum arte quz textoria St hy^Mn- tice dicitur : nam & fartores idem ^cere. quod quidem minmde- tur (gread nohros fartore, trahi pplTe. Addit Galenus, potuilTff iot- *iofacogiuri aliam rationem texendi vehes : vel quomodo, inqutC,' '^IWduntur laccrx vehes ; vd quopad o viminea opera neruntur, vc ^^Uf{pot^KO»p fcd quia ilte rationes texendi pius multo tenv . ’ * potis ad Annales Scclejiajlicos porisdefidcrarcnc ; proptcrca texturam efle inuemanijcju* exercetur per lignu textorium, liuc liciatorium. Ollendit hic locus, artificium illud quod diximus non tuifle tempore Galeni vulgo notum ; non enim, opinor, luillet prxtermifiurus. quod fi id pdtii appellat Vlpianus lcg.x.Dig. Dcauro,arg. muiid. vbi Icparan- turabvdonibus. Gra^i7n>vsdicunt, quidam etiam t/iTiauvt alibi nfiendimus. Sed hoc genus panni^quomodo potefi dici a fuperiori- bus contextum, vtvuli Luihym^s ? hodiernis icltris hoc nullo pa- ,do videtur coauenire. [defiat vltimum quxfitu, paucis expediendum, lohannis narratio clara ell : pallio in quatuor partes (edo , cuiqi mi- liti partem ceflifle. nullam hic foriitionem' fadam lohannes comme- morat : & vero opus non erat, tunc enim forti res permittitur , cum non ita aequari partes fiotuerunc, vt non fit vna optabilior qudm alia, in palli) iucifione facillimum fuit hoc incommodum vitare, quare igitur lortitio adhiberetur ? de tunica alia res fuit : nam milites prx- optaruntillaniperuenire integratu ad vnum, qudm laccratx partes ad llngulos. hic igitur fortitionem adhibitam narrat Euangelifia. & ratio e(l manifelfilTima. Accedit quod fortitio de altera tantum vehe facienda fuerat prxdida, non de vtraque. Nam dixit Dauid:ac,duccudus ad4ippli- ciura , praecederet ipfum pr^to, &lv» vctba ditirct. IlLeLxiT OcCtDtNDVsMokTX ll L A- T ORESSVSiJjST T*. ANS GtXSSl O H 6 1 L 'l N Lld.C.Q IlLo, Teeipo r6 1 jl lo ,! Et EivsrR.Ei i33feSSr^fc Ille Et Ille. Qjr i Noverit ’ A li c^vio AdjEtv* Innocentiam ProbaNjDam V eni AT>:Et- illis adicita,(cntcutiaE perficiendae. Nec mirum varijfl linguis tituUimi clle conceptum : nam ita moris fuit, Impccatorum^ttiam cdii2a,per Graeciam & Afiam duplici lermoneproponerCj Qrateo & Rooianoj! vt declarant aliquotciempla apud lofepniun libro xrlv. Quinipfosi quoque Imperatores aliquando' lefcripta fua lingua! Graeca coucc-, pille, argumento ert lex ix.Dig. Dc lege .Rhodia, vbi libello Graeco ' Eudxmonis Nicomedienfis, Imperator Grakcc referibit. Porro quis fuerit (eruatus ordo in titulis difponendis, non plane confiat : quo- niam Euangclifio: duo ( nam reliqui dUo omiferunt,Ji cum aliqu4 di- uerfitate eam partem hilforix narrant. Apud Iohanne hic cft ordo : Hebraica iuferiptio principem locum obnuet, fequitui Grxca,& po- ftremo Romana, contra, apud Lucam hxefeties ; Oixca, Romana, Hebraica. Si caulTam quxris diucrfitatis ; rcfpondebo j Euangelifias rem momenti nullius, ordinem in ifiis infcripuonibu$,il6glcxjcfiei, & rt quidque illis veniebat in mentcm,id fCTipfifi c. ita illos fua incurio- fitate , noftram cafiigallc curiolitatem , qui triuoUixpe rcdfamur, feria ncgljgimus. Sin aliquam rationem funt fccuti Euangclifix ^ haut dubie illa cfi, quam hic afteram : Iohannes ordineni iiaiuiai & veritatis fecutus cfi ; Lucas eundem fcruauit quem tpfe Pilatus, aut Pilati miuiftri. Naturx & veritati confentaneum efie, vt primo loco' Hebraica ponantur,fccundo Grxea, tertio demu R6rtiana,ncq; igno- rare, neque negare potefiquifquam, non plane mfabus. Romanos autem fine diferimine in talibus modo Grxea, modd Latiria priore loco pofuific, oftendunt illa cdidia, qux recitantur a lofcpho liba Xiiu. In epifiolaIulijCxfatisadTyrios,itafcriptuiDt^b;atRrrO' Vunfnti^i it hic vice verfa Romanx littene prius nominantur , deinde Grccae. Ex quo apparet ipfos, Romanos aliquando antiquitatis rado- Dem habuifle, & primas lingux Gr^x conceiMe : aliquando impe» ri) I & Romanam illi ante^uifle. Vt mirati nemo debeat, dtulos «o ordine ftiilTc difpofitos , quem indicat Lucas. Hxc vt fcribercm, BOO propria vokinutefumimpulfas ; qui talia curare fnuolum duco, ie nimij odj argumenmm : fed exemplo Baronij ; qui de ordine in difpoliuone horum dmlorum feruato , ea philolbphacuriftoloco, qux iure edam pueri rideant. Trahit hiftoriolam hanc in argumen- tum prxrogadux cuiufdam lingux Romanx. Fecerat hoc iam ante tn anno x v i. fed diuerfo modo. Ibi, fpreto ligno quod Romx vi- fitur , fpreta audloriute Euaogeliflarum , Romanx iofcripdoni pri- mus locus Cenforia quadam audloriute vindicabatur : hic fidem habet Baronius & ligno Romano, & narrationi lobannis ,qui dtu> Ium Romanum tu vidmum locum reieAum fiiifie docent : fed idfadum efie honons caulTa, inanibus quibufdam logis probare ni- dtur. Profert legem x l v 1 1 1. Dig. De re iudicata : qux hoc tan- tam continet : Decreta d Prxtoribus Latine interponi debere. At hic quxftio non eft de Pilati decreto ; fed de dtulo Crucis ; qui profedd decreti pars non eft. quin fi vel maxime e(Tet,umeD ea lex nihil faceret ad propofitum. Non enim id quaeritur, vtrum Romane an Grxee dtulus ille fuerit concipiendus : fed quum varijs linguis fue- rit conceptus, cui podffimnm locus primos fuerit attributus, quor- fum igitur lex illa i Hac quia non fucceflit, aliam aggreditur viam. Probat aliquot exemplis infimum locum apud Romanos fuific hone- flifiimum. Hoc vero eft paradoxura in Romana hiftoria nunquam ftrius auditum. Exemplum d theatro petitum, alienum eft. nam ibi mperator & Patres in ima cauea fedebant ; non quia ille locus cenfe- retur perfe honoradffimus : fed quia accommodadllimus ad audi- endu & videndu. Eft igitur manifeftus paralogifinus , ,0^ ^ /xH <4- m» ut non enim caufTa fafti eft,qu»n Baronius putat efte caufiS. Idem iudicandu de exteris exempHsI ti trmmpbo,iaquitf(^iremiu locut tH hweratorit. Primum nego hoc veru efle : deindx falfam aflignari caimam contendo. Triumphi Romani , fiue potius pompx trium- Ehalis, duf partes erant, prior condnebat ea qux populo propone- antur /pedanda : auru, argentu, gemm;, fimulacra vrbhtm capuru, captiui nobiles,ipfe Imperator : pofterior ex ijs conftabat,qui honoris caufta Googie ad Annales Scclejiaflicos *B. caufTa Imperatoris currum profequebantun proximi eraot cognati, propinqui, amici, Senatores illuftrcs : deinde /equebanturturaiae ex Ordine equeftri . poftremd legiones. In priore parte feruata haec ra- tio, vt femper crelceret fpeiSaculum. Primo igitur loco traduceban- tur qux minoris momenti erant ; deinde Icqucbantur /pedatu digni- ora: nihil autem dignius ducibus ipfis, qua vidorequd vido : itaque agmen illud claudebat Imperatorius currus, quem proxime praece- debat dux captiuus & quicquid erat in pompa nobilillimum. Quare de hac parte pompx priore vere dicit Baronius, poftremum locum fui/le Imperatoris : fed cauflam prodit faltlllimam. non enim vlti- mus fequitur Imperator,quiavltimus locus honoratiflimys : /ed quia rerum fpedandarum omnium maxima erat ipfe Imp. At refpedu totius pompx. Imperatorem vltimu procelli/le,tam talfum c/l,quam quod talfiflimum. quin potius in medio pompx vniuei fx locatus, longum ordinem a tergo fequentium przcedebat. Liuius lib. x l v. de triumpho /Emylij Pauli. Ipfepojlremo, (poftremus in priore pom- px parte;) Tauli/s, in ctoruma^putmicum dictate al/a corpori! ^um feneEla ipfamaiejlatem pr<£ [e ferens. Tosl currum inter alios illujhes Problcm. quinto, opponuntur dicunt Grzci & eodem fenfu. LXXXf^IL (^^atur commentum de potione ad fiflendm fa/iguinem. Anni XXXIV. Num. CXXIV. DVp licem in hidoria padtonis nanari potionem Chrido exhibi- tam, antea monebamus, de priore ibi quzdam obferuauimus ^ aduerfus prodigiofas Baronij interpretationes, de poderiore jam videndum : nam & in huius hidoria rubtilitatem Baronius ex- ercet, neque necedariam, neque vllo paclo cum verbis Euangelida- rum congruentem. Nos quidem non negamus, in narratione Euan- gelidarum Matthzi&Iohannis ede aliquid didicultatis; & dodis in- terpretibus , qui lucem przferre fua indudria funt conati , gratias maenas habemus : fcd nodum in drpo quzri non placet nobis. Id vero facit Baronius hoc loco, fane quam infigniter ; qui longa oratio- ne probare conatur, ex hydopo , fpongia & aceto medicamentum nefeio quod milites concinnade, & Chrido przbuide, quodddendi ffuguinis vim haberet. At quid ed hariolari, d hoc non ed } Narra- tio Euangelidarum clara ed : Chridus dixit , Sitio, milites , etd per fummum nefas Filio Dei illudunt , potionem malam ei przbendo ; potionem tamen przbent. Iccirco Matthzus vtitur verbo quod potum dare xueloi dgnideat, non medicamentum. &Lucas S^ot leezfmpicymf acetum aderentes , non vtique tanquam medica- mentum I fed in potum ; vel potius ad fugendum : nam Domino qui roanuuni yfu carebat,di^s fiiit pro potu. & ita intelligendum quod liohaones ait, Chridum accepide acetum. g;^Ce',inquit,t^«(: id ed fuxit Digitized by Google ad Annales ^defiafiim (iixit acetum e fpongia. Nonaust Am’ «t* »ny i «»i». pro (wt. lohannes vero omnem tergiuerfaodi anfamBaroaio pratrtpit. Nam (i verum cft, quod iUe tanta molitione voluit probare, iillendo fapgiiini medicamentum fuifie paratum ; quare extremum arundinis ori admouetur i non enim ianguinem ore Dominus reiiciebat. eut non manibus potius aut pedibus admouebant ? inde enim fauguis manabat. Audor Tragoedix,Chri(lus patiens : Av ris vfurpatam, & ad fugendum ori admotam , fimilequid pratftandt vim habere ? taceo de hyflopo, de quo non fatis conflat, in quem fine milites adhibuerint. Nihil igitur hac fua diligentia Baronius egit t dum Doui aliquid afferendi cupidus, plus quam par erat fategit. LXXXVIIL Acetum CbriHo ^ijttihMexhihitm. Hyjfopm in (o^ hifloria ad qumyjum. Jft«>7ra «£4%»«^. 'varufm* tentid expenduntur. Anni XXXIV. Num. CXXVI. QVum non legamus in nionteCaluarixvIIamfuifre habitatio* nem ; & modico (altem interuallo eum locum ab vrbe feiun* dum fuifle conflet ; non abs re quaeri folet, vnde illud vas ace-, topleuum, cuius mentionem facit lohannes. Nonnus videtur ext- ilimaffe, propinquas domos aliquas fuide, vbi fit vas illud repertum, vel in alios vfus paratum, vel in gratiam fortalfe puniendorum. (( fV- Lcgimus apudMaimoni» dem, pleraque omnia ad fupplicij apparatum neceffaria, ab botriini- bus pijs folita fuide parari priuato fumptu, Se fludio. In earum reta fenfum putem refereodum& vas,& fjpongiam,& acetum,& arundi> ncm,& hydopum. Acetum rcficienou mifcrii , quos exauiroatctpa*- uor fupplicij erat neceflarium. Solet deliquium animi patientipus» acetum varie adhiberi milites tamen non ea fine acetum Chrifl? ff. (^afaubom Sxerctt. XVI. prxbent, fed loco potus. Et quidem acetum aqua dilutum vini loco bibille milites Romanos & pauperes alios, certiflimum cft. itaqj ge- nus quoddam aceti patrestamilias olim vini numero habuerunt, vt dicitur in lege 1 1. Dig. De optione legata, lege j. & i x. De trit. vin. vel ol. leg. & alibi. Verum illud acetum non ad bibendum fuit com- paratu,fed ad reuocandu animu, fi quis eflet deliquium paffus. quod igitur milites eo potant Chriftum , non fuit hoc humanitatis offi- cium ; fed Barbarx immanitatis fpccimen, vt implerentur prophe- tis. Lucas xxni. 36. verbo «tTOi(oifccleratam eorum mentem oftendit. Spongia vehiculum fuit aceti : arundo , vehiculum fpon' gix. Hsc fatis perfpicua funt & certa : de hyflopo verd jam inde ab antiquiffimis temporibus quiftio eft , adeo difficilis ad explican- dum , vt videatur Elias exfpedandus, qui certi aliquid nos doceat. Ex comparatione verborum Matthxi & Iohannis videtur liquido coadiie, hyjfopi nomine hicintelligi aliquid , quod baculi vfum prx- buerit,ad porrigendam fpongiam. Matthxus ait ; o^r, ^ quumimpleMjfet Jpmigiam aceto, aupteillam armidinicir* curt^ofmjfct lid cft, circa alterum extremum arundinis aptaftct. lohan- nes! oot>!ot tjc.r7cct cJCait- 5%icq quid fit, nemo Grxcedodluspoflet tuto exponere, propter no- uitatem locutionis : nifi exconipatatione loci Matthxi iutelligeretuf, Hammt hic locum obtinere kji inde red:c colligitur, Cojainra m- exn%’'o^^AiiTTe<> ol;»* ; quia hyjfopum Venenatam 'xm habet. Nonnus quoque Chryfofto- mum, vt puto, fequebatur, cum verba Iohannit exponens, ita loquu- tus cfl : vojdnrot xsxta^atxim *^o( oA$,30''' ^'^huit hyjjiopopermix» tum peftis acetum. B. Augudinus, non quia nocendi vim habeat hyf- {bpum,exiilimauit fuifle adbibitum : (ed per ludibrium, quoniam pe^uspurgat. }yJfofmm,3it,l)tTbaeflhumiliseophjL'. iJjocHS rvU lyfiipmmihoribusaccaifetHr. _i:! : . ■ .1 . ) I S 1 o z QVia niliil magis inuitus faccre folco, quam vt i Patrum difeo- dam exporirionibus : exponam hic paucis ^ qui poflit ea vox , Ji^flopum proxime ad illorum mentem accipi. In Rabbinoru feriptis legimus, iylfopum, (quod ab Hebraica voce ita Gr*ci ne- xninarunt,) non vnius , fcd plurium pbntarum commune nomen clTe. Septem eius rpccics ipfi enumerant, quaru nomina apponemus : avtt» ■vwn. ■'■wr. Rtoo fiue, vttefta- turlohannes Mereerus profiinda: in Hebraicis dot^riiue vir , ferepC' ride feriptum in. Icbolio quodam ad tradatum Talmud defabbato, ap. XIV. duabus.vocibus , ' Gracamcum. quibus nominibus Grscis hx reptem appellationes refpondeant,dii£cile eft datucre ,/Vt rede idem Merccrus Icribit* illam vero fpcciem quam Rabbini dhratham nominant, ipfc exidimabat elTe Grxeorum & Ro- manorum abrotonum- Plinius libro x x i. cap. x x i. abrotonum tra- dit Fuide dbi notum duorum generum, vtrique amaritudinem attri- buit abdothi). coufentiunt Galenus & alij medici. Fortade igitur hanc hydopi fpeciem fpongix aceto plenz adiuuxerunt milites : ipfo etiam, vt videtur, eius Fucco in fpongiam expredo : idque eo condlio, Vt potionem Domino pararent penitus amaram , penitus ingratam, antea potatus Fuerat aceto, cui erat fel permixtum : milites in eundem 6nem by dopum abratham , due abrotonum miFcent Quod igitur ait lohannes de Fpongia , vajeJvra rAe^itg, poflquam dLm hyjfi^ cir* cumdedtffent ; ex Mattbxoexplicabimus,vt monet AuguFtinus, &ita accipiemus, quad diridet lohannes , aptarunt Fpongiam hydopo, quod erat Cummx arundini alligatum itaque & Fpongiam & hydb- pum concinnaruntjVt podquam extremum arundinis ori Chridi edet admotum, quicquid Fugeret liquoris, abrotoni amaritudine magis magifq; inficeretur. Hxc explicatio ad Augudinid^lonniific aliorum veterum interpretationem proxime accedit ; 5e iedionem omnium codicum,atque omnium Fcculotum Feruat. Omnino, d d totgeneri- j ' bus Digitizod by Google 4d Annales Scclejtaflicos *B. bushyiTopi aliquod fui/leprobari polTet^ paullo magis grandefccns» & anollens fo aitiust vt ex eo virgz aut baculi potuerint Heri , quales videmus c feniculo, Hmilibufque plantis comparari, planior, facilior, & certior eflet explicatio. Atque in eam fententiam non male for- tafTe trahantur lofephi verba , qui de libris i Salomone fcriptis lo- quens,bylIopu appellatione arboris complectitur. Sic ille libro vllt. cap. 1 1. nj;6’ eiytw» u-nti, vaa-rrV t«< dt^ Jua^JpeciearhorisypandnlS dixit, ab hyJfopoVf^ ad cedrii, non dixit, po attoffebant Cr of/ tiut admouebant. l LXXXX. Mos tollendi i patibulo corpora punitorum ante Solis occafum : Cr in eo 'Baronj haSucinatio. Anni XXXiV. Num. CXXVI. / SCnbit Baronius fuifle moris, vt cruciarij Aadura oflium ante SoHs occafum ad vefperum necarentur. Atq; ille hoc feribit deRomax nis miluibus loqucns,qui Chrilfum crucifixerunt. Videtur igitur hoc dicere : Romanorum eam fusAe confuetudinem. fed hoc falfumt nam qui^ex legibus Romanorum crucifigebantur, in Cruce relinque- bantur, vt probat imi^e apud' Petroniam* exemplum, & fimilia aEa : nifi caufla aliqua incerueniret ^ propter quam deponeretur petmiAir aagi Aratus, qui ipfius ioflii fuerat aflixus. Sin de Hebrzis fen£t Ba- ronius, & fuifle hunc iliorum morem credidit ; magis etiam falfus cAr ic fefellit. nam neque Crucis fiipplicium apud lud^s fiiit io vfor vt N n n n ant® Digitized by Googie ff‘ Cafauboni Sxercit. 'XVI. ante probauimus : neque crurifragium inter vfitatas illis poenas vC. quam legitur. Decepit Baronium memoria fua,rcd infigniter. lege- rat aliquot locis apud Mofem prfceptum,vt qui fufpcnfi fuiflientante Solis occafumdeponetentur. hoc ille retulit ad crucem & cruciarios; atqui Mofes loquitur de ijs qui lapidatione obruti >poHca in patibulo fuerant expoliti ad exemplum. Vide Mofem, & przcepta aitarman- tialub finem, & libros Rabbinorum. > XCI. Ohferuatio de •velo fcijfo in morte Domini. Anni XXXIV. Num. CXXVII. INier Scripturarum videtur ponenda quxfiio , quam mox nullo negotio Baronius decidit ; vtrum e duobus Templi velis fue- rit IciiTum llatim a morte Domini nollri. Duo fuiffe vela in Tem- plo quod Herodes infiaurauerat,ex lefepbo difeimus, Belli lud. libro quinto cap. x i v. Non efl dubium & eos qui przcrant fabricz Tem- pli pofi reditum a captiuitateexfiru^iy & eos qui operi Herodiano, fecutos elle exemplum Salomonici Templi. Atqui non defunt viri docUlIimi, qui in templo a Salomone xdificato, vnum dumtaxat fu« ille aulxum exifiiment, quia in ii.Paralip. 111.14. vnius dumtaxat fit mentio. In primo autem Regum (JLatinis lil.) cap. fexto,ne viuus quidem, fed quumin veteri Tabernaculo fuerint duo,quz apertede- feribuntur capitibus x xvi. & xxxvi. Exodi; vix fimile*fit veri in Templo Salomonico vuum dumtaxat aul^una fuifie. quare lofephui in eius Templi deferiptione duo commemorat, libro o(3auo, cap. lu Sunt qui obleruent,Matthxum& Marcu fic loqui de hoc velo, quali vnicu in Templo tufiiifict. idenimvideturarticu{usfignificare,cum dicimr; '$ lyciaTiimejua. V Sed moneo Tirones, in exponen^ dis Scripturis, tunc demum vrgeripoiTe articulos, cdm neq; radones Theologicz,neq; hiftoria repugnat : quod non femel in Commenu- rijs ijs fuis in lohanne modet Chiyfollomus : & nos alibi mulds ex- emplis declaramus. Igituf apud MattK^um & Marcu aut articuli tio babieiida nod efi ; aut f^illu vrgere volumua,idicemus, cettu quidd velum denotari,, propter ardculu ; nempe illud quod fcillutnidft : (fic enim verba Euangelii! aru accipicnda,quafi diccrentiVcFfi ^uod fciffit ei! in Templo, tuncfuificfcillu: ) fednonid fi^bificati,'vnicu tadtui in Templo velu fuiffe. Porto vtrum c duobus S4atth^s & Marcus in-* tcilexerint, ffatuihodie proicertopoffcnonexiftttnamus. Hierony-* mus dcali) quidam e veteribus de exteriore acceperiint,quo^ Baroniusi fequitiir, Cyrillus & item alij de interiore, quod inter fandu Sc famflu fan^orupepedtuueq;ei! botu quamilbru mhias probabilis opinioi! i ' I - i. . Hic ad Annales Scclefiaflicos 6'4aTB. Mno quarto Ofympiadis c c 1 1.' fmt Solis eciipfis omiuof prius ctgmtarum msxima. hora ernm diei fexta nox faBa eff, odeo 'Vt fieUa in ccelo spparerent. Terra motus quo% magnus in 'Bithynis contigit, qui TSIicaa 'Vrbh partem magnam /ohaquautt. Phlegon, vt vides, annum indicat,quo ac- cidit hic terrx motus ; menfem aut diem non indicat. Patres tamen, quia ille hanc narrationem (ubijcitdatimpod narratam Solis obfcu- rationerii,(ipfe ecclipfin veram ede credidit ; ) qux Domino patiente accidit; ex eo collegerunt terrxmotum Phlegonti memoratum, eum . ede CUIUS meminerunt Euangdlidc ; licet videatur fenfidc Phlegon, in fola Bithynia eum accidifle. Vt nonTit necedaria Patrum conie- dura,ed tamen probabilis. Vide Chronicum Grxeum Eufebianum in anno Tiberi j x v. , • • X.C in. Eufebtj Qafauboni Exercit. XVI. tcrtcm enim illum laudant, & tcftcm folum. Extat locus lofephi, AA&Jnax libro fexto cap. x x x i. narrat autem hoe lo/ephus inter prodigia quxvrbis& Templi excidium anteceflcrunt, & vocem il- lam ait auditam nodhi, tempore Pentecoftes, anno ante captam eucr- Tamej; vrbem fexto, Chrifti L x v. Hieronymus tamen & Eufebius ita rem ex lofepho recitant, quafi ille fcripfilfet circa tempus paffionis id accidilTe. Verba Hieronymi funt in epiftola ad Marcellam fub no* minePaulx& Euftochij : 1)mi^etiamIofephm,quifVtnuculuseilfcripi, tor M(torHm , affmrt : illo tempore , quo crucifixuf efl DotninUs , ex adytk Templi 'virtutum calejliumerapijfevdtes dicentium, Tr a n s m i o r e.m v s Ex His Sedibvs. Obferuet candidus Icdlor, non /impliciter Hicronymu dicere hoc ita accidiflc:fed lofephum feribere, tempore paflionis id contigiffe. Eufebius in Chronico aliquanto aliter & ad veritatem propius : lofeplxn rvertuteuha ludiorum (ereptor, circa hjectetrt. pora die Ttntecojies, Sacerdotes primum commotiones locorum, quo/dam fonu ' m Jeuftjfi teftatur ; deinde ex adyto Templi, repentinam 'Jubito erupijfc aK ctir erunt diunfa judicia J Ego fBfpicor id commentum GelafijPapx Uraporibus recentius cfTc. Nam quod i» decreto vjUs Papse'^'R®- mani 6^i Qafauhoni Bxercit. XVI. mani Concilii fuper libris Apocryphis , inter tot fimiles quifquilias, Aaorum Longini huius nulla fit mentio ; vix jputem aliam eius filen- tii cauflam elTe, nifi hanc : quod state illa nullum emfmodi fcnptum io manibus hominum adhuc ceperat verfari. De Metaphrafta non multo aliter quam nos pronuntiat Bellarminus , in nupero libro de fcriptoribosfccclefiafticis.Germanus Patriarcha, qui Longini memu niti cordatos viros non multum mouebit. • XCVt Q^itmad* de aqua fanguint manantihits d luere Chr^ Tragoedia de fafione Omfti emendatur. Jn 18. ITam eumjatf guine collegerit. Metifbr^ls fabula. Anki XX'XIV. Num. CXXXII. E Latere Chrifti, lancea militis perfolTi , fanguinem manaffe & a- quam, narrat Iohannes. Id vtrum phyfica ratione fit i^atlium ,vt quidam magni nominis Theologi exilhmant ; an miraculo, vt • narratio Iohannisinfinuat,fi diligenter anendatur, & Patres credi- derunt jqusri folet: item, vtrum mixtim fanguis & aqua fluxerint, an feperatim, de quoi non arbitror dubitandum ; etfi videtur affirma- re contrarium auiSor Tragoedis Chriftus patiens, iftis verfibus ; 0^3* Oe^TI ‘TCUf Ji7rKllt( tfVlif n AAjfjtr, a» Ofll nam imu cft aqua permixta fanguini. iterum mox* n aA; itivyjuim 0 ia-M9- fed error librariorum eft infignis & manifeftus : nam contrariam fen- tentiam.qus fiuc dubio vera cft, paullo poft proponit ille pocu, cum ait: Latere perforato Jlathn cum miraculo aqua manauU, fargufs non permixtus. quare fuperiorciverficuli ex his fine dubio fupt emendandi, priore loco feribendum, /anguis ^pott^^ id ejlaq^ noncorfuja. vel,a^-rt(uV7«»»«?< quali riuulis vterque liquor manarit , ytpla- cet Cyrillo in Commentarijs ; $c Gregorius Naz. fiue ApolUoans Laodicenus in illa Tragoedia fzpe commemorat an fuccefliuc ; putd/anguis prius, deinde aqua,vt in Nonni verfu y Hzc & fimilia his alia,( cuiuf- loodifiintquaetia^tHumhertus contra pectam) de hac hiftoria - ■ • - quum Digitizod Guo,'^k> ad Annales Sccleju^icos j5. guuinpoiliDtnon abfurdc quzri : Baronius ca omnia prztermittit, &hoc'tantum diligenter adnotat ; B. Virginem, magna cum rcueren- da fanguincra illum & aquam collegiffc. Et quidem, fi collegit Ma- ria qu(M c Filij latere fluxit, cum reuerentia collegiile non dubito. Sed quomodo collegit? vbi repofuit? vtramque ad rem vafculis qui-^ burdamfuiile opus, omnes intelligunt. Ea inllrumenta B. Virgo do- mo, vt clinor, non attulit, neque enim notum habuit, latus Chrifli d milite fore aperieudum. & quum opinio fit communior, miracu- lo fa&um elle, quod narratur fadum, non ex more aliquo aut natu- ralibus caufiisjnon potuit ab aliquo mortalium przuideri miraculum. Poteft dici,Chrifium B.Virgini,quod futurum erat indicafle : fed hoc qudm facile fingitur, tam facile rcijcitur. Refiatvt dicamus, eiufmo- divafcula in loco fupplicij reperta efic: quod loci circunfiantia facit parum probabile : in monte ; interuallo laltem modico ab vrbe ; oul- Lsibizdificijs, vteflverifimillimum. Deinde fi collegit Maria illos liquores, collegit fine dubio, vt illos feruaret At boc nouum efi & illis temporibus inauditum» Non Scriptura, non primorum fcculo-. lum au&ores, tale quid indicant. Enimuero mirum efi , fi Maria illi dmeliarcruabat,&ca fuit dodrina primo nafcentis Ecclefiz culorum homines ignoraflc, quid fadum efiet illis reliquijs. PrimniK enim, quod quidem hodiefeiatur, Metaphrafies, feriptor oppido re^^ cens,&pcr(zpevaiuflimus, niagnurque fabularum anilium confar» dnator,eius rei meminit. Et dicit quidem Metapbraftes , hand narra- tiunculam expofitamfuilTe a qua plurimi faciunt 'Veritatem : fic enim loquitur : fed beaffet nos^ fi audores fuos prodidiiTet. fien enim potefi, vt tale quid vei apud poetam legifiet , vel *apad feriptorein a- Iium,qui fuas meditationis, non rem geftam,liteiisinandailet. Nam &Baroniu$hoc loco fatetur pluresid fecilTe. Ipfum quoque Meta- phraftem multa in illa oratione de viia- & dormitione Deiparx ex conie^hir.^ fcripfilTeu:Ki)n fide hiflorica,ipfe tefiatum abunde lecit no^ vpo locoi i vt cum in eadem narratione feribit. Tu^swffinvk efi Vei». paramyjihi data facultate ad eum acce^jfe , mtemaenos quidem em. pedes ^ €yimprejfn eis placas libenter ejf dfo/culatam , ty fanguine., mifcfritem kery^ masy oculos ty genae attriwjfe cujn maximo afltrmare non verear, io illa oratione Metaphrafiz repetiti npn pauca, aodacius fidb,quam fi^um efi argumentum Tragoedizquzinfctibi-! Qtrifius patiens. Illius inquam Tragoediz audo/. , fiue is eft Gre-, f ‘ ' gorius' ff. Qafmboni Sxercit. XV L gorius Nazianz. Huc Apoiiiuaiis^non longius abit ab Euangeface hi-> ftorixiimplicitatCiquam fecit Metaphralles in oratione ilU. Quare etiam videri pqfTit bonus ille hiftoricus nonnulla ex eo poemate de- fumprifTe,& niftoriae colore tinxiffc ; qux mera erant poetx figmen- ta. Exemplo fit illud ipfuni, quod afiert Baronius de fanguine & a- qua colledis i Maria cum c latere Chiifii fluerent. Nam etiam Po- eta in ea Tragoedia aliquid dixit ciufmodi, fed probabilius muko qudm ab hiflorico faduni. Ait Poeta, Mariam cum latus Chriflo efl perfoflum cruci adflitifle, pedes ofculantem,& manantes liquores ca- ua manu excepiflc, ac de Iceleic in Filium admiflb multa sfle que'' flam. Non dicit Poeta, Mariam in vfiim reliquiarum fanguinem il- lum & aquam collegifle ac fcruafle. Metaphralles verd, etfi Poetam videtur imitari, fic tamen rem narrat, vt videatur id voluilTcqnoddixi fignificare. Poctc verba funt : i' Aijvr , ty o&<'Qr?Jojw nsJkr, K tuf, vel aliorum audorum meditationes. Annales fuos decere: Ted non cogitauit ; ille fe dum fequitur Meta^raflam, quas fabulas fori- bus excludebat ; per pdflicum admittere. > XCyil Error 'Baronij m tangenda frJfa fententk Mofi \CemomtU, htflrumenta /upp&cq crm jt^teio fepulta<^>ud luJaot.' ' Alphefi. lacobus Turim. ! ic-’ AnniXXX;IV. Num. CXXXIV. ^ Olet euenireijs qui aliena induflria feripta fua adornant ^ vtqute O fuerint fibi fideliter fuggefla , ea fiepe male recitando faciant Hoc fere toties Baronio- accidifle obferuauimus , quodes ille de'*\ ptoptas d libris Rabbinorum obferuationes Annalibus fuis,tanquain' emblema aliquod vermiculatum, inferuit. Illius rei exemplum extat"' tnijs,qux occafione fepulturx Domini de moribus ludxorum infe- peliendis fuis mortuis, nefeio d quo accepta commemorat. Nemo^ enim vel leuilTime lin^fus illarum literarum notMSa,ver ba illius leget ; ‘ quin flatim animaduerfurut fit, de ijs rebus ipfum loqui, quas parum haberet notas. Cattera omitto, qux ad propofitum non ^iunt ; fed-- quod ait Mofem Aegyptium au^forem efie, inter extera ludafcoruok ^ fuppliciorum Digitized by GoogI ■adJnnalcsSccleJt^ins'^!^ ^5^. fuppliciorum inlirtiraexita, flaqps Iblitos (ijpelirij&cruciapos adiig. num excisum’ fujflc fuftixosiiidivad arborem : id<^uia pertinet id iu-' .p.eriorctivdc cruce dirputaooiicm,non prxterinitteiniia. Nar»,ii ve- rum dl j Mofcni ^gyptiuni in delcribendis ritibus fuppliciorHm Iu-, daicorum crucifixionis meiiiiniflc & dauOrum,ftare uon poliunt, qu^ aduerfus Baronium in fuperioribus dirputauimus. Sed errauirJBai o- Bius,& fuggeftumfibi locum magni fcriptoris,malo exemplo in fu.Vu i fenteutiam detorfit. Nos verduegamus, vel crudfixionis vel clauo- rum vllam eo loco a Maimouide, fieri mentionem. . Sententiam Mofls c perek x v, illius libri cuius fjcpe antea meminimus , non eleganter, • led fideliter exprdTam, infra fubiecimus. Is igitur , pollquam dixit,; f lapidibus obrutorum cadaucraiolcrcfijfpendi ad horas aliquot modum fufpenlionis ludaicum declarauit , a crucifixione longe di- ucrfiflimum, addit hxc : TinnfufpenJunt.fuper aboreijua radtcihm jplo adh^ eat ; (ed fuper ligno eradicato : n.-t nc fu. eitu exci/o molcjla. Kam lignum fuperquo fuitaliquit ju^tn/uf^ cum fujpendio/o fefrelttim iMnuacat idinia^ Itttnnomatyiff' dicant homines , iHadeU lignum in quo fufJsenfusdlUki Sic Upii quo aliquis fuit labatus ; ir gladius quo fiat oedfusis qweH oce^:} ' isr ludarium, fiue mantile y quo fuit aliquis Jlrangulatus j omnia hae ciuu.^ spd. perierunt fepcliuntur. ludica nunc Ledor de fide horum Aimaliumv . Praeter Maimonidam laudat Baronius , &. librum AlpKcfi &,Rab.bH numlacobTurim : etiam hxc ei alicna“fide, vt res arguit. Putauic Alphcli nomen efle libri, non feriptoris. & venim quidemcli, ex- tare inter libros ludaicos quali compendium Taltltud>'vt ak.fiaro.. nius, fub hoc titulo : fcd ignorauit Baronius,id cfTe nomen eius Rab. bini, qui eam fyllogcn confecit, obferuo laudari in Commentarijs ad lad Maimonid^, obbx Rabbi ludam aut lofcphum Alphes , qui an hic fit, non facile dixerim. Quis autem ille cft , quem uomiuat Baronius lacobim Turim ? Hic vero conditor Annalium hallucinatiis .cft infigniter ; perinde enim fecit, vt fi quis inter audlorcs laiidarct • UruUiumde natura , & M. Tullium intelligcret, qui fcripfit de natura Deorum. R.Iacob, filius R. Afcher, ante annos.trecentos &qiiod. excurrit , librum fcripfit, Liber Arba Tnrim, fiuc qua tuor ordines : opus cil Talmudicu in quatuor partes diuifu, quod titulus indicat, nuper eum librum in illuflri Bibliotheca Bodlacana, Oxonijjcditfi Cf cmoux infpcxi,fcd obiter inter plurcs aliosHebraicos Baronius nomen au^ofis cu^n libri titulo imprudenter confudit . : Ooooy s i;i> .• ff* C^S^thoni S)Wcit. Xl(J. , - • . ' .. * ‘ X C V J IJ> ®< fontkt fipulcrorfon hJaitorm obfau^iontt i fir^U IwUorm. Ibidem. Hltloria fcpulcri in quo repontum cft corpus Domini dc cruce depofmimjdiiHcultaDbus non caret : dcquibuspriusquamdt- cimust iuuac commemorare hoc ioco, qux deforma lepulcro* . rum ludaicorum in Talmudicis &Rabbinicis feriptis obleruauimus. Scribit R- Samuel ben Meir, prifeis ludzis tuilTe in more,vt non /epe- • lirentur Hoguli feperatimdfuis,fed tota familia in ipcluncavna, cun- i ditis fingulis corporibus in feparatis foraminibus, hoc enim volunt « hacc illius verba : ’\'ayy ba. Propterea folebant Un- guli patresfamilias, fi proprium monumentufibi& filis non accepif- Icnt d parentibus, pretio locum fibi parare in eum vfiim. In Talmud Jeder fiue parte quarta, libro 1 1 1. S<«w idtw, cap.fexto, vbi de rerum acquifitionibus difreritur,dircimus,fiiifre hoc ius apud ludaeos, vt fi quis monumentum ab aliquo emere vellet, aut locare faciendum, venditos aut manceps operx teneretur cauernamin petra excauare, ww by n-iTSK ^«df«or£«i/rer«i«/flpm/rx,id€ft,vtvidetur,longam fex, latam quatuor cubitos: in ea autem cauerna odio (alij volunt tre- • decim) cauanda erant foramina,ad fingula corpora reponenda. Ad- dunt,ante os fpeluncx fuilTe faciendum atrium. Eadem haben- tur apud Mofem lEgyptium in lad, lib-x 1 1. fedfionc MciRi,cap.xxt. Igitur in hifioria Cnnfti KdJi6j-ni,montmmtumin faxoindfum^ LueX X X 1 1 1. 5 J • & Matth. X X V 1 1. do. o ip\g.TifJUin» dt Ti) 71»- T-a, tmmimeiitum,quodIofephnaincidemtmpetra, efi ille locus qui dicitur in feriptis Rabbinorum, Aeiwfepulcrum,afine,&n’WTfl fpelunca, fiue antrum d forma ‘.quoniam, vt modo dicebamus ex E- ‘ uangelifiis,cauabatur locus inpetra, fiue faxo : cuius rei petenda rado • efi, ex eo quod obferuabamus in difputadone de loco vbi natus Do- minus,totum drcalerufalem folura cfrefaxofum&.Nl;sTS7n'£;F, vtap- peliaturd Strabone. Locus vero vbi pofitum efi corpus Domini,vnu erat ex illis o ot Tuxila urt (g) ^ ir,f deuiluit laptdm a rtbui. ' Sc Luc. XX I v. 2. alwiwio/AujUeMi 'siiTj t5 inuenerifnt lapiim dewdtumn amtnmnoito. 9 • ,• C ai Anmhi .$ctkfia^K6S ^ XCIX, Jn mos ftpdiendi in. latrihits crjf^antm ortm Jit i_,fepukn ‘Domni. . I » 1 j> e M. , MOrem antiquprum CbrUlunonipi condendi cadauera piorG in Usteribfss aipUsfuJixrmv fuilinenakui Aipcr teirijnon intra tcr- n ram,exiftimauit Baronius, origine habuifTea pomini fi^ulcro. Sed neq,- hoc Scripturx dicunt ; & contutatur conf^e^dine lud^oru circa tcpulchra,quan] tnodd exporgimus. Scio reperiri in facra pagi- na,&in (criptis FUbbinorUjfepulturas ig monte fa^stfed communis mos ludorum quem delcripiimusiquemq; in Chrihi corpore ferua- tum apparet, mbileiurmodi habuit, 'quod cum (epuleris in lateribus cryptarum poBit, vt vult Bar.onius, comparari! laTalmud eo quem indicaui loco,(cribitur, foramina in^quibus^corpora condebantur, ad fepte cubitorum altitudinem (olere cauari.tantum xb^hjVtfupra terra Cbrihi conditorium emineret. QuareCyrillusIerpfolymitanus in catecheh xi i l.inte^Chri(h&Regrun^epuIturas,hocponitdifcri- minisJquod fepulaum Domini non efTitt.e^caggeratgm fupra terram, vt folent eile Regu monumenta c3v t bzc interrogatio zquipo.llet negationi, & ffqtentiamcpntinet ^uam diximus; Ibidem Cyrillus ad fepulcrum Domini refert locum e Threnis leremiz, iii< m Inalta /uv, vniSonc^ Afjci eV i ut i Exfiinxerunt in fouea, (vel lacu, vt V. L) vitam meams trfie Vtnermo. eius foliditas indetri» bilis 'Paulmo. (^yrillidi£ta epuedm e Catechefibus exfxmuntiir. Jtne cauJfaUbmmtjfefnJ^Slm. Anni XXXIV. Num. CXXXIX. Lignum Crucis Chrifti , qux facro eius (anguine fuit refperfa, in magna fiiifTe apud veteres veneradone, neque ignoramus , neque miramur. Nemo tamen ex andquis, quod fciam , eilignoinde- tnbiiemfoliditatem attribuit, prztcrPaulinum. Cyrillus quem pu- tauitBaronius idem dicere, longe aliter loquitur. Fateor feribere illum in DigilUdO by GuOgle 66o ff. Qafauboni Sxercit. XVI. in catecbcfi I V. t5 ^AV oQ <^axj^s mm , v olxiu/iSfin /iJSx. ligno QucU totus jam orbfs terrarum perportes ejl impletsts ; & fimilia his in catechefi x. quae a Baronio proferuntur. Sed in ijs verbis , quis non animaduertitimitatibne cius quod dicit Iohannes in fine Euan- geli) iji omnia, inquit, (jhr^i fa£la fcril^entur , msmdum ipftm libros de ys confers non capuoum : qusE ert elegans hyperbole j figura facris ferip- toribus familiaris. Sic& Cyrillus vtroque loco, mundum jam ple- num efie ligno Crucis ; quU frufiula quxdam parua & minuu cius ligni} per omnes totius Orbis prouincias jam tum fuerant delata. Hoc quam diuerfum efi ab eo, quod vel Paulinus vel Baronius dicunt» Scio viros graues, propter huiufmodiquxdam loca cum in myfiago- gicisjtum in exteris Catcchelibus, negare opus id cfTc >#it'gM,Cyrillj, Nos prxter teftimonia yetufiiflimorum aurorum , qui eius operis Cyrilli meminerunt, aut quxdam edam ex illo defcriplerunt, Hiero- nymi, Tbeodored , Damafceni , Pbod j Patriarchx , aliorum ; rati- ones plurimx & validillimx vt aliter fentiamus impellunt ; de qui- bus agendi pluribus non cfi hic locus. CIF. Terramper quam Deus miracula, edebat , iffo JintJcripta neamus mnino: nam todema^itHto/nperiuahit contraria profitetur, cumbaptite^m Dominum di» cit exijientcm annorum tr^gmta ; ik Jtdmde tria tumerat ^afehata, quorum ter» tioipfumlefumejfepaffumt^irmat. hzc omnia vera funt; colledio ta- men Baroniana efi falfifiima.Committit principium capitis cum fine; quz funi inter principium & finem non anendit. Irenzi fententia fuit ; Chrifium venifie qnidem ad baptifmum anno zutis fuz trige- fimo : fed lerofolyma non prius acoefiifie , quam magifiri ztatem perfedf am haberet. Appellat autem ille perfedtam ztatem, quz om- nia humanz vitz tempora aut exegerit, autfdltem attigerit ; infanti- nm, puerulorum, juuenum feniorum. czteras ztates d Cbrifto efieexadas ;adfenilem faltetn peruenifie. Verba Irenaa : Dominu* trifftaaquidem Armorum exiflens \enit ad baptifmum : deinde Magfiri netatem perfeElamhabemHni pbferuare. leiunia enim populi ludaici, uonerant mutationes ciborum ; fed vera abfiinentiaabomni cibo & viuo. Quid,qi}od ne illud quide facileprobatu,Iudxosin fui» parafeeuis jeiunalle ? imo confiat non ieiunafie, aut certe non in om- nibus. Ne longe abeam ; in parafeeue Pardiatis agnus Pafchalis ede- batur. Quare apud lobanuem , cum ludxi non ingrediuntur Pilati prxtorium,':»i /uii /uifjujan, (poLyam Q nepoUtutntuT-Jtd Urparafceuetf hdieorum, % i x. 42. diuerfis verbis eadem caufia exprimitur . Barpnius efum pafebatis in illo Iohannis . loco, non vult iutelligi de agno pafchali : quod etll illi concederemus» ( ofiendimus autem talli ipfum infigniter ) manebit nihilo tamen mi- nus,quod modo obferuabannus ; ludxosin Parafeeue pafchatis neque jeiunafTe, neque d carnium efu abfiinuillc : nam & Baronius edere Pafcba,illo loco interpretatur de vidimarum aliarum efu. Ex his li- quet,parafceuen ludxorum a Latinis Patribus Tertulliano, Augufii- no, Irenxi interprete veteri, & alijs, necnon ab i js ludiis qui tempo- ribus Augufiini in Africa erant, rxii^m pHrcmfuiile didam, appellati- one tranfiata c ritibus Gentium, non quia e^dern ellent ob- feruationes ; Sic rupraadnotabamus,etiam alia preter Romanam cru- cem fupplicia appellata reperiri crucem & atque ita pulta dicuntur. CP^IL HaHuciruuims aliquot Saronq in eademdij^utationt^ I 1 I D £ M. HIs ita expolitis , propofitam difputationem breuiter expenda- mus. Initio obferuaturex Augufiino,Iudxos voce GrXea pOf rafceue elTe vfos : quod quidem eo fenfu verum eft , quo dixit Augufiinus : at non illo quo accepit Baronius. Nam Augufiinus lo- quiturd e illis fui temporis Iudxis,qui Africam incolentes Latinx lin- gux alTueuerant , & de illis qui inter Grxeos habitantes Grxee loqui didicerant. Sic ille : Mo 'verbo bbenter 'vtuntwr ludai in huiufmodi ob/er» uationibttSy etiam qw tna^ Latine^ quam Croce loquuntur. Ait, >vtun» 'Ppf p tur, Digitized by Googie 66 \ ff- C^fauhoni Sxerctt. XV L nempe horum temporum ludxi. Baronius aitludaeos ea voce vti confueuiffe ; nec diftioguit tempora ; fcd videtur eundem erro- rem erra(Tc,cjuem fupra notabamus iii voce apud Epiphanium perperam ab eo accepta. Sic quum alio loco dicat idem Auguftinu$,i ludaeos Latine loqucutesparafccuen appellare Cwnam j Baro- nius qui illum deferibit locum, exiftimauit, jam oliiu ludxos lic no- minaire : itaque in fine difputationis caullam reddere conatur,cur lu- dxi parakeueuPafchalis eo nomine dixerint : lieque animaduertit eam appellationem veteribus ludxisfuifTe ignotam ; paucos tantum recentiorum, qui in Africa Latine loquebantur , e ritibus Gentium id verbi tranftuliflc & fuis cerimonijs accommodalTe. Audiamus Au- guftinum : Tarafeeum coenampuram ItMi Latiiu^s^iiu afud nos ^vocant. Nota apud nos 8c Vocant, non igitur in commune omnes ludaei : non veteres. Mox reprehendit eos , qui feriatn fexum appellari (olitam luillerxrMWpHMm autumant: & errant quidem illi, fi lolum Veneris • diem, quem nos vocamus, parafeeuen aut coenani purain arbitran- tur fuilledidum. namvt fxpe monuimus, non folus ille dies qui Sabbatu antecedebat, ficdii^us ; fed & pluresalij. At Baronius cla-* uum clauo, errorem errore trudit : non enim minus faifum ell,rolam parafeeuen Pafchalem ita fuifle nuncupatam. Pofl hxc accingit fe, vt quid fit cana pura apud c9i>' feriptores exade inuefliget ; putat enim eadem opera fe inuenturum,quid Hebrxt ea appellatione intel- lexerint. Sed cll hic quoque errOr non mediocris : nam vetus quidem populus Hebr^orum ante Chrillum & circa eius tempora atque ed- ampoft, eam appellationem ignorarunt: quare neque in Scripturis, neque in Rabbinorum Commentarijs quicquam legas , quod vHo pa^p ad illam appellationem acciat. poAeriores autem pauculi qui illa vfi, nomen quidem a Gentibus acceperunt, fedcauflam no-*, minis apud illos fle reliquerunt, vt fumum in monubus, qui acapna inde aufcrunt,quod olinidicebat Anacharfls. Probat deinde aliquot teflimonijs, comampuram raiffe nuncupatam, in qua more Pytbagorx ab efu carnium abAinebatut. Fateor feribere Philonem , menfam EfTenorum fuilTc dsa!i/ny,t, puram d /anguine pr*ditis , id eA nullas habuiAe carnes animalium A^nguine prxditorum : male enim Baronianus interpres.di^ rruni/M^comminifcitur . fed non re^e colligas cx illo Philonis loco,cocnas Ane carnibus hma Gr;- cis quorum lingua ille vdtur,aatEfrenis,dc quibus loquitur, folitas fuifle vocari. Paulus Aft. x v i r. i6. vocat Athenas Wr^ plenam imaginHue cr /itmlacru dtenm. A quis ex eo colligat A- thenas Ac fuifTe vulgo diffas, inepte faciat. Neque in Tertulliani loco c capite uigijizea l Ad Annales Bcclejiajlicos *B. ^ capitc nono libri Dc poenitentia, pur« cocnxfit vlla mentio, faltem exprefla. conicdura tantum ea eft Baronij ; quam vt non plane re- ijciojita parum firmam eflearbitror. In Plutarchi gemino libello dc efu carnium , leguntur mulu de hominum antiquiffimorum vi fiquidem idem fuit parafceua&CtEna pura. Propterea Tertullianus aduerfus Marcionem libro v.cap. ly. dies commemorans aliqua Co- ■ lemnitateinfignes apud lud*os,coniundim rccenfet , /ahbata,comai puraa, vr dies mgnos. vbi fine dubio emas puras numero multitudi- nis dixit, vt omnes coroplcacretur& Sabbatorum, 9c dierim» feftoru parafeeuas. Quemadmodum autem in ftriptis Rabbinoruro voxi • beruh,yc\ adicaione alicuius vocis reftriogi folct, puta, htruhfabhaU vel herub pefachi aut cx circumflantia lod debetexponi : fic proxfusctiam voces parafMua & cana pura interpretationis femper egent. Iccircd Icribic MarcusjX V. 4^* ^ ^ ea^(nzCCa.r9K hic additAcil inicrpretatio,p,Soluunt viri dodi hunc nodum ezLucxxxi 1 1.44* <]uiirafcribir,2iJ 3 tJni octi. erat hora quaji ftxta , w tmehr4 funtfaEU\ volunt enim, verba Luc*, quae eadem funt cura verbis lohannis, contrario modo cfle expo- nenda; vtintelligatur hora fextapaullo ante prxterita ; quum apud iohannem fit intelligenda, hora paullo poft futura. Marcum igitur horam fextam eo loci appcllatlc, nonpraccifc tempus ipfum horae fextacjfed laxius, tempus i fexta, quae praeterierat, non magno diftans interualio. Alij alia afferunt : fed omnium fortatlc optima folutio fuerit, expedfandumeOfe Eliam, qui «.'•jrecj' SCTipturamm foluat; atq; interim verbi diuini cenitudmem , tam in ijs qux non capimus, qudm in ijs qux capere videmur, humiliter elTe adorandam. Altera dubitatio eft de hora crucifixionis. Namajuum ex illo lohannis lo- co intelligamr, Ghriftum hora fcita, vcl,vt modo dicebamus, paullo poft fextam, fuilTe cruci a6^ixum ; feribit tamen Marcus xv. 25. id ^dum elTe hora tertia. 2toju^'retvi,^t<^!pamnwTit. Et veterum St neotericorum interpretum optimum quemque hxc diihcultas ha- buit exercitum. Multa igitur viri dodi excogitarunt, qux legi apud illos pofliint. Sed quum jam olim grauilfimi audotes cenfuerint, hanc dilfenfionem non ab ipfis Euangeliftis, fed ab coram deferipto. ribus effe profcftam, vt difeimusex Hieronymo & Theophylafto ; miror Baronium horum fententix ne meminifle quidem. Putauit ille, tolli omnerh difficultatem per tributionem horarum diei in qua- tuor quadrantes ternarum horarum ; qui ab vltima cuiufq ; quadran- tis hora denominarentur. Et cftprofcddifta ratio admodum expe- dita; eflet modo fatis certa : quod neque Francifeo Toleto vifum, nec mihi videtur. Nam quis veterum ei obferuationi fundus eft ? Cenforinus id non dicit, quem laudat Baronius, St alij poft illum. Meminit quidem Cenforinus quadrantis diei ; fed hoc nihil quic- quam facit ad illam obferuationem , qua de nunc agimus. Quare non eft reijcienda fufpkio de menda librarij in litcra numeralijde quo non dubitat Hieronymus ad pfalmum l jcx vi i.vbialiquotmenda- rum profert exempla : St T oletus oon aliter judicabat cum hxc feri- beret ; Fateor in hac parte, nl /i Volumut admittere f criptarum Vitii cum Hiero» uymo es" Tl}eophylaElo, nihil ejfe, quod ex integro fati 1 faciat. Etfi autem in- te|Jms duo s de menda St origine mendi conuenit ; in eo tamen non coqSniunt,vrerEuangeliftaramcorredionu opus habeat. Hien> ny inus air, notam 0 Uoani Tcini ■ lytjaf fst -n S 14^ W 5" Eu|eA(?i cT' emf “TV tuZ TtiCfu Asixla/ ©eotf c* Tj dytura.ni ' rja .\jzsn^ Tnqw* tts^sKicuurat. Erat parafeeue ^afehatis , hora rjuafi terua :^ut habent libri accurate de/cripti ; at^ ^0 ipfum auto^raphm tmmu propria Euangdijla Iohannis feriptii: quod gratia T)ei ad hanc diem feruatum, extat infanHijfmal^hefwrumEccUfia,is' djidelibmeb accedentibus magna cumreuerentia inu fitw. H$c ille. Ego non ignoro, quid aduerfus hanc fententiam poffitdifputari: de quo Judicium efio eruditorum. QXL Hebdomas magna ante Tafcha. m' luyetM Magnum Sabbatum. Canones Jpojlohrum. (JementisConJlitutiones, Anni XXXIV. Num. CLXV. QVx fubijciuntur his de obferuatione horarum Canonicarum, repetuntur accuratius numero ccLi. vbi quxdam erunt di- cenda. Quod autem fubijcit mox Baronius de variorum Jciu- luorum temporibus in veteri Ecclefia obferuatis,verilTimum efi. Op- tarem tamen, vt accuratius efiet ab eo inuefiigatum, quando q^^ue jeiuoia fuerintinftituta : non enim funt omnia paris antiq(iitati^*At iiebdomadis magnx ante Pafcha obferuationem efle vetuftifllmam, nemo peritus inftitutorum antiqux Ecclefix potefi ignorare. Ego ~ landiffi- ad Annales Scclejiafiicos 6-^1 /an^iiTimam illam confuctudinem, iam inde a temporibus Apoftoj licis initium habuiffe, aut non mulco pofl,faale crediderim. ' Patres Grsci padim memi&erunc, & vocant iMyixhu i^uASa. : & extant B. Chryfoftomi ac multorum aliorum homilix> diebus habitz huius Magnz hebdomadis. Infima Latinitas vocauit(P(mo^m, vtapudB. Bernardum. Ritus varios pietatis ad obferuationem huius hebdo- madis pertinentesicommemorant Eufebius Hiftoriz EccUib.ii.cap. XVII. item Epiphaoius, pag. 4<$6. Socrates, Sozomenus, B^Hamon ad epiflolam Dionyhj Alexandrini,& alij. CaufTam cur Magna heb> domas fit appellata , diuipitus explicat Chryfoflomus homilia x x x. inGenefin : qua de re plura ditSuri fumus, li voluerit Deus TnAuiAtor, in acci^ata difputatione, deQuadragefima veteris Ecclefiz, ad annii j. V 1 1. Neque vero ipfa dumtaxat hebdomas efl appellata hdagtuu, fed edam teria quinta eius feptimanz didia efl in Ectlefia Grzca,*^- yl\ii7n»'^,feriaqui>nanuffu. In editione Chryfoftomi Sauiliana, tomo V. p. 547' fermo, cuius titulus efl h proditionem huU ; item in Tafcha traditionem myfleriornm ; necnon de accepta iniuria oblimone^ •n «V? % (ctydiM 'nmSi, fanBa (T magna firia quinta. Hoc titulo con- junguntur qux acciderunt feria quaita, cum crucifixione quz configit feria quinta. Sic magnum SMatum diem fequentem dixe- (untiVtapudPhotiumidcanonem ApofbLiil. leiunij ferizquartx & fextz , vemfUlfimam efTe obferuationem vitro concedimus : fed firmandz ei confuemdini afierri tanquam certum canonem lx viiit inter Apoftolicos, miramur. Sciebat audior, quam nuuret fides to- tius illius collediionis. Sciebat quid de ea Gelafius & Ro. Concilium olim pronunfiafTent : pofiremd fciebat,& ipfe fatetur alibi, quinqua- ginta dumtaxat eorum dDionyfio Exiguo fuifie agnitos: eos autem, qui ad illum numerum accefferunt, adeo fidei efTe incertz, vt hzrefin multos eorum fapere , fetibat Bellarminus , in libro de feriptoribus Ecclef. Idem di^um puta de confiitufione edita nomine Clementis : quem librum paullo antd Baronius quum reijceretvt Apocryphum, cur fibi non confiat i Omnino fi ellet antiquitus creditum, aut ilium canonem efTe vere Apofiolicum , aut illam confiitutionem ab Apo- ftolis profediam, non fcripfifTent Tertullianus , Augufiinus, & alij, de jeiunio nullum extare Chrifii aut Apoftolorum przceptum. quid cnimefiGwon, fi non efi przceptum ? quid^i^n^, fiprzcepfivim non habet? . 9 r ' . ‘ • • s • « / Q^qq CXII, Digitized by Google Ct-' ff. Qafaukni SKcrcit. XVI. C XI I. didicerint luiUi mortuos candere , item condire ? Taciti locus. An KI XXXIV. Num. CLXIX. ■ It, cottdirt aromatibus corpora defimUorum, ab r^gf^iy hdaos effemu- ituatos,auEloreUTacitU!. Neque hoc dicit Tacitus , &fjdiceret, interpretatioius egeret eius narratio. Diuerfz res funt , mortuum condere 8c condire, iftud fit hodie in corporibus Prindpum j illud com- mune cft omnium, opinor .Chriftianoru. condire cft Ta^yj^ut, quod fit aromatibus, myrrha, aloe, fale,cera,bitumine,& alijs. condere ci\ fepul- chro inferre aut monumento ; vnde conditoria funt difta. Exiftimauit Tacitus Iud$os abyEgyptijs didiciffe, condere cadauera potiitf quam cremate, Romanorum more. In quo erralTe illum feiunt, qui lege- runt in Scripturis Sarz, Abrafaami & aliorum fepulturas. Quod fi Tacitus illa (cribens , vtrumque intellexit , condere & condire ; cx parte, non in totum vera fuerit eius fententia. Nam videntur qui- dem Hebrzi, accepilTe ab yEgyptijs morem admoucndi aromata ca- daueribus, vt fatis clare indicatur in extrema Gcnefi : at modum ip- fum condiendi cadauera /Egyptijs vfurpatum, neque didicerunt He- brxi, neque vnquam, vt puto,vfurparunt. Illorum conditura fiebat intrinfecus, corpore exenterato, & cerebro per nares cxtraclo ; atque hoc Grxei dixerunt : hi vnguento.&corpori aromata ex- trinfecus applicando, deinde fafcijs inuoluendo, ( quod & /Egyptijs tribuit Herodotus ) mortuos fuos curabant ; vt docent exempla Do- mini & Lazari. Quare in Scripturis de conditura Hcbrzotum non vfurpatur ■, ficut in illo Genefeos loco He*. braicum oih vertitur : & de Chrifl» Iohannis xix.40. & apud alios Euangelifias ; aut etiam vt Marci x v 1. 1 . Audfor Tragadif j ^hri/lM patiens, J. <• ' ■ CXlII. I)^idtates in hiJlorsa^furreBionk non omi- num iacentem & mortuum, vt putarant, non reperifTe. Hoc ita claris verbis narratur Lucz & Iohanni, vt nullus ne dubitationi quide locus fltrelidus. DicmvtcrqjficdefcribitiT^AUA TraCCtrar. ImajMatorn. hic Vna pofitum pro prima, quod & puefi norunt. aaCCdw pro heb- domade^miutione Hebrzoru ; de quo pridem dodi monuerunt, & efl vulgo notu, vel ex Theophy lado,ad cap. x x. Ioh. Diei (empus fic declarat Lucas ; ifif-e 'venerunt ^cum adhuc prqfundu erat manti lohannes fic ; >aeyi (natim tm Sm, mane cum adbuc tenebra erant. Quod alter horum Euangeliflaru plurali numero vtitur, alter fingulari, tam familiarehoc ed facris Euangeliorufcriptoribus,vtne tirones quidem inorari ea res debeat Nam vel efl fyllepfls, quam ante docebamus £imiliarem Scripturis ; cdm vnus nominatur ,piuresintelliguntur : vel fadz funt plures accefTiones, modo ab vna mulierum, moddd pluri- bus. vide quz obferuat Vidor Antiochenus ad Marci cap. vlt Hx igitur ,du capiunt confilium>du moliuntur, duidnerife accingunt,du cundantur^ modoplures,mod<) pauciores adnionumentu acceduc, Qjjqq 2 nos <^74 f/. (^afauhoni Sxercit. nox przterit, illo anni tempore non longUTima. Ia drain^te Chri/lus. f^iens, id pulchre reprifcntatur j & ait ibi S. Magdalcna, Aut eiu( CiortalTc a’5«,) Imprope eU aurora y jamfielU Lucrer exortui proxima. Nonnus apud lohannem , tti extou^^n Nm^- xiff Hsce lumma narrationis -(^uuni ita perfpicue & confcntientesiltnpohta>videainus quid habeant ceteri Euangelillae , £altcm in rpecieni, vC MalcLonato placet, contrarium. Marcus cara narrationem itaorditur, Kaja^st^at^viVdaGCtTK, cum interajiiffn fabhatmn, id cH, cdm inter fepulturani corporis Chridi, de ua proxime locutus eft, Sc aduentum mulierum ad monumentum,' lies fabbati medius interuenihet, atque is elleti^am exadusi Hxc no - ta temporis Lucx& Iohanni prxtermiffa eft ; 84 videri poflit non ne» cellaria, quia ftatim fequitur mentio ineuntis diei primx alterius heb- domadis: led nontemcrcSpiritusSanv.orto Sa/e.vel vt habet Latinus,orto/dmSo/e. -^Hic contradidionisa- liquid vidptur elle. Nam quomodo orto 5oie,li erat profundum mane, vt dicebat Lucas?Iohannes quoque dixit, iuifte adhuc tempus ma- tutinum. Non igitur cum illis videtur confentire ; imo ne fecum qui- dem: nam dixit iam Marcus, 'Zio/drnMne. Atqui fi cum judicio diui- na oracula legimus, facile intelledu eft, hxcqu( fpeciem conteadi- dionis habent, fefe mutuo explicare : quia enim prxceftit vaUe marUy fequitur inde neceftario, verbum Ava-nMMi non intclligendum elTc de ortu fupra horizontem ; fed de media node fuperata, cum iam ind- Stiunt fidera afeendere, & jubar aliquod emittere , etiam prius qudm iipra horizontem emerferint Audor eft fialfamon ad canonem Synodi in Trullo 1. x x x 1 x. ortum Solis vulgo creditum effe incipere ' ' - ■ poft Di.jiii- rrd by Googlp ad Jmales Scclefiajlices <5'y5 poft horam nodis ropdmam : tjuoniam tunc incipit iliius ^ttoati. Huc pertinent qux feribit Eutliymius in Mattii, capite trxvni. VcrbumtafA-nMu’ etiam in libttsAftrouomorum varie accipi,, nemo ignorat, qui illos legerit. Hxc conciliatio, latis perfc probabilis.mul- toHet probabilior, ii apud Marcum antiqua lediorelhtuatur.^^ Nam in hodiernis libris dcelie votfem ET I, quam cmendatiores olim libri liabuerunt,audor cftGregoriiis Nyfl?,fermone altero de reCurredio- nc. Sicilio.: K.oiAiauvidt^i^i^/uriLf ep^mq,Kri 3' /mt/mi. ETI ^ ip'ny^iL(fut t04(, aoTH rV ^‘Cwaui^‘ii ^'jave' 3 3 Aieu ii:^l.Qn< tvVam ; quomodo laudat hunc locum Eu/cbius in hne libri x. Demondrat : & itaho- dicquelegiin nonnullis mss. tedantur viri eruditi; in hisLucasBru- genlis. Theodorus verd Bezai in optimo & ancit^uilTimo libro db> repertum feribit, {nareMorns quod melius omnino conoenit cum vocula 171. apud Augudinum,or»«feMr«iSotexhacledione. Silegas 1’ n *'a/v, vcrtcnduni, tantum quod exorto Sole ; hoc ed, datim atque lumen Solis cepilTct apparere, iin placet, quod puto Vdiu^ Sti cutniixomi mAiv, vcrtcs dum adhuc Sol oritur. Gallice dicerft, co^m^ kSoleil feleuoit. Vtrouis modo legatur, facile conueniet Marco cum Iohanne & Luca. Rcdat Mattlrzus, cuius verba fant : 0'4«' 3 eaCCa!- w, ‘ihaeumtun Gdf uleu aaCCdrav. Vetus vcrtit : Fiejpere antem Sah* bati , qualucefat in primam fabhati. 3' qua. rufpicionem mouer,iuilTe d principio, roejpera, non rvef^e. nequeenim patiunmr leges Latini- tatis, vt abfolute ponatur hoc rebtiuum, & non habeat cui ionitatura nam quod aiunt quidam de fvejpere foeminei generis, ridiculum ed. contra in Grcco textu 77. pro Tii tranfladtium ed. fic • lic/i&ior.&alia. defjderibus proprie dicimr ; fedetum de dic vlurpatur, vt apud Ignatium ad Trallianos , 'Qn(faaxJaik Adt9n d* rV 8c apud Epiphanium p. 4^66. vji *o/%'(pA»oKt<'ei<><. quaitaferia iOucefceate, captus eJl Domnus. ' alibi idem, quomodo auteni exponi debeat hoc verbum quando di- citur de die, iara apt^ expoAiimus. ,Hk i fhipdnvne Matthseo.efl * ipfunx Sxcyctt» bfum diluculum quoddat prindpiumdieL I^r cum dtdt Mai- £*u$, ii;Kh^«wudmaiKiiAWt(o teauendi geneic id«m ptotfus dudt cum exteri* EuaogcUftis. lUa vetd i^n£Uv»i, quam fententiam hab^ ant, docet nos bi cuiator Marcus, qui eorum loco dixit, « ^QU^n.cumtrmfiJfet (Matum, ylhabtt Lirina verfio; Atqmexhac comparatione verborum Marci liquidd conftat, re^am eue intex-> pretarione Gregori j NyfTeni, B. Ambrofi j , & aliorum qui veterum, qui recentiorum, qui e'4»hic accipiimt , vl cum dicitur rvbi^^erijjfetoccajio: rff** fratmjjfeti ^4* y»< in fiitfdm- . 1 gi nir ri pro hebdomade vocem accipias, verri poceft, in fine hebdomadis , vel , tranfabla hebdomade. Sed Latinus inter- pres qui vertit /Mati, eiftimauit, mZCimi pofitum elle pro mCCdm, quici^HcbraifousinN.T. frequens : vt AO. XI X. 58. Troconjides Junt. Hanc cxpofitionem firmat Marcus, qui more fuo Matthxi ver- ba exprimens, dixit, !Baronq mirus error i contemtuGrdCi textus, t-\i. exponet^ de Lik , c^ero.' ofienditur Eucherim Lu^dunen/em errajft eundem errorem. Ahhi XXXIV.- Num, CLXXII. NVnc Baronij errorem confideremus ; qui negledUs virorum dvt notat /iu^JHnus. Eadeliria, inquxneceiTecft illos incide- re, qui vel Hebraicam, vel Grxeam veritatem contemnunt. Nam Baronius fi Grxea infpexilTet, vbi eft »4*> nunquam ita fe dc pueris ri- dendum propinafietquid enim commune aduerbio «4* cum nomine ftellx i Taceo aliam abfurditatem ; cum putat ftellam Veneris mane exorientem pofie diiri f^ejperugitttm, aut lij(erwn : nam etfi vtraque appeUario eidem fidertcoDuenic; non tamen promifeua eft illaruttt “ “ . duarun» Digitized by Googh ■ ad Annalei Salefi^icoi . ‘ duarum appellationvm vfurpario. Cicomcdes, lib. I. otiT« »TtsTA/i'Gnx^mSv*^ ird t irir^p ^ >s^ai!tyti jirt^£'<«(rpoy{'‘Z(»Js3T5'T®>^^(^9^»i{jtA«««ffl5w»T.' vides pro tempo- ribus diftindla no mina. Miram igitur Latinitatem fingit nobis 13aro- nius : yejpere id cft, cum Oritur Lndter. Porro hxc intei-pretatio, nut abfurdifiima,d Barotiio primo excogitata non cft ; fed j^m olim ante multa fecula auAores ioocnit & approbatores, lu libro homi- liarum fub nomine Eufcbij Emifleni editarum, fed qux (unt vt dodi conijeiunt, Eucheri)Lugduncnfis>vclFaufiiRegienfis, autCxfarij Arelatenfis,extathomiliain fabbato fando habita qux ita incipit; Ftjj>er enim qui er HeJ^ems dicitur ^ JleUa qu* alio mmte Lucifer <~coca* tur. EtHeJperus qmdmfiueP^eJperlxKOturinJtnediehljiciferriffro in prin- cipio. Sape enim quando oritur , paucijjfimo intei tulb Solem pracedit. Quod autem Eua>igeh/ia bec de fiella intellexerit^ ex e6 apparef qttod foemmino genere dixit, qualuccfcit,inprimafahbati: /Mqmdenimmfiad flellam QV/EfvonoEgniEcan$ Eiilie admodum imp^fe- <^um. elegans eE dicendi genus , de quo mtulta diximus in Polybij fragmentis, quis autem credat tantum virum eo loco appellalTe illud Nazarxoru Euangelium integerrimum ; c[iium Eatim lubijciat ibidcm> nefeire fe an genealogias ab Abrahamo exilio fuo Euangelio luEulif- fent. Duoigitur vitia illi Euangelio hxrcticorum Epiphanius obij- cit ; quod Et truncamm mulns parubus ; & quod Et de induEria >rto- ^iXoi, adulteratum. Atque hoc edam probat exemplum, quod reci- tat idem poE illum locum quem prius defcriplimus : fed & aliena inulta fuillc inferta cxijs conEat,qux fcribitHicronymus in Matth$- u.m X 1 1. I J. & multo magis id ipfum euincit putida fabula , qux ex illo libro narratur eidem Hieronymo in vita lacobi. En veri & reEi canonem Baronianum. Addit; nec afferere poffhmus an ille ipfept Cracustextiu,quemtranjlulit S. Hieronymus. Sed li$c dubitatio indigna eE,qux a viro bono nioueretur ; Nunquam enim alius quam qui ho- dieque extat Gixcus contextus pijs fuit notus,- neque vetus Ecclelia de cius fide vnquam dubitauit. Et vero ita congruunt cum editione Grcca verlio & commentari) Hieronymi, vt hodiernum textum Grj- CUmin dubium vocare, vel infignis malitix , vel Eupendx cuiufdam igriorantiae, videri poffit arguthentum. Falfum etiam eE quod.ftqui- tur; feribere Hieronymum, Matthaidnefeio quo in Cracum fi{ijfetranfl.xtum. afpcriiantis verba funt, quibus vtitur Baronius ; Hie- ■fonymus cum tota Ecclefia vKeri textum Graecum" Matthaei fempet ■Veneratus eE. Gr?caNoui,aut Hebrxa V.T.“ contemnere noUitk cE hierelis. Tridenti primum aildita. Scribit Hieronymus in vita Mafr* tlixi, de cius Euangelio \hc^tdf‘,(juodqvitpofieam Graecum tranflulerit, Hion fatis certum ejl. NuUa hic contemtus verba, neque vllopado r*ue- ^cntiamGrfCXveritdfidcfaitamrlidit, quod ait Hieronymus. Nam 'ctfi nefcicBat certd veths Ecclefia , quisGniecum fecilTct MatthxiE- hangclium : fciebai tateen, al^Eem vel ApoEolum vel ApoEolicum virum per infpirationem Sari® Spiritus-,^ fuiEe intcppvtem. ‘Scribit Athanafius ia SynopE , illud Euangelium a Mathxo fcriptuni efie ' Rrrr lingua ff. Qafauboni Sxercit. XVI. lingua Hebraica, & co fcrmonc publicatum id fuillelcrofoljmii; deinde addit j' 'Caw iinuv^v tv tv KueJv S expojitm autem eji d Jacobo fratre ‘Demim,fecimdem earnm. hic iffjivilt- e3n,pro ai%pM^t«'e^ Xuhritlurri.tjl8e impispie: bpc^ picr^cdeix^y i(;l pcioiditlbBljVidMft itfatu ci^«!^Aii'-fi«taata{Hiai>aneset«flai£eLiiroi» accurati' dirpuiatiqiMsfu^cChririiappaiwioniUisjpoftres/iarrcdiio»- liem : & harum luan^oitatioXipiD^fi.AugiiliinDU^-uumeTumatqucot'» dincm foilicite inueiii^atd^eiidofciifu £uattg. liba bot/pd riequdlidi iieq< ahus qui cb^aeii i' quiputati hoivapparuitTeC^titiiOin B.Mtnicprimi4iquiaifiro(kirci!acillijhd«j4 qoim vt ipfi opus coeiTci. Siclohaoni>tain'lh4ia>apparec»qM*oi^(& diti loh. X k. S. atPctrriie ohcmht, quix'oo^noxaeifa|/pdjDaBtiir ; Lnc. XXI V. 1 2. Hoc melius, qdatn ChudoprgcSpeeequid ipfi fuerit - Maidonatus adci^t xx vi U.Mutthxii.^fmiaKmafi pa* apparuijjle Oyriflum^^non quod^EtumgeliHx fitSum SoBU^itd dfr cmrit.firidendm eh. Annon videfor qai hc loquiduc^^-aoud ii^aiflit Domino noilro pricepta moram ditffatpiMittodiicerequamkiriii»l bulis & meiidacijs fenelfram aperiant hoaiutes fab&tici f qui kbdfoit tcadifpucaie credeodumelf hoc fadum iChrtdQ^yiiipiiadkidB^ut iaccre Chridiim. 'd tii;p •;.£ ko niiijlfi ,>,^3(1 ; ,^oup ?*j; oJuoai C X.I X. ‘Narratiuncula ex Euangelio apocrypha-., Marcus non fcripjit Latme^ ' ' -.ai r.''.’ Anni XXXIV. Num. CLXXX^lj. " REfertur mox inter apparitiones Chrifti illa, cuius meminit Hie- ronymus in vita Iacobifr.itris Domini. Atqui egO puubam ne- minem regeriri polTe liodic, aliquo jin his lirerisiudiciap^di^, qui illi narratiunculi ridem haberet. Sedadert Bfiiotiius ratidhem fui fadi ; quonkrn, inc[uit, Hiermymi/s maexcpitdpytpoajplK.n^ vero excipit: coipfoenihi, quod Euangeliaot illud f^tmdumidebeeos nominat, futs odeadic,eam hiifonam elTeipoci-ypham. prabaatmut enim modd, illum librum itxreticorum hafle propriam, varie ab illis corruptum, & quemadmodum ant^ dicebamus e DiouyhqCatthQ.^ fiano, Euanfflum Na^araoruttfc^ Elnoiueeiic inter falfaktic^rAiti fim> pertil computatum. G elatius I^p'a inKrreprobqsiibrasiiominathB^os recenfet. <^84 ff' Sxercit. ' XVI. rcccnfct, f«oj Et/oMm nimiam olim e Latinis fuilTe^mendatos : nobii longe aliter videtur : qui ad annum Dominix Lv. vbi hocpvadoxum probare conatas eft audor, non folum argumenta refutamus omnia, qus hoc ipE & BeL larminoalijfque nonnullis e neotericis perfuaferunt : fed etiam foli- diiSmas ratioaes afferimus , quz plane euincant, illud certe Marci Euangeiiu , quo vtitur hodie £cclenaRomana,polferius effe Grzco, & omnino deriuatum ex ilio. Gregarius Naz. non dicit fcripfUTe Marcum Ladne,fed Launis : quiaRonix fuiffe dicitur nonnullis,cum feribebat. hoc vero Baroni) feotendam non mulmm adiuuat,vtpro. katuri fumus ma Qui, Fulfte autemiam olim aliena quxdam in hoc caput inferi folita,vere poft Erafmum obferuat Baronius. Theodo- rus quoque Beza, aliam ex antiquis libris protulit appendiculam, & merito reijcit. C XX. EuangelSlarum fimplicUds &< dUigtntia in ex[>OHendii Domim ap. paritionibus. (urio fas qtujlmes non mumdas. Ordomanifejia^ tatmum decem. Anni XXXIV. Num. GLXXXVI. ^TOnpofTum verbis exprimere, quanta animum meum inceffat X ^ admiratio, quoties illam Euangelicx hifloriz partem confidero, qux eft de apparidonibus Domini, polfquam c mortuis furrex- erat. Nam fingulos quidem Euangeliftas feparatim quoties lego, toties diuinam illam flmplicitatem fhipeo,qux vbique in Euangclijs elucM : quoties vero quadrigam hanc facrorum fcriptoium fitnul contemplor & inuicem comparo : tantam io narrationis totius fum- ma conucnientiam depiehendo,tantam in pardbiis concordiam, fi dater acccflcrit interpres, tantam denique hiAorix certitudinem; ad Annales Ecclefiaflicos ® 6%i vt nufquam melius quam bic locum habere videatur Grzcorum pro- uerbium j X‘jrfiSt o fJj^rn t. Aoraus,homilia iii.in Lazarum. Qure illorum diligentiam curio- Autis plenam nonpoAum equidem probare; qui in explicatione hu* ius hiAorii, non pauciores quzAiones mouent, quam A MagiArum Sententiarum interpretarentur. Putes hiAoriam Euangelicam ludu effe exercendi ingenij ; ita nonnulli Interpretii in quxAionibus nouis adinueniendis,& fubtiliter foluendis certare inuicem videntur. Non negamus, vel maxime Tobrios ledores in narrationibus iAis Euange- , hAarum,dtubaturosinterdu,&in nonnullis requiAturos, quomodo inter fe EuangeliAx confeutiant : fed hoc moderatd Acri debet j fem- pcrquc’mcminiAc pios oportet; non tam in rebus ipAsdifhcultatem cAe, quam in czeitate noArorum ingeniorum , qux pcrfxpc ad cla- riAimam lucem mire caligant. Nec dubito equidem arcano Deicon- Alio id Acri, vt Adclium exerceatur Ades ; qui probe norunt. Dei verbo credendum cAc , non quia ipA indicemus omnium qux Arotferipta rauones reddere nos poAe : verum ideo, quia diuiqa oracula, eo iplb quod funt a Deo profeda, Ani ««-'«Tnca & omni acceptione digoiffi- ma. Quorfum igitur iUx tot quxAiones ? nam A curioAtao habenas vitra legitimum modum lemel laxaueris, nullus ent profeddAnis. Accedit aliud malum , quod prxclare inuenta d maioribus AiAiditAA ueoterici, vt fubulitatem Aiam nobis oAentent. Igitur , quum ante ■tot fecula diuinus vir B. AuguAinus infigni diligenQa,nec minore in- duAria, addam etiam felicitate pari, narrauones Euangeliihuum dc appariciouibus Domini , accurate explicarit , ipfas manifeAationec ( Grzci vocant 'GnSil^ut, ^ itaqiA potuitin vrbem teuerfus Petro fe odendere, pnus qudin aduenirent Gleopar & eius comes. Tale quid fa^um ede^etiincunc Apoddlijqoi iUis duobus ^(fipulis reuerfis, & nundaodbus fe Chridu vididie, ipfi quoque nar- iUi Sfff rant •<^88 ff. Qafauboni Sxercit. XVI. rant, Petro Dominum apparuUTc. Lue. x xi v. ^4. quod fadum effe poft duorum dilcclTum ai) Vrbe dubitari non pocelh Quinta appa- ritio contigit, nodic fccuta diemVcfurtcdlionis, fed admodum jam prouefta. Nam vbi duo illi redierunt ad Apoftolos , non ita multo poft dum ipfidupcnt, nec poffuntqui non viderant Chriftum, indu- cere in animum, vt vera cflccredcrcnt, quae audiucrant i Magdalcna alijfque mulieribus , deinde a Petro, poftremdd duobus difcipulit, qui moddaduencrant ; ecce Chriftum in medio, illorum. Reni fine deferibit Ioh. x x. vbi i'(w d-vlh* non intelligendum eftde vefpere, neque de primaparie nodiis infecutae diem Doininicani : /ed fere vt in illo Mattnxi c'4d mC^^reiir. dircefTerunt enim Emaunte duo difcipuli inita jam vefpera, vtcolligitur c Luc.xxiiii. 2^. Aberat Emaus ab Vrbe ftadia lexaginu, vt ait Lucas & conhrmat lorepbus. Belli libro reptimo,cap.xxvii.nam Ruftlni codez,vbi triginu dutaxat ftadia numerantur,e Gt^co debet emendari. Videtur dicere Lu.v.96. mox d reditu duoru, AsiAsaira», dum iftis de rebus interfe loquerentur Apoftoli&dircipuli,interuenilTe Chriftum. fed modi- cum faltem aliquod,nift fallor, interceftit fpatium temporis, dum in- ter fe agunt Apoftoli, quorum alij credebant, vt illi duo,& Petrus,qui viderant, &lohannes, qui etfi non viderat, credebat Umen, loban. x X. 8 . alij. non credebant, ne tum quidem ^t exprelTe notant Euange- lifttc. Ex verbis' Marci conicdluram facio, Apoftolos poftquam carnati efTentsremanfilTe in fuis tricliniaribus ledis , dum remota menfafer- ' mones longos trahiint. Scimus poftEuchariftia: inftitutionem tale quid efte fadum. NamaitMarcus,fuperuenifteChriftumiptis id eft dum adhuc haerebant in illis ipfis ledis , vbi aliquanto prius alTederant. id enim proprie eft ‘ qux tamen voxfgpe vftirpatutpro Suidas; tV Veteres folitosfuiftefedere in ledis, ftudere, medicari & quiefeere etiam tntcrdiu»ad Suetonium olira probauimus. Onanino verba Marci ad hanc apparitionem putem reterenda cum bona parte tnter- prctunr,etft Auguftinoaliud vifum, 8i Baronio etiam. Arbitratuseft Baronius nouiftitnam omnium marafeftanonom illam fuiire , quia Vetus Interpres vocem Marci vertit noui0imt. atqui poJlea-4emde, non autem nouijume. & miror Theodorum Bezam, vkfi Grxeo dodiflimum , vertere pojhemo. Sed Beza, cuius eft in iUum Marci locum eruditiftima obfcruatio,rerpexic non ad tempus appari-* donis } vecum ad ordinem a Marco infticucum inhia narratione, nam alioqihn etiam il|e Marci narrationem rcferiad apparitionem paullo poft Clcopz aduentum fadam. Atque hoc & narrationi Marci, A dd Annales Scclejtajlicos quis diligenter illam expendat, melius conuenit ; & etiam aliis mulco cft probabilius. Nam Baronius exiftiniat, Dominum fub ipfum af- fumptionis fuac tempus cum Apoftolis Tuis cibu fumpfilTe, quod mihi periuaderi non poteft. Nam quare tum comcdilTet ? llatim quidert i reiurredtione , &tantifperdum adhuc difcipulorunr animi coufir. mationis egebant, cur ederet Chriftu$,manifcrta fuit caufTa : at in ipfo articulo aflumptionis, polluam per dies quadraginta f?pe Apoftoli illum vidiflcnt.fxpe ci^m illis ChrilVus conuenifTet, Thomsc incredu- litatem correxifTet, & miraculo pificacionis atque alijs fine dubio plu- ribus, ad fuoi Taltcm Apollolos perduxiflet : quis cre- dat etiam cum Apoflolos opus habuille hoc hdei fux adminiculo? Nara,quod etiam atque etiam notandum cft, de foiis Apodolis lo- quitur Marcus in eo verficulo de quo eft quxftioj vt etiam B. Augu- ftinus obferuat. Quod autem Baronius etiam verba Luc^xxiv.4 1-42. ad illam nouiilimam apparitionem refert , & epulas aiVumptionem antecedentes ; quin toto coelo erret, ne ambigi quidem potefl :quum fit luce meridiana clarius , de apparitione illa Lucam ibi fermonem habere, quz llatim pol^ reditum duorum contigit. AuguAinus lib^ III. Coufenfus : Lmcm tr Iohames fatii dilucide manifrjlanty ipfo dterefur* itElionis eiu4yVifum ejje 'Dominumin Jerulaltm d difcipulit fuit. Obferuent igitur Audiofi hiAoriz facrz,quod non animaduertit Baronius, Lucae narrationem de hac quinta apparitione continuari vfque ad verfum 4j.inclunue. PoAeacum aic,£jtd Ii,: i : J. : t t Ibidem. , , . .-i.lw ■ EXtat in Bibliotheca SercDiiTimiBxgisIacobi, liber Grxcus£itts aotiqux manus, d lofepbo quodamdiominc Chriftiano,compo.^ litus, continens quxftioncs & .isTponfiones ex hiftoria facra, ia memorix (ubfidium compolltas. itaque dtulus libri eft, Tinjuunir,>eM ~ iaa«mgtuj0/^bi Lia'Commentaniu l Hunc ego librum dum percurro, iocidiiacaput c L i. quod .yaTum hic ftibijcere. Sic igitur lofepbus. Ai ^'iul '6^<^oiii«y Tti Kuciv , &?< l/i«K m^^okn.» tftii MoiM nti(ic&r cV aKiil^o. /MtUtast^ ericui^ait^*' tTrura 'TCam.T^ ci^^TOK, ivGufjM fXM TrTcL/pVt, Xm imim Gi< 'Enfxo.c^, ci V) xAcrm iv ct^K. wifiTrJflF, mcJrnt TV 0U/UA, ^ J^nra/i, fxafyi-n» «n ^ Qafjucu Am, ^ xfe** ig iit» i»Mf;Ut,Xiit-7ntm)u cmdo, Cepha folityt Cr Taulus ait ; deinde vifus eft Ccphx.' Tertio, iifei* pmiis fuis, quum ejfent ^anua claufa, ec(m^ in moutc QLueto, afcendms ia coelum. Hzc Ip^ephus j in numero apppritiqnuai cum AugulUno confcnticns: in explicatione vero illarum, j»b Augullino & • ' • ventate ipfa non femcl aberrans. - ;■ : n.:r' . r:;i:;n' . C XX IL De fepukro Domini quadam. Hmnij haOiKinatio ia loco Cjri& . leroj, exiTcri. , _ i; • Anni XXXIV. Num. CLXXXVII. ’• Deforma fepulcri quaedam ip fuperioribus obferuabanius. Baro- nius multa hoc loco eaderedilTerit: fed omnia jlliiis vcl incerta funt, vel palam falfa, vt de loco Cyrilli mox ol^eudcmus. Illud vere Baronius, primam fpeluncfilliMS formam plane eJlcimpiutatam; atque id, ante plurima fecula ,ficut ex Eufebio fuperiusadnotabamus. Quare neque hodiernx, vel proxime lapforum feculorum deferipti- ones exiflimandx funt, veterem formam exhibere : neaue exAdam- nano vel Beda eam polle nos difeere, arbitrari debemus. Qui ezifli- mant fpeluncas fuiffe duas, mihi quidem non perTuadent : non magis fane,quam qui duos lapides fuilTe contendunt,non vnum, quod facit Nlaldonatus ; vel etiam tres,quod apudaliumciufdein Societatis,non fine admiratione legi. In Euangelijs, in dramate de paflione Chrifli, & apud Patres,vniu$ tantum fit mentio. Sacra pagina nos docet,hbr- tum ibi fuifle , & in eo horto rupem, in qua monumentum excifum. Quin fuerit hortus claufus,non videtur dubitandum : ac fortalTothor- tus fuerat conuerfus in vfum arej, fiue loci vacui ante monumentum, vt fupra docebamus e Rabbinis fuiffe moris. Habuit igitur fuam' hortus portam, monumentum fuam. lapis enim cuius Euangeliftx meminerunt, non foribus horti,fuit aduolutus : fed vel monumenti, vel conditori) illius,in quo pofitum fuerat corpus Dominicum, dixi- mus enim ante, in vno monumento , o6lo vel plura foramina cauari folita, vt eflent totidem corporum conditoria. Venio ad locum Cy- rilli ; quem multi eruditi quum laudauerint in fermonede fcpulcro Domini; nemo tamen illorum, quod fciam,animaduertit, Latinum interpretem fuis ledoribus fucum mifes'c facere, foramen ille & bulum petrx narrat; quorum in Grxeo textu Cyrilli nulla mentio. Io tota illa Catechefi ^conatur Cyxillus , teftimonia veteris Tefiamend hiflorix paflionis accommodare. Multa igitur affert, & in Ius noti» nulla, longe admodum petita ; dicendam enim quod res eft. Inter cetera eft locus c capite 1 1. Cantici canticorum. A.ica, 6a5» n' srA»n»i«» d* ntTrn -na ■aurfid. Smr^e,Veni amica mea '. irpauSopofl. in Digitized by C^uo^Ii ^9^ Jf' Sxercit. XVI. in mnnime»topettie, aut p'ote8o. SubijcitibiCyrillus, adhuc fua xtatei fuilTe moris in ludxa, vt monumenta (axea, quale erat Dominicum» ' • ante ipfum aditum haberent mivlw ex eodem faxo exdfam. Ea vox duobus modis poteil exponi; vel de parua quadam lorica ante mo- numentum, vt fieri folct hodicque : vel de eo quod Latini vocant proteSum ,aut etiam ptoieSum : Grxei yitojut : cft prominentia qui- dam ornatus cauffH, qua magnarum idium fiiperliminaria folent ornari. Cyrillus, hoc quicquid eft, vocat St St meluncamexci/am. dixillet melius fic ; fuiflein parte Occid. Caluarii montis hortum, St in horto rupem, in qua fuerat cauata Ipelunca, hoceft monumentum in quopofitum ChriiU corpus. Adr dit : ednupu peramplam in modum fed hoc quoque eft -o^ tU* , aut certe teftimonio Scripturarum caret. Nec pluris facienda interpretatio loci lohannis qui ftatimfequitur. Ait Digilized by vj' igle ad'Jnnal€sScdefiajlicos^.., AiS Iohanacs dc /e poftquam"vcniffet ad nionunientutn vnS cum Petro , X X. 4. Et iBe ahut difdpulus prdcucurrit citia^^Tetro iir rvenit primus ad moimrnenfum. Et cum fe inclinaret 'vidit pojita linteamina : nmta* menintroiuit. In Graeco tcxtildifcrimcnpontturintcrl'|>;><(2^ ‘Sfxn- Qui attente legerit verba EuSngcli- ftx,non dubitabit lohanuetn.dc fe dixilVe > vt figniHcct/e intra horti maceriam fuide progrelTum,& ad ipl^ janu- am corpus fuum admouilTe; vt qui volunt per tenellram torasTpre- tare,nonfoIum accedunt prope tenedram,ied etiam ipfi incumbunt & innituntur. Quare id quoque ait Iohannes a fe faflum, vt capite inclinato per januam iplum monumentum oculis luArarct vtitur Iohannes verbo quod proprie'geftum fig^ificatrefpicien- tium per feneAram. Genef. xx v i. S. ^ ACiutM^, arUf (^hmcLX.. Prou. V I I. rr^tttueci (o^aixD-ir^owfa. & ita pcrfjepe (unguntur. e2^xi/-sn teA , State AuguAi indgne militir aut centurionatus fuideafiiquam veAem : nidfortaffc de fagoicitclligat; , CinguiifKt^uoqoefeimus fiiiAe commune omnium, qui caAra fequebaomr'i'4iid ciriguhitn dig*- Muds in feriptoribus feculi AuguAii noniliuenias. Ego indgheCenv turionatus illorum temporumialtnd nulltftn noui,ptytcr vAetti. Haec vt faldutem illorum A^onudrmon probXM : itaatpUd int<^%etites antiquitatis, in furpidoncaliquiddeillora vocantAiitegra A^^ ha- beremus, fallor , autcertioribus-veAigijs^d veri Ctibile deduciremur. • f. (;XXr. Locm 'dP4- ff, Qafauboni Bxercit. XVI. CXXK Lkus Sozpmeni expenStur. Anni XXXfV. Num. CXCIV. APud Emnuum fui/Te fontem medicamentorum, quod Sozome> nus ait, Domini miraculo ibi ioditutum , videntur ignoralle Eu- febius & Hieronymus eius interpres, nam Eufebms hoc tantum faibit, iu>’KA£c7ra5,»M^iC^ aZWShti tui» T»f 'Grin/uui in\n. ncc plura Hieronymus de locis Hebraicis. C^od igitur ait Sozomenus, ex antiqua tradidone folis indigenis nota,id elTe compertum ; de andqua tradidone intelligen- dum, quae pod tempora Eufebij & Hieronymi primum innotuerit : quare non habebit hic locum ^ ipfo primwdio, quod ait eo lo- co Sozomenus. Sed poted Beri,vt & Eufebius & Hieronvmus mira- culum a Qhrido fadum ignorarent. Quod vero ait Sozomenus, E- uangelia vocare hunc vicum E/i^, aut parum emendatis libtis cd vliis.aut memoria ed lapfus. nam omnia exemplaria habent Luca: x x i v. i eamque ede primorum feculorum feripturam oilen- dit Syrus, qui fpernens manifedum & certum vocis Hebraicx etymu a lofepho edam indicatum , Grac(a formadOne nomen hoc ederens,- atque illud afpirans faipdt> o>K'np> Arabs Syrum vt fere facit , cd fecutus. . C XXV L ExpaiMtur locus, a Domini eJTctna!^’n,i^fiKprthen(iitt,^^te,'Vitt{laum npmtmU peccata eandem fumQirii^ • ' ; ” Anhi XXXIV. KumicXCVIL ''T' I^Od hiec redit $aronin$ adi pritnaiyiS lua feopU i qui dbwiHs X eum tuidV,vt ad dabilieoda Rp, Puntificis 4aminatione,vt (pendant Sacerdotibua, (r fi lepram habuerint, tunc d Sacerdote immundi fiant : non quo Sacerdotes bpro/os faciant, immundos ■ Jed quo habeant notitiam leprojs non Ieprofi,es'pofirntSfcemere,qui mundus yquiue immundus fit. Quomodo ergo ibileprofum, Sacerdos mundumVelhrnnundum facit :fitcecc<,tadimitteren^^^ do fm hanc facultaten,. in quodjMme diMff jim Sacerdoter no^ Jueuexerit,rvtinhac parte etiam fu^ Mgelos fdlmauer,t , tiuWti JemtdehUtLibua, tm Iohannes Chryjojimui ; turn caten Ortho. doxotumTatrm. Attende ad vim argumentationis. Vu hSacerdotes fupra omne humanum genus eucaos.fopra .pfos Angelos effe (My- mLs, communicau ipfisd Deo facuUate fibi vm propna, remittendi Dcccata. • Nimirum Baronio,hac in re, Sacerdotes miniitn non erant, Ved Domini , Ghriilo . quatenus homo , aquales , & eadem cum ipro ac pati poteftate prxdiu.:,,:yt mirum yideri non dcb^t,poncrc ipfum in arbitrio S,;^rdotpm,jus totum vclyretmenui, vel dumttcndi, ^:ccata;quumta.pen dicat e,prefleAusulW,^(w/erwid«^ ^Meemduarbritrr^ iii.cap. xvui. At per Deu iroqiortale.qoid verx Tbeologi^wfoap»!* maeis quam hoc eontrariuro dici potuit i Nonne paflira admonent Pa?esSingucndum effeintctminiftros gratix,& auaorem graUX, qui eiltiolusChriftus ? Nonnc.etiam^cholaftici .difcrmicn ftatuuni iatcr^flawsmblork^iecrcu^^^^ MagifterSe^ tco4amm,Ub. i,v. diftina., x v 1 1 i.jclatinimis ,S]cnpturarqm & B. Ambrofii atque Auguftini tcfliinonijs.euiocit, folum il|am pcccau dimiacre, qui folus pro peccatis nofcb mortuus eft ? H.^cn«, inquit Amttes,tra(^buhc ipfum locum Iohanuis, De SpirjtaSandos lib' i’ 'uccap. X i2 inrem^ioptpKcatorum rtiimJlerimJtmm exkib^ \ m^. rcnieod,^i^pbw8/i‘trum,t9^ j^p^nonferffia^s. coaVgucmus^, veram, ilbwPa»» mentSKwacS. Error Barbnij & aliorum in,efteA , qubd negle^ dis tot alijslocis.vbifuamfentenriam clare & perfpicue Chry oi o xnusa^rit j nonnulla vrgcnl in libris de Sacerdotio & tanquam r*n- nd AtiTtales ^cle/u^fc$s fliciterdiaa accipiunc, qux fan(aus ille vir dixit , ideft propter aliquam peculiarem coofidcrationem ; non autem fimplici- ler, neque abfolutc. Conati fuerant viri boni Chrjrfoftomo pcrfual . Ad- dit,nullam reperiri pofte tam emendatam & perfcdiam vitam , qu ic homini concUiet facultatem illa pt*ftahdi ; nam hic fenffiseft ifto^ verborum cxuitK Subiungit his ibidem, ne Angelum quidem aut Ac; changelum aliquid eorum pofle operari, qu* per minifterium Sacer- dotum confert Deus. Vbi vides explicationem loci a Batonio indi; cati ,& a multis foliti afferri e libris De Sacerdotiojquo videtur Chryr foftomus, fuper A ngelos euehere Sacerdotes , propter cooceflam ip; fis facultatem remittendi peccata. Idem in oratione de HeliaSc Pe- tro cauflam reddit hanc, cur neque Angelus neque Archangelus !t^-nvtit, ad (aceidotium fiteledus; quia natura fua quum fintd peccato immunes, peccata populi repentinis fulminibus fue- rant vlturi. habitam igitur efle rationem infirmitatis humanz,& fa- cerdotium hominibus efle permUfum. Falfum itaque , credidillc Cbryfoftomum, Sacerdotes prxftare dignitate ipfos Angelos. Coiv tta affirm at idem fxpiflime, ad effedum Sacramentorum aur aliamta gtatiaru fpiritualium, nihilprorfusfacerdotesconferre,nifi minifte- rium enernum. Ad illum ipfum lohannis yerficuluai,4ndi-nip ^ Viii ’^ A'yui rinS/ua ir^'rtt «iioptuu. Omma bt»eficu Jpiritualia Tater , Viliitt tr ^pir ittu Sanliiu dijpenfant, , Sacerdos autem, quid i o 5' iLu f «m- ?V % ■rfc»' J51 i Sactrdos Un^ia fmtmmdsf. ^ul Annales Scelefiajlic«s 2TT 76^ (y ftiMUm fum {frttbet. In i.Cor. hom. viii. loqucns de ba^tilnio, ipjspKt. whil inducit hom mea qu* funt propofita,{m\hmyt\mconicn a'! 1 ‘ ' io .ais; t /iiii rr:;; i'l ' y rofp^ ! ;i ri tr,' jr.iTjq s , .ibu ''•51 Ji;' ■ iiii ■^nir ■ I. i«I .1 ■/ liiirc i, ' 704. ff. Qafmhoni Sxereit. . XVI. I • ' ' ■ • ■ C KXXl. neceVttate Confefiomt , ir impia ({uorundamd/Sia fuptr i^lolftta tt(C(^ittKe tenettJi in ea re Jiknt^. Obiter ifuita^ (jetenfu perjlrv^nnr. Anki XXXIV. Num. CXCVIIl. ^ i- • i NEcelTitatem confeHionis colligit au^or, ex abfolutionis necefljL- tate. Et quidecnindubitatu io Theologia eil axioma, Peccata non remitti a Peo uih confitcntibus. ConfelTio autem alia cft, quae fit apud Deum j alia quae apud Ecclefix Pa iWem. Oe priore an fit neceflaria, omnium praefertim deliciorum, & vr fit hodie, accurate dilTerendi locus erit ad annum Domini quinquagefimum Textum, qud & Baronius leClorem reijcit. Ibi erit exponendum ,;vtti potius did,cenreriq,- debeant rebelles lumini, ficut loquitur Baronius, vetba lobi per frigidam cacozeliam vfurpans' ; illine, qui dominam de Confcfiione exigi.ad normam verbi diuini, praxin ^ confiietudioem priorum feculoi um reuocari debere contendunt j an illi, qui retn re^ ligiofam, in ditat tyrannidis infirumontutn verterunt ; qud vt ad par- ricidia Regum acPrincipum &;Omne nefas tuttusabutantuc, do^na ali^s laudabilem <4 feruandofilontiei poil con^pffionemi wditam ; ia dogma riouum atque horribile verteruni» deneeelhtateabfoluta, fn gilluna vti vocaat,c»ftodiendi,etiam vb^agitwd.e<{aiute publica, vita Regis , aut alia re quamuis maxima, '£d enim. jprogtelTa e(l haec aut vt dicam melius, xrudclifiima>fnpetflitio,vt non defint qui dicant, SigilluConfefiionisnullaniQmntix>.obcauT« fam violari debere aut pofTe r ^trrtHrier/w Orbii faliu, aut ipf Jiui peetMentii >vtilila4 ; nec pro vitando parricidarum patttdnusj.bxrietieu^infaJhisjEudatroon-Itihanaes Gri^ tenfis mcntimr.: Sum qu^ meitauitnusipfifrima verba Heacici^en* riguezieruicx,^Sa4tHanticf profe^qrjsThcologiae,in Suthtoa Thcor lqgiaB,b^q)Mli^.librp. operis, tp|iu& Ceitiilj i De pocniittntiaeiajEramcatn» (ib. II r . cap.z I x. 5, ] ^l^eciiltinus ifiia ihpt hdrnf ndasquce in eptftoU ad Cardinalem Petronium' nuper referebamus , partim nobis audita ex oreBineti Icfuita', partim abalijs accepta. Obfecro te pie Leiflor, etiiimne illi funt rebelles lumini, qui ha;c nouac dodrinx portenta, ib/TAltWtur ? Verum de his plura, & '\jzdfAfpnm Qta, ad annum Domini lvi. Ibi calumniam refutabimus prodigiofi nebulonis c Creta, qui aufus fcribere,proptcrca nouam iftam hxrefin dc abfoluta necefiitate , dd Jnnales £ccleliaflim^. '\ ^5^ neceCfitate feruandi flgilli, nobis non probari ; quia apud Suetonium nihil de ea inuenilTcmus. Probabimus rebus ipu»>quantum temporis parriddarum patronus in Algendis nouarutn hzrefeon illi iimilium venenis perdidit j tantum nos, Dei gratiii,poruiire,in leditandis Scrip- turis,& veterum omnium Patrum monumentis. Ibi ego, non apud Suetonium , quxftui, & hoc noux Theologis caput, multa alia; quxliui, fed non inueni. , , j • . > C XXXI L Ferbd ChrSiiad Tetrum , Pafce dues meas, quam •vim ha» btant : (p' an re£k ^Baromua ad Jiabiliendam Monarchiam . TontificiamiHar^at. ‘BatmqnouadoSrmacrhaBuciniU t ionts diytot. ^drmdta^ ■ Anni XXXIV. Num. CCL ' ■ ■ r . Dicebamus antea, Petram, Ciaues & verbum tria e/Te quali propugnacula , quibus multum confidant Monarchiz Papalis noaiemi defenfores. Propterca Baronius ncz illa Scriptura:^ vbi fiu hsc munimenu dodriitz Hildebrandinz , non contentus reniUlle in Annales fuos ; hoc amplius, fententis quam tuetur iUa ac- commodat,&vtperruadeatfuisledoribus,|amoliHificfuiireea loca ^ exponi folita, vehementer adnititur. ‘De loco Matthsi ; vbi efi nd-? men Petra, didum eft affatim ad annum fiiperiorem ; de verbo 7^a/ci apud lohannem, & declauibus,hoc loco agitur ab Annalium condi- tore. Igitur, quum inter omnes conftet , Dominum 1 e s v m , Iohi X X. 2 1 . hifcc verbis. Sicut mifo m^atir , tg0 mitto 'Vos ; Apoftolos ordinafie Orbis totius dodores^vt placet Cyrillo, velVt alijs , Apo- ftolatum jam ante illis delatum, penitus confirmaffe , & plenitudine poteffatis infftuxiffc, quz ad unti muneris exadiffimam tundionem erat necellaria ; quziitur, quam vim habeat Domini didum poffc- riusadPetrum,Ioh.xxi. 15. 1^. 17. Tajce ouesmcM. .Baronius and. qnum obtinens, totam illam adioncm Domini refert adprimatunl Petri fanciendum, id elI,adMoBarchiam vniusRe. Pondncisinvni- uerfum Orbem terrarum ffabiliendam. Nam vt fzpe diximus,ispc cogimur repetere, appellatione primatus Petri, dodrins Hildebf an- dinxaffertores, dominatioriem illam infinitam intclligunt,quam ipfi Paps attribuunt. Petri nomen in eius argufncnd dirputationibus,ceu aliquod xuiuixit Shfufepn^jui, vt aiunt, ad fpeciem jadatur. Petro enica nihil quicquam hic medtur, nihil feritur. Ro. Pondfici, non autem Petro, hsc opera omnis pr^ffatur. Quate, quum nemo dubitet Bir- ronium hoc loco per primatum Petri , eam quam dixi Paps mdnar.; V v V V 2 chiamf yod ^J.QaJaUboniSxercit. XVI. . chiam intelligere ; verilTttn^ affirmare polTumus, in alicniffimum fen- fum i mcntc*bomi»i , Domini verba illum torquere. Veteres Do- ftores, qui vel Commentarios in lohannis Euangeliumfcripferunt; • vel ex occafionc in fuis homilijs, aut alijs feriptis hanc hiftdriara ai^ agerunt,obfcruant;fcopumDominiprxcipuam in hac Petri com- pellatione fviffe, vtoftenderet, quanti ipfexftimaret, &vt loquun- tur Latini Patres, quanti meriti res effet, curam gerere de proximoj inijsprxfertim, quxad falutem xternam pertinent. Euthymiusin bunclocum. (jyriftiisternanjkeintmogansiiiri^ttJitm niaiifejlatfi maximi facere prafdentiam fuptr difcipulosfias : 5acnae7^ «y.VrJi. fumpCc enim eam obferuationem a Chryfoftomo , qui in eo fermone modd ; ^.gcLoiinu modo curam nominat. Scribit igitur in eum lo- cum ille Pater^ poffe quidem & alia nobis conciliare apud Deum j ^ 0 ait , 'dtd , i c3ir wXwIm Sei wiiutda^edquodmrociMrwhkccmciUMfi^rrimbenmhttimt ejl cura de proximo%fcepta. Hic fcopus prxeipuus , vel certe vnus d pr^cipuis huius compellationis. C^d autem Petrum nominatim Chrillus compellat, rationem hanc afferunt Patres } vt Petrummagis roagifq; poft lapfum confirmaret , & trinam negationem trina affir- matione contraria deleret. Aiisuffinui in Ioh. tradam cxx i ii. (HeMtur negatum trime, trina cottfepo ; nt minuis amori lingua feruiat, tjuMt timori iCr plus - 707 geodos, vt hodie docetur. Sed quum fcirec & eredem Chryfofto- nius I vt fj^eafiirmat in fuis foriptis , curam paftorafem exaequo ad omnes Apoftoiosfpedafre ; meritdquzrit, cur de re ad omnes in commune fpcdantei Petrum C^iftus alloquatur. Re^onfio plane confirmat quod diximus: ex qua poteft quidem illud colligi» Petrum honore quodam prxeipuo inter ApofioioSiex huius Patris fententia», ' excelluillc ; vt qui efiet os illorum, & eius chori coryphzus, quas vo- ces antea cxpoluimusr-atnouam aliquam dignitatem fuilTcipficolU-, tam hic a Dpmino, qux dominatione in Ecclefiam & reliquos Apo-' - ftolos ipfi parcretjnon potefi vllo pado e Chryfoftomi verbis colligi; • & errant planiilime , qui illa aliter accipiunt. Neq; obfiat quod dicit ^ . mox T titiXitl&pUja riiTir" orhittrritH Ss terrarum emam erant. Gregorius Naz.de Athanafio ; xUu ,v , ^ m tttyei^tn niveae KfiTiuTtKtwvfji/nK^ ^apam tff’Tatriar» cham cingis ySUxandritt, judicem Orbis terrarum. Nifail igitur, Pe- tro tribuitur i Chryf. in expolitione verborum Domini , Tt^ce oues mas ( multo autem minus alibi ) quod vllo modo ailertoribus do&n. nxHildebrandinz videri pofiit lauere. Vtinam cum ChryPofiomo Baroiuusrenfififet; nulla nobis efiiet cum eofuper re(!ia interpretad- one iUorum verborum controuerfia. Sed longe alia fuit illi mens. Percurramus leui pede ipfius verba. Ait lobannem , pofiquam prx- cedenti capite finem videretur impofuiife Euangelicz fcripdoni,nan(; hifioriam adtexuifie, 'Vtappareat, inquit , htec eo confibo ipfum addidijUi, Huod "videret ea a cateris pratermij^a; vti» lia , quidam emon illa attigenmt, tsr aiq omiferunt. In qs om ima alta ab his dU utrfa metaphora, grrgis fcilicet at^pafiora, eundem 'vmtarfalem totius Ecck* ji/tdanonftratejje^aflorem, Hicquzripoteft.quifaftumfit, vt acricu- lus ddeide primatu Petri, fic enim hodie traditur, & quidem momen- ti prxeipui articulus i nam id quoque traditur , nufquam in Scripturis extet declaratus, nili per fymbola & metaphoras ; mutationem no- minis, claues, piTcarionem , pafcendi prxeeptum^ Et hxc quidem omnia de Petro ; nam de Ro. Pontificis imperio:, verbum onurino nullum; aprincipio Scripturarum ad finem. Igitur Hildcbraodinx dominationis fundamentum fi quirimus idfjtom ell in didis ali- quot figuratis de Petro ; & in filentio ciufdem Scripturx de Ro. Pa- pa. Sed quod diurnis oraculis hac in parte deerat,id Papx ipfi abunde ppftcafu|)plcuerunt. Sequitur : lamotim^^adixerat ^ Tu hem noitiiiifle nominatum aChrin»Pctrum,fedPctram,& quidemieo fenTu, quoipfcmetChrl- llus appellatur Petra» imprudentes in hotrendx Ulafpliemix crimen incurreta AddilpoArcoid : ‘S^rfuseidmipft pollicitw aat dates /licetis, E Ttbi 7‘o XVI. TibidJ>ocUuesrt^calorm; mpr^efentiamn Vero hMfeUcUfS molens, dt, mtmm ^poJiolU ea potefiaa data ejl. Quando ? quando dixit, Qmram remiferitit pec* cata, remijja funt eis. Putabat nimirum Thcophyladus, proniiffionem faftam apud Matthxum, fuifle impletam , nonloh. xx 1. 15. vt pla- cet Baroniojcum dixit Chriftus Petro 'Pafceoms meas ; fed Ioh. xx. 2 cum omnibus Apollolis dixit Dominus, Quorum remferitis peccata, remittentur eis, mnc autem tribuit. Hxc vetus dodrina, quate hodie repodianirt aut qui veterem noua commutant , quare non dicanturt^toaatoKf? Sed conftatillis fui fadiratio. Excludwi nempe funt c^eri A^ltoU a iuncclauium,&d jure pafeondi : quatenus funt hxciura Petro pe- culiariter propria, non communia omnium Apoilolorura. iic enim mox docet Baronius : etiam ineo infignis Nouator, & veteristlodiv nx delertor, vtodendemus. Sed interim doceat me , E quixpot^ quid Ebi velint illa Baroni) verba de ChriEo,/eZrcwrtm/)&nr dit ? Ego cnimnon capio,cur aliqua Dominiadio felicior quam aliadi^rpieat. Mortalium adiones fecundum plus & minus felicitatis funt c^ipaces : inChriEoDeo &homine , huiufmodiintenEoni aut remiEionilo- cus DOD eft. " t , QXXXIIJ. i)iffieJ?io, in qua expenduntur qua fcripfit IBeBanrunus ex* pacans 'verbaVominl fifce o\ies mc2s. OJhnditur nla* nitas aliquot illius arguiarum. Loca akquot Scripturarum ■ : /Mpjlrantur. ipto fenfu de ^^egibtts<5'^ minaris Eccclepa dkantur. pafcerc virga ferrea, ./ifid. PRiufquamvltpriuscum Baronio pergimus , pauca dicenda funt de illius. ioQ lohaniHS interpretatione, quam uouiEuna tempora pepererunt ; Bcllarminus enim libro primo De Ro. Ponemee» ■ verba dd. Annales &;clefiajlkbs y\ . j\\ verba Domini ex profe0b explicans, ^fciibit, quxycl propter no- uitatem, vd propter hominis apud multos audoritatem,vore piorum .omnium animaduerhone AntdignilTima. Probat omnes hne ex- ceptione Petro ( inrdligc autem Papam,) efle fubiedos. Qmmifai inquit, ‘Dominus Tttn curam agnarum^ id tft populi btdaici ; cr agnorum id ejijpoptdi Onudif; <$• ouium j td tft nrmitjui agnos tftos peptrerwUm Cbrifio qui/ mt ,/ipc/hli tr E^fcopi.Htciohktamo fpeciem aliqttam acuminis prx fe fert ; re vera foliditatis nihil omnino habet. In re autem tanta friuolas conieduras fequi , oleum ell & operam perdere.^^' JgnosSc agnos habet Latina verfio : cares occafiouem prxbuit huic fubtili commento. Si hoc tantum dixero', Grzcam veritatem aliter habere, & oues in ea appellati, quos vult Bcllarminus ctTe agnos, corruat ne- ceiTeelltocum bcUarminiamitn commentum. Sed quia ille Grxei textus emendatione fuam expolitionem metur ; age, rem preflius ex- aminemus. Trinum Ghrilhnpandatum ita concipitunn libris Grat- cis . P «rxe Ttt ;«»• W/oi/ne /ast. ^afet agniculos mtos : pafcc oues mea* : p'aftc oues Meas, neque vlla quodlciam, in feriptis codicibus diuerfitas : nili quod viri quidam do£H0imi te- liantur, fc in vno vetuftimo ihls. ctiam4n primo loco rsf^&ttsptD feriptum rcperilTe. In Tarinaverd interpretatione, f\6:Tafce agnos meos :Tafce agms meosi^afcevues mra*. Bellaninnus, vrqUodeu- pit efficiat, Grxeam Icftionem ait corrigendam inTccuhda ertdnti^ tionc, dtlcribendum /irejCiTta j quia Ambroliils in vltimnm Luex caput, vertit osiiculas. Sed hoc, aut falfum eft,aut certe pannti firmui Nam habet quidem Ambrofius vox omctdas : fcd quam ipfe Latinum interpretem fccumsjdefuovfurpauit in locum diflidnis agnos, qua: apud interpretem : quippe, fiue dicas a^«or, liueo«/f«/ltr non multum faneintcreff, etfi aliquid fortatTeintereft. Ambrofium vero quando illaftftbcbatjGrxca non habuifle ante oculos , apparet ex illaqux- ftione quam mouct fuper vocibus diligo amo. Sic ille : TBud quoque diligentius intuendum, curcum Domimss dixerit Diligis me ? iHe rejponderh. Tu /cis Domine, quia amote, affert deinde AmbroHiis diftindionem, emditam illam -quidem 5 fcd qux vocibus Latinis diligo Si amo qux habet Latina verlio, potius conucniat, quam Grxeis Iohannis, dya,- nrds su, Sc qi\c! cs : qux videntur polita ab Iohanne fine vllo diferi- minc ; quare etiam Latina eodem modo accipienda efle adnotat Au- guffinus : qui mihi videtur ad obfcruationcm AmbrofiJ rcfpexiOrc, cum illa fcribcbat,tradatu inioh. cxx 1 1 1. -etiam demonjlratur y>num atque idem ejfe, amorem iy dileilionem •, nam etiam Domasts nouiJTtmt Xx XX uon 712, fj. Sxercit, XVI. rmakl^s^me.ftdmmm. Qjiod fi mtet voces quibus lolunn« vius aliqiml «ft difatminis poaenduoa ; did poieft noo^furde ; I!n(uluiir9j.«4m eo Joco dixit, quare emendatio Bd. coaclawifia eft, oam «us le<^pis neq; apud Gtaeeos Patres , neq; in antiquismebranis vlla metia Contra, feriptu jam olim fuilTe 'Cit'm: & in L,atino quoque duo* o««, Arabs cqptra.vnjca voce in ttibus iptef rogationibus eft vius, ^u» quideip ThcopHy,ufti Ic&uPjeHe non declarat ejus interpreutio. Nonnus qpoquc Theophy la^lo antiquior, fic Ifr! git; HjiMppci), Ww. lioMnosowumnoJlrMniiuf^ cito Sed etfi conftarct fcripMcJblianneai^atjCaiiaii^lu ta- men ratiO afferri poflet, hautpaulloquim Bcllarminian%^<^. Valet enim ea nominum forma , vt diuinitus explicat E fermone i v. in CocnaDomini,ad vehementiam amoris declarandam, & affeduro tenerrimu. Hinc illa apud eundem tohannem xiii. JJ, Tiwid, tii ^ 6i i/A^alni * S 5' 1U0 Quia igitur ad optatam monarchiam parum facere videbatur verbu ^on<^, propterea de illo, etli bis polito , elf altum apud Bellarminum lilen- dum. Non ita Grsci, qui obferuant, Chridum his duabus di&ioiu- bus, Apodolos admonuilTe ; vt tam humiles ouiculas, quam validio- res oues pariter curarent : & lic erga tam has , quim illas fe gererent, vtradonesipfarumpoftularent. VideTheophyladu. Lat&usvnica voce ed vfiis 'Pafce ,• quz Grxeo 0>ocxt melius refpondet,quim ^ -mL pa/co enim ed a ^ina. nam ^ & p literz funt permutibiles ; vt buxu4 ; Syrus & Arabs vuico verbo vli, & quidem eodem Bellarminus igitur multa dilTerit,vt probet, dgaificare ac prttpdm : ac propterea Petrum, quando illi didum ed ea voce conditurum elfe Remorem & Praefidem Ecclcliz : atq; vt viant dbi muniat ad illam nobilem expolitionem, Ta/ce, ideR, moreL> mpera ; nodllimum poetz locum adert, qui Regem A gamemnonem dixit mnuid* ftjlorem populorum. Adert etiam illud Matth.i r. Ex te mbi exiet T>ux,qui r^at populum meum, vbi quum Grzca habeant in Michza tamen , vude locus putatur depromptus, non ed verbum ny^pafeo, fed bwia quod ed domiVwri. At hrc om- nia frudra : & hzc dicere, aerem ed verberare. Un/us^n dquidem & miijJuS,pafco, & pijlori quoties deRegibus dicuntur, fcopus meta- phorz illius ed, odicium Regis denotare , vt diligenter & leniter po- pulum curet , ficut padores folent circa oues ede & mites & feduli. Nam vt ait Gregorius Naz. oratione I. in elegante defciiptione mu- neris padoritij, 0 Titifj/uj S tv 3aKTvera. Isi mfOicb jj’ t* FV(ji'^i,paflor non multum Vtilur pedo^fiRula 'vero plurimum. Ideo & Bafilius Seleuceu- lis,honnliam in illa apud Iohannem verba rcriptam,^o fum iOe pr^or bonuiiiti orditur t HSil S mifjuCuj Spw optJi .^ijLfjLo.-xof tUu ituluu Jitytlfut ^ mti/utu. Quia enim oues, genus ed animantium midlCmarum ; przfe^ram quoque pa- doris middimam ede debere,meritd ed creditum. Iccirco Hierony- mus Digitized by GoogU' T !1 Ad Anndes Bccl^u^kos^» yi^ mwia hscc verba Exccjuclis cap. xx x vx i. a4. . fiferiu^ pafhrrvnuseritommmeavm, feribit Cic : tantdirkdeiimaitt wt hm folim ^Xiftd dr 'PaHor affelletur ; n qMdJuperbtm nomtn mpeiyf^trh roocahulo mti^. idem epilbad OatnaTum, d p<^ort pn^mH (mk flst ^ito, fignificans, propterca Epifeopos appellati pi^orrs, vt mefnittk» rint debere re prxlidium 8i oaine auxilium fidelibus, fiiz cane credi^ tis. Grammatici Grxciobleruant, nomen Tm/aAu. cdm metaphorice . fumicur, vl in illo de Aeamemnone, n»uA^'eL A41 J., /igiiificarfc, curatorem : & cum ad Reges autmagilhatus transfertur^ fig- niheare cartfrfjfollicitumelTedccommodil eorum, quorum paftor audis. Clemens Alexandrinus Psdag, Ifb. i. cap. v 1 1. feribit in eam fententiam 5 Dominu, quando fe dixit, ^0 fum ib TaJlorhmWy hoc voluifle declarare ; fe e/Tc ^ mnat xtittiMtiKa miiiApa.. pdjiorttn illum.,qtti infantium commodit foHicke propeiat. Quam etiam ob eauflam Propheta Pfaias de Chrifto ait, cap. x l. 1. Sicut f>aflorgr^em fum pafcet : in brachio [no congregabit t^ot’, (jriHfinufuo leuabit, fetat fpje por» t^it. ex quibus diuihis verbis luculente apparet, Chrilhittf non ptop. ter dominationem, quam obtinet in fuos,dici Paftor-em s fedpro^t« amorem ipfius tenerrimum in fideles , & curam qoafit habet^e ipfis inenarrabilem. Hilarius in Pfalmum ii. Ne quktemtraiahtutilff-illk pia prafamptioni locus pateat , proprietates ipfa ; niana, ^afce,regtbmorein^maLH Vidcepiftolam Chryfoftomi lis, sA Gerqntium presbyterum ; vbi de officio dt/Terit boni pafto^is hi ooifi periculo. Neque hoc dicimuo»tificiiXlB(onarchix,cum ver^ttx w»U Mstrm yrgent, vt Hildebrandinam do^rioani ftabiliant,quod facit larmiuus, facere impcritc,abfiifde,ridiciile'l Nam fi vim verbi St pro- prietatem Gr^cc di^ionisVrgcre Vflis j tueliusacveriosd voce colligas. 7*^ ff' Sxercit. XVI. colligas, officium boni palloris eHe, vt diuinis oraculis gregem /(lum aHidue pafcat, & in' Scripturarum ledlione, vel auditione, ffios aiOdue exerceat. ■7n>//ii SeripturatpabidumeH anima; Caefaiius Arclatenlis, ho- milia X X. Lumen anima, ICaoi. Ta/cito 'Petre meos Scriptura floribus i^nos : licdntius quidem, vtParaphralles ;fed pie, fed dode, & ex Ec- «lefix veteris fide. Nam vt Leo magnusait/erm,. i. de Petro & Paulo, cum dixit Chrillus Petro, Tafce oues meas , nihil aliud qiixfitum ab eo «11, quam Vt pifleendistius quem diligeret ouibus, cibum ,quo ipfe erat opimattls, irpenderet. Spero vere pios non negaturosihanc grammaticam obfer- «ationenu probabilliorem elTe iliorum acumine SQphillico , qui^d verbo P.4fif terribilem omnibus Principibus Papx monarchiam elid- unt. Qijod Bellarminus obferuat, pro mi/xofl quod habetur apud h4atth;em 1 1. 6. legi apud Mich^am bnna quod dominari fignificat; & id i quoque in argumentum dominationis trahit demiror non vidiUe illum, quam facile, quam folide,hxc argumentatio verti in contrarium queat. Nos igitur Beliarmino rcfpondemus. Epiphi^ nium vere &fapienter monere} extare in Scripturis quafdamyt ipfe appellat ^^uodvbi(^S^nc,qwil6tynitioti&%i^ ha- bet,in aS^ fi^mot|iiii,qU£ tfan^reg^t^^ 6am Seproaiginci aU^Vettii^ifit, §?) ,l£d^(tus Chry foftomus bom. in Geo. x v 1 1 1. o^nht.S^iliiiuta^&^bi «ite pnciUt^nam, vt nulla Ht in ijs fyllaba , nullus apex, qui nnn cpt^eat luat hftfu lititntttn th(fint>‘um. Cfi^bin^ igitur, edam huiu/ mutadonis aiiquam el& taulTaid, latere myfte. rium. Vidit hoc aci^t^ Maldonatu^ c^am attulit hanc : Qi^ pn Vero dommetw^M, tHterprttatifunt pa/cet, rtgendi modum decla* rmt 'vthterwnt : fumtmfigdjktadti, >w CMftvs non iti *Hitga ferfed^ ^*i> vrget ad Itabiliendam illacnrmoUarchiam,per qu^m jus dbi vmdkant Papx ludendi e!i^ittbu$Rie^td‘, M:iIij£ aud|i!Mec non fuerint Iftud, BeHarmine,' efi, ftd ‘XAG£s,»i^$' fi vis Tcaphlam Tcapham, nfOfiiity'- Sed addit aliunt Iodum ex^Aj^ca- lypfixl-x.,5. ro Monarchia Ponuqcia, c^ppro ans&fodspug^ nant ,vt ceru & expreiTaPatrumftiaioDia^quibus^ccomear. tumdefiruitur, eludant, multas dilHndfiones coguntur cqm^’ minlfci, tam inauditas veteribus, qudm ipfa Monarchia yniusin Ec^, clefia luit illis incognita. Eiufmodiillaefi, qq^n) ,luc proponit Ba.^ ronius. Ait, Dominum quxdam Apbfiolis efie;Urgitum,commppu| ipfis omnibus :quxdamPeU'oconceipne, ipfi ,pe^iaria. Decomp, munibus nulla dubitatio ^ peculiari tei autena Petfoprppria rpcenfipi- turhicquatuor. I. Tu^vocaberf! Cephas; iaiicpetrm mune fuitmunus omnium Apodolorum, vt ingenere ad omnes pec- tineatRedoresEccIefiarum; qui propterea injScripturis p^fcere di^ cunturfxpe, & nominantur c re pafiores. Baronius Petri vnius pro^ prium jus vult fuifle, vtpafceret oues Chriffi. C^ponimus nos ifti^ nouitatibus veterem Ecclefix dodrinam, cuius tot' funt^ tedes , qiiot fere funt Patres quorum libri ad nosperuenerunt., Vnuf Augudinuj pro omnibus odo : De agone Chridiano, cap'; ?p xx. T^n fute coaff* ■ :> ' ' inter Googk ad JnnaUs Ecclefiaflim fiUer omnes jtpoHohs Imius Ecckfi* Catholica ^fonam fuSlmet*Petrus j huic enim Ecclefia classes rtffis coelorum datte /unt, cum fetro data funt : ZT cum ei dicitur, «i omnes dicitw, jimas me,pafceoues meas. Tolerabilius erraret Baronius, H diceret, quod inulti hodie eiurdem fedhe dicunt ; com- munia quidem omnibus Apoftolis etiam illa tria fuille, quz ipfe fadt Petro propria : verdtn peculiari modo quodam eorum difpenTatio^i nem & a^iniftiationein Petro fuilTe permiHam. Qiun ipfe Baro^ aius paullo poft in horum calhra videtur fefe recipere. CXXXV. ‘M diftinflionem d Saronio prodam apmuerU Cypriamss. Knui XXXIV. Nmn. CCIIL ALlatzmodd diAin^Onis alTertorprimus profertur CypriahusJ Qua autem fide?pelliina,vei tcAeBellarmino. Baronius locum e lib. de vnit. Ec. affert, vt probet, ius clauiiimi & pafcendi, item fundamenta Ecclelia: ponendi aut fuftioendi, proprie io Petrum effe collata. Bellarminus contra4ib.iv. de Ro. Pontifice, cap.xziii.de- feribit eadem Cypriani verba, ez ijs cqnclufionem hanc elicit, fbi rviJes,3it,Uemdari./dpoJlolii per iSa phanus & Cyprianus llc componuntur, vt duo magni Epifeopi, po- tcftate in EcclefiaDci pares } Vnicum exempli gratia locum profe- ram. De vnico baptif. contra Petii, cap. X 1 V. Ecce duo erant ,trahitur iuuitus &pninibus reludans viribus.Quid , i^tur dicit ille i plane contrarium. eius quod politum ed in illa diftinirione. Sic nempe viri boni folent, quos vis maior ad tribunal judicis ipenraxeritj Vt falfum tedimonium prsbeant : prophetam enim &|jtcum imitantur, quod Hieronymus hic facit. Pofuit Baro- nius inter Petro peculiariter tributa , quod di^m illi Iit , Et tibi dabo claues regni ccelorum. ■ Hieronymus contrd, illo ipfo qui hjc defcribituc loco : amSi clauu regni codorum acciunt. Igitur, omnes atquales pote- date : & eorum fuccelTores item pares inter fe , & aequales faltem ex jure diuino,lt credimus Hieronymo, i Noriflima illius verbafunt, in epidobiiad Euagrium , Si auSvitasqusditur, Orbii maior efl>vrbe. Q^d mtla profers Vmus.Vrbit confuetudinem ? Pbicunq,fuerit Efdfcopus,fiut fiue EugiAif,fm Conftantinopoli,fiue /Uexandria, Jiut Fanis, eiufi demineritiesi,etufdem focerdeaj. TotentiaiEmtianMO' paupertatis bmilu tas, fubimdorem vdkfermem Epifeopum hm facit *. aiterum, onmes .^Jltda» tam (aceejforts fuat.< Scire velim an dillindioBaroniana.qaae ad Mo- narchiam Pontificiam eft.exeogiuta^acnus confiitari potuerit,quam hoc argumento: Apo‘dolos omnes fnilTe xquales : Bpilbopos Orbia t^tfarumdltonimeile faccefibres : ac propterea inter fe zquales;vtut opibdattideft,;potentiafecul'aridiAe^t. EntMem Barooianimi.. Digitizod !■, ad Annales Scclejtajlicss 2. • 721 At dicit Hieronymus non (cmel, addit Baronius, fttptr Petrum funda* tam rjfe Ecclefiam ; etmqut Wmcipem Jpo/lolonm cr Ecclefujt^t nminoi ; cuim fuccejfori qui non commutiicat^jfeab EccUfia CatMka alimum^ec ejjk^ ihrini jed Antkhrifii, graui affenione confirmat. Refpondco breu\fer ad duo priora. Ecclefia fuper Petro fundata ; nempe fupcr Ede Petri, non fuper illius donunatione, ncutfuTc probatum ad annum xxxili. Adde quod, Ex jEqvo fuper CtUeros Apoftolos Ecckfu fortitudo fotida* tur, quod ipfc Hieronymus affirmat, lib. I. contra louinianum, cap. XIV. Idem Petrus princeps nominatur Apoftolorum, vel Ecclefix; (quanquam rarius hoc legere memini, prxGrrtim apud Hieron.) quippe, qui in choro Apoltolico effet coryphxus & ordine primus. 'Princeps Latinis eA,primus,Ocut docuimus ad locum Match^i. Apud Leonem Magnum in fermonibus de Petro &Paulo,Petrus promif^e dicitur, modo princeps Jpojlolici ordinis, vt in I. modo priinits ^Jlolki or* dwK.vtinIL ergo idem iignificant princeps & prium, cum de Petro dicuntur.Iutolerabilis igitur efl fallacia abutendum ifta voce, propter iignihcadone,quam habet id nome in linguis e Romana corrupta or- ds. Dialogo 1. aducrfusPclagianos,h9cfuntCritobuli,riucHierony> mi verba : Vt 'PlatoprincepsjAikfiphorUfita Tetrsts Jpofioloru fsktifupeuqum Ecclefia 'Domini fiabilimolefimdataeU. Etfi claudicat in multis hxc (imi- litudomamPlato fuis Academicis philofophis audor fuit& magifter feieud^quam profitebantur : quum contra,do(5fnn$ ApoAolicf non Petrus, fcd folus Chrillusaudor fuerit & magiiier : duo tamen ex iho iimili cercifTima confecudoue colliguntur. Vnum, Ecclefiam fanda- tam ede fuper Pctro,hoced;fupcr fide & doArina,quam anpunciauit Petrus: ita vt Academicorum feda 8c philofophia nitebatur funda- mento Platonis, fiuedodrinx quam voce &fcripds docuit Placo. Al- terum ; caudam cur Petrus dicatur princeps Apoftolorum , non efle dominadone aliquam illius, aut imperium monarcbicum in collegas; nullam enim Plato ytiquam in reliquos philpfophosobdpuit monar- chiam ; Dullanr more SullxautCxfarhdidfaturam. Etpauitquiidem Plato philofophos,viua quondam voce, poftc-r feriptis fais, quibus etiam hodie nobilia ingenia fraduofifllme pafcniqur: nufqua|m ta- men Plato difcipulos fuos aut fcdf atores ita pauit,vt illius pafcere,eflet morellcgis imperare. Veniamus ad tertium Hieronymi locum ex cpidola ad Damafum : 'Petri fuccejfori qui non cmmsnucat, Chrifiinon eft, Jed .Antkhrifii. In fumma Oriends perturbatione , quum plerafque Arrianifinusoccupadet, venit in Syriam Hieronymus. Paulfa^poft Ecclefix Antiochenx AntiftitesiQllrEcclefix tres prxefant eo tempo- fe ; PaulinuSjMcletius, Vitalis 3 duo priores orthodoxi ; tertius,Apol- r: r Yyyy 2 linaris 7^1 ff' Sxercit. XVI. linaris fcdlator : ) ab co «egerunt ttiiun hypoftafcon confefltonem. Erat adhucillavoxDOua,& propter nouitatem multis fiifpedla. Itaq,- pium virum fufpicioincelTit, latere aliquid fraudis : inquit, a mt l?mine ^^omno nomen exigitur. In tanu dubitatione Damafuni Pontificem Romanum confulit Hieronymus. & meritd. nam quem potius confulcret, homo prxfertim Latioxlinguz , & presbyter Ro- manus ? Oriens quidem totus illi erat (ufpedus, vtipfefignificat prin- cipio Epiftolx ; In Oriente inquit, dijficile, hendere • quali aufus lim aliquid conditione mea maius, ^mmi cuU »M«ifrefcdf<»f4ffJ^ifw:qualidiccretjnoui fatis quoTplendote Romani Pontihees viuant : quantam vrbis Romz maiellas neceflitatem affie* rat, maguilico & ambitiofo cultu paratuque vtendiu fcd niiiil me hoc moratur j ^«m, inquit, cum fuccejjore Tifeatoris zsrJifcipnlo eruit hquori feparans his verbis munus Epifcopale Damali, a Iplendore Epifeopi Romani : 8c fui officij tacitd Uamafum admonens. Cxterum ne vi- deretur adulandi liudio Damafum confuluiUc, profitetur id fe facere, non quod fidei fuxaudorem alium prxtcr folum Chrilhim agnof. ceret: veru ideo tantum, qiaed Cluilium fequcns , lateri vellet adhae- rere bene fententium ; ac prxfertim Ecclcliae Ro. cuius erat tum ime* gritas fidei vniuerfo mundo cognita. Ait igitur : £^o nullum primum niji Qiriflum ftquemj>eatitudim ttue, id ejl Cathedra ^ttricommuniom conjih cior:/tq>erillampetranadificatan EccUfiam fcio. Opponit Hieronymus hxc duo inter fe , quod fummopere notari dcbet,/e^Hi , & communiont confociari. Sequimur quos agnolcimus magiliros, & d quprum audo- ritate fidem (icimus pendere : quod jus vni Chrilio proprium.edi, ex- clulis omnibus , nemine mortalium excepto. Nam ipli Apoliolu non fuam dodrinam prxdicarunt, fedquam acceperant d .Oirilio, vt ait Paulus, &fcminiliros gefferunt, nOn audores fidei. .Obfer-r natudigna eli iocurio Hieronymi : Egomllum prinum rtif Chrifium ft* quor. Qind ais vir magnef tu folum Chtifium primum fequeris i & hoc audes ad Ro. Papam feribere ? Ignorabas videlicet potedatem huius Vicedei, cuiut eflainius nomen mPtrrit, ait HUdebrandus didata decimo; qui in fide errare non poteft : Quia'^. f^clejia mmqttamtrr ramt,necin perpetuum Scriptura teflante errabit ^ lefte eodemHildebraa- do,fententia XX i.qui ed fotus Rex & imperator Ecclefic, ac propte* rea folutpotejl imperialAtts \rti infi^qs ; docente eodem, fenteotia vih. Huueeine Monarcham Ecclefis dedignabitur aliquis fequi priqium f & tamen idud de fe feribit Hicronymutlinc ambagibus, i^ue in e* pidola ad Papam. .Quem igitur honorem ille habet Damafo f quod Chridum fequcns, cupit confbciari,& communicare Dama^ tideft^ addit, Qatheira^ctri ; quia faptr illam petram , \X2xQ‘^bedram'Petri cllc Ecclcfiam ^ Petro inftitutam, ma- nentem in fide k Petto femel tradita ? aut quis non mtelligit , parorrif de qua loquitur hic Hieronymus , effe fidem reflam, fuper qua fun- data efi EcclefiaDei? Hanc efTe Patrum interpretationem verborum Domini ad qux alluditur, fads ante demonfitrauimus. Quod aute Hieronymus, quando dicit Ecclefiam fiiper Petrum effe xdificaum, Bonrefpexerit ad regnum aliquod Petri, aut ad Ro. Pontificis impe- rium monarchicum.fed ad fidem Petri; declarant hxcipfius ad illa Domini verba , Math. x v 1. 1 8. Simoni qtu credebat in Tetram Qhr^ut argit: hocefi,qidChriflinonefl,Jntichrifliefl. Merito in tantis Orientis diflen- fionibus,hoc amuletum vfurpabat ,vt ait in epiftola fequente : Ego merim clmito. Si quis fathedr* 'Petri iungitur, meus efl, Olim cum fub vno Imperio beata agebat Ecclelia,& communicatio multiplex par- tibus inuicem intercedebat ; necefle omnino erat per leges Ecclefi- afties Dtuiit'“ii by Google . Ad Annales Scclejiaflicos ‘S- 7^5 tfticacdifdplini,vt quicunqueorthodoxus haberi vellet, cum Eccle- iijs communicaret, in quibus iana dodiina vigebat. Dico ncceile id tuillc; quia liiufpedhis aliquis tuillct, quod non communicaret cum aliqua Ecclella orthodoxa { ad nullam aliam poterat ipii cfle aditus, nili cauliam probafTet fuam. Vide canonem Coocili] Niceui quin- tum : cuius fummam Ruihnus his verbis breuiter cll complexus. TSU ah aliquo exfuljm, ab Ecclejia \/'quam redpiatur. Non elb autem is canon a Patribus cius Concilij primo ladus ; fed ex autiqua difciplina,quam Iule alibi deferibimus, luit defumptus ; vt fatentur fandilTimi illi Pa- tres : x^eJm ^ obtineat fententia,qh^ canoni congruit f nempe, antiqux difciplinx. Etii autem in illo canone nulla elf nomi- natim facfa mentio vllaru Eccleriaru, quibus potihimu communicare cllet neceUe : nemo umen peritus veteris hiltorix dubitabit, Patriar. chalium fcdium pr^cipuam tuiUchabium rationem :& quidem ante omnes Romanx ; vt omnium fere antiquilfimx, nobilillimx, & tunc cum maxime fidei finceritate florenti. Hodiejlo. Imperio dudum d memoria prope hominum fubiato, neque in cius lucum vHu fuborto, quod ita per Orbem terrarum diflundatur ; communicatio qualis apud veteres fuit, locum habere non poteft. Et vt ccllarct hoc in com- modum,qiianta fit fada mutatio veteris fidei & difdplinx, cura alibi, tum in vrbe Roma,omncs intc1ligunt,qui de (uafolliciti falute,dodri- uam Patrum antiquorum & hodiernorum Dodorum partium illa- rum, ferio comparare aliquando Auducruut. Hanc tantam diucrfi- tatem, & tot nouationes in Ecetefia Ro. fadas, fecuta efl fdlTura, nc- cefTaria illa quidem ; Icd tamen bonis omnibus deflenda : qudm plu- ra retro fecula quum parturijflcnt ; ad extremum peperit, quod pro- xime clf elapfum. Reuoceut Papxdoftrinam tcmporurti Damafi : 'tollant tot profanas nouitates pofterioribus feculis muentas : rpfi de- nique ad Petri exemplum fefe componatit,non vt paupertatem ilKus ^mulcntur ; fed vt fugitiuarti Petri dodrinam in Ecclcfiamtdiocent : & dicent omnes pij, quivbiquc locorum funt, QjoteamnbncoSi^y J^ar^iti 'koc rf7, qui Chrifh non tfl, /fntiebr^i e?l. 'f*: / ‘ * ■ i CXXXf^Ib Expenditur loata Cbfyfojhmi attatiii ai Jlab^endamfypt* riorem dttlindiontm. !B^enJitnr icpao€ , loquor cum veteribus Patribus. Hieronymus eptOola i> jix xi x< io^da de. tenlione Petri contra fentontiam Auguriini. Ikmpte tanta tn^ari» tatis Taras fmtt'vt Taulus intpijlola juafaipftrit j ©riwd# pcfi amus imd lerofolymam ^videre Tetnm. Cbcyforiomus iple ia locum ^had . admiratur Pauli humilitatem, qui res tantas quuavgeffifiCT jam tum, & Petro nihil opus haberet ; istr fatm/at dis almJ tius) tiiui sdtpytm u( tfCit fai qaunt honore aqaalit Tttro , ( vr nihil inter im maius diam ; ) tamtnademiiafttrtJ^ temtpum ad tm» wrem (F feuiorem. Vides Chtyfo(h)mufxlr nODMii)CCEePaet«niPe'*f;, tro , argumento huius viHtationis , vt- fit 'hodie -enntra difene ariinuare, ipfum honore squalem Petro fiiifle, aut etiam fiiperiorem exfententia quidem fua, quam fatis apertd fignifi4^t& hic& alibf. IdemChryforiomus Tomo quinto, homilia in verboPaoliGahirtt t. Petrum defendens aduerfus accnfationem Pault,4aiide$ Petri magna facundia celebrat, 8c de hoc itinere Pauli ad viandum Pecniin maka dirierit; curam Eccleriz& primum iKKtoris locuna hMc» Petro attribuit ; at dominatioBetn aut monarcbiinnia edllegas ptor- fus nullam. C^areBaronijbkqmdemmanderiaeftvhy^itaisvadd^t riindiouis Aiz ariortionem , verbis CbryforiomvaSutMlie kich^e, contra au&oris claram menter» lia anno reed TfViix. iTHMiifiiftaieri eiuidem4A^fii4£l^eici & crimen falli i cu«» fiqrewm:^ krcMW dCo^ mentarijsmep.adGal. pixeipuis verbis truiscaium; iM penitus fententiam vertit. Poftremdait Chryforiomus-: fmtd f nnat ly^OL^frat rlcJ/or^faei- tifi ^ aitAqxJf. Vcriilimuin eft c^uod in fuperioriblu dicebamus ; Chryroftomumhis verbis eam interpretationem aiferre ,quxefta- pudCyrillum, Auguftinum & alios : quiobreruant» Chriftumbis verbis reftituiHe Petrum in priorem Apoftolatus dignitatem , vndd negatione exciderat. Baronius haec quoque male tr^‘t in argumen- tum dominationis; vult enim alludi ad didhun Domini, Luc.xzi1.j2. Et tu aHquandocoauerfua, confirma fratrts tms, quem locum hodierni Sophillae contendunt monarchiae Petri, imd Papx , Aabiliundae cfTe appolidiTimum. Sed hoc prster illos quis videt ? aut quisveterun» Patrum Monarchiam Pontificiam exiliis Domini verbis exCculpiicf Neque facitad rem Maldonad acumen ; qui vt d vero fenfu illum lo- cum facilius detorqueret, in his verbis, c3w ct'AA(po(<,Hcbraifmum obferuat. Vult enim, Hebrai. cum aw, &fignificare-, non vt habet Ladna verfio Tridenti fafta authendea, comer fed rurfua. Senfum enim elTe ; Sicut ego te confirmaui , tu iteruni fratres tuos confirma. Hxc interpretatio ed fpedat, vt ne exiAimetur Dominus, quando illa dicebat, refpexiAead futurum paullopoA Petri lapfum. Sed falliturMaldonatuszveriAi- ma enim cA interpretatio Tktophj\a€dy‘fku^fi^,’xH'ni^conuer/i{si neque vllus ibi Hcbraifmus, quod puubat Maldonatus. Porro de fentehdaChryfoAomi plura erunt dicenda , fi Deus volet, ad hunc ipfum annum, num. ccxci. vbi aAirmat Baronius tanquam d ChryfoAomo, Petrum detulifie lacobo Epifeopacum lerofolymo- rum : quod non minus alienum eA i mente verborum Graecorum Chry wAomi, qux aflert Latina ; quam ab ipfa veriute cA alienum. CXXXnn Beroru .ad Annales Ecclejiajiicos 725? CXXXFIIl Htronfuu locus rvmdicatw' a^a»dinterpreto!^K..f Vtnan Tetri pocejlas fuerit extroordmarutJpoJiolorum orSiaria. Viffeitfus inter 'Baronum uerint ; ordinaria p0‘ tejlate fcilicet, dimittendi peccata. Verum quod Jpeclat ad /upremum domi* nium, Hr auctoritatem, quam per clauium traditionem fgnificatam ejfe, ex claue Bauid fatis confirmatur ; confiat Euangelij teWmomo , Tetro tantummodo a Bomino tunc temporis fiiijfe promijfits, ac Betro dumtaxat ejfe d,tt.is ; atque fic fupremam poteClatem , bxipjo Jalicet tempore , cum a Domino eidem rvmuer» Jus mex pafcendus committitur. At liKC interpretatio eget interpretatio- nis. Nam quis ex his fatis capit mentem Baroni j ? Ordinaria potcllas opponitur extraordinariae. Si potellas reliquorum Apoftolorum fuit ordinaria, vnius veto Petri extraordinaria : fequitur vt fuccedores aliorum ApoftoltHum , eandem , etfi remilliorcm, hodie obuneant potedatem,quam ApoAoli habuerunt : at Petri fucceflorea poteftate fit dcditutus,qux erat in Petro. Ratio ed; quianoutranlliinfuccef- forera potedas extraordinaria ; fed tantum ordinaria, quz competit ratione ofiicij. Exemplo res fiet clarior. Prztbri Parifienfi mandat Rex, vt extra ordinem jus dicat T olofe : hxc extraordinaria potedas in fucceiTorem illius non tranfibit : quia non ex officio fuo, id ed,vi Prxturx Parifienfis id illi jus competebat : fed extra ordinem id ei muneris Regis voluntas impofucrat. Simillime EpifcopusRomx, qui ed Petri Tucccdor , nullo jure vindicare fibi poterit eam poteda- tem, qu? in Petro fuit extraordinaria. An hoc voluit hic Cardinalis ? an fententiam animi fui parum exprelTit ? Hxc igitur prima in veffiis Baronij animaduertatur abfurditas : quam alij eiufdem dodirinx af- fertores, vt vitarent, contrarium eius po(uerunt,quod hic affirmatur. Nam Apodolos fuiffe ordinarios padores, negat expredis verbis Bel- larminus DeRo.Pontifice,lib.r.cap.xii. Hac fummapotenas',inquit, coOata riposiolis omnibus, bi. i ad Annalei Ecclejtalltcas *B. 75» farium ? Quis non potius credat, totum hoc jus regium, fabulam effe meram , & hominum ambitioforum commentum ? quia de tanti momenti re, ne vnum quidem in Saipturis verbum extat : imd, quia Scriptur* id fomnium pal^m rcijciunt : quia praxis Petri darillime repugnat: quia cupiditas dominandi regio more,EccIelix primorum feculorum tuit incognita : poftremd.quia pij Patres & antiqua Con- cilia,etiam in paruis rebus typhum fccularero ferio dctcftantur, Vnius Auguftini locum afferam, ex illius interpretatione verbi P Non opponam Baronio aliquem eorum qu6s ipfe Nouatores folitus appellare : ne Patrum quidem vllum ei opponam ; quos omnes ad vnu effe ignaros hodiernf de Omnipotentia Ponti- ffeia dodrinx ncccfle fuit: oppona ipfi xqualc fcriptore,eiufde cauffz .acerrimum patronum, Cardinalem Cardinali. Is eff Bellarminus,qui loco jam indicato, docet, MattLx v i. j^. Apofitiis datas tfifeloh.xx. V XXI. Namlohannis XX. cian Dominus ait ./Ipoflolis, Pax vobis : ficutmifit me Pater, & ego mitto vos : tum eis pote ftatem,fiu doa tum jurifdidionit attribuit ; fecit enim his ^verbis eos quafi legatos, (f nomae fiso gubernatores Eeclefia ; Terri^aut pereunt per mutuae •vulnera fratres. CXXXIX. 7)eclamhus'Petrodatu. Qtud fit chues tcidcic • item foluere & ligare. Variarum rerum ea ejfe fymhola , ne^ . ■ \ femper eandem potefiatem defignare. i^Jiratur Itcus ex ^oca^pfi, Crdter ex^aia. Sobnamntmfu/Jfi /utmum \ ' Tontificem, o ifih' iv *iiat. uiha. I B I B E M. O Equitur vt de clauibus aliquid dicamus. Quoniam igitur> clauis v3 domus Dauid, flue clauis Dauid, non folum i Baronio, fed etiam a Bellarmino & alijs eiufdcm dodrinz patronis , in difpuutione de clauibus Petri , & cius ruccelTorum , vrgcri folct ; expendamus paullo diligentius, quantum ei argumento iniit roboris. Scribit Ba- ronius, ex claue Dauid condare, per clauium traditionem Aipremum dominium (ignificari : atque ille duo loca adnotat , quae fola haben* tur^ Scripturis, in quibus clwis Dauid fiat mentio, Ifaia* xxii. 22. & Apocal. 1 1 1. 7. Eadem loca affert edam Bellarminus, ( vt alios ta- ceam,) Dc fummo Pontifice lib. I; cap.xiii. claucs datas TetrOy inquit, mteWgmua /ummam pstefiatem iri omnem Ecdefiam. deinde vbi dixit, tribus radonibus id fe coufirmatumm : primum, ait, ipfa metapbo* ra clauium, Ttin Scripturis accipi folet. Siquidem Ifaitt x x 1 1. deferibitur depo(itio'vniusfimmi 'Pontificis , esr mfiitutro alterius his •xxrbis. Etdah clasie domus "Dauid fuper Immerii cius,(ff- aperiet, non erit qui claudat, isr clau» det (ff-nm erit qui ^riat. Refpondco jtradf«cl!etclaum1)md.qiut^>mt,is-ntmclMelit ; claudit, O- ntmoaptrit. VacUumDoHidhoc loco Tupremum dominium & abfolutiffimam potcftatcm fignificari , nemo non impias dubitabit. Chrifto enim Filio Dei, Deo vero, & dominium competit vniucrfi mundi, nedum Ecclefi* i & dominatio atque imperium in omnes atque omnia . Qu^arefitraditxclauesPettofuntparispoteftatis fymbolum , atque in hoc Apocalypfeos loco; non jam vicarius Chrifti fuerit dicendus ; fcd alter Dorninus, pari jure cum Ghrifto imperans. Quam horren- dam blafphemiamfiaudiflct Petrus, veftem lacerans prx deteftati- oneatrocifllmxiropietatis,dixiffctproculdubio cum Paulo . ctJlros fer Te/um. & nirfus j l^que Tatdiu,tup ejl clim qmd, fedDhvs. i.Cor.ii i. Gregorius v 1 1. Bonifacius viii. &fi- milesPapx, quid fuerint difhirinefcio. Hoc certe coriftat, multos hodie Hildebrandin* doarinx aflertores , ita inucrecunde multa Scripturarum loca de Filio Dei, ad Papam tranfferre ; vt videantur ftudiofe cauere velle, nc Ghrifto inferior Papa,in Ecclefix regimine, cenreatur . Sed hxc immanis vxCania , 8c horrenda, vt jam dixi, blafphemia, ne Papis quidem ipfis , opinor , probatur. Statuamus igitur, clauium appellatione , &in Apocalypll, cum defcChriftus loquitur, & cum P^o promittuntur, apud Matthxum , poteftatem fignificari j fcd potcftatcm longe diucrfilfimarn.tanmmque alteram ab altera diftantcm, quantum homo diftat d Deo , femus a Domiqo. Qyx eft in Ghrifto poteftas, ea ipfi propria eft, nemini communi- cabilis , aut non eadem certe menfurd ; & eft vere inexplicabilis quxdam plenitudo poteftatis. Petri claues nihil aliud funt, nifipo7_, teftasligandiSc foluendi vincula peccatorum , in nomine Ghrifti; neque ea Petro fuit propria, fed omnium Apoftolerum communis ; imo communis fiiit femper & hodicque eft omnium legitimomm E- pifcppomm, ait Theophylafhis ad verba Domini, Mattii, xvi.s*’ ait, doiiui, ^ ^ T fcamus ad locum Ifaix ; in quo, propter varias interpreta fententias> eft ad Annales £ccleJia/licos eft aliquid diiScultatis. Conftat,appelIaDonc clauium in ea prophe- tia intelligi potentiam, quae tunc penes Sobnam fuit, propter muiius quo fungebatur. Sed quodnam illud erat taunus i Bellarminus Sum- mum Pontificatum illi attribuit. Procopius quoq; in llaiamjHebrgum nefcio quem laudat, d quo acceperit, Sobnam ( fiuc Somnam ) fuifle, tivffxtit 1* fummil Tontyice^hontnH,fu[>er» iu^ deikat V/xotfr.Nicepborus quoqj Patriarcha in catalogo lud^oru Pontificum, & Sobnam recenfet, & Eliacimum ; quem ait Propheta fore fubAituendum in eum quem.Sobna tum obtinebat locum* T£ Za^«,inquit, "Qn E^{)u'v'3*wiA««<. Ir EA;aiul/t« M»«iAk'^ ita editur pofirema vox : fed emendandum vjdetur d tu X^xM ex Ifaiz x x 1 1. xo. £ neotericis non folus Bellarminus hanc fententiam eft amplexus ; verum & alij plures,atque in his Auguftinu* • Torniellus in facris Annalibus. Firmat horu-fcntentiamjquod verfu vigefimo primo infignia muneris quo fungebatur Sobnas, & quod in Eliacimum erat transferendum, dicuntur fuifte, Tunica & uanie cin- gulum,liue baltheus. Nam Exod, x x v 1 1 1. 40. Leuic vin.7,& alibi, inter ornamenta Pontificia eadem ponuntur : vide Hieronymum in erudita epiftoia ad Fabiolam* Verumtamen hxc fententia fine du- bio falfa eft. Repugnat enim Scripturis, quz Sobnam appellant Prx- feftum domui regix, vt mox dicemus t repugnat & interpretationi- bus,cum Paraphraftarum Syroruni,tum Rabbinoru.f repugnat etiam faltem ex parte Hieronymi, Lyrani, & multorum aliorum fententix; qui etfi prophetiam hanc de Sacerdotio interpreuntur : Sobnam u- men non Summum Pontificem (aciam, fid prapojitwn Tanpli, ait Hier. (itttVthxx. tranfluUrunt, '(g.ultujfoc eiI,qHd^9rtm dij^nfatoretn the/au» rortm donm Dei. Quare ilia obiedio quam afferebamus de tunica 8i baltheo, fic diluenda, vt dicamus : non foiius Pontificatus infignia fu- ille tunicam Sc baitheum ; verum etiam aliarum dignitatum, & offici- orum aulicorum : fed diuerfis formis qud tunicas, qua baltheos fuifie faxyi. neq; nos negamus ia quibufdaED loijuencii generi, Heb«Kis «Isurit, poai pro Templo : vc ap<^ [Ubbtnoc paffim, iatiHi primfic JtmM /e* eunda. Scio etiam Summultt ^oobBcWD hac periphrah nceidam de- fignari.vt dicatur c=rr6»m rv^a XXXI. ij. fed nuda appellatione difis qm dk^eflcjSli^doimMf, Saipturx. Summum Pdodhccm ndb.rolenc ddlgnare : neque dus vfurpationis vllum exemplum temere d Biblijs poile affenienitiino* Non oblitus fum Phiuees Eleazari filium , Aaronis nepotem , vocari frjtfofuum dm^t > ludicum v 1 1 k /cd eh Latim ioterpreds haHu* cinatio manifefta : nani & veritas Hebraica & Septuaginta, Jongeati* terv At comri certillimum ei\ , vnum miiiiftru in aulis procerum aut Regum, illis tempotibus/uiffc*qai diceretur iliW tv Genef.xLiv. i. lolepb prxdpit Wa 'p9 'MW-nfi lxx; W 'Qdmt cixdof di/tH, civerat fuptr donum (uam. lofephus libro ri. cap.ni. * laxe admodum, •Cssrrift-do. ipfe autem Iorcph,Geiidlxi.t< 40. d Pharaone conflituitur , ait Rcty ^«Tu> dom mea. Quod autem iuter minihetia Re^utn populi Ii^aici, fiietil aliquis hoc ciiulo infigniri folitus > d Scriptoris compcrttfihmonsdL I II. Regum, iv.d. vbireceaTenttffminifteriafttgiz SidoaioQis, mw minatur 'Ahifar, tvoi\-'>f^ pritfofuuid«mm, ait vetus interp^ LM. clwiiftM. & ita etiam lofc^usfolet vertere. Vide ficiv; Regum, In I u Paralipom. x 1 x. a. Zabadias quem Rex lo^pharinlVtuit Itf* dicem caulTarum regiarii,fiue politicaru, nominatur mw rvoV ""fW dux in domo hda, ait Latinas ,& Gr^ci & «W 1 vlk ; mdius faW|r qudm illi qui verterunt , antccejfor in domo Sk librh eodem, X XV 1 1 1. 7. Eziica nommator man LatiUus voceudiedavdiRi dux domtu *I(egit. LX x. nydpit^t iv tid dtonf. lofiephus vcsd, libro ix. cap. XII. huaf 'cimam vWeatUf exAi- ' malTe, hunc titulum, & munus eoligoMcatuin , ifilpeHote hii^ ^ uerfum, & refpondere muneri illius quem Grxet appellant ^ Sjsixmetf. POrrdSobnam & Eliaciinunipertinuifie^ BtffiriauiPid*^ dnam Regis Ezechix , & Rabbini olVendunt, qui de Soboa Tcribuuci iutire ilium thelauris donibs regia; prsticduni Vt'^iuid Kimcbntf Com. & ex a^Scriptucarum kxisapparers vt tv. Regum, xvi^’** 1S.&26. itett'Si X 2. i8eiraiz,x rxy 1 1. si» Ex qaottw» locorum > coiii^iiration4u>telltgituri(quod & Rabbini UdiaOdentj)diiesMapro^ pheine hoius. ’ ’Nam ibr Sobaa non amplius dombwtut? Ii Mni diui vtin xxii.irafee : hoceft, A#tf^^piam^ Hebraice tff- Chddaiceep,'pixpo(\XMm domus, 'Videlicet tigia ; quem Qua.^ florem Latini • Quum igitur, neque fummus Pontifex, neque Prsfeftu» TempliSobnatucritjfedauhcam prxfeiffuram adminilharit , atque vt hodie loquimur, fecularis fuerit, licut luculente demonftrauimus; fequitur neceflario , totam illam prophetiam, neque ad fummum Pontificem, neque Sd Sacerdotium debere refeni. Vnde eiiam illud fequitur, claucm domus Dauid , cuius in hac prophetia fitmentio, fymbolum quidem effe non mediocris potentix . fed qux toto ge- nere ellet diuerfa a Sacerdotali & munere fummi Pontificis . Vt nihil MUlix dici poffic , quin errent grauiffime , qui clauem hanc domus pauid,Sobnx&Eliacimo attributam , nondiftinguunt d claue Da- uid, cuius mentio eft in Apoc. 1 1 1. 7. Hic poliris, tacilc jam & puer , intelligat,quo judicio omiiipotennx Papatis patroni , duohxctefti- monia,ad (ux caulTx defenlionem afferre foleant. NamChrifti qui- dem clauem , nemo eft mortalium, qui fine fumma & manifeftiflVma impietate, exilio Apocalyp/eos loco fibi pbllit vindicare. Sobnc veroclauis ; quidfimile habet clauibusRom. Pontificum ? Illaclauis i rxtea^ palati) fyinbolum fuit : Pontifex jure clauium fuarum.in ipintualibus & temporalibus, hoc eft in cxlo tena , omnem pote-' A a a a a X ftatem yjS ff' C^fauhoni Sxercit. XVI. (latetn (ibi viadicant. Illa rubiedionis Sqbnz, & dominationis Eze- cbiz Rcgisi a quo Sobnaipfam acceperat, indicium fuit : Pontifex ob- tentu ciauium (uarum , Imperatores , Reges ac Principes , pedibus fuis fubijcit; diademata ipforum ex fuo vul»arbiirio pendere ; giadiu vtrumque,et(i non (iue aliqua pudda diAindiuncuia , vtrumquc ta- men (ibi arrogat : denique ad nutum fuum & regnis (uis Regts & vi- ta priuari debere contendit . PoAremd clauis Sobn^ vnica fuit, illi pro'» pria; dum MagiAer eratPalanj; deinde ab ilio trandata ad Eliaciniu : Petro neque data neque promiAa eA vlla ip(i propria clauis; fed dixit ciDomiaus,^d^^/^ir(ii«rj;ideA, tibi Petre vnam, & reliquorum ApoAolorum vnicuique fuam, vt & veteres exponunr,& BeJJarminus rcAe contendit eAe exponendum. Quare concludimus & aAirma- mus, clauem Dauid, cuius mentio in Scripturis, ad Papam nihil quicquam pertinere. CXL. ExpeMKtwr!oca0pt4aia'Barom allata, • Ibidem.; Ad tria quz fubijciuptur ex Optato teltimonia, facilis cA & mul- tiplex refponlia Ante omnia poAulatio illa Aierit zqui/Timai vt qui argumentationem Optati' parem vim hodie atque olim habere zquum cenfent ; EccleAam Dei in eum locum reAituant, in quo erat Optati temporibus. Nam quum poA zutem illius tante nouitates in EccleAam fuerint introdudlae , totln do Atina Adei noui articuli. conditi, tou adminiArationis EccleAz facies ac ratio,non im- mutata (uerit, fed in contrarium verfa : iniquidlmum & longe abfur- diAimum,eA,ea quz de antiqua EcclcAa Romana 6c illius prifeis Epif* copis leguntur ,ad hodierna trans(erre;quaA nulla faAaeflct mutatio, aut nullius momenti. Quis nefeit mutata Reip. forma iura multa mutari; Bona Ade dicat mibi aliquis, an ;tate Opta» voluqus Romani Papz , lex fuprema (uerit in EccleAa,vt nunc eA ; de fpiritualibus lo- quor : nam ad temporalia vix poA mulu fecula ceptum eAd Papis upirari. Quis dixerat verbo ius regium PontiAcibus fuide de* latum ; quis dixerat fuprd Concilium Papam eAe ? quis credebat in Papz poteAate eAe, vt Imperatores ac Reges pro canibus habeant, velut canes ex animi libidine deijciat vel maAet, quod hodie docet lefuita Becanus 2 Nondum,credo,in tantum faltigium dignitas Pon- tiAcia erat eueAa, vt eAent qui dubitarent, Deus eAct Papa an homo t & poeu,opinormondu natus fuerat,cuius extat celebratiAtmus apud Canoniftas verfus, tjtc Deuset^bomo,quafineuter,&inta' mare, qui maxime vellent iU efle:& omnino falfilTimum ell. ''Apoi- ftoli epifcopos infhtUcrunt : & Epifcoporam ordinationem iurisdi- quum Catholfcx per (k'bem diflufx-noiK&mmuniearent, in qtia eraV Cathedra Petri cui ■clades datx fuerapti Hicprtmijmebreruetledor, ex Optati fen- «Ctoda, cum prxrogatiuahonnaiedehtta efl Petro) hon efTcid faiftum meritorumeius er^ , vt docebat ih fuperioribus nbfter Cardinalis : fed quia fic Domino plact&im.> expreffe enim ait Petro'faiis fiitu- nuntuiiTe , ii poftquam hegaratfmam veniam confequeretur. non i igitur 74® ff‘ XV L igitur cius meritis debebatur is locus. Obrerua.deuiide, qidft|uid Pe^ tro tributum eft> id cflc tributum bom. >vmtatis^ vt Optatus loquitur, poftCyprianum; fiuc,vt docet Hieronymus, vt euitarentur (chifniata. Atqui ad bonum vnitaiis rer-uandum , iatishoceft, vt membra cius cprporis cuius ClifiUus cft caput, intetife comipunicent ; quoddili- gentiflimc facere femperfluduit vetus Ecclefia, pviim per confen- lum in doifftina, partim per ordinis legitimi conferuationem & com> mercium formaturum , vt ait Optatus libro ii. &iOos ahbi pluribus expofuimus. Hildcbrandina vero donvnado, npn folum neccllari* nonell fouendaevnitati , fed etiam vuitatis verar, qux polita eftia coniuniflioue animoru & (incera charitate, inimica cft prorfus,& con- fUferc tu illa non magis poteA, quamignis cu aqua. Docet hoc ratio, docet experientia ; quum d temporibus Hildcbrandi perpetua inter Regnum & Sacerdotiunl , atque inter ipfosEcclenaflicos exdterint difcidia, iurgia, contentiones acetrimx & bella dirilEma. Quod au> tem Optatus Petro nullam in Apoilolos dominationem tribuat, vt facit Baronius & fit hodie ab omnibus eius caufi* patronis , perfpi, cuum cft ex iftis eius verbis, in eodem libro v 1 1 1. Htc omnie, inquit, •viderat 'Paulus in JpoJloUs cOeris^quibono rant, cohxrere Cathedrx Petri ad vnitatem feruandam infiitutc^ enuraccauonemfucceilorumPetriiuclaudit ; Liberto fyce^PeumO' ad JnndUs cmmiakos fus i Vam:fo Sincir/U hodie » ^td nt^er efi focws :cmn ^ ittJbif idtia othii ctwmraofcmatarmin :pc Pat^>, tatiooi fiiz accomOQod^ir. JEcfuotcpmlta eiuf^dainiUuJihtis', propofitooptimeinferuientia) quz fi.accipilt^Vt fimpliaiber dida, ftare nequeant. Sic libro tettio^Libaiuim in Cxnttco Canocoroni intct|)^atur elTe Romanum impetkim ; vttionem apud£acel>t»< lem pzdpbotam coaqra Principem Ty^, exponit de DcHMM»<3inh8« giois. libsoeodesq vatidaintnExecl^lis^ci^teiitrx^alMradaer^ fusDonatiftas -^nuriMifurai^d^Miaili^ fecuMA tc^^liii^isrnio rei peciiuf illud, Pcffotn daie»4ec);pidr^j>7nRiiri^ non dieicOptamsrVimonatdlia PeW VeleiusAiiileifofCMnPltpHftiffl inft ituof etur. Tdntfi pro Vnitiate pagflat vit ft hddiftfYf dtfptii» taiotemfttumpti3,regdcl^!l ihhpettoiriOrfatwjlWjthh?StW>W In tertium tcftitiwnium ita ptzfamf prefjfe fimiterque tefiaiw >tnhurpdem tstnts 'EccUf.it Qsrijlo ¥etms ejitdriftcufm^ trahsfufimi0tiU 9^tifiet'fi-^ti-^ thedne k^timos fttceefftres. 'itfqoi falfllftftfam Ecclefiam 74^ ff' Eccldiam prxfedurx memiDifrc vel femel. faltifiiinuai item eA, vd vnicum apud Optatum legi verbuluin, quod ad Ro. Poatifias pnefe- duram, (ita appellat Baronius quoties lubet >OaFi»&ifiM!»1apremuaa dominium, & monarchiam Papalem : ) poflit refe/ri : denique faU fiBimum eft, fubieAum tefbmonium eo po^e trahi. Ait, ^ur ne» gare non petes, fchre U m vrbe 9etro frmo cathedram E^a^dem tjfe coHatam, in qua fiderit (Anmum ^peHolorum caput Tetrus, mmdtns firuaretm'ip0ecseteri j^Uoh, fundas fibiqutfque defendesrtnt : m. cbinpnline, Qiiis nefeit , ab aliquot feculis, vuque autem pioA Hildebrandi tempora , nemini in EccleHa B^omana, hisiuillc de ea re dubitare i Ego veid illud potius adhiiror,aufum ciTc BernardiAiilla qua‘ viuebatxtatejlo. Bbntihds potedatem ijs tioibus drcuni/cribere, quibus illam definit in lUis ipfis ad Eugenium libris. Dicit ille qoidem initio teiti^ApodoUs fbccef- fifle Papam , qu/ fuerant confUtm principes fuper omnem terram, fed qua- lis fuericillc principatus explieati& .At quatenus hac portio te con- tingit, aut contigerit illor, id /obriaxonfideratioae ipenfandum. J^on enim per omnem rtor modum ; {ed fane quadantenus, wt nubi nium, adminifirationem non polTeilionem, pafioralem curam, non Monarchae cuiufdam Panfiipibus ttriibilem Dicturam. Scribit igitur ad Eugenium fuum hxc. Libro 1 1. cap. v i. FaSlum te fuperio» rem Sfimudare neqwtmts j /id etm ad qidd , omtAm modie attendendmu Non enim Ad Domih;an»vm opinar. ,Flam (sr 'Propheta, cwt fimilitar Ituaretw, audiurt ; Vt eueJlas, .tir dejlruas, 1 1 i. initio : Pojfe/iionem (y dominium cede huic ; ( Chrifto ) tu emam dlius habe.^ Pars tua hac : fvhra-._ ns extendas manum^ Qs^ l inquis. Non, negas praejfe, a^qa.aiiti ,& Ladantij fiut prxeeptor. Nemo ho- , die efi eruditorum , cui non fint compertx caufix , qux certo euin- cunt,hunc Arnobium aliquot feculis pofi illum priorem vixifie. De- inde repetendum lucmibicll , quod fxpe jam monui ; folerd Patres in fuis aduerfus hxreticos difputationibus , minus caute interdun^ loqui, & ea dicere, qux magna ledoris xquitate opus habeant j fi- ^ cut ex Athanalio non femcl jam dixi. Arnobius igitur ifie loco * Bbbbb X illo 74-^ fj, QaJavihoniSMrcit. XVI. illo aduerfus Nouadanos animore difpaUns , nonnulla dide , qux friuola& nullius momenti quum Hat i perperam &ab(urdQ ad AabU liendam Papx Monarchiam hodie afferuntur. Q^um negaret No' ' uatianusi ad poenitendam peccatores admittendos : Arnobius con- trd» exemplo Petri docet, non foium inpriorem ftatum pocnitentem pofle refdtui ,• fed etiam in longe prasuandorem perdud. ^pojlolo, axt, pocnitenti, fmurritwr , qui eR Epi/copm^tim Bpifcvpus ; voj. 8c plenius apud Matth. x x v 1 1 1. 1 9. i^tes docete omnes gentes tScc. At illud non ita verum eft ,quod rubijdt Arnobius ; folum Petrum PaAons nomen Chriflo proprium accepifTc. Excidit illi hoc didhim inoaudus in calore acris cum Nouadano difputationis : & co - lorepi aliquem habet iff a ratio j quia verbum Tafce (oli Petro didum eff a Domino : re vera tamen falfiim eff hoc Arnobij argumentum, & perabfurdum. Nam quis fanus neget Paulum & catteros Apollo- los, tam fuifTe pallores , quam fiiit Petrus ? Paulus EpheC iv. 2. mini- flrorum Eccledx ordines recenfens, ponit inter alios im/i^tci,pa/lores j fed longe infra dignitatem Apoflolatus, Petrus ipfe, quum io prioris fuz 11.15. Chriflum appellairet,/?^om» cr epifeopm animarum- idem cap. V. X. Epifeopos Eccleflarum dc alloquitur, ■Ktifxaiats ^ t.pafc* Ioh, XX i> & viaSMm-n, docete, Matth. x x v 1 1 1. 19. item S ^y(iftm,pr*dk0te Esum^hm. Marci xvi.i5. Pascsrs enim, e-, uan^eKzace eft, vtmodd dicebat S. Bernardus. Quod Petrum vocat Arncfbius ad Armalei Bcdtfia^cas ' Arnohius^fcopum^tfccporum, nihil hoc ad dommation^ facit vel Petri vel Ro. Pontificis. Petrus ^uiApoitolus erat ^ & A^lolorum primus , jure dici potuit ^ifcopusE^fc<^rm : ficut Paulus d^tpr Pater Patrum in refponfione ad (piacft. c x i x. ad oi thod. apud Iu^> num. Sed de titulis um Apoftolorutn , quam Epifcoporum & ^tnarcharum prolixe & accurate alibi,fi Deus volet. *.»<> ^ it ■i CXLIII. Expenduntur MHa quaJmLeonitM^m. , • Anni XXXIV. Nonou CCVIl. LEonis primi verba fuht:ijffrfc4f^»«W udpojlolos in Jtmilitudine ho» norii-JuiP quadam difcretiopotefialti. Ofiendimus in' fuperioribus, quid /an^um hunc Pontificem impulerit , vt Sedifux tribueret quam plurimum > vt mirum videri non debeat , legi nonnulla apud nunc tixjncutxZf dida,quz priorum Ecclefix Doflorum confiantiill* ms dodrinx non fatis congruant. Certe conue'nientius fententis Patrum ipfo antiquiorum dixillet Leo, injimilitudine potejlatis fuit qua» damdi[creti»hmoru, alioquin cum Cypriano, cum Hieronymo , cum alijsfandiis hic fandus committetur ,fi ferio illa dixit , eofenfuquo hodie accipiuntur. Addit Leo : de qua forma ejl orta E^feoporum idipn» Hio, Sed hxediitindio ex jure diuino nulla efi,fi credimus Cypriano, Hieronymo, & omnibus pnTcis Dodoribus Grzcis & Latinis, toties tamexpreffeid affirmantibus. Fateor, prudenter & ex vfuEcclefix 'difcrimenelle politum inter Epifeopos, cumfuntinffituti Metropo- litani, & Patriarchx : fed has differentias e jure diuino elfe ortas dici non poteff; quum fit compertillimum, juris pofitiui eam inAitudo- nem efle, primo & fecundo feculo, & magna edam, vt videtur , 'tertij parte olim ignotam. Quare vtaeuofeimusin primo Concilio Nice- no pie,^fapientef & neceAario efife confirmatam illam juris diuerfita- tem inter Epifeopos : fic non dubitamus tacere illos abfurde , qui jus diuinum dcpofitiuumhacin parte confundunt Neque verd hoc ne- gabant primorum foculorum Ro. Pontifices : verpm vbi deuit eornqi potcntu,'.nouafimuljuracreucn]ot, prioribus iiiaudita, ficut antd obferuabamus. .-i-- -i' :i . ^ . 1' •. u •' -i.iin ■ ; . . ; !i 'Ht.''! : 'fiiJl’ ' , ..f/, CXLH^^Mtfad. ff. '£afauhoiu Sxercit» XV L CXLIV. Expmimitur Isidem. E Gregorio Magno proferuntur h*c verba : Qrte detriti Apoflohu prinum membrum fanElutPaulus,fa:nerauerttnt furam Veo huius lucispro commercio aternitatis. BeHi duo pracipm ad duorum populorum fakf tem • Tetrus ad IwUorum, Taulus ad Gentium, poftea : Fere mirahiles lairu padls aquali per rvniuerfam terra luce fulgentes, aquales enim illos ac pares per (sr diuerja ^rtutugeneradixerim.^etro quideclaues regni cabrii Dcm/n committente aeduntur : fed guntfuatlli hoc loco verba reponere,&intre* pide pronuntiare^ deliri honiinis & mente capd verba ipfum vfurpaitt potius quimgrauis&dodH, Nam vno verbo|(a^Hib>»t rii 0€O(f f^nuspqftor,yerhmDeiid viderintii iple Miiidofiatus verba Domini accyrate explid;ak>s> nequede PetrofipqucdeRo. Pon* tificc verbum vllum facit.; Nihil igitur;j}a4a Ycub, quominus libere dicamus; craher^ ChrifU hxc verba ad^cilri mooarcluam, nouitiam \ t 1 * ^ Ccccc efle Bicemt. ‘ XVI. effc audaciam comm hominum, quibus nihil penficft, diuinis ora- culiiabuiiadfuafigmcntaftabilienda. Meminit fanc B.Auguftinus in illorum verborum cxpofitione& Petri & aliorum Apoftolorum; fed longe in aliam fententiam, qu4m relBaronius vel Bellarminus. Locus & traaatu in lohann. x L v l. fPaJJofW er^JpoJlok l flate Ihm. Et vtiJg VHtts fsjlor llmdha, fofhrts , membra fajhrk. 22» fui illo ct^te f B«ford4i . -■* '• eXL VI t An 'Petu JU, fttru. quidem j^oStlumfi^e O- Macrum .. r f:-;i JJD' . 'ii •* ' . • » f"*" ■ < i SVbdit his conditor Annalium ) Tiec tput fetrutem fotiJMm qui ex wcumciftoneeratiterudiendot fuftxpiti gttguUiorihuf finibus Jpoflolatum r fstumanspliJSmHmcotuaamt. fumnec cum Domsmu de (edicat, atppro. fiteatur, non ejft tmjfum mfi ad oues^a peierunt tx dom« Ifrad/xdudiiur hc ridttate Getattm, quam ponuLadt k-fiirf, iptnon aq^Gtnmrn ac Itidaorm paftor cffidkatur. En vt cu Domino «oftroPetrus itemm componatur* Qiomodp intelligendijftmuod,tdtiesapudP«lUflcgitur.Pcrfa effc Apoft6lucircumcifioni$,ip»autfPaulupr?punji(ufo& veroexpomt Hieronymus ad Gah cap-alteroi At nihil vel raigno HieTonymo,vel maximo veteram Interpretum CSiryfdAomo, vehifcius in mentem, qood Bafonhis Wc obferuatfJffift tBtdffiroilequoWsjr, ita fimile, vt qux funtinter fo djffimiUk*th «> mficias.ppffe aliquando tranl* krri ad hominps, prxferaof aptem a«i A^pftolos ,> qux in Scnpturis de FilioDei dicuntur, - ScdquiaOmnis eOmparauO 'inter genere loto diuerfa, femper eft periculoWt cautionem ejufmodi Comparationes ^ * J ' magnam Bugfiam defi^aM. Pa«ar,\« Pstlor dicycur Chrt^kdi;M^$cnftn pa« Aorem tt&e dici. vocM , vt in AitMWitfriltfi cum ChryiptihHuuobfonjiabamus/igiMfe (fwUum miliucrfMintvdo ChrilliopfacdicMUVsSfCumd^ftrvoaiKdtfquuuii riMr(aH Ctuifio ItgMfkacur Hi hom^bus 'Ufii iitnirft. Cliriftui PatVor dicitur ,<]iiiir ttaerafikiC, fou^C) rcruacquafoistiribBsfuanlE^lctiam ; Petrus/ guia e^mkli/^riu Gkril^ut vtirolr.' Malo igitur ai^Umcntaiur (i« Buiomos ; Peirtic et^ dicitur ki Scripturis ApoAotus lud.£orum i •tat laiTMA Apol^ls^ omnkim & ludiforum 8c Cirmium : ficui; ChriAuSf Hctf t dicat fcKyilVum t^aiUditi ad ludxos,cli tamen PafVur Sc Kidatorutli St <^miutii< AtOitiifta funt difiimititma : nam deCluiAo quidem i Scripturis liquido c'diUAat, ipAtBy'tircPaAurcmvu»uer(alis £cctefici e’YtCnim PylidsDei, cUi Pater dedit, c]uateUUseAhopH;s ii> oiiin iit Gentium , a^ertiiThnd ftbi inuiCem fideni detra- hunt,- non enim pofTunt fimul cfic verx. IA? vero, Qhrijlus miffus efl tantum ad ludxos, &, Q>rijius eflTaJlor tam Gentium, quam luJdjrum, ne fpeciem quidem vllam contradi^onis,re^e intelledi<;,habenc. Nani fenfut verborum Domini, Matth*. x v. 24. el\ hic , interprete Augu- Aino , traftatu in loh. x L v 1 1. Qniilus prafeniiumfuam corporalem non exhthet, nij[i populo I/raeL ^JGerites non perrexit ipfe,fed mi/it : ad populum tur accurate, propitio luimine adannum Domini quinquagefimum | vbi iterum neruos ingenij contendit Baronius, vt contrariam Bdei antiqux do dfrinam altquo padio reddat probabilem, interim obfer- uet pius Le6for eius verba, SvsCtMT, & CoarctavIT t fic enim loquitur, quali Petrus initio conftitUendx Ecclefix, Imperato» rem autMoDariham agens, partem fufeeperit curandam quam bbe* y ’ Ccccca batj 754- ff. Qafaubont Sxercit. 'XVI. bat ; partem cuiq; Apollolorum ex proprio motu.vt hodie eiusfuc- cefTores loquuntur, aflignatit. Hoc falfum eft,boc omnifalfo falhus. hoc foranium eft, fabula eft, mendacium cft ; & vt mendacium ipfi Pe- tro, fandiflimo Dei Apoftolo probrofum , omni (ludio ex hilloria Ecclcfiaftica exterminandum. Hxtat hifloria Aduum ApoIloUcoru; ibi nihil cjufmodi neque exprefle dicitur , neque ipfa rerum geflarum narratione infinuatur. S. Petrus in iadendis Ecclefix fundamentis fti enuum & zeli plenum , ac merito fuo primarium fe praeflat opera- rium ; fed vt affirmat Chryfollomus, nihil facit, quod imperium fa- piat, nihil quod aliquam fpeciem habeat alicuius in collegas domina- tionis. Falfillimum igitur eft & vaniflimum commentum,Pctrum pro imperio fufeepiffe ludxorum curam j Gentium tradidiffe Paulo. At- qui non Petrus vitro illi oneri fubijt ; fed Chriftus ipfe id illi impofuit : neque prouindam Gentium a Petro accepit Paulus , fed*ab eodem Chrifto. B. Chryfoftomus homilia in verfum vndedmum, cap. 1 1. ad GaL S Herf a, i) '^EMdoi ridii/si i-rnjrtm i Xurii. ludoot Tetro tradidit CbrSlus,Gr4cis Paulum pn^ecit. atque hoc iu clare figniffeat Paulus ipfe, vt tribuere Petro quod ille vni Chrifto fert acceptum ; hoc vero fit Apoftolo palam contradicere, &ipft Spiritui Sando, qui per eius os eft locutus. De his igitur fuo loco accuratius. 1 'i : C XL VIIL 15an»j expenditur. ^pfuMur •vat^imm eam mentu,detranJl(itaMdharchiaadeius/ucctJforesTapa4<^. Anni XXXIV. Nura. CCIV. HAdenus de Petri primatu Baronius : fequiturde Papis, Petrifuc-' cefforibusiquibus, non autf Petro ornati hanc fponsa,tou'cs jam diximus. Orditur d repetitione dodrinx modo propofttx : qua nos mula complet a prilca veiiate aliena , quum probauerimus; noD poterat illius repetitio, non efle ejufdem naturae. Percurremus breuiter eius verba : i^tur ChrSli otde Vnuteitifdej, ^aflor, Vnw idm§ Tetrus ekSlns a Domino, ac maxima ommS Tr/^eSlura n^Hitatus. Omnino Chrifti ouile vnu eft : non enim pkires in hoc mundo Eccleiias inlli- tuit ; fed vnica,toto Orbe diffufa: Paflor quoq; huius Ecclcff; poteft»* tis abfolut^jvnicus eft, Ibsvs CHRiSTVs,-quiillifundana^&ex~ ftruendx, x 1 1. Apoftolos, pari potejlate proditos, vt fxpe diximus ex Chiyfoft.calu petens reliquit- Petrus inter illos Apoftolos princ^s, id eft, primus, non folus, non dominus, non Imperator illoru : verd, vt ait BiiouaximaTrti^Bwa nohilitatusi quia Apoftolatus,vt ex eodem . Chryfoftomo ' ^ Antudes Scclefiajticos -7 j ^ CbryfbAoino probsuimus 1 tii {ifftMus gptx pote» fietit JpiritMaUi. Scd iairumeft, Apoftolis viuentibus, vnum fuiffe (LunitaxatEccIcfixSaftorecn Peaum : c^um duodecim Apo(lolito> tidcm fuerim ciufdein Paftprcs, nullius Mpnarcbixiffid cuiutdam po> tius admirabilis Anlld^i^bs fpeciem exhibentes^ ■ P^rus iota patres ordine primus, noaiuredominaDonisdtimperij : (cd propu;r;&'ia^ ^la», 8e vt negotium vilitatis iprmaretur ;i<]uam cauiTam Pattpspro-> diderunc Nunc aboleamus ad Papam. Subijdt^»<>niusrl2iK«fii>^ exfiittSiameJfe cum fetro, cs-^vnimtantim homms ac proinde paris inter fe audioritatis. Quippe, Epifeopatus ,' ^t^bati#«dAridi|j , yt Jntdl didid)(ii, eiiifdttn tfpifkii# l i ^ . 5^ aKU. ll £c6tdtA^fad(htmp<>imonefMAdua(n , iegioiiiain' ^jiatftidttibuirtc^NodO Teftarrtentd j AuguAidfl^attribuuntitf.' Quod^dem pa#i rSfiddi v^riim eft, tli figdiadiciit;,dain qui aured$ centuriSfebtfatj habere quinquaginta. Nanr Apdftolatus cJiSuiuid {tottklA&ih Spirituiiliuni tnakimai oidnes minores infe cotitinebae( ♦t proiiit expItcat-Chryfoftdmus in vna Tuaruid homiliarutn. Unus ighiiTjCleidensifiialijPetriftdWflbtcS, inEpifeopatu Rofnae, non ApbftBiartui Pctri^fitecencrunt ; fcd tantum Epifeopatui : plafld vt qtii- M^> n^^Vnitat Saeerdotalk extt-ta eftt ait IbidtCypKanuSiqui hoc fdnAialibiRom. Ecclcdam appellat (atholk* fMicMj^rkeih, caput. 8c merito : quum Tertullianus quem imitatur, OniiiesEetlenas Apbdolicati id ed, ab ipfis ApoAoIis inAitutas, ^pdiec tHarices 4r triginalii fidei . De pfsfc. cap. it x i. fed dominam aliahiriiEcclenarumi quis veterum illam nominat ? Nontie paullo int^ E. Eernardus conceptis verbis id negabat t EA igiturmerum po> AeriotiJmSdreqUiorumreculotumfignientum, quod ait Baronius, de fumma omnium poteAate iPetfo in fucceAores Papas tranflata. AddittUt AliguAihO, tpiA. c L x v. VeiEcclefiam in Tetroclaiies accepijje. Hoc quia veriAimnrneA, neceAario inde fequitur, faldAlmam eAe do3rinam contrariam, quat hodie docecUrj Petri, id cAEpifeopiRo-' riiani, proprias 6Ae claue$, & Papam fupra Concilia cAe ;qu2 nulliuS pUne lint anderitatis , nifi et Papz cOnArmatibhe illas accipiant Sedprouocat AuguAinusDonatiAas ad EccleAam Romanam. icaeA^ nempe vt ad teAcm principalem efus fidei & doArinat , quam Petrui tttteriq;ApoAoli initio docuerint, & tunc omnes Ecclefix, ac pr2> fettim ApoAoUczreruabant Itaquenon ad folatti Romanam Do^ &itiAxprotiocamurab AuguAtno ;fed aliquando ad omnes totiui Orbis ad Annales Scclefiajlicos y^y Orbis terrarum; aliquando ad Eccicfias Orientis*; & nominaiim ad lerofo ly mitanam, f«i &cty«ie, rxorr Gri/?i mamfe/haatis ; caufia vero quam notat Auguftinus de Traditoribus, proprie ad Afiricx Eo- defias pertinebat, quas Donatidx vexabant. Igitur quod ille dicit de Romana, id ipfum de quauis alia potuifte dici, & debere credi, fignihcat Auguftinus. Alioqui nulla ratio afferri poteft, curillehoc addat ex hy pothcfi de Romanis Epifeopis. Qiuun longe ergo aba- ratafententiatanti Patris Baronius, qui d fuperioribus illius vernis colligit Ro. Papx inf^blratem in fide ? quade re nihil cogitafte Au- guftinum, cutu illa feriberet, tam manifeftum cft, quam quod poteft vfquam elTe manifeftillimum. Nec minus certum & perfpicuum cft. Paparum in fide, d verbis Domini qux affert Auguftinus nullis fidiculis poffe exprimi. Scio virum ilium fandum aUii feri- bere, Cathedrx Molis eam fuiffe vim inditam, vt in illa fedentes co- geret veta dicere, vt in, iv, Dodt. Chr.cap.,X7. xv {.contra Eotftum,cap. 29. Sed hzc expolitio excufanda potiut qudm pro- banda, vt etiam Maldonatus , (ne de alijs Theologis niinc dicato) pronunciac dd Annales Scclejiajlicos !B. 759 pronuntiatinCom.a(iMatth. Ibi acutus ille Hifpanus verborum Domini mentem ita explicat. Ergo cum iubet femore ac facere-^uaScriia (r Thori fa dum in Cathedra Moyjh fedeiU^icunt : non de ipjorumjed de Legis ac Mryfts doHrina loqmtur ; perinde efl enim ac fi dicat ; omnia qua Lex isr Moyfic 'vobit dixerunt, Scribis isr Tharifais recitantibus, feruate, ac facite^ ; ficundum autem opera iOorm nolite facere • itanter ^icitur SanBus. atque hoc probat bonus ille Papa audoritate Ennodij Epifeopi Papienfis , & Symmachi Pap*. Qyis credere dubitet i /uipee, CL T^^eBiturdiUmfalfiJSmmi omnes Catholicos troBatores dprinoph primatum hodiernsmagnottsjJe bk^itnr ; poteftatcm inquam fecularem & fpiritualem. Ad fpiritua- lem ceptum eft afpirari palam & aperte d nonnullis Paparum , circa annum quadringentefimum : temporalis verd ne nomen quidem per multa deinceps fecula fuit auditum. Primi ausiores qui fpiritualem, •: ' Ddddd - •& )rni:iz - ‘ !'■/ ( '■ “ 7^*0 ff> (^afauboni Sxercit. XV I. & potlea temporalem poteftatcm Papis aiTeruerunt,vel ipfi Pap* fijeJ runtjvel ex eorum coborte prodierunt , vel certe aflltdi quidam fue- runt Epifeopi , quibus prziidio Romani Papx erat opus. Ex pnmit vero feculis quis poteft au&or proferri, non dicam qui propugnaue- rit,fed qui faltem meminerit vilius eiufmodi potentis i Reperientur» fcio, multi pij tradatores EcclcHalHci, qui maznibciselogiisB. Pe- trum ornent. Sed ejufmodi elogia , nullam illi dominationem ia csteros Apoftolos , aut in vniuerfalem Ecclellam attribuere , ni- li quam omnes Apollo li habuerunt, folide hadlenus demonllra- tum eft. De primorum Paparum Decretalibus , nemo exlpedlat, credo, vtbicdilTeram. lam ante non lemel diximus, vani/limoruna hominum ligmenta ea elTe , & Cardinalem Culanum laudauimus, qui fraudem illam ex parte detegit , Concordantis Catholicx, Ub. 1 1 1. capite fecundo. & Bellarminus ipfe in nupero de Ecclelialti- cis feriptoribus libro, illarum Decretalium mentionem nullam ladr, vi, vti fpero, veritatis vidlus tandem, & vitro iam illi quam iunior ani. mofilhmc oppugnauit, herbam porrigens. Explolis igitur rancidis illis& anilibus figmentis ; nego,atque iterum nego ,8c pernego, polTe aliquem proferri primorum feculorum feriptorem , qui vel Petri vel Ro. Pontificis dominanonem, autapertd, aut minus apertd, aut vlia denique orationis idea, notam fuilTe fuo feculo ollendat. £x omni- bus Eccleliallicis feriptoribus primoruqi feculorum, qui adnosper- uenerint, funt nonnulli,qui de Ecclelis regimine aut nullam,aut non magnam, neque exprelTam, mentionem fecerunt ; quod argumenta de quibus feribebant, id non requirerent. Hi quod Petri & Paparum dominationis nullo padlo meminerint,non debet mirum videri. Ad hanc clalTem referimus lullinum. Clementem Alexandrinum, Athe- nagoram, Hippolytum, alios. Sed funt alij iliorum temporum Icrip- tores,quos ipfa rerum natura de quibus fcribebaotdnuitabat,vt Papx Ro. & dominationis illius facerent mentionem : fi quidem vita tunc Ecclelis cognita fuilTet atque vfurpata. Exempli gratia : in Conlb- tutionibus Clementis, qtiarum germanitas tanto molimino defenditur i Turriano& atijs, exponitur multis locis ordo Ecclefia- fticus, qualis in vfu fuit illius auroris state. Totus liber fecundus ia deferiptione confumitur muneris Epifcoporum,item presbyterorum 8c diaconorum. In fexto agitur de fchifinatis. Liber odauus traflat de eledlionibus cum aliorum Ecclefis mlnifirorum,tum'^i>;^cpiw, id efi,Epifcoporum : nunquam enim illis in libris accipitur vox fummu6 Tontifex nifi de Epifeopis. Libro autem fexto, cap. xiv» verba Clemcutis funt : * eit ad Annales Ecclejtajlicos !B. et$ ^ 'PntxsTPn • ScripJttKUS 'vohit hanc EalhtJicamfiue, »i cctfilDK- ^dtTAt Lt‘ cohus Filij Vei frater, ejr etrus,fupremus atque antiquijiittm Tlxolo^orum •vertex. Scio Barlaamum Hieracenfem Epifcopumdmncquoq; Dio- nylij locum referre ad principatum Petri Aabiliendum ; led etiam Avertatur, vt apud illum legitur, •vertkaiis fiamitas, non poteA aliud ligniAcare, quam quod apud alios fxpe Icgttur de Petro d tufuc^aulrai-nt. atqui nos ad locum Matthxi certillime proba- iiimus, Grzcos quodes aliquem Ac nominant, honoris prxcellentiam denotare, dedominatione aut monarchiane cogitare quidem- Itaq; Maximus & Pachymeres duo interpretes DionyAj cradidlTimiacdi- Ddddd z ligentiilimi ^6^ ff> Qafauboni Sxercit. XVI, ligeatUTuiii, nullaai in eius verbis neque Petri neqjPjpz dominatio- nem ioueniunt. Quu igitur fxpciliu fcriptorc ipia argumenti natura quodtradabatiinuiuretadtacicnda aliquam tantx rei meadouem ; quis dubitat eius iilentij caufTam cfle nulla alia, niil quod ipfius feculo vniuerfa illa do^rina hominibus erat incognita i Idem dicimus de e- pidolis Ignatij , quas negare eiTc andquiflimi illius Martyris & Epif- copi Andocheoi, hxrefis hodie tuent : & vcrd nonnullarum ex illis andquitatem nouis rationibus tuebimur nos alibi , ii Deo placuerit. Hic igitur Ignadus,in Angulis fere fuis epiAolis,digm*tatem Epifcopa- Icm miro Audio aflcrit ; Sc totum ordinem EccleAaAicumin lilis epi- Aolis eft inuenirc. Anacled edam mendo habetur io cpiAolaad Mariam, & nominatur de Monarchia umen vel Petri vel Ro. PontiAcis,vir hic fandus caWl Extat etiam inter illas epiAolas,vna ad Romanos : cuius titulus A verus icA & mo(, ( qubd Grzce periti nunquam Anent Abi perfuaderi :) prolixam laudadonem EccleAx Ro. continet. Sic in reliquarum infcriptioni' busalix EccleAx miris verbis prxdicanmr : omnium prolixiAime in fexta PhiladelphenAs : quam ait voluntate Dei Aindatam fuper pet^ In ea igitur an Romanos, ecquod vel in textu, vel in infcripdone do~ minadonis vilius eft indicium I Nam qui ed trahere conantur hxc ti- tuli verba , Hitt ( quod alicubi facit Bellarminus,} rogandi funt, vt Barbaram locudonem prius nobis ex- plicent , qnim vTlum ex ijs verbis argumentum ducant., quz ne ipis quidem intelligunL Sed exemplorum fads,hoc quidem loco. C L I. ^{eUitur diSlum altemm : omnia kgUima Concilia, Cr omnes fanElosquih principio 'vixersint , prabwjpte/limomim ho- dierna dominationi, poralem Monarchiam obtineat. Anno Domini c D L i. celebratu cft Chalcedone quartum Oecumenicum Concilium, fub Marciano Augullo , Leone fedente-, imperiofo fane Pontifice : fcd declarauit bsc Synodus luculente, honore primaru Scdiu,dequb illis tempo- ribus ceptum efi contendi , non d jure diuino , vt poftea afirnna. tum eft , fed ex humana infiitutione originem habere. Affert Bellarminus & Synodum Conftantinopolicanamante quintum Oe- cumenicum Concilium in cauffa Anthimi congregatam, & vrgetilJa verba ex adfione quarta ; .4pojl<^ca Sede fequimr (s- dtiittm, ip/ius commeatores commeatores habttim, esr condemnatos dbi^a zff-rns condem*^ lufsnus. quafi ignoraret Grxeorum hominu blanditias aduerfus eos> quos honore & beneuolentia profeqaebantur. Vellem umeo Crxca verba extarent, quibus tum Menas eff vfus. Sciunt Gr^cx lingux pe. ritiiverba maAju & .Joraxva, nullam, vt plurimum, dominationis ha. bere fignificationem. nam » A^iui fxpe dicitur Grxeis vel par , vel edam dignitate inferior, cum fuperiorem alloquitur :fic^^ar(l)utl«r de eovfurpatur, quifuadentis & monentis confiiium probat &fequi. tur, vt xger medici. Adde quod< Synodus illa prouincialis fuit , non Oecumenica ; St Menas qui illa dicit, peculiariter AgapetoRo. Papx, tunc agenti Conffantinopoli , erat obffridfus ; Qtw deinceps funt fecuta Concilia prxtermitto : fatis enim ex ijs qux didta funt apparet, quantum drei veritate fuperior Baronij affirniatio abhorreat. Poffre- md, quod de fandis viris additur, qua facilitate affirmatur, pari et po- teff & debet negari : probari certe nunquam poterit. Enimuero ni- mis aperuhxc quidem effinvirosDeo charos iniuria ; approbatores illos facere regni iffius terreni, cuius inftrumenta inter alia funt, T axa Cancellarix, ad rerum facrarum defcedam nundinationem ; & Dire- dorium lnquifidonis,ad vndomm Dei,legitimorum Regum & Prio- cipum ,aaocem deiedionem, & mox c^em immanem. Apage. Hildebrandi h^dodrina eff, &fimilium Paparum , ac parafitorum cius Sedis ; non vilius dSandis Dei :nifi cui fortaffe proximorum fe- culorum horrend( tencbr{,veritaQs cognitionem inuiderunt. CUI. Tk Diijiii7.-rd by G-;>Ogle ad Annales Scclejiallicos jS.- v , QLIL IkEcckJUJote {faciendi nariK^. Oftendim ^ar^mm H de re mcautius differentem, pLmrrnn & haretkorm cauffam Fim m •venu miractdorum. Cur ctjfaurint, Solot infidelet hodie ndra. culadejiderart. , Ammi XXXIV. Num. CCXIV. POft hsc redit Baronius ad Domini apparitiones d refurredhonfc ; <]ua in parte cur illi non aHentiamurin nonnullis, cauBas jam ante expofuinius. Hic verd Termonem audior inijcit,de duabus £ccie- fix dotibus, poteftate faciendi miracula, & exponehdi Scripturas : de quibus breuiter quxdam attingemus. Quod ad miracula attinet, mirari ipfe fatis non polTum, tam frigidi, um ieiund, tam pericuiosd, locum illum in Annalibus cfle tradlatum. Satius enim erat, nihil di< cere, quam ea dicere, qua; in gratiam planorum , impoflorum,pfeu- dopropheurum, & hxreticorum videri jure poflint clle feripta. Ait, ab hxreticis nullum verum miraculum fieri poBe ; & veram dodri- nam miraculis declaratam eile omnibus feculis. Ego verd aio ) vete- ris Ecclefix dodlrinam efie hanc ; non tam miracula per fe effe atten- denda, qulm finem cuius gratia fiant Finem autem legitimum mn raculorum elle, vt do^rinx cceleftifidem concilient } quod tot locis inculcatChryfoBomus. Nam exempli gratia : docet nos Scri|^ura, vnum Deum effe adorandum, vni illi factifidum offerendum. Si igi- tur aliquis malus Angelus , aut pfeudopropheta Saunx nainiffer, miraculis faciendis, ab vniusDci adoratione alio nos auertere voluerit} quid agendum erit e dodrina Baroni) i An arguubimur, nulU fieri miracula i Deo, & Deo tribuentes quod per occultam Dei permillio - nemeffedum eff a Diabolo, in errorem abdudnos fiocnihs? At Ba- foniaachtttcdodrinx repugnat prXnionitio Scripturaru , Deutero. XI 1 l.^dTMat]f.'lcxav. 24. II. adThclT.11.2. vbi eft illa terribilis, denuntiatio, daturum elle Deum impoff oribus n\*dw,e0ict* ciam erroris. Quare etfi non nebamus vnius Dei effe vera efficere mi- racula : feimus tantum obtrudi fxpe fatfa pro veris jfxpe Deiin> per- mittere vt hac rattdhe.illi tentpntur quidiuina oracula contomnaht. Vt non debuerit Bardnhis finevftd dimn4ibnc,fcribcre, qux fcripfit. Nonenitli poterat ifupofforUCOili negqtio religionis niefmscaunam agere. Auguftinus Kbro priore in fermdne'm Domini idte monte ; MtU ad rem maxtme pertinet, ne Mcipkmr tendett^ti ad comie^ationem '^litatis, non fohm nomine Chrrfli per eo» qtd nomen hahmt ^ /d&a non hahenf ; fed eti» am qtdhttfdam faElisatejm miraenRrfqad^ propter infideles cm fecerit HomU •^66 Qafauboni Sxercit* XVL tamen ne tdihue Jeclpiamur ; arbitrantes dn ejji tnm/ibilem fapien* tim-,'vbimiracsdum'VifibiU'vidermtss^ Etgo poflfuntau^re Ai^ufti- no, qui faliam dodrinam nientur, iad^e miracula, incautos deci- pere idonea* Addit AuguiUnus : Sed firtajje quis Scotinon poffe iniquos fvi/ibilia iHo miraculo facere ; metuiri potius iUos credat , qui S^uri Juntf Jn nomine tuo prophetaaimus es- domonia eiecimus V G?, di 75) , (c - Scripturis ijla narrantibus. CLUI. T)e EccUfia dote aUera> Scripturarum inteBlgentia. Oflenditur quofine Saronius altitudinem earum (sr difficultatem emmemereu Akni XXXIV. Num. CCXV. OEquitur dos altera, Scriptarx faerx intclligentia ; qaam Apoftofis Optimo aitBaronius fuifle concefTam : deinde transfu/am pereofdl Apoftolos in fandi Eccicfiam. Rede fane & verd; atqj hoc extra controuerfiani.llla vero hodie in hac lamentabili Dominici gregis la- ceratione,ingens eft controuerfia j vtrum i tot Ecclcfijs toto mundo difperfis.vna fit aliqua, cui Scripturx fuerint tratfitx, & cui foli jus il- las interpretandi conucniat Sed quum videatur conditor Aonaliuirt de indulfria eamquxftionem vitalfe, qui in toto hoc fermone com- mune Ecclefix nomen vfurpat , priuatx nullius mentionem facit ; ne nus quidem iffo loco illam attingemus. Erit in fcquentibns com- modior occafiode his agendi : vbi, iudicium veteris Ecclefix &an- tiquoruni Patrum fuper camomentilongc maximi controuerfia , fl ita Deo yifum fiierit, & accurate exponemus. Interim ob- feruei pius Ledor iyu\f4> Baronianam & fcoptrm , in ijs qux de eo argumento fcripfit hoc loco. Principio altitudinem Scripturarum & obfcuritatem commemorat : de facilitate eiufdcm in ijs qux ne- ccfTaria funt ad falut^, quxuead moro emendationem pertinent, verbum nullum facit, (^orfum hoc ? Fulcienda nempe erat, Ro^ manx Ecclefix hodierna dodrina ; qux verbi' diurni maiefiatem pritexenss vfumejus & notitiam populis ChrilHatris , quos in po- tefiatefua habet, penitus ademit. Romx igitur, in Italia, Sicilia, Hifpauia* DiQitized__, .oogle 7 & alijs quoque locis , Biblia quamuis Icuiter inrpexifle, non impetrata prxiertim venia, liasrefeos certiffimum eft argumen- tum. viri lan& Athanafius, Bafilius, Chry foftomus, Hieronymus, AuguAinus, & alij omnes, de majeftate diuinorum oraculorum locis innumeris Tuorum monimentorurq grauillime diflenierunt : ijdem tamen omnes,Chriftianorum vnumquemquc nulla fexus,nulla condiuonis aut profeflionis adiedla dilliR(Sione , admonent, hor- tantur, vrgent, vt facros libros , fobrie quidem & cum timore ac tre- more, fed tamen alfidue legant, relegant & quantum fieri poterit, in manibus femper habeant.Sciebant magni illi viri, multa ellcin Scrip- turis difficilia, ardua,abftrufa j quae pofle intclllgere paucorum fit ho- minum : nec minus tamen clamat Chryfoftomus, Oi (n>- SUuajf tafyar^iacat TOji St ijttK Vult falusfiy(td ScriptHVM animum e^cefihomilia fexta,in priorem ad Corinth. Sciebant malosChri- fUanos & haereticos in fuam & aliorum pernitiem Scripturis abuti : bec minus tamen clamatidem vir Tanftiffimus.AVyirttu J •nt @ >9 x.7n Arabitur ad annum Domini x L i v. num. l x x v 1 1. vbi iterum de re eadem agit Baronius. CL IV. Jn htfloria AJfumpumis qu( male editum cuW) /i*a9»rr JuudcSs. potefiis coffiofcere ex ^ii co^eBit 'Pontio 'Piato. Sed &Pilatum ipfum feripAAe ad Tiberium de ChriAo At veriAmile. Ter- tullianus in Apologetico cap.v. &iterum cap. zxi. vtrumad AiAa an ad epiAolam Pilati refpexerit , non facile dixerim. Quemadmo- dum autem e te Aimonio luftini & Tertulliani certo conAa^i ChriAu Pilati opera TiberioinnotuiAe : adeo vt audiendi meo judicio non ' , fint. Digitized by Googie 'ad Annales Scclt^afticos ^, yyi iiot, qui huichiftorix fidcin abrogaqt : ita ex eorundem verbis colli- gere non poffunius, Vel epidotam Pilati vd A notitiam huius rei perucnillc ad ChriftuBOs, per ab' quem e Cxfarum minii^ris« qui ad Chrilhim coniierfus, qux ipfc ferinia tradans Auguftoruib.com- peritfet, fidebbus narrauit. (!>:rte Eufebius cilm Hiftoriam luam feri- bcbat,ncqueepiftolam,ncq;faaa Pilati viderat', neque aliud ea de re norat, nifi quod apud lullinum 'legerat & c Tertulliano, vel per fe vel ptr interpretem cognouerat Nam alioqui , tantx vir dibgentix & ^urioiiutis , ipfam epiAolam vcl Ada, in fuos Commenitarios fuif- fet proculdubio relaturus. In fecunda HiAoria^ cap.‘ 1 1. locus Ter- tulliani e' capite quinto in Graecum formonem verius habetur : nili quod ;vol Eufebius vel eius interpres , Tertulliani hxc verba omiAt» qitodilic lia eiusdem icte argumenti Hel>rak;o fermone elegaoiee cootcqta» fub notaiiitbfifm bm Gervm yfine GorionuU: quiimpoftcirkK rtgais fic dpus finun coiKiooanii^Tt vdla viddri i yero lui^hoillad fuiiTc ictipiotn. ^ alitea catuli, aUm koma oieai;. adcoenjat antiquui lofephi» hic noncft , vt recem admodutn ik foipior, ti quidem GaUus, vt certi* atgumemisdmKmAyManoii^^ iiT Ekneho. Porrd etit planus hic in muli» lefepham (equkuc ^ TRrJ^tx.velpotiiHeuM intecpretern Latinam : ioriusxatnenopensiexta> ra longi dnerTiflitna ; neque in hunc fcriptorem, quantum exHKmo, poceil cadere, quodfuauUudiusaliqutx&roniopetro^. Obfetua* tio qux lubijdtor de libro Sdiyl^ , notioni <^indlcimoir&n fbb- ie3o, vtcoDftarctEdei oraculh Sibyllims , qux poftea erant ptola- niriChriftianij-vt ingenue dicam quodcenfeo , parum videmrpco> babilh/ Nam quis dixit Baronio, tefHmonia multo pult cepe- runt exotaculis SiByllatum peri d ChfifHanis, follTe de|^R»npiae:r hbds qui femabafltur Romx d Qtiindedmuiris ? Vbique Ibcorum drcumfercbantur oracula hexametris concepta, qux Siby tlis vUlgui artribhebat. Ex ingenti copia eiufmodi vaticiniorum paiilca ohm d Romanis facerdotibus fele^a, quod viderentur ad ip- foTum pertinere, Sc.Ct^indedinuiris tradita diligenter cudodienda. podeahtdxfunranxcoUeftiones, qux jufiu PatrumdC^uddei:mi- uiriscxaminatxpai^ reie£fx funt, partimadmiffllct Ex hac vera narratione tuhilpoted eius coIG^,quod ftudioreal^cdiletuatQtbic in Annalibus. Liber Q<23d^Qnu,qui moxcitatur (lih nommy Atha- ed, dc magno illi Eatri^quodpauciigitoraiit^^.^ t^buinir. Msaculum de faodis*DomW^ vedigijs pnftioa Eatmn cQntinueycdpientibus,quicquid homines snolii^Dnic j pn^iteccon>- l/nlumtq^^^ ms magni bE«tonynu , q^i ocular qiatedu,.iidemihi,quiden3vUemcdigi;^^ ;$(^ quo^poAp- ripreslqt:^toresDatnint,deia^telEooc4a|HauxCbM^inuqw^ biforia .^iidetut eflc, vetdm&hu)a< ad.iB^imtiooem poicaculi huius confi^ 'Remitatarrat SaoutosinieaictiKJib,;tix,{«Rf>xiy. sapuxiia dirctipttMwinottisQliueti,i l^Jm0limofindbmhm> l. ad Annales Scclefioflicos 7.75 m quo dfttntns fitit a rutHptodinte : is- 'videtur adhuc impref’ Jio caluarU eius in rupe defcendetitt vefli£ta capitis ac capillorum eius: (sr ifi alio latere apparet imprejito d£tonlm ac fi in pafta fa Ha fviffet i quanl mfreJ?ionem dkimftcijft apprehendenda rupem , cimt ttneritur d tkrhisi 3 ejl mirum , qmaexperti recitast, quod etiam ferreis mjlrumentii, non modo par» um It^iddt nonpojfmt ahfdndiri: fed nec pt^eren quidem pofiimt eiicerii. Tanti huius miraculi, quum nulla ox tct apud veteres mentio j conij-* cere ex eo prudens leftor poreilyquatmim fibi fuperiora fecula permU feiint iri isngendts ex animi libidine narmiunrulit, quas pro vetls miraculis populis talium auidis obtruderent. ■ Hxc habui, ChriftuDC Lc^or, qux td primam hane partem Aa- oaHum Cardinalis Baromj, obferuareni : partim vt prcclareabipfo expolita confirmarem aut illullrarcm : partim, fi quid humanitus illi excidilTct, quod minus redlum videretur , vedeeo candide te admo' nerem. Zelus glorix Dei, veritatis amor, concordicinEcclelia Chri- fliana cupiditas , hanc operam k me exprederant 3 non liuot, tion odium, nou inanis gloriftiullatioiquam certiore fpe, tioiui» ^gfTplun, poteram ex alijf feriptis mihi fpondere 3 non denique alicuius fpe$ commodi) aut idislimilisvllaaliacaufu. Si quem ex his laboriofis vigili)s nodnsfru(3umEcclcfuDei cd perceptura i non mexindu> Orix, qux modica ed,aut nulla 3 fedtmnitauipfius&mifericordix iuenarrabilt; in quafola fpes mihi omnes mex & funt & femper fue-* runt pofitx 3 feram id acceptum 3 & quanta maxima deuotiooepo- • tero, gratias ipfi agam gratiflimas atque humijlimas. Culpx fi qus lunt 3 ( neque aliter potell, in opere tam vario ; ) illx verd mex funt. Condonet lUas mihi Icfus ChriUus,& meliora me prto inexhxufta fua heaign‘t^*^ dignetur docere, luterimlioc fandle profiteor , ibiile raiht propoTifum,do ' ' t' ■ . • •■ ■ '' ’ ■ ■ PAg*’4> verfii i poft ver^m difimanttirjiafett hxcj intelliget, (l quae iuBt alicubi hiiius Patris duriora •mti exfitBdanti^tto^f)dnmtmrm^toBerttpKcatammUi. Pag.iii.v. 7.2 ante vo^&h Supn, infere : riam Cedrenum non unti facio, vt tnagt^ eius habendi rarionem cenfeam ; qiiem fdo fcri- bere de B. Viigirfe, >! 3 «racjrtiytprif ^ 'teJ lia, 'Caa*' itf Firgdm ttmphaJSduenmdatit^tJ^jir^hmarieiahir. S. • ’ ' • • P.J 17. 17. ante Locum, iniere, 8i I. Corindr. v 1 1. ^5. &!focJn2 jftt S Kutiai TU Bomm® a&i^tyjmnMoi^roi- Bionei. Loc. ic' ' ;■• -i Pi 1 «3 . in fiue capitis adde - : Huc facit difpotatio PaiiH dfr MiddeU burgo iiiEpifcoM FOrofemprqnienils, ihPaulina; parte i T<. lib.ii.cap/ ^waoi - EccUfidctkbratmUkd feUd aliter rftkm ipform denominatio nqaU rityObm^au accidentales, m4(^nMiI>iu^iy T>el cmahgoftoBormtxa prejfu,- enim ratHr'ifr Umdidrta feftmV^afch4^tbebHi Aej* tyorftmti^olitrumaau legitur, Smtker fejium ikcoBatitmhiohamu £d. Sef, ohferuatur f amaimencma dksT^cha decoButmputatur. p/offetdaii mjlantia defiflo onmitm SanHorum,quod6l fiflffomiibpn i^fp^l^fraxdom^pem ; qiudlBomfaemTcntifixqtti0o‘Jdusfihjte 'Piigm{U'ommbHsMirt^ilmfdicadt': fdp^eaperGr^hktt iil.id-€ii 7dw. omnibus SanEHs dedicatumJranjlUumfHit. his fimilia^ezempla plura . ibidem fubiuqgit vk ille eri)ditifiimas. ' i * ' P.189. 12.. ante illa verba, infere : Sunt & qui rarionem quanam aSerant, propter miraculam quinque panum. B. Auguiti- 4i3h de tempore in fefio Epiphanix Domini, ferm. I. HuUe HIudfeHum ciiimus, epio fei» 'homine Deus Tnrmius declarauit ; prg ep quod in hac die, •i \ • jS«f Jiut quod incedo JieMa ortm fui nuncim {>rv&imis exemptis, medias tantum numeremusfoel contra. Et B. P. 271. V. 14. poft vocem expendendum adde. Verba Hippolyd • funt, ripJvt l n« y<, i 7TiT?iT»< Ilibus, trimus Tetrus, petra fidei. P. j 3 1 . j 6. poft gentma eH, infere, (quod ne Bellarminus quidem putat ; vt conftat ex ejus nupero libro de Ecclef. feriptoribus : quem vide ; ) ju. P. j yj. 27. poft concedent, infere, etft non me fugit, quofdam re- centiorum grammaticorum id obferuare. Mofchopulus : ok/m xJftiM ^ A-jjix>?( V irnT^a ' «««/> 0' axsvt /o^' tt?i , 'IfK tuucif ffxirx. putauit ifte grammaticus,inter nullam effe differentiam, nili in genere : & in eo notat Atticifmum: fedfalfuseft. E. P. 493. 41. Exnt vox proi^dor 8c apud Abr. Zacuthum luchafinj pag. 23. b. vox autem teraclin e Grzca triclinium corrupta , legitur etiam in lad Mofis /Egyptij, Ijb. x 1 1. cap. x x i. P. 537. 9. ante Qiwe infere; In canonibus Concilij Ancyrani , \«Z T»f>>4n fiue Aulvp><•/"• ^ M. V. 17. potiente. P, tm, fcc,C *C«dt«us,iplumYt«• ffiwrw, P. jop. 17. /ir.cred. nondebemus. P. ^ it. 11. nzniz. P. 3 ip. 1 4-* Ft. m /fr.profc. ^uitiir* P. 341. 1. vnguenti rtp. P. 34^. &4./h». federe : neminem e r. P. 3^4. io.tnoaiicutto,fed. P» jpd.iy.fedmcconyro. P. 3 98.4. deitatem. P. 454. ia.de vnflo c. P,47l.4./i. eiut^. Pi.eo. P. 738. 33. habeat. P.740. 8. (armatarum. P. 741. 37. fcriplic. P. 744. 10. bipenntendis, Tonans c. P. 755. i8.aLoqui nutuntm non fulciilct. P.738. 39.Faufium* P4',745.i5./mW40Mraculaiu(i iOco^e, 31. farnus tamen. LOCA, DE CLV9R.VM ledtione, aut verfione, aut interpre- tatione, aliquid obrcruatur in his • Exercitationibus. E Vetem Testamento. Mofes. GEncTcoSiO;. XXX. 3. p,49?* xtiu.3.p.49°- c*fXLix. ' . 3. p. 16. ctp.etS. s.p.^91, cup. ecd. 10. pag 7. & fcijij. ctp.L. l6.p. 67:. Exodi, c«p. xxxvIII.8.pag.II7• Leuitlci, Mf.x. 6. p. 597. c»p. X X J. io.pag.j97. Numeioruin, X i.S.p.d98.f<^.xvi-i. p.474. f4/>.XX. io.p.492. cap. X X V. 4. pag- ^18. ctp. X X X V 1 1. 8. 9- p. 96. Deutcronomij,c4g. x x t.ii. p. 616. cup. X X 1 1 1. 17. p. goi-J- "P- <«<4i8.p.ioi. lofue. Cap.T 1 1 t.i9.p.5ii.cap.xiv.i5.p.dEtf. II. Regum. Cap. X l.p- iid. cap.x X i.p. tfi9- II. Paral. Cap. I (. i<>.p.49i. c-xxx.jj p.47S. Dauid. Pfal.x X i.i7.pag.Sip. Canticum Cant. Cap. I i.i4.p. S9Z. c.i 1 1. 19.P.49E. Efther. Cap.r 1 1. io.pag.Si8. Ifaias.. Cap. VII 1.4. pag- i8z. c. 1 'x. 1. p. Z7S. c.x i.8.p. 177. cap. X I X. pag. 191. cap.xx I i.ia.p.73j. cap-xxxiv. iS.p. iSs. c. X X x V 1 1 I.IO. p.403. c. X L. t. p. 71 5. c.L i.i.p.400. ca{t I.X i^p. 30S, Hieremias. Cap.xxxii.9. pag-4;7. Ezechiel. Cap.i.f.pag. 233. c. ix.4.p. S20. cap. xx1.27.p- 9. cap.xx XVI ii-ia. pag.S27. DanieL . Cap.iu.j.pag.492. Amofus. Cap. 1 1.8. pag. 490. ' Michzas: Cap.v.».pag-4r. Hahakuk. Cap.i 1 1.2. pag. iSj. Sapientia Sirach,JtMe Ecclefiafticus. Cap. XX XI i.i.p.274. c.xi.ii.io.p.119.' Tobias, Cap.11.pag.482, Macchabaica. I. cap.v.S3.pag.i2. II. cap. 1 1. 19. p. II 8. IlLcap. I ii.24.p.i8j. . E Digitized by Googie E NovoTbstambnto Macthxus. iexnijGrfan«ircrinircontrano> uimillorum audaciam, qui volunt eius auifioritatem pendere ab Hebraico Ebi- onitarumjiampridcoiamilTo. pag.388. p. 678. p. tf8i. & p. fipj. de auctoribus Grzci texius, p. dSo. 1. 1 i.pag. isp. cap. 1 1. 1. p. 178.& 181. W.«.p.7ifi.7i7- »a«<.ii.pag. i7p. «cisj.pag. sij. cap. III. 3. p. isp. cap. I V. 18. p. S5t. cap. V 1. 7.p.3S4. eU. ii.p. SiO-Sit. cap. xv.s4.p.7yj. cap.xvi.i7p «»8. cap eod. 15. 1tf.17.18. % n.Exerc.tiecinujtmtt, eod.S3.p. 440. cap. XX. tf.p. xo3.ia. c.xxi. 9. p.447. cap. XXII. ii.pag. 49tf. «4. i7.p.45V cap.xxi 11.3.P.758. cap. X X V 1.5 P-48i. /4. '“^-*4-P-tf37. Mii»5.&33.p.tftf8. tftfp. eP P- 393- I v.tftf.pag.iSS. cxp.x. itf.p.75j. M^.xi. i,p.44tf. 35. cx^. X 1 1. 7-P.3J4. cx/i. XIII. I.p.471. exp.xi v.a.5tfo.p.494. «xd.4.p.495. Md.z9.p.478* Cof. X VI I I.p. 119. eed. I3.p.59tf. Md. * 5- p. 59 5. ead.z8.pag.474. Md. 31. p.tfoi. eod.jg. p.480. rxp.xi x.z. p. 603. ead'.Z4.p. tftfg. e^.io.pag. £39. ead.Z3.p. tfz8, aad. 19. p tf44. Md,3i.p. tftf7. cxp.x x.4.pag.tf93. aadL 19, p.tfS 8. aad.sz. p. £95. Cnf» XXI. 15- itf. »7-p»6-73tf' ■rem 711.711. Aai C3- P yia.p.£i8.p.5ji. P-5SI. P-555-p.ii^ p.yS4,p.yM. pag. S76- p. 584-P- ili, p. 59:.p.g7X. paR-7°o. tiujtrMw , AUt a frAnii vutrfrnutitmbui vuiJicatKr, pag. 1 2 p. 3^ P- >> 2 pxtf7. pag.ipa. p.?y4.p.374.p.4iy. P.4IC. p.4:9.r. fiS7 p. 7H. Ammianum Maiccllinus,pag. £±. p. 722. trmriSiui p.jg. Ammonius Alexandrinus, p. aji. Ammoniiisgramm.p. ?t. ■ Axiacicti Papz decretalis faifa, pag. 272. pag.419. Anallalius Sinaita, pag. 29$. p. 461. p.y 2 o. pag.^Sfl, Aiiatolius.p.47o. M. Antoninus Imp. p. li, Apollonius gramm. p.324. Apolloniiu Tyaneus, p 14.' ApolloIoeuangeluGraiciEccl. pag. p. I zz, p. 189. Appianus, p. p. 1 32, p.i ^ ^.cmendjmr, pag- ii 3- Apu!ei\is,p. 32 8.p.33(>. Arideas, p. ga8. Ariftophancs,p. 323. p.^ag. 0.373.^.472. eiusScholiades,p 949. Arilfotcles,pag. p-78. p. 174. p. 200. pag. 5 ii, p. lll: p. 482. P-533.P- Si± pag. it8,p.^ Arriani DiircrtationcsEpifl. p.2/S.p.y03. P-ii^p. 54S.P. i49- Artemidorus, p. 21 S. p.349. B. Athanalius,p. 79.p.i54.p. isS.p.yifi. p. 7»4. rxfonitHr, p. fyg, liber Ogallionum .p.yi4. Eiijf p.j^O-P jii p.y^y.p.ytfz.p.yza. p.575.p-577-P,128, judicium dc libro Bafilij contra Pneu- m3toni3chos,p. y;o. r yC. BafiliiisSelcucctifis.pa;;. i9i.p.'*9:.p.33i. P-3 79 P- 3 8 « .p.5 Po p-dOJ r.54o p.7 ' 4- pag. ini S. Bcda, p. 2 1 o. p. y4j p.573.p.;87 p.7j'a< dljiJh-Aifr, pag. j 21 . credMlit.u eiiursmta, p.d£9. hber essu sie lacu Jactu plenus fals/larsan, pag.iS;. Bcniaiiiinus T iidclcnlis, pj*. i Sj £. p. : S7. p, 5 1 0. sllsfJlratHr, p . 2 S8 S. Beriiai diis, P- 2 5 t . p. y 1 ^ essu vera frnrenSsA aiJerstsu\ p. 743, Burcliardus, p. j ^ - FfiTf Cariarius Digiti'“i by ioogle CMirias ArelatenfU, pag. ig £ p.7 1 g, Callimachu!, p. ^27. ~ Canones Apoftolici, p. 1 90. p.43 g. . _ • fuUj emmm incerta, p. 67 1 ■ _ _ ■ Capitulare CaroliM.p. ySg. , . ' • Carmen aureum, p. 501;, . Cenforinus, 0.145. ' . Claudianus Mamemis. p. e64. ' Claudianus poeta, p.Sj. . ' i • Clemens Alexandrinus, pag. a.p.a8.p.<&. p.i2o.p.r9i.p.3o8.p.325.p.479.p.yai. P-534P-54ii.p-607.p.7»5- ijkffriuiir, p. 3? p^i o.p.y 3 3 . ■ dtfieiit- Cliu eircaSirts Apccryph*i,fig,2p. p. 7^ errer, p. 114. Clementis Papx epifieU fnlft, p.ay e . P40 1. Clementis CoiiBitutiones.pag. 1 r .•.p.7do. esiliier jiptcr)phm,f. JJip.fiZI* Columella, p. 174. Concilia, jlgiuhnife, p. J 85. tr4>icj- ranum,y. CT^.lTi- Ctrthtpuiienfcjp.^p^c. ^84. ChalccdoHciife.pag.^iu^ Cm- fiAmmcpelitioiiim II. Oecum, pag. 763, Conftaittwopol.preumciale, pag. 764. Ephefamm, pag. 13 S. 764. /ocm ex eim AHii lUu/lriaiir.p.ii^.p.zli.. item, ^6, Tleremmum, p. 4 jjgp.yg/.p.ygg.pyci. fijlm Dieujtfij tfualii, p. ^u.xre talie, p. f6f. de eiui germunuule vunum BeU larminiiudicium, p.761. Dionyfius Carthufianus, pag.32^ p. 440. p. 683, ha/iucinarie eiiu,p.X2,i^ Dionyfius Halicarnalfip. 1 74.9. 1 Sj.p.3 27. P 371-P- 341- Dionyfius Longinus, p. 142, ECkbertus, pag. j 1 6.9.3 1 j. Eliasludzus, pag.iig, p. 141. p.rgi, p. l86. p-iii; p.44j, refutittur, p.433. Eligius.p.s^p.sSo. EmanucTtmp.p. 337. S. Ephrem,p.768. £picharmus,p.2ii. S. Epiphanius, pag. 8. p. 1 04/9. 1 07. -p. p. 1 2g,i 64. p. 1 87. p. ilkp.2 1 y.p.a 27. p. 2 ?6.p. 3 49,p. 3 7 1 . p448‘p.,H9-P.y 3 >• pag. 540. p.ssf. P SS9 P.S6l. P,5l^ pag- ^ pag. 578. creduIitAieiui nimie, p.248.p.fiSz. lapfm in hifierie, p. 1 24. Hedenifmm eim qunlU, p. 69, *y«i;?rAf«r,p.6o.p.69.p.3OO.p.308.p.31O. 3i^p.402.p.4l5.pag.4l7P-4S6, pag. 624. emendetur DiQitized b Go(i ;le . nunAitHT eiM editu Gr, pjg.go.p.(?4,p. 2j.pas.254P.jo»- P2g-g7.9.p2R.fi8«. defenditur Ef. pag. 179. p. 3 40^ . Etymologicum M. p. 1 iii.p. iyST p.;4o. Euasrim,p.2 9o.447.57j. £ucheriusLugduncn(is, £ulcbiusEfni(Ienus,p.z 5 ;.p. % \ * 87.p.i88.p.aza.p 225 P-3il:P.ii6, p-4^ p.^<2.' P-fS9- P-y6» p.575.p.578. P-579 P-7I4P-7I5; ^ tllufrutur. pag.ififi. p.l2^;z7.p.4,8, P-4'^» p.-4<-».p 5»5-p 5M- ■ > S. Gregonus Nyiicnus, p.dz.p. 1 1 i.p.ng, P »9» p.3 90.p.4°7 p‘5»S/ exptmtur, p.l 65.p.ui.p~g7C Grcgoriuj Thaumaturgus, Ncocif. Epifc. p.2J3.p.2lii.p.5f;. Gregonui '1'urouenlis, p.z 50. • i creduJtt.ueiiu nimia, jbid. & p. Gregorius v 1 l•y>«HlIllc!>^anJus.■f^^I. euuefifleUad Hermamm Ep. Metenlem, P»g-4»»^ eiufdemSQntenix.fiue Dlftatus.p^a. P-4ij.p-4»9P.759. GuIielmusDjraiiJu^ p. iig, H. HAJrianutImp.p. 310. Hadrianus Papa, p. a 2 1 . Hcgcfippuifwiptor S* ,r. 1 1 . :o pagzz». Herodotus, p. 2.^0. p.g 3.p.»d8. iStf, p.205. p. 2 90. p. 304. 9.318. P^g-337- P-3»59- p2g 407-P-4»o p-4j4- P-5-i2.pJg.549 P.5 74. 9.581. pag.585. Pi»a.599 P2g 457. dluflratur, pag. 1 2; P.9S. pag. 147.9. 2otf. pag.;73-P.<»5o.p. foftouio, p. 2491 Honiilia in Lucani falfo adicripta Chry- fofl onio, p. igp p I M. Liber falfo tributus Hieronymo, p. 99. AflaPilati& epiflola. p. 771. Annius Viterbieulisiropoflor, cum fuo Pfeudophilone, & exteris figmentis, exagitatur,p. ao. p.i45.p.ao4.p.io;. pag. 244. Innocentius Papa, 1 1 1 . pag. 172. p. 4g,-. p.jig.p.532, lobius, p. 4 lohanncs Caflianus, pag.di. p.iSy.P.aat, pag-lZli iSi4trMiir,p. ^ S. loluuines Chiyfoflomus, p, 70. p. rit. , pag.lLZ: p.l20.p.I2I.p30.143 p.144. pag I70.P.I72. p.liio. pag.iSC. p.t^l. P- * 2ir ^ JSigiurfen pnfnu, ie»pMw,p. 3. p, 4.p. 59.p.i81< p.334. p»g.^ JS- P-37<». p. 374- p.37«. E^iTT. P.37S.P.S40. r 4Uhitdtt9 dc hifiorid at$t fententU aLct aitJ, p.ll3.p.20i.p.590. eitti immunit p. %l2i wiuluiuiiriifrMiuutttrfrttMkmbm, pag. 43° P-7°i.r-7°4.p 7a<^.P-72 7- ritu eMtl» ElcutHju, p.171. Iohannes Citri Ep.p. 308. lohanncs Damafccnus,p.Si.p.a$i.p.40g, p-442.p.332.p.|72.p.j79.p.77?. illMflrmiir, P.107. Un-iDcim*gmtm ftiMritm fltm, pag. o^. o^. lofcphi Scriptoris Chrifliini Commonito- rium, p. gpo. Iofepbua,p.io.p.9o.p.aae.p.i38.p.i4*« pag.232,p.284. p.3°».p.3ry.pag.33°- P*6' 3A4^P-3iliP.49°.pa8 l?.p.59^. p.6,-8. p.gdti.p.77y. lulianus interpresNouell. p. 34 1 . lulius Africanus, traditio emt examinatur, p.29p.ijl. Ulultratur, p.iof. lulius Cxfar, p.i33. lulius Firmicus,p. 407, luftinus Martyr, pag.z4 p.2 8.p.87.p.a/t P.4- P.<^°4- p. * defeMdUMreentr* Bar. p. ? Leolmperatof.p. ^4. p-iit. Leo Magniu Papa, pag. 421. p.jitf. p.;28. p.70<5.p.7jo. tjiudxm tllim dUla mtUwntur, p. 435. pag. 2^7; Lc;; luris ludatciexponimr, p.tftL T. LiuiuSiP. 51. p,88. p.tta.p, j’5o p.64i. Liturgix veteris tccL p.;tlLp.£io.p.y 21. p.5?l.p.;5i,p.5j4P.5JJ.p.i-78.p.;*J. Pg- Lit.qiiacdicinirl2cobi,p.{2?.p. r8r. L.CIcmentis,p.576. L.Baiilij, p. ti/. teat.p t24. «p»»«»r,p.j;o. Chryroftomi,p.$74. L.Mofarabica, P*g.5»p. Lombardus, p.599 p.700. Lucianus Icriptor bcclef p. ? oo> LucianuS Samof. p.?28.p.6o7. • Lyfias,p.534- M. MAniaIi3,pag.j95. Martvrologia. p. 1 77. p. -P 459. P.475-P 49*- ^ Paraphralu Syriaca N.T.pag.i£i.p.t24> P.i78.p.i}tap-i5op-289.p4g3.p.;i8» p.^. jjitjlnanr, p. } 8&. p. { 1 07 rcfrthtHMtMr, p. joy. _ ^ ■ • . Faraphrafu Arabica N. T> -p-iap. (t 1.74. p. 1 78. p. iSo. p.i jo.p.i ^-p. J4a.p.te<. refrthenJitiir^p. 3070 jSSptSjSTl” Paraphrafis Hebraica Macthzi, p,i8l. aliaParaphrafi3^t4r«g-, p.404. , Paulus Burgenlis,p.467. 0470.' Paulus Mittclburgenlis cp, ForoT. p. 448- P^TZi t /im ffiu (mnum, P4S3. . - Paulus L 0“‘. p. 1634». <09. PaulinuSiP-tyS* Pttroniiii7^497Pg. ^p- 24. p. 371.0.489. ^90,p 49g.p.di 5.p. P-4II.P.42 3. p.424p. 427.9.444.9.44». Rituales libri Gr. p. f 51. • Ritual es Hcbr. 448,9.534. Ruffinus, 9.8.9.115.9.282.9.724. mMwr tim verfi», pag. p. I£. p. 1 35. p.l 3 9P»55.p- 209.9.37». ttntfuur, p.t 31. p.i 3 7 P.I99.P.488. Rupertus Tuiticnfis,p.4li s. SAlomon larchi, pag. 1 «3.9.475.9.490. p.49iP.deL SamuelinPirkeauoth, p.141. Samuel b en Mcir, 9.654. Seder Holam Zuta, p. 2; p. 1 8. Sedulius, p.4Sa. Seneca, 9.85. Septuaginta Bibliorum interprete», pag. 7. pag. 1 50. p. i4i. P.1 45. p.403-P.4^4.g 4°7.p.47y.p.3 34-p.2; »«r«r»r, 9.148.9.452. • Synefius, pag.78.R0. p.8«. p.84,pag. J HHjtrmm- 0- exfUaxmr, p. ^ p. 48, TatUm» 1 T(;^i ii«>, libcr(lcChyrraa,p.7<. TcfmllnnuS)pag46. p. 141. p.^ 1 6,p. 3 39. pag 5IJ- P.5a4 P 543-P.^4.ii.p.67.p.477. in Mall^het J4**4T, p.g4 bu». * »4** An mos accumbendi notus A»rit temporibiuiV trarcharum. Accubitus forma. * 49Q» Acetum Chriftu i qiubus exhibitum. ^4;. Acidu>. ISli. UtrUcoo hit0c loooftaa «dola nonis tefttaooijt pro- batur. knfi/u noo Acrofiichis Sybilltnae. ProiuncianuD coftodiebsantr. Ad^ rarria. De ^gydeuerfU idolis» Si .^«Miiduo loca. £macioceofuum. JE(tim«rio >0. argenteorum. .£ras faccrdotalis apod ludaroa. y^4d*r/> ludaeomai. Ajgapar. T» A^idr. * de Pitrei 0« *A)#« y A>i'#f. •m A,fsS^Hr. tu i^eu MfeldW. A>«'«^«, aqua loftralft. A>«^ude, pars Litvgiat» »4Z‘ aal. 2± 770. H4i iiZi iil; AyH^T^, VOT Ipiph. ^ Cur Anna appcllemr Pomifer mai. 14}» Curad Annam addu^iiiChrilius. 5p4. An pnmus Annui pra'dica(ionii CbriAi caiOcrit cofitradi^jone. « AnnarS. P. lieic^ annus. Anna» Ctipkx prxpoiirui J. Lucu. 14», . Anna prophmQa non virgo monrilis. p.i g ^ lyo, Aiuiicuircnus nutnccauopto completo. ail. Arnfa^ro xi;«fr. Anni A''^^^***dtAUtandcttm. 10. AVsAf promone. Si. Antiquitas vera bod ic oppugnatur obtentu modtee veiutUiif. Aoionitti PiusrexSyti*. Anconitts Conful anicCbnAum nullits . Aonfti VII participi;. A«appr«itf(s<. ^s. Apetenvidm. fo. Apopborctia Gentilium. Aro^pndwP. A^ktu, Aptf/ir. a^o. • Ajss^ fcripnirarum. p,i8f. >99» IO». «7*. 4c9* JO. - . pf' ApoHoloscoUataadmirandibeAcficia omnes, api. 51}. Apoftokomnespircacoieshominum. i^6. ai7, fX*-. A;r»av0ir e Cantico Simeonii. tga, ■ 378. Apoftotama uzi. $71. Apoftolocttinihotui. <71. Apoftolicus. j lA. $18. ApolloUtasproEpircopitu. jiy. <70. ApoAoloeuangelia. 177» J73. ApoHolormn quispnmus fuerit vocatos. >41. f7S. In Apoilolorum pari poccftate tuit prxctpiMsfao- ffu nor Petro debtus. A)tJtiitL7m res fandbficatc , non fandificationes. AppellitionrsaDeo impefitx fuerint Mu,iu7? M A^kipan wi len^ A)oro sri(n«5n. MndktigiUrtatc orrufture. Agrippa rex. Agrippa lenior Jk hinior reges. A ichmalorar chx non reges. AtyuMMm^^ft i cribo ludx. AUballium vitreum er quo vodnt Do. Alibaftrun hAfCium Conthodno datum. ■ Alba vrfiis lacerdotii infigne. Albus color inter infignia regni. AkjifHf. . Alimentum rpiriratk. Allegoric Parrom docent 090 probant. Altitudo oioncts Thabor. AfdJU^tt panis iucharifliaispiidBafiLiiim. Aro7T>ANr. Arops^id. Ar«c^v$^ vf«U«r. Aruouirsd^ de hoc rscramcneo. AndrccAiidxmo-iohaQai rerpoodeivr. AtsiueAia/. afp ApeUariones eius qui caput crtt Synedri/. »41. AppclUtioncs Deo proprix /eruis cius actribuex. i£%, Aqox nodbi bapitlmi Chri/U bauflx miracuioCa vif. »51, De Aqua & languine manantibos i latere Chnfii. dit. Architriclinosquis. 174, Accbelaut relegatur an. i o. Chr. • ^ a 1 . Argumenta ab etymo falTo m te controuetla duci nonpolfuDC. ayj. AfXfii‘3nd,(iA7n^ittti&ti'm, 3I4. Af;i^i wrAfumtutntTJi 8c «pjd | * t Ap^^spaCVvoxluaiiturproEpilcopistaatom. 7tfoL ArnaldiCalauboni vita Sl morS) li.40.41» Arciculx visineHscsudfod Articulorum vis male neglcAa interpretibus. i4o. Af vas nriMT apud luUinum fi8. Af"f- 5jO. AfniihwnQ', A^uSf & «bnueic etiam de sli)t > qu»n monachis >2«* • Do Digitized by Googlt De ArcetanimmoUi cuInilocusEpiphamj. Alidxi non quarti rc^a)udxoTUm. Au^uAus non mutauic mentem erga ludvot tununChnAum. Auguflnt Chrilio tamulvtir. 1K 4yS, At/V.r7i7r ri Av3irn!er fttC.lS. AuguftireueriraaiaabUjueaiet avpttjt. ats, B. BA«Jed. pag, it* miHf. p. 8a. Biptilmui dicitur vita. p.<8q. BaptirmoscurpropntpoTMTiu. , fo8, Tiro BipuTmui qoim Euchauftia dicantur fijcliua, p. ^78, Baromj fcoputinfcribendis AnoiIib p roK srtificio(aciuiMt/«^r,p. M}.p.7^7. ^ fifSm sUU, cius ifiirnuiio paiuni certaj p. i.a. p. error mloeo luilini,pH4. itern p. »7. error io erponuonc oraculi laeobr, Zi IZi Enat Hrpe Lutne veritoni auc L X X- adhatrens, & ncgligens veriratea Hebr. autCr.p I >. p^6, p. n L p. I < f.p.4ga. infignit error ea ea caufla, p . 676. errat circa Herodianos, p. 42* hiftoru redafta tn prO" umciam Indxz, p.jp. in fupplicio Aniigoni, circa lud^rorum, 1 ’ 1- « r. /I. in loco Syneuf nurc fallitur^ p. y8. errat eirea Mercurium Trifm: dtoracola Sibyilma^pag. 2^ P»»7.P. iy<. maleaccipitlocaVopirci, Cice. ronis&^iot«B,p.^p.2t.p.2». Cabolu am incertas kifiorias vc ccrus relcrc in Anualn^p.^ a, errat arca genealogiam CbriBi,p. parcius admittit quam alij,p.p9.p. 178. AuguAmi tocummaletralMradderenlioaefnnn. narum traditaoaMiii,p.2Z2 ConfiimatarrcA^ Baronij ludiciu», p.^« iecoi pag. loa. p. ifg. Neceflitacem imponit credendi miracula vana «ur incerta, p. ^ . hxrcfinCoUjrndianoruminale ceplicatT^ioy. male fidem habet Niccpboro Callifto & id gemit feripeoribtii, pat. lo». p.stf7i Nouatorea app3Ut ,^ui recentes ^bulai nea probam, p. m* error in loco Gr. N)d&nj, p. xiz, errorimmanisdeafcrris^Tnonialibttt u%>tecr^iIudgoturn,pn4^ p.r9o.p.e4g. itmii.M«i ;. “»l« ttgumentjmt ab omnipoieotia Hei ad probanda miracula Incerta, pag. aii/ dirpuiaoade.bn.ux Uc.prxnanna&ardincd- «aloium Crucis, impormiia&ineonftani,p. ii *. ' cccii in rccbid Nicolai Fapx St oliorumreieniro.in.asd. »;idiptri,|jreiiini Iudaicaium,p 14} p.aSi.p^p.p mos B.mlaudanwiabuioliiiu. p. eiui obrcruaiin arodens , p. hillonam de vocaiione Apoltolurom, Gmilcri]; amnet irihic adpiinuiuin,p ifi. ae4.a«i.iao. Raiioau pro monarchia Peiri, id eft, Papx afr /en Ah.icUimonia Patrum parum fiima, pae.so.. p.a<7.p.340 p.j4l. p. )jo. p. j I <. p. jM P'70C. erdeivm. R. Iere omnea ad Monarcniam llabilh* cndamnrcruntur, p.apa. p ;4p; ceror circa ingredicntes ptrie^lat, p.^oa. circa iwmen Apomilni,p. an. eirorincipheando Msiibxi loco, pag. rid.Jnd*m»W«i» <)ux(lioni]ia etiam puJologicaruminS. S. lacit ludicem EccleSam, p. a | g trrat cicca rndliaa MmDomini,p.3)£. creor in bgnum loco SuU .«at,Pi4i. mi(jniiitergaK«umGr,Matthxi, P «rormioto CptilhleroCf :445. p.dpi. in miloeia Euangelica pamm interdum accuranif, p.QfO. tranllacionea limieam lu- daicaa oppugnat alienis telis, p.4dp. fplendo- itmRom.aulx cenant irinsItrreadChtilhiiii, pagX97- p. 49^ neglexit oflicium Ilium in de* (ccibendit rebus Ecc I. pag, ror, errores varii orca nomen Miira,pagj »2, hallurinatio 10 oftulo ludx, pag circa iimcnera qui nodus (ogit, pag, j, Titi , <01, injiipplicioCimlli, p.dcQ.dio, circa rinnm myrchacum,pag.daa. circa acerum Domino propinaium, p <41. abinicrptctibmlibraniin Gr.deeipiiuf,pag.d)o. a. /bpe. ciecaCtmam puram efrai,pdda.i?d).i;d7. circa pocettacem folucndi, p.pps, difcrcpac i BcUaimioo, p. psp. p-TJi* da miraculis parum caute prenumiac, pag' Zf f' Scripiuratum oblcuritatem vere ob- rnuaos,faciliiaicaeatuodcmmaleta« vt diSeranc. jif, Bcllacminui pciftringimr, p.,j . p.i».p.i<4.|i.^ p.l7a.p.t94.p.agd,pjgl;7.p.;l9p.,9,.p.cia. , P-Vj P-m P-7t°'7ii P 7Io.7ia. Benedictio, Bcroaidi iudicium : 0,* Kvfiwfrr. K uept 10 luuigeb)! pr4 tribnro. KW^vo ,7,, Xax;er,4pmiamw. i K«tfofiat^C«mmithi4, Xari/pdiac dioMtipadioave, Kexnir. Biibhh iiL ■ sh 51V y>*f Digitized by Googie Eiicluriftia ^ tiMngtliiwi lioguii®niiutti| pr*17« E^wfix tiMrufffof, %q9* £^*/^« F. isL f.>7<« 41«. ■ ilL UL ili: azL !12* ilh 5»1« IIE- FAbidzderaortelodz» FeitaBicchimcorelanuario^ De Fkv k C briflo oialcdida, FiguraczlDcutionci&mboromanpnlUry . Ftois mylicriorcoii Dc Ftoui; Sabbati (Mtartf Fons Aradi, Foaiinrptlunca nartnicarii exortot. Forma repnlchforuailud^Koran, Fradio bofltz in tres pai lea, FraAio panii non rxcludit atteram rpeciein^ Fra^o lioftja in nourni oanes, _ Fiadio pants tpod Ucoraot & cibum & potiun compieditur, ^i6. Fre^ntubomiotiminlodza, Furor feromua iditcanam 4t mitiiii Apofioto* sus»» ap4* G. GAdaitoe In aeiro*porci, gos. GadaranbsiSrzcanks, goi. Garnerus & coniuratores calti iolenmt«r> ^ G-iuIonitet, ict. Gelemus intcrpr(fnoraro% fp. Genus maternum pro nullo apud Tudareti l a. Gentes fenuri, opinicfauorundam, a. Ceographi|(3 Orbis drucipuo per AufoflumEuo. Gethlrmani; Ac ibi adiScacaxdcs, fgp. Golgotha non Oolgolcfaa aoii^uam c5e pronun« tiacionrm, £x4. Cnunt ftthttMrmStdmhit po. Gradus in MyOertji, Gradus circa lapiet, CrarooMticervmrcnttotixacToecabZbO-, 4K-3Hb GrxcavertioQocarQf, Ut* Greges ouium&oAu iobdlp» iy^| DcHetnerobaptifli^Upiphinius* 2R« Dc Herode judtCMim. £47« Herodes vete Te juJxum pfxfiitit. ;8« DcHerodispoero^ntermiameiocciib. ipa, rgy Herodes Iuli ino xqualis Ptalomxi rhiladclpni.i >4» Herodem vita piodi; Crr.tilrm. 2^ Herodes Giiuflibus magis fauitotun) ludais. Ul Herodii piogfoiesimn ficculum cxtmdia. HerodcsnotialieAigcoa ae. 1^.47« Herodis tempus mortis. ifiS. Herodis liben At o»oies> aSa. Herodes non de trtbu Ioda. S|. Herodes femper tyrannus. ao. Herodes AntipasEihnarcba. a^ Herodes quater Romam venit. fjp. In Herodem oiulcxcooipirationrt. igtf, Herodianonira error. 46, Herodianoiumnominacio. 4$. Hetodianorum snftttutio. 48, Hetodiam a quo Herede. 4R Hildebrandus eudoc pcactpuua Fomificia domi- ruti onis in Keges. 411. Hildcbrandtna dodtina. p. 411. Hildebrandi diftatus. 4»« Hildcbrandi rpiRoLa, 4>a« Hippodami duo. aoo. Hiftoricoram mos inTarcodi obietoationet d rt naus. ^a/ Homilia in Marcom oibnia Cbfyfoftomo. Homonymavoets, Hooto^«)s4bp>rtiCcpi ChnRi. f* Deboractucioxloius. dAp, De hora Coena. f 1 a« Huillut&HiUelandurdemfvinuauu. jio» HydaTpis vaticinia. 7 An hymnus didtttsCt diAus aosc renaooes CbriRi anpoJI. «>0. HyiTopiadqocmvibni. <4^ DcHyflbpo extibris Rabbinonia» H YrArmonla™® >ntiquitss Atetitltaa, aJHebdoma* *°>gisaantc P>^«ba. Hebraica eoce* Xcoioa^ari Ctaca Ctymel^ 6, A71. gtapoinmii. I • IAddus Neh. 1 a. f 1 . prioctps iudaorsm. «im Idaa. tf« IdioroaBccleiumFtinicaroru» bapcifiiMioapfcJljre fJmtm» ST9* Idumaa cfftfta partludaa. tt* IdumxJ cenu bamur ludai. 3^ TtMTu». .i;> •' 3^ Ictunia &abbancaluJaorum. ode. - Illi IciuitaCrctenlisconluutur, p. & leq^ent, periti ingtrur. p* aoi.Atyog» Quomodo vrbs leroiblyoM dicatur Vmbilicot Terra. . . lAI» Ioh mnis corpus SHsaitea qaaMotranllattttn. ui, tebanoes Bapcifta fita mooaftica non dedit inic tiuns, , v _ ilis lohaiiDcanon fuic jnicnis qui nudus Ibgit in fin« done. (1>« loiunncsBsptiftaauAorvica aufteriofti. >40. lobannis veraemAtvifius. wA.. tohannes iyaibolura contemplatioais. a2^ Sfi. Imago bapiiiml pcimagiatbi». IfUm* 4ix- StUnn f^laritc proHng. 6t rna Tcfte Chrifttnre* norr.* a*u' Pc immunhacc clericorum. 44^. Imftlts, «^7^ impcrfr«^x phrifcs acclaoutionom & infcripcio- ftum. 447. Impijfoidtfferemism citra Scriptura». jlL JbATfmemtMX, t a^. Peingrcdifnnbaain domum per icgidat joi. luifiMin rrsDionyfianjc annomm Donmi* lotf. Sunccen»! hillucmanooea. ~>t.» 171, Mbumenufupplicii cum (i^plirio affligi (cpulea I «).nd lodzoi. »5f. Interpretum vcrhacpiopadocciUcri debent Si.S». »73*»4- ai. I»fgni Cracif foliditat indetribilis Paulino* ^ *f . De ligno Crucis, quod Romz vtlMur. at?. Liuitiz veiCTum. ^17, KfT*f}Pf 3f C. Paelei An^iuu iiima do Arius r6»ti3 modtHia. 484. Loeui vle^^Bpud omoes Gemet iicn nobihfi’. jnurnra ad mioacnii^ fomnum. lmTd;TAoe, iroiiu» tont Ar.*»bi». De ilio tiM*«ne qui fugic nodui in fiodooe. Judcslrdieioius. ludz urum cum Romtna coniunAio. JudasPjtrmcbA babuit Cor ludts Clirilium Hc ouul.rus. a?t ilh 114, UL 17. lili An tu J rorum Poniitcx ex vlU occatione reftem Ucciaiet. 497. In binbusludznrum extinguiturfimiUa. 1». loliidacribuiegnufntionptrpciuoa. a», Jodrorumodia & Simantanorum. Cur ItidriQitiiinmad Pitcumaddoxenint »oi. Aa iudziuiparalcuus acamibuaabAinoertnt aur iriunaiint. ^4^ imUm latius aur aneuftiut emitur. Ao ab iCgrptijs Jiaiccriot ludzi morcooi condere, Metu condire. gj^ lodxregrum dtfrcitin Sedechia. ^ i£^ ludaic irum Synagogarum van| Scbcliduoi* jit. ludz o' um odium erga pubbeanof. * 04. Ittdx.i doplrv. ludza in proutnciam redada. ^ luipucUarum^nA^p. 5 9^» 141. 22. iiii fini 4«g. 142s 2Zs aiL at». LAnificmm ft textura olim ad mulierum roram pcrcmuit. cgid propne. ^04, 6o<. <5or. Itaplos bomifMs. to, Xi6» aat. m. liii lii* >to. iilt aaa. , in Scripturia«si^^ri(j j id Grzca, Latinos renuv oltm palum muUcdui. Latina (inroarztcntmaU przlau. /UsapeirtTac ciit«>«Mi*f. de cautu Puloorum* * Az^hu. Laurctani tranflaiiocubtculi. Laiinz biicuz przUantia. Lingu irum trium comparatio. aaa, Quzlmgua mtittiloOatt»d, As^vr A&^e Kieiau. Longini AAaapud MetaphraAaiii. De duobus Loneinia Lonomtnoum Pilati et cpaacon/Mcrudsnt. Dc lotione pedum Apoftolorum. Lttftrum condere & ccnrum agere diffetanr. Lox> Lynceftis aqua. * , Lylauiz Tetrardoapfurru. ^■*^-yl*niar rctrarcbzmetninentLucas* M MAjIadupIrt. p. iji, M igi ?ndc adueucrinf. 1 ko. Magorum aduenthS. MsgiPerraruro&OTzeormndincrS. lit. i»o. Quotcmpotit Tpacio magi Bctbleberuaducnerinc. i8q. De Toce /ud^r quzdam obreruara. Dc magorirm numero 6l nomiaibat. Animgi Reger. Magi PVrfie non Arabe». ^ Mcyv«f lli 12^ CurMaKiinuiImp. Ladae loqunnn eft iaCoi^ tilio. ^ Maoia. ' ^ An Marcus a Do. reccBcrie, 11®: 349» Manz punficano. • An B. Mana Chritli rangutoem conegerlc. Deo^rlvrMariz.AVriijn isa.iat. AnManatuicexcmpUim i.vit» lecundnm fiiblimc piopofitum. 1^1, De S.Manziiarimtate liber. yj, • 601, Mjiiian lolephi auua. lOf. An Sacerdos, loy, M itimz coniundiom rnixfma fuccedunc odia, ^ Medttactones piz w hillotiam noa raro vei fc aft, M y>*A>i H mesuc, Mens. JUf»pt '4lr/lu^f4Crdy m^lC4, ^'"fdffurnnMlu dc przdicadone verbi. Mi '-f.cujCgnirn tTwAa^a/n f bif ruAit Mecaltpfis duplex auttriplex. * MxntofuiFup. MiTv^e M«7uair>|ic <3Jir MtruAi^fieMc i»ds67»7K. lilii ^ 122^ 2l* 112. 112. 2ja. 179- ,414. nii JT». iZi* i Dc Dlyi;,, d by Google Eiichiriftiadicinir^/M, I??i Eiuncclium linguiioinnil>*i prjKiicttiniij **4« Eoangdiitjruman roarcnfM» in Ti(ionc Ezechiciis liynificctur, a 5?* Euangcltliarum (Implicitat & dtligcmia U ezp0- nendisDoimni appaxiiionibus, ^4« EuBomusLocrvt, fuKinf, 37** J7I. Ef«rfvp«j.^V, ^ Exempla fimplicif narraciomt & ttem cta&x in Senpiuris, ^ *37» ^MitMranaf, E'iu3p/tfi&M app- ExcmpUbaicologi* & mululo^ij in pueibui ?a- gaoonun, 1»«. Sf. De HemerobaptiflU Epiphanias. 79. De Herode judiciiiin. 24f* Herodes veie fc judzum prarflitit. 38, DcHrrodispDeroiniecintajncKKciio. 193. 194» Herodes luQino zaualitPtolomzi PbiUdcIphi.i ^4» Herodem mapioduGcr.tilem. 73. HcredesGenuIibusmagia fsuitquam ludzis. 37» Ucrodiiprogeniciimra feculom extm^ Herodeinoiialicoigeoa xj, i6. 47. ** • loft. 18 X. ao. aa. F. FAbttlz de morte ludz, Fefla Bacchi meofelanuane, Dc Ficu i CbriAo malcdiAt, Figorarz locutiones &vcrbonimasnpnIlx» < Finismyticnorams Dc Fluui) Sabbati natorty Fons Aradi, FoAsinrpelunca narhiitatis etortus, *De Forma repulchrorum Iud»icomm, Fractio boAiz in tret pai ict, Fra AiO panis non excludit alteram fpcciein, Frs^oooftizinnonempartca, Fradio pania apud Hcorzos & cibum A: potum compleditur, ^aS. Frequentia bomioum in ludza, 1 48. Furor feremiua (cnunnam it ouritit Apoftolo- sum, a^ J9«. P»Z?: «'• »4<- 87». ilL I»». JOI. 301. 79‘ la. a. *(9- 19^ 5 G. GAdaitno In aeroporci, Gadara rrbt Grzcanica, Carnetus Ac cooiaratores coelii iotmatirj C.iuIonite«, Gelemus mterprei notatur, Ce nui maternam pro nullo apud Tudzot, Gentes fcfuari,opini(fquorundam, a. Geographica Oibit delciipno per Augtiflom 1. 149. Gethlemani; & ibi zdificatazdet, ^40. Golgotha non Golgoltha aouqoam effe pronun- tiationem, 4i6, CraiM f4$Iitt€rii 6^ fimiliSi 4^0, Gradus in Mylierijt, 5^^, Craduscircalaproa, 5^1, Graounaticorum fentemiz de eocc nl^r^t 45 a. GrzcaBiblia compta, ^ ® GrzcorumiudkiadelinguaRorosns, xit. Grzci textus Maiibzi au^rius ipreta nonnulla» _ pae.aBK. Grzca verno noeatur, n Greges ouiurnoodu (ub dio, 174* u HArmoniinsm antiquitas 8t vtilitas. Hebdoous magna ante Pa(cha. Herodis tempus mortis, Hetodis liben Ac nepotes- Heredes nondeiniiuliidz. Htrodes femper tyrannus. Herodes Aniipas Eihrurcha. Herodes quater Romam venk. In Herodem mulrz coolpuactones. Herodianoruffi error. Herodunoi um nominatio. Herodianorum inUtcutio. Hetodiani aquo Herede. ^ Hildebrsndus aufior ptzcipuus Foniificiz domi- nationisinReges. 4Xt. Hildebrandtnadodrioa, p« 4x1« Hildebraodi diAaius. 4sa. Hildebrandi cpiilola, 4sa. Hippodami duo. lo#, HiOoriconm mos inficrcodi obreroationes i rt natas. Homiliz 10 Marcum cnbaz ChryCoRomo» Homonymis VOCIS, kiyi. Homo particeps ChniU. De hora cruciwonu. Dc hora Ccenz. Huilluf Sl Hiilel an ciufdcm viti nomina. Hydafpis vaticinia. An hymnus didusCt diAus ante Ccmoatt ChniU anpctt. Hyflbpus ad quem vlum. DcHyiTopo cxLbris Kabbinorum. '7t. M9* U f» yia. JIO. 7«» Htbrai.» .oce. McommoiUn Ci«» avnolo- I • IAddusNeb.iaas*princepsjudzorwtt. «so. Idzz. 2Z; IdiomaBcdedamPunicarutu» bapcifiiuimappfM^'^* - IciuitaCretenliscoahiutur» p. A fequenc. pcrftrmgirur. ?• Quomodo vrbs leTofolymi dicatur Vmbiliciis Tenz. ^ toh mnis corpus Scbaften quando tranflatuin. 343» Iohannei Baptifta vitz monaftiez non dcdic ini^ tiuRu . lohannanon fuic ja. eois qui nudus fugit in fin* dofve. f9^* lohanncsBiptidaauAorvitz aiifteriorii. lohannif vemtus A vt Aus. Iohannes Tymbohim coneempUtioiitt. loiutban Par. parum accuratus incetdum. lorabajorami regia filia. De imadne ad Abgantm mifli. Imago baptiGni. De imagiiubtll. ilRi 412- sio; >90« a#i. lof. >0^ 4M« DIgilized b> Googie \UTt^ plarale profing. de nu fefte CtiriftieiTe> norr.* ‘»i •• ti*- Pe immonitite clcricemim. 44}. inipcrfrom dffrettln Sedeehia. tf. ludaicirum Syrtagogaitim van| Scbelicluai*. yir. ludxorumodsumergapubbcanoi. llWx.1 duple. ludxa m pruumcism redada. 4^, lasfueUarun^inAaf:.?. ^ J ■* LAnifidnm A irtniis olin ad malieroa roraoi peninuK. doT. to. 53^ >id. Ax|t«t.9;pA’. _ peninuK. Ag|(o*:V cuid propnr. 605. Laplut homtius. Latina inScriptoriaei^fndj ad Grxei, Latinm fcrttiu olim paOim Uiulic^. Latmi Imrtti exteris male pixlau. an. AASpMAiateixSMsfiOt. dUepei^t de castu Piakoorum* • Laureuni tranfliciocubioili. Larmxlin^axprxttjntia. p. a|g, Pnpu iriim trium comparatio. nx. Qux Imgua m mido Ouca prxccfiertc. tat Ad)f. An iingua aliqua potior in fite» ii ouam alia. tu. LegionrsRo.noii. 142. 22. I2S- JJ2, >;1. Dc loco vbl trfi P.iri ncg.tiancs udf . 1>« locuiion 9/j.u. |SJm i>uuid. TTifanjr. Aif0( Kiem/, Lane miAAaapud Mctapbraftam. De uuobu4> Loncinia Loiiom^nuum Pilati ee qaaconjurtudane. pe ioaont pedum Apodoiorum. Luflrum condere St cemum agere diffci unr. Ltna Ljrnceflis aqua. , Lvianix Terrarcbsplurrc. CurL/ranix rctrarcbxmeminencLucas. M MAglidupItr. p. Migimdcaduenerint. i>q. Magorum sduentbs. MigiPrrfirum&Grscoromdhierfi. it». i>a. Quoiempori» rpacio magi Betblebemadocncrine. i9o. De roce qnsdam obrerutta. Dr magonini numero A nonuoibua. An magi Reger. Magi FVrfir non Arabea. ^ Mreyv«/ivHf np, Mart, ^Dc Migd.Jo ealiftits AMagdalcL Magdalcna reaiiAAaB.:roo. Mali an accipiunt corpus CbnRi. Cur Marcianus Intp. Latine loqnntm eft ioCon- , “I. Manu. * AnMarrmaDo.recdam fublimc piopofitum. Dc S. Manx nariuitate liber. aa MV>l«d»r. • ^ Ua^K,. Miitoan lofephi auu». lOf. An Sacerdos. lOf. M iiimx coniunAiom miirfma fuccedunt odia.tp. Meditationes pixinhiltoriam non raro vttfc 151, M )aVinitz/£|K. H *o;o'a»i mrTUf . ^ . Heoi, Jf r«/4 uMfirta. M9HfuP:m dc prxdicationc verbi. Mi^airotwr. Mf n^. Ai fTmXsftCeJti t iV I If mAa Meuitpfii duplex aut triplex. ' Mi7sw,4at?«f. Mi7«Xirs|ac MtTuAmpt ^ MaioAi^U^ l^driiTirTH. lilii ^ >>o. i c«n*re laott. i. Mos orandi ad mcnfamcciain apud Paganos. 79» Mos f aipturanim > numenia per panes eltre^ Mos dandi eulogias non eomimsnicaotibM, ^aa. Mofiodatcus,pr«co crimen pudendi declarabat. djg. An nos leaonim mcUniarinm l Rumami ad /o- dcoscranficHL 4*9» ’ Mosfepebendiin lateribi» crypearara anomulnd Teptuchro Domini. Mos veterua mentem fiiam fignificamim non fo* Ium verbis fcd ettam hCtu. dftl. Mos tollendi k patibulo corpora punuormm ante^ Solii occafum. Munfierus contra Ma! do natum defetifiis. Mululoqninm in precibus ingratum De«. Mulieres in oftio tabernae nli excubantes. a Iza* Mwoof. T4T. de Encbariftia. aA/uor j^i^icide. Myllcrium pacts £vniuui. Mvfikuf •mimUg. Myfiena variorum Deomm. Btusxyo^i'*. 550. >ii. liL iit ] chic ablaaar, Ncuniiuim mutatio apud ludsrot, NaycMjunn aiuVn ia £uangeli)a« 4I p. De nomine ^ lo. jtx.jia. }X4« Noncanomcnmooncoaftnngic^ lam inirMo’, . yfdl» ifmctQ- Creatori, NpttaTocabtdarci)ctest^exvfuBccIeiar, 47^. Noutun Teftamcntum, Numeras clanoram in cnice Dominif dfjL Numerus annorum virar Do. ^ 44^, Ao iiummusptoytmf/iiiridpfnfibmimcnMso,4^ t i O. ' ObUdonesin vuim Rncbanfiix, 574. Obfcnncas^ozfttoaia de Sabbato liecnndo.piimo. Ifit. 0>«nnsur viid 004. Officiofa mendacia, T«' ftiKspiyntTrn, 1 ig. Onwr pro domrnitionc aut regno, a3f.i40, 04i auCCmim, Opdo Centurionis in miliila Rom* Opus cx voco magis mciiioraunSeholiafttcit, lao. Oiaculam Delphicum de Cb. gr. Ordo inter Apoftoloc cum DocmBOTcribaKS, 310, Ordo manifenadooiiBi dema, isib Ordo inter Epifeopot, t#r. Organa in commnnioneta b Deo ordimea, yo7. Ongo'mnltarnm traafpodaoinim ia liM vett* 444* Origo VOCIS nQ/fcriMn, 541« c PapaVicedeus. 4H* Papa pnoiatusignoaltConcilioNiceBo. ZlL» Papa Omnipotentia Pontificia confeiuator. 4i^ An Papa (olus ins habeam EuangcLum communi* canni gentibus. 1 1^ Papa pnmatna ignotus Concilio Conftintuiopo.. liuno. Zly* Paparnm Utera ad Concilia. a t y. xuf, DePapaihpraConeiltnm. Papam DiQttized by Goo^k (fieropraConciIium ,-«flhr«e4rfij|jtatii, 484. dcfi^nataliquandnOiMihifiv. 574. imcrtiucD ib.a comnMinoratto Chiilti, • .-.9' 57p. Ev'(badici dc totofefto Atymanaii, '4Tf. ■ • 4*». Vaicbata uaer bapcirmum & paHioocaik ^^6, ■ •)>. , '^4j*€rt yir^4 foret*. % Paiior. . PacrciquivcabaScripcurar ponoatcaariuB, ne^ ctpM)um,nil probatu. 44^. Pein corypbjtui Apoitoioeua. ' G . pcrripuubaas cc^»«Matftsaciaadia EccleCaihta .. da^iUk Ao Pemis feherii Malchutn,qattOalilxvs «rar.jxa. Peui primatus xcati attiibuMU. Pctfus Apoliotoium. |ya«4;t. Petro noui nomina impoficio. Peut prxrogatnueespcnduniitr. ^^4] Petn aomta dodmucHildebiiadinx obtenditur) rctnisiuous in altum ducere. Feui 5c aupfauk» Dc Petro Capite Eccl. Vilibilis. Pccru\ bis prxfes Conciborwn, ^9- 7<7. 77. Cur Petrus iit lUc rous quilotjuhar, ^aei ieruor. »7T. Aa P«B«. Ap.ftoUii Alit «tladjiorun & Geftt^ DcPcuomaiurchaiBBcdtrii. lll' Peui ipad ChryfoHonwm. fie Petro Apo«,lo,u™ot.. J4. ParriarchU^TVbcnadennsApofloli. jitf, A ‘Pairiatchu «quidam Alexandrino A Coriftant^ natCif pro quauis regione. 4^ Patrum ha)lucinaiior>es. ■ “^'‘114.11^ Pactum bguiaradiAa in homiljs. »48 Pairu fciipta non fempesad v.uum re/ecande 430 Patrum fentenitz de peccatopetti. # •" * 4 4 a Pacdusvlcispro^nutctttbtis. Avt PtUlM-Apettofos ramum Gentium. 711 An Piuluiinicrior Petro. Paidi exemplo parretvmtha P^anoiunTirtllmiiak •xeTadoiiffs ad religionem Clusftitnam, t±g, ,1. ntoftAj. ^ jjr. nidsArAV ? ufii/io, f 18. *^f^>:*f** J57- — niekxirM, ..4 TWVSWi'"- " “ PcrGtuin regnum fub natiuitite Ch. nuDom. io{! Deperr.arceorsmCb.inclinjiuc, Pcifijlon.dzHcr.diui« 1 — i::-.'' Pete, nunquim douiinationeai »t iniperium de .onotdt. u'. . xf , . . .or.4o<' Tur.fW^Dei. Peertu rymbolum adbonit. Petnu przUtui oon nmm eonfeSonit, Peoi ztst. DcPcui4a54» w V. PriofTps ea notione <)tta danunaNonem^gaiBcar^ nrc^ue 45f> E. I-icobus Tiirim, • » 6tp. Pejui, aof. omini ex ^gyptOj Rr^nm dtadem I album, * Regum imibus ruius, Rigiiun. Petii apud Ambrofium, Rcuqaz hodiernz, ' Rcparatiolapluthooiinif» . Rts per fc boiiz infamantur, D( Refurie^otiC narra uonesEuaogdiftanim com- parantur, • Rtueienualocis facritdebttt, Rituales Itbri varie dcprauati, R: tus piopt ie attributi Ro. Vpifcopti, C ur Romani fuilinguam prouinci;s v^ Piinr m. ‘ Lu t49r m aia. s. 5Abbitbum magnum. De Sibbati cclTittooe, De Sabbato rcfundo piimo,. Saccus lugentium ludzotum, •^jcerdns quo tcnfu dtcatur rtn/iftrtctefmti. Sacerdotes apud lud.roluoi nobiles. Sacerdotes Indzorum Macchabzi reget. Sacramentorum operationes dtuerfz. Sacra fua occultarum Chriltimi. Sacramrntavir lubfidia. StfrMw^Modiucrtanofione- 541, Sscraments viatica mortennom. Sacramentum & gratia Sacramcftti. Sacramentum alunt. 122: aad. 119. Ui to. S07. Sil* iiL 174. Saerameottdn calycis. *- Ocv- Sacramentum panis. Saeii codices cgentCiitieets Sactificiun, SacatSclum commemoraeiofiia. 17T* ^lacrisLstinisConlUotuKreolificriCblifit, i>7. Saccum fflcncium. 4^4 SabmiiuacaTriliot SaliM per Chnitum folum. pas. 1 1 Samaria apud lohsiuiem pro Sieliir. *s8f. Saiparitanus pioSiclieouu, iiy». SamueInooSaceraoc. Sancum Dotntfsu d.)bu erv* SanA viri non primatus Pap* approbaiorcf. 7C4. Sas^iis, ter. “jJt patres liortantur ScripnitUf reirf ere. 7^ Sardicenfe CooctUtam decrer, n de OwitroawS ^ IScerettdRum.Ponu6tcmttfcne. idenaiud*. tifitAugultino. 74i. Sartorum m cooictfodit eeflibui , oon idem'^^ apud vetcics,quidiliodic. \MiTr Cgnificaiio, Xi. aj fl». SchekeL 4;?. Scribzpsn Pharifeoruin. Scrjptura principium omainra difpuueiomraiThc- ^ogicirum. .c.iU'; ^s^n«»i .^duobus modis po0c accipi. *ij. pcfideScnpturx larcnpturisnccpriDs neepoRenus. Ift; lurcnpcuiii&spodpatres nomen dcBo^ titiia. CurhTipmmGt.DIrluilifdfMlm^Ttini ttj. ^ Sitipiaiirum jilHliu**4 rommoMn^a Udirioncm, Sedere incathidtaMofir^d. ScdcsXctofoIymicaQaJ^cUamcraiiflaca. ipc, XsfVv ^ ut. Seditionum n.ulomm hiftoria ignorator. tff, Sctmooea de caibcdra Pem noa liioc AuguRuil * a dp* Serphi & cicads olintcdoies. An lignum Crucis spud lodxoi R Gentiles Cenum luemlaluoi. ... 4.r. Signacula & typi myfteriorom. fsp, SiFentij caufla rerum diuinaium fbbliniras. Silcnri) caufli, Metus a contemptu. yfg ^44. SiluiSc rricits uoo tasmrem fignificataen quam num. SJcniium vttehbki Chtilluois viiirpatum tnSa^ cramentii. Silenuj cau0jc. Simon CananiteiSuetclotl, ird.. Smdoorrihs & vanus cmsvluf. * - {^ Sobnsoonluit (ummusPoniifex. iS» SJi^gcmmx nomen varie expoluuai. a»f, Soiakcclcr.Ro.b Deo fundata. 4^^. Solemnitasdie AoguRi|^.apudGf«cof. 17^ Solmtrf^ itj^4re lo/otnxesTrvRdfir. ' 60. £n7«\/es comx corapolkio* Spelunca vbi natus Dominus, Spiritus S. didus Mmttm, s De fiabiJicndj Ro. poceotia. OeRareixreiPaocadc. iTtaofSf, Studium partium peRiscft in Rcligiont.- Suburbia Beihlebemc tica. 12£i jo. to. 11«. Jd4., _Dt tized by ='iOOgIe Dcfurcc/noncPontiHcum aJ dengnandam veram EccIcHam. Suthinviumconduonjm. 30&, AnSuperhu(nera]c& Rjtioaale feniaremur^Pra;- lidibus vnacum ftola. ' i) 1, Arv Kippliciqm Ciucis veteribus ludzis fuenc to »/b. Supplicium more maiorum. Supplicium pcrlccurim. * Sythor,* An Stehem ficSichar idem Gc> St/,uC»K»r Cbiillus, bymbolum fijci, Syiiednum e quo penere hominum conflaret, Synagoga; Arcbifynagegx hxrcucoium^ de Eecictia ChriUiana, de ludoica congregatione» Quot iynaxes in hebdomade» Jc Conucmibus Gnc Eueharifiia» Synaxif» ^U'CA'<(t * Synednum non potuilTe iudicare d^Regr»^ Synodotum authoncas» Synacje legiones imaginem Seiani non habuerunt» c ■ r, Synzprotnuum enumeratio» 1 i 10. jo. J». aS?. 5»>- 5 55. ^44» Ilii Hi; ai: 54*. iiii H2: i2*- 'Hit Tribus luJx non fafla cH Leuitica» n* Tribuum c^^u» Tribuu d ceufu ^ captcacionu diHlrentia» Tricunium» 494* V. V^Je poH me SdtMn4, ^40« Vanitas pronunuamium de arbore io <]ua fe furptndit ludas» 600. Virus & Varro confunduntur a Baron. 1 j i . De velo fc Bbin morte Domtnt» 64S, Vctba Chrifti ad Petrum» 74/ireiKiiNe4#»quam vim habeant» yoy. 706.707» ZL 60C. iiu 12 li liH TAftyftJtir, Ti-nMrtr; TV/.-lljji.©-! C.i* — ■ t Vetitn AV/>rre, Vcfpera duplex, , Dc prrtiofa vcHc Do. fuper coenacetiam» De vcfte rubra Herodis adolelccnns, 444« Velles itcensbaptizalorum^airw/iir, 6oy. ^40. Vfus vellis vmuspnmojdcmdc duarum» peflcaplu- rmm, Qiio: velles Chrillus gellauerir» 6>g, VcHisinconfutilti, Vellis alba Sc opponuntur interdum, tfoy. De rc Vcltiaria quzllioncs Philologicr» gi8. V eAe 4c linteo lucetngi habitus feruibi» 4^. VcAcsdpibscamcloium» Veflimeotum U, -fff Arv^tr b^urrir» ^ f. VcAigia ingemcoianuum Cc ante magna altaeu» « ■ r L ^ Vettres/uoi c 59^, VeuusCscdcfiz regiaieo/ormam»ex4eiWrctun0e n o)p4ihiusmxcAav,.- , , ^50. ilZi 674. 5ti. .55^ W* 554* Templufn dwSdaiNtaiui/t4(^'j«^ Vcta^cli^ «nttsft Gfgctm prxnilic, deTcm^lc^ihMnEOntsoosoj^^r DecrmpoiipndOtr%toiSildt%*'f *n6j - ■ ' 577. Tempus rcjpnfA'^t^aUr^ _***■' -4ol>. Vue doctfiAdte, r j^r. Tempus concepdanuCbtiAi^ Vturiui Ibimnfi Pootifidc» «x ThAiiutione diuina» DcictrzmotushVr. - ' / ^ ‘ *44. Terram per quanH^cttt cdeW^aciiUveacrati- Noa altiAi-oi^maos prl^der agnum diei Pafcha» om ohm fmfle. n^ea^cnidota^m, fSdo.' , - pag.47t. ^effarefcidecaiiizhzTtucli:, ■ 77*. VdiUS^retiMjuoOi.atllimatuieA, 4jy. TeU^umi appellatio, ^ J- - VinofiiouiesnoiiMwf nuracuIummCana, 477. TetTM«ilix|»|ljr.,,^ ^ ‘ iViouw ^frfsyg^kty, 611. Tetrarchia ' V ^ Virbunut in^q», iis. 6u'^c vel txdiA«4®#fd^^4 ■ 44!. >. Viv^n^maiilit intempl» an.i i. p.xti. *^#<«erc» B. VMini ChriAus d rdurrcdione appAtuent oin- primz. d8a.68t, f *' Virgo B«‘hlehemlmanrerit, 17^. pa^ jlaJ^ETvVSi^csteel^^^ tjuzinIibrisMaceabaicij, Jig. )gii' ' prt VifgioeAuguAovila, jx. “ anno atdknaiz Virginis, ipg. 9^^sk» Theudas fuilTe duos feditiolbf, Thomas Bscetus, 0tpt(, sao. De Traditionibus, 22; Traditio Dcrpofyaorum illuftratur» io5* KyeV, ya^. De trauflacione fertarum, 469.470.484« De transformatione in Thabor, DotranAjtione feriarum. 484. Teu(x9sncs' & mmnterme' apud Epiphsn. De B. Virgine fabulz, Virgines educandi mos veterum. 1 19, Virginum monialium in lud. templo fabula, n^. 1*4« Viri clari Gadareoi. , Vis vcttiatis. * Vis benedidioDis facramenulis» FilAy V itis aurea tn T empto lerolt Vu^o ad polbnd^m» Kkkkk joa. 25. 5*9. pag. ySo. nii Vu^o Dk by Vndio CbiiHr, De vndiionc pedum. Voiuauris ignoratio punitur nccefljtatc ignorandi, . . . Vrbafudatnmentanislocit. ixj, T« gj. ToJoVweiliidTrra^^ d44.^4f. X, . Grttis, z. ZAcchxns >n Gcniilii, SapcrZaclutizPfophctxcxJc, ' Zeno Stoicus Romz. - ZofiouH & BomfuHU P